Mamlakatimizda nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlarini taʼminlash uchun zarur shart-sharoitlar yaratish, shuningdek inson huquqlari va erkinliklari sohasidagi umumeʼtirof etilgan xalqaro normalar va standartlarni milliy qonunchilikka izchil implementatsiya qilish boʻyicha keng koʻlamli ishlar amalga oshirildi.

Shu bilan birga nogironligi boʻlgan shaxslarga boshqa fuqarolar bilan teng ravishda inson huquqlari va erkinliklarini amalga oshirish imkoniyatini beruvchi qoʻshimcha shart-sharoitlar yaratish maqsadida nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni yanada takomillashtirish zaruriyati yuzaga kelmoqda.

Ushbu Qonun bilan “Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga nogironligi boʻlgan shaxslarning odil sudlovdan foydalanishga, saylash va saylanishga, referendumda ishtirok etishga, shuningdek taʼlim olishga boʻlgan huquqlarini taʼminlash uchun qoʻshimcha shart-sharoitlar yaratilishini nazarda tutuvchi oʻzgartirishlar kiritilmoqda.

Bundan tashqari Nogironlar huquqlari toʻgʻrisidagi Konvensiyaga asosan “Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni nogironligi boʻlgan shaxslar bilan muloqot qilish uchun qulay muloqot shakllarini, shuningdek ijtimoiy infratuzilma obyektlarini nogironligi boʻlgan shaxslarning ularga moneliksiz kirishi uchun moslashtirish asoslarini belgilovchi normalar bilan toʻldirilmoqda. Shuningdek maʼmuriy islohotlarni amalga oshirish maqsadida “davlat boshqaruvi organlari” degan tushuncha “respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari” degan tushuncha bilan almashtirilmoqda.

Mazkur Qonun inson huquqlari va erkinliklari sohasidagi umumeʼtirof etilgan xalqaro normalar va standartlarni milliy qonunchilikka implementatsiya qilish orqali nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari himoya qilinishini taʼminlashga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 15-oktabrda qabul qilingan “Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-641-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 10, 594-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 6, 570-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 3-modda:

quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“muloqot — tillardan, matnlardan, Brayl alifbosidan, taktil muloqotdan, yirik shriftdan, qulay multimedia vositalaridan, xuddi shuningdek bosma materiallardan, audiovositalardan, odatiy tildan, shuningdek muloqotning kuchaytiruvchi va muqobil usullari, vositalari hamda shakllaridan, shu jumladan qulay axborot-kommunikatsiya texnologiyasidan foydalanish”;

ikkinchi — oʻn ikkinchi xatboshilari tegishincha uchinchi — oʻn uchinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“oqilona moslashtirish — nogironligi boʻlgan shaxslarning boshqalar bilan teng ravishda inson huquqlari va erkinliklarini amalga oshirishi uchun aniq bir holatda tuzatishlar kiritish”;

sakkizinchi — oʻn uchinchi xatboshilari tegishincha toʻqqizinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin;

2) 12-modda birinchi qismining beshinchi xatboshisidagi “davlat boshqaruvi organlarining” degan soʻzlar “respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

3) 13-modda:

nomidagi “Davlat boshqaruvi organlarining” degan soʻzlar “Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

birinchi qismining birinchi xatboshisidagi “Davlat boshqaruvi organlari” degan soʻzlar “Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “Davlat boshqaruvi organlari” degan soʻzlar “Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

4) 15-moddaning:

uchinchi qismi chiqarib tashlansin;

toʻrtinchi va beshinchi qismlari tegishincha uchinchi va toʻrtinchi qismlar deb hisoblansin;

5) 17-modda:

birinchi qismining ikkinchi xatboshisidagi “davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlariga” degan soʻzlar “respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga, xoʻjalik boshqaruvi organlariga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari” degan soʻzlar “Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik boshqaruvi organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

6) 23-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va tashkilotlar nogironligi boʻlgan shaxslarning, shu jumladan oʻrindiqli aravachalardan hamda yetaklovchi itlardan foydalanuvchi shaxslarning barcha ijtimoiy infratuzilma obyektlariga (turar joylarga, jamoat va ishlab chiqarish binolariga, imoratlar va inshootlarga, sogʻliqni saqlash va sport obyektlariga, madaniy-tomosha muassasalariga hamda boshqa muassasalarga) moneliksiz kirishi uchun shart-sharoitlar yaratishi hamda ijtimoiy infratuzilma obyektlarini oqilona moslashtirish boʻyicha manzilli chora-tadbirlarni amalga oshirishi shart”;

7) 3-bob quyidagi mazmundagi 30¹ va 30²-moddalar bilan toʻldirilsin:

Davlat nogironligi boʻlgan shaxslar uchun boshqalar bilan teng ravishda odil sudlovdan foydalanish imkoniyatini taʼminlaydi, shu jumladan sud protsessining barcha bosqichlarida, shuningdek surishtiruv va dastlabki tergov bosqichlarida nogironligi boʻlgan shaxslarning qonunda belgilangan tartibda bevosita yoki bilvosita ishtirok etishini taʼminlashga qaratilgan choralarni koʻradi.

Nogironligi boʻlgan shaxslarning mamlakat ijtimoiy-siyosiy hayotida bevosita yoki oʻz vakillari orqali ishtirok etishi, shu jumladan qonunda belgilangan tartibda saylash va saylanish, referendumlarda ishtirok etish huquqi taʼminlanadi.

Davlat saylov uchastkalarida (referendum uchastkalarida) nogironligi boʻlgan shaxslarning barcha toifalari, shu jumladan eshitish, koʻrish boʻyicha nogironligi boʻlgan, oʻrindiqli aravachalardan foydalanuvchi shaxslar ovoz berishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratilishini taʼminlaydi”;

8) 31-moddaning oʻn birinchi qismidagi “Davlat boshqaruvi organlari” degan soʻzlar “Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

9) 38-moddaning:

toʻrtinchi qismidagi “davlat boshqaruvi organlari” degan soʻzlar “vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

oʻn ikkinchi qismi “muloqot qilish usullari va vositalarini” degan soʻzlardan keyin “qulay multimedia vositalari va raqamli texnologiyalarini” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

10) 48-moddaning uchinchi xatboshisidagi “davlat boshqaruvi organlari” degan soʻzlar “respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

4-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.