09.08.2024 yildagi 01/2-46-son
Кўриниш
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining buyrugʻi, 09.08.2024 yildagi 01/2-46-son
Кучга кириш санаси
25.09.2024
Кўриниш
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
buyrugʻi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 25-sentabrda hisobga olindi, hisob raqami 295]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1996-yil 6-noyabrdagi 104-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.03.06-97 “Aluminiy qurilmalar. Loyihalashning texnik meʼyorlari” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda “Oʻzsanoatqurilishmateriallari” uyushmasi bilan kelishilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Vazir v.b. Sh. XIDOYATOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024-yil 9-avgust,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
01/2-46-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kelishildi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tabiiy pardozbop toshlar va boshqa tosh mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish boʻyicha rais oʻrinbosari B. BOBOKULOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024-yil 31-iyul
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024-yil 16-iyul
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2024-yil 26-iyul
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 9-avgustdagi 01/2-46-son buyrugʻiga
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) bino va inshootlarning alyumin konstruksiyalarini loyihalashga oid talablarni belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu SHNQning talablari koʻpriklar, harorat taʼsiri 100 °S dan yuqori boʻladigan hamda harakatlanadigan, dinamik yuklanishlarga koʻp marotaba uchraydigan bino va inshootlarning konstruksiyalarini loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.05-23 “Poʻlat konstruksiyalar. Loyihalash talablari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
QMQ 2.09.03-02 “Sanoat korxonalarining inshootlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 27751-2014 “Qurilish inshootlari va poydevorlarining ishonchliligi. Hisoblash boʻyicha asosiy qoidalar” (rasmiy manba: “Nadejnost stroitelnix konstruksiy i osnovaniy. Osnovnie polojeniya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 21631-2019 “Alyumin va Alyumin qotishmalardan listlar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Listi iz alyuminiya i alyuminiyevix splavov. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 13726-2023 “Alyumin va Alyumin qotishmalaridan tasmalar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Mejgosudarstvenniy standart. Lenti iz alyuminiya i alyuminiyevix splavov. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 8617-2018 “Alyumin va Alyumin qotishmalaridan presslangan profillar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Profili, pressovannie iz alyuminiya i alyuminiyevix splavov. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 18482-2018 “Alyumin va Alyumin qotishmalaridan presslangan quvurlar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Trubi, pressovannie iz alyuminiya i alyuminiyevix splavov. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 22233-2018 “Toʻsuvchi konstruksiyalar uchun Alyumin qotishmalaridan presslangan profillar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Profili, pressovannie iz alyuminiyevix splavov dlya ograjdayushix konstruksiy. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10157-2016 “Gazsimon va suyuq argon. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Argon gazoobrazniy i jidkiy. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 14838-78 “Sovuq choʻzish uchun Alyumin va Alyumin qotishmadan sim. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Provoloka iz alyuminiya i alyuminiyevix splavov dlya xolodnoy visadki. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 21488-97 “Alyumin va Alyumin qotishmalaridan simlar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Prutki, pressovannie iz alyuminiya i alyuminiyevix splavov. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 1583-93 “Alyumin quyma qotishmalari. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Splavi alyuminiyevie liteynie. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 4784-2019 “Deformatsiyalanadigan alyumin va alyumin qotishmalari. Markalari” (rasmiy manba: “Alyumin i splavi alyuminiyevie deformiruyemie. Marki”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 7871-2019 “Alyumin va alyumin qotishmalaridan tayyorlangan payvandlash simi. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Provoloka svarochnaya iz alyuminiya i alyuminiyevix splavov. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 9.303-84 “Korroziya va eskirishdan himoya qilishning yagona tizimi. Metall va metall boʻlmagan noorganik qoplamalar. Umumiy tanlov talablari” (rasmiy manba: “Yedinaya sistema zashiti ot korrozii i stareniya. Pokritiya metallicheskiye i nemetallicheskiye neorganicheskiye. Obshiye trebovaniya k viboru”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 1759.0-87 “Boltlar, vintlar, shpilkalar va gaykalar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Bolti, vinti, shpilki i gayki. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST ISO 898-1-2014 “Uglerod va legirlangan poʻlatdan yasalgan mahkamlagichlarning mexanik xususiyatlari. 1-qism. Katta va kichik qadam balandligi bilan oʻrnatilgan mustahkamlik sinflarining boltlari, vintlari va shpilkalari” (rasmiy manba: “Mexanicheskiye svoystva krepejnix izdeliy iz uglerodistix i legirovannix staley. Chast 1. Bolti, vinti i shpilki ustanovlennix klassov prochnosti s krupnim i melkim shagom rezbi”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST ISO 898-2-2015 “Uglerod va legirlangan poʻlatdan yasalgan mahkamlagichlarning mexanik xususiyatlari. 2-qism. Katta va kichik qadam balandligi bilan oʻrnatilgan mustahkamlik sinflarining gaykalari” (rasmiy manba: “Mexanicheskiye svoystva krepejnix izdeliy iz uglerodistix i legirovannix staley. Chast 2. Gayki ustanovlennix klassov prochnosti s krupnim i melkim shagom rezbi”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 18123-82 “Shaybalar. Umumiy texnik shartlar” (rasmiy manba: “Shaybi. Obshiye texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 11371-78 “Shaybalar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Shaybi. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 6402-70 “Prujinali shaybalar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Shaybi prujinnie. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10906-78 “Qiya shaybalar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: Shaybi kosie. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 5915-70 “V aniqlik sinfiga oid olti qirrali gaykalar. Konstruksiyasi va oʻlchamlari” (rasmiy manba: Gayki shestigrannie klassa tochnosti V. Konstruksiya i razmeri”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST R 52643-2006 “Metall konstruksiyalar uchun yuqori quvvatli boltlar va gaykalar hamda shaybalar. Umumiy texnik shartlar” (rasmiy manba: “Bolti i gayki visokoprochnie i shaybi dlya metallicheskix konstruksiy. Obshiye texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST R 52644-2006 “Metall konstruksiyalar uchun kattalashtirilgan kalit oʻlchamiga ega yuqori quvvatli olti burchakli kallakli boltlar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Bolti visokoprochnie s shestigrannoy golovkoy s uvelichennim razmerom pod klyuch dlya metallicheskix konstruksiy. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST R 52645-2006 “Metall konstruksiyalar uchun kattalashtirilgan kalit oʻlchamiga ega yuqori quvvatli olti burchakli gaykalar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Gayki visokoprochnie shestigrannie s uvelichennim razmerom pod klyuch dlya metallicheskix konstruksiy. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST R 52646-2006 “Metall konstruksiyalar uchun yuqori quvvatli boltlarga shaybalar” (rasmiy manba: “Shaybi k visokoprochnim boltam dlya metallicheskix konstruksiy. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 17473-80 “A va V aniqlik sinfiga oid yarim aylana kallakli vintlar. Konstruksiyasi va oʻlchamlari” (rasmiy manba: Vinti s polukrugloy golovkoy klassov tochnosti A i V. Konstruksiya i razmeri”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 17475-80 “A va V aniqlik sinfiga oid yashirin kallakli vintlar. Konstruksiyasi va oʻlchamlari” (rasmiy manba: Vinti s potaynoy golovkoy klassov tochnosti A i V. Konstruksiya i razmeri”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10618-80 “Metall va plastmassa uchun oʻzikesar vintlar. Umumiy texnik shartlar” (rasmiy manba: Vinti samonarezayushiye dlya metalla i plastmassi. Obshiye texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10619-80 “Metall va plastmassa uchun yashirin kallakli oʻzikesar vintlar. Konstruksiyasi va oʻlchamlari” (rasmiy manba: “Vinti samonarezayushiye s potaynoy golovkoy dlya metalla i plastmassi. Konstruksiya i razmeri”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10621-80 “Metall va plastmassa uchun yarim aylana kallakli oʻzikesar vintlar. Konstruksiyasi va oʻlchamlari” (rasmiy manba: “Vinti samonarezayushiye s polukrugloy golovkoy dlya metalla i plastmassi. Konstruksiya i razmeri”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10299-80 “V va S aniqlik sinfiga oid yarim aylana kallakli parchinlar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: “Zaklepki s polukrugloy golovkoy klassov tochnosti V i S. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10300-80 “V va S aniqlik sinfiga oid yashirin kallakli parchinlar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: Zaklepki s potaynoy golovkoy klassov tochnosti V i S. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10301-80 “V va S aniqlik sinfiga oid yarim yashirin kallakli parchinlar. Texnik shartlar” (rasmiy manba: Zaklepki s polupotaynoy golovkoy klassov tochnosti V i S. Texnicheskiye usloviya”);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
GOST 10304-80 “V va S aniqlik sinfiga oid parchinlar. Umumiy texnik shartlar” (rasmiy manba: “Zaklepki klassov tochnosti V i S. Obshiye texnicheskiye usloviya”).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-bob. Atamalar va taʼriflar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
aniqlik sinfi — geometrik parametrlarning nominal qiymatlariga bogʻliq texnologik qiymatlar toʻplami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bikrlik — jismlar yoki konstruksiyalarning tashqi yuklar va taʼsirlarda yuzaga keladigan deformatsiyalar va siljishlarning shakllanishiga qarshilik koʻrsatish qobiliyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
rekonstruksiya — asosiy texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarni (yuklamalarni, xonalarning rejalashtirilishini, binoning qurilish hajmini va umumiy maydonini, muhandislik jihatdan jihozlanishini) oʻzgartirish bilan bogʻliq qurilish ishlari va tashkiliy-texnik tadbirlar majmui;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
shartli koʻndalang kuch — sterjenning egilgan oʻqiga nisbatan perpendikulyar yoʻnalishdagi siquvchi kuch.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Yangi quriladigan va rekonstruksiya qilinadigan bino va inshootlarning alyumin konstruksiyalarini mazkur SHNQ talablariga muvofiq loyihalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Noyob bino va inshootlarning hamda maxsus turdagi konstruksiyalarni loyihalashda ushbu konstruksiyalarning oʻziga xos xususiyatlari hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-bob. Alyumin konstruksiyalarning ishonchliligi, xavfsizligi, va mustahkamligiga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Alyumin konstruksiyalarni loyihalashda quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konstruksiyalarning ishonchlilik darajasini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
deformatsiyalanadigan qotishmalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
alyumin va quyma qotishmalarning texnik eng optimal konstruksiya sxemalari, elementlarning kesimlarini hamda markalarini tanlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toʻsuvchi va yuk koʻtaruvchi funksiyalarni birlashtirgan konstruksiyalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
standart elementlardan va boshqa fazoviy tizimlarni qoʻllash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konstruksiyalarning texnik holatini tekshirish va baholash, shuningdek rekonstruksiya qilishda taʼmirlash ishlarini bajarish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Alyumin konstruksiyalarning elementlari minimal kesim bilan loyihalanishi, bunda profillardan ishlab chiqarish imkoniyatini hisobga olgan holda, presslangan profillar va quvurlar GOST 22233-2018 ga muvofiq ishlab chiqilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Alyumin konstruksiyalarni GOST 27751-2014 ga muvofiq chegaraviy holatlar usuli bilan hisoblash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-bob. Alyumin konstruksiyalar va ulanmalar uchun materiallar hamda ularning hisobiy xususiyatlarini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Konstruksiyalar uchun alyumining markasi va holatini (ishlov berish turini) tanlashda quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yuklamalarning xususiyati va intensivligi, konstruksiya elementlarning zoʻriqtirilgan holati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mexanik xususiyatlarining hisobiy harorati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
alyuminning kimyoviy tarkibi va uning korroziyaga chidamliligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yarim tayyor mahsulotlarning ishlab chiqarilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konstruksiyalarni ishlab chiqarish va oʻrnatish texnologiyalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
arxitektura yechimlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Qurilish konstruksiyalarida ishlatiladigan alyumin markalari mavjud konstruksiyalar uchun belgilangan koʻrsatkichlarni taʼminlashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Texnik-iqtisodiy asoslanganda konstruksiyalarda boshqa markadagi alyumindan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Bino va inshootlar konstruksiyalari vazifasiga koʻra quyidagi toʻrt guruhga boʻlib alyumin markalaridan foydalanish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I — toʻsuvchi konstruksiyalar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tomlar, vitrinalar, vitrajlar, fonar qopqoqlari, osma shiftlar, orayopmalar va boʻshliqlarni toʻldirish (derazalar, eshiklar, darvozalar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II — yuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi funksiyalarni birlashtirgan tuzilmalar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
binolarning, shuningdek gumbazli yoki osma binolarning fazoviy qoplamalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tom qoplamasi oldindan zoʻriqtirilgan yirik blokli va panjarali qoplamalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
rezervuar va siloslar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
jamoat va sanoat binolarining tom yopma va devor panellari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
portlovchi moddalar ishlab chiqaradigan binolar, shuningdek ichki havoning yuqori namligi mavjud boʻlganda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
jamoat binolarining tom yopma panellari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III — payvandlangan yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
doimiy yuk koʻtaruvchi tuzilmalar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
trusslar, ustunlar, qoplamalar purlinlari, sanoat yirik binolar qoplamalarining fazoviy panjarali tuzilmalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
agressiv muhit mavjud boʻlgan binolar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
jamoat binolarining yopmalari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
koʻrgazma pavilyonlari, aerovokzallari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
antenna inshootlarining stvol (ustunning oʻrta qismi)lar va minoralari elementlari, yuqori voltli elektr uzatish liniyalarining tayanchlari, shuningdek jumladan olis yoki borish qiyin boʻlgan joylarda oʻrnatilganlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
binolar va inshootlar karkaslarining qismlarga ajraladigan va qayta yigʻiladigan (yigʻma) konstruksiyalari, yopma bloklari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV — payvandlash boʻgʻinlariga ega boʻlmagan III guruhga tegishli tuzilmalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Qurilish inshootlari uchun alyumin yarim tayyor mahsulotlar turlari quyidagi 1-jadvalga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

Kimyoviy tarkibi

Markalarning belgilash

Yetkazib berish holati

Yarim tayyor mahsulotlarning mexanik xususiyatlari

List

Profil

Quvur (Truba)

Tasma

Al

AD1 1013

M

21631

(I; IV)

-

18475

(I; IV)

13726

(I; IV)

Al Mn

Termal mustahkamlanmagan qotishmalar

AMs*

1400

M

21631

(I; II)

-

18475

(I; II)

13726

(I; II)

N2

21631

(II)

-

-

13726

(II)

Al Mg

AMr2**

1520

M

21631

(I; II)

-

-

13726

(I; II)

N2

21631

(II)

-

-

13726

(II)

AMr3

1530

M

21631

(I; II)

-

-

13726

(I; II)

N2

21631

(II)

-

-

13726

(II)

Al Mg Si

Termal mustahkamlangan qotishmalar

AD31***

1310

T

-

8617; 22233

(I; II)

18482;

22233

(I; II)

-

AD31

1310

T1

-

18482;

22233

(II)

18482;

22233

(II)

-

T5, T4

-

8617; 22233

(I; II)

-

-

AD33

1330

T

-

8617; 22233

(II)

-

-

T1

-

8617; 22233

(II; IV)

-

-

AV

1340

M

21631;

22233

(II)

-

18475;

22233

(II)

-

T

21631;

22233

(II)

8617; 22233

(II)

18482;

18475;

22233

(II)

-

T1

21631

(IV)

8617

(IV)

18482;

18475

(IV)

-

6060

****

-

22233

(I; II; III; IV)

22233

(I; II; III; IV)

-

6063

Al Zn Mg

1915***

T

21631

(II; III)

8617

(II; III)

18482

(II; III)

-

T1

-

1925***

T

-

8617

(II; III)

18482

(II; III)

-

Al Zn Mg Cu

B95*****

1950

T

-

8617

(IV)

-

-

T1

-

8617

(IV)

18482

(IV)

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh — ushbu qotishma qoʻllaniladigan konstruksiyalar guruhlari qavs ichida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* — AMsM markali alyumindan qora rangga anodlanadigan koʻrgazmali maqsadlardagi listli konstruksiyalar uchun foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
** — Ushbu jadvalda keltirilganlardan tashqari alyuminning ushbu markasidan plastinka shaklidagi yarim tayyor mahsulot tayyorlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
*** — Ushbu jadvalda keltirilganlardan tashqari, mazkur alyumin markadan chiviq shaklidagi yarim tayyor mahsulotlar tayyorlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
**** — ADZ1 qotishmasining analoglari, T4 mahalliy T va T6-T1 ga toʻgʻri kelishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
***** — V95 markali alyumin zoʻriqtirish konsentratsiyasini kamaytirish uchun chora-tadbirlar qabul qilgan holda konstruksiyaning siqilgan elementlari uchun qoʻllash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Alyumin quymalarni tayyorlash uchun konstruksiyani tayanch elementlarining biriktiruvchi elementlari GOST 1583-93 ga muvofiq kimyoviy tarkibi AK8MZch (VAL8) sinfidagi quyma qotishmadan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar korroziyaga chidamliligini oshirish zarur boʻlganda Ak7ch (AK9) yoki Ak9ch (AL4) qotishmalaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Alyumin konstruksiyalarni argon yoyli payvandlashda payvandlanadigan qotishmaga koʻra 2-jadvalda keltirilgan payvandlash simlarini GOST 7871-2019 ga muvofiq SvA5, SvAMgZ va Sv1557 alyumin markalaridan, kimyoviy tarkibi GOST 4784-2019 ga muvofiq va A sinfidagi argonni GOST 10157-2016 boʻyicha qoʻllash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

Payvandlangan birikmalar va choklar

Tarang holati

Belgilanishi

Alyumin markadagi termik mustahkamlanmagan payvand choklar hisobiy qarshiligi, N/mm2

AD1M

AMsM

AMg2M;

AMg2N2

AMgZM;

AMgZN2

Markadagi sim elektrod yoki payvandlashda qoʻllash

SvA5

SvAMs

SvAMgZ

SvAMg5

Tutash joyiga

Siqilish, choʻzilish, egilish

Rw

25

30*

40

45*

65

65

70

70

Siljish

Rws

15

25

40

45

Burchak choklar

Kesilish

Rwf

20

30

45

50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* — oquvchanlik chegarasiga erishgandan keyin ham ishlashi mumkin boʻlgan konstruksiyalar uchun alyumin
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Inert gazi himoyasi sifatida A sinfidagi argonni GOST 10157-2016 ga muvofiq qoʻllanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Alyumin konstruksiyalarning qoʻllanilishini taʼminlash uchun alyumin markalari hamda oʻzaro biriktirish materiallarni tanlashda bino va inshootlarning foydalanish muddatini, texnologiyasini va iqtisodiy samaradorligini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Alyumin konstruksiyalar uchun quyidagi 3-4-jadvallarda keltirilgan markalardan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Termik mustahkamlangan alyumin

Alyumin markasi va holati

GOST, TU

Alyumin markasi va holati

GOST, TU

AD1M

GOST 21631-2019

GOST 13726-2023

6060 T64

GOST 22233-2018

AMsM

GOST 21631-2019

GOST 13726-2023

6060 T66

GOST 22233-2018

AMg2M

GOST 21631-2019

GOST 13726-2023

GOST 18482-2018

6063 T4

GOST 22233-2018

AMg2N2

GOST 21631-2019

GOST 13726-2023

6063 T5

GOST 22233-2018

AD31T

GOST 8617-2018

GOST 18482-2018

GOST 22233-2018

6063 T6

GOST 22233-2018

AD31T1

GOST 8617-2018

GOST 22233-2018

6063 T64

GOST 22233-2018

AD31T4

GOST 8617-2018

GOST 22233-2018

6063 T66

GOST 22233-2018

AD31T5

GOST 8617-2018

GOST 22233-2018

1951

GOST 8617-2018

GOST 22233-2018

GOST 18482-2018

6060 T4

GOST 22233-2018

1915T

GOST 8617-2018

GOST 18482-2018

GOST 22233-2018

6060 T5

GOST 22233-2018

1925

GOST 8617-2018

GOST 18482-2018

GOST 22233-2018

6060 T6

GOST 22233-2018

1935T

TU 1 — 9 — 346

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Texnik-iqtisodiy asoslangan va tajriba konstruksiyalarida tekshirib koʻrilgandan soʻng boshqa markadagi alyumindan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, hisoblangan qarshiliklar mazkur SHNQning 2-ilovasining 1-jadvaliga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-jadval

Holatning belgilanishi

Alyumin holati

M

Toblangan (yumshoq)

N2

Yarim nagartlangan

N

Nagartlangan

T

Chiniqtirilgan va tabiiy eskirgan

T1

Chiniqtirilgan va sunʼiy eskirgan

T4

Toʻliq chiniqtirilmagan va tabiiy eskirgan

T5

Toʻliq chiniqtirilmagan va sunʼiy eskirgan

T1(22), T1(25)

Chiniqtirilgan va sunʼiy eskirgan, yuqori mustahkamlik

T6

Chiniqtirilgan va sunʼiy eskirgan

T64

Chiniqtirilgan va sunʼiy eskirgan

T66

Chiniqtirilgan va sunʼiy eskirgan, yuqori mustahkamlik

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Yarim nagartlash va nagartlash asosan termik mustahkamlanmagan alyumin uchun ishlatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Chiniqtirish va eskirish termik mustahkamlanmagan alyuminga qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Qurilish konstruksiyalari uchun alyuminning fizik xususiyatlari mazkur SHNQning 1-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Qarshilikning hisobiy qiymatlari (hisoblangan qarshiliklari) minus 40 °C dan plyus 65 °C gacha boʻlgan hisobiy harorat uchun mazkur SHNQning 1-ilovasining 2 — 4-jadvallariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Konstruksiyalarni hisoblashda harorat oʻzgarishining taʼsir etuvchi koeffitsiyentlari Yt va alyumin konstruksiyalar elementlarining ish sharoitlari koeffitsiyentlari Ye, mazkur SHNQning 1-ilovasining 5 va 6-jadvallariga asosan qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Konstruksiyalarni loyihalashda binolar va inshootlarning masʼullik darajasini ularning vazifasi boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentlari Yn hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Alyumin konstruksiyalarini payvandlashning yoyli usullarida elektrod va choʻkma metall sifatida SvA1, SvAMg3 va markalari SvAMg 1557 alyumindan tayyorlangan GOST 7871-2019 boʻyicha payvandlash simini texnik shartlaridan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Elektrod va qoʻndirma simlarni qoʻllash shartlari mazkur SHNQning 1-ilovasining 7 — 10-jadvallarida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Payvandlangan birikmalardagi metallning hisobiy qarshiligi mazkur SHNQning 1-ilovasining 8-9-jadvallarida keltirilganidan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Sovuq holatda oʻrnatilgan mixparchinlar, alyumin markalari va boltlar quyidagi 5-jadvalga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

5-jadval

Alyumin markasi va holati

GOST

Parchinlar uchun:

AD1N; AMg2N; AMg5pM; AVT

GOST 10299-80

Boltlar uchun:

AMg5p

GOST 14838-78

AVT1

GOST 21488-97

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. GOST 14838-78 boʻyicha AMg5p, D18T, V65T, GOST 21488-97 boʻyicha AVT1, ADZZT1 markali alyumin boltlar qoʻllanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Alyumin konstruksiyalarda poʻlat boltlarni SHNQ 2.03.05-23 ga muvofiq qoʻllash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Poʻlat boltlardan qoʻllangan birikmalar uchun GOST 9.303-84 ga muvofiq ularni kontakt korroziyasidan himoya qilish choralari koʻrilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Boltli birikmalar uchun GOST ISO 898-1-2014, GOST ISO 898-2-2015 poʻlat boltlardan va GOST 18123-82 ga muvofiq qoʻyidagi shaybalar qoʻllanilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dumaloqli — GOST 11371-78;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
nishabli — GOST 10906-78;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
normal prujinali — GOST 6402-70;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
gaykalar — GOST 5915-70.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Friksion va flanetsli birikmalar uchun yuqori mustahkamlikdagi (oldindan zoʻriqtirilgan mustahkamligi 10,9 dan kam boʻlmagan XL sinfdan tayyorlangan boltlar hamda quyidagilar qoʻllanilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
friksionli birikmalar uchun — GOST R 52643-2006 va GOST R 52644-2006, ularni konstruksiyasi va oʻlchamlari — GOST R 52644-2006, ularga taalluqli boʻlgan gayka va shaybalar — GOST R 52645-2006, GOST R 52646-2006, GOST R 52643-2006;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
flanetsli birikmalar uchun — GOST R 52643-2006 va GOST R 52644-2006, ularni konstruksiyasi va oʻlchamlari — GOST R 52644-2006, ularga taalluqli boʻlgan gayka va shaybalar — GOST R 52643-2006, GOST R 52644-2006 va GOST R 52645-2006 ga muvofiq boltlarni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Normal aniqlikdagi vintlar GOST 17473-80, GOST 17475-80, GOST 10618-80, GOST 10619-80 va GOST 10621-80 larga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Poʻlatdan va alyumindan tayyorlangan mixparchinlarni GOST 10299-80, GOST 10300-80, GOST 10301-80 va GOST 10304-80 larga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sovuq holatda qoʻyilgan parchin mixlar quyidagi alyumin qotishmalaridan foydalanish zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
nagartlangan — AD 1N;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
termik mustahkamlanmagan — AMs i AMg;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toblangan — AMg5pM;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
chiniqtirilgan va sunʼiy eskirgan — yuqori plastiklik va korroziyaga chidamli qotishmalar — ADZZT1 va AVT 1 va yuqori mustahkam mihparchin qotishmasi — V94T1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
xom (issiqlik bilan ishlov berilmagan) — D18p;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
chiniqtirilgan va tabiiy eskirgan (issiqlik bilan ishlov berilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D18T yuqori plastiklikka ega boʻlgan dyuralyumin mixparchin qotishmasi va V65T yuqori mustahkamlikka ega boʻlgan dyuralyumin mixparchin qotishmasi korroziyaga chidamliligini oshirish maqsadida asosiy metall va mihparchinlarning metallidagi mis miqdorining farq qilishiga yoʻl qoʻymaslik kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Alyumin qotishmalaridan tayyorlangan konstruksiyalarda anker boltlar kontakt korroziyadan himoyalangan poʻlatdan tayyorlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Anker boltlarni SHNQ 2.09.03-22 talablariga muvofiq qoʻllash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Qurilish konstruksiyalari uchun alyuminni fizik xususiyatlari mazkur SHNQ 1-ilovasi boʻyicha qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Payvandlangan, mixparchin va boltli birikmalarning hisobiy qarshiliklari tashqi havoning plyus 65 °C dan minus 40 °C gacha boʻlgan haroratlari uchun mazkur SHNQning1-ilovasini 8 — 12-jadvallarida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Mixparchin va boltlardagi birikishlar uchun choʻzilishga va kesishga boʻlgan hisobiy qarshiliklari mixparchin yoki boltlar materiali boʻyicha, ezilishdagi qarshilik ulanayotgan konstruksiya elementlarning alyumin markasi boʻyicha qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Argonyoyli payvandlashda chok oldi zonasidagi alyuminning hisobiy qarshiligi Kwz mazkur SHNQ ning1-ilovasining 7-jadvali boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Choklar sifatini fizik nazorat qilish (rentgen yoki gamma-grafiyalash, ultratovushli defektoskopiya) argonyoyli payvandlash usulida bajarilgan payvand birikmalarning hisobiy qarshiligi ni mazkur SHNQning 1-ilovasining 8-9-jadvallari boʻyicha qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sifati fizik usullar bilan nazorat qilinmaydigan, payvandlangan-tutashgan choʻziluvchi choklar uchun hisobiy qarshiliklar qiymatlari mazkur SHNQning 1-ilovasining 8-9-jadvallari boʻyicha 0,8 koeffitsiyentiga koʻpaytirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Koʻndalang elementlari payvandlab mahkamlanadigan choksiz elementli payvand konstruksiyalarning mustahkamligini hisoblashda, alyuminning hisobiy qarshiligi R qiymatini SHNQning 1-ilovasining 8-9-jadvallari boʻyicha qabul qilingan Rw qiymatigacha kamaytirish orqali ushbu elementlarning mahalliy zaiflashuvini (termik taʼsir zonasida) hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-rasm. Konstruksiyalar payvandlangan ulanmalar sxemalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — tutash joyiga, b — ustma-ust qilib old choklar bilan, v — ustma-ust qilib burchakli choklar bilan, g — tutash joyiga ega boʻlmagan elementga koʻndalang elementni ulash sxemasi, 1 — koʻndalang element, 2 — tutash joyisiz element, 1-1 — hisobiy kesim
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Alyuminli yupqa listli konstruksiyalarda kontakt va argonyoyli, nuqtali payvandlashni eruvchi elektrod bilan payvandlashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kontaktli va argonyoyli, nuqtali payvandlashni eruvchi elektrod bilan bajarilgan payvandlash nuqtalari kesmasidagi hisobiy yuk koʻtarish qobiliyati mazkur SHNQning 1-ilovasining 13-jadvalida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. AD1M, AMsM, AMg2M markali alyumin uchun kontakt rolikli payvandlash bilan bajarilgan ustma-ust payvand birikmalarning kesishga boʻlgan hisobiy qarshiliklari Rw sm ni R hisobiy qarshiliklarga teng deb qabul qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
AMg2N2 markali alyumin uchun Rw sm = (0,9-0,1t) R;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(t — payvandlanadigan elementlardan eng yupqasining qalinligi, mm).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Sovuq holatda parmalangan va parmalab kengaytirilgan teshiklarga tiqilgan mixparchinlardagi birikmalar kesmasi Rrs ning hisobli qarshiliklarini mazkur SHNQning 1-ilovasining 10-jadvali boʻyicha olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Parmalangan va parmalab kengaytirilgan teshiklarga tiqilgan boltlardagi birikmalarning choʻzilishga Rbt va kesishga Rbs boʻlgan hisobiy qarshiliklari mazkur SHNQning 1-ilovasining 10-jadvali boʻyicha qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Parmalangan va parmalab kengaytirilgan teshiklarga tiqilgan mixparchinlar Rrp va boltlar Rbp dagi birikmalar uchun konstruksiya elementlarini ezilishga boʻlgan hisobiy qarshiliklari mazkur SHNQning 1-ilovasining 12-jadvali boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Alyumin va quyma alyumin payvandlangan birikmalar 50 °S dan yuqori haroratda ishlatiluvchi konstruksiyadagi mixparchinlar va boltlardagi hisobiy qarshiliklarni mazkur SHNQning 1-ilovasining 5-jadvalida keltirilgan Yt koeffitsiyentiga koʻpaytirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Alyumin konstruksiyalarning elementlari va birikmalarini hisoblashda ish sharoiti koeffitsiyentlari ni mazkur SHNQning 1-ilovasining 6-jadvali boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-bob. Alyumin konstruksiyalar elementlarini oʻq kuchlariga va ogʻishga nisbatan hisoblash 1-§. Markaziy choʻzilgan va markaziy siqilgan elementlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. kuchi tomonidan markaziy choʻzilish yoki siqilishga ishlaydigan elementlarni mustahkamlikka hisoblash quyidagi 1-formula boʻyicha bajarilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
An — kesim yuzasi netto;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
R — hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ye — ish sharoiti koeffitsiyentlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. N kuchi tomonidan markaziy siqilishga ishlaydigan yaxlit devorli elementlar mustahkamligini hisoblash quyidagi 2-formula boʻyicha bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
N/φARYe ≤ 1, (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A — kesim yuzasi brutto;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
R, Ye — ushbu SHNQning 1-formulasida keltirilgan kabi olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ — koeffitsiyentning sonli qiymatlari mazkur SHNQning 2-ilovasining 2-3-jadvallarida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Markaziy siqilishga yakka burchakli sterjenlarni hisoblashda kesim inersiyasi i ni quyidagicha olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
minimal, sterjenlar faqat oxiri boʻyicha mustahkamlangan boʻlsa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oraliq bogʻlanishga ega boʻlgan (kashaklar, shprengellar, bogʻlamalar) burchakning bir tokchasiga parallel boʻlgan va ikkinchi tokchaga parallel boʻlgan tekislikda burchakning boʻrtib turishi yoʻnalishini oldindan belgilovchi bogʻlanishli oʻqqa nisbatan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Ochiq P simon kesishmali yaxlit devorli qalinlashtirish bilan kuchaytirilmagan va kuchaytirilgan elementlarni λx < 3λy da λx, λy — x – x va y – y oʻqlariga perpendikulyar boʻlgan tekisliklarda elementlarning hisobli egiluvchanligi) plankalar yoki panjara bilan mustahkamlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-rasm. Elementlarning P — simon kesishmalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a, b — plankalar yoki panjaralar bilan mustahkamlagan, v — ochiq
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Plankalar va panjaralar yoʻqligida elementlar 2-formula boʻyicha hisoblashdan tashqari ogʻma buralish shaklida pishiqligini yoʻqotish quyidagi 3-formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
; (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
c — quyidagi (4) formula boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
δ = 4ρ/μ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μ = 8ω + 0,15 It/(Ah2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ogʻirlik markazi va egilish markazi orasidagi nisbiy masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bunda, — kesishma inersiyasining sektorial momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— va tegishli ravishda kesishmani tashkil qiluvchi toʻgʻri burchakli elementlarining eni va qalinligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2, g-rasmdagi keltirilgan kesim uchun boʻlganda quyidagi 5-formula orqali aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
; .
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Dumaloq kesishmani qalinlashtirish (bulbalar) mavjudligida buralish paytidagi inersiya payti ni nπ ga oshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n — kesishmada bulbalar soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D — bulbalar diametri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Shoxlari planka yoki panjaralar bilan bogʻlangan siqilgan tarkibli sterjenlar uchun s koeffitsiyentini boʻsh oʻq (plankalar yoki panjaralar perpendikulyar tekisligi)ga nisbatan mazkur SHNQning 2-ilovasining 2-jadvali boʻyicha λ ni λef ga almashtirish orqali aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λef qiymatlarini 6-jadvaldagi formulalar boʻyicha aniqlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Panjara tarkibli sterjenlar butun sterjen pishiqligi hisobidan tashqari bogʻlamalar orasidagi alohida shohlar pishiqligi hisob-kitobini oʻtkazish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λ1 va λ2 alohida shohlarning egiluvchanligi plankalar orasidagi maydonda 30 dan koʻp boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Panjarali tarkibli oʻqlarda bogʻlamalar orasidagi alohida shoxlar egiluvchanligi λef butun sterjenning egiluvchanligidan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Uzluksiz yoki qistirmalar bilan birlashtirilgan burchaklar, shvellerlar tarkibli elementlarni hisoblashda yaxlit devorlilar kabi ularning bogʻlanishlari orasidagi (qistirmalar. shaybalar) orasidagi eng katga masofalar quyidagilardan oshmasligi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
siqilgan elementlar uchun — 30i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choʻzilgan elementlar uchun — 80i.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
i burchakning radius inersiyasi yoki shvellerni tavr shaklidagi yoki ikki tavr shakldagi kesishmalar uchun qistirmalar joylashuvi tekislikka nisbatan parallel boʻlgan oʻqqa nisbatan krestli kesishmalar uchun esa minimal deb olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, siqilgan elementning uzunlik chegarasida kamida 2 qistirma qoʻyilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-rasm. Panjaralar sxemasi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — uchburchak katakli panjara, b — tirgakli uchburchak katakli panjara, v — romb katakli panjara, g — tirgakli romb katakli panjara
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-rasm. Plankalardagi tarkibli sterjen
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-jadval

Kesim sxemasi

Tarkibli sterjenlarni oraliq kesimning keltirilgan λef. egiluvchanligi

plankalar bilan

panjaralar bilan

Isl /(Ibb)<5

Isl /(Ibb)≥5

, (6)

, (9)

, (12)

, (7)

, (10)

, (13)

, (8)

, (11)

, (14)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-jadvalda qoʻllanilgan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α1, α2 — formula boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyentlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a, b, l — 3, a — rasm va 4-rasmlar boʻyicha qabul qilinadigan oʻlchovlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n, n1, n2, n3 — formulalar boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyentlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
; ; ; ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ib1, Ib2 — ikki burchakning tegishli ravishda 1-1, 2-2 (2 turdagi kesishuvlar uchun) oʻqlarga nisbatan kesishuv inersiya momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ib1, Ib3 — shohlar kesishuvi tegishli ravishda 1-1 va 3-3 (1- va 3-turdagi kesishuvlar uchun) oʻqlariga nisbatan inersiya momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Is — plankaning oʻz oʻqi x — x (4 rasm) ga nisbatan kesishuv inersiya momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Is1, Is2 — tegishli ravishda 1 — 1 va 2 — 2 (2 turdagi kesishuvlar uchun) oʻqlarga nisbatan perpendikulyar tekisliklarda yotgan bir planka kesishuvni inersiya momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λ — butun sterjenning eng katta egiluvchanligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λ1, λ2, λ3 — payvandlangan (yorugʻlikda) yoki chetdagi boltlar yoki mixparchinlar markazlari orasidagi maydonlarda tegishli ravishda 1-1, 2-2 va 3-3 oʻqlariga perpendikulyar boʻlgan tekisliklarda alohida shohlarning egilishlaridagi egiluvchanligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A — sterjen kesimining yuzasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ad1, Ad2 — panjaralar tirgovuchlarining kesishish maydonlari (krestli panjarada 2 tirgovuchning) tegishli ravishda 1-1 va 2-2 oʻqlariga perpendikulyar boʻlgan tekisliklarda yotgan paytida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ad — bir burchak tekisligida yotgan panjara (krestli panjarada ikkita tirgovuch) kesishuv maydoni (uchburchakli, teng tomonli sterjenlar uchun).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Oraliq kesishuvi tarkibli siqilgan sterjenlarning birlashtiruvchi elementlarini (plankalar, panjaralar) hisoblashni shartli koʻndalang kuch Qfic, boʻyicha sterjenning butun uzunligida doimiy qabul qilinadigan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (15)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
N — tarkibli sterjendagi kesma kuchlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ — biriktiruvchi elementlar tekisligida tarkibli oraliqli sterjen uchun qabul qilinadigan kesma egilish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Shartli koʻndalang kuch Qfic ni:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
faqat biriktiruvchi plankalar (panjaralar) borligida — plankalar (panjaralar) orasida ular oʻqqa perpendikulyar tekislikda yotsa teng boʻlishi va pishiqligi tekshiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yaxlit list va biriktiruvchi plankalar (panjaralar) boʻlganda, list parallel boʻlgan tekisliklarda yotuvchi list va plankalar (panjaralar) oʻrtasida teng boʻlinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
teng yonli uchburchakli tarkibi sterjenlarni hisoblashda bir tekislikda yotuvchi biriktiruvchi elementlarga toʻgʻri kelgan shartli koʻndalang kuch Qfic ni 0,8Qfic ga teng qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Biriktiruvchi plankalar va ularning mahkamlanishlarini hisoblash tirgovuchsiz fermalar elementlari kabi plankani kesuvchi kuchiga:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (16)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
plankani oʻz tekisligida eguvchi M1 paytiga hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (17)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qs — bir burchakli plankaga toʻgʻri keluvchi shartli koʻndalang kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — plankalar markazlari orasidagi masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — shohlar oʻqlari orasidagi masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Biriktiruvchi panjaralar hisobini fermalar panjaralari kabi hisoblash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bir-biriga nisbatan koʻndalang yoʻnalgan kashakli krest panjarali tirgovuchlari (3, b rasmda keltirilgan) ni hisoblashda har bir tirgovuchda kamarlar siqilishdan hosil boʻladigan va
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (18)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
formula boʻyicha aniqlanadigan qoʻshimcha kuch Nad ni eʼtiborga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
N — sterjenning bir shoxidagi kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ad — bir tirgovuch kesmasining maydoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A1 — bir shohning kesmasi maydoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — formula boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (19)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a, l, b — 3, b rasmda keltirilgan oʻlchovlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Siqilgan elementlarni hisobiy uzunligini kamaytirish uchun moʻljallangan sterjenlar hisobini 15-formula boʻyicha aniqlanadigan asosiy siqilgan elementdagi shartli koʻndalang kuchga teng boʻlgan kuchlarga hisoblash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Egiluvchi elementlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Asosiy tekisliklardan birida egiluvchi qayriluvchan elementlar mustahkamligini hisoblash quyidagi formula boʻyicha bajarish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (20)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (21)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mixparchinlar yoki boltlarni teshiklarini urinma kuchlanish taʼsiridan kuchlanishini 21-formuladagi τ ni nisbat kattaligiga koʻpaytirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (22)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — teshik qadami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — teshik diametri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Mazkur SHNQning 20-formulasi boʻyicha aniqlanuvchi toʻsinlar devorlari uchun qoʻyidagilar bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (23)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— toʻsin oʻqiga parallel boʻlgan, devor oʻrta tekisligidagi normali kuchlanishlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σy — devor oʻrta tekisligidagi toʻsin oʻqiga perpendikulyar, shuningdek 3-ilovaning 1-formulasi boʻyicha aniqlanadigan σloc;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— 22-formulasini eʼtiborga olgan holda aniqlanadigan oʻrta urinma kuchlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t, h — tegishli ravishda devor qalinligi va balandligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σx va σy kuchlanishlarini toʻsin devorning aynan bir nuqtasida aniqlanishi hamda va 23-formulada har birini oʻz belgisi bilan qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Devor tekisligidagi qayriluvchi kushtavr shaklidagi toʻsinlar mustahkamligini quyidagi 24-formula boʻyicha hisoblash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (24)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wc — siqilgan kamar uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φb — ushbu SHNQning 5-ilovasi boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φb — qiymatini aniqlashda toʻsin hisobiy uzunligi lef oʻrnida koʻndalang siljishlarga nisbatan siqilgan kamar mustahkamlovchi nuqtalari orasidagi masofa qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
lef = 1 aloqalar yoʻqligida — gorizontal tekislikda siqilgan kamarning konsol oxirida mahkamlovchisi yoʻqligi ( bu yerda l — konsol uzunligi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
siqilgan kamarni konsol oxiri va uzunligi boʻyicha mahkamlovchi nuqtalari orasidagi masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

7-jadval

Yuklanishni qoʻyish joyi

Prokat va payvandlangan toʻsinlarining ( va ) mustahkamligini tekshirishni talab etmaydigan  ning eng katta qiymati

Yuqori kamarga

, (25)

Pastki kamarga

, (26)

Toʻsining ulanmalar orasidagi yoki toza qayirish vaqtidagi tushadigan yuklanish sathidan qatʼi nazar

, (27)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-jadvalda kiritilgan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b, t — tegishli ravishda siqilgan kamar eni va qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h — kamar listlari oʻqlari orasidagi masofa (balandlik).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Mixparchin va oʻta mustahkam boltlardagi kamar biriktiruvchilariga ega boʻlgan toʻsinlar uchun ushbu jadval formulalari boʻyicha hisoblashdan kelib chiqadigan qiymatlarini 1,2 koeffitsiyentlariga koʻpaytirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻsinlar ustuvorligini quyidagi holatlarda toʻsin hisobli uzunligining nisbati vaqtida tekshirish talab qilinmaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toʻsinning siqilgan kamariga uzluksiz tayanuvchi va u bilan ishonchli bogʻlangan yaxlit qattiq toʻshama (tekis va profillangan metall toʻshama, toʻlqinli poʻlatga yuklanishni oʻtkazganda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-jadval boʻyicha aniqlangan mutanosib ikki tavr shakldagi kesimli toʻsinlar va siqilgan kamar enining kamida 0,75 ini hosil qiluvchi choʻzilgan kamarga ega boʻlgan toʻsinlar qiymatlaridan oshmaydigan siqilgan kamar eni b ga lef.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Ikkita asosiy tekisliklarda qayriluvchi elementlar mustahkamligi qoʻyidagi (28) formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (28)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
x, y — koʻrilayotgan kesma nuqtasining uning asosiy oʻqlariga nisbatan koordinatalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu SHNQning 17-formulasi boʻyicha hisoblanadigan toʻsinlarda toʻsin devoridagi kuchlanishlar qiymatlarini qayrilishning ikki asosiy tekisliklarida 13 va 15-formulalari boʻyicha tekshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Oʻq kuchlari taʼsirida egilgan, elementlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Markaz tashqarisida siqilgan yaxlit devorli siqiluvchi qayriluvchi, markaz tashqarisida tortiluvchi va tortiluvchi egiluvchi elementlarni mustahkamligini qoʻyidagi (29) formula boʻyicha hisoblash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (29)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
x, u — kesmaning koʻrilayotgan nuqtasining oʻz asosiy oʻqlariga nisbatan koordinatalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oraliq tarkibli tayoqchalarning xar bir shoxni hisoblashda tegishli ravishdagi N, Mx, My ning qiymatlari 18-formula boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Markaz tashqarisida siqilgan va siqiluvchi qayriluvchi elementlar ustuvorligini shu moment harakatining tekisligi (pishiqlik yoʻqolishining tekis formasi)da hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mutanosiblik tekisligi bilan toʻgʻri keluvchi moment harakati tekisligida doimiy kesishuvli markaz tashqarisida siqilgan va siqiluvchi, egiluvchi elementlar ustuvorligini qoʻyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (30)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ushbu SHNQning 30-formulasidagi φe koeffitsiyenti:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yaxlit devorli sterjenlar uchun — mazkur SHNQning 4-ilovasining 1-jadvali boʻyicha shartli egiluvchanlik quyidagi (31) formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
va , (31)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η — ushbu SHNQning 4-ilovasi boʻyicha aniqlanuvchi kesma shakli koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
nisbiy ekssentrisitet;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
e — ekssentrisitet;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ws — kesmaning qattiqroq siqilgan tolaga qarshilik momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yaxlit sterjenlar uchun myef >10 holda ustuvorlik tekshirilmaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qayrilish tekisligiga parallel boʻlgan tekisliklarda joylashgan panjarali plankali oraliq sterjenlari uchun mazkur SHNQning 4-ilovasining 2-jadvali boʻyicha olinadigan shartli keltirilgan egiluvchanlikka bogʻliq ravishda quyidagi (32) formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (32)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
nisbiy ekssentrisitetga bogʻliq holda quyidagi (33) formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (33)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
x1, u2 — tegishli ravishda u — u yoki x — x oʻqidan koʻproq siqilgan shohga qadar masofasi, biroq shoh devori oʻqigacha masofadan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Ekssentrisitet ni hisoblash uchun zarur boʻlgan egilish momentlari M hisobiy qiymatlarini quyidagicha olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ramali tizimlarning doimiy kesishuviga ega boʻlgan sterjenlar uchun sterjenlar uzunligi chegarasidagi eng katta momentga teng deb;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
zinali sterjenlar uchun doimiy kesishuv maydoni uzunligidagi eng katta momentga teng deb;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konsollar uchun berkitishdagi momentga teng deb, biroq bunda sterjenning berkitishdan uchdan bir uzunligidagi turuvchi kesishuvdagi momentdan kam boʻlmasligi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bir simmetriya oʻqiga ega boʻlgan sharnir tayangan chetli va kesishuvli siqilgan sterjenlar uchun qayrilish tekisligiga toʻgʻri kelsa, ushbu SHNQning 8-jadvali boʻyicha aniqlanuvchi momentga teng deb.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ikkita simmetriya oʻqiga ega boʻlgan kesishuvchi sharnir-tayanchli va siqilgan sterjenlar uchun nisbiy ekssentrisitet mef ni mazkur SHNQning 4-ilovasining 4-jadvali boʻyicha aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Markazdan tashqari doimiy kesishuvchi siqilgan elementlarning simmetriya tekisligi bilan mos kelgan eng katta qattiq tekisligidagi (Ix>Iy) qayrilish harakat tekisligidan ustuvorligini quyidagi formula orqali aniqlashi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (34)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s — 24-formula boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. s koeffitsiyentni qoʻyidagi formula orqali aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (35)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α, β — mazkur SHNQning 9-jadvali boʻyicha olinadigan koeffitsiyentlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mx ni hisobiy moment Mx oʻrnida aniqlash uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
harakati momenti perpendikulyar tekisligi siljishdan mustahkamlangan sharnir tayangan chetli sterjenlar uchun — uzunlikning oʻrtacha uchdan bir chegarasidagi maksimal moment (biroq sterjen uzunligidagi eng katta momentdan kam boʻlmasligi kerak);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konsol uchun berkitish momentda (biroq, berkitishdan sterjening uchdan biri uzunligida turuvchi kesishuvdagi momentdan kam boʻlmasin deb qabul qilish kerak).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
egiluvchanlikda s koeffitsiyenti yopiq kesishuvli sterjenlar uchun birliklar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ikkita simmetriya oʻqli ikki tavr shaklidagi kesishuvga ega boʻlgan sterjenlar uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (36)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
; ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h — kamarlar oʻqlari orasidagi masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

9-jadval

Mmax ga mos keluvchi nisbiy ekssentrisitet

Sterjenlarning shartli egiluvchanligidagi M ning hisobiy qiymatlari

m ≤ 3

3 < m ≤ 10

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mmax — sterjen uzunligi chegarasidagi eng katta egilish momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
M1 — sterjening oʻrtacha uchdan bir uzunligi chegarasidagi eng katta egilish momenti, lekin 0,5 Mmax; dan kam boʻlmaganda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
m — formula boʻyicha aniqlanadigan nisbiy ekssentrisitet:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Barcha hollarda M ≥ 0,5 Mmax deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Qattiqlik eng kam tekisligida qayriluvchi (Iy < Ix va ey ≠ 0) λx > λy boʻlgan holda markazdan tashqari siqilgan elementlarni mazkur SHNQning 30-formulasi boʻyicha hisoblash, bunda markaziy siqilgan sterjenlar kabi moment harakati tekisligidan ustuvorligini quyidagi (37) formula boʻyicha olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (37)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λx < λy boʻlganda moment harakati tekisligidan ustuvorlikka tekshirish talab qilinmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Qayrilish tekisligiga parallel boʻlgan tekisliklarda joylashgan panjaralarga ega boʻlgan oraliqli markazdan tashqari siqilgan sterjenlarda sterjenni yaxlit holatida 30-formula boʻyicha aniqlashdan tashqari alohida shohlarni markaziy siqilgan sterjenlar kabi 2-formula boʻyicha aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Har bir shoxdagi koʻndalang kuchni momentdagi qoʻshimcha kuchlanishni hisobga olgan holda aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ushbu kuchlanishning parallel shoxlar (kamarlar)dagi kattaligini formula boʻyicha aniqlash zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — kamarlar oʻqlari orasidagi masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Plankali markazdan tashqari siqilgan oraliqli elementlarning alohida shoxlarining ustuvorligini markazdan tashqari siqilgan elementlar kabi momentdagi kuchlanish va shoxlarning mahalliy haqiqiy yoki shartli koʻndalang kuch (tirgovuchsiz fermalar kamarlari kabi) ni hisobga olgan holda bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Ikkita asosiy tekisliklarda siqilish va egilishga duchor boʻlgan yaxlit devorli sterjenlarning ustuvorligini eng katta qattiqlik tekisligi (Ix > Iy) ning mutanosiblik tekisligi bilan toʻgʻri kelganda formula boʻyicha aniqlanishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (38)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φey — ushbu SHNQning 63-bandi boʻyicha aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s — ushbu SHNQning 66-bandi boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar mef,y < 2mx boʻlsa, bunda (38)-formula boʻyicha hisoblashdan tashqari ey = 0 ni qabul qilgan holda 30 va 34-formulalar boʻyicha qoʻshimcha tekshirish oʻtkazish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

10-jadval

Kesim turi

Koeffitsiyent qiymatlari

1< mx <5 holda α

β holda

λy<λc

λy>λc

Ochiq

1

1

holda  β=1

Yopiq yoki panjarali (plankali) oraliqli

1

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I1, I2 — kesishuv simmetriya oʻqlariga nisbatan tegishli ravishda katta va kichik tokchalarga inersiya momentlari u — u;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
boʻlgan holdagi φc qiymati φu.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α va β ning panjaradan 9 yoki plankali) oraliq sterjenlari uchun koeffitsiyent qiymatlarini sterjen uzunligi boʻyicha kamida ikkita oraliq diafragma boʻlgan paytdagina yoki ochiq ikki tavr shakldagi kesishuvli sterjenlar uchun belgilangan koeffitsiyentlarini olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
m1<1 yoki m2>5 qiymatlarida tegishli ravishda m1=1 yoki m2=5 deb olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Nisbiy ekssentrisitetlarning qiymatlarini quyidagi formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
va , (39)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wcx, Wcy — kesishuvlarning siqilgan tola uchun oʻqlarga nisbatan tegishli ravishda x — x va u — u qarshilik momentlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar λx>λy, boʻlsa 38-formula boʻyicha hisoblashdan tashqari ey=0 deb qabul qilingan holda ushbu SHNQning 30-formulasi boʻyicha qoʻshimcha tekshirish oʻtkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Eng katta qattiqlik tekisligi (Ix>Iy) ning mutanosiblik tekisligiga toʻgʻri kelmagan paytda mx ning hisoblashdagi qiymatini 25 foizga oshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
u — u oʻqiga nisbatan mutanosib boʻlgan, ikkala asosiy tekisliklarda siqilish va egilishga uchragan ikkita parallel tekisliklardagi panjaralarga ega boʻlgan yaxlit devorli shohli oraliq sterjenlarning ustuvorligini:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
butun sterjen lar uchun panjaralar tekisliklarida parallel boʻlgan tekislikda ey = 0 deb qabul qilingan holda ushbu SHNQning 58-bandi talablari boʻyicha (9-rasmda keltirilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Alohida shoxlar uchun markazdan tashqari siqilgan elementlar kabi ushbu SHNQning 30 va 34-formulalari boʻyicha aniqlanishi, bunda har bir shohdagi koʻndalang kuchni Mx momentdagi kuchlanishni hisobga olgan holda, My — momentni esa shohlar oʻrtasida ularning qattiqliklariga proporsional taqsimlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar My — moment shohlardan birining tekisligida amal qilayotgan boʻlsa, unda uni shu shohga toʻliq oʻtib ketayotgan deb hisoblangan holda bajarish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu SHNQning 34-formulasi boʻyicha alohida shohli tekshirish vaqtda uning egiluvchanligi panjara bogʻlamalari orasidagi maksimal masofa boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-rasm. Panjarada ikki yaxlit devorli shohlardan tarkib topgan elementning ikki parallel tekislikdagi kesishuvi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Markazdan tashqari siqilgan sterjenlarning ulama elementlari (planka yoki panjaralar)ni hisoblashni ushbu SHNQning 49 — 51-bandlarning talablari boʻyicha eng katta koʻndalang kuch — haqiqiy Q yoki Qfic shartli koʻndalang kuchga qarab aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Haqiqiy koʻndalang kuch shartlidan katta boʻlganda oraliq markazdan tashqari siqilgan elementlar shohlarini plankalar bilan ulashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-bob. Alyumin konstruksiyalar elementlarining hisobiy uzunligi va chegaraviy egiluvchanligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Hisobiy uzunlik
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. Tekis ferma va ulanmalar elementlarining, fermalarning boshqasiga nisbatan koʻndalang yoʻnalgan panjarasi elementlari bundan mustasno, lyef hisobiy uzunligini 11-jadval boʻyicha qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-rasm. Ferma panjaralarining element hisobiy uzunligini aniqlash uchun sxemalari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — chetdagi panelida tirgovuch boʻlgan uchburchakli uchun, b — shprengelli uchburchak uchun, v — yarim tirgovuchli, g — bir-biriga koʻndalang yoʻnalgan
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-jadval va 10-rasmda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

11-jadval

Koʻndalang egilishning yoʻnalishi

lyef hisobiy uzunligi

Kamarlar

Tayanch tirgovuchlar va hovonlar

Panjaraning boshqa elementlari

Ferma tekisligida

l

l

0,8l

Ferma tekisligida (ferma tekisligidan) perpendikulyar yoʻnalishda

l1

l1

l1

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — ferma tekisligida elementning geometrik uzundagi (bogʻlamalar markazlari orasida masofa).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l1 — ferma tekisligidan siljish orqali kamarga payvandlanib yoki boltlar bilan mustahkamlangan qoplamalarning qattiq plitalari orqali maxsus ulanmalar bilan bogʻlangan bogʻlamalar orasidagi masofa
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Ferma tekisligidan lyef uzunligi boʻyicha l1 siqiluvchi kuchlanishlar amal qilayotgan elementning hisobiy uzunligi N1 va N2 (N1> N2) ni quyidagi formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (40)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-rasm. Har xil kuchlanishlar N1 va N2 ega boʻlgan elementning (uzunligi boʻyicha) hisobiy uzunligini aniqlash sxemalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — fermalar orasidagi ulanmalar sxemasi (yuqoridan koʻrinishda), b — ferma sxemasi mustahkamlikni N1 ning katta kuchiga koʻra aniqlanadi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Bir-biriga nisbatan koʻndalang yoʻnalgan panjara (10-rasmda keltirilgan) elementlarining hisobiy uzunligi lyef ni quyidagicha olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
fermalar tekisliklarida — ferma ulanmasi markazidan ularning kesishuvi (lef = 1) masofasiga teng deb;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ferma tekisligidan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
siqilgan elementlar uchun ushbu SHNQning 11-jadvali boʻyicha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choʻzilgan elementlar uchun — elementning toʻliq geometrik uzunligi (lef = 1) ga teng deb.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Bir burchakli bir-biriga nisbatan koʻndalang yoʻnalgan elementlar kesimi i inersiya radiuslarini quyidagicha olinishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
elementning i ga teng boʻlgan hisobiy uzunligi vaqtida (bunda, l — eng yaqin tarmoqlar orasidagi masofa) minimal deb (i = imin);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
boshqa hollarda ferma tekisligiga parallel yoki perpendikulyar boʻlgan burchak oʻqiga nisbatan (i = ix yoki i = iy — koʻndalang egilish yoʻnalishiga bogʻliq ravishda) deb.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Bir burchakli boʻshliqni panjarali konstruksiyalarning hisobiy uzunligi lyef va kesimning inersiya radiusi i ni ushbu SHNQning12-jadvali boʻyicha olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
75. Ustunlar (hovonlar) ning hisobiy uzunligi lyef ni formula boʻyicha aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — ustun yoki uning alohida joyning uzunligi lef = μl.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kesimi doimiy ustunlar (hovonlar)ning hisobiy uzunligi μ koeffitsiyentlarini ularning chetlari ulanishining shart-sharoitlari va yuklanish turiga bogʻliq ravishda ushbu SHNQning 16-jadvali boʻyicha aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Alyuminni ustunlar, yigʻiluvchi boʻlinuvchi konstruksiyalarda yoki agressiv atrof-muhitda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

12-jadval

Panjara elementlarining kesishish tugunini konstruksiyasi

Ushlab turuvchi elementdagi ferma tekisligidan tashqaridagi hisobiy uzunlik lyef

choʻzilgan

ishlamayotgan

siqilgan

Ikkala element ham uzilmaydi

l

0,7l1

l1

Ushlab turuvchi element uziladi va fasonka bilan berkitiladi

0,7l1

l1

1,4l1

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12-jadval va 10-rasmda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — ferma tugunining markazidan elementlarning kesishishigacha boʻlgan masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l1 — elementning umumiy geometrik uzunligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

13-jadval

Konstruksiya

Hisobiy uzunlik lef va kesim inersiya radiusi i

kamarlar

panjaralar

lef

i

lyef

i

tirgovuch

xovon

Yonma-yon chetlarda birlashtirilgan tugunlar bilan (12-rasm, a, b)

lm

imin

μdld

0,8lc

imin

Yonma-yon chetlarda birlashtirilmagan tugunlar bilan (12-rasm, v, g)

μmlm

ix yoki iy

μdld

-

imin

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13-jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
lm — ferma kamari panelining uzunligi (birlashtirilmagan tugunlar bilan, u bir chetning tugunlari orasidagi masofaga teng deb olinishi, bunda ular ushbu SHNQning 12-v, g-rasmda keltirilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μm — kamarni hisobiy uzunligining koeffitsiyentini (tirgovuchlarni kamarga tirgovuch boʻylab joylashgan payvand choklari yoki ikkita bolt bilan qotirilgan vaqti) ni ushbu SHNQning 13-jadvali boʻyicha aniqlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tirgovuchlarni kamarga bir bolt bilan qotirilgan vaqti μm = 1,14 deb olinishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
i min — kesimning minimal inersiya radiusi (kamar yoki panjara);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ld, lc — 12-rasmda keltirilgan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ix, iy — burchak koʻndalang kesimining tokchadagi parallel boʻlgan x va y oʻqlariga nisbatan inersiya radiuslari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μd — tirgovuch hisobiy uzunligi koeffitsiyentini tirgovuchni kamarga tirgovuch boʻylab joylashgan payvand choklari yoki ikkita bolt yoki parchinlar bilan qotirilgan paytda ushbu SHNQning 14-jadvali boʻyicha, tirgovuchlarni kamarga bitta bolt yoki bitta mixparchin bilan qotirilgan paytda ushbu SHNQning 15-jadvali boʻyicha aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-rasm. Bir burchakli boʻshliq panjarali qurilmalar sxemalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A — yonma-yon chetda sigʻishgan tarmoqli sxema (kashakli uchburchak panjara), B — yonma-yon chetda sigʻishgan tarmoqli sxema (bir-biriga nisbatan koʻndalang yoʻnalgan panjara), v — yonma-yon chetda sigʻishmagan tarmoqli sxema (kashakli uchburchak panjara), g — yonma-yon chetda sigʻishmagan tarmoqli sxema (bir-biriga nisbatan koʻndalang yoʻnalgan panjara)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

14-jadval

n

10

5

2,5

1,25

1

μm

1,13

1,08

1,03

1,00

0,98

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Im, min, Id, min — kesim inersiyasining ferma kamari va tirgovuchiga tegishli ravishda minimal momentlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n — ning oraliq qiymatlari uchun μm ning koeffitsiyentini chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

15-jadval

n

μd ning  dagi qiymatlari

60

80

100

120

140

160

180

200

≤2

0,89

0,81

0,77

0,74

0,72

0,70

0,65

0,61

≥6

0,86

0,78

0,74

0,71

0,69

0,66

0,62

0,59

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n — ushbu SHNQning 13-jadvalida keltirilgan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ld — ushbu SHNQning 12-rasmida keltirilgan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
imin — tirgovuchlar kesim inersiyasining minimal radiusi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n — oraliq qiymatlari va nisbat uchun μd koeffitsiyenti chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

16-jadval

60

80

100

≥120

μd

0,89

0,81

0,77

0,74

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
nisbatining oraliq qiymatlari uchun μd koeffitsiyentini chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

17-jadval

Ustunlar (tirgaklar) ning biriktirish sxemasi va yuklanishi

μ

Ustunlar (tirgaklar)ning biriktirish sxemasi va yuklanishi

μ

2

1

1

2

0,7

0,725

0,5

1,12

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
76. Bir qavatli ramalari (rama tekisligida) kesimi doimiy ustunlar hisobiy uzunligi μ koeffitsiyentlarini rigelli ustunlarga mustahkam qilib biriktirilganda va yuqori tugunlar yuklanganida ustunlarni poydevorga oʻrnatishda ular quyidagi formulalar orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a) sharnirli:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (41)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b) bikr:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (42)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30 va 31-formulalarda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ic, lc — tegishli ravishda kesimning inersiya momenti va tekshirilayotgan ustun uzunligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ir1, Ir2, lr1, lr2 — tegishli ravishda kesimning inersiya momentlari va shu ustunga tutash rigellarning uzunligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rigellar ustunga bogʻlanganda, 42-formuladan n = 0 olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

18-jadval

Konstruksiya elementlari

Siqilgan elementlarning chegaraviy egiluvchanligi

Tayanch reaksiyani uzatib beradigan fermalarning kamarlari, tayanch tirgovuchlari va tirgaklari

100

Fermalarning boshqa elementlari

120

Ikkinchi darajali ustunlar (faxverka, fonar hovonlari), ustunlar panjarasi elementlari

120

Bogʻlovchilar

150

Siqilgan sterjenlarning hisobiy uzunligini kamaytirish uchun xizmat qiladigan sterjenlar

150

Toʻsuvchi konstruksiya elementlari simmetrik yuklangan

100

nosimmetrik yuklangan (vitrajlarning chekka va burchak hovonlari)

70

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Ushbu jadvalda keltirilgan maʼlumotlar kuch faoliyatiga nisbatan simmetrik boʻlgan elementlarga tegishlidir. Kuch faoliyatiga nomutanosib boʻlgan kesimlarda chegaraviy egiluvchanlikni 30 foizga kamaytirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
77. Ramalar ustunlarining hisobiy uzunligini (ramalar tekisligi bundan mustasno) rama tekisligidan siljish orqali (kran osti toʻsinlar va stropila osti fermalar ustunlar tayanchlari, bogʻlovchilarva rigellar biriktirish tugunlari) orqali qotirilgan nuqtalar orasidagi masofaga teng deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Elementlarning chegaraviy egiluvchanligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
78. Siqilishga ishlaydigan elementlarning egiluvchanligi mazkur SHNQning 18-jadvalida keltirilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
79. Choʻzilishga ishlaydigan elementlarning egiluvchanligi quyidagi 19-jadvalda keltirilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

19-jadval

Konstruksiya elementlari

Choʻziluvchan elementlarning chegaraviy egiluvchanligi

Fermalarning kamar va tayanch tirgovuchlari

300

Fermalarning boshqa elementlari

300

Bogʻlovchilar (oldindan zoʻriqtirilishga uchraydigan elementlar bundan mustasno)

300

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Choʻzilgan elementlarning egiluvchanligi faqat vertikal tekislikda tekshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Bir burchaklari bir-biriga nisbatdan koʻndalang yoʻnalgan panjara choʻziluvchi sterjenlarning egiluvchanligini tekshirilayotgan vaqtda inersiya radiusi burchak tokchasiga parallel boʻlgan oʻqqa nisbatan qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Bir-biriga nisbatdan koʻndalang yoʻnalgan panjaraning sterjenlari kesim joyida bir-biri bilan mahkamlangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Yuklanishning noqulay joylashishi kuchlanish belgisi oʻzgaradigan kuchlanishlarga ega boʻlgan stropil fermalari choʻzilgan tirgovuchlari uchun chegaraviy egiluvchanlik siqilgan elementlardagi kabi qabul qilinadi. Bunda, biriktiruvchi qistirmalar kamida 40i dan keyin oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-bob. Egilgan va siqilgan elementlarning devorlari va kamar listlarining mustahkamligini tekshirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Toʻsinlarning devorlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
80. Toʻsinlarning devorlari ularning mustahkamligini taʼminlash uchun ikki tomonlama qovurgʻalar bilan quyidagilar mustahkamlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
devorning butun balandligiga joylashtirilgan koʻndalang asosiylari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
koʻndalang asosiy va boʻylama;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
devorning siqilgan zonasida joylashgan koʻndalang asosiy va oraliq, qisqa faqat mixparchinlangan toʻsinlarda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
81. Toʻsinlarning devorlarining mustahkamligini hisoblashda barcha tarkibiy qismlarini hisobga olgan holda σ, τ, i σloc amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ, τ, va σloc kuchlanishlar φb koeffitsiyentni hisobga olmagan holda brutto kesim boʻyicha materialning elastik ishi taxminida hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Siqiluvchi (chekka qismi) kuchlanish σ ni devor hisobiy chegarasi (plyus belgili)da va oʻrta tegishadigan kuchlanish τ ni formulalar yordamida hisoblash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (43)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (44)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h — devorning toʻliq balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
M, Q — tegishli ravishda moment va koʻndalang kuchning boʻlim chegaralaridagi oʻrtacha qiymatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
agar boʻlinmaning uzunligi uning hisobiy balandligidan katta boʻlsa, bunda M va Q uzunlik boʻlinmaning balandligiga teng boʻlgan yanada koʻproq kuchlanishli qism uchun hisoblanishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
agar moment yoki koʻndalang kuch belgisi oʻzgarsa, bunda ularning oʻrtacha qiymatlari boʻlinma qismida bitta belgi bilan hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Devorning markazlashgan (toʻplangan) yuklanish tagidagi mahalliy kuchlanish σloc mazkur SHNQning 3-ilovasi talablariga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kamarlar va qoʻshni koʻndalang asosiy bikrlik qovurgʻalar orasiga oʻralgan devorning toʻrtburchak boʻlinmalarining mustahkamligini tekshirishda plastinkaning hisobiy oʻlchamlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — koʻndalang qovurgʻalar oʻqlari orasidagi masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hyef — devorning hisobiy balandligi quyidagilarga teng:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yuqori mustahkamlik boltlarda kamar boʻgʻinlari boʻlgan toʻsinlarda — toʻsin oʻqiga eng yaqin kamar burchaklarining qirralari orasidagi masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mixparchinlangan toʻsinlarda — toʻsin oʻqiga eng yaqin kamar burchaklarining xavflari orasidagi masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
payvandlangan toʻsinlar — devorning toʻliq balandligi; presslangan profillarda tokchalar orasidagi yorugʻlikdagi balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — devorning qalinligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
82. Devorning shartli egiluvchanligi boʻlsa, toʻsinlarning devorlarini:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
chegaraviy qiymatlaridan oshmasa, bunda mustahkamligini tekshirilishi shart emas;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— payvandlangan yoki presslangan toʻsinlar uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— mix parchinlangan, boltlardagi va yuqori mustahkamlik boltlardagi toʻsinlar uchun.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻsinlarning devorlarida mahalliy kuchlanishlar mavjud boʻlganda ning belgilangan chegaraviy qiymatlari 0,7 koeffitsiyentga koʻpaytirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻsinlarning devorlari boʻlganda, koʻndalang bikrlik qovurgʻalari bilan mustahkamlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83. Yuqori kamarda mahalliy yuklanish boʻlgan toʻsinlarda devorning mustahkamligini ushbu SHNQning 3-ilovasi talablariga muvofiq tekshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
84. Simmetrik kesimli toʻsinlar devorlarining ustuvorlikka hisoblash, faqat koʻndalang asosiy bikrlik qovurgʻalar bilan mustahkamlangan, mahalliy kuchlanish boʻlmaganda (σloc =0) qoʻyidagi formulaga muvofiq amalga oshirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (45)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (46)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (47)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (48)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
( boʻlganda υ =1 deb qabul qilish kerak. ning qiymatlari ruxsat etilmaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γc ni mazkur SHNQning 1-ilovasi 6-jadvali boʻyicha qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45 — 48 formulalarida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μ — plastinaning katta tomonining kichik tomonga nisbati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— d balandlikka ega boʻlgan plastinkaning shartli egiluvchanligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — hef taraflardan eng kichigi yoki plastinkaning a si):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (49)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Asosiy koʻndalang qovurgʻalardan tashqarida boʻlmagan (siqilgan), hisobiy chegarasidan h1 masofa joylashgan bitta boʻylama qovurgʻa bilan mustahkamlangan simmetrik kesimli toʻsin devorida (mahalliy kuchlanish boʻlmaganda) qovurgʻada boʻlgan ikkala plastinkani alohida hisoblash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
siqilgan kamar va boʻylama qovurgʻa oʻrtasida joylashgan plastinka — formula boʻyicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (50)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (51)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— h1 balandlikka ega boʻlgan plastinkaning shartli egiluvchanligi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τcrl — ni tekshirilayotgan plastinkaning oʻlchamlarini qoʻyilgan holda 47-formula boʻyicha aniqlanish, υ — ni hisobga olgan holda 48-formula boʻyicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ni qabul qilgan holda yechish kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γc — ni ushbu SHNQning 1-ilovasi 6-jadvaliga muvofiq olish kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choʻzilgan kamar va boʻylama qovurgʻa oʻrtasida joylashgan plastinka — formulaga muvofiq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (52)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (53)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τcr2 — ni tekshirilayotgan plastinka oʻlchamlarini qoʻygan holda 47-formulasi boʻyicha aniqlash kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γc — ni ushbu SHNQning 1-ilovasi 6-jadvaliga muvofiq olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
85. Faqat koʻndalang bikrlik qovurgʻalari bilan mustahkamlangan devorda ularning chiqib turuvchi qismining eni bh juftli mutanosib qirra uchun mm dan kam emas; qovurgʻa qalinligi ts dan kam emas;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qovurgʻalar orasidagi masofa 2hyef dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
86. Devorni koʻndalang qovurgʻalar va bitta boʻylama qovurgʻa bilan mustahkamlashda bikrlik qovurgʻalar kesimlarning zarur inersiya momentlarini Is aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
koʻndalang qovurgʻalar uchun — formulaga muvofiq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Is = 3heft3, (54)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
boʻylama qovurgʻa uchun — ularning chegaraviy qiymatlarini hisobga olgan holda mazkur SHNQning 20-jadvalining formulalariga muvofiq aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Boʻylama va koʻndalang qovurgʻalar devorning bir tomonida joylashganda, ularning har birining kesimlarining inersiya momentlari qovurgʻaga eng yaqin boʻlgan devor chetiga mos keluvchi oʻqqa nisbatan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

20-jadval

Ist — boʻylama qovurgʻaning zaruriy inersiya momenti

Chegaraviy qiymatlar

minimal Isl,min

maksimal Isl,max

0,20

1,5heft3

7heft3

0,25

1,5heft3

3,5heft3

0,30

1,5heft3

-

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Ist hisoblashda ning oraliq qiymatlari uchun chiziqli interpolyatsiya yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
87. Tarkibli kesimga ega boʻlgan toʻsin devori maydoni tayanch ustida uni qattiq qirralari bilan mustahkamlanayotgan vaqtda tekislikdan tashqaridagi boʻylama egilishga tayanch reaksiya bilan yuklangan hovon deb hisoblanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hovonning hisobiy kesimdagi qattiqlik qirrasi kesimi va qirraning har tomondan enli devor chizigʻini kiritish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hovonning hisobiy uzunligini devor balandligiga teng deb qabul qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tayanch qirralarining qoʻyi qismi toʻsinining pastki kamariga payvandlangan boʻlishi va tayanch reaksiyasi taʼsiriga hisoblangan boʻlishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Markaziy va markazdan tashqari siqilgan va siqilib — egilgan devor elementlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
88. Markaziy siqilgan elementlar uchun devorni shartli egiluvchanligi ni 21-jadval formulalari bilan aniqlangan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Elementni chegaraviy egiluvchanlik boʻyicha kesimni belgilash, shuningdek tegishli hisobga asoslanganida ning eng katta qiymatlarini koeffitsiyentga koʻpaytirilishi (bu yerda ), biroq 1,5 baravardan oshmasligi lozim. Bunda, ning qiymatlarini 5,3 dan oshirmay qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

21-jadval

Element kesimi

Sterjenning shartli egiluvchanligi qiymatlarida  ning eng katta qiymatlari

Ikki tavrli

3,1

N — shaklda

3,5

Shvellerli, trubali, toʻgʻri burchakli (hef — eng katta devor uchun)

2,5

Trubkasimon kvadrat shaklda

2,25

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ushbu jadvalda keltirilgan maʼlumotlar payvandlangan va presslangan profillarga taalluqlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mixparchinli elementlarda 22-jadvaldagi ning qiymatlarini 5 foizga oshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. ni oraliq qiymatlar uchun hisoblashda va orasida chiziqli interpolyatsiyaga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
89. Markazdan tashqari siqilgan va siqilgan-egilgan elementlar uchun devorning shartli egiluvchanligi ni qiymatiga bogʻliq ravishda aniqlanishi (bunda, σ “plyus” belgisi bilan qabul qilingan va φe, φexy yoki cφ koeffitsiyentlarini hisobga olmagan holda ayrilgan devorning hisobiy chegarasidan eng katta siqiluvchi zoʻriqish, σ1 — devor hisobiy chegarasi oldidagi qarama — qarshi zoʻriqish) va α<0,5 — ushbu SHNQning 90-bandi boʻyicha hisoblanishi zarur α>1.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (55)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
boʻyicha aniqlanadigan qiymatlardan ortiq boʻlmasligi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
0,5<α<1 — α=0,5 va α=1 boʻlgan holda yechiladigan qiymatlar orasidagi chiziqli interpolyatsiya bilan aniqlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90. Markazdan tashqari siqilayotgan yoki siqilgan-egilgan elementning devorini devor oʻrtasida joylashgan Ist ≥ 6heft3, inersiya momenti ega boʻlgan qattiqlik boʻylama qirrasi bilan mustahkamlanganda, devorning kamar va qirra oʻqi orasidagi yuklangan qismini alohida plastinka deb hisoblash va ushbu SHNQning 91-bandi talablariga asosan tekshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Boʻylama qovurgʻalar bikrligi elementlar hisobiy kesimini kiritish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar devorning ustuvorligi taʼminlanmasa, hisobiy balandlik chegaralaridan boshlab hisoblangan holda eniga ega boʻlgan ikkita chet qismini kiritish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
91. Yaxlit ustun va tirgaklarning devorlari boʻlgan holda bir-biridan 2hef masofada joylashgan koʻndalang bikrlik qovurgʻalari bilan mustahkamlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Boʻylama qovurgʻa boʻlsa u holda koʻndalang qovurgʻalar orasidagi masofani 1,5 baravar koʻpaytirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Koʻndalang qovurgʻalarning bikrligi chiqadigan qismining minimal oʻlchamlari ushbu SHNQning 87-bandi talablariga muvofiq olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Markaziy, markazdan tashqari siqilgan, siqilgan — egiluvchi va egiluvchi elementlarning kamar listlari va tokchalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
92. Kamar listlari (tokchalar)ning svesi hisobiy enini presslangan, prokatli payvandlangan va kamar listiga ega boʻlmagan mixparchinli elementlarda — devor chetidan list (tokcha) chetigacha boʻlgan masofaga kamar listli mihparlangan elementlarda, mixparchinlarning eng yaqin xavfdan listning boʻsh chetiga sves birga kamida 30° burchak hosil qiluvchi vut borligida svesning hisobiy enini vut boshlanishiga qadar oʻlchash kerak (buralib chiqish holatida — ichiga yozilgan vutni qabul qilish lozim).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
93. Markaziy, markazdan tashqari siqilgan va siqilgan-egiluvchan elementlarda kamar varagʻi (tokcha) svesi egiluvchanligi qiymati ni 22-jadvalda keltirilgan qiymatlardan oshirmay shartli egiluvchanlik va kesishuv turi (bunda bef 94-bandga muvofiq qabul qilinadi; t — sves qalinligi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Elementning yetarli kuchlanishi boʻlmagan holatida ning mazkur SHNQning 22-jadvalidagi eng katta qiymatlarini marta oshirilishi, biroq 1,5 baravardan koʻp boʻlmasligi, bunda ning qiymatlari 1,3 oshirilishi lozim (bu yerda φm — φ, φe, φexy, cφ, ning eng kichkina qiymati va sterjenning mustahkamligini tekshirishda ishlatiladi ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
94. Presslangan, payvandlangan va mixparchinlangan toʻsinlarning list (tokcha)ning egiluvchan elementlardagi eng katta egiluvchanligini uchun mazkur SHNQning 22-jadvalida keltirilgan sveslarning chegaraviy oʻlchamlarini hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Gorizontal listlarsiz mixparchinlangan toʻsinlarning siqilgan kamarlaridagi xoshiyalanmagan burchaklar tokchalari svesining eng katta egiluvchanligi quyidagi formula boʻyicha qabul qilish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (56)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Elementning yetarli kuchlanmasligi holatida kamarli list (tokcha) svesining eng katta egiluvchanligini marta koʻpaytirilishi, biroq 1,5 baravardan oshmasligi zarur, bunda σ — qiymatlaridan eng kattasidir:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yoki
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

22-jadval

Tokchaning (kamarli list) ning tavsifi va elementning kesimi

 ning sterjen shartli egiluvchanligi qiymatlaridagi eng katta qiymatlari

Hoshiyalanmagan ikki tavr va tavr

0,8

Tokchasi teng boʻlmagan burchak, tavr devori shveller tokchalarining eng katta hoshiyalanmagan kesimi

0,8

Tokchasi teng boʻlgan burchakning hoshiyalanmagan kesimi

0,7

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. ning oraliq qiymatlari uchun ni hisoblashda va qiymatlari orasidagi chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
95. Boʻsh sveslarni qalinlashtirish (bulbalar) bilan kuchaytirish holatida svesning egiluvchanligi eng katta qiymati (bu yerda bef1 — qalinlashtirish markazidan ulanuvchi devor (tokcha) chetigacha yoki vaqt boshlanishigacha oʻlchanadigan kamarli list yoki tokchalarning hisobli enini formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (57)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
k — ushbu SHNQning 23-jadvali boʻyicha , va ga bogʻliq ravishda aniqlanadigan koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— svesning ushbu SHNQning 22-jadvaliga muvofiq qabul qilinadigan qalinlashtirish yoʻqligi holatidagi shartli egiluvchanligining eng katta qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γ1 kattaligi: ga teng,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bunda, D — dumaloq diametriga teng deb qabul qilinadigan qalinlashtirish oʻlchovi, kvadrat va trapetsiya shakldagi normal profilli qalinlashtirishlarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D — qalinlashtirishning bulbaning trapetsiya shakldagi (9-rasm) qalinlashtirish ishlari kamida 1,5D va kamida D — toʻgʻri burchakli qalinlashtirish ishlaridagi eni holatidagi balandligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-rasm. Qalinlashtirish (bulba) sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
96. Hosil qiluvchilarga parallel ravishda teng siqilgan yopiq silindriksimon aylanma postlarni mustahkamligini hisoblash quyidagi formula boʻyicha bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (58)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ1 — postdagi hisobiy kuchlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σcrl — ψR yoki qiymatlaridan eng kichigiga teng boʻlgan kritik kuchlanish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
r — post oʻrta yuzasining radiusi; t — post qalinligi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Koeffitsiyentlarning qiymatlari ψ va s tegishli ravishda mazkur SHNQning 23 va 24-jadvallari boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hosil qiluvchilarga parallel ravishda markazdan tashqari siqilish yoki qiymatlaridan oshmaydigan eng katta joyidagi taʼsir etuvchi kuchlanishlar holatidagi diametral tekislikda toʻliq egilish boʻlganda kuchlanish σcrl ni marta koʻpaytirish, bunda σ1 — eng kichik kuchlanish (tortuvchi kuchlanishi manfiy deb hisoblanishi kerak).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

23-jadval

Kesim shakli

γ1

k koeffitsiyentning  egiluvchanlik holatidagi (57) formulasi

1

5

Shveller, ikki tavr

2,5

3,0

3,5

1,06

1,24

1,46

1,35

1,69

2,06

2,5

3,0

3,5

1,04

1,20

1,40

1,28

1,59

1,94

Burchak, tavr va krestli

2,5

3,0

3,5

1,06

1,24

1,46

1,17

1,47

1,67

2,5

3,0

3,5

1,04

1,20

1,40

1,13

1,35

1,67

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. k koeffitsiyenti 0,6 dan 0,75 gacha boʻlgan oraliq qiymatlar va egiluvchanligining 1 dan 5 gacha boʻlgan qiymatlari uchun chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
97. egiluvchanlik sharoitida mazkur SHNQning 6-bobi boʻyicha siqilgan yoki siqilgan — egiluvchi sterjenlar kabi hisoblanadigan dumaloq trubalarda shart bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar yoki 35 qiymatlaridan oshmasa choksiz trubalar devorlari mustahkamligi tekshirilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

24-jadval

R, MPa ning qiymati

ga teng ψ koeffitsiyentlari

0

25

50

75

100

125

150

200

250

1,00

0,98

0,88

0,79

0,72

0,65

0,59

0,45

0,39

1,00

0,94

0,78

0,67

0,57

0,49

0,42

0,29

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. ψ koeffitsiyentlari qiymatlari 140 MPa < R < 280 MPa va oraliq qiymatlari uchun chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

25-jadval

 ning qiymati

<50

100

150

200

250

500

c koeffitsiyenti

0,30

0,22

0,20

0,18

0,16

0,12

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. ning oraliq qiymatlari uchun c koeffitsiyentlari chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-bob. Yupqa listli alyumin yordamida konstruksiya elementlarni hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
98. Yupqa listli alyumin (qalinligi 2 mm gacha)ni toʻsuvchi va yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarning elementlari sifatida quyidagilarni qoʻllash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qovurgʻalar yoki maxsus shtamplash bilan mustahkamlangan tekis listlarni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bir va ikki yoʻnalishda oldindan zoʻriqtirilgan tekis listlar hamda tasmalarni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mustahkamlanmagan yoki maxsus mustahkamlanmagan gofrirovka qilingan listlarni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Siqish va egilishga ishlaydigan elementlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
99. Kontur boʻylab sharnir-tayanchli bir yoʻnalishda siqilgan tekis listning mustahkamligini hisoblashda ish maydoni quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (59)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
listning 2s oʻlchamda biriktiriladi (bunda, t — list qalinligi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-rasm. Siqilgan yupqa list elementning hisobiy sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — kesimning toʻliq eni, c — kesimning ishchi eni
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
100. Boʻylama qovurgʻalar bilan kuchaytirilgan yupqa listli konstruksiyalarning mustahkamligini va deformatsiyalanishini hisoblashda, boʻylama va koʻndalang yuklarning taʼsirida tekis listda siquvchi kuchlanishlar hosil boʻlishi, qovurgʻalarning ish maydoni listning bir qismini oʻz ichiga olishi hamda mazkur SHNQning 59-formulasi orqali aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-rasm. Boʻylama qovurgʻalar bilan kuchaytirilgan yupqa listli konstruksiyalarining hisobiy sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — tekis list, b — gofrirovka qilingan list
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
101. Toʻlqinli va trapetsiya shakldagi gofrirovka qilingan listlarning mustahkamlikka hisoblashda kontur boʻylab va gofrirovka yoʻnalishi boʻyicha siqilgan nisbatda (12-rasm, a) 2s oʻlchamdagi listning bir qismi ish maydoniga kiritilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (60)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
K, d — tegishli ravishda bir yarim toʻlqin perimetri boʻylab qadami va uzunligi (17-rasmda keltirilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ixl — bir toʻlqin inersiya momenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
nisbat yoki qat-qat burmalangan list inersiya momentiga ega boʻlgan koʻndalang qovurgʻalar bilan boʻlinsa, katakchalarning taraflar orasidagi oʻzaro nisbati qatoriga (12-rasmda keltirilgan), s qiymatini formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
. (61)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu SHNQning 61-formulasida belgilar xuddi 60-formuladagi kabi belgilanishi hamda a va b qiymatlari 12-rasm boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12-rasm. Siqilgan gofrirovka qilingan listning hisobiy sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — koʻndalang bikirlik qovurgʻalarsiz, b — koʻndalang bikirlik qovurgʻalar bilan
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13-rasm. Gofra uchun geometrik parametrlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — trapetsiya shaklda, b — toʻlqinli
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar boʻylama qovurgʻalar mavjud boʻlsa (14-rasmda keltirilgan), ish maydoniga bu qovurgʻalarning maydoni va qovurgʻaning har tomonidan s — oʻlchovli listning bir qismini kiritish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14-rasm. Boʻylama va koʻndalang qovurgʻalar bilan gofrirovka qilingan plita sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — boʻylama qovurgʻalar, 2 — koʻndalang qovurgʻalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
102. Ushbu SHNQning 43-formulasi boʻyicha hisoblanganda, koʻndalang bikrlik qovurgʻalarni inersiya momenti kam boʻlmasligi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (62)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar gofrirovka qilingan list va koʻndalang qovurgʻalar turli xil elastik modulga ega boʻlsa, bunda gofrirovkalangan list va uning koʻndalang qirralari turli elastiklik modullariga quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (63)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Es — qovurgʻa materialining elastik moduli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62 va 63-formulalardagi belgilar 60-formuladagi kabi belgilanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar Is qiymatlari 62 va 63-formulalarida keltirilgan qiymatlardan kam boʻlsa, unda C qiymati ushbu SHNQning 60-formulasi boʻyicha hisoblanishi, bunda Dy ning qiymatini qabul qilish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
103. Koʻndalang yuk taʼsirida kuchaytiruvchi qovurgʻalarga ega boʻlmagan gofrirovka qilingan list, balka sifatida ushbu SHNQning 20 va 21-formulalari boʻyicha egilishga hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Trapetsiya shaklda gofrirovka qilingan listlar uchun hisobiy kesimi siqilgan tokchalarning oʻlchami mazkur SHNQning 59-formulasi boʻyicha aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mazkur SHNQning 21-22-formulalardagi Wx va Ix kesimning ish maydoni uchun hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
104. Egilishda erkin tayangan gofrirovkalangan listlarning egiluvchanligini f formula orqali aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (64)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — gofrirovka qilingan listning yuk ostida va qabul qilingan kesimining deformatsiyasi tufayli burilishning oshishini hisobga oladigan koeffitsiyent: toʻlqinli listlar uchun 1 ga teng, trapetseidal listlar uchun mazkur SHNQning 25-jadvaliga muvofiq, yopishtirilgan qattiq izolyatsiyali gofrirovka qilingan list uchun (koʻpik kabi) ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
fo — balka kabi ishlovchi va hisoblash paytida Ix ushbu SHNQning 105-bandi boʻyicha qabul qilinuvchi qat-qat burmalangan listning bukilishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

26-jadval

 ning nisbati

α ning gofr yon chetlari egilishi burchagidan qiymatlari, graduslarda

45

60

75

90

>2,0

1,10

1,14

1,20

1,30

1,5

1,15

1,20

1,30

1,40

1,0

1,20

1,25

1,35

1,45

0,5

1,25

1,30

1,40

1,50

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26-jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — egilish cheti oʻlchovi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — siqilgan gorizontal chet oʻlchovi (17-rasmda keltirilgan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. α ning nisbatlar uchun qiymatlarini chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
105. Boʻylama qovurgʻalar bilan mustahkamlangan gofrirovka qilingan yupqa qatlamli tuzilmalarni ishchi qovurgʻalarini kiritilishini hisobga olgan holda mustahkamlik va egilishga hamda koʻndalang qovurgʻalar mavjudligidan qatʼi nazar mazkur SHNQning 48-formulasi boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qovurgʻalarni har bir tomoni s oʻlchovli list qismlarini kirishini inobatga olgan holda hisoblash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
106. Trapetsiya shakldagi gofrirovka ega boʻlgan siqilgan-egiluvchan va choʻzilgan-egiluvchan listlar (uch qatlamli panellarni isitish izolyatsiyalar bilan tikishlar )ning mustahkamligini hisoblashni choklar va boʻylama qovurgʻalarning birgalikda ishlashini burmalangan listlar inersiya momentdan tashqari ularning neytral oʻqlariga nisbatan boʻylama qovurgʻalar va choklanishlarning s oʻlchovli qismi kiradigan kesim inersiya momentni nazarda tutish lozim (15-rasm):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, mm (65)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— panel kengligining koʻndalang qovurgʻalarning qadamiga nisbati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Elx — gofrining oʻz neytral oʻqiga nisbatan uzunlik birligidagi qattiqligi, kN m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15-rasm. Uch qatlamli panelning kesimi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
107. Trapetsiya shakldagi gofriga ega boʻlgan egiluvchan listlarning siqilgan gorizontal chetlarining mahalliy mustahkamligi (13, a-rasmda keltirilgan)ni boʻylama qirralarning elastik qisishuvini hisobga olgan formula boʻyicha tekshirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (66)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ — tashqi yuklanishdan chetdagi siquvchi kuchlanishlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kloc — ushbu SHNQning 27-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ζ — mazkur SHNQning 28-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
108. Trapetsiya shakldagi gofriga ega boʻlgan listlar chetlarining mahalliy mustahkamligini ustunlarga yoki rigellarga tayangan joylarda tavsiya etilayotgan ushbu SHNQning 6-ilovasi boʻyicha tekshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
109. Toʻlqinsimon listlarning mahalliy mustahkamligi (13, b-rasmda keltirilgan)ni formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (67)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

27-jadval

 nisbati

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

1,0

1,1

1,2

1,4

kloc koeffitsiyenti

5,22

5,15

5,10

5,05

5,00

4,95

4,88

4,84

4,80

4,72

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27-jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — egilish cheti oʻlchovi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — siqilgan gorizontal chet oʻlchovi (13-rasmda keltirilgan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

28-jadval

 nisbati

0,7

0,8

1,0

1,2

1,4

1,6

1,8

2,0

2,5

3,0

ζ koeffitsiyenti

1,00

0,86

0,76

0,67

0,61

0,56

0,52

0,48

0,41

0,35

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. σ — kuchlanishi zoʻriqtirilgan holatga bogʻliq ravishda boʻlgan holda mazkur SHNQning 66 — 69-formulalari boʻyicha aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
110. Markaziy siqilgan gofrirovka qilingan listning umumiy mustahkamligi ushbu SHNQning 44-bandi hamda 2-ilovaning 2-jadvaliga muvofiq tekshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
111. Markaziy siqilishda trapetsiya shakldagi list elementlarining mahalliy mustahkamligi quyidagi formula boʻyicha tekshirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (68)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — katta qirraning eni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Markaziy siqilishda toʻlqinli gofrirovka qilingan listning mahalliy ustuvorligi quyidagi formula boʻyicha tekshirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (69)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Membranali konstruksiyalar elementlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
112. Membranali konstruksiya elementlarini hisoblashni membrana va konturning shakli, deformatsiyalangan holati hamda membrananing geometrik chiziqsizligini hisobga olgan holda birgalikda ishlashini tekshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
113. Membranali konstruksiyalarning elementlari (membrana va kontur)ni hisoblashda quyidagilarni inobatga olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oʻq boʻyicha siqilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
membrananing kontur elementlari bilan kontakt chizigʻi boʻylab kesishish kuchlari natijasida hosil boʻlgan siqilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tangensial va vertikal tekisliklarda egilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
boshlangʻich (yuklanishgacha boʻlgan) membrananing bukilishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
114. Kontur elementlarining kesimining tortishish markaziga nisbatan ekssentristitek bilan membranani biriktirganda, ushbu SHNQning 115-bandda keltirilganlarga qoʻshimcha ravishda, konturlarni hisoblashda buralishini hisobga olish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
115. Kuchlanish jarayonini kuch parametrlari boʻyicha kuzatishda va kuchlanish kuchlari γc=1 ish sharoitlari koeffitsiyentini hisobga olgan holda aniqlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Geometrik parametrlarni nazorat qilishda kuchlanishlar shartlariga javob berishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (70)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— listdagi kuchlanishlar, mos ravishda, dastlabki kuchlanish va tashqi yuklanishdan hosil boʻlgan kuchlanishlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
116. Tikishlarning bir oʻqli kuchlanishi boʻlgan membranali konstruksiyalar elementlarini hisoblashda ramkaning boʻylama elementlarni tomonidan qabul qilinadigan tikishdagi zanjirli kuchlarining qoʻshimcha taʼsirini hisobga olish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
117. Membranalarning alyumin qotishmalaridan birikuvchi, shuningdek ularni tayanch konturiga qotirilishini harorat oʻzgarishi taʼsirga hisoblash kerak (membrana va kontur materiallarining chiziqli kengayishi koeffitsiyentlari turli ekanligi hisobga olish lozim).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-bob. Alyumin qotishmali konstruksiyalar birikuvlarini hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Payvandlangan birikuvlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
118. Payvand choklarini mazkur SHNQning 29-jadvalidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ikkita old choklar bilan payvandlangan biriktirilgan old choklar payvandlanayotgan elementlarning butun qalinligi boʻyicha va ularning chetlari biriktiruvchi choklari tashqarisiga chiqariladigan boʻlsa, payvandlangan tutash joyli birikishning hisobiy qarshiligiga teng boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
119. Egilish uchun ishlaydigan payvandlangan tutash joyli birikuvlarni mazkur SHNQning 1-ilovasini 9-10-jadvallariga muvofiq hisoblanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
120. Egilish va kesilishga ishlaydigan payvandlangan tutash joyli birikuvchilarni quyidagi formula boʻyicha hisoblash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (71)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σw — egilishdan payvandlangan birikuvdagi kuchlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τw — kesilishdan payvand chokidagi kuchlanish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

29-jadval

Payvand choklari

Tarang holati

Hisoblash formulasi

Amal qilayotgan kuchga perpendikulyar joylashgan tutash joyli choklar

Siqilish, choʻzilish

Burchakli

Kesilish

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29-jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
N — hisobiy boʻylama kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
lw — chokning hisobiy uzunligi uning toʻliq uzunligi chiqarib tashlangan 3t yoki 3kf ga teng;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
chokni birikuvdan tashqarida olib tashlanganda (qistirma.), uning toʻliq uzunligi chokning hisobiy uzunligi qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — ulanayotgan elementlarning eng kichik qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— koeffitsiyentga teng deb qabul qilingan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
0,9 — avtomatik bir va ikki oʻtimli payvandlash uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
0,7 — avtomatik koʻp oʻtimli payvandlash uchun, istalgan sonli oʻtish bilan qoʻlda va yarim avtomatik payvandlash uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kf — teng yonli uchburchakning katetiga teng deb taxmin qilingan burchakli tikuvning kateti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
121. Burchak chokining aynan bir kesishmasining ikki yoʻnalishda kesuvchi kuchlanishlarini bir vaqtda hisoblash va shu kuchlanishlarining teng harakat qiluvchisi boʻyicha aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
122. Oʻqi kuch va egilish momenti bir vaqtning oʻzida harakat qiladigan elementni qotiruvchi burchakli choklar mazkur SHNQning 29-formulasiga muvofiq hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
An=Awf — choklarning hisobiy maydoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ixn, Iyn — ularning x-x va y-y oʻqlariga nisbatan choklarning hisobiy maydonining inersiya momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
R=Rwf — burchakli chokning hisobiy qarshiligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Mixparchinli va boltli ulanmalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
123. Mixparchinli va boltli birikuvlarda birikuv ogʻirligi markazidan oʻtuvchi boʻylama kuchning taʼsirida ushbu kuchning mixparchinlar hamda boltlar orasida taqsimlashini teng deb qabul qilish lozim
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Boʻylama kuchlarni qabul qiluvchi mixparchinli yoki boltli ulanmalarni kesishuvi boʻyicha hisoblash ushbu SHNQning 29-jadvali formulalari asosida bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16-rasm. Yarim dumaloq qalpoqchali mixparchinlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
124. Bir vaqtda kesilishga va tortilishga ishlayotgan mixparchin hamda boltlarni alohida kesma va tortilishga tekshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
125. Bitta elementni ikkinchisiga qistirmalar yoki boshqa oraliq elementlar orqali, bir tomonli ustki qism bilan mustahkamlashda mixparchinlar yoki boltlar sonini hisoblash soniga qarshi 10 foizga koʻpaytirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Burchak yoki shvellerlarning boʻrtib turgan tokchalarini korotishlar yordamida qotirish vaqtida korotishning tokchalaridan birini qotirib turuvchi mixparchinlar (boltlar) sonini hisoblash soniga qarshi 50 foizga koʻpaytirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

30-jadval

Birikuv

Tarang holatda

Hisoblash formulasi

Mixparchinlar (yoki boltlar)

Kesma

, (72)

Bukilish

, (73)

Boltlar

Tortilish

, (74)

Mixparchinlar

Mixparchinlarning qalpoqchasi olinishi

 (75)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30-jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
N — ulanmaga taʼsir qiluvchi hisobiy boʻylama kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n — mixparchin yoki boltlarning ulanmadagi soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ns — bir mixparchin yoki boltning ish kesmalari soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — mixparchin teshigi diametri yoki bolt sterjenning tashqi diametri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— bir yoʻnalishda bukiladigan elementlarning eng kam jamlangan qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
do — bolt burama kiritishning ichki diametri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h=0,4d — qalpoqcha olinishi yuzasi balandligi (16-rasmda keltirilgan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Boltlarni kesish va bukilishga hisoblashni ushbu SHNQning 60-61-formulalari boʻyicha Rrs va Rrp ni tegishli ravishda Rbs va Rbp ga almashtirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Yuqori mustahkamli poʻlat boltlardagi montaj ulanmalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
126. Yuqori mustahkamlikka ega poʻlat boltlarni montaj ulanmalarni tutash joyi va qotirishda amal qilinayotgan kuchlarni ulanayotgan elementlarning bir-biriga teguvchi tekisliklarda boltlarning tortishuvidan hosil boʻladigan ishqalanish kuchini hisobga olinishi, bunda boʻylama kuchning boltlar oʻrtasida taqsimlanishini teng deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
127. Bitta mustahkam bolt bilan tortilgan ulanuvchi elementlarning har bir ishqalanish yuzasi tomonidan qabul qilinishi mumkin boʻlgan hisoblash kuchi Qbh inobatga olish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (76)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rbh — oʻta pishiq boltning poʻlat konstruksiyalarni loyihalashtirish normalariga muvofiq aniqlanadigan tortilishiga hisobiy qarshilik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γb — 0,8 teng deb qabul qilinadigan ulanma ishi shart — sharoiti koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Abn — bolt kesishuvining poʻlat konstruksiyalarni loyihalashtirish normalariga muvofiq aniqlanadigan netto maydoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μ — ushbu SHNQning 31-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan ishqalanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— poʻlat konstruksiyalarni loyihalashtirish normalariga muvofiq qabul qilinuvchi ishonchlilik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

31-jadval

Ulanayotgan yuzalarni qayta ishlash usuli

Qumtomchi tozalash

Yuzani qirish

Qayta ishlovsiz (yogʻini yoʻqotgan keyin)

μ ishqalanish koeffitsiyenti

0,45

0,4

0,15

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yuqori mustahkamlikka ega boʻlgan boltlarning boʻylama ulanishdagi kuch taʼsiridan n sonini quyidagi formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (77)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bunda, k1 — ulanayotgan elementlar ishqalanish yuzasining soni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yuqori mustahkamlikka ega boltning tortilishini R=RbhAbn oʻq kuchi bilan amalga oshirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
128. Yuqori mustahkamlikka ega boltlar kertigi tomonidan zaiflashtirilgan ulanayotgan elementlarning pishiqligini har bir boltga toʻgʻri keluvchi kuchning yarmi koʻrib chiqilayotgan kesishuvda ishqalanish kuchlari tomonidan berilishini inobatga olib aniqlanishi, bunda kuchsizlantirilgan kesishuvlarni tekshirishni brutto A boʻlgan holda An>0,85A kesishuv maydoni boʻyicha yoki An < 0,85A boʻlgan holda As =1,18An shartli maydoni boʻyicha amalga oshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Frezlangan torsli ulanmalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
129. Frezlangan ulanmalar (siqilgan elementlarning tutash joylari)da siquvchi kuchni toʻliq torslar orqali oʻtkazish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Markazdan tashqarida siqilgan va siqiluvchi — egiluvchi elementlarda payvand choklari va boltlari, shuningdek ulanmalarning oʻta pishiqlarini kiritgan holda ularni tutashidagi moment va boʻylama taʼsirining maksimal tortuvchi kuchiga hisoblash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Tarkibli toʻsinlardagi kamarli ulanmalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
130. Tarkibli ikki tavr shaklidagi toʻsinlaring devorlari va kamarlarini ulovchi payvand choklari mixparchinlar va yuqori mustahkam boltlarni quyidagi 32-jadval boʻyicha hisoblash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

32-jadval

Yuklanish

Ulanma turi

Tarkibli balkalardagi kamarli ulanmalarni hisoblash uchun formulalar

Qimirlamaydigan (taqsimlangan va yigʻilgan)

Burchakli choklar

, (78)

Mixparchinlar

, (79)

Yuqori mustahkam boltlar

, (80)

Mahalliy yigʻilgan yuklanish

Burchakli choklar

, (81)

Mixparchinlar

, (82)

Yuqori mustahkam boltlar

, (83)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32-jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— kamarni bir uzunlik birligiga suruvchi va koʻndalang kuch Q tomondan paydo boʻladigan kuch (bu yerda S — toʻsin kamarining neytral oʻqqa nisbatan statik moment);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— bir mixparchinning kesimga ushbu SHNQning 60-formulasi boʻyicha aniqlanadigan hisobiy kuchi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— yigʻilgan yuk F (bu yerda γf — SHNQ 2.03.05-23 ga asosan qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qbh — ushbu SHNQning 76-formulasi boʻyicha aniqlanadigan bir yuqori mustahkam boltning hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a — kamarli mixparchinlar va yuqori mustahkam boltlarning qadami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ns — bir mixparchin hisobli kesmalarning soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
k1 — ulanayotgan elementlar ishqalanish yuzalarining soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
lyef — ushbu SHNQning 3-ilovasi boʻyicha qabul qilinuvchi jamlangan yuklanishning shartli taqsimlanish uzunligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — devori yuqori kamarga oʻrnatilgan toʻsinning yuqori kamariga yuklanish tushganda qabul qilinuvchi koeffitsiyent α = 0,4,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
devor joylashishining yoʻqligida yoki pastki kamarga yuklanish tushganida α = 1.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
131. Koʻp listli kamarli paketlarga ega boʻlgan mixparchin va mustahkam boltlardagi ulanmali toʻsinlarda har bir listni uzilish joyining orasidagi mustahkamlanish oraligʻi listning yarmiga teng deb hisoblash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Ankerli boltlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
132. Alyumin qotishmali konstruksiyalarda ankerli boltlarni poʻlatdan bajarish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Poʻlat anker boltlarini konstruksiyalarini SHNQ 2.03.05-23 talablariga asosan loyihalashtirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-bob. Alyumin konstruksiyalarni loyihalashtirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Umumiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
133. Alyumin konstruksiyalarni loyihalashda quyidagilarni inobatga olish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
montaj va foydalanish jarayonida inshootni yaxlit yoki elementlarni inshootning asosiy parametrlari va ishlatish rejimiga bogʻliq ravishda ularni mustahkamligi hamda oʻzgarmasligini taʼminlanishni koʻzda tutish (oraliq masofalar konstruktiv sxemasi, harorat taʼsirlari);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
metall konstruksiyalar transport quvvatini hisobga olish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konstruksiyalar elementlarni eng kam sonli detallardan yigʻish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yigʻishishi va montaj ishlari qulay ulanmalardan bajarilishini taʼminlovchi elementlarning montaj qilish ishlarini oldindan koʻzda tutish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
134. Egiluvchi elementlarning bukilishlarini normaviy yuklanishni dinamik koeffitsiyentlarini va kesishuvlarni, mixparchinlar, boltlar teshiklari tomonidan zaiflashuvini hisobga olmagan holda bajarish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Elementlarning nisbiy bukilishlari quyidagi 33-jadvalda keltirilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

33-jadval

Konstruksiya elementlari

(l — oraliq masofasiga) elementlarning nisbiy bukilishlari

1. Qoplamalar va tom toʻsinlari:

asosiy toʻsinlar

1/250 (1/200)

tirgovuchlar (progonlar)

1/200 (1/150)

aylanma panjaralar (obreshetkalar)

1/150 (1/125)

2. Qoplamalar, katta oraliq masofali osma transportsiz

1/300 (1/250)

3. Faxverk elementlari:

hovonlar, rigellar

1/300 (1/200)

Vertikal va gorizontal tekisliklarda deraza yopish ustunlari

1/200

4. Devor panellari:

deraza yopishli

1/200

deraza yopishsiz

1/125 (1/100)

5. Tom panellari, osma shiftlar

1/150 (1/125)

6. Toʻsuvchi konstruksiyalarning vertikal va gorizontal deraza yopishdagi elementlari oddiy

1/200

oyna paketlari bilan

1/300

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Qavsda keltirilgan bukilish kattaliklari faqatgina asos (tajriba qurilish, qurilish koʻtarilishi) mavjudligida yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Bukilishlarning chegaraviy qiymatlarini tegishli asosda tutash joylar zichligini saqlab qolish sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Osma transport qoʻllashda konstruksiyalar bukilishlarini har bir aniq holatda koʻtarish transport mexanizmdan normada foydalanish sharti bilan aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
135. Bir qavatli binolar va inshootlarni loyihalashda alyumin konstruksiyalariga havo haroratni taʼsirini mazkur SHNQning 34-jadvaliga muvofiq hisoblash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
136. Binolarning toʻsuvchi konstruksiyalari (devorlar va qoplamalar, alohida panellar, toʻshamalar va ularning tutash joylari), shuningdek bino karkasiga toʻsiqlarni mahkamlash detallari yil davomida havo haroratini oʻzgarishini hisobga olib loyihalashtirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
137. Alyumin konstruksiyalarini loyihalashda toʻsuvchi konstruksiyalarning tashqi va ichki sirtlarini orasidagi hisobiy harorat farqlarini hamda binodan foydalanishning ichki harorat rejimini hisobga olish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

34-jadval

Bino va inshootlar tavsifi

Eng katta masofa, m

harorat choklari orasida

Harorat chokidan yoki bino torsidan eng yaqin vertikal ulanmagacha

bino uzunligi boʻyicha (bino boʻylab)

blok eni boʻyicha

Isitiladigan binolar

144

120

72

Isitilmaydigan binolar va issiq sexlar

96

90

48

Ochiq estakadalar

72

-

36

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
138. Toʻsuvchi konstruksiyalarni loyihalashda izolyatsiya, yelim va germetiklar uchun materialni tanlashda toʻsuvchi konstruksiyalarning tashqi va ichki yuzalari orasidagi hisobiy harorat farqlarini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
139. Binolar meʼmoriy yechimga ega boʻlganda konstruksiyalarni standartlar talablariga javob beradigan materiallarni ishlatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12-bob. Konstruktiv talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
140. Ulanish turini tanlash (payvandlanuvchi, boltli, mixparchinli) ulanmalar ishi xususiyatiga va alyuminning ulanmalarni turi tomonidan belgilanadigan hamda kuchsizlanishi darajasini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Termik mustahkamlanmagan qotishmalar uchun payvandlash usuli tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni elementlarini payvandlangan ulanmalari korxona sharoitida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Payvandlanuvchi konstruksiyalarni loyihalashda konduktorlardan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
141. Yupqa listli toʻsuvchi konstruksiyalar va ularning ulanmalarini payvandlanuvchi yoki mixparchinlanuvchi (karkaslarga tikishlarni korxona va montajli mahkamlashlar, tom yopish qoplamalarida, tutash joylar) bilan shuningdek falslarda ulanmalar usulini qoʻllash bilan loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
142. Payvandlanuvchi yupqa listli konstruksiyalarni loyihalashda konstruksiyalarni tashqi koʻrinishi saqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
143. Yuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi alyumin konstruksiyalarning minimal qalinligi hisoblash yoʻli bilan va ularni tashish, oʻrnatish hamda ishlatish shartlariga koʻra belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oddiy ish sharoitida toʻsuvchi konstruksiyalarning yuk koʻtaruvchi elementlari uchun yarim tayyor mahsulotlarning devor qalinligi kamida 0,95 mm boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
144. Alyumindan tayyorlangan qurilish konstruksiyalarini loyihalashda standartlar talablarini hisobga olish va profillarni tizimlari uchun texnik hujjatlar foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
145. Alyumin va poʻlat elementlar bitta konstruksiyaga birlashtirilganda, kontakt korroziyasini oldini olish choralarini koʻrish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
146. Toʻsuvchi konstruksiyalar (vitrinalar, vitrajlar oynalar, derazalar, eshiklar)ni ulanmalarini tajribada tekshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Payvandlangan ulanmalarni loyihalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
147. Payvandlangan ulanmalarga ega boʻlgan konstruksiyalarni loyihalashda quyidagini inobatga olish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
payvandlashning yuqori mahsulotli mexanizlashgan usullarini qoʻllash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konstruksiyalarni tayyorlashda qirralamasdan payvandlash imkonini koʻzda tutish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tanlangan payvandlash usuli va texnologiyasini hisobga olgan holda choklarni qoʻyish joylariga erkin oʻtishni taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
payvandlash vaqtida eng kichik kuchlanish va deformatsiyasini taʼminlash talablaridan kelib chiqqan holda choklarning oʻlchamlari va oʻzaro joylashuvini belgilash va payvandlash usulini tanlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
148. Loyihalashda konstruksiyalarni payvandlangan birikma va tarmoqlarni kuchlanishlar konsentratsiyasini kamayishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Turli qalinlikdagi ikki listni chokka payvandlaganda qalin listdan yupqasiga ogʻish konstruksiyasi orqali oʻtishni amalga oshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
149. Presslangan profildan qilingan konstruksiyalarni tutash joylarini tavr shaklida payvandlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
150. Payvandlangan burchak choklarining oʻlchamlari va shakli quyidagi talablarga muvofiq boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choklar kateti kf (qalinligi 4 mm va undan ortiq boʻlgan elementlarni payvandlashda) kamida 4 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ulanmalarning choklarini payvandlashda katet vertikal oʻlchov boʻyicha detal yuzasidan boʻrtib chiqishi 1 mm dan oshmagan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar ulanmada eng kichik element bulbaga ega boʻlsa, bunda chok katetining chegaraviy qiymati kf 1,5t gacha koʻpaytirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — ulanayotgan elementlarning eng kichik qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choklarning yon va old hisobiy uzunligi 40 mm va 4kf dan kam boʻlmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yon chokning hisobiy uzunligi 50kf dan ortiq boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
151. Yupqa listli konstruksiyalarning payvandlangan ulanmalarini loyihalashda qoʻllanilgan payvandlash usullarining texnologik xususiyatlarini hisobga olgan holda loyihalash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yupqa listlarni karkasning qalinroq elementlariga payvandlashda argonyoyli nuqtali yoki kontaktli payvandlash orqali amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kontaktli nuqtali payvandlashda payvandlanayotgan elementlarning nisbati 1:3 dan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ishlab chiqarishda yupqa listli elementlarni yiriklashtirish uchun, mustahkam suv oʻtmaydigan ulanmalarni olishni taʼminlaydigan kontaktli rolikli payvandlashni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ulanmalarni kontaktli rolikli payvandlash vaqtidagi oʻlchamlari ushbu SHNQning 35-jadvalda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yupqa listli elementlarni korxona sharoitida yiriklashtirishni kontakt nuqtali payvandlash (ulanmalar oʻlchovlari 35-jadvalda keltirilgan), argonyoyli nuqtali va argonyoyli uzluksiz chokli payvandlanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Montaj sharoitlarida tom qoplamalarining tutash joylarini payvandlashni argonyoyli payvandlashni volframli yoki eruvchi elektrod yordamida yoyning impulsiv oziqlanishi bilan qoʻllanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

35-jadval

Kontaktli — nuqtali payvandlash

Rolikli payvandlash

Eng yupqa detalning qalinligi, mm

Tok diametri, mm

minimal oʻlchovlar, mm

Qoʻyilgan zona eni, mm

minimal oʻlchovlar, mm

reja urishning* chokdagi eni

nuqtalar orasidagi qadam

reja urishning* chokdagi eni

Chok oʻqidan list chetigacha masofa

bir qatorlikda

ikki qatorlikda (shaxmatli tartibda)

bir qatorlikda

ikki qatorlikda**

0,5

3-4

10

18

10

3-4

10

12

5

0,8

3,5-4,5

12

25

13

3,5-4,5

10

14

5

1

4-5

14

28

15

4-5

12

16

6

1,2

5-6

16

30

15

5-6

14

20

7

1,5

6-7

18

35

20

6-7

16

24

8

2

7-8

20

42

25

7-8

20

28

10

3

9-10

26

56

35

8-9

24

34

12

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Alyuminning uch listni payvandlashda uni 15 — 20 foizga koʻpaytirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
** 30 — 50 foizga yopilgan holda bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Boltli va mixparchinli ulanmalarni qurish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
152. Konstruksiyalarning ishlovchi elementlarida tutash joyning bir tarafida joylashgan, elementni tarmoqqa ulaydigan mixparchinlar soni ikkitadan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
153. Mixparchinlar va boltlar, yuqori mustahkam boltlarni qismlarga ajratish 36-jadvalga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
154. Tarmoq va tutash joylaridan tashqarida joylashgan biriktiruvchi mixparchin va boltlarni maksimal masofalarda joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

36-jadval

Masofa tavsifi

Mixparchinlar va boltlarni joylashtirishdagi masofalar

Mixparchinlar va boltlar markazlari orasida istalgan yoʻnalishda:

minimal

mixparchinlar 3d;

boltlar uchun 3,5d

Tortilish va siqilish vaqtida hoshiyalovchi burchaklar yoʻqligida chet qatorlarda maksimal

5d yoki 10t

Hoshiyalovchi burchaklar borligida oʻrta va oxirgi qatorlarda maksimal tortilish vaqtida

12d yoki 20t

Siqilish vaqtida

10d yoki 14t

Mixparchin yoki bolt markazidan element chetigacha:

kuch va diagonal boʻyicha minimal

2,5d

Kesilgan kromkalar borligida kuch boʻyicha minimal

2,5d

Kesilgan kromkalar borligida kuch boʻyicha minimal prokatli yoki presslangan kromkalarda maksimal

2d

Maksimal

6d

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36 — jadvalda qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — mixparchin yoki bolt uchun kerakli diametr;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — paketning eng yupqa tashqi elementning qalinligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
155. Poʻlat boltlarni ulanmalari uchun ularni kontaktli korroziyasidan himoya qilish choralarini koʻrish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
156. Mixparchin diametri eng yupqa elementning beshta qalinligidan ortiq boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
157. Tomning profillangan listlarini bir-biriga ustma-ust (gofrilar boʻylab) ulashda mahkamlash elementlari (boltlar, mixparchinlar) ni gofrilarning har bir tarogʻida joylashtirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
158. Profillangan listlardan tashkil topgan konstruksiyalarda qattiqlik qirralari yoki diafragmalarini gofrlar va konstruksiyani mustahkamlovchi element bilan tutashuvchi har bir nuqtasida ulanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13-bob. Yongʻindan himoya qilish talablari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
159. Yongʻin sodir boʻlganda, alyumin konstruksiyalar belgilangan vaqt davomida yuk koʻtaruvchi va (yoki) toʻsuvchi qobiliyatini saqlab qolishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
160. Bajarilgan funksiyalarga koʻra alyumin konstruksiyalarning olovbardoshlilik chegarasi (olovbardoshlilik chegarasi daqiqalarda) amaldagi normalarga muvofiq belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toʻsuvchi konstruksiyalar uchun — yaxlitlikni yoʻqotish va issiqlik izolyatsiyasini qobiliyatini yoʻqotish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar uchun — yuk koʻtarish qobiliyatini yoʻqotish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi konstruksiyalarning funksiyalarini birlashtirish uchun yuk koʻtarish qobiliyatini yoʻqotish, yaxlitlikni yoʻqotish va kerak boʻlganda issiqlik izolyatsiyasi qobiliyatini yoʻqotish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
161. Alyumin konstruksiyalarning olovbardoshlik chegaralari ular qoʻllaniladigan bino va inshootlarning talab etilgan olovbardoshlik darajasiga mos kelishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Olovbardoshlikning oʻz chegaralari sinov natijalari boʻyicha yoki hisoblash yoʻli bilan (ayrim hollarda) aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
162. Alyumin konstruksiyalarning talab etilgan olovbardoshlik chegarasini taʼminlash uchun quyidagilardan foydalanish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
olovga chidamli purkalgan kompozitsiyalar, qoplamalar, olovbardosh plita, list va boshqa materiallar bilan astarlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
konstruksiyaning isitiladigan yuzasiga yupqa qatlamli boʻrtib chiqqan qoplamalarni qoʻllash (quruq qatlam qalinligi 3 mm dan oshmaydigan va yongʻin taʼsirida ularning qalinligini qayta-qayta oshiradigan maxsus olovga chidamli);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
himoya usullarining kombinatsiyasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
163. Himoya yuzasi qoplamasiga ega boʻlgan konstruksiyalarga alangali retardantlarni qoʻllashda olovni ushlab turuvchi xususiyatlar gidroizolyatsiya yoki dekorativ sifatida ishlatiladigan sirt qatlamini hisobga olgan holda aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
164. Yongʻindan himoya qilish vositalaridan foydalanish yongʻindan himoya qilish loyihasiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
165. Alyumin konstruksiyalarni hisoblashda yongʻindan himoyalovchi vositalarning yuklamalarini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Alyuminning fizik va hisoblash tavsifi Alyuminni fizik tavsiflari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

Fizik tavsif

Qiymatlari

Egiluvchanlik moduli E, MPa (kgf/cm2):

minus 40 °C dan plyus 50 °C gacha haroratda

0,7 105 (0,71 106)

100 °C haroratda

0,64 105 (0,65·106)

Siljish moduli G, MPa (kgf/cm2):

minus 40 °C dan plyus 50 °C gacha haroratda

0,265·105 (0,27·106)

100 °C haroratda

0,255 105 (0,26·106)

Koʻndalang deformatsiya koeffitsiyenti (Puasson)

0,3

Chiziqli kengayishi koeffitsiyenti α, °C-1 minus 40 °C dan plyus 50 °C gacha haroratda

0,23 10-4

ρ, kg/m3 zichlikning oʻrta qiymati

2700

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Haroratning oraliq qiymatlari uchun E va G qiymatlari chiziqli interpolyatsiya orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Alyuminni hisoblash tavsifi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

Tarang holati

Belgilanishi

Hisobiy qarshilik

Tortilish, siqilish va egilish

R

R*

Siljish

Rs

Rs = 0,6R

(moslab oʻrnatish borligida) torsli yuzani tushirilishi

Rp

Rp = 1,6R

Zich tegib oʻtish vaqtidagi mahalliy tushirish

Rip

Rip = 0,75R

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Hisobiy qarshilik qiymatlari R ni alyuminning tortilish, siqilish, egilishga shartli davomiylik chegarasi Ry va alyuminning vaqtincha tortilish, siqilish, egilishga qarshiligi boʻyicha hisobiy qarshilik qiymatlari eng kichigiga teng deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ryn — standartlar va alyumin texnik shartlari boʻyicha shartli davomiylik chegarasi σ0,2 qiymatlariga teng deb qabul qilinadigan alyuminning normal qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Run — alyuminning standart va alyumin texnik shartlari boʻyicha vaqtincha qarshilik σb ning minimal qiymatiga teng deb qabul qilinuvchi uzilishiga normal qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rtn, MPa (kgf/cm2) Presslangan yarim fabrikatlar qalinligi yoʻnalishida hisobiy tortilishga qarshilik
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Qoʻyidagi markali texnik jihatdan mustahkamlanmaydigan alyumin

AD1M

AMsM

AMg2M

AMg2N2

AL8 markali qoʻyiluvchi alyumin

listlar

lentlar

25 (250)

40 (400)

70 (700)

125 (1250)

Markali texnik jihatdan mustahkamlanmaydigan alyumin

AD31T;

AD314T4

AD31T5

AD31T1

1935T

1925;1915

1915T

40 (400)

75 (750)

90 (900)

105 (1050)

130 (1350)

145 (1500)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Alyumin oquvchanlik chegarasiga erishgandan keyin ham foydalanish mumkin boʻlgan konstruksiya elementlari uchun listlardan Alyuminning choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiliklari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-jadval

Alyumin markasi va holati

AD1M

AMsM

AMg2M

Rpl, MPa (kgf/cm2) hisobiy qarshilik

35 (350)

55 (550)

85 (850)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

5-jadval

Alyumin konstruksiyalari markasi

AD1, AMs

AMg2, AD31, 1915, 1925, 1935, AL8

(51 °C dan 100 °C gacha boʻlgan haroratda) γt koeffitsiyenti

0,85

0,90

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. γt ning kiritilgan koeffitsiyentlari qiymati alyuminning holatiga bogʻliq emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. 50 °C dan yuqori boʻlgan hisobiy haroratda ishlatiluvchi qurilmalar uchun norma yuklanishning bir yildan ortiq harakati, shuningdek hisobiy yuklanishning 0,9 ni tashkil qiluvchi norma yuklanishning ikki yildan oshiq harakat vaqtida γt ning koeffitsiyentlarini 10 foizga kamaytirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ish shartlari koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-jadval

Konstruksiyalar elementlari

Koeffitsiyenti

1. Rezervuarlarning korpuslari va ostlari

0,8

2. Turar joy va jamoat binolari va suv minoralarining ustunlari

0,9

3. λ≤50

λ˃50

Egiluvchanlikda tekis fermalar panjarasining siqilgan elementlari

0,9

0,75

4. Kamarlarga bir tokcha bilan oʻrnatiladigan bir burchakli panjarali konstruksiyalarning siqilgan hovonlari:

burchak boʻylab qoʻyilgan ikkita mixparchin (boltlar) yoki payvand choklari

0,75

bir bolt bilan oʻrnatilgan

0,6

5. Bir tokcha bilan oʻrnatiladigan (noteng tokchali burchaklar uchun — faqat tor tokcha bilan) bir burchakli siqilgan elementlar, ushbu jadvalning 4-bandida keltirilgan konstruksiya elementlari va bir burchakli ferma elementlari bundan mustasno

0,6

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. 3 va 5-bandlarda ishlash shartlari koeffitsiyentlari bir vaqtda hisoblanmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. 3 va 4-bandlardagi ishlash shartlari koeffitsiyentlari tegishli elementlarning tarmoqlarida oʻrnatilishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Bir burchakli boʻshliqli panjarali konstruksiyalarning siqilgan hovonlari uchun kashakli uchburchak panjara 12-a rasmda keltirilgan vaqtida 4-bandagi ishlash shartlari koeffitsiyenti hisobga olinmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ushbu jadvalda keltirilmagan holatlar uchun formulalarda γc=1,0 deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

7-jadval

Payvandlangan ulanma koʻrinishi

Tarang holat

Belgilanishi

Alyuminning atrofidagi zonadagi hisobiy qarshilik MRa (kgf/cm2)

Quyidagi markali termik jihatdan mustahkamlanmaydigan alyumin

Quyidagi markali termik jihatdan mustahkamlanadigan alyumin

AD1M

AMsM

AMg2M;

AMg2N2

AD31T;

AD31 4

AD31

T5

AD31

T1

1935T

1915

1915T

Quyidagi markali elektrodli yoki choʻkuvchi sim qoʻllash bilan payvandlash

SvA1

SvAMg3

SVAMg3;1557

1557

Tutash joyi va reja urish joyiga old choklar bilan (1, a, b rasm 1-1 kesishuv)

Tortilish, siqilish va egilish

Rwz

25(250)

40(400)

65(650)

55(550)

65(650)

80(800)

115(1150)

120(1250)

140(1450)

511(1600)

Surilish

Rwzs

15(150)

25(250)

40(400)

35(350)

40(400)

50(500)

80(800)

90(900)

105(1050)

Reja urish joyiga flang choklar bilan (1, a rasm, 1-1 kesishuv)

Tortilish, siqilish va egilish

Rz

25(250)

40(400)

65(650)

50(500)

60(600)*

75(750)*

80(800)*

105(1050)*

100(1000)*

105(1050)*

130(1300)*

140(1450)*

140(1450)*

155(1600)*

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Profilli elementlardan ustma-ust ulangan birikmalar uchun.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. 1915T markali alyuminning qarshiligi Rwz 5 — 12 mm qalinlikdagi profillar uchun keltirilgan 4 mm qalinlikdagi profillar uchun volframli elektrod bilan payvandlashda Rwz = 165 MPa (1700 kgf/cm2).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Konstruksiyalar elementlari boʻylama payvand choklari (tikishlarda, tom yopishlarda)ning chok oldi zonasida alyuminning boʻshashiga taʼsiri hisobga olinmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Chiziq ustida alyumin volframli elektrod bilan payvandlashdagi hisobiy qarshilik chiziq ostida eruvchi elektrod bilan hisobiy qarshilik keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

8-jadval

Payvandlangan ulanmalar va choklar

Tarang holati

Belgilanishi

Quyidagi markali alyuminning payvand choklarining hisobiy qarshiligi MRa (kgf/cm2)

AD1M

AMsM

AMg2M;

AMg2N2

Quyidagi markali elektrodli yoki choʻkuvchi sim bilan payvandlashda

SvA1

SvAMg3

SvAMg3

Tutash joyiga

Siqilish, tortilish va egilish

Rw

25 (250);

30 (300)*

40 (400)

45 (450)*

65 (650)

Surilish

Rws

15 (150)

25 (250)

40 (400)

Burchakli choklar

Kesilish

Rwf

20 (200)

30 (300)

45 (450)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Alyumin davomiy chegarasi bitganidan soʻng ham ishlatish mumkin boʻlgan konstruksiyalar uchun.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

9-jadval

Payvandlangan ulanmalar va choklar

Tarang holati

Belgilanishi

Quyidagi markali alyuminning payvand choklarining hisobiy qarshiligi MPa (kgf/cm2)

AD31

T;

AD31

T4

AD31

T5

AD31

T1

1935

T

1915

1915T metall qalinligida, mm

4

5 — 12

Quyidagi markali elektrodli yoki choʻkuvchi sim bilan payvandlashda

SvAMg3; 1557

1557

Tutash joyiga

Siqilish, tortilish va egilish elektrod bilan payvandlashda:

eruvchan (avtomatik va yarim avtomatik payvandlash)

Rw

55

(550)

65

650)

80

(800)

120

(1250)

140

(1450)

-

155

(1600)

volframli (qoʻl va mexanizalashgan payvandlash)

55

(550)

65

(650)

80

(800)

115

(1150)

140 (1450)

155

(1600)

155

(1600)

Surilish

Rws

35

(350)

40

(400)

50

(500)

80

(800)

90

(900)

110

(1100)

105

(1050)

Burchakli (flang va old choklar)

Kesilish

Rwf

45

(450)

45

(450)

45

(450)

80

(800)

110

(1100)

110

(1100)

110

(1100)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. 1915T markali alyuminning payvandlangan ulanmalarining hisobiy qarshiligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Texnik jihatdan mustahkamlangan alyumin payvandlangan ulanmalarining hisobiy qarshiliklari takroran texnik qayta ishlash (ulanmani payvandlangandan keyin) orqali oshirishga yoʻl qoʻyiladi, bunda Al — Mg — Si tizimi alyumin uchun Rw = 0,9R; Al — Zn — Mg Rw = R tizimi alyumin uchun Rw = R ( bunda, R — hisobiy qarshilik) deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. AD31T, AD31T1, AD31T4 va AD31T5 markali alyumindan tayyorlangan payvandlangan ustma-ust ulanmalarida old choklarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

10-jadval

Mixparchinlar uchun Alyumin markasi

AD1N

AMg2N

AMg5pM

AVT1

Mixparchinlardagi kesilma ulanmalarning hisobiy qarshiligi Rrs MPa (kgf/cm2)

35 (350)

70 (700)

100 (1000)

100 (1000)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ezilgan teshiklarga mixparchinlarni taqishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ulanmalarning yashirin yoki yarim yashirin qalpoqchali mixparchinlardagi hisobiy qarshiliklarini 20 foizga kamaytirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Keltirilgan mixparchinlar tortish kuchlarini qabul qilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

11-jadval

Boltlardagi ulanma

Tarang holat

Belgilanishi

Quyidagi markali alyumindan qilingan boltlarda ulanmalarning hisobiy qarshiligi Rb, MPa (kgf/cm2)

AMg5p

AVT1

Yuqori aniqlikdagi

Tortilish

Rbt

125 (1250)

155 (1600)

Kesilish

Rbs

90 (900)

95 (950)

Normal va qoʻpol qalinlikdagi

Tortilish

Rbt

125 (1250)

155 (1600)

Kesilish

Rbs

80 (800)

85 (850)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

12-jadval

Konstruksiya elementlari alyumining markasi

Ulanmalar uchun konstruksiyalar elementlarining tushirishga hisobiy qarshiligi MPa (kgf/cm2)

Mixparchinlarda, Rrp

Boltlarda, Rbp

AD1M

40 (400)

35 (350)

AMsM

65 (650)

60 (600)

AMg2M

110 (1100)

100 (1000)

AMg2N2

195 (2000)

175 (1800)

AD31T

90 (900)

80 (800)

AD31T4

90 (900)

80 (800)

AD31T5

155(1600)

140 (1450)

AD31T1

195 (2000)

175 (1800)

1935T

225 (2300)

205 (2100)

1925

275 (2800)

245 (2500)

1915

275 (2800)

245 (2500)

1915T

315 (3200)

285 (2900)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Hisobiy qarshiliklar boltlar oʻqidan element chetigacha 2d masofada oʻrnatilgan elementlar uchun keltirilgan. Bu masofani 1,5d gacha kamayishi vaqtida keltirilgan hisobiy qarshiliklarni 40 foizga kamaytirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Payvand nuqtalari kesmasining hisobiy tashish qobiliyati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

13-jadval

Elementlar qalinligi, mm

Nuqtaning kesmaga hisobiy tashish qobiliyati, N (kgf)

Elementlar qalinligi, mm

Nuqtaning kesmaga hisobiy tashish qobiliyati, N (kgf)

1

2

1

2

(AMg2N2 i AMg2M markali alyuminning) kontakt payvandlash

Eruvchan elektrod bilan argon-yoyli nuqtali payvandlash (AMg2N2 markali alyuminning; SvAMg3 yoki 1557 markali alyuminning payvandlash simi)

1

800 (80)

1+1

1950 (200)

1,5

1250 (130)

1+2

2350 (240)

2

1950 (200)

1,5+1,5

2950 (300)

2+2

3350 (340)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Kontaktli payvandlash uchun yupqa element qalinligi keltirilgan yoyli nuqtali payvandlash uchun 1-grafadagi 1-yuqori elementning qalinligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Payvandlash nuqtalarini tegishli argon-yoyli payvandlash tavsiyanomalariga muvofiq bajarish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Alyumin zichligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

14-jadval

Alyumin markasi

AMg

AV

AD1, AD31, AD 33

AMs

1925; 1915

V95

AOM Zch

Zichligi kg/m5

2680

2700

2710

2730

2770

2850

2550

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Markaziy siqilgan elementlarning boʻylama egilishining φ koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-jadvalda ushbu ilova 2-3-jadvallarida φ koeffitsiyentlari qiymatlari keltirilgan kesimlari sxemalari keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ koeffitsiyentini aniqlash uchun kesimlar sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

Kesim turi

Kesim sxemasi

Jadval raqami

1

 

2

2

 

3

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-turdagi kesimlari uchun markaziy siqilgan elementlar boʻylama egilishning φ koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

Elementlarning egiluvchanligi λ

Quyidagi markali alyumin elementlar uchun φ koeffitsiyentlari

AD1M

AMsM

AD31T;

AD31T4

AMg2M

AD31T5

AD31T1;

AMg2N2

1935T

1925;

1915

1915T

0

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

10

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

20

1,000

1,000

0,995

0,982

0,946

0,936

0,930

0,915

0,910

30

0,985

0,955

0,930

0,915

0,880

0,865

0,852

0,838

0,830

40

0,935

0,900

0,880

0,860

0,818

0,802

0,790

0,770

0,758

50

0,887

0,860

0,835

0,812

0,763

0,740

0,772

0,696

0,676

60

0,858

0,820

0,793

0,766

0,705

0,675

0,650

0,615

0,590

70

0,825

0,782

0,750

0,717

0,644

0,605

0,572

0,530

0,500

80

0,792

0,745

0,706

0,665

0,590

0,542

0,500

0,440

0,385

90

0,760

0,710

0,656

0,608

0,510

0,450

0,403

0,348

0,305

100

0,726

0,665

0,610

0,555

0,432

0,367

0,326

0,282

0,246

110

0,693

0,625

0,562

0,506

0,382

0,313

0,270

0,233

0,204

120

0,660

0,530

0,518

0,458

0,330

0,262

0,228

0,196

0,171

130

0,630

0,545

0,475

0,415

0,290

0,227

0,192

0,167

0,146

140

0,595

0,505

0,435

0,362

0,255

0,197

0,168

0,144

0,126

150

0,562

0,470

0,400

0,313

0,212

0,168

0,146

0,125

0,110

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-turdagi kesimlari uchun markaziy siqilgan elementlar boʻylama egilishning φ koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Elementlarning egiluvchanligi λ

Quyidagi markali alyumin elementlar uchun φ koeffitsiyentlar

AD1M

AMsM

AD31T;

AD31T4

AMg2M

AD31T5

AD31T1;

AMg2N2

1935T

1925;

1915

1915T

0

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

1,000

10

1,000

1,000

1,000

1,000

0,990

0,983

0,980

0,967

0,960

20

0,975

0,950

0,940

0,920

0,885

0,880

0,880

0,867

0,860

30

0,922

0,895

0,878

0,862

0,820

0,808

0,802

0,790

0,775

40

0,877

0,842

0,822

0,807

0,760

0,742

0,730

0,715

0,695

50

0,832

0,796

0,773

0,750

0,700

0,678

0,662

0,638

0,613

60

0,795

0,752

0,725

0,698

0,635

0,607

0,590

0,560

0,530

70

0,757

0,713

0,680

0,647

0,574

0,538

0,516

0,482

0,450

80

0,720

0,670

0,635

0,597

0,520

0,480

0,450

0,413

0,380

90

0,690

0,632

0,588

0,545

0,466

0,422

0,392

0,348

0,305

100

0,657

0,593

0,543

0,498

0,410

0,360

0,328

0,282

0,246

110

0,625

0,553

0,500

0,450

0,362

0,310

0,272

0,233

0,204

120

0,590

0,515

0,460

0,408

0,316

0,263

0,230

0,196

0,171

130

0,560

0,480

0,420

0,370

0,280

0,228

0,195

0,167

0,146

140

0,527

0,445

0,385

0,333

0,237

0,194

0,170

0,144

0,126

150

0,497

0,412

0,352

0,300

0,205

0,166

0,146

0,125

0,110

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻsin devorlarining yuqori kamardagi mahalliy yuklarning vaqtidagi mustahkamligini hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Toʻsinning yuqori kamarida qirralar bilan mustahkamlanmagan joylardagi jamlangan yuklanish vaqtida devordagi yuk σloc ostidagi mahalliy kuchlanish quyidagi formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — jamlangan yuk (kuchning) hisobiy qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — devor qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— jamlangan yuklanishni taqsimlashning shartli uzunligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s — payvandlangan toʻsinlar uchun 3,25 va mixparchinlangan hamda yuqori mustahkam boltlardagi balkalar uchun 3,75 ga teng deb qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
If — toʻsin kamarining oʻz oʻqiga nisbatan inersiya momenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Mahalliy yuklanish tortilgan kamarga qoʻyilgan qismlarda bir vaqtning oʻzida faqat ikki komponent σ va τ yoki σloc hamda τ hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Faqat koʻndalang qattiqlik asosiy qirralari bilan mustahkamlangan mutanosib kesishuvli toʻsin devorlariga mustahkamligini hisoblashni mahalliy kuchlanish () vaqtida amalga oshirish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ, σloc, τ — mazkur SHNQning 78-bandi muvofiq aniqlanuvchi qiymatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σcr, τcr — ushbu SHNQning 46 va 47-formulalari boʻyicha aniqlanuvchi qiymatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
formula boʻyicha aniqlanuvchi yuklanish ostida devor bukilishi kritik kuchlanishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
c1 — ushbu ilovaning 1-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent );
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
υ — ushbu SHNQning 82-bandi talablariga muvofiq aniqlanadigan qiymatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
boʻlgan holda — ushbu ilovaning 2-formulasi boʻyicha aniqlashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Birinchi tekshirishda σcr ni quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s2 — ushbu ilovaning 2-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ikkinchi tekshirishda σcr ni mazkur SHNQning 46-formulasi boʻyicha σloc, cr ni esa ushbu ilovaning 3-formulasi boʻyicha, biroq 3-formulaga va 1-jadvalga a oʻrniga a/2 — kattaliklarni qoʻygan holda aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Boʻlinmaning siqilgan qirrasidan h masofada joylashgan boʻylama bikrlik qirrasi bilan mahkamlangan devorda qirrani boʻlinmadan ajratib turadigan ikki plastinkani alohida tekshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Siqilgan kamar va qirra orasida joylashgan birinchi plastinkani quyidagi formulalar boʻyicha aniqlash lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μ1 — vaqtida ga; teng boʻlgan parametr;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
τcr — 47-formulasi boʻyicha aniqlanuvchi qiymatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
υ — ushbu SHNQning 82-bandi talablariga asosan aniqlovchi qiymatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tortilgan kamar va qirra orasida joylashgan ikkinchi plastinkani quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bunda, σcr2, τcr2 — tegishli ravishda 53 va 47-formulalari boʻyicha aniqlanuvchi qiymatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— oʻrniga qabul qilgan holda ushbu ilovaning 1-jadvali va 3-formula boʻyicha aniqlanuvchi qiymatlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar 1-plastinka qoʻshimcha qisqa koʻndalang qirralar bilan mustahkamlangan boʻlsa, u holda ularni boʻylama qirragacha olib borish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, 1-plastinkani tekshirish uchun, a a1 kattaligi bilan almashadigan ushbu ilovaning 5 va 7-formulalaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda a1 — qoʻshni qisqa qirralar oʻqlari orasidagi masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu holda 2-plastinkani tekshirish oʻzgarishsiz qoladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s1 koeffitsiyenti
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

 qiymatlari

0,5

0,8

1,0

1,2

1,4

1,6

1,8

2,0

s1 koeffitsiyenti

11,28

14,52

17,77

21,86

26,80

32,30

38,35

45,00

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s2 koeffitsiyenti
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

 qiymatlari

1,0

1,2

1,4

1,6

1,8

2,0

2,2

2,4

2,6

s2 koeffitsiyenti

33,70

38,77

45,26

53,16

62,18

72,20

83,75

96,16

109,56

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Markazdan tashqari siqilgan va siqiluvchi-egiluvchi elementlarni hisoblash Markazdan tashqari siqilgan (siqiluvchi-egiluvchi) yaxlit devorli sterjenlarning mutanosiblik tekisligiga mos keluvchi moment harakati tekisligidagi mustahkamligini tekshirish uchun φe koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

Elementlarning egiluvchanligi λ

Quyidagilarga teng boʻlgan keltirilgan nisbiy ekssentrisitet mef dagi φe koeffitsiyentlar

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

1,0

1,2

1,5

2,0

2,5

3,0

4,0

5,0

6,0

7,0

8,0

9,0

10,0

0,5

990

980

973

937

905

880

850

920

767

725

657

567

500

445

360

302

257

225

203

182

165

1,0

947

907

872

837

807

778

752

725

680

637

583

505

445

394

323

272

235

205

186

167

151

1,5

880

832

793

758

726

700

670

647

607

570

518

452

398

355

292

247

215

188

171

153

140

2,0

817

765

723

687

656

627

602

580

540

507

463

405

358

320

265

227

197

175

158

142

130

2,5

750

695

652

617

587

560

536

515

482

452

413

362

322

290

242

208

182

162

146

132

121

3,0

677

618

578

545

517

495

472

455

425

400

367

323

290

262

220

192

167

150

135

123

114

3,5

593

542

505

475

453

434

415

398

374

355

325

288

260

236

202

175

155

140

126

116

108

4,0

505

436

435

412

393

378

362

350

327

312

288

257

233

214

184

159

144

130

117

109

101

4,5

425

395

374

356

342

328

315

306

288

275

255

230

210

193

167

146

132

121

110

102

095

5,0

358

338

320

307

295

285

275

268

253

242

227

205

190

175

152

135

123

113

103

096

090

5,5

303

287

276

265

257

248

242

235

225

215

202

185

172

160

140

125

115

105

097

090

085

6,0

257

246

238

230

223

218

213

208

198

192

180

166

155

145

128

115

106

097

090

085

080

6,5

222

212

207

202

197

191

187

183

175

170

161

148

141

132

117

107

097

090

085

080

075

7,0

192

187

181

177

172

168

165

161

155

150

145

135

128

120

108

098

090

085

080

075

070

8,0

148

145

142

139

137

134

132

129

126

123

120

112

107

100

091

085

080

077

072

067

062

9,0

120

117

115

113

111

110

108

107

105

102

100

094

090

086

080

076

072

067

063

059

055

10,0

097

095

093

092

091

090

088

087

085

084

082

080

077

075

070

067

062

060

056

052

048

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. φe koeffitsiyentning jadvaldagi qiymatlari 1000 marta koʻpaytirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. φe qiymatlari φ ning qiymatlaridan oshirmay qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Markazdan tashqari siqilgan (siqiluvchi-egiluvchi) oraliq sterjenlarning mutanosiblik tekisligiga mos keluvchi moment harakati tekisligidagi mustahkamligini tekshirish uchun φe koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

Keltirilgan shartli egiluvchanlik

Quyidagilarga teng boʻlgan keltirilgan nisbiy ekssentrisitet m dagi φe koeffitsiyentlar

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

1,0

1,2

1,5

2,0

2,5

3,0

4,0

5,0

6,0

7,0

8,0

9,0

10,0

0,5

950

888

825

755

718

660

635

605

540

495

436

370

320

282

232

196

170

157

143

122

110

1,0

882

810

756

693

660

609

582

548

496

453

405

342

296

262

213

182

155

145

130

113

096

1,5

872

753

694

643

607

568

534

507

458

420

375

318

275

243

198

170

144

134

130

105

090

2,0

773

700

640

593

558

523

492

468

423

390

347

294

257

227

185

159

135

125

112

100

084

2,5

712

637

585

543

508

477

450

427

390

358

320

273

240

213

173

150

127

117

105

095

079

3,0

640

575

530

488

458

430

408

387

355

327

294

253

222

197

197

142

121

111

100

092

075

3,5

565

507

467

432

410

385

365

350

321

297

270

232

206

185

155

133

115

106

095

087

072

4,0

490

442

410

382

363

343

327

313

290

269

247

213

190

172

145

125

110

100

090

083

070

4,5

418

382

357

335

320

304

290

280

260

243

223

195

177

160

135

117

105

094

086

080

067

5,0

353

328

309

293

280

268

257

249

233

219

202

178

162

148

127

110

098

089

082

076

064

5,5

300

282

267

255

245

237

228

222

208

197

183

163

150

137

120

105

094

084

077

072

062

6,0

256

242

233

223

216

210

202

197

187

178

166

150

138

128

112

098

090

080

073

068

060

6,5

220

210

205

197

190

185

182

175

167

160

150

136

127

118

103

094

085

076

070

065

058

7,0

192

186

180

173

169

165

162

157

150

145

136

125

117

108

096

090

081

072

067

062

056

8,0

150

145

142

139

135

133

130

127

122

120

112

105

100

092

086

082

072

065

060

056

052

9,0

120

117

115

112

110

108

107

105

101

098

095

090

087

081

077

072

065

058

055

050

048

10,0

097

096

095

093

092

091

090

087

085

083

082

080

076

071

068

064

057

052

048

044

044

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. φe koeffitsiyentining jadvaldagi qiymatlari 1000 marta koʻpaytirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. φe qiymatlarini φ ning qiymatlaridan oshirmay qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η kesimlar shakllarining taʼsir koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Kesim turi

Kesim sxemasi

 nisbati

η ning quyidagi koeffitsiyentlari

1

-

1,0

1,0

1,0

2

-

0,85

0,85

0,85

3

-

0,85

4

-

1,1

1,1

5

0,25

0,5

1,0

1,2

1,25

1,2

1,25

1,3

6

-

7

-

8

0,25

0,5

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

9

0,5

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

10

0,5

1,0

2,0

1,4

1,4

1,6

1,8

1,4

1,4

1,6

1,8

11

0,5

1,0

1,5

2,0

1,65

2,4

-

-

-

-

1,65

2,4

-

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. 5 — 7 turdagi kesimlar uchun nisbatni aniqlashda tokchalarning vertikal elementlari maydoni hisobga olinmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. 6-7 turdagi kesimlar uchun η5 ning qiymatlari uchun η qiymatlariga teng deb, 5-turdagi kesimlar uchun 6-7 kesim turlari uchun boʻlgan nisbatida.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sharnir tayangan uchlari sterjenlar uchun mef keltirilgan nisbiy ekssentrisitetlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-jadval

Nisbat

 holdagi mef ning keltirilgan nisbiy ekssentrisitetlari

0,1

0,5

1,0

1,5

2,0

3,0

4,0

5,0

7,0

10,0

20,0

1

0,10

0,30

0,68

1,12

1,60

2,62

3,55

4,55

6,50

9,40

19,40

2

0,10

0,17

0,39

0,68

1,03

1,80

2,75

3,72

5,65

8,60

18,50

3

0,10

0,10

0,22

0,36

0,55

1,17

1,95

2,77

4,60

7,40

17,20

4

0,10

0,10

0,10

0,18

0,30

0,57

1,03

1,78

3,35

5,90

15,40

5

0,10

0,10

0,10

0,10

0,15

0,23

0,48

0,95

2,18

4,40

13,40

6

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,15

0,18

0,40

1,25

3,00

11,40

7

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,50

1,70

9,50

1

0,10

0,31

0,68

1,12

1,60

2,62

3,55

4,55

6,50

9,40

19,40

2

0,10

0,22

0,46

0,73

1,05

1,88

2,75

3,72

5,65

8,60

18,50

3

0,10

0,17

0,38

0,58

0,80

1,33

2,00

2,77

4,60

7,40

17,20

4

0,10

0,14

0,32

0,49

0,66

1,05

1,52

2,22

3,50

5,90

15,40

5

0,10

0,10

0,26

0,41

0,57

0,95

1,38

1,80

2,95

4,70

13,40

6

0,10

0,16

0,28

0,40

0,52

0,95

1,25

1,60

2,50

4,00

11,50

7

0,10

0,22

0,32

0,42

0,55

0,95

1,10

1,35

2,20

3,50

10,80

1

0,10

0,32

0,70

1,12

1,60

2,62

3,55

4,65

6,50

9,40

19,40

2

0,10

0,28

0,60

0,90

1,28

1,96

2,75

3,72

5,65

8,40

18,50

3

0,10

0,27

0,55

0,84

1,15

1,75

2,43

3,17

4,80

7,40

17,20

4

0,10

0,26

0,52

0,78

1,10

1,60

2,20

2,83

4,00

6,30

15,40

5

0,10

0,25

0,52

0,78

1,10

1,55

2,10

2,78

3,85

5,90

14,50

6

0,10

0,28

0,52

0,78

1,10

1,55

2,00

2,70

3,80

5,60

13,80

7

0,10

0,32

0,52

0,78

1,10

1,55

1,90

2,60

3,75

5,50

13,00

1

0,10

0,40

0,80

1,23

1,68

2,62

3,55

4,55

6,50

9,40

19,40

2

0,10

0,40

0,78

1,20

1,60

2,30

3,15

4,10

5,85

8,60

18,50

3

0,10

0,40

0,77

1,17

1,55

2,30

3,10

3,90

5,55

8,13

18,00

4

0,10

0,40

0,75

1,13

1,55

2,30

3,05

3,80

5,30

7,60

17,50

5

0,10

0,40

0,75

1,10

1,55

2,30

3,00

3,80

5,30

7,60

17,00

6

0,10

0,40

0,75

1,10

1,50

2,30

3,00

3,80

5,30

7,60

16,50

7

0,10

0,40

0,75

1,10

1,40

2,30

3,00

3,20

5,30

7,60

16,00

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻsinlarning umumiy mustahkamligini tekshirish uchun φb koeffitsiyentini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ikki mutanosiblik oʻqiga ega boʻlgan kesishuvli ikki tavr shaklidagi toʻsinlar uchun φb koeffitsiyentini aniqlashda quyidagi formula boʻyicha φ1 koeffitsiyentini aniqlash lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψ — ushbu ilovaning 1-2-jadvallari boʻyicha aniqlanuvchi yuklanish xususiyati va α parametriga bogʻliq ravishda aniqlanuvchi koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Presslangan ikki tavr shakllari uchun α parametrini quyidagi formula boʻyicha aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— aylantirish vaqtidagi inersiya momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bi va ti — tegishli ravishda kesishuvni hosil qiluvchi toʻgʻri burchaklarning eni va qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
lef — mazkur SHNQning 55-bandiga muvofiq aniqlanadigan toʻsinning hisobiy uzunligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kesim yuzalarida doʻngliklar boʻlganida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D — bulbalar diametri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n — kesimdagi bulbalar soni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Payvandlangan va mixparchinlangan ikki tavrli toʻsinlarda chet qismlari boʻrtmagan, hamda burchaklari sezilarli darajada qalinlashmagan hollarda α parametrni quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ikki tavr shaklli toʻsinlar uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t1, bf — tegishli ravishda toʻsin kamarining qalinligi va eni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α = 0,5h
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mixparchinlangan ikki tavr shaklli toʻsinlar uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t1 — kamar listlari va kamar burchagining gorizontal tokchasining yigʻindisi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bf — kamar listlari eni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h — kamar listlari paketi oʻqlari orasidagi masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — kamar burchagining vertikal tokchasi balandligining gorizontal listlar paketi qalinligi bilan yigʻindisi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — devor va kamar vertikal burchaklari qalinliklarning yigʻindisi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu SHNQning 24-formulasidagi φb koeffitsiyentining qiymatini quyidagicha qabul qilish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ1 ≤ 0,667 boʻlgan holda φb = φ1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ1 > 0,667 boʻlgan holda φb = 0,5 + 0,25φ1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Alyuminning barcha markalari uchun AMg2N2, AD31T1 va AD31T5 markalaridan tashqari yoki φb=φ1, lekin 1,0 dan oshmagan holda AMg2N2, AD 31T1 hamda AD31T5 markali alyuminlar uchun.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ikki mutanosiblik oʻqiga ega boʻlgan ikki tavr shaklli kesimli toʻsinlar uchun ψ koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

α koeffitsiyent

ψ koeffitsiyentlari

Oraliq masofasi mustahkamlanmagan toʻsinlar uchun

Yuklanish tushishi joyidan qati nazar oraliq masofani teng qismlarga boʻluvchi yuqori kamarning kamida ikkita oraliq mustahkamlanishi boʻlganida

Kamarga qoʻyilgan yigʻilgan yuklanish vaqtida

Kamarga qoʻyilgan teng taqsimlangan yuklanish vaqtida

yuqori

pastki

yuqori

pastki

1

2

3

4

5

6

0,1

0,98

2,8

0,91

2,14

1,20

0,4

0,98

2,84

0,91

2,14

1,23

1,0

1,05

2,87

0,95

2,17

1a,26

4,0

1,26

3,05

1,12

2,35

1,44

8,0

1,47

3,29

1,30

2,56

1,65

16,0

1,89

3,75

1,68

2,94

1,96

24,0

2,24

4,10

2,00

3,22

2,24

32,0

2,56

4,45

2,28

3,50

2,49

48,0

3,15

4,97

2,73

3,99

2,91

64,0

3,64

5,50

3,15

4,45

3,33

80,0

4,10

5,95

3,50

4,80

3,64

96,0

4,48

6,30

3,89

5,15

3,96

128,0

5,25

7,04

4,48

5,78

4,50

160,0

5,92

7,77

5,04

6,30

5,01

240,0

7,35

9,17

6,30

7,56

6,09

320,0

8,54

10,40

7,32

8,40

7,00

400,0

9,63

11,48

8,16

9,38

7,77

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh: oraliq masofa oʻrtasida toʻsining bitta mustahkamlanishi boʻlganda qoʻyidagi hollarni hisobga olish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oraliq masofa oʻrtasidagi jamlangan kuch vaqtida (qoʻyilish sathidan qatʼiy nazar) ψ=1,75 ψ1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oraliq masofaning choragidagi yigʻilgan kuch yoki yuqori kamarga qoʻyilgan teng taqsimlangan yuklanish vaqtida ψ=1,14 ψ1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oraliq masofaning choragidagi qoʻyi kamarga qoʻyilgan yigʻilgan kuch vaqtida ψ=1,6 ψ1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qoʻyi kamar boʻyicha teng taqsimlangan yuklanish vaqtida ψ=1,3 ψ1.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψ1 ning qiymatini (kamida ikkita oraliq mustahkamlanishlari boʻlganda) 5-bandga muvofiq qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ikkita mutanosiblik oʻqiga ega boʻlgan ikki tavr shaklli kesishuvli konsollar uchun ψ ning koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

α koeffitsiyenti

ψ ning kamarga qoʻyilgan yuklanish vaqtidagi koeffitsiyentlari

yuqori

pastki

4

0,875

3,640

6

1,120

3,745

8

1,295

3,850

10

1,505

3,920

12

1,680

4,025

14

1,855

4,130

16

2,030

4,200

24

2,520

4,550

32

2,975

4,830

40

3,290

5,040

100

5,040

6,720

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Bir mutanosiblik oʻqiga ega boʻlgan kesishuvli ikki tavr shaklli toʻsinlar φb ning koeffitsiyentini aniqlashda φ1 va φ2 koeffitsiyentlarini quyidagi formulalar boʻyicha hisoblash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4 — 6-formulalardan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ζ — yuklanish turiga bogʻliq boʻlgan va ushbu ilovaning 3-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h1, h2 — oʻlchovlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— oʻz belgisiga ega boʻlgan yuklanish tushishining nisbiy koordinata nuqtasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(I1, I2 — tegishli ravishda siqilgan va choʻzilgan kamarlarning kesishuv mutanosibligi oʻqiga nisbatan inersiya momentlari):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
It — buralish vaqtidagi inersiya momenti ushbu ilovaning 2-formulasidagi belgilarida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu SHNQning 24-formulasidagi φb koeffitsiyent qiymati norma sifatida qabul qilish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ2 ≤ 0,667 boʻlgan holda φb = φ1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ2 > 0,667
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
AMg2N2, AD31T1 va AD31T5 markalaridan tashqari ushbu ilovaning 5-formulasi boʻyicha φ2 hisoblanadigan va 1,0 oshirilmasdan qabul qilinadigan alyuminning barcha markalari uchun qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Ushbu ilovaning 2-formulasi boʻyicha α hisoblashda shveller kesimli toʻsinlarining mustahkamligini ikki tavr kesimli toʻsinlar bilan bir xil tarzda tekshirilishi, φb ning aniqlangan qiymatlari 0,7 koeffitsiyentga koʻpaytirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu ilovaning 1 va 2-formulalaridagi Ix, Iy va It qiymatlarini shveller uchun qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu ilovaning 4-formulasidagi ζ koeffitsiyenti
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Yuklanish turi

Toʻliq egilish

Teng taqsimlangan yuklanish

Oraliq masofaning oʻrtasidagi yigʻilgan kuch

Toʻsinning bir chetidagi moment

ζ koeffitsiyenti

1,00

1,12

1,35

1,75

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kuchaytirilgan yuqori kamarli toʻsinning koʻndalang kesimi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.06-22 “Alyumin konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Trapetsiya shaklidagi gofraga ega boʻlgan listlar ogʻma chetlarining mustahkamligini hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Gofrali trapetsiya shaklidagi listlarning ogʻma chetlarini (13-rasmda keltirilgan) progonlar yoki rigellarga tayangan joylarda mahalliy mustahkamligini 4-ilovaning 2-formulasiga muvofiq γc=0,9 koeffitsiyentini γc=0,7 koeffitsiyentiga almashtirgan holda tekshirishga yoʻl quyiladi. Bunda, kuchlanish τ va kritik kuchlanishlar σloc,cr, τcr, σcr ni qiymatlari formulalar bilan aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ1, σ2 — tegishli ravishda oʻz belgilari bilan olingan listning ogʻma chetining yuqori va pastki chegaralarida, normal kuchlanishlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — 13-rasmga muvofiq qabul qilingan ogʻma chetining oʻlchami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Q — list toʻlqinining tekshirilayotgan kesmasidagi koʻndalang kuch.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ogʻma chetlaridan tashqari profilli listning gorizontal siqilgan chetlari mustahkamligini tekshirish zarur, bunda mahalliy kuchlanishlar σloc ni formulaga muvofiq kesimning zaiflashishini hisobga olgan holda aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — listning bir toʻlqiniga toʻgʻri keluvchi tayanch reaksiyasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bf — progon yoki rigel tokchasining eni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
r — listning ogʻma va gorizontal chetlarining qismlarga boʻlinish radiusi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — qirraning ogʻish burchagi (13-rasmda keltirilgan).
Марказ ҳақида
Сайт янгиликлари
Сайтда реклама
RSS
© Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги “Адолат” миллий ҳуқуқий ахборот маркази давлат муассасаси