O‘zbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 23-apreldagi 231-son “Qurilish sohasidagi normativ hujjatlarni xalqaro standartlar bilan uyg‘unlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. SHNQ 2.08.10-24 “Jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sport vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, Energetika vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi hamda Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi bilan kelishilgan.

3. Ushbu buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi quriladigan, rekonstruksiya qilinadigan va mukammal ta’mirlanadigan jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlarini (bundan buyon matnda sport inshootlari deb yuritiladi) loyihalashtirishga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi.

1. Ushbu SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar qo‘llanilgan:

SHNQ 1.02.07-19 “Qurilish uchun muhandislik-texnik izlanishlar”;

SHNQ 1.02.08-19 “Qurilish uchun muhandislik-geodezik qidiruvlar”;

SHNQ 1.02.09-15 “Qurilish uchun muhandislik geologiya izlanishlari”;

SHNQ 1.02.10-23 “Qurilish uchun muhandislik gidrometeorologiya izlanishlari”;

SHNQ 1.02.11-15 “Qurilish uchun muhandislik ekologiya izlanishlari”;

SHNQ 1.02.22-19 “Uchuvchisiz uchish apparatlari yordamida topografik kartalar va planlar tuzish maqsadida bajariladigan aerofototopografik s’yomka texnologiyasi”;

SHNQ 1.03.02-04 “Hududlarni rivojlantirish va qurilishini rejalashtirish bo‘yicha shaharsozlik hujjatlarining tarkibi, ishlab chiqish, kelishish va tasdiqlash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma”;

SHNQ 2.04.02-19 “Suv ta’minoti. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”;

QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;

QMQ 2.01.07-96 “Yuklar va ta’sirlar”;

QMQ 2.04.20-22 “Turar joy obyektlari va jamoat binolarining muhandislik uskunalari uchun kommunikatsiya va dispetcherlash tizimlari. Loyihalash talablari”;

SHNQ 2.07.01-23 “Aholi punktlarining hududlarini rivojlantirish va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish”;

SHNQ 2.07.02-22 “Qurilish obyektlarini nogironligi bo‘lgan shaxslar hamda keksalar ehtiyojini inobatga olgan holda loyihalashtirish”;

SHNQ 2.07.05-19 “Yashil qurilish. Turar-joy va jamoat binolari”;

QMQ 2.01.05-19 “Tabiiy va sun’iy yoritish”;

QMQ 2.01.08-19 “Shovqindan himoya”;

QMQ 2.04.18-22 “Shaharlar va qishloq aholi yashaydigan joylarni tashqi yoritish”;

SHNQ 2.02.01-19 “Binolar va inshootlarning asoslari (rasmiy manba: “Osnovaniya zdaniy i soorujeniy”);

SHNQ 2.04.17-2019 “Turar joy va jamoat binolarining elektr jihozlari”;

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari”;

QMQ 3.05.06-97 “Elektrotexnik qurilmalar” (rasmiy manba: “Elektrotexnicheskiye ustroystva”);

QMQ 2.04.01-98 “Binolar ichki vodoprovodi va kanalizatsiyasi”;

QMQ 2.04.05-97 “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”;

SanQvaN 0306-02 “Suzish havzalarini loyihalash, qurish va ulardan foydalanish”;

SanQvaN 0368-19 “Jamoat hojatxonalarini loyihalash, qurish va ishlatish uchun sanitariya normalari va qoidalari”;

SanQvaN 0275-09 “O‘zbekiston Respublikasi ta’lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya, sport jihozlari va anjomlariga qo‘yiladigan gigiyeniya talablari” (rasmiy manba: “Gigiyenicheskiye trebovaniya k fizicheskomu vospitaniyu, sportivnomu oborudovaniyu i inventaryu v obrazovatelnix uchrejdeniyax Respubliki Uzbekistan”);

SanQvaN 0020-22 “Davolash-profilaktika muassasalarini loyihalashtirish, qurish va ekspluatatsiya qilishning sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari;

GOST 30494-2011 “Turar joy va jamoat binolari. Xonalardagi miqroiqlim parametrlari” (rasmiy manba: GOST 30494-2011 “Zdaniya jilie i obshestvennie. Parametri mikroklimata v pomesheniyax”);

GOST EN 378-1-2014 “Sovutish tizimlari va isitish nasoslari. Atrof-muhit xavfsizligi va muhofazasi talablari. 1-qism. Asosiy talablar, ta’riflar, klassifikatsiya va tanlash mezonlari” (rasmiy manba: GOST EN 378-1-2014 “Sistemi xolodilnie i teplovie nasosi. Trebovaniya bezopasnosti i oxrani okrujayushey sredi. Chast 1. Osnovnie trebovaniya, opredeleniya, klassifikatsiya i kriterii vibora”);

GOST EN 378-2-2014 “Sovutish tizimlari va isitish nasoslari Atrof-muhit xavfsizligi va muhofazasi talablari. 2-qism. Loyihalash, konstruksiya, tayyorlash, sinash, markirovkalash va hujjatlar” (rasmiy manba: GOST EN 378-2-2014 “Sistemi xolodilnie i teplovie nasosi. Trebovaniya bezopasnosti i oxrani okrujayushey sredi. Chast 2. Proyektirovaniye, konstruksiya, izgotovleniye, ispitaniya, markirovka i dokumentatsiya”);

GOST EN 378-3-2014 “Sovutish tizimlari va isitish nasoslari. Atrof-muhit xavfsizligi va muhofazasi talablari. 3-qism. Jihozlarni joylashtirish va xodimlarni himoya qilish” (rasmiy manba: GOST EN 378-3-2014 “Sistemi xolodilnie i teplovie nasosi. Trebovaniya bezopasnosti i oxrani okrujayushey sredi. Chast 3. Razmesheniye oborudovaniya i zashita personala”);

GOST EN 378-4-2014 “Sovutish tizimlari va isitish nasoslari. Atrof-muhit xavfsizligi va muhofazasi talablari. 4-qism. Ekspluatatsiya, texnik xizmat ko‘rsatish, ta’mirlash va qayta tiklash” (rasmiy manba: GOST EN 378-4-2014 Sistemi xolodilnie i teplovie nasosi. Trebovaniya bezopasnosti i oxrani okrujayushey sredi. Chast 4. Ekspluatatsiya, texnicheskoye obslujivaniye, remont i vosstanovleniye”);

GOST R 22.1.12-2005 “Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Binolar va inshootlarning muhandislik tizimlarini monitoring qilish va boshqarishning strukturaviy tizimi. Umumiy talablar” (rasmiy manba: GOST R 22.1.12-2005 “Bezopasnost v chrezvichaynix situatsiyax. Strukturirovannaya sistema monitoringa i upravleniya injenernimi sistemami zdaniy i soorujeniy. Obshiye trebovanii”);

GOST R 53195.1-2008 “Binolar va inshootlarning xavfsizligi bilan funksional bog‘liq bo‘lgan xavfsizlik tizimlari. 1-qism. Umumiy qoidalar” (rasmiy manba: GOST R 53195.1-2008 Bezopasnost funksionalnaya svyazannix s bezopasnostyu zdaniy i soorujeniy sistem. Chast 1. Osnovnie polojeniya”);

GOST R 53195.2-2008 “Binolar va inshootlarning xavfsizligi bilan funksional bog‘liq bo‘lgan xavfsizlik tizimlari. 2-qism. Umumiy talablar” (rasmiy manba: GOST R 53195.2-2008 Bezopasnost funksionalnaya svyazannix s bezopasnostyu zdaniy i soorujeniy sistem. Chast 2. Obshiye trebovaniya”);

GOST R 53195.3-2015 “Binolar va inshootlarning xavfsizligi bilan funksional bog‘liq bo‘lgan xavfsizlik tizimlari. 3-qism. Tizimlarga qo‘yiladigan talablar” (rasmiy manba: GOST R 53195.3-2015 Bezopasnost funksionalnaya svyazannix s bezopasnostyu zdaniy i soorujeniy sistem. Chast 3. Trebovaniya k sistemam — docs.cntd.ru”);

GOST R 53195.4-2010 “Binolar va inshootlarning xavfsizligi bilan funksional bog‘liq bo‘lgan xavfsizlik tizimlari. 4-qism. Dasturiy ta’minotga qo‘yiladigan talablar” (rasmiy manba: GOST R 53195.4-2010 Bezopasnost funksionalnaya svyazannix s bezopasnostyu zdaniy i soorujeniy sistem. Chast 4. Trebovaniya k programmnomu obespecheniyu”);

GOST R 53195.5-2010 “Binolar va inshootlarning xavfsizligi bilan funksional bog‘liq bo‘lgan xavfsizlik tizimlari. 5-qism. Xavfni pasaytirish chora-tadbirlari, baholash metodlari” (rasmiy manba: GOST R 53195.5-2010 “Bezopasnost funksionalnaya svyazannix s bezopasnostyu zdaniy i soorujeniy sistem. Chast 5. Meri po snijeniyu riska, metodi otsenki”).

2. Mazkur SHNQda quyidagi atamalar va ularning ta’riflari qo‘llanilgan:

jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish inshooti — ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlari va jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlarini o‘tkazish uchun mo‘ljallangan, o‘ziga qo‘yiladigan norma va talablarga javob beradigan yopiq yoki ochiq tipdagi inshoot;

sport inshooti — sport tadbirlari va ommaviy sport tadbirlarini, sport turlari bo‘yicha o‘quv-mashq mashg‘ulotlari va o‘quv-mashq yig‘inlarini o‘tkazish uchun mo‘ljallangan, o‘ziga qo‘yiladigan norma va talablarga javob beradigan yopiq yoki ochiq tipdagi ixtisoslashtirilgan inshoot;

sport zonasi — sport inshootining asosiy hududi bo‘lib, unda sport tadbirlari o‘tkaziladi va u xavfsizlik zonasi, texnik zona hamda sport tadbirlarini o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan uskunalarni o‘z ichiga oladi;

o‘yin maydoni — sport turlari bo‘yicha o‘yinlar, musobaqalarni o‘tkazish uchun mo‘ljallangan sport zonasining funksional qismi;

yassi sport inshooti — ochiq turdagi maydonga ega bo‘lgan va har xil sport turlari bo‘yicha sport tadbirlari o‘tkaziladigan sport obyekti;

erkin zona — sport zonasi atrofidagi bo‘sh fazo;

sport uskunasi — sport inshootiga joylashtiriladigan qurilmalar, moslamalar;

sport musobaqasi — sportchilar o‘rtasida yoki sportchilar jamoalari o‘rtasida har xil sport turlari (sport dissiplinalari) bo‘yicha musobaqaning eng yaxshi ishtirokchisini aniqlash maqsadida jismoniy tarbiya yoki sport tadbirining tashkilotchisi tomonidan tasdiqlangan nizom (reglament) bo‘yicha o‘tkaziladigan bellashuv;

sport tadbirlari — sport musobaqalarini, o‘quv-mashq jarayonini va sportchilar ishtirokida sport musobaqalariga tayyorgarlik ko‘rish bo‘yicha boshqa tadbirlarni o‘z ichiga oladigan tadbirlar;

universal sport zallari — bir necha sport turlari bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazishga mo‘ljallangan sport obyekti;

ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlari — aholini jismoniy tarbiya mashg‘ulotlariga jalb etishga va aholi o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga qaratilgan tadbirlar.

3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qo‘llanilgan:

OAV — ommaviy axborot vositalari;

CHO‘T — chiptali o‘tkazish tizimi;

BVO‘Q — bir vaqtda o‘tkazish qobiliyati;

UJT — umumiy jismoniy tayyorgarlik;

MJT — maxsus jismoniy tayyorgarlik;

YASTTP — yarim statsionar televizion translyatsiya punkti;

KNBT — kirishni nazorat qilish va boshqarish tizimi;

ATS — avtomatlashtirilgan telefon stansiyasi.

4. Sport zonalari va yordamchi xonalarning parametrlari sport inshootlarini loyihalashda inobatga olinishi lozim.

5. Sport inshootlarini loyihalashda ushbu SHNQning 1-ilovasi 1-jadvalida keltirilgan mazkur inshootlarning toifalari inobatga olinadi.

6. Sport inshootlarini loyihalashda hajmiy-rejaviy, konstruktiv va muhandislik yechimlarni tanlash ularning sig‘imi va tomoshabinlarni qabul qilish qobiliyatiga bog‘liq holda amalga oshirilishi kerak.

7. Sport inshootining sig‘imi sport tadbirlarini o‘tkazishda ushbu inshoot tribunalari va lojalariga joylashtiriladigan tashrif buyuruvchilar guruhlarining o‘rin-joylari soni bilan aniqlanishi lozim.

8. Bir nechta sport turlari bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun mo‘ljallangan sport inshootini loyihalashda uning sig‘imi sport inshootining eng katta sig‘dirish ko‘rsatkichi bo‘yicha yoki alohida ajratilgan tomosha zonalari sig‘imining jamlangan ko‘rsatkichi bo‘yicha aniqlanishi lozim.

9. Sport inshootlarining alohida turlari uchun BVO‘Q ko‘rsatkichi ushbu SHNQning 1-ilovasi 2-jadvaliga muvofiq aniqlanishi kerak.

10. Sport inshootini loyihalashda uning ko‘p funksiyaviyligini ta’minlovchi yechimlar inobatga olinishi kerak. Sport inshootining ko‘p funksiyaviyligi unda har xil sport turlari bo‘yicha sport tadbirlarini, konsert va ommaviy tadbirlarni o‘tkazish imkonini ta’minlashi lozim.

11. Sport inshootining ko‘p funksiyaviyligiga uni tranformatsiyalash yordamida erishishga yo‘l qo‘yiladi.

12. Sport turlari bo‘yicha ixtisoslashtirilgan yassi sport inshootlarining ro‘yxati, qurilish o‘lchamlari va sport bilan shug‘ullanuvchilar uchun yordamchi xonalarning maydonlarini aniqlash uchun zarur bo‘lgan o‘tkazish qobiliyati, ustki ishchi qoplamasining turi ushbu SHNQning 2-ilovasi 3-jadvaliga asosan belgilanishi kerak.

13. Sport yadrosining o‘lchamlari ushbu SHNQning 2-ilovasi 3-jadvaliga muvofiq belgilanishi, uning o‘tkazish (qabul qilish) qobiliyati esa mazkur SHNQning 10-ilovasi 1-rasmi va 11-ilovasi 2-rasmida ko‘rsatilgan yugurish yo‘lakchalarining hamda yengil atletika uchun mo‘ljallangan va bir-biri bilan qo‘shib bo‘lmaydigan, shuningdek bir vaqtda foydalaniladigan boshqa joylarning o‘tkazish (qabul qilish) qobiliyati yig‘indisidan kelib chiqqan holda aniqlanishi lozim.

14. Aylanma yugurish yo‘lakchalarining uzunligi 400 m bo‘lgan sport yadrosiga ega bo‘lgan majmua tarkibida disk, bosqon, nayza va granata uloqtirish bo‘yicha maydonchalar bo‘lishi zarur.

Bunda, mazkur maydonchalarning o‘lchamlari ushbu sport turlari uchun mo‘ljallangan joylar sonini hisobga olgan holda mazkur SHNQning 2-ilovasi 3-jadvaliga asosan belgilanishi kerak.

15. Yassi sport inshootlarining ustki ishchi qoplamasi sifatida ushbu SHNQning 2-ilovasi 3-jadvalida keltirilgan ma’lumotlarga muvofiq quyidagilar qo‘llanilishi kerak:

optimal aralashma va sport gazonidan iborat bo‘lgan suv o‘tkazmaydigan qoplama;

sintetik, asfalt-beton va betondan ishlanadigan suv o‘tkazmaydigan qoplama.

16. Ochiq sport inshootlari qoplamalarining turlari loyiha topshirig‘i va mazkur SHNQ ga asosan belgilanishi lozim.

17. Sport yadrosi uchun maydonchalar (sektorlar) statsionar to‘siqlarga ega bo‘lishi va ushbu SHNQning 10-ilovasi 1-rasmi va 11-ilovasi 2-3 rasmlariga asosan loyihalanishi lozim.

Tennis maydonchasi ushbu SHNQning 12-ilovasi 4-rasmida ko‘rsatilgan o‘lchamlar bo‘yicha loyihalanishi zarur. Ushbu to‘siqlarda kengligi 3,5 m dan kam bo‘lmagan darvozalar va darchalar bo‘lishi kerak.

18. Yassi sport inshootlarini loyihalashda quyidagilar inobatga olinishi kerak:

inshoot uchun ajratilgan yer uchastkasini samarali rejalashtirish;

ratsional arxitekturaviy, konstruktiv va hajmiy-rejaviy yechimlar;

inshootga tegishli hududni va undagi xonalarni zonalashtirish;

xavfsizlikni ta’minlovchi tizimlarni yaratish;

tashrif buyuruvchilar, transport vositalari, yuklarni tekshirish va kuzatishning optimal tizimlari bo‘lishi;

xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha texnik vositalarni o‘rnatish.

19. Sport inshootiga tegishli hududda joylashgan binolardan odamlarning to‘sqinliksiz va xavfsiz ekspluatatsiya qilinishini ta’minlovchi joylar (maydonchalar, o‘tish joylari va boshqalar) nazarda tutilishi lozim.

20. Muhandislik-texnik ta’minotni monitoring qilish tizimi muhandislik tizimlarining ishlash qobiliyati va sport inshootining normal ekspluatatsiyasining nazorat qilinishini ta’minlashi kerak.

21. Tomosha zallarining balkonlari va tepa qavati sathlari oldi qatori ro‘parasiga o‘rnatiladigan to‘siqlar balandligi 0,8 m dan kam bo‘lmasligi kerak.

22. Sport inshootlarining tribunalarida yondosh qatorlar pol sathlari 0,55 m dan farq qilganda qator oldidagi o‘tish yo‘lakchasi bo‘ylab balandligi 0,8 m dan kam bo‘lmagan to‘siq o‘rnatilishi lozim.

23. Tribunalar joylashtirilayotganda tomoshabinlar birinchi qatori ro‘parasida to‘siq bo‘lishi, yon va ko‘ndalang tomonlardan o‘yin maydonigacha bo‘lgan masofa tomoshabinlar xavfsizligini hisobga oladigan texnologik talablardan kelib chiqqan holda aniqlanishi lozim.

24. Yopiq sport inshootlarida tomoshabinlar o‘tirishi uchun vaqtinchalik o‘rnatilgan o‘rindiqlar ag‘darilishi yoki surilishining oldi olingan bo‘lishi kerak.

25. Sport inshootlarini loyihalashda SHNQ 2.01.02-04, SHNQ 2.04.09-07, QMQ 2.04.20-98, SHNQ 2.08.02-23, QMQ 2.04.05-97 va mazkur SHNQ talablariga rioya qilinishi kerak.

26. Yopiq sport inshootlarining olovbardoshlik darajasi II dan past bo‘lmasligi lozim.

27. Yordamchi xonalar faqat ikkinchi qavatga joylashtirilganda olovbardoshlik darajasi III bo‘lgan bir va ikki qavatli korpuslarni loyihalashga yo‘l qo‘yilib, bunda har qanday holatda yordamchi xonalarni zal xonalaridan olovbardoshlik chegarasi REI 150 bo‘lgan 1-tipli yong‘inga qarshi devorlar bilan ajratish kerak.

28. Tomoshabinlar o‘rindiqlariga ega bo‘lgan sport korpuslarining olovbardoshlik darajasi I va II bo‘lganda tomoshabinlar uchun (zalning transformatsiyalanishini hisobga olgan holda) statsionar va vaqtinchalik o‘rinlarning jamlangan sig‘diruvchanligi chegaralanmasligi, bunda olovbardoshlik darajasi III bo‘lgan bir qavatli korpuslarda tomoshabinlar o‘rindiqlarining jami soni 600 dan oshmasligi lozim.

29. Yopiq sport inshootlarida sig‘imi 300 tomoshabindan ortiq bo‘lgan statsionar tribunalarning yuk ko‘taruvchi konstruksiyalarini yonmaydigan materiallardan loyihalash kerak.

30. Tribunalar yuk ko‘taruvchi konstruksiyalarining olovbardoshlik darajasi R 45 dan kam bo‘lmasligi, sig‘imi 300 tomoshabindan kam bo‘lgan statsionar tribunalarning yuk ko‘taruvchi konstruksiyalari uchun Yo1 dan yuqori bo‘lmagan yonuvchi materiallarni qo‘llashga yo‘l qo‘yiladi.

31. Transformatsiyalanadigan, suriladigan tribunalarning olovbardoshlik chegarasi, ularning sig‘imi qanday bo‘lishidan qat’i nazar, R 45 dan kam bo‘lmasligi lozim.

Mazkur talab tomosha zali arenaning poli ustiga qo‘yiladigan vaqtinchalik tomoshabinlar o‘rindiqlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

32. Ochiq va yopiq sport inshootlari tribunalaridagi o‘rindiqlarni Yo1, Yo2 guruhidagi yonuvchan materiallardan tayyorlashga yo‘l qo‘yiladi, biroq ushbu materiallar yonganda o‘zidan zaharli moddalarni ajratib chiqarmasligi, bunda materiallar T1 guruhiga (toifasiga) tegishli bo‘lishi lozim.

33. Sport-tomosha zallaridagi estrada polining yog‘och qoplamasiga himoya vositalarini singdirish yo‘li bilan yonuvchanlikni Yo1 yoki Yo2 guruhining yonuvchanligigacha tushirish kerak.

34. Ochiq sport va tomosha inshootlarining har qanday sig‘diruvchanlikka ega bo‘lgan tribunalari osti qismiga yordamchi xonalar ikki va undan ortiq qavatlarda joylashtirilganda ushbu tribunalarning olovbardoshlik darajasi II dan kam bo‘lmagan holda qabul qilinishi lozim.

35. Yordamchi xonalar tribunalar tagiga bir qavatli qilib joylashtirilganda tribunalar olovbardoshlik darajasi III bo‘lishiga yo‘l qo‘yiladi.

36. Tribuna osti qismidan foydalanilmaydigan ochiq sport va tomosha inshootlari tribunalaridagi o‘rindiqlar qatorlarining soni 20 dan ortiq bo‘lganda ushbu tribunalarning yuk ko‘taruvchi konstruksiyalari olovbardoshlik chegarasi REI 45 dan kam bo‘lmagan yonmaydigan materiallardan tayyorlanishi kerak.

37. Qatorlari soni 20 dan kam bo‘lganda tribuna osti qismidan foydalanilmaydigan tribunalar uchun IV olovbardoshlik chegarasini qabul qilishga yo‘l qo‘yiladi.

38. Yopiq va ochiq sport inshootlarining tribunalari ostiga joylashtiriladigan xonalarni tribunadan yong‘inga qarshi to‘siqlar olovbardoshlik chegarasi REI 45 dan kam bo‘lmagan orayopmalar, olovbardoshlik darajasi EI 45 dan kam bo‘lmagan 1-tipli pardadevorlar bilan ajratish, bunda pardadevorlardagi eshiklar jips holatda o‘zi yopiladigan bo‘lishi (eshiklarni yonuvchan materiallardan tayyorlashga ruxsat berilishi) kerak.

39. Tribunalar ostiga tirlarning o‘q-dorilarini hamda yonuvchan materiallarni saqlash xonalarini (inventar va tomoshabinlar o‘rindiqlarini saqlash xonalaridan tashqari) joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.

40. O‘q otadigan tirlarni ochiq va yopiq sport inshootlarining tribuna ostiga joylashtirishga yo‘l qo‘yiladi, bunda tir qurollarini saqlash xonasi va qurol tuzatish ustaxonasini boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 bo‘lgan yong‘inga qarshi 2-tipli devorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 bo‘lgan 3-tipli orayopmalar bilan ajratish lozim.

41. Ochiq va yopiq sport inshootlarining tribunalaridagi zinapoyalar, o‘tish yo‘laklari va lyuklarning hisobiy kengligi (eni) 2,5 m dan katta bo‘lganda ularda 0,9 m dan kam bo‘lmagan balandlikda ajratib turuvchi tutqichlar bo‘lishi lozim.

42. Lyuklar yoki zinapoyalarning hisobiy kengligi (eni) 2,5 m gacha bo‘lganda ularga ajratib turuvchi tutqichlarni o‘rnatish talab etilmaydi.

43. Ochiq va yopiq sport inshootlari tribunalari zinapoyalarining qiyaligi 1:1,6 dan oshmasligi, 0,9 m dan kam bo‘lmagan balandlikda tutqichlar (yoki ularning o‘rnini bosuvchi boshqa qurilmalar) o‘rnatilganda 1:1,4 qiyalikda loyihalashga yo‘l qo‘yiladi.

44. Sport inshootlarining evakuatsiya yo‘laklarida, lyuklarda zinapoyalar va ko‘tarilish pog‘onalari bo‘lishiga yo‘l qo‘yilmasligi lozim.

45. Ochiq sport inshootlarining tribunalaridan evakuatsiya yo‘llarining 1 m kengligidagi odamlar soni ushbu SHNQning 19-ilovasi 23-jadvaliga asosan belgilanishi kerak.

46. Olovbardoshlik darajasi I, II bo‘lgan tribunalardagi bitta evakuatsiya eshik ochiq joyiga yoki lyukiga to‘g‘ri keladigan evakuatsiya qilinuvchilarning umumiy soni 1500 nafardan oshmasligi, olovbardoshlik darajasi III tribunalarda 30 foizga, olovbardoshlik darajasi IV bo‘lganlarida esa 50 foizga kam bo‘lishi kerak.

47. Olovbardoshlik darajasi I va II bo‘lgan tomoshabinlar zallari va tomoshabinlar uchun tribunasi mavjud sport zallaridan evakuatsiya qilish vaqti mazkur SHNQning 19-ilovasi 24-jadvalidagi ko‘rsatkichlariga muvofiq bo‘lishi, bunda olovbardoshlik darajasi III va IV bo‘lgan binolar uchun ko‘rsatkichlar 30 foizga kamaytirilishi lozim.

48. Zalli xonalardan evakuatsiya chiqish joylari zal pol sathidan xonaning yarmi yoki undan ko‘p balandligida joylashgan bo‘lsa, evakuatsiya uchun zaruriy vaqt ushbu SHNQning 19-ilovasi 24-jadvalida keltirilgan ko‘rsatkichlardan ikki baravar kam hisoblanishi kerak.

49. Zalning hajmi (W) 60 000 m³ dan yuqori bo‘lganda uning ichidan zaruriy evakuatsiya vaqti quyidagi formula bilan aniqlanishi, bunda quyidagidan biroq 6 min dan ko‘p bo‘lmasligi zarur.

50. Mazkur formula bilan hisoblangan zaruriy evakuatsiya vaqtini evakuatsiya chiqish joylari xona balandligining yarmisida joylashganida 35 foizga va zal balandligining 0,8 qismida joylashganda 65 foizga kamaytirish kerak.

51. Zaruriy evakuatsiya vaqti oraliq yoki kichik miqdorlarda bo‘lganda interpolyatsiya bo‘yicha, katta miqdorlarida ekstrapolyatsiya bo‘yicha qabul qilinishi kerak.

52. Hajmi 60 000 m³ dan oshiq zalli binolardan zaruriy evakuatsiya chiqish vaqti 10 min dan oshmasligi lozim.

53. Yopiq sport inshootlaridagi zal xonalarining har bir chiqish joyidan (lyuk, eshik) evakuatsiya qilinuvchi tomoshabinlarning soni 600 kishidan oshmasligi kerak.

54. Sport arenasining parteri joylashtirilganda ikkita chiqish joyi loyihalanilgan bo‘lsa, ular orasidagi masofa zal uzunligining yarmidan kam bo‘lmasligi kerak.

55. Tomoshabinlar zallariga tutashgan kuluarlarning kengligi (tomoshabinlar uchun yo‘lak) 2,4 m dan kam bo‘lmasligi kerak.

56. Tomoshabinlar zallarida eshik o‘rni o‘tish joylarining kengligi 1,2 m dan kam bo‘lmasligi, lojaga chiqadigan eshik o‘rni joylarining kengligi esa 0,8 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

57. Tomoshabinlar zali va sport inshootlarining evakuatsiya yo‘llaridan (lyuklar) chiqish eshiklari o‘zi yopiladigan qurilma bilan jihozlanishi va zich yopilishi kerak.

58. Sportga mo‘ljallangan binolarda sprinkler qurilmalaridan foydalanishda suv purkash intensivligi 1 m² maydonga 0,08 l/s, 120 m² gacha bo‘lgan maydonga bir vaqtning o‘zida tizimning 30 min ishlab turishi zarurligi hisoblaridan qabul qilinishi kerak.

59. Yopiq sport inshootlarining tribunalaridagi evakuatsiya chiqish lyuklarining eni 1,35 m dan, ochiq sport inshootlarining tribunalaridagi evakuatsiya chiqish lyuklarining eni 1,5 m dan kam bo‘lmasligi kerak.

60. Sport inshootlarini loyihalash uchun muhandislik tadqiqotlarini olib borishda SHNQ 1.02.07-19, SHNQ 1.02.08-19, SHNQ 1.02.09-15, SHNQ 1.02.10-23, SHNQ 1.02.11-15 hamda SHNQ 1.02.22-19 ga rioya qilinishi lozim.

61. Muhandislik tadqiqotlariga quyidagilar kiritilish kerak:

muhandislik-geodezik;

muhandislik-geologik;

muhandislik-gidrometeorologik.

62. Sport inshootlarini loyihalashda muhandislik-geodezik, topografik-geodezik tadqiqotlar natijalari, joyning relyefi inobatga olinishi kerak.

63. Muhandislik-geodezik tadqiqotlarda bajariladigan ishlar tayyorgarlik, dala hamda ekspeditsiyada to‘plangan materiallarni xonada va laboratoriya sharoitida ilmiy ishlashni o‘z ichiga olishi kerak.

64. Muhandislik-geologik tadqiqotlar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

joyning relyefi va geologik tuzilishi;

geomorfologik hamda gidrogeologik sharoitlar;

gruntlarning tarkibi, holati va xossalari;

geologik va muhandislik-geologik jarayonlar;

o‘zlashtirilgan hududlar sharoitlarining o‘zgarishi;

loyihalanayotgan obyektlarning geologik muhit bilan o‘zaro ta’sirlashish doirasida muhandislik-geologik sharoitlarning ehtimoliy o‘zgarishlari prognozi.

65. Muhandislik-gidrometeorologik tadqiqotlar hududning suv bilan bosilishini prognoz qilish, yer osti suvlari bazasida suv ta’minoti manbalarini izlash, geokriologik izlanishlar, kart, yer ko‘chishlari va boshqa xavfli geologik jarayonlarni o‘rganish uchun muhandislik-geologik tadqiqotlar bilan birgalikda (kompleks) olib borilishi kerak.

66. Sport inshootlarini shahar qurilishi hududiga joylashtirish va unga ajratilgan yer uchastkasining o‘lchamlari SHNQ 2.07.01-23, SHNQ 1.03.02-04 ga muvofiq belgilanishi lozim.

67. Sport inshootini tashrif buyuruvchilar guruhlari va ularning transport vositalarining turli funksional zonalarga to‘sqinliksiz kirishi va harakatlanishini ta’minlagan holda SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq loyihalash kerak.

68. Sport inshootining hududi va xonalari nogironligi bo‘lgan shaxslarga qulayliklar yaratish uchun SHNQ 2.07.02-22 ga muvofiq loyihalanishi kerak.

69. Avturorgohdagi mashina-o‘rinlarining sonini hisoblash sport inshootining BVO‘Q va sig‘imini hisobga olgan holda SHNQ 2.07.01-23 hamda nogironligi bo‘lgan shaxslarga qulaylik yaratish maqsadida SHNQ 2.07.02-22 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

70. To‘xtash joylari nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun SHNQ 2.07.02-22 ga muvofiq joylashtirilishi lozim.

71. Sport inshootiga bevosita yaqin hududda nogironligi bo‘lgan shaxslar, sportchilar, hakamlar, tomoshabinlar, shuningdek sport inshootiga xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotlarning maxsus texnikasi uchun joylar bo‘lishi kerak.

72. Sport inshootining hududiga tomoshabinlarning guruhlari ommaviy tarzda tashrif buyurganda avtobuslar uchun to‘xtash joylarini ushbu guruhlarni oqimlarga ajratgan va xavfsizlikni ta’minlagan holda joylashtirish lozim.

73. OAV transport vositalari va translyatsiyani amalga oshiruvchi maxsus texnika uchun to‘xtash joylari OAV ishlashi uchun ajratilgan zonaga joylashtirilishi kerak.

Bunda, kommunikatsiyalarni joylashtirish va YASTTPga ulash sport tadbirini televizion ta’minlash xizmatlariga berilgan texnik topshiriqqa muvofiq belgilanishi kerak.

74. Sport inshootining hududi SHNQ 2.07.02-22 va SHNQ 2.07.05-19 ga muvofiq obodonlashtirilishi kerak.

75. Sport inshootining tashqi sun’iy yoritilishi QMQ 2.04.18-22ga muvofiq yaqin joylashgan turar joy binolarining ortiqcha yoritilmasligini ta’minlashi lozim.

76. Ochiq sport inshootlari hududlarining rejalanishi va hajmiy-rejaviy yechimlari SHNQ 2.07.01-23 ga va ushbu SHNQda belgilangan parametrlarga mos bo‘lishi lozim.

77. Ochiq sport inshootlarini asosiy ochiq inshootlar, tribunalar, yopiq pavilonlar, yashil mavzelar, shuningdek ochiq hududlar va turli vazifalardagi akvatoriyalar bilan uyg‘unlashgan holda loyihalash kerak.

78. Turar joylarni tribunalardagi tomoshabinlar shovqinidan himoya qilish uchun ular chegarasidan ochiq holatdagi statsionar tribunali ochiq yassi sport inshootigacha bo‘lgan masofa QMQ 2.01.08-19 ga muvofiq belgilanishi zarur.

79. Sport zonalarida sport inshootlari va muayyan turdagi xizmat ko‘rsatish vazifasidagi jismoniy tarbiya-sport xonalari, shuningdek davriy xizmat ko‘rsatadigan jismoniy tarbiya-sport xonalari loyihalanishi kerak.

80. Muayyan turdagi xizmat ko‘rsatuvchi obyektlarga tegishli bo‘lgan ochiq sport inshootlarini turar joylar oldidagi hududlarda loyihalash lozim.

81. Alohida turuvchi ochiq yassi jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish inshootlari va bloklashgan yassi inshootlar turar joy binolaridan quyidagi masofalarda joylashtirilishi lozim:

sport o‘yinlari va rollersport uchun inshootlar — 30 dan 40 m gacha;

nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun inshootlar, individual gimnastika mashg‘ulotlari uchun inshootlar, bolalar uchun jismoniy tarbiya-rekreatsion maydonchalar 20 m gacha.

82. Bolalar va nogironligi bo‘lgan shaxslar tomonidan foydalaniladigan inshootlar uchun turar joy binolari va ochiq yassi sport inshootlari (turar joy binnolarining yon tomonida joylashgan) orasidagi masofani 10 m gacha qisqartirishga yo‘l qo‘yiladi.

83. Umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti sinfxonalarining derazalaridan sport o‘yinlari (to‘p o‘yinlari) va sport snaryadlarini uloqtirish maydonchalarigacha bo‘lgan masofa 25 m dan kam bo‘lmasligi kerak (balandligi 3 dan 15 m gacha bo‘lgan to‘siqlar bo‘lganda). Boshqa sport turlari uchun bu masofani 10 m gacha qisqartirishga yo‘l qo‘yiladi.

84. Davriy ravishda ishlaydigan sport inshootlarini jamoat joylari, turar joy hududidagi umumiy foydalaniladigan yashil hududlar hamda rekreatsiya zonalariga ochiq yassi jismoniy tarbiya-sport va jismoniy tarbiya rekreatsiya inshootlarini, jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish uchun mo‘ljallangan xonalarni, ko‘p funksiyali va ixtisoslashgan sport-sog‘lomlashtirish majmaulari hamda turli vazifadagi suv havzalarini, sport-dam olish markazlarini o‘z tarkibiga kiritgan holda joylashtirish kerak.

85. Davriy ravishda ishlaydigan sport inshootlarini rekreatsion zonalar (sport parklari, faol dam olish zonalari)da loyihalash lozim.

86. Jamoat va rekreatsiya zonalarida joylashgan ochiq sport inshootlarining alohida ajratilgan uchastkalari to‘siqlarga, hududga kirish uchun ikkitadan kam bo‘lmagan kirish joylariga, qattiq qoplamali yo‘llarga ega bo‘lishi kerak.

87. Bloklashtirilgan ochiq yassi sport inshootlardan konkida ommaviy uchish uchun qishda foydalanish nazarda tutilishi lozim, bundan sintetik va gazonli qoplamlarga ega bo‘lgan maydonchalar mustasno.

88. Ochiq sport inshootlarida yordamchi xonalardan mashg‘ulotlar o‘tkaziladigan joylarga o‘tish yo‘laklari tomoshabinlar yo‘laklari bilan kesishmasligi kerak.

89. Ochiq sport inshootlarining tribunalaridagi kirish joylari oldida bir nafar tomoshabinga 0,5 m² yuza to‘g‘ri kelishidan kelib chiqqan holda erkin maydonchalar nazarda tutilishi kerak.

Tomoshabinlarning sport inshooti hududi bo‘ylab harakatlanish yo‘laklarining eni 500 tomoshabinga 1 m to‘g‘ri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.

90. Jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanuvchilar hamda tomoshabinlar yuradigan yo‘laklar qoplamasining yuzasi (shu jumladan, ochiq sport inshootlardagi yo‘laklar sirti yomg‘ir va qor ta’siri ostida) sirpanchiq bo‘lmasligi kerak.

91. Sport inshootining yer uchastkasida chimli (gazon qoplamali) o‘yin maydonlari bo‘lganda, ushbu uchastka tarkibida chim o‘stirish joyi bo‘lishi kerak.

Chim o‘stirish joyining yuzasi bitta o‘yin maydonidagi gazon qoplamasi yuzasining 15 foizini, ikki va undan ortiq o‘yin maydonlari bo‘lganda esa ushbu yuza umumiy maydonning kamida 10 foizni tashkil etishi kerak.

92. Ochiq sport inshootlari yer uchastkasining perimetri bo‘ylab yo‘l tomondan eni 5 m dan kam bo‘lmagan daraxtzorli yoki bo‘tazorli shamol va changdan himoya qilish yo‘laklari bo‘lishi lozim.

93. Sport majmuasiga kiruvchi ochiq yassi sport inshootlaridagi alohida maydonlar guruhlarining perimetri bo‘ylab eni 3 m dan kam bo‘lmagan bo‘tazorli ekinlar maydonlari nazarda tutilishi lozim.

94. Ochiq maydonlar shovqindan akustik ekranlar yoki kengligi 10 m dan kam bo‘lmagan yashil o‘simliklar bilan himoyalangan bo‘lishi kerak.

95. Katta ochiq sport inshootlari va sport majmualari, jismoniy tarbiya hamda sport bo‘yicha asosiy mashg‘ulotlar zonasida ochiq sport inshootlarining tribunalari hamda sportchilar, murabbiylar, hakamlar va tomoshabinlar uchun yordamchi xonalar va hududlar joylashtirilishi kerak.

96. Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha asosiy mashg‘ulotlar zonasi sport turlari bo‘yicha inshootlarni guruhlashtirgan holda namoyish va tayyorgarlik ko‘rish zonalariga (turli sport o‘yinlari, yengil atletika va suv sporti turlari uchun inshootlarga) ajratilishi lozim.

97. Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha asosiy mashg‘ulotlar zonasi evakuatsiya yo‘laklari hamda individual va shahar transporti turargohlari bilan bevosita bog‘langan bo‘lishi kerak.

98. Xizmat ko‘rsatish zonasiga ma’muriy-xo‘jalik xonalari, ustaxonalar, omborlar, qozonxonalar, xo‘jalik hovlilari va boshqalar joylashtirilishi lozim.

99. Dam olish zonasi izolyatsiyalangan yashil uchastkalarga joylashtirilishiga yo‘l qo‘yiladi, ushbu zonada jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilar, sportchilar, personal va tomoshabinlarning dam olishini ta’minlovchi kafe, gazeta-jurnal shoxobchalari va boshqalar bo‘lishi kerak.

100. Ochiq sport inshootlarining ichki kommunikatsiya tizimi sport inshootlarini bir-biri va asosiy evakuatsiya yo‘llari bilan bog‘lash uchun asosiy piyodalar magistrallari hamda ikkinchi darajali yo‘laklarni o‘z ichiga kiritishi lozim.

101. Hududga kirish joylari (bir kishiga 0,2 dan 0,3 m² yuza to‘g‘ri kelishini inobatga olgan holda) va tribunalar oldidagi maydonchalarda (bir kishiga 0,3 dan 0,5 m² yuza to‘g‘ri kelishini inobatga olgan holda) odamlar oqimi va evakuatsiyani tartibga solish maqsadida ushbu maydonchalarni jihozlash kerak.

102. Ochiq sport stadionini loyihalashda uning bosh rejasining kompozitsion yadrosi asosiy inshoot sifatida xizmat qilishi inobatga olinishi lozim.

103. Jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilar va tomoshabinlar oqimlarining harakatlanishi uchun mo‘ljallangan asosiy magistrallar sport inshootlarining asosiy kompozitsion o‘qlari bo‘lib xizmat qilishi loyihalash jarayonida inobatga olinishi zarur.

Ochiq sport inshootlari bosh rejasining kompozitsiyasi turli inshootlarni kompozitsiyaning asosiy yadrosiga nisbatan guruhlab joylashtirishning simmetrik, assimetrik va erkin usullariga asoslanishi lozim.

104. Ochiq sport inshootlari bosh rejalari kompozitsiyasining erkin usullari funksional talablarni landshaft, relyef va boshqa mahalliy sharoitlar bilan to‘liq uyg‘unlashtirish imkonini ta’minlashi kerak.

105. Asosiy ichki magistrallar boshlanadigan asosiy kirish joylari shahar transporti bekatlari va individual transport avtoturargohlari oldiga joylashtirilishi (avtoturargohda bir nafar tomoshabinga 2 m² yuza to‘g‘ri kelishi) lozim.

106. Joyning relyefi ochiq sport inshootlari bosh rejasining umumiy kompozitsion yechimiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini hisobga olish zarur.

Joyning tabiiy xossalari, undagi mavjud yashil o‘simliklar va tabiiy suv havzalaridan to‘liq foydalanishga, yer ishlarining minimal hajmida ko‘tarmalar va o‘ymalar balansining ratsional yechimiga alohida e’tibor qaratilishi kerak.

107. Sport o‘yinlarining turlari uchun mo‘ljallangan o‘yin maydonlari va maydonchalarini joylashtirishda sport inshootining bo‘ylama o‘qini meridiandan 20° gacha og‘dirish bilan meridianal oriyentirlash kerak.

108. Sakrash mashqlarining qurilmalari, nayza va yadro hamda disk uloqtirish maydonchalari, shuningdek to‘g‘ri chiziqli yugurish yo‘laklari jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilarning ko‘zlari quyoshga qaratilmasligini hisobga olgan holda joylashtirilishi (oriyentirlanishi) kerak.

Shamoldan himoyalanish uchun tribunalar va pavilonlarni asosiy ochiq inshoot atrofida bir-biriga zich (jips) holatda joylashtirish usulidan va joyning relyefidan oqilona foydalanishi lozim.

109. O‘q otish turi va ularda qo‘llaniladigan qurol kalibri bo‘yicha tirlarning vazifalari ushbu SHNQ 14-ilovasining 18-jadvaliga asosan belgilanishi kerak.

Kichik kalibrli o‘yin miltiqlari, shuningdek turli kalibrli revolver va to‘pponchalardan o‘q otishga mo‘ljallangan ochiq tirlarning uchastkalari turar joy va jamoat binolari hamda ommaviy dam olish joylaridan kamida 2 km, yarim ochiq tirlar kamida 300 m, o‘zining tarkibida yirik kalibrli miltiqlardan o‘q otish bo‘yicha ochiq tirlarga ega bo‘lgan o‘q otish inshootining uchastkalari yuqorida ko‘rsatilgan binolardan kamida 6 km masofada joylashishi kerak.

110. Ochiq tirlarning uchastkalarida xavfsizlik zonalari (“o‘q uchish maydoni”) nazarda tutilishi, ularning o‘lchamlari (o‘q otish chizig‘idan hisoblanganda) yirik kalibrli miltiqlardan o‘q otish uchun — uzunligi (o‘q uchish yo‘nalishi bo‘yicha) kamida 4,5 km va eni (har bir tomonda) 0,6 km dan kam bo‘lmasligi, o‘q otishning boshqa turlari uchun mos ravishda 1,5 va 0,25 km dan kam bo‘lmasligi kerak.

111. Pnevmatik quroldan o‘q otish uchun ochiq tirlarning uchastkalarida hamda o‘q otish uchastkasida yonma-yon joylashgan tirlar orasida “o‘q uchish maydoni” nazarda tutilmasligiga yo‘l qo‘yiladi.

112. Ochiq tirlarda o‘q otish yo‘nalishi shimolga yoki shimoliy-sharqqa qaratilgan bo‘lishi lozim.

113. Sport inshootlarining hududida ijtimoiy va ish yuritish zonalarini loyihalashda rolikli konkilarda, skeytbordlarda harakatlanish uchun qattiq qoplamali maydonchalar alohida loyihalanishi kerak.

114. Rolikli konkilarda harakatlanish uchun mo‘ljallangan maydonchalarning o‘lchamlari va konstruksiyasi qat’iy belgilanmaydi, bunda ularda harakatlanish uchun maydon 300 m² dan kam bo‘lmasligi lozim.

115. Skeytbordlarda harakatlanishga mo‘ljallangan maydon 15 × 15 m o‘lchamda (225 m² yuzada) loyihalanishi lozim. Ushbu maydonlar quyidagilarga joylashtirilishiga yo‘l qo‘yiladi:

umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti hovlilari va o‘yin maydonlariga;

muzda uchish maydonlariga;

to‘siqlarga ega bo‘lgan joylarga;

sport markazlariga;

ochiq parklar va dam olish zonalariga.

116. Shahar parklari va o‘rmonli parklardagi, shuningdek sport majmualari va mavzelardagi tabiiy so‘qmoqli yo‘laklar va o‘rmonli yo‘laklarda “sog‘lomlashtirish so‘qmoq yo‘laklari” loyihalanishi lozim. Ushbu yo‘laklarning uzunligi 900 dan 3000 m gacha, kengligi kamida 1,5 m bo‘lishi kerak.

117. Rekreatsion zonalar, shahar parklari va sport majmualarida velosiped yo‘laklari loyihalanishi kerak.

118. Velosiped yo‘laklarining uzunligi qat’iy belgilanmaydi, mahalliy sharoitlardan kelib chiqqan holda aniqlanishi kerak. Ikki tomonlama harakatlanishga mo‘ljallangan velosiped yo‘laklarining kengligi (eni) 1 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

119. Voleybol maydonchasining perimetri (yoki ushbu maydoncha old chizig‘ining chetki qirrasi) bo‘ylab to‘siqlar, shu jumladan daraxt-bo‘tali to‘siq loyihalanishi kerak. Statsionar tribunalar bo‘ylab to‘siqlar nazarda tutilmasligi lozim.

120. Tennis maydonining perimetri bo‘ylab to‘rsimon (teshiklari 3 × 3 sm bo‘lgan metall panjarali) to‘siq o‘rnatilishi lozim.

121. Tennis uchun mo‘ljallangan maydonlarning to‘siqlari burchaklardan boshlab yon chiziqlar bo‘ylab 6 m dan kam va yon tomonlarda 3 m dan kam bo‘lmagan masofada, qolgan qismda esa yon chiziqlar bo‘ylab 1 m dan kam bo‘lmagan masofada o‘rnatilishi kerak.

Maydonlar yonma-yon joylashganda yon to‘siqlar o‘rnatilmasligi kerak.

122. Yon tomonlar bo‘ylab to‘siqqa to‘q rangli fonlar mahkamlanishi yoki to‘suvchi to‘r orqasiga yashil o‘simliklar ekish, ushbu to‘rga chirmashib o‘suvchi o‘simliklardan foydalanish lozim. To‘suvchi to‘rning bir qismini yoki uni butunlay yaxlit devor bilan almashtirishga yo‘l qo‘yiladi.

123. Stol tennisi uchun mo‘ljallangan maydonning yon tomonlari bo‘ylab matodan tayyorlangan to‘q rangli fon yoki shamoldan yetarlicha himoya qiluvchi yashil o‘simliklardan foydalanish zarur.

124. Bir nechta tennis stollari bo‘lganda yoki tennis maydoni tavsiya etilgan o‘lchamlardan katta bo‘lganda uning chegaralari bo‘ylab balandligi 0, 6 m dan kam bo‘lmagan ajratuvchi to‘siqlar nazarda tutilishi lozim.

125. Eshkakli qayiqda suzish sportining har bir turi uchun turli sinfdagi qayiqlar soni ushbu sport turi (turlari)ga mo‘ljallangan bazaning (bundan buyon matnda baza deb yuritiladi) vazifasiga bog‘liq holda bittadan kam bo‘lmagan komplektni tashkil etishi kerak.

126. Eshkak eshish kanallarining o‘lchamlari va masofalari ushbu SHNQning 3-ilovasi 4-jadvaliga asosan belgilanishi lozim.

127. Tabiiy suv havzalaridagi erkin konfiguratsiyaga ega bo‘lgan akvatoriyalar shug‘ullanish trassalari bilan birgalikda uzunligi 200 — 300 m dan kam bo‘lmagan va ularni trassaning egri chiziqli uchastkalari bilan bog‘lovchi to‘g‘ri chiziqli uchastkalarga ega bo‘lishi kerak.

128. Yuqori sport razryadlariga ega bo‘lgan sportchilarning shug‘ullanishi uchun akvatoriyalarning o‘lchamlari va konfiguratsiyasi ekipajlarning 10 km va undan katta masofada to‘xtamasdan harakatlanishiga mo‘ljallangan bo‘lishi kerak.

129. Standart masofa (distansiya) 108 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

130. Eshkak eshish sporti bo‘yicha tayyorgarlik mashg‘ulotlarini o‘tkazish vaqtida qayiqlar orasidagi masofaning eng kami 1,5 m ni tashkil etishi zarur.

131. Qayiqlar komplektining tarkibi quyida ko‘rsatilganlardan kam bo‘lmasligi kerak:

akademik eshkak eshish uchun — 44 ta qayiq, shu jumladan bittalik eshkak eshishda — 7 ta, juftli ikkitalik eshkak eshishda 6 ta, boshqaruvchisiz ikki tomoni kurakchali ikkitalik eshkak eshishda 7 ta, boshqaruvchi bilan ikki tomoni kurakchali ikkitalik eshkak eshishda 3 ta, boshqaruvchisiz juftli to‘rttalik eshkak eshishda 3 ta, boshqaruvchi bilan juftlik to‘rttalik eshkak eshishda 3 ta, boshqaruvchisiz ikki tomoni kurakchali to‘rttalik eshkak eshishda 2 ta, boshqaruvchi bilan ikki tomoni kurakchali to‘rttalik eshkak eshishda 9 ta va sakkiztalik eshkak eshishda 4 ta;

baydarka va kanoeda eshkak eshish uchun 40 ta qayiq, shu jumladan bittalik baydarkalarda eshkak eshishda 16 ta, ikkitalik baydarkalarda eshkak eshishda 6 ta, to‘rttalik baydarkalarda eshkak eshishda 4 ta, bittalik kanoeda eshkak eshishda 8 ta, ikkitalik kanoeda eshkak eshishda 4 ta, ko‘p o‘rinli kanoeda eshkak eshishda 2 ta;

qirg‘oq oldi eshkak eshishi uchun 48 ta qayiq, shu jumladan bittalik eshkak eshishda 12 ta, ikkitalik eshkak eshishda 12 ta, boshqaruvchi bilan juftli to‘rttalik eshkak eshishda 12 ta, boshqaruvchi bilan ikki tomoni kurakchali to‘rttalik eshkak eshishda 12 ta;

aholining eshkak eshish bilan shug‘ullanishi uchun 24 ta qayiq, shu jumladan bittalik eshkak eshishda 12 ta, boshqaruvchi bilan eshkak eshishda 12 ta.

132. Bazalarining o‘tkazish qobiliyati ushbu bazaning vazifasiga bog‘liq holda eshkak eshish sportining turi bo‘yicha quyidagilardan kam bo‘lmagan holda belgilanishi lozim:

akademik eshkak eshish uchun bitta smenada 140 kishi;

baydarka va kanoeda eshkak eshish uchun bitta smenada 64 kishi;

ommaga mo‘ljallangan eshkak eshishda bitta smenada 44 kishi.

133. Universal bazalarning o‘tkazish qobiliyati eshkak eshish sporti turlarining har biri bo‘yicha jami o‘tkazish qobiliyati bilan aniqlanishi lozim.

134. Asosiy va yordamchi xonalar ro‘yxatiga quyidagilar kiritilishi kerak:

eshkak eshish qayiqlarini saqlash uchun ellinglar;

qayiqda akademik va qirg‘oq oldi eshkak eshish mashg‘ulotlari uchun suv havzasi;

basketbol maydonchasi joylashtirilgan o‘yin zali;

umumjismoniy tayyorgarlik mashg‘ulotlari uchun trenajyor zali;

qayiqda akademik va qirg‘oq oldi eshkak eshish mashg‘ulotlari uchun maxsus ergometrli trenajyor zali;

jismoniy (shtanga ko‘tarish bo‘yicha) mashg‘ulotlar zali;

qayta tiklanish va tibbiyot markazi;

kiyim almashtirish xonalari;

tarkibida ayollar shaxsiy gigiyena xonasi bo‘lgan dushlar va sanitariya uzellari;

o‘quv-metodik xonalar;

xodimlar (personal) uchun xonalar;

sportchilar uchun dam olish xonasi;

ovqatlanish xonasi;

qayiqlarni ta’mirlash ustaxonasi;

avtoturargoh;

jamoat transporti uchun avtoturargoh;

shaxsiy transport uchun avtoturargoh.

135. Qayiqda eshkak eshish uchun suv havzasining kuniga 120 dan 180 gacha kishini qabul qilish qobiliyatida qayiqda akademik va qirg‘oq oldi eshkak eshish sporti uchun bino balandligi 4,2 m bo‘lganda ushbu suv havzasining o‘lchami kamida 21 × 15 m bo‘lishi kerak.

136. Qayiqda eshkak eshish havzasi bir tomonli, ikki tomonli va halqasimon bo‘lishi lozim. Suv havzasining loyihasi qanday bo‘lishidan qat’iy nazar ushbu havza quyidagi majburiy shartlarga javob berishi kerak:

eshkak eshuvchilarning ish joylari tagida suv sirkulyatsiyasi uchun maxsus ichki kanal bo‘lishi;

suvning ishchi hajmi ichki kanaldagi suv hajmiga teng bo‘lishi;

juft va tarqoq joylashgan eshkaklar bilan eshish imkoni teng ta’minlangan bo‘lishi;

suv havzasining tashqi devori to‘lqinlarni so‘ndirish uchun maxsus kanalga ega bo‘lishi;

eshkakchilarning joylari uchun tayanch hisoblangan devor sirti tashqi tomonga qarata qiya holatda bo‘lishi;

eshkak kuragining oxirgi qismidan suv havzasining devorigacha bo‘lgan eng kam masofa 30 cm ni tashkil etishi.

137. Basketbol zali baza binosining ichida joylashgan bo‘lishi, shuningdek ushbu zal namunaviy o‘lchamlarga (30 × 18 × 7 m) va basketbol mashg‘ulotlari zalini jihozlash kerak.

138. Umumjismoniy tayyorgarlik mashg‘ulotlari uchun trenajyor zalining balandligi 6 m bo‘lganda ushbu zal 21 m dan kam bo‘lmagan uzunlik va 12 m dan kam bo‘lmagan kenglikdagi o‘lchamlarga ega bo‘lishi zarur.

139. Xona balandligi 3 m dan kam bo‘lganda qayiqda akademik va qirg‘oq oldi eshkak eshish mashg‘ulotlari uchun maxsus ergometrli trenajyor zalining uzunligi 16 m dan kam va kengligi 6 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

Ushbu xona yaxshi ventilyatsiyalanishi yoki undagi havo yaxshi konditsionerlanishi kerak.

140. Yil davomida ishlaydigan bazalarda jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha guruhli shug‘ullanish uchun balandligi 3 m dan kam bo‘lmagan xona (joy):

bir smenada bazaning qabul qilish qobiliyati 180 kishi va undan ko‘p bo‘lganda ushbu xona (joy)ning o‘lchami 18 × 9 m dan kam bo‘lmasligi;

bitta smenada bazaning qabul qilish qobiliyati 120 dan 180 gacha kishi bo‘lganda ushbu xona (joy)ning o‘lchami 12 × 9 m dan kam bo‘lmasligi;

qabul qilish qobiliyati kichik bo‘lgan baza va mavsumiy ishlaydigan bazalarning o‘lchami 9 × 6 m dan kam bo‘lmasligi kerak.

141. Tibbiyot xonasi sportning qayiqda eshkak eshish turlari uchun mo‘ljallangan sport majmuasi inshooti binosining ichiga elling zonasi yonida joylashishi, boshqa binolarda faqat maydoni kamida 12 m² bo‘lgan birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish xonasi joylashishi lozim.

142. Tibbiy-diagnostika markazi asosiy xonalarining tarkibi va maydoni SanQvaN 0020-22 ga muvofiq belgilanishi lozim.

143. Laboratoriya (doping-nazorat) uchun mo‘ljallangan xona sport inshootining asosiy binosida elling zonasida joylashgan bo‘lishi va quyidagilarni o‘z tarkibiga kiritishi zarur:

bir nafar shifokor uchun maydoni 10 m² dan kam bo‘lmagan xona;

shifokor xonasiga qo‘shilgan ikkita alohida (issiq va sovuq suv ta’minotiga ega bo‘lgan) sanitariya uzeli;

doping topshirish uchun maydoni 10 dan 15 m² gacha bo‘lgan ikkita xona;

kutish uchun maydoni 50 m² gacha bo‘lgan hamda qulay kreslo va televizor joylashtirilgan, tibbiy ko‘rik xonasiga va sanitariya uzeliga bevosita bog‘langan katta xona.

144. Fizioterapiya xonasi tibbiyot markazi ichiga joylashtirilishi va ushbu xona maydoni 10 m² dan kam bo‘lmagan shifokor xonasi, maydoni 10 m² dan kam bo‘lmagan va shirmalar (yengil ramali pardadevor) bilan bo‘linmalarga ajratilgan fizioprotsedura xonasidan iborat bo‘lishi kerak.

145. Erkak va ayollar sportchilar uchun massaj xonalari loyihalanishi lozim. Bunda, ushbu xonalarning maydoni 20 m² dan kam bo‘lmasligi lozim.

146. Qayiqda eshkak eshish sport turlari uchun sport inshootidagi dushlar va sanitariya uzellarining soni quyidagicha bo‘lishi kerak:

erkaklar uchun kamida 15 ta va ayollar uchun kamida 10 ta dush;

erkaklar uchun kamida 20 ta sanitariya uzeli (hojatxona), 15 ta pissiuar va 15 ta rakovina hamda ayollar uchun 20 ta sanitariya uzeli (hojatxona) va 20 ta rakovina.

147. Sport inshooti sportchilar va murabbiylarning nazariy mashg‘ulotlari, hakamlarning majlis o‘tkazishi uchun multimediya proyektori, doska, stol va stullar bilan jihozlangan kamida ikkita xonaga ega bo‘lishi va ulardan har birining maydoni 20 m² dan kam bo‘lmasligi kerak.

148. Xonalar quyidagi ma’muriy va xizmat ko‘rsatuvchi xonalardan tashkil topishi lozim:

direktor xonasi (100 va undan ortiq xodimlar bo‘lganda maydoni 24 m², xodimlar soni 100 nafardan kam bo‘lganda maydoni 12 dan 24 m² gacha);

direktor o‘rinbosari (bosh muhandis) xonasi;

qabulxona;

bosh buxgalter xonasi — maydoni 10 dan 12 m² gacha;

buxgalteriya xonasi — maydoni 14 dan 16 m² gacha;

o‘quv-sport bo‘limi uchun 2 ta xona — maydoni 12 dan 14 m² gacha;

akademik eshkak eshish murabbiylari uchun 2 ta xona — maydoni 9 dan 12 m² gacha;

konferensiya zali — maydoni 72 dan 96 m² gacha;

yong‘in xavfsizligi posti;

qo‘riqlash xodimlari uchun xona;

navbatchi matroslar-qutqaruvchilar uchun xona;

komendant uchun xona.

149. Sportchilar uchun dam olish xonasi ikki o‘rin-joyga mo‘ljallangan va issiq suv ta’minoti, dush, sanitariya uzeli, rakovinaga ega bo‘lishi kerak.

150. Shug‘ullanuvchilar va tomoshabinlarning ustki kiyimlari uchun garderob maydoni bir o‘ringa 0,1 m² yuza to‘g‘ri kelishini hisobga olgan holda aniqlanishi va ushbu maydon 10 m² dan kam bo‘lmasligi zarur.

151. Klublarda kirish joyi oldida shug‘ullanuvchilar va tomoshabinlar uchun vestibyul bo‘lishi va u tashrif buyuruvchilarni avtomatik ro‘yxatga oluvchi turniketlar bilan ajratilgan maydoni 4 dan 6 m² gacha bo‘lgan ro‘yxatga olish xonasiga ega bo‘lishi kerak.

152. Chang‘ilar, chang‘i-rollerlar, rolikli konkilar, velosipedlar, eshkakli qayiqlar joylashgan uchun xona umumiy tarmoqqa ulangan kompyuter bilan jihozlangan ellinglardan birida joylashgan bo‘lishi lozim.

153. Texnik xonalarga quyidagilar kirishi kerak:

bazaning jihozlari va inventarini ta’mirlash ustaxonalari;

choyshablar va sport kiyimlari hamda predmetlarini yuvish, quritish va dazmollash uchun xonalar (ushbu xonalar kir yuvish, quritish mashinalari va dazmollash taxtalari bilan jihozlangan bo‘lishi zarur);

qo‘shimcha sport inventarini saqlash uchun omborxonalar;

yonuvchan-moylash va lok-bo‘yoq materiallari, turli butlovchi qismlar hamda boshqalarni saqlash uchun omborxona;

qayiqlarni tashishga mo‘ljallangan baza avtotransporti uchun avtoturargoh (garaj)lar;

qo‘riqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar uchun xona;

qutqarish va yong‘inga qarshi vositalarni saqlash uchun maydoni 10 m² dan kam bo‘lmagan xona (bunda, baza akvatoriyasi yaxshi ko‘rinib turishi kerak);

motorli qayiqlarga yoqilg‘i quyish shoxobchasi;

motorli qayiqlarni saqlash uchun dok.

154. Qirg‘oqning akvatoriyaga bevosita tutashgan qismiga qo‘shimcha tarzda o‘lchamlari 25 × 11 m yoki 25 × 8,5 m dan kam bo‘lmagan vannaga ega bo‘lgan suzish havzasi joylashtirilishi kerak.

155. Qayiqlarni ko‘zdan kechirish va suzishga shaylash (sozlash) uchun maydonchaga ega bo‘lgan elling (ellinglar) prichallar hududida joylashishi va quyidagilardan kam bo‘lmagan o‘lchamlarga (qayiqlarning bitta komplekti uchun) ega bo‘lishi zarur:

akademik eshkak eshish uchun elling 27 × 18 m, maydoncha 42 × 18 m;

baydarka va kanoeda eshkak eshish uchun elling 20 × 6 m, maydoncha 26 × 6 m;

xalq foydalanishidagi eshkak eshish uchun elling 14 × 6 m, maydoncha 17 × 6 m.

156. Baydarka va kanoe hamda xalq foydalanishidagi eshkak eshish uchun ellinglarning balandligi (shiftdan past tomonga chiqib turuvchi konstruksiyalarning tagigacha) 3 m dan kam bo‘lmasligi, akademik eshkak eshish uchun ushbu balandlik 4,2 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

157. Musobaqalar o‘tkazilishiga mo‘ljallangan bazalardagi qayiqlarni vaqtinchalik joylashtirish uchun (ikkita komandaga) ochiq maydonchalarning o‘lchamlari quyidagilardan kam bo‘lmasligi kerak:

akademik eshkak eshish uchun — 54 × 6 m yoki 2 × (27 × 6 m);

baydarka va kanoeda eshkak eshish uchun 36 × 3 m yoki 2 × (18 × 3 m);

xalq foydalanishidagi eshkak eshish uchun 20 × 6 m ili 3 × (10 × 6 m).

158. Ellinglarning umumiy maydoni kamida 2000 m² ni tashkil etishi zarur.

159. Landshaft yassi yoki suv qirrasi tomoniga qarata 10° dan katta bo‘lmagan burchak ostida qiya bo‘lishi lozim.

160. Ellinglarning darvozalari 2 m (2,5 m) × 2,5 m (3 m) dan kichik bo‘lmagan o‘lchamga ega bo‘lgan holda ikki tomonga suriladigan bo‘lishi kerak.

161. Sport inshooti qayiqlarni shatakka olib tashiydigan avtomobillarni saqlash uchun yuzasi 50 m² dan kam bo‘lmagan maydonchaga ega bo‘lishi lozim.

162. Tomoshabinlarga xizmat ko‘rsatish tribunalari va joylari suv havzasining faqat bitta tomonida yoki uning har ikkala tomonida bo‘lishiga yo‘l qo‘yiladi.

Sportning qayiqda eshkak eshish turlariga mo‘ljallangan sport inshootlarining turli toifalari uchun tribunalar doimiy yoki vaqtinchalik bo‘lishiga yo‘l qo‘yiladi.

163. Bazaning bir smenada qabul qilish (o‘tkazish) qobiliyati 120 dan 180 gacha kishi bo‘lganda baydarka va kanoeda eshkak eshish uchun suv havzasi zalining o‘lchami 15 × 9 m, balandligi 3 m bo‘lishi kerak.

164. Bazaning bir smenada qabul qilish (o‘tkazish) qobiliyati 180 kishidan ko‘p bo‘lganda akademik eshkak eshish uchun qo‘shimcha ravishda zal loyihalanishi va uning o‘lchami 15 × 15 m dan kam bo‘lmasligi, balandligi 4,2 m bo‘lishi hamda baydarka va kanoeda eshkak eshish uchun o‘lchami 15 × 9 m dan kam bo‘lmasligi, balandligi 3 m bo‘lishi kerak.

165. Mavsumiy ishlaydigan va faqat aholi tomonidan foydalanishga mo‘ljallangan bazalarda mazkur SHNQning 164-bandida ko‘rsatilgan zallar o‘rniga usti ayvon bilan yopilgan maydoncha 15 × 15 m dan kam bo‘lmagan o‘lchamda va 4,2 m dan kam bo‘lmagan balandlikda (baydarka hamda kanoeda eshkak eshish uchun 15 × 9 m dan kam bo‘lmagan o‘lchamda, 3 m dan kam bo‘lmagan balandlikda) loyihalanishi kerak.

166. Sport inshootlaridagi kompleks maydonchalar va ulardagi alohida elementlarning minimal o‘lchamlari ushbu SHNQning 4-ilovasi 5-jadvaliga muvofiq belgilanishi kerak.

167. To‘siq yo‘laklarining minimal uzunligi va eni quyidagicha bo‘lishi zarur:

40 m, 7 m (10 dan 14 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun);

70 m, 14 m (14 yoshdan katta bolalar va kattalar uchun).

168. Jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlari uchun ochiq yassi sport inshootlarining gorizont tomonlari bo‘yicha oriyentatsiyasi qat’iyan belgilanmaydi.

169. Jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlari uchun mo‘ljallangan ochiq yassi sport inshootlari oldida shug‘ullanuvchilar uchun faqat sanitariya uzellari hamda ko‘chma jihozlar va anjomlar (inventar)ni saqlash xonalari nazarda tutilishi kerak.

170. Ommaviy shug‘ullanish uchun chang‘i bazalaridagi yordamchi xonalarning tarkibi va maydonlari loyiha topshirig‘iga muvofiq belgilanishi lozim.

171. Universal zallarga ega bo‘lgan ko‘p funksiyali sport majmualarida quyidagilar inobatga olinishi kerak:

sport zallarini loyihalashda sport zonasi ustidagi shift balandligiga qo‘yiladigan talablarga rioya qilinishi, bunda zona chegarasidan tashqarida balandlik 3 m dan kam bo‘lmagan balandlikkacha bir tekis kamaytirilib borilishi;

sport tadbirlarini sport zonasiga birlashtirilgan bir nechta maydonchalarda bir vaqtda o‘tkazishga mo‘ljallangan universal sport zallarini loyihalashda universal sport zalining o‘tkazish qobiliyati ushbu maydonchalarning soni va vazifasiga bog‘liq holda ortishi;

sportning har xil turlari uchun bir nechta maydonchalarni (o‘yin maydonchalari) sport zaliga joylashtirishda ushbu maydonchalar orasida ajratuvchi qurilmalarni;

qoplamani va uni montaj qilish texnikasini saqlash xonasini (joyi);

universal sport majmualarida ularning sport zallari transformatsiyalanadigan (ko‘chma) pardadevorlar bilan ajratilishi, har bir sport zali kiyim almashtirish xonalari bilan bevosita bog‘langan bo‘lishi, zalning ichki devori uzunligi bo‘ylab 2-1,2 m kenglikda o‘tish hisobiga zallarni bo‘lish tizimini tashkil etishini;

sport zallari va yordamchi xonalarni loyihalashda maxsus texnika qo‘llaniladigan yuklash-tushirish ishlarini olib borish hamda sport-texnologik uskunalardan foydalanish zarurligini;

katta massali yoki yirik gabaritli uskunalar (yuk trenajyorlari, mobilli fermalar va boshqalar) joylashtiriladigan sport zallarini birinchi qavatga yuk ko‘taruvchi texnikaning kirish imkoniyatini;

sport zallarini ularning bo‘ylama devorlari bo‘ylab uskunalarni (gimnastika devorlari, mashg‘ulotlarga mo‘ljallangan devorlar, gandbol, basketbol, tennis uchun shchitlar) o‘rnatish bilan loyihalashda ushbu uskunalarni derazasiz devorlarga yoki pastki qismi pol sathidan 4,5 m dan kam bo‘lmagan balandlikda joylashgan derazalarga ega bo‘lgan devorlarga o‘rnatishni;

mashg‘ulotlar uchun mo‘ljallangan zallarni loyihalashda xavfsizlik zonasining gabaritlariga qo‘yiladigan talablarga rioya qilinishini;

sport zallarining o‘lchamlari, shuningdek xonalarning chiqib turuvchi konstruksiyalarning pastki qismigacha bo‘lgan balandligi loyihalash topshirig‘iga muvofiq o‘rnatishni;

sport zonalarining asosiy parametrlari ushbu SHNQning 6-ilovasi 9-jadvalda keltirilgan ko‘rsatkichlarga muvofiq belgilanishini.

172. Sport turlaridan vaqti-vaqti bilan foydalanish uchun universal sport zallarining o‘lchamlari sportning turlari uchun mazkur SHNQning 6-ilovasi 9-jadvalda keltirilgan eng katta ko‘rsatkichlarga asosan belgilanishi lozim.

173. Sport zallari asosiy turlarining qurilish o‘lchamlari va sig‘imi ushbu SHNQning 5-ilovasi 7-jadvalga asosan belgilanishi zarur.

174. Yopiq va ochiq o‘quv-mashg‘ulot basseynlarining asosiy hisobiy parametrlari ushbu SHNQning 16-ilovasi 20-jadvaliga asosan belgilanishi kerak.

175. Suzishni bilmaydiganlar va bolalarni suzishga o‘rgatish uchun mo‘ljallangan vannalar basseyn binosida 50x25 m o‘lchamda loyihalanishi kerak.

176. Tomoshabinlarning o‘rindiqlariga va suvga sakrash qurilmalariga ega bo‘lmagan basseynlardagi vannalar zalining balandligi (yurish yo‘lagi sathidan) quyidagilarga muvofiq loyihalanishi zarur:

sport mashqlari uchun vanna uzunligi 50 m bo‘lganda, 6 m dan kam bo‘lmasligi va vanna uzunligi 25 m bo‘lganda, 5,5 m dan kam bo‘lmasligi;

o‘quv-mashg‘ulot va sog‘lomlashtirish mashqlari uchun vanna uzunligi 25 m bo‘lganda, zal balandligi 4,2 m, vanna uzunligi 18 m dan oshmaydigan zallar uchun ushbu balandlik 3,6 m bo‘lishi.

177. Universal va maxsus vannalarga, shuningdek suvga sakrash qurilmalariga hamda tomoshabinlarning o‘rindiqlariga ega bo‘lgan zallarning balandligi texnologik talablar bo‘yicha belgilanishi lozim.

178. Uzunligi 25 m va undan katta bo‘lgan vannalarga ega bo‘lgan basseynlar tarkibida tayyorgarlik mashg‘ulotlari uchun sport zallari bo‘lishi kerak.

179. O‘lchamlari 25x8,5 m va undan kichik vannalar hamda ochiq basseynlarda tayyorgarlik mashg‘ulotlari uchun zallar loyihalanmasligi, bunda vanna yaqinida tayyorgarlik mashg‘ulotlari uchun maydoni 70 m² dan kam bo‘lmagan ochiq maydoncha bo‘lishi lozim.

180. Vanna tubining nishabligi, vanna yon devorlarining bo‘ylama profili, vanna atrofidagi yo‘lakchalarning o‘qlari, suv ostini kuzatish tuynuklari (illyuminatorlar) texnologik talablar bo‘yicha belgilanishi kerak.

Bo‘ylama tomonda uzunligi 50 m bo‘lgan vannalar uchun uchta zinapoya, uzunligi 50 m dan kam bo‘lgan vannalar uchun ikkita zinapoya, maydoni 100 m² kam bo‘lgan vannalar uchun bitta zinapoya loyihalanishi lozim.

181. Vanna tubi va devorlarining konstruksiyasi suv o‘tkazmaydigan va kimyoviy reagentlar ta’siriga chidamli bo‘lishi kerak.

182. Vanna tubi va devorlarining ichki yuzasi och rangda bo‘lishi, bunda vanna tubi va devorlarining sirpanchiq bo‘lmasligi lozim.

183. Suzish sporti basseynlaridagi vannalarning yon devorlari suv yuzasi ustida 0,3 m balandlikda vertikal va bir-biriga nisbatan parallel holatda bo‘lishi kerak.

184. Basseyn vannasining perimetiri bo‘ylab yopiq vannalar uchun kengligi kamida 1,5 m bo‘ylab aylanib yurish yo‘lakchasi, ochiq vannalar uchun bu kenglik kamida 2 m bo‘lishi, bunda yo‘lakchaning tashqi chegarasi bo‘ylab o‘rindiqlar joylashtirilishi lozim.

Aylanib yurish yo‘lakchasining sirti sirpanchiq bo‘lmasligi va trap tomonga qarata 0,01-0,02 nishabga ega bo‘lishi kerak.

185. Bolalar vannasi (suzishni bilmaydiganlar) uchun aylanib yurish yo‘lakchasi to‘siq bo‘ylab 0,75 m kengliklikda belgilanishi, bunda yo‘lakchaning sirti yuzasi vanna to‘sig‘idan past, vanna to‘sig‘ining balandligi 0,9-1,0 m bo‘lishi kerak.

186. Yopiq basseynlarda isitiladigan aylanish yo‘lakchalari loyihalanishi lozim.

187. Start tumbasi, tramplinlarga ega bo‘lgan to‘siq bo‘ylab joylashgan yurish yo‘lakchasining kengligi texnologik talablarga asosan belgilanishi kerak.

188. Erkak va ayollarga alohida kiyim almashtirish xonalari, hojatxonalar va dushxonalar tambur orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri tutashgan bo‘lishi lozim.

189. Shug‘ullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari sport zali bilan bevosita yo‘lak (koridor) yoki faqat kiyim almashtirish xonalari va sport zali uchun mo‘ljallangan zinapoya orqali bog‘lanishi kerak.

190. Jamoalar o‘rtasida o‘tkaziladigan sport inshootlarida kamida to‘rtta kiyim almashtirish xonasi bo‘lishi, ularning maydoni ko‘p zalli sport inshootlarining kiyim almashtirish xonalari umumiy hisobiy maydoniga kiritilishi lozim.

191. Kiyim almashtirish xonalari bir nafar shug‘ullanuvchiga kamida 1 m² maydon to‘g‘ri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda kiyim almashtirish xonalarida kiyim javonlari (0,3x0,5 m o‘lchamda), o‘rindiqlar, oyoq vannasi, qo‘l yuvish jihozi, ko‘zgu, pol usti tarozisi bo‘lishi kerak.

192. Basseynlarda kiyim almashtirish xonalari aylanib yurish yo‘lakchasi bilan bir sathda joylashishi va kiyim almashtirish xonalari basseynlar bilan faqat dushxonalar orqali bog‘lanishi, sport zali yoki tayyorgalik mashg‘ulotlari xonasi bilan dushxonani aylanib o‘tgan holda bog‘lanishi kerak.

193. Ochiq vannalarga o‘tish uchun kengligi 1,8 m va chuqurligi kamida 0,5 m bo‘lgan kanallar bo‘lishi, start supasi bo‘lmagan vannalar uchun mazkur kanalni vannaning yon tomonlariga joylashtirilishi zarur.

194. Basseynlarning texnik xonalari, xlorlanadigan xonalar va xlor omborlari alohida maxsus kirish joyiga ega bo‘lishi lozim.

Xlorlanadigan xonalarni va xlor omborini yer sathidan pastga joylashtirishga yo‘l qo‘yiladi.

195. Basseyndagi suv bir sutka davomida kamida uch martagacha tozalanishi (filtrlanishi) kerak.

196. Basseyn suvini tozalashda sirkulyatsion filtrlash usulidan foydalanish lozim.

197. Basseyndagi suvning optimal harorati 27 dan 29,5 °C gacha, xona (zal)dagi havo harorati basseyndagi suv haroratidan 1 °C ga past bo‘lishi zarur.

198. Basseynda suv bug‘ining kondensatsiyalanishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak.

199. Suvga sakrash tramplinidagi platformaning uzunligi 4,8 m va kengligi 0,5 m bo‘lishi lozim.

200. Platforma balandligi 7,5 m va undan yuqori bo‘lganda start maydonchasidan shiftgacha bo‘lgan masofa 5 m dan, platforma balandligi 7,5 m kam bo‘lganda start maydonchasidan shiftgacha bo‘lgan masofa 3,4 m dan kam bo‘lmasligi zarur.

201. Suzish yo‘lakchalarining soni 8 yoki 10 ta bo‘lishi kerak.

202. Tramplinlar 1 va 3 metrli bo‘lishi, bunda olimpiada o‘yinlarida faqat 3 metrli tramplin qo‘llanilishi lozim.

203. Suvga sakrashning xay-dayving turida qo‘llaniladigan platforma 6 m uzunlikda, 2 m kenglikda, 1, 3, 5, 7,5 va 10 m balandlikda loyihalanishi zarur.

204. Olimpiada o‘yinlari uchun xay-dayving platformasi 10 m balandlikda loyihalanishi lozim.

205. Shug‘ullanuvchilarning xavfsizligini ta’minlash uchun basseynga kuzatuv kameralarini o‘rnatish, ular yordamida basseyning butun zonasi nazorat qilinishi kerak.

206. Tomoshabinlar uchun tribunaga ega bo‘lgan stadionning sport arenasi stadionning asosiy inshooti sifatida xizmat qilishi hamda mazkur SHNQning 12-ilovasi 14-rasmga muvofiq loyihalanishi kerak.

207. Tribunalar konstruktiv jihatdan qurilish usuliga ko‘ra quyidagilarga bo‘linishi kerak:

yer ustiga quriladigan;

tayanch konstruksiyalar ustida turadigan;

uyg‘unlashgan (kombinatsiyalashgan).

208. Sport musobaqalarini o‘tkazishga mo‘ljallangan inshootlarda tribunalar bo‘lishi zarur.

209. Tomoshabinlar uchun tribunalar arenalarning bo‘ylama tomonlari bo‘yicha joylashtirilishi, ularni yon tomonlar bo‘yicha joylashtirishda quyidagi hollar inobatga olinishi kerak:

tomoshabinlarning berilgan o‘rin-joylarini ushbu SHNQning 18-ilovasiga muvofiq arenaning bo‘ylama tomonlaridagi tribunalarda oraliqlar (masofalar) chegarasida joylashtirilishi;

ochiq sport yadrolari (arena) yoki futbol maydonlarining chegarasida (perimetral) tribunalarni qurish zaruriyati;

yopiq inshootlarda o‘rin-joylarni bo‘ylama tomonlar bo‘yicha joylashtirish zal kengligining oshib ketishiga olib keladigan holatlar.

210. Tribunalarda tomoshabinlarning o‘tirishlari uchun o‘rin-joylarning o‘lchamlari quyidagicha bo‘lishi zarur:

ochiq inshootlar uchun qatorlar kengligi 0,75 dan 0,8 m gacha;

yopiq inshootlar uchun 0,8 dan 0,9 m gacha;

ochiq inshootlar uchun o‘tirish joyining kengligi 0,42 m dan kam bo‘lmasligi;

yopiq inshootlar uchun esa o‘tirish joyining kengligi 0,45 m kam bo‘lmasligi;

ochiq inshootlar uchun o‘tirish joyining eni 0,3 m dan kam, yopiq inshootlar uchun o‘tirish joyining eni 0,4 m dan kam bo‘lmagan o‘lchamda.

Tribunalarda nogironligi bo‘lgan shaxslarning antropometrik parametrlari hamda o‘rindiqli aravachaning gabaritlari inobatga olinishi lozim.

211. Tribuna qo‘shni qatorlari polining sathidagi farq 0,3 m dan katta bo‘lganda, yelka suyanchiqlarini o‘rnatishga yo‘l qo‘yilishi, bunda suyanchiqlarning qo‘shni qator poli sathidan chiqib turish balandligi 0,12 m dan oshmasligi kerak.

212. Tomoshabinlarning tribunadagi tik holatda turish joylari har bir qatorda bir nafar tomoshabin uchun 0,45 m dan kam bo‘lmagan kenglikda bo‘lishi, qatorlar bo‘ylab eni esa 0,5 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

213. Respublika darajasi va boshqa yuqori masshtabdagi musobaqalar uchun mo‘ljallangan ochiq hamda yopiq sport-namoyish va sport-tomosha inshootlarining statsionar tribunalarida matbuot vakillari uchun joylar (matbuot lojasi) loyihalanishi lozim.

214. Yengil atletika uchun sport-namoyish inshootlaridagi (uzunligi 400 m bo‘lgan aylanma yugurish yo‘laklariga ega bo‘lgan ochiq sport arenasi) statsionar tribunalarda yugurish masofalarining finish qismida joylashuvchi hakamlar uchun joy (hakamlar lojasi) loyihalanishi kerak.

215. Tomoshabinlarning o‘rin-joylari (o‘rindiqlari) ushbu SHNQning 18-ilovasiga muvofiq tribunalarga joylashtirilishi zarur.

216. Ochiq sport inshootlari tribunalarining ustki bo‘ylama va yon tomonlari bo‘ylab 1,2 m balandlikdagi to‘siq bo‘lishi lozim.

217. Tribunaning tomoshabinlar turishi uchun mo‘ljallangan qatorlarning o‘tish joylari bo‘ylab birinchi qator oldida va navbatdagi har bir 5-6 qatordan keyin o‘rnatiladigan to‘siqlar bo‘lishi kerak.

218. Binolarning sokol va yerto‘la qavatlarida jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanish xonalarini joylashtirishda yorug‘lik tushishi uchun derazalar va alohida chiqish joylari SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq loyihalanishi kerak.

219. O‘rindiqlari 300 va undan ko‘p tribunali tomosha-sport zallarida zal-arena pol sathi yer ustki ikkinchi qavat pol sathidan yuqori bo‘lmasligi kerak.

220. Sport yadrosi markaziy arenaning asosiy sport inshooti sifatida xizmat qilishi yoki o‘quv-mashg‘ulotlarini o‘tkazish uchun mustaqil holatda (tribunasiz) joylashishiga yo‘l qo‘yiladi.

221. Sport yadrosi tarkibiga aylanma 400 m va to‘g‘ri chiziqli 130 m yengil atletika yo‘laklari, yadro uloqtirish uchun ikki, uch yoki to‘rtta sektor, sakrash yo‘laklari va snaryadlar uloqtirish sektorlari, o‘yin maydoni va ushbu SHNQning 12-ilovasi 15-rasmiga muvofiq chuqurlar, to‘siqlar yugurish yo‘laklari kiritilishi lozim.

222. Yugurish yo‘laklarining tashqi va ichki tomonlaridan eni 1,0 m dan kam bo‘lmagan xavfsizlik zonasini loyihalash zarur.

223. Sport yadrosining tashqi perimetri bo‘ylab 0,5 dan 0,8 m gacha bo‘lgan balandlikda to‘siq loyihalanishi kerak.

224. Futbol maydoni 105×68 m o‘lchamga ega bo‘lishi lozim.

225. Stadionning chim qoplamasi 120x80 m o‘lchamga ega bo‘lishi kerak.

226. Sirt-yuza suvlarini drenaj quvurlari orqali oqizish zarur.

Suvni oqizish uchun 3 foizdan kam bo‘lmagan nishablik hosil qilinishi lozim.

227. Yerga quriladigan tribunalarni gilli grunt ustiga joylashtirishda gruntga yirik donali qum 10 dan 15 cm gacha qalinlikda yoyilishi, qum qatlami ustiga esa temir-beton qoplama joylashtirilishiga yo‘l qo‘yiladi.

228. Futbol, regbi, chim ustida xokkey, beysbol va boshqalar uchun maydonlar ushbu SHNQning 5-ilovasi 6-jadvaliga asosan loyihalanishi lozim.

229. Darvozalarga ega bo‘lgan (regbi, futbol, chim ustida xokkey va boshqalar) sport o‘yinlari uchun maydonlarni ularning bo‘ylama o‘qlari bilan shimol-janub yo‘nalishi bo‘yicha oriyentatsiyada joylashtirish kerak.

Istalgan tomonga 20°dan oshmagan holda og‘ishga yo‘l qo‘yilishi, bunda beysbol maydonini g‘arbdan sharqqa qaratib joylashtirish lozim.

230. Bitta sport inshootida bir turdagi bir nechta sport maydonlari joylashganda ushbu maydonlarning uchdan bir qismidan ko‘prog‘i sharqiy-g‘arb yo‘nalishiga qaratib joylashtirilishi kerak.

231. Futbol maydoni to‘g‘ri burchak shakliga ega bo‘lishi hamda yon va darvoza chiziqlari bilan chegaralanishi lozim.

232. Sport yadrosi hamda futbol maydonlaridan farqli o‘laroq, o‘yin maydonlari va maydonchalarini turar joylarga yaqin yerlarga, turli konfiguratsiya va relyefli uchastkalarga joylashtirishga yo‘l qo‘yiladi.

233. Sport o‘yinlari uchun asosiy maydon shug‘ullanuvchilar uchun xavfli bo‘lgan to‘siqlar yoki buyumlardan holi bo‘lgan xavfsizlik zonalari (yugurish yo‘laklari) bilan o‘yin turlariga bog‘liq holda 0,8 dan 8 m gacha bo‘lgan kenglikda o‘rab olingan bo‘lishi kerak.

234. Sport va texnologik sifatlari bo‘yicha afzal bo‘lgan gazon va sintetik qoplamalardan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.

235. Sport o‘yinlarining eng ommaviy turlariga mo‘ljallangan o‘yin maydonlari va maydonchalarining o‘lchamlari hamda konfiguratsiyalari ushbu SHNQning 12-ilovasi 4 — 15-rasmlarida belgilangan.

236. Badminton maydonchalariga ega bo‘lgan zallarni bittalik va juftlik o‘yinlarga mo‘ljallangan kortlar to‘g‘ri burchakli to‘rtburchak shaklda uzunligi 13,4 m, eni 6,1 m, diagonal bo‘yicha uzunligi 14,723 m hamda belgilash chiziqlarining kengligi 0,04 m etib loyihalash lozim.

237. Kortning perimetri bo‘ylab 2 m kenglikda xavfsizlik zonasi ajratilishi lozim.

Bir nechta kortlarni bir qator qilib joylashtirishda ikkita qo‘shni kortlar orasidagi xavfsizlik zonasining minimal o‘lchami 2 m dan kam bo‘lmasligi kerak.

238. A va V toifalardagi bandminton zallarini loyihalashda poldan yuqoridagi chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha bo‘lgan balandlik ushbu kortning butun yuzasi bo‘yicha xalqaro musobaqalar uchun 12 m dan, mamlakat miqyosida o‘tkaziladigan musobaqalar uchun 9 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

239. Badminton uchun sport zonasini ushbu SHNQning 13-ilovasi 23-rasmiga asosan chiziqlar bilan belgilash zarur.

240. Basketbol maydoniga ega bo‘lgan zalni loyihalashda to‘g‘ri burchakli to‘rtburchak shaklidagi o‘yin maydoni inobatga olinishi, bunda o‘yin maydoni quyidagilarni nazarda tutishi kerak:

uzunligi 28 m, eni 15 m (chegaralovchi chiziqlarning ichki qirralaridan o‘lchangan) o‘yin zonasini;

maydonning butun perimetri bo‘ylab xavfsizlik zonasini (shchitlar konstruksiyasigacha bo‘lgan masofani kiritgan holda) o‘z ichiga kiritishni;

xavfsizlik zonasi chegarasidan tashqaridagi joylarga har bir jamoa uchun 16 ta o‘rin-joyni hisoblashdan kelib chiqqan holda urindiqlar zonasi joylashtirilishini;

o‘yin maydoni ustidagi eng yaqin konstruksiyaning pastki qismigacha bo‘lgan balandlik 7 m dan kam bo‘lmasligini;

mashg‘ulot zallarida maydon chizig‘idan 2 m dan kam bo‘lmagan masofada halqalarga ega bo‘lgan qo‘shimcha shchitlarni o‘rnatishni.

241. Basketbol uchun sport zonasi hamda uni belgilash va jihozlash sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 24 va 26-rasmlariga muvofiq loyihalanishi lozim.

242. Voleybol zalini loyihalashda musobaqa zonasi o‘yin maydonchasi va erkin zonani o‘z ichiga kiritishini hisobga olish kerak.

O‘yin maydonchasi 18×9 m o‘lchamda to‘g‘ri burchakli to‘rtburchak shaklda loyihalanishi zarur.

Zaldagi erkin zona o‘yin maydonchasi tekisligiga joylashtirilishi va u har tomondan 3 m dan kam bo‘lmagan kenglikni tashkil etishi, erkin zonaning poldan uning ustidagi chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha bo‘lgan balandligi 7 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

243. Voleybol uchun zalni loyihalashda veritikal ustunchalarni mahkamlash detallari loyihalanishi kerak.

244. A va V toifalardagi zallarni loyihalashda quyidagilarni inobatga olish lozim:

maydoncha atrofida 4 m dan kam bo‘lmagan kenglikda va 10 m dan kam bo‘lmagan (poldan chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha) balandlikda erkin zonani;

jamoalarning o‘rindiqlari tomonida joylashgan ikkala burchakdagi erkin zona chegarasidan tashqarida 3×3 m o‘lchamli chigil yozish joyini;

qoida buzganligi tufayli o‘yindan chetlashtirilgan sportchilar uchun nazorat zonasida ikkita kursi bilan jihozlangan 1×1 m o‘lchamli joy nazarda tutilishini.

Voleybol uchun sport zonasi va uning belgilanish sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 26-rasmiga muvofiq loyihalanishi lozim..

245. Gandbol bo‘yicha sport tadbirlari uchun o‘yin maydonchasi 40x20 m o‘lchamda to‘g‘ri burchakli to‘rtburchak shaklida loyihalanishi, maydoncha dioganalining uzunligi bitta yon chiziq oxiridan qarama-qarshi yon chiziq oxirigacha 44,72 m ni va yarim maydon dioganalining yon chiziqlar oxirgi nuqtalaridan markaziy chiziq va yon chiziq kesishishining qarama-qarshi nuqtasigacha uzunligi 28,28 m ni tashkil etishi lozim.

246. Gandbol o‘yin maydonchasining atrofida quyidagi o‘lchamlardagi xavfsizlik zonasi bo‘lishi kerak:

yon chiziqlar bo‘ylab 1 m dan kam bo‘lmagan;

darvozalarning tashqi chiziqlari orqasida 2 m dan kam bo‘lmagan.

247. Gandbol uchun A va V toifalardagi zallarda jamoa sportchilari va murabbiylarga mo‘ljallangan o‘rindiqlar markaziy chiziqdan 3,5 m masofada bo‘lishi lozim.

248. Stol (uzunligi 4 m dan katta bo‘lmagan) zaxira o‘yinchilarining kursilariga qaraganda yon chiziqqa yaqin joylashgan bo‘lishi, biroq stol yon chiziqdan 0,5 m dan kam bo‘lmagan masofada va o‘yin maydonchasi sathidan 0,3-0,4 m ga balandroq bo‘lishi kerak.

Jamoa kursilari oldida yon chiziq bo‘ylab markaziy chiziqdan ikkala tomonda 8 m masofada xavfsizlik zonasi bo‘lishi lozim.

249. Darvozalar chizig‘idan 1,5 m masofada 9 — 14 m uzunlikda va 5 m balandlikda vertikal to‘suvchi to‘rni osish imkoni bo‘lishi kerak.

Gandbol uchun sport zonasi va uning belgilanish sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 27-rasmiga asosan loyihalanishi lozim..

250. Futzal uchun maydonchaga ega bo‘lgan zalni loyihalashda musobaqa maydoni to‘g‘ri burchakli shaklda bo‘lishi, bunda maydonning o‘lchamlari quyidagilardan kam bo‘lmasligi lozim:

yon chiziq uzunligi 42 — 38 m, darvoza chizig‘ining uzunligi — 25 — 20 m (A va V toifadagi zallar uchun);

yon chiziq uzunligi 42 — 25 m, darvoza chizig‘ining uzunligi — 25 — 16 m (S toifadagi zallar uchun).

251. O‘yinchilarni almashtirish zonasi texnik zona oldida 5 m uzunlik bilan loyihalanishi hamda 0,08 m kenglik va 0,8 uzunlikdagi kesma chiziqchalar bilan 0,4 m maydonchada va 0,4 m uning tashqarisida chegaralangan bo‘lishi kerak.

Xronometrist stoli oldida o‘rta chiziqning har ikkala tomonida 5 m erkin zona (fazoviy bo‘shliq) bo‘lishi lozim.

Alohida zonalarni belgilash va chegaralash talablari loyihalash topshirig‘i bilan aniqlanishi zarur.

Futzal uchun sport zonasi va uni chiziqlar bilan chegaralash (belgilash) sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 28-rasmiga muvofiq loyihalanishi kerak.

252. Stol tennisi uchun zallarni loyihalashda uyin maydonining fazosi (markazda stol va uning atrofida erkin zona) bo‘lishi va uning o‘lchamlari uzunligi — 14 m, kengligi (eni) — 7 m, balandligi — 5 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

Mashg‘ulotlar uchun o‘yin fazosining o‘lchamlarini 9x5 m gacha kamaytirishga yo‘l qo‘yiladi.

O‘yin fazosi uning perimetri bo‘yicha 1,5 m uzunlikda va 0, 75 m balandlikda to‘q fondagi rangli bortiklar bilan to‘silishi kerak.

253. Stol tennisi uchun zalni loyihalashtirish tom qoplamalari va pollar (yorqin, yaltiraydigan va tosh, beton, g‘isht yoki kafel plitkalaridan bajarilgan sirpanuvchan pollar taqiqlanadi), yoritilganlik, rang bo‘yicha bir xillilik va boshqa rangli xususiyatlardagi qismi loyihalash topshirig‘iga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

254. Stol tennisi uchun A va V toifalardagi zallarda pol yog‘och yoki o‘ramli sintetik material bilan qoplangan bo‘lishi kerak.

255. Sport zonasi va stol tennisi uchun belgilash sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 29-rasmiga asosan loyihalanishi lozim.

256. Tennis korti to‘g‘ri burchakli maydon ko‘rinishida bo‘lishi, bunda uning o‘lchamlari quyidagicha bo‘lishi kerak:

uzunligi — 23,77 m;

eni — 8,23 m (yakkalik o‘ynaganda) yoki uzunligi — 23,77 m;

eni — 10,97 m (juftlik o‘ynaganda).

257. A toifadagi musobaqalar uchun tennis zallarida orqa chiziqlar va to‘siqlar orasidagi masofa 6,4 m dan, yon chiziqlar va to‘siqlar orasidagi masofa esa 3,66 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

258. V va S toifalardagi musobaqalar uchun tennis zallarda orqa chiziqlar va to‘siqlar orasidagi masofa 5,48 m, yon chiziqlar va to‘siqlar orasidagi masofa esa 3,05 m dan, poldan shiftgacha bo‘lgan balandlik 9,14 m dan kam bo‘lmasligi zarur.

259. Tennis maydonchasining umumiy ko‘rinishi, o‘lchamlari, tennis uchun sport zonasining belgilanishi mos ravishda ushbu SHNQning 13-ilovasi 30-a, b, v rasmlariga muvofiq belgilanishi kerak.

260. O‘rindiqli aravachalarda o‘ynaladigan basketbol sport tadbirlarini o‘tkazish uchun o‘yin maydoniga qo‘yiladigan talablar ushbu SHNQning 240-bandiga muvofiq bo‘lishi lozim.

261. O‘yin maydoniga bevosita yaqin bo‘lgan joyda o‘rindiqli aravachalar bilan birgalikda zaxira sportchilari uchun ikkita (har ikkala jamoaning har biri uchun bittadan) zona loyihalanishi kerak.

262. Golbol bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun o‘yin maydoni 18×9 m o‘lchamda loyihalanishi, bunda ushbu maydon perimetri bo‘ylab 1,5 m o‘lchamda xavfsizlik zonasi bo‘lishi lozim.

263. Golbol uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 34-rasmi muvofiq loyihalanishi lozim.

264. Paralimpiya stol tennisi uchun o‘yin maydoniga qo‘yiladigan talablar ushbu SHNQning 252-bandiga muvofiq bo‘lishi kerak.

265. Paralimpiya regbisi bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun sport maydoniga qo‘yiladigan talablar mazkur SHNQning 235-bandiga muvofiq bo‘lishi hamda maydonni chegaralash va jihozlashga nisbatan tatbiq etilmasligi zarur.

Ushbu maydonda sport tadbirlarini o‘tkazishda yon chiziqlar, markaziy chiziqlar, zachyot maydonidan hamda markaziy aylana chizig‘idan vaqtinchalik belgilash qo‘llanilishi lozim.

266. O‘yin maydoniga bevosita yaqin bo‘lgan joyda zaxira g‘ildiraklarga ega bo‘lgan o‘rindiqli aravachalarni joylashtirish uchun ikkita (har bir jamoa uchun bittadan) zona loyihalanishi kerak.

267. Darvoza chizig‘i 0,45 m balandlikdagi ikkita yaltiroq konuslar bilan chegaralangan bo‘lishi kerak.

268. Paralimpiya regbisi uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 35-rasmiga muvofiq loyihalanishi lozim.

269. Paralimpiya tennisi bo‘yicha sport musobaqalarini o‘tkazish uchun kortli sport zaliga qo‘yiladigan talablar ushbu SHNQning 256-bandiga muvofiq qabul qilinishi kerak.

270. 5×5 futbol uchun o‘yin maydoni perimetr bo‘yicha to‘siqlarga ega bo‘lgan holda quyidagi o‘lchamlarda loyihalanishi lozim:

uzunligi — 40 m;

kengligi — 20 m.

5×5 futbol bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun zalni transformatsiyalash bilan ushbu SHNQning 245-bandi bo‘yicha gandbol maydonchasiga ega bo‘lgan zaldan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.

5×5 futbol bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun zalning to‘siqlari quyidagilarni inobatga olgan holda loyihalanishi kerak:

balandligi 1 — 1,2 m;

to‘siqni o‘rnatishda vertikaldan tashqariga og‘ish burchagi 10° dan oshmasligi;

to‘siq darvoza chizig‘idan 1 m masofada.

271. 5×5 futbol uchun sport zonasi va belgilash sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 36-rasmiga muvofiq loyihalanishi lozim.

272. Sport akrobatikasi bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun A va V toifalardagi zallar quyidagi o‘lchamlarda loyihalanishi lozim:

uzunligi — 45 m;

kengligi — 30 m;

balandligi — 10 — 12 m.

273. C toifali zallarning o‘lchamlari 45×30 m, balandligi 8 m dan kam bo‘lmasligi kerak.

274. Akrobatika zalini loyihalashda 14×14 m o‘lchamlarda musobaqa zonasini hamda ushbu zonaning tarkibida quyidagilarni inobatga olish lozim:

gilam va 12×12 m li (chiziqning tashqi tomoni bo‘yicha o‘lcham) ishchi maydonga ega bo‘lgan maydonchani;

chegaralash belgisidan tashqarida butun perimetr bo‘yicha 1 m kenglikda xavfsizlik zonasini.

A va V toifalardagi zallarni loyihalashda maydoncha va tomoshabinlar orasida har tomondan 2 m dan kam bo‘lmagan qo‘shimcha xavfsizlik zonasi bo‘lishi kerak.

275. Sport akrobatikasi uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 37-rasmiga asosan loyihalanishi kerak.

276. Sport gimnastikasi bo‘yicha musobaqalarni o‘tkazish uchun A va V toifalardagi zallarni loyihalashda sport snaryadlariga ega bo‘lgan zallarni erkaklar va ayollar uchun alohida joylashtirish lozim.

277. 60×34 m o‘lchamlardagi har bir zal snaryadlar to‘plami bilan jihozlanishi, ularning ro‘yxati va xavfsizlik zonasini kiritgan holda ularni o‘rnatish joylari loyihalash topshirig‘i bo‘yicha belgilanishi kerak.

278. Sport gimnastikasi zalini loyihalashda sport uskunalari va snaryadlarni polga, shift konstruksiyalariga va devorlarga montaj qilish uchun mahkamlash detallari bo‘lishi kerak.

279. Sport gimnastikasi bo‘yicha mashg‘ulot zallarini loyihalashda ehtiyotkorlik moslamalarini (lonjlari) joylashtirish, mahkamlash, ehtiyot chuqurlarining o‘lchamlari, ularni joylashtirish o‘rinlarini va shift va polning konstruktiv elementlariga tushadigan yuklarni hisoblash loyihalash topshirig‘i talablariga muvofiq bo‘lishi lozim.

280. Sport gimnastikasi uchun sport zonasining sxemasi va sport uskunalari ushbu SHNQning 13-ilovasi 38 va 39-rasmlariga muvofiq loyihalanishi lozim.

281. Batutda sakrash bo‘yicha tadbirlarni o‘tkazish uchun sport zali quyidagilarni hisobga olgan holda loyihalanishi kerak:

individual sakrash;

sinxron sakrash;

ikkitalik minitrapm;

akrobatika yo‘lakchasi.

282. Batutda amalga oshiriladigan barcha o‘yin turlari bo‘yicha musobaqalarni o‘tkazishda sport snaryadlarini joylashtirish uchun zal o‘lchamlari 43×39 m dan, shiftgacha balandlik 8 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

283. Zalni loyihalashda sport uskunalari va snaryadarini polga, shift konstruksiyalariga va devorlarga montaj qilish uchun mahkamlash detallari loyihalanishi kerak.

284. O‘yin turlari uchun boshqa snaryadlarni, batutda sakrash uchun sport uskunasini, xavfsizlik zonalarini joylashtirish bilan zalni loyihalashtirishda loyiha topshirig‘i talablarini inobatga olish lozim.

285. “Juftlik minitrapm” o‘yin turi bo‘yicha xalqaro musobaqalarni o‘tkazish zalini loyihalashtirishda ikkita minitrampni joylashtirish (o‘rnatish)da xavfsizlik zonasi bo‘lishi kerak.

286. Batutda sakrash uchun sport zonasi va uskunalari sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 40, 41 va 42-rasmlariga muvofiq loyihalanishi lozim.

287. Badiiy gimnastika bo‘yicha sport tadbirlari uchun zal 8 m dan kam bo‘lmagan balandlikda loyihalanishi zarur.

Badiiy gimnastika bo‘yicha sport tadbirlari uchun zal balandligini 10 — 14 m da loyilahalashga yo‘l qo‘yiladi.

288. A va V toifalardagi zallarni loyihalashda maydoncha (pomost) qirrasi va tomoshabinlar orasida har tomondan 2 m dan kam bo‘lmagan qo‘shimcha xavfsizlik zonasi bo‘lishi kerak.

289. Badiiy gimnastika uchun sport zonasi sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 43-rasmiga muvofiq loyihalanishi lozim.

290. Boks bo‘yicha musobaqalar zali maxsus maydonchaga (pomost) o‘rnatiladigan bitta yoki ikkita ring joylashtirilishini inobatga olgan holda loyihalanishi lozim.

Mashg‘ulot zallarida ringni maxsus maydonchasiz (pomost) o‘rnatishga yo‘l qo‘yiladi.

291. A va V toifalardagi zallarda kanatlarning ichki chizig‘i bo‘yicha 6,10×6,10 m o‘lchamlarda ringlarni joylashtirish imkoni bo‘lishi kerak.

A va V toifalardagi zallarda boshqa musobaqalar uchun 4,90×4,90 m dan 6,10×6,10 m gacha bo‘lgan o‘lchamlardagi ringlardan foydalanish zarur.

292. A va V toifalardagi zallarda tomonining uzunligi 7,8 m bo‘lgan kvadrat shaklidagi platformali maydonchani joylashtirish imkoni bo‘lishi lozim.

293. S toifali zallarda o‘lchamlari 5,82×5,82 m dan 7,8×7,8 m gacha bo‘lgan maydonchalardan (kanatlar orasidagi ring o‘lchamiga bog‘liq holda) foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.

294. A va V toifalardagi zalda musobaqa maydonchasining balandligi pol yoki asos sathidan 1,0 m ni tashkil etishi, boshqa musobaqalarda maydonchaning balandligi 0,91 — 1,22 m bo‘lishi lozim.

295. Boks uchun zallarni loyihalashda maydonchalar perimetri bo‘yicha 3 m dan kam bo‘lmagan kenglikda xavfsizlik zonasi bo‘lishi kerak.

296. Boks uchun mashg‘ulot zallarini loyihalashda ring tashqarisida shift konstruksiyalari va devorlarga mahkamlanuvchi osmalarga mahkamlangan mashg‘ulot uskunalari (boks qoplari, grusha, devor yostiqlari va boshqalar)ga ega bo‘lgan maydoncha bo‘lishi lozim.

297. Boks maydonlari (bitta va ikkita), sport zonasining umumiy sxemasi mos ravishda ushbu SHNQning 13-ilovasi 44-a, b, v rasmlarda keltirilgandek joylashtirilishi va belgilanishi zarur.

298. Dzyudo bo‘yicha sport tadbirlari uchun zallarda o‘lchamlari 14×14 m dan kam bo‘lmagan tatami qoplamali bir (yoki bir nechta) maydonchalar loyihalanishi lozim.

299. Dzyudo bo‘yicha musobaqalar uchun maydonchaga quyidagi zonalar joylashtirilishi kerak:

musobaqalar uchun ichki yuzaning (ishchi zona) o‘lchami minimal 8×8 m, maksimal o‘lchami 10×10 m bo‘lishi;

xavfsizlik zonasining kengligi 3 m dan kam bo‘lmasligi.

300. Dzyudo uchun A va V toifalardagi zallar quyidagilarga ega bo‘lishi kerak:

10×10 o‘lchamli ishchi zonaga;

0,5 m dan kam bo‘lmagan kenglikdagi erkin zonaga;

4 m dan kam bo‘lmagan kenglikdagi xavfsizlik zonasiga.

301. Musobaqalar uchun ikki va undan ko‘p bo‘lgan maydonchalarni joylashtirishda ushbu maydonchalar orasida kengligi 4 m dan kam bo‘lmagan umumiy xavfsizlik zonasi bo‘lishi lozim.

302. Musobaqalar uchun maydoncha elastik pol yoki platformaga joylashtirilishi, bunda balandligi 1 m dan katta bo‘lmagan platformadan foydalanilganda uning yon qirralari 18 m dan kam bo‘lmagan o‘lchamlarda bo‘lishi va uning atrofida kengligi 4 m bo‘lgan xavfsizlik zonasi bo‘lishi kerak.

303. Dzyudo uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 45-rasmiga asosan loyihalanishi lozim.

304. Kurash bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun zallarda 12×12 m o‘lchamli bir yoki bir nechta (to‘rttadan ko‘p bo‘lmagan) gilamlarni joylashtirish imkoni nazarda tutilishi kerak.

Ularning markazidan diametri 9 m bo‘lgan kurash zonasi va perimetr bo‘yicha 1,5 m kenglikda xavfsizlik zonasi belgilangan bo‘lishi lozim.

305. A va V toifalardagi zallarda gilamni joylashtirish uchun 1,1 m dan katta va 0,5 m dan kam bo‘lmagan balandlikda maydonchalar o‘rnatilishi, bunda ularning yon tomonlari ichki tomonga 45° qiyalikda bo‘lishi kerak.

306. Bitta musobaqa maydonchasi ustiga to‘shalgan gilamlar orasidagi xavfsizlik zonasining kengligi, shuningdek gilamdan unga yaqin joylashgan konstruksiyagacha bo‘lgan masofa 4 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

307. Gilamlarni mashg‘ulot zallariga xavfsizlik zonalariga rioya qilmasdan joylashtirishda (gilamlar devorlarga taqab joylashtirilganda yoki tayanch konstruktiv elementlar mavjud bo‘lganda) devorlar poldan 1,8 m gacha bo‘lgan balandlikda elastik matlar (protektorlar) bilan qoplanishi kerak.

308. Sport kurashi uchun sport zonasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 46-rasmiga muvofiq loyihalanishi lozim.

309. Sambo bo‘yicha sport musobaqalari uchun zallarda o‘lchamlari 11×11 m dan 14×14 m gacha bo‘lgan bir yoki to‘rttadan ko‘p bo‘lmagan gilamlarni joylashtirish imkoni bo‘lishi, bunda ularning markaziga diametri 6 m dan 9 m gacha bo‘lgan ishchi maydoncha joylashtirilishi lozim.

310. Gilamni joylashtirish uchun maydoncha ushbu gilamdan har tomondan 1 m ga keng bo‘lishi kerak.

Bir nechta gilamlar joylashtirilganda esa ularni tirqishsiz bir-biriga taqab joylashtirishga yo‘l qo‘yiladi.

311. Gilam (gilamlar) uchun zalga maydonchani joylashtirishda ushbu maydonchaning balandligi 1 m dan kam bo‘lmasligi, yon tomonlari tashqi tomonga 45° burchak ostida qiyalikda bo‘lishi kerak.

312. Zallarining tor sharoitlarida xavfsizlik zonalariga rioya qilmasdan gilamlarni joylashtirishda (gilamlar devorlarga taqab joylashtirilganda yoki tayanch konstruktiv elementlar mavjud bo‘lganda) devorlar poldan 1,8 m gacha bo‘lgan balandlikda elastik matlar (protektorlar) bilan qoplangan bo‘lishi lozim.

313. Sambo uchun sport zonasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 47-rasmida ko‘rsatilgan sxema bo‘yicha loyihalanishi zarur.

314. Og‘ir atletika bo‘yicha sport tadbirlari uchun zallarda balandligi 150 mm dan kam bo‘lmagan 4×4 m o‘lchamli maydonchani joylashtirish imkoni bo‘lishi kerak.

Perimetr bo‘yicha xavfsizlik zonasining kengligi 1 m ga teng bo‘lishi zarur.

315. Polning maydoncha atrofidagi rangi shu maydoncha rangi bilan bir xil bo‘lsa, u holda maydoncha qirralari bo‘yicha kengligi 150 mm dan katta bo‘lmagan kontrastli (boshqa rangdagi) chiziq tortilishi lozim.

316. Maydonchani o‘lchamlari 10×10 m dan kam, balandligi (maydonchaning yuqori qismigacha) 1 m dan katta bo‘lmagan podium ustiga joylashtirishga yo‘l qo‘yilishi, bunda ko‘chma zinapoyalardan foydalanish loyihalanishi kerak.

Og‘ir atletika uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 48-rasmida ko‘rsatilgan sxema bo‘yicha loyihalanishi lozim.

317. Qilichbozlik bo‘yicha sport tadbirlari uchun zallarda 1,5 — 2 m kenglikda, 4 m uzunlikda bir yoki bir nechta jang maydonlarini va jang maydoni atrofida kengligi 2 m dan kam bo‘lmagan xavfsizlik zonasini joylashtirish imkoni bo‘lishi kerak.

318. Qilichbozlik sporti bo‘yicha A va V toifalardagi zallarda 13 tagacha jang maydonchalari va maydoncha ustiga joylashtiriladigan final yo‘lakchasi bo‘lishi lozim.

319. Jang maydonchalarini kengligi 2 m, balandligi 0,3 — 0,5 m, uzunligi 20 m bo‘lgan maydoncha ustiga joylashtirishga yo‘l qo‘yiladi.

320. Qilichbozlik sporti uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 49-rasmida ko‘rsatilgan sxema bo‘yicha loyihalanishi kerak.

321. Paralimpiya dzyudosi bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun maydonchaga qo‘yiladigan talablar ushbu SHNQning 298 — 300-bandlariga muvofiq bo‘lishi kerak.

322. Kurash tushish zonalarining chegaralarini belgilovchi taktil belgilar, tatamilar kurash tushish zonasining chegaralarida teksturali suratga ega bo‘lishi lozim.

323. Paralimpiya pauerliftingi bo‘yicha sport tadbirlarini o‘tkazish uchun zallarda 0,05 m dan katta bo‘lmagan balandlikda, 2,5×2,5 m dan kichik bo‘lmagan o‘lchamlarda va 4,0×4,0 m dan katta bo‘lmagan pauerlifting uchun o‘rindiqlar joylashtirish imkoni bo‘lishi lozim.

Maydoncha sirti qattiq, tekis, silliq, sirpanmaydigan, gorizontal, perimetri bo‘yicha maydoncha qirralari silliq bo‘lishi kerak.

Maydoncha o‘rniga balandligi 0,7 m dan katta bo‘lmagan, kengligi va eni 10×10 m dan kichik hamda 12×12 m dan katta bo‘lmagan o‘lchamlardagi pauerlifting uchun o‘rindiqlar o‘rnatish uchun podium qo‘llanilishiga yo‘l qo‘yiladi.

Bunda, o‘lchamlari 4×4 m bo‘lgan musobaqa zonasi to‘q rangdagi (kontrastli) skotch bilan chegaralab belgilanishi lozim.

324. Podiumga kirish uchun ikkita (kirish va chiqish uchun) alohida panduslar bo‘lishi zarur.

Pauerlifting sporti uchun sport zonasining sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 50-rasmida ko‘rsatilgan sxema bo‘yicha loyihalanishi kerak.

325. O‘rindiqli aravachalarda amalga oshiriladigan qilichbozlik sporti tadbirlari uchun sport zallarida o‘rindiqli aravachalar mahkamlanadigan rama bo‘lishi kerak.

326. Zalda bir vaqtning o‘zida o‘rindiqli aravachalarda amalga oshiriladigan qilichbozlik bo‘yicha bir nechta janglar o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yiladi.

327. O‘rindiqli aravachalarda amalga oshiriladigan qilichbozlik sporti zonasining sxemasi ushbu SHNQning 13-ilovasi 51-rasmida ko‘rsatilgan sxema bo‘yicha loyihalanishi kerak.

328. UJT ko‘rish uchun sport zonasiga qo‘yiladigan talablar quyidagilarni hisobga olgan holda aniqlanishi kerak:

trenejyorlarga ega bo‘lgan UJT zalidagi kardiozona yoki jismoniy zonaning yuzasi bitta sport uskunasiga (bitta trenejyorga) 6 m² to‘g‘ri kelishi;

UJT zallari barcha turdagi sport inshootlarda loyihalanishi;

UJT zallarining soni, parametrlari va yoritilganligi sport inshootining turiga hamda unda sport turlari bo‘yicha ixtisoslashtirilgan zallarning mavjudligiga bog‘liq holda loyihalash topshirig‘i bo‘yicha;

UJT zallarining balandligi 4 m dan kam bo‘lmasligi;

UJT zallarini loyihalashda quyidagi asosiy zonalar (yoki alohida zallar):

kardiozona;

jismoniy zona;

erkin zona (guruhli mashg‘ulotlar zallari).

329. UJT jismoniy zonasida erkin vaznli toshlar yoki shtangalar bilan olib boriladigan mashg‘ulotlar uchun maxsus qoplama yoki mashg‘ulot pomosti bo‘lishi lozim.

330. Sport inshootidagi MJT zallarining soni va ko‘rsatkichlari loyihalash topshirig‘i bo‘yicha aniqlanishi zarur.

MJT zallarining balandligi 4 m dan kam bo‘lmasligi, maxsus trenajyorlardan (qurilmalar) foydalanilganda ularning gabaritlari qo‘shimcha bo‘shliq bo‘lishi, balandligi loyihalash topshirig‘i bo‘yicha aniqlanishi kerak.

MJT zallarini loyihalashda ushbu zallar sportning quyidagi turlari uchun maxsus sport trenejyorlari bilan jihozlagan bo‘lishi lozim:

sportning o‘yin turlari;

sportning murakkab koordinatsion turlari (xoreografiya zalini kiritgan holda);

sportning yakka kurash turlari;

sportning siklik turlari.

331. Sport inshootlarini loyihalashda quyidagi yordamchi xonalar uchun obyektlar loyihalanishi kerak:

kirish joyi guruhlari (garderob, vestibyul, sanitariya uzeli);

ayollar gigiyena xonasiga ega bo‘lgan sanitariya-gigiyena vazifalarini bajaruvchi xonalar;

shug‘ullanuvchilarning dam olish xonalari;

ovqatlanish xonalari;

instruktorlik xonasi;

metodik xona;

tibbiyot xonasi;

ma’muriy-xo‘jalik va maishiy xizmat vazifalarni bajaruvchi xonalar;

texnik xonalar.

332. Bufetlardagi o‘rin-joylarning soni quyidagicha belgilanishi lozim:

chang‘ida uchish bazalarida (ommaviy tarzda chang‘ida uchish bazalari bundan mustasno) va ochiq yassi inshootlarda (sig‘imi 75 dan 125 kishigacha bo‘lgan) smenada shug‘ullanuvchi 8 kishiga bitta o‘tirish joyi to‘g‘ri kelishini hisobga olgan holda;

eshkak eshish (greblya) bazalarida, o‘q otish va ochiq yassi inshootlarda (sig‘imi 125 kishidan ko‘p bo‘lgan) smenada shug‘ullanuvchi 12 kishiga bitta o‘tirish joyi to‘g‘ri kelishini hisobga olgan holda;

konki va chang‘ida ommaviy tarzda uchish bazalarida tashrif buyuruvchilar uchun baza sig‘imining 5 foizni hisobga olgan holda;

tomoshabinlar uchun bitta o‘tirish joyiga 35 kishi to‘g‘ri kelishini hisobga olgan holda.

333. Tomoshabinlarga mo‘ljallangan bufetlarda zal o‘tirib ovqatlanish stollaridan tashqari turgan holatda ovqatlanish uchun kafeteriy baland stollari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak. Bunda, o‘rindiqlar SHNQ 2.07.02-22 talablariga muvofiq joylashtirilishi lozim.

334. Bufetlarning yuzalari hisob-kitobdan kelib chiqib, quyidagilardan kam bo‘lmagan holda aniqlanishi zarur:

ovqat berish xonasi bilan birgalikda zal yuzasi (maydoni) o‘tirish joyi 8 ta bo‘lganda, bitta o‘tirish joyiga 3,4 m² va o‘tirish joyi 8 tadan ko‘p bo‘lganda, har bir o‘tirish joyiga 1,25 m²;

yordamchi xonalar yuzasi zalda o‘tirish joyi 8 ta bo‘lganda, bitta o‘tirish joyiga 2,25 m² va o‘tirish joyi 8 tadan ko‘p bo‘lganda, bitta o‘tirish joyiga 0,25 m²;

ovqat berish xonasi bilan birgalikda zal yuzasi zaldagi bitta joyga 1,4 m²;

yordamchi xonalar yuzasi zal yuzasining 30 foiz.

335. Tomoshabinlar uchun bufetlar tribunadagi eng uzoq joydan 150 m masofada joylashgan bo‘lishi kerak.

336. Sport inshootlari hududida restoranlar, kafelar loyihalanganda hamda aholining dam olishi uchun foydalanilganda ularning sig‘imi sport inshootlari bufetlarining hisobiga kiritilmasligi lozim.

337. Ochiq va yopiq sport inshootlariga ega bo‘lgan sport majmualari hamda ikki va undan ortiq zallarga ega bo‘lgan sport korpuslarida tibbiy xizmat ko‘rsatish xonasi butun majmua (korpus) uchun loyihalanishi kerak.

338. Yil davomida ishlaydigan hamda bitta smenada o‘tkazish xususiyati 150 va undan ortiq kishi bo‘lgan inshootlarda (bitta smenada o‘tkazish xususiyati 100 va undan ortiq kishi bo‘lgan kurash, boks, og‘ir atletika va futbol uchun ixtisoslashtirilgan inshootlarda) metodik-tiklash markazini loyihalashga yo‘l qo‘yiladi.

Yil davomida ishlaydigan ochiq sport inshootlarida ularning o‘tkazuvchanlik xususiyati konkilarda ommaviy tarzda uchishni hisobga olmagan holda aniqlanishi zarur.

339. Ochiq yassi sport inshootlarida shug‘ullanuvchilar uchun yordamchi xonalarga ega bo‘lgan binoni eng uzoq maydondan (maydoncha) 300 m dan uzoq bo‘lmagan masofada joylashtirish kerak.

340. Ochiq yassi sport inshootlarida shug‘ullanuvchilar hamda tomoshabinlar uchun sanitariya-gigiyena shoxobchalari SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq loyihalanishi, ularni tribunadagi eng uzoq joydan 150 m dan uzoq bo‘lmagan masofada joylashtirish lozim.

341. Mavsumiy ochiq konki uchish inshootida shug‘ullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalarini birinchi qavatga joylashtirish kerak.

342. Kiyim almashtirish xonalarini birinchi qavatga joylashtirmaganda konki uchish joyi bilan nishabligi 1:10 bo‘lgan pandus loyihalanishi lozim.

343. Yordamchi xonalarni chang‘i uchish bazasining binosiga joylashtirilishi, bunda bino quyidagi masofalarda bo‘lishi kerak:

start maydonchasi hamda biatlon va chang‘i uchish distansiyalari finishidan yoki chang‘i uchish trassalarining ko‘tarma qurilmalaridan 200 m da;

yaqin tramplindan 100 m da (biroq, majmuaning eng uzoq joylashgan tramplinidan 300 m uzoq bo‘lmagan holda).

344. Baza binosiga joylashtiriladigan sanitariya uzellari konkida uchuvchilarning vestibyul-isinish joyiga kirish va chiqishga, tomoshabinlar uchun esa ko‘chadan kirish va chiqish joylari loyihalanishi kerak.

345. Tomoshabinlar uchun sanitariya uzellarini tribunaning eng uzoq nuqtasidan 150 m dan uzoq bo‘lmagan masofada joylashgan alohida binoga joylashtirish lozim.

346. Sport tog‘-chang‘i trassalari va tramplinlari 20 m dan kam bo‘lmagan sakrash uzunligiga, start maydonchasi oldida shug‘ullanuvchilar uchun trassalar hamda tramplinlarning har biri uchun 1-2 ta unitazli hojatxona bo‘lishi, bunda tramplinning start maydonchasi estakadada joylashganda sanitariya xonalari start maydonchasiga olib chiquvchi zinapoya (lift)ning pastki qismi atrofida joylashtirilishi kerak.

347. Chang‘ilarni olish va qaytarish uchun mo‘ljallangan xonaning eni 3 m dan kam bo‘lmasligi lozim.

348. Chang‘ilarni olish va qaytarish uchun mo‘ljallangan xonadan chiqish (unga kirish) joyi oldida ko‘cha tomonda chang‘ilarni uchishga tayyorlash uchun maydoncha loyihalanishi kerak.

349. Ochiq inshootlarning yordamchi xonalari (kiyim almashtirish xonalari, sanitariya uzellari, dushxonalar, ayollar gigiyena xonasi) ochiq sport inshootlari ichida eng uzoq ochiq inshootdan 200 m dan oshmagan masofada joylashgan bino ichiga joylashtirilishi kerak.

350. Ochiq basseynlarda kiyim almashtirish xonalari, sanitariya uzellari, dushxonalar bevosita basseyn vannasiga birikkan bo‘lishi lozim.

351. Sport zallarida shug‘ullanuvchilar uchun kiyim almashtirish xonalari bir smenada shug‘ullanuvchilarning 200 foiziga, basseynlarda esa bir smenada 250 — 300 foiziga hisoblanishi kerak.

352. Sportning har xil turlari bo‘yicha musobaqalar va o‘quv-mashg‘ulotlari o‘tkaziladigan zallarga ega bo‘lgan ko‘p tarmoqli sport inshootlarida kiyim almashtirish xonalaridagi o‘rin joylarining soni texnologik hisoblash orqali aniqlanishi kerak.

353. Sport inshootlarining ayollar gigiyena xonasiga ega bo‘lgan sanitariya uzellaridagi sanitariya jihozlari (priborlari) SanQvaN 0368-19 talablarini va ushbu SHNQning 5-ilovasi 8-jadvalida keltirilgan ko‘rsatkichlarni inobatga olib texnologik hisoblash bo‘yicha belgilanishi, ayollar gigiyena xonasining maydoni loyiha topshirig‘iga muvofiq aniqlanishi lozim.

354. Shug‘ullanuvchilar uchun dushxonalar kiyim almashtirish xonalari bilan murabbiylar va instruktorlar jamoasi uchun dushxonalar instruktorlar xonalari bilan xodimlar dushxonalari maishiy xonalar bilan bevosita bog‘langan bo‘lishi zarur.

355. Basseynlarda erkak va ayol shug‘ullanuvchilarning dushxonalari aylanib yurish yo‘lakchasi bilan bir sathda bo‘lishi kerak.

356. Dushxonalar ochiq xonali va ular orasida o‘tish yo‘laklari bo‘lishi, bunda o‘tish yo‘lagining kengligi 1,6 m ga teng deb hisoblanishi lozim.

Dushxonadan aylanib yurish yo‘lagiga chiqish joyida yoki suzib chiqish joyida oyoq vannasi dushdan chiqib o‘tish joyining butun kengligida chuqurligi 0,1 m bo‘lgan taglikli (poddon) dush bo‘lishi kerak.

357. Kiyim almashtirish xonalarining oldidagi sanitariya uzellari kiyim almashtirish xonalari bilan yonma-yon tambur-shlyuz orqali joylashtirilishi kerak.

Sanitariya uzelidan dushxonani chetlab basseyn vannasiga chiqishga yo‘l qo‘yilmasligi lozim.

358. Bolalar uchun kiyim almashtirish xonalari, dushxonalar va sanitariya uzellari o‘g‘il va qiz bolalar uchun ajratilgan holda kattalar uchun mo‘ljallangan tegishli xonalardan alohida joylashtirilishi kerak.

359. Sanitariya jihozlari ushbu SHNQning 5-ilovasi 8-jadvalida keltirilgan ko‘rsatkichlarni hisobga olgan holda o‘rnatilishi lozim.

360. Snaryad-inventar xonasi poli sathi zal poli sathi bilan bitta darajada (ostonasiz) bo‘lishi lozim.

361. Sport zallaridagi snaryad va inventar xonalari zallarga yondosh va ular bilan aloqa tirqishlar orqali bo‘lishi kerak

362. Snaryad va inventar xonalari maydoni texnologik talablar bo‘yicha (o‘lchami 12x24 m li zallar uchun kamida 16 m², 30x18 m li zallar uchun kamida 21 m²) aniqlanishi zarur.

363. Tomoshabinlar uchun o‘rindiqlari soni 1000 va undan ko‘p universal sport-tomoshagoh zallarida (arenalarda) sport o‘yinlari va musobaqa oldidan mashq qilib olish uchun qo‘shimcha sport zallari loyihalanishi kerak.

364. O‘quv-mashg‘ulot zallari, trenajyor xonalari, individual shug‘ullanish xonalarining soni va o‘lchamlari loyiha topshirig‘iga muvofiq belgilanishi lozim.

365. Universal sport-tomoshagoh zal-arenalarda, manejlarda, sun’iy yaxmalak zallarida maydonni o‘zgartirish (sport va tomosha turlarini hisobga olgan holda), estradani joylashtirish va boshqa imkoniyatlar loyihalashda inobatga olinishi kerak.

366. Sport o‘yinlari, yengil atletika zallari va universal sport-tomosha zallari oldidagi kiyim almashtirish xonalari, shuningdek ochiq sport inshootlaridagi (ochiq basseynlar bundan mustasno) kiyim almashtirish xonalari zal (maydon) bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lanmasligi, bunda shug‘ullanuvchilar va tomoshabinlarning yo‘llari kesishmasligi lozim.

367. Yordamchi xonalarning balandligi pastga chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha bo‘lgan balandlik quyidagicha belgilanishi kerak:

2,7 m (vestibyullar, kiyim almashtirish, massaj, shug‘ullanuvchilarning dam olish, savdo, xo‘jalik, trener-instruktor, tibbiy xizmat, sanitariya-maishiy, qo‘riqlash va yong‘in posti, omborxonalar, inventar, sport qurollarini tozalash va saqlash xonalari);

2,4 m (hakamlar uchun mo‘ljallangan xonalar);

2,2 m (ustki kiyim almashtirish mashg‘ulot kiyimlarini almashtirish garderoblari, kiyim va poyabzal quritish xonalari, tog‘ chang‘i trassasi start va finishlari oldidagi pavilonlar).

368. Tomoshabinlar uchun yordamchi xonalar ularning eng ko‘p o‘rin-joylariga ega bo‘lgan tomosha zali bo‘yicha tomoshabinlarning bir vaqtdagi sonini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.

369. Bufet yoki kafeteriyalar loyiha topshirig‘i asosida loyihalanishi kerak.

370. Tribuna ostidagi bo‘shliqqa joylashtiriladigan yordamchi xonalar funksiya jihatidan beshta guruhga bo‘linishi zarur:

I guruh — butun inshoot yoki majmua uchun umumiy bo‘lgan xonalar (vestibyul, muzda uchish uchun vestibyul-isinish joyi, kassa vestibyuli, bufetlar);

II guruh — tomoshabinlarga xizmat ko‘rsatuvchi xonalar (aylanma galereyalar, bufetlar, ayollar gigiyena xonalarini o‘z ichiga olgan sanitariya uzellari);

III guruh — shug‘ullanuvchilarga xizmat ko‘rsatish xonalari (kiyim almashtirish, inventar jihozlar, trenerlar va instruktorlar uchun xonalar, dam olish, tibbiy xizmat ko‘rsatish, qishki sport turlari uchun xonalar);

IV guruh — musobaqalarni o‘tkazish uchun xizmat ko‘rsatish xonalari (hakamlar xonalari, hakamlar hay’ati xonasi, matbuot-byuro);

V guruh — inshootlarni ekspluatatsiya qilish uchun xonalar (ma’muriyat xonalari, sport va tozalash inventarlarini saqlash xonalari, omborlar, texnik xonalar, maishiy xizmat ko‘rsatish xonalari).

371. Loyihada sport yadrosi va yordamchi xonalar guruhlari orasida o‘zaro bog‘lanishi lozim.

I guruh xonalari barcha xonalar bilan erkin bog‘langan bo‘lishi kerak.

II guruh xonalari tomoshabinlarning tribunaga harakatlanish yo‘llari va sportchilarning sport yadrosiga chiqish yo‘llarini ajratishda tomoshabinlar uchun ularning o‘tirish joylari bilan bevosita bog‘langan bo‘lishi lozim.

III va IV guruhlarning xonalari sport yadrosiga birikishi va ushbu xonalar o‘zaro bog‘langan bo‘lishi kerak.

V guruh xonalari rejalashtirishga bog‘liq holda erkin joylashishi lozim.

372. Sport yadrosi uchun yordamchi xonalarning tarkibi va yuzalari quyidagilarga bog‘liq holda aniqlanishi kerak:

yoz faslida sport yadrosining o‘tkazish qobiliyati 120 kishiga tengligiga;

qish faslida 650 kishiga teng bo‘lishiga;

tomoshabinlar uchun yordamchi xonalar tribunalarning loyihaviy sig‘imiga;

ochiq maydonlar va zallar uchun yordamchi xonalar ularning o‘lchamlari, soni va bir vaqtning o‘zida o‘tkazish qobiliyati hamda stadiondan joylashish masofasiga (uzoqligiga).

373. Ko‘rinuvchanlik shartlari bo‘yicha 3,5 dan 5 minggacha o‘rinli tribunalarni bir tomonlama, 7,5 dan 10 minggacha o‘rinli tribunalarni bir va ikki tomonlama, 15 ming o‘rinli tribunalarni ikki tomonlama, 15 ming va undan ko‘p o‘rinli stadionlar uchun tribunalarni uch va to‘rt tomonlama joylashtirish kerak.

374. Ikki, uch va to‘rt tomonlama (halqasimon shakldagi) tribunalar ostiga birinchi qavatga sport yadrosida qish va yozda shug‘ullanuvchilar uchun yordamchi xonalarni bir tomonlama joylashtirish, 1-qavatdagi qolgan yuzadan esa sport yadrosiga yaqin joylashgan ochiq maydonchalar uchun yordamchi xonalar, ma’muriy xonalar, maxsus asos qurilishini talab etuvchi zallar uchun foydalanish lozim.

2- va 3-qavatlarga tomoshabinlar uchun xonalar va galereyalarni, yordamchi xonalar bilan birga sport zallarini hamda boshqa xizmat ko‘rsatish xonalarini joylashtirish kerak.

375. Tomoshabinlarga xizmat ko‘rsatuvchi xonalar stadionning kirish joylariga, tomoshabinlar harakatlanadigan yo‘llardagi turli qavatlarga joylashtirilishi lozim.

376. Hakamlar, jurnalistlar, sport sharhlovchilari uchun mo‘ljallangan xonalar asosiy (bosh) tribunaga joylashtirilishi kerak.

Sharhlovchilarning xonalari tribunaning yuqori markaziy qismiga yoki soyabon ostidagi osma maydonchaga joylashtirilishi lozim.

377. Jurnalistlar va sharhlovchilarga xizmat ko‘rsatuvchi xonalarni, 1000 nafargacha kishiga mo‘ljallangan uchrashuv va press-konferensiyalar zallarini, garderoblarni, maxsus kafeteriylarni qavatlardagi xonalarga birikkan tribuna osti bo‘shlig‘iga joylashtirish kerak.

Bu zonaga faxrli mehmonlar uchun mo‘ljallangan xonalar ham joylashtirilishi kerak.

378. O‘q otish maydonlari va tirlar yordamchi xonalarining tarkibida qo‘shimcha tarzda xonalar loyihalanishi kerak.

379. O‘q otish maydonlari va tirlarda shug‘ullanuvchilar hamda tomoshabinlar uchun bufetlar bo‘lishi lozim.

380. Asosiy binodan 50 m dan uzoqroq bo‘lgan masofada joylashgan ochiq tirlarning (yoki ochiq tirlar guruhi) o‘q otish maydonlarida shug‘ullanuvchilar va tomoshabinlar uchun umumiy bo‘lgan 1-2 ta unitazli hojatxona qo‘shimcha tarzda loyihalanishi kerak.

381. Eshkak eshish (greblya) bazalarining yordamchi xonalari (ellingdan tashqari) ellingdan 200 m dan uzoq bo‘lmagan masofada alohida joylashgan binoga joylashtirilishi yoki elling bilan birlashtirilishi kerak.

382. Eshkak eshish (greblya) bazalarida navbatchi matroslar va motoristlar katerlarning haydovchilari uchun qo‘shimcha ravishda yuzasi 10 m² dan kam bo‘lmagan xona loyihalanishi lozim.

383. Qayiqlarni shay holatga keltirish va ko‘zdan kechirish uchun mo‘ljallangan maydonchada navbatchi botsman uchun yuzasi 4 m² dan kam bo‘lmagan xona loyihalanishi lozim.

384. Jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlariga mo‘ljallangan inshootlar uchun ochiq yassi inshootlar oldida faqat shug‘ullanuvchilar uchun yaqin joylashgan binolarda sanitariya uzellari hamda ko‘chma uskunalar va inventar jihozlar uchun omborxona loyihalanishiga yo‘l qo‘yiladi.

385. Statsionar tribunalarga ega bo‘lgan chang‘i uchish va qayiqda suzish bazalarining binolarida hamda respublika masshtabidan past bo‘lmagan musobaqalar uchun mo‘ljallangan o‘q otish bazalarida hakamlar va matbuot xodimlari uchun xonalar bo‘lishi kerak.

386. Ochiq sport inshootlari hamda tog‘ chang‘i trassalarini seysmik hududlarda loyihalash va qurishda yuk ko‘taruvchi konstruksiyalarni, shuningdek tog‘li qiyaliklarning turg‘unligini QMQ 2.01.03-19, QMQ 2.01.07-96, SHNQ 2.02.01-19 talablarini hisobga olgan holda hisoblash zarur.

387. Temir-beton, po‘lat va yog‘och konstruksiyalarni uzoqqa chidamlilik chora-tadbirlarini inobatga olib loyihalash kerak.

388. Sport inshootlarini qurishda namlik, past va yuqori temperaturalar, agressiv muhit va boshqa salbiy omillarning ta’siriga chidamli materiallardan tayyorlangan konstruksiyalar va detallarni qo‘llash zarur.

389. Sport inshootlarining asosi va poydevorlari SHNQ 2.02.01-19, QMQ 2.01.03-19, QMQ 2.01.07-96, SHNQ 1.02.07-19, SHNQ 1.02.08-19. SHNQ 1.02.10-23, shuningdek quyidagilar asosida loyihalanishi lozim:

muhandislik-geodezik, muhandislik-geologik va muhandislik-gidrometeorologik tadqiqotlarning natijalari;

sport inshootlarining vazifasi, konstruktiv va texnologik o‘ziga xos jihatlari, poydevorlarga ta’sir qiluvchi yuklar va inshootni ekspluatatsiya qilish shart-sharoitlarini tavsiflovchi ma’lumotlar;

gruntlarning mustahkamlik va deformatsion tavsiflari hamda poydevorlar yoki boshqa yerosti konstruksiyalari uchun ishlatiladigan materiallarining fizik-mexanik xossalaridan to‘liq foydalanishni ta’minlovchi variantni qabul qilish uchun mumkin bo‘lgan variantlarni texnik-iqtisodiy jihatdan taqqoslash.

390. Sho‘r gruntli asoslar ushbu gruntlarning o‘ziga xos jihatlarini va quyidagilarni hisobga olgan holda loyihalanishi kerak:

suvning uzoq vaqt davomida filtrlanishi va minerallar, tog‘ jinslarining suv bilan yuvilishida tuzlarning ajralib chiqishi tufayli suffizion chiqindi hosil bo‘lishini;

tuzlarning ajralib chiqish jarayonida grunt fizik-mexanik xossalarining o‘zgarishini;

namlanganda gruntlarning bo‘rtishi yoki cho‘kishini;

grunt tarkibidagi tuzlarning erishi hisobiga grunt suvlarining sport inshooti yerosti konstruksiyalarining materiallariga ko‘rsatadigan agressiv ta’sirni.

391. Sport inshootlarining konstruksiyalari va asosini loyihalashda quyidagilar hisobga olinishi zarur:

yuk ko‘taruvchi va to‘suvchi konstruksiyalarning xususiy og‘irligidan tushadigan doimiy yuklar;