Ushbu Qonunning maqsadi aholiga psixologik yordam ko‘rsatish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Aholiga psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining aholiga psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

psixolog — ushbu Qonunga muvofiq psixologik yordam ko‘rsatish huquqiga ega bo‘lgan jismoniy shaxs;

psixologik yordam — tang (krizisli) vaziyatlarning oldini olish va ularning oqibatlarini bartaraf etishga, shaxslararo munosabatlarni hamda ruhiy salomatlikni yaxshilashga, shaxsiyatni rivojlantirishga yoki insonning ijtimoiy moslashuvini yaxshilash uchun psixologik ta’sir ko‘rsatishga qaratilgan, psixologik yordam ko‘rsatish standartlariga muvofiq amalga oshiriladigan chora-tadbirlar majmui;

psixologik yordam ko‘rsatish standartlari — aholiga psixologik yordam ko‘rsatishga doir yagona talablarni belgilovchi hujjat;

psixologik muammo — shaxsning o‘zidan, o‘z kasbiy faoliyatidan, boshqa shaxslar bilan munosabatlaridan, oilasidagi vaziyatdan qoniqmasligi va (yoki) shaxsiy hayotidagi boshqa muammolar tufayli yuzaga kelgan ruhiy noqulaylik holati;

tang (krizisli) vaziyat — shaxs o‘zi uchun odatiy bo‘lgan usullar bilan kurasha olmaydigan hayotiy o‘zgarishlarga hamda psixologik muammolar yuzaga kelishiga olib keluvchi omillar va shart-sharoitlar.

Aholiga psixologik yordam ko‘rsatishning asosiy prinsiplari qonuniylik, ixtiyoriylik, ijtimoiy himoya, inson huquqlari va erkinliklariga rioya etish, kasbiy mahorat hamda axborotning maxfiyligidan iboratdir.

Psixologik yordam ko‘rsatishning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

aholining ruhiy salomatligini qo‘llab-quvvatlash;

shaxsga uning hayotida yuzaga kelgan psixologik muammolarni hal etishda hamda tang (krizisli) vaziyatlarning oldini olishda ko‘maklashish;

psixologik muammolari mavjud bo‘lgan shaxslarning ijtimoiy moslashishi va reabilitatsiyasida yordam ko‘rsatish;

shaxsiy rivojlanish, o‘zini ifoda eta olish bilan bog‘liq individual ko‘nikmalarni mustahkamlashga, shuningdek hayot tarzini yaxshilashga ko‘maklashish.

Psixologik yordam turlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

psixologik profilaktika;

psixologik ko‘rik;

psixologik reabilitatsiya;

psixologik korreksiya;

psixologik maslahat;

psixologik trening.

Psixologik muammolarni keltirib chiqaruvchi omillar va shart-sharoitlarning oldini olish hamda ularni bartaraf etishga doir chora-tadbirlar psixologik profilaktikadir.

Psixologik ko‘rik shaxsning normal hayot kechirishiga xalal beruvchi, uning xulq-atvoriga va boshqa shaxslar bilan o‘zaro munosabatlariga salbiy ta’sir qiluvchi muammolarni aniqlash, shaxsga ko‘rsatilishi kerak bo‘lgan psixologik yordamning turini, shaklini, hajmini va muddatlarini belgilash uchun zarur bo‘lgan xususiyatlarni baholash maqsadida o‘tkaziladi.

Psixologik reabilitatsiya psixologik muammolari mavjud bo‘lgan shaxsning ijtimoiy moslashishiga yordam ko‘rsatishga hamda unga ushbu sohadagi qobiliyatlarini tiklashda ko‘maklashishga qaratilgandir.

Psixologik korreksiya shaxsning psixologik muammolarga olib keluvchi o‘ziga xos shaxsiy xususiyatlari va xulq-atvorini tuzatishga (o‘zgartirishga) qaratilgan tadbirlar majmuidan iborat.

Shaxsning psixologik muammolarini tushunishga va ularni yechishda ko‘maklashishga qaratilgan psixologik yordam psixologik maslahatdir.

Psixologik trening insonda shaxsiy rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan muayyan ko‘nikmalarni, xulq-atvorni yoki psixologiya sohasiga taalluqli yangi bilimlarni shakllantirishga yoki uni tang (krizisli) vaziyatlardan chiqarishga, shuningdek shaxsning ma’naviy kamol topishini psixologik jihatdan qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan tadbirlardan, shu jumladan mashg‘ulotlardan iborat bo‘ladi.

Aholiga psixologik yordam ko‘rsatish bevosita yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda, shuningdek yakka tartibda yoki guruhlarda amalga oshirilishi mumkin.

Aholiga psixologik yordam ko‘rsatish shoshilinch, bir martalik, qisqa muddatli va uzoq muddatli bo‘lishi mumkin.

Psixologik yordamning aniq turi va shakli psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsning ruhiy holatidan hamda psixologik muammolarining o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, psixologning tavsiyalariga asosan ushbu shaxs tomonidan tanlanadi.

Psixologik yordam ko‘rsatish standartlari O‘zbekiston Respublikasining Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

Psixologik yordam ko‘rsatish standartlari quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak:

psixologik yordam ko‘rsatishning ruxsat etilgan usullari va vositalarini;

psixologik yordam ko‘rsatishning turlariga, shakllariga va davomiyligiga oid talablarni;

psixologlarga qo‘yiladigan malaka talablarini;

psixologik yordam ko‘rsatish joyiga doir talablarni;

psixologik yordam ko‘rsatishni so‘rab murojaat qilgan shaxsni axborot bilan ta’minlash bo‘yicha talablarni.

Psixologik yordam davlat organlarida yoki boshqa tashkilotlarda ishlovchi psixologlar yoxud ushbu sohada xususiy tartibda faoliyat olib boruvchi yuridik shaxslar yoki yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan bepul yoki pullik asosda ko‘rsatiladi.

Pullik asosdagi psixologik yordam yozma shakldagi shartnomaga asosan ko‘rsatiladi, bundan psixologik yordam anonim tarzda ko‘rsatiladigan hollar mustasno. Voyaga yetmagan shaxsga psixologik yordam ko‘rsatishda shartnoma uning qonuniy vakili bilan tuziladi.

Psixologik yordam shaxs tomonidan shaxsini tasdiqlovchi hujjat taqdim etilmasdan aytilgan familiya, ism, yosh va yashash joyi ko‘rsatiladigan shaxsiy kartani rasmiylashtirish yo‘li bilan anonim tarzda ko‘rsatilishi mumkin.

Psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomada taraflarning nomi (jismoniy shaxsning shaxsga doir ma’lumotlari), manzili, ularning huquq va majburiyatlari, javobgarligi, to‘lovni amalga oshirish tartibi, psixologik yordamning turi va shakli, nizolarni hal etish tartibi, shartnomani bekor qilish shartlari va boshqa axborot ko‘rsatiladi.

Psixologik yordam ushbu yordamni so‘rab murojaat qilgan shaxsning yoki uning qonuniy vakilining roziligi bilan ko‘rsatiladi.

Voyaga yetmagan shaxsga psixologik yordam uning qonuniy vakilining roziligi bilan ko‘rsatiladi. O‘n to‘rt yoshga to‘lmagan shaxsga uning qonuniy vakillarining roziligisiz psixologik yordam ko‘rsatishga unga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik o‘tkazish hollari aniqlanganda, shuningdek favqulodda holatda, favqulodda vaziyatda yoki baxtsiz hodisalarda yo‘l qo‘yiladi.

Davlat aholiga malakali psixologik yordam ko‘rsatish tizimini rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratadi.

Davlat tomonidan quyidagi toifadagi shaxslarga bepul psixologik yordam kafolatlanadi:

qonun bilan belgilangan bepul tibbiy yordamning kafolatlangan hajmi doirasida O‘zbekiston Respublikasi fuqarolariga;

favqulodda holatdan va favqulodda vaziyatlardan jabrlangan shaxslarga, ularning oila a’zolariga, shuningdek favqulodda holat va favqulodda vaziyatlarning oqibatlarini bartaraf etishda ishtirok etgan shaxslarga;

terrorchilik harakati natijasida jabrlangan shaxslarga;

ijtimoiy himoya yagona reyestriga kiritilgan kam ta’minlangan oilalarga;

o‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan yolg‘iz keksalarga, yolg‘iz yashovchi keksalarga va nogironligi bo‘lgan shaxslarga;

ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalarga;

muayyan yashash joyiga ega bo‘lmagan shaxslarga;

tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxslarga;

davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida va umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida ta’lim oluvchi shaxslarga;

jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan shaxslarga;

odam savdosidan jabrlangan shaxslarga.

Qonunda bepul psixologik yordam olish huquqiga ega shaxslarning boshqa toifalari ham belgilanishi mumkin.

Davlat tomonidan kafolatlangan bepul psixologik yordam ko‘rsatish bo‘yicha tadbirlarni moliyalashtirish O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.

Psixologik yordam ko‘rsatish sohasidagi nodavlat tashkilotlar o‘z ichki hujjatlariga muvofiq bepul psixologik yordam ko‘rsatishi mumkin.

Maktabgacha, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlarida (bundan buyon matnda ta’lim tashkilotlari deb yuritiladi) ta’lim oluvchilarning psixologik salomatligini saqlash, sog‘lom psixologik muhit yaratish va ularning shaxsiy rivojlanishiga ko‘maklashish maqsadida psixologik yordam ko‘rsatish tashkil etiladi.

Davlat ta’lim tashkilotlarida psixologik yordam ko‘rsatish psixologik xizmatlar faoliyatini tashkil etish orqali amalga oshiriladi.

Ta’lim tashkilotlarida psixologik yordam ko‘rsatuvchi psixolog tegishli fan bo‘yicha o‘qituvchi, ta’lim tashkiloti rahbari, ta’lim oluvchining qonuniy vakillari bilan doimiy hamkorlikda ish olib borishi, ularga kasbiy maslahatlar berishi, ta’lim oluvchilarning psixologik holati va ehtiyojlari haqida ularning qonuniy vakillariga ma’lumotlar berishi, shuningdek zarur hollarda psixologik yordam ko‘rsatishni ular bilan birgalikda tashkil etishi kerak.

Shaxs psixologik yordam ko‘rsatish sohasidagi tadqiqotlarga yoki ilmiy tajribalarga faqat ixtiyoriy ravishdagi yozma roziligi yoki o‘z qonuniy vakillarining yozma roziligi olinganidan keyin jalb etilishi mumkin.

Psixologik yordam ko‘rsatish sohasida tadqiqotlar yoki ilmiy tajribalar o‘tkazuvchi shaxslar uning ishtirokchilari to‘g‘risidagi ma’lumotlarning maxfiyligini ta’minlaydi.

Psixologik yordam ko‘rsatish sohasida shaxsning sog‘lig‘i, sha’ni va qadr-qimmatiga zarar yetkazadigan tadqiqotlar yoki tajribalar o‘tkazishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tgan, kamida uch yuz nafar a’zoga ega bo‘lgan nodavlat notijorat tashkiloti psixologlarning jamoat birlashmasidir. Psixologlarning jamoat birlashmasi psixologlarning kasbiy darajasini oshirish va saqlab turishga ko‘maklashish, ularning kasbiy manfaatlarini himoya qilish maqsadida tashkil etiladi.

Jismoniy shaxs bir vaqtning o‘zida faqat bitta psixologlarning jamoat birlashmasiga a’zo bo‘lishi mumkin.

Psixologlarning jamoat birlashmalari o‘z faoliyatini nodavlat notijorat tashkilotlari to‘g‘risidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiradi.

Psixologlarning jamoat birlashmalari:

psixologlarning odob-axloq kodeksini tasdiqlaydi hamda unga rioya etilishining tizimli monitoringini ta’minlaydi;

jismoniy shaxslarni belgilangan tartibda a’zolikka qabul qiladi va a’zolikdan chiqaradi;

xususiy tartibda psixologik yordam ko‘rsatish faoliyatini amalga oshirish uchun o‘z a’zolariga malaka sertifikatini (bundan buyon matnda malaka sertifikati deb yuritiladi) beradi;

o‘z a’zolarining reyestrlarini yuritadi va ularni o‘z rasmiy veb-saytiga joylashtiradi;

o‘z a’zolari tomonidan ushbu Qonun, psixologlarning odob-axloq kodeksi, psixologik yordam ko‘rsatish sohasidagi boshqa normativ-huquqiy hujjatlar talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

psixologik yordam ko‘rsatish bo‘yicha faoliyat bilan shug‘ullanuvchi shaxslarni psixologik yordam ko‘rsatish sohasidagi huquqbuzarliklar uchun a’zolikdan chiqaradi, ularga berilgan malaka sertifikatlarining amal qilishini to‘xtatadi yoki tugatadi;

anonim tarzda psixologik yordam ko‘rsatishni so‘rab murojaat etgan shaxsga rasmiylashtiriladigan shaxsiy karta namunasini tasdiqlaydi;

aholiga psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar tayyorlaydi.

Psixologlarning jamoat birlashmalari tomonidan o‘z vakolatlari doirasida qabul qilinadigan qarorlar ularning barcha a’zolari uchun majburiydir.

Psixologlar jamoat birlashmalarining faoliyati ularga kirish va a’zolik badallari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablag‘lar hisobidan moliyalashtiriladi. Bunda badallarning va to‘lovlarning miqdorlari psixologlar jamoat birlashmalari a’zolarining umumiy yig‘ilishi tomonidan belgilanadi.

Psixologlar jamoat birlashmasining ijroiya organi rahbari va xodimi psixologik yordam ko‘rsatish bo‘yicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxsning ta’sischisi bo‘lishga, unda ishlashga, u bilan fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnomalar tuzishga haqli emas.

Psixologiya yo‘nalishi bo‘yicha oliy ma’lumotga ega bo‘lgan shaxslar psixologik yordam ko‘rsatish bo‘yicha faoliyat bilan shug‘ullanish huquqiga ega.

Psixologiyadan boshqa ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha oliy ma’lumotga ega bo‘lgan shaxslar psixologiya mutaxassisligi bo‘yicha qayta tayyorlash kurslarini o‘taganligi to‘g‘risidagi tegishli hujjatni olganidan keyin davlat organlarida, shu jumladan ta’lim tashkilotlarida tegishli psixologik yordam turlarini belgilangan tartibda ko‘rsatishga haqli.

Xususiy tartibda psixologik yordam ko‘rsatish bo‘yicha faoliyat bilan shug‘ullanishga O‘zbekiston Respublikasida ro‘yxatdan o‘tgan psixologlarning jamoat birlashmasi tomonidan malaka sertifikati berilgan psixologlarga ruxsat etiladi. Bunda talabgor O‘zbekiston Respublikasida faoliyat yuritayotgan faqat bitta psixologlarning jamoat birlashmasidan malaka sertifikatini olishi mumkin.

Psixologiyadan boshqa ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha oliy ma’lumotga ega bo‘lgan shaxslar xususiy tartibda psixologik yordam ko‘rsatish faoliyati bilan shug‘ullanish uchun psixologiya mutaxassisligi bo‘yicha qayta tayyorlash kurslarini o‘taganligi to‘g‘risidagi tegishli hujjatga, shuningdek malaka sertifikatiga ega bo‘lishi kerak. Bunda ushbu shaxslar psixologik yordamning faqat psixologik maslahat va psixologik trening turlarini ko‘rsatish huquqiga ega bo‘ladi.

Malaka sertifikatini berish, uning amal qilishini to‘xtatish va tugatish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Psixologik yordam ko‘rsatish huquqiga ega bo‘lmagan shaxslar tomonidan o‘z xizmatlarini reklama qilishda yoki firma nomida “psixolog” degan so‘zdan, shuningdek unga o‘xshash bo‘lgan boshqa so‘zlardan foydalanish taqiqlanadi.

Psixolog quyidagi huquqlarga ega:

o‘z sha’ni, qadr-qimmati va ishchanlik obro‘sini himoya qilish;

psixologlarning jamoat birlashmalarini tashkil etish;

psixologik yordam ko‘rsatganligi uchun shartnomaga muvofiq haq olish;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslarga ko‘ra psixologik yordam ko‘rsatishni rad etish yoki tugatish.

Psixolog qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.

Psixolog:

psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsga psixologik yordamning shakli, turi to‘g‘risidagi axborotni va boshqa zarur axborotni taqdim etishi;

psixologik yordam ko‘rsatishda psixologik yordam ko‘rsatishni so‘rab murojaat qilgan shaxsga nisbatan insoniy muomalada bo‘lishi, uning sha’ni, qadr-qimmatini va ishchanlik obro‘sini hurmat qilishi;

psixologik yordam ko‘rsatish jarayonida o‘ziga ma’lum bo‘lib qolgan kasbiy sirni va shaxsga doir ma’lumotlarni qonunchilik talablariga muvofiq oshkor etmasligi;

pullik asosda psixologik yordam ko‘rsatilganda psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risida shartnoma tuzish talabiga rioya etishi;

psixologik yordam ko‘rsatish standartlariga va psixologlarning odob-axloq kodeksi talablariga rioya etishi;

psixologik yordam ko‘rsatishning ruxsat etilmagan usullari va vositalaridan foydalanmasligi, shu jumladan jismoniy yoki ruhiy zo‘ravonlik ishlatmasligi;

psixologik yordam ko‘rsatish chog‘ida vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risidagi qonunchilik talablariga rioya etishi, shu jumladan diniy ta’limotdan saboq bermasligi, diniy aqida va g‘oyalarni targ‘ib qilmasligi, diniy mazmundagi materiallarni tarqatmasligi, u yoki bu dinga ustuvorlik bermasligi yoxud uni kamsitmasligi;

psixologik yordam ko‘rsatishda huquqbuzarlik yoki jinoyat sodir etishga, o‘z joniga suiqasd qilishga, qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarda ishtirok etishga yoki g‘ayriijtimoiy xulq-atvorning boshqa shakllariga da’vat qilmasligi;

psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsning yoki uning qonuniy vakilining talabiga ko‘ra malaka sertifikatini ko‘rsatishi, shuningdek psixologik yordamning shakli, turi va boshqa ma’lumotlar ko‘rsatilgan hujjatdan ko‘chirma berishi shart.

Psixologning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxs quyidagi huquqlarga ega:

psixologni, psixologik yordamning shakli va turini, uning ko‘rsatilish shartlarini mustaqil tanlash, shuningdek psixologning malaka sertifikati bilan tanishish;

psixolog tomonidan o‘ziga nisbatan insoniy muomalada bo‘linishini, sha’ni, qadr-qimmati va ishchanlik obro‘si hurmat qilinishini talab qilish;

yoshi, jinsi, irqi, millati, tili, dini, e’tiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qat’i nazar, malakali psixologik yordam olish;

psixologik yordam ko‘rsatish vaqtida foto-, video- va ovoz yozilishini rad etish;

psixologik yordam ko‘rsatishning istalgan bosqichida uni rad etish;

o‘ziga ko‘rsatilgan psixologik yordamning shakli, turi va boshqa ma’lumotlar ko‘rsatilgan hujjatdan ko‘chirma olish;

psixologik yordam ko‘rsatilishi natijasida ma’lum bo‘lib qolgan shaxsga doir ma’lumotlarining sir saqlanishi.

Psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxs qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.

Psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxs:

psixologga nisbatan insoniy munosabatda bo‘lishi, uning sha’ni, qadr-qimmatini va ishchanlik obro‘sini hurmat qilishi;

psixologik yordam olganlik uchun psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomaga muvofiq to‘lovni amalga oshirishi shart.

Psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Psixolog quyidagi hollarda psixologik yordam ko‘rsatishni rad etishi kerak:

agar psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsning muammolari uning psixologik holati bilan bog‘liq bo‘lmasa;

agar psixolog psixologik yordam ko‘rsatish so‘ralayotgan psixologik yordam ko‘rsatish sohasida malakali psixologik yordam ko‘rsatish uchun zarur bilimlar va ko‘nikmalarga ega bo‘lmasa.

Psixolog quyidagi hollarda psixologik yordam ko‘rsatishni tugatishi mumkin:

agar psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxs psixologning tavsiyalariga rioya etmasa;

agar psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxs psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnoma shartlarini buzsa;

agar uning hayoti va sog‘lig‘iga tahdid yuzaga kelsa.

Psixologik yordam ko‘rsatish rad etilgan yoki tugatilgan taqdirda, psixolog buning sabablari to‘g‘risida psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsga, uning qonuniy vakillariga yoki o‘zi ishlayotgan tashkilotning rahbariga ma’lum qilishi kerak.

Shaxsning psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilganligi fakti, psixologik yordam natijalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar va psixologik yordam ko‘rsatish chog‘ida olingan boshqa ma’lumotlar psixologning kasbiy sirini tashkil etadi hamda shifokor siriga tenglashtiriladi.

Psixologning kasbiy sirini psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsning yoki uning qonuniy vakilining roziligisiz oshkor etish taqiqlanadi, bundan ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Psixologning kasbiy sirini psixologik yordam ko‘rsatilishini so‘rab murojaat qilgan shaxsning yoki uning qonuniy vakilining roziligisiz oshkor etishga quyidagi hollarda yo‘l qo‘yiladi:

tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlarning, surishtiruv, tergov organlarining, prokuraturaning va sudning ishni sudga qadar yuritish yoki sud muhokamasi o‘tkazilishi munosabati bilan yozma so‘rovi bo‘yicha;

voyaga yetmaganlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida fuqarolik ishlari bo‘yicha sudning so‘roviga ko‘ra;

psixologik yordam sifatini oshirish, ushbu sohada malakali kadrlar tayyorlash maqsadida ma’lumotlarni egasizlantirib, ularning muayyan shaxsga tegishliligini aniqlash imkonini bermaydigan holda ulardan foydalanish.

Psixologning kasbiy siri bo‘lgan ma’lumotlarni qonunda belgilangan tartibda olgan shaxs bu ma’lumotlarni oshkor qilishga va uchinchi shaxslarga taqdim etishga haqli emas.

Aholiga psixologik yordam ko‘rsatish sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Aholiga psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

O‘zbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 671, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161, 165, 166-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469, 471-moddalar, № 9, 591, 592-moddalar, № 10, 674, 676-moddalar, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 891-moddalar; 2020-yil, № 1, 4-modda, № 3, 203, 204-moddalar, № 7, 449-modda, № 9, 539, 540-moddalar, № 10, 593, 596-moddalar, № 11, 651-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-moddalar, № 2, 142-modda, № 3, 217-modda, № 4, 290, 293-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 802, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 966, 967, 968, 973-moddalar, № 11, 1066-modda; 2022-yil, № 1, 1, 2-moddalar, № 2, 80, 81-moddalar, № 3, 215, 216-moddalar, № 4, 337-modda, № 5, 464, 465, 466, 467-moddalar, № 8, 787-modda, № 10, 981, 984-moddalar, № 12, 1188-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185, 188, 189-moddalar, № 4, 265, 266, 268-moddalar, № 5, 319, 320-moddalar, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-moddalar, № 8, 634-modda, № 10, 798-modda, № 11, 921, 923, 924-moddalar, № 12, 1004-modda; 2024-yil, № 1, 5, 7, 8, 9-moddalar, № 2, 102, 111, 115, 116-moddalar, № 3, 243, 245-moddalar, № 6, 530, 532-moddalar) quyidagi qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritilsin:

1) quyidagi mazmundagi 59³-modda bilan to‘ldirilsin:

Psixologik yordamni bunday huquqqa ega bo‘lmagan shaxs tomonidan ko‘rsatish yoxud aholiga psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi qonunchilikda belgilangan cheklovlarga rioya etmaslik, basharti jinoyat alomatlari, shuningdek ushbu Kodeksda nazarda tutilgan boshqa huquqbuzarliklar alomatlari mavjud bo‘lmasa, —

fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan o‘n baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — o‘n baravaridan o‘n besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi.

Xuddi shunday huquqbuzarlik ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin bir yil davomida takroran sodir etilgan bo‘lsa, —

fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan yigirma baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — o‘n besh baravaridan yigirma baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi”;

2) 245-moddaning birinchi qismidagi “59²” raqami “59², 59³” raqamlari bilan almashtirilsin;

3) 248-modda to‘rtinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “56⁴” raqami “56⁴, 59³” raqamlari bilan almashtirilsin.

O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ushbu Qonun 7-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan psixologik yordam ko‘rsatish standartlarining ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy ichida ishlab chiqilishi va tasdiqlanishini ta’minlasin;

ushbu Qonun 13-moddasining beshinchi qismida nazarda tutilgan psixologlarga malaka sertifikatini berish, uning amal qilishini to‘xtatish va tugatish tartibini ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy ichida belgilasin;

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kiradi.