Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишO‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI MARKAZIY BANKI BOSHQARUVINING
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQarori
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 29-sentabrda ro‘yxatdan o‘tkazildi, ro‘yxat raqami 3460]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi, “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi va “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi qonunlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Tijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMarkaziy bank raisi M. NURMURATOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023-yil 23-avgust,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27/4-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2023-yil 23-avgustdagi 27/4-son qaroriga
1-ILOVA
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNIZOM
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur Nizom tijorat banklari (bundan buyon matnda banklar deb yuritiladi) tomonidan kreditlar va mikroqarzlar (bundan buyon matnda kreditlar deb yuritiladi), omonatlar (depozitlar), qarz mablag‘lari, qarz munosabatlarini tasdiqlovchi qimmatli qog‘ozlar, shuningdek boshqa moliyaviy vositalar bo‘yicha foizlarni hisoblash tartibini belgilaydi.
LexUZ sharhiҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuxgalteriya hisobining hisoblab yozish usuli — aktivlar, majburiyatlar, xususiy kapital, daromadlar, xarajatlar, moliyaviy operatsiyalari va hodisalar buxgalteriya hisobida bu harakatlar yuzasidan pul mablag‘lari yoki ekvivalentlari olingan yoxud to‘langan paytda emas, balki shu harakatlar sodir etilgan (yoki haqiqatda olingan) paytda aks ettiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeffektiv foiz stavkasi — aktivning boshlang‘ich balans qiymati bilan tenglashtirish uchun aktivdan foydalanish muddati mobaynida kutilayotgan kelgusidagi pul tushumlari oqimini diskontlash uchun ishlatiladigan foiz stavkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeffektiv foiz stavkasi usuli — diskont yoki mukofotni foizli daromadlarga (xarajatlarga) amortizatsiya qilish orqali yoki kechiktirilgan foiz to‘lovlarini taqsimlash orqali aktivning (majburiyatning) foydalanish muddati davomida doimiy foiz stavkasini tan olishga olib keladigan usul;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdaromadlar — bankning faoliyati davomida aksiyadorlarning ulushi oshishi bilan bog‘liq bo‘lmagan tarzda xususiy kapitalning oshishiga olib keladigan iqtisodiy naf. Daromad foizlar, foyda, dividendlar, aktivlarni sotishdan olingan tushum, mukofot, royalti, ijara haqi va boshqa ko‘rinishda bo‘lishi mumkin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfoizli daromad — bu pul mablag‘lari yoki ularning ekvivalentlaridan foydalanganlik uchun olingan daromad. Foizli daromad har qanday diskont, mukofot yoki qarz qimmatli qog‘ozlari yoxud kreditning boshlang‘ich balans qiymati bilan ularning so‘ndirish summalari o‘rtasidagi boshqa farqlarning amortizatsiya summasini ham o‘z ichiga oladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxarajatlar — xususiy kapitalni bankning aksiyadorlari o‘rtasida taqsimlanishi bilan bog‘liq bo‘lmagan kapitalning kamayishiga olib keladigan aktivlarning kamayishi yoki tugashi ko‘rinishida yoxud majburiyatlarning ko‘payishi ko‘rinishida hisobot davridagi iqtisodiy nafning kamayishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfoizli xarajatlar — bu pul mablag‘lari yoki ularning ekvivalentlaridan foydalanganlik uchun xarajatlar. Foizli xarajatlar har qanday diskont yoki qarz qimmatli qog‘ozlari yoxud qarz mablag‘larining boshlang‘ich balans qiymati bilan ularning so‘ndirish summalari o‘rtasidagi boshqa farqlarning amortizatsiya summasini o‘z ichiga oladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtan olish — bu moliyaviy hisobot elementlaridan biri, ya’ni aktiv, majburiyat, xususiy kapital, daromadlar yoki xarajatlar ta’rifini qanoatlantiradigan moddani moliyaviy holat to‘g‘risidagi hisobotga yoki moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisobot(lar)ga kiritish uchun identifikatsiyalash jarayonidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-bob. Foizli daromadlar va xarajatlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Hisoblab yozish usulidan foydalanish va foizlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Banklar o‘z moliyaviy hisobotlarini buxgalteriya hisobining hisoblab yozish usuli asosida tuzishlari kerak, bundan pul oqimlari to‘g‘risidagi hisobot mustasno.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Banklar operatsiyalarni qayta ishlash chog‘ida buxgalteriya hisobining hisoblab yozish usulini qo‘llagan holda avtomatlashtirilgan shaklda foizlarni hisoblashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Foizlar buxgalteriya hisobining hisoblab yozish usuli bo‘yicha tan olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Haftaning juma kuni hisoblab yoziladigan foizni hisoblashda odatda uch kun — juma, shanba va yakshanba kunlari uchun foizlar hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Agar joriy oy juma yoki shanba kunida tugaydigan bo‘lsa, unda foizlarni hisoblab yozish tegishlicha bir kun yoki ikki kun uchun amalga oshiriladi. Hafta oxirida qoladigan kun (kunlar) uchun foizlar keyingi oyning birinchi ish kunida hisoblab yoziladi. Bayram kunlariga nisbatan ham xuddi shunday jarayon qo‘llaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Har bir oyda hisoblab yoziladigan va aks ettiriladigan foizlar bank tomonidan o‘sha oyda olinadigan daromadlarni (sarflangan xarajatlarni) aniq aks ettirishi kerak. Hisobot davriga tegishli bo‘lgan hisoblangan foizlarning biror-bir qismi keyingi davrga o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Bankning daromadi bank tomonidan uning hisobvarag‘iga olingan va olinishi lozim bo‘lgan iqtisodiy foydaning yalpi tushumlarinigina o‘z ichiga oladi. Agentlik munosabatlarida iqtisodiy foydaning yalpi tushumi o‘ziga uchinchi shaxs nomidan yig‘iladigan va bank kapitalini oshishiga olib kelmaydigan summalarni o‘z ichiga oladi. Uchinchi shaxs nomidan inkassatsiya qilingan summalar daromad hisoblanmaydi. Bunda, bankning vositachilik haqi summasi bank daromadi hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Kreditlar bo‘yicha foizli daromadlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Kredit summasiga foizlar kredit ajratilgan kundan e’tiboran u bankka qaytarilgan yoki boshqa asoslarga ko‘ra tegishli hisobvaraqdan o‘chirilgan kundan oldingi kungacha hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Kreditlar bo‘yicha foizlar har kuni yillik bazaviy davr — 365 kundan kelib chiqqan holda hisoblab yoziladi (kreditlarning muayyan turlari bo‘yicha 360 kun bazaviy davr qilib olinadi). Kreditlar bo‘yicha foizlar quyidagi formulaga binoan hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| So‘ndirilmagan kredit qoldig‘i x foiz stavkasi x amaldagi kunlar soni |
| —————————————————————————————————————————————————— |
| 365 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, kreditlarning muayyan turlari bo‘yicha 360 kun bazaviy davr qilib olinganda foizlar hisoblanishiga amaldagi kunlar soni bir yil uchun 360 kun etib belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKreditlar bo‘yicha foizli daromadlarni hisoblashda mazkur Nizomning 1-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Kreditlar bo‘yicha foizlarni hisoblab yozish quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 16309 “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 41400-447xx “Kreditlar bo‘yicha foizli daromadlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Kredit bo‘yicha kelib tushgan foizlar quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning hisobvarag‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 16309 “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Bank aktivlari bo‘yicha foizlar bir yo‘la mukofot ko‘rinishida olinganda, buxgalteriya hisobining hisoblab yozish usuliga muvofiq mazkur mablag‘lar to‘langan vaqti va pul kelib tushgan sanasidan qat’i nazar qaysi davrga taalluqli bo‘lsa, o‘sha hisobot davrida bankning daromadlari tarkibida aks ettirilishi (amortizatsiya qilib borilishi) lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Kreditlar bo‘yicha mukofot shaklida olingan foizlarni amortizatsiya qilgan holda hisoblab yozishda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) ajratilgan kredit uchun hamkor tashkilotdan keladigan mukofot quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 202xx — “Tegishli talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22812 — “Kelgusi davr foizli daromadlari”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) foizlar mazkur Nizomning 10-bandida keltirilgan formulaga binoan hisoblanadi va quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 16309 — “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 41xxx — “Kreditlar bo‘yicha foizli daromadlarning tegishli hisobvarag‘i”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22812 — “Kelgusi davr foizli daromadlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 16309 — “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKreditlar bo‘yicha mukofotni amortizatsiya qilishda mazkur Nizomning 2-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Mijoz kreditning so‘ndirish sanasi kelgunga qadar kreditni qisman so‘ndirsa, bank foizlarni asosiy qarz summasining haqiqatda so‘ndirilmagan qismiga hisoblab yozishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Omonatlar (depozitlar) bo‘yicha foizli xarajatlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Bank omonati (depozit) summasiga foizlar omonat (depozit) bankka tushgan kunning ertasidan boshlab, to u omonatchiga qaytarilgan yoki boshqa asoslarga ko‘ra omonatchining hisobvarag‘idan o‘chirilgan kundan oldingi kungacha yoziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Omonatlar (depozitlar) bo‘yicha foizlar har kuni hisoblab yoziladi va quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 50100 — 511xx Omonatlar (depozitlar) bo‘yicha foizli xarajatlarning tegishli hisobvarag‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 224xx Omonatlar (depozitlar) bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOmonatlar (depozitlar) bo‘yicha foizli xarajatlarni hisoblashda mazkur Nizomning 3-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Foizlarni mijozga to‘lash quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 224xx “Omonatlar (depozitlar) bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning tegishli depozit hisobvarag‘i.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Mijoz omonat (depozit) summasining bir qismini olgan taqdirda, bank foizlarni omonatning (depozitning) haqiqatdagi qoldig‘iga hisoblab yozishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Qarz mablag‘lari bo‘yicha foizli xarajatlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Qarz mablag‘lari bo‘yicha foizlar har kuni hisoblab yoziladi va quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 53100 — 543xx Kreditlar, chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar va qimmatli qog‘ozlar bilan amalga oshirilgan REPO bitimlari bo‘yicha foizli xarajatlarning tegishli hisobvarag‘i;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22410 “Olingan kreditlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” yoki
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQarz mablag‘lari bo‘yicha foizli xarajatlarni hisoblashda mazkur Nizomning 4-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Foizlarni mijozga to‘lash quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22410 “Olingan kreditlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” yoki
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Qarz mablag‘lari so‘ndirish muddati kelgunga qadar to‘liq yoki qisman to‘langan hollarda, bank hisoblanadigan foizlarni asosiy summaning to‘lanmagan qismini haqiqatdagi kunlar soniga hisoblab yozishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Nominal qiymatida xarid qilingan moliyaviy vositalar bo‘yicha foizli daromadni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Moliyaviy vositalar bo‘yicha foizli daromadlar har kuni hisoblab yoziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Moliyaviy vositalar bo‘yicha foizlar quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 4xxxx “Foizli daromadlarning tegishli hisobvarag‘i”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNominal qiymatida xarid qilingan moliyaviy vositalar bo‘yicha foizli daromadlarni hisoblashda mazkur Nizomning 5-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Sotib olgunga qadar hisoblangan foizlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. To‘lanmagan foizlar foizli investitsiyalarni xarid qilgunga qadar to‘planib qolsa, unda keyingi olinadigan foizlar xarid qilgunga qadar va xarid qilingandan keyingi davrga taqsimlanadi hamda olinadigan foizlarning xarid qilingandan keyingi qismi daromad sifatida tan olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSotib olgunga qadar hisoblangan foizlarni hisoblashda mazkur Nizomning 6-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-bob. Effektiv foiz stavkalarini qo‘llagan holda foizli daromadlar va xarajatlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Effektiv foiz stavkasi usulini qo‘llash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Banklar mukofot yoki diskont bilan sotilayotgan moliyaviy vositalar bo‘yicha foizlarni hisoblab yozishda yoki shartnoma bo‘yicha har oyda foizli to‘lovlarni to‘lash grafigi ko‘rsatilmaganda effektiv foiz stavkasi usulini qo‘llashlari lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Effektiv foiz stavkasi usulini qo‘llashda mijozlar tomonidan yoki mijozlarga to‘lanadigan foizli to‘lovlar muddatlari va summalari hisoblab yozilgan foizlardan farq qilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Effektiv foiz stavkasi usuli asosida daromad kutilayotgan pul oqimlarini aktiv (majburiyat)ning dastlabki balans qiymatiga yetgunga qadar diskontlash yo‘li bilan aniqlanadi. Effektiv foiz stavkasi dasturiy ta’minotdan foydalangan holda hisoblab chiqariladi. Bunda, Microsoft Excel dasturida “Daromadlilikning ichki stavkasi”ni (VSD) hisoblash funksiyasidan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMicrosoft Excel dasturidan foydalangan holda effektiv foiz stavkasini hisoblashda mazkur Nizomning 7-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Diskont bilan sotib olingan moliyaviy vositalar bo‘yicha foizli daromadlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Diskont bilan sotib olingan moliyaviy vositalar bo‘yicha diskont quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan sotib olish sanasida aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Moliyaviy vositalarning tegishli hisobvarag‘i” — nominal qiymati bo‘yicha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 1xxxx “Moliyaviy vositalarning tegishli hisobvarag‘i bo‘yicha diskont” — farq summasiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Diskont moliyaviy vositalarning amal qilish muddati ichida effektiv foiz stavkasi usuli bo‘yicha amortizatsiya qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiskont bilan sotib olingan moliyaviy vositalar bo‘yicha effektiv foiz stavkasi yordamida foizli daromadlarni hisoblashda mazkur Nizomning 8-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Mukofot bilan sotib olingan moliyaviy vositalar bo‘yicha foizli daromadlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Moliyaviy vositalar bo‘yicha mukofot quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan sotib olish sanasida aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Moliyaviy vositalarning tegishli hisobvarag‘i” — nominal qiymati bo‘yicha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Moliyaviy vositalarning tegishli hisobvarag‘i bo‘yicha mukofot” — farq summasiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Mukofot bilan sotib olingan moliyaviy vositalarning amal qilish muddati ichida effektiv foiz stavkasi usuli bo‘yicha amortizatsiya qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMukofot bilan sotib olingan moliyaviy vositalar bo‘yicha effektiv foiz stavkasi yordamida foizli daromadlarni hisoblashda mazkur Nizomning 8-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Diskont bilan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha foizli xarajatlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Qimmatli qog‘ozlar diskont bilan chiqarilganda diskont sotish sanasida aks ettiriladi va qimmatli qog‘ozlarning amal qilish muddati ichida effektiv foiz stavkasi usuli bo‘yicha amortizatsiya qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiskont bilan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha effektiv foiz stavkasida foizli xarajatlarni hisoblashda mazkur Nizomning 9-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Diskont amortizatsiyasi quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 542xx “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha foizli xarajatlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 23698 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha diskont (kontr-passiv)”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Mukofot bilan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha foizli xarajatlarni tan olish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Qimmatli qog‘ozlar mukofot bilan chiqarilganda, mukofot sotish sanasida aks ettiriladi va qimmatli qog‘ozlarning amal qilish muddati ichida effektiv foiz stavkasi usuli bo‘yicha amortizatsiya qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMukofot bilan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha effektiv foiz stavkasida foizli xarajatlarni hisoblashda mazkur Nizomning 9-ilovasida keltirilgan misoldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Mukofot amortizatsiyasi quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 23696 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha mukofot”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 542xx “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha foizli xarajatlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-bob. Yakuniy qoida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
1-ILOVA
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKreditlar bo‘yicha foizlarni hisoblashga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022-yil 1-yanvar kuni bank mijozga yillik foiz stavkasi 24% bo‘lgan, 1 000 000 so‘mlik qisqa muddatli kredit berdi. Kreditni so‘ndirish sanasi 2022-yil 1-aprel. Foizlar har oyning oxirida to‘lanadi, asosiy qarz summasi esa so‘ndirish muddati kelganda to‘lanadi. Bunda, 2022-yil 1-yanvardan boshlab bank:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) mazkur Nizomning 10-bandida keltirilgan formulaga asosan foizlarni quyidagicha hisoblaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(1 000 000 x 24%)/365 = 657,53 so‘m (kunlik foiz summasi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) har kuni kunlik foiz summasini (657,53 so‘m) quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 16309 “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 41400 — 447xx “Kreditlar bo‘yicha foizli daromad”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobot davrida (2022-yil yanvar oyi uchun) foizli daromad 20 383,56 so‘mni (657,53 x 31 (haqiqatdagi kunlar soni)= 20 383,56 so‘m) tashkil etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFoizlarni to‘lash kredit shartnomasi shartlariga muvofiq hisobot davri so‘ngida (har oyda) amalga oshirilishi sababli 31 kun (yanvar oyi) davomida kreditdan foydalanganlik uchun foizlar (20 383,56 so‘m) qarzdorning bankka bergan ko‘rsatmasiga asosan uning depozit hisobvarag‘idan yechib olinadi va quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 20xxx “Talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlarning tegishli hisobvarag‘i”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 16309 “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
2-ILOVA
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKreditlar bo‘yicha mukofotni amortizatsiya qilishga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBank mijozga 2021-yil 1-yanvarda 0 foizdan 2 yil muddatga 1 000 000 so‘m kredit ajratgan. Bank foizli daromadni (2 yil uchun) o‘zi hamkorlik o‘rnatgan tashkilotdan ajratilgan kreditning 20 foizi miqdorida mukofot ko‘rinishida oladi. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) ajratilgan kredit uchun hamkor tashkilotdan keladigan mukofot (2 yil uchun 200 000 so‘m miqdoridagi) bo‘yicha quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 202xx “Tegishli talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar (hamkor tashkilotning hisobvarag‘i)”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22812 “Kelgusi davr foizli daromadlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) foizlarni hisoblash quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 16309 “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 41xxx “Kreditlar bo‘yicha foizli daromadlarning tegishli hisobvarag‘i”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22812 “Kelgusi davr foizli daromadlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 16309 “Kreditlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNatijada 2021-yil yanvar uchun foizli daromad 15 232 so‘mni tashkil etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKredit bo‘yicha mukofot amortizatsiyasi quyidagi jadvalda ko‘rsatilgan tartibda hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
To‘lov raqami |
Sana |
Shartnoma bo‘yicha pul oqimi |
Mukofot amortizatsiyasi |
Kreditni so‘ndirish bo‘yicha to‘lovlar grafigi |
Kredit qoldig‘i |
|
- 1 000 000 |
|||||
|
200 000 |
|||||
|
1 |
1.01.2021 |
42 466 |
- 15 232 |
42 466 |
957 534 |
|
2 |
31.01.2021 |
38 356 |
- 13 278 |
38 356 |
919 178 |
|
3 |
28.02.2021 |
42 466 |
- 14 236 |
42 466 |
876 712 |
|
4 |
31.03.2021 |
41 096 |
- 13 253 |
41 096 |
835 616 |
|
5 |
30.04.2021 |
42 466 |
- 13 169 |
42 466 |
793 151 |
|
6 |
31.05.2021 |
41 096 |
- 12 200 |
41 096 |
752 055 |
|
7 |
30.06.2021 |
42 466 |
- 12 061 |
42 466 |
709 589 |
|
8 |
31.07.2021 |
42 466 |
- 11 482 |
42 466 |
667 123 |
|
9 |
31.08.2021 |
41 096 |
- 10 537 |
41 096 |
626 027 |
|
10 |
30.09.2021 |
42 466 |
- 10 310 |
42 466 |
583 562 |
|
11 |
31.10.2021 |
41 096 |
- 9 382 |
41 096 |
542 466 |
|
12 |
30.11.2021 |
42 466 |
- 9 094 |
42 466 |
500 000 |
|
13 |
31.12.2021 |
42 466 |
- 8 458 |
42 466 |
457 534 |
|
14 |
31.01.2022 |
38 356 |
- 7 049 |
38 356 |
419 178 |
|
15 |
28.02.2022 |
42 466 |
- 7 215 |
42 466 |
376 712 |
|
16 |
31.03.2022 |
41 096 |
- 6 331 |
41 096 |
335 616 |
|
17 |
30.04.2022 |
42 466 |
- 5 882 |
42 466 |
293 151 |
|
18 |
31.05.2022 |
41 096 |
- 5 016 |
41 096 |
252 055 |
|
19 |
30.06.2022 |
42 466 |
- 4 498 |
42 466 |
209 589 |
|
20 |
31.07.2022 |
42 466 |
- 3 775 |
42 466 |
167 123 |
|
21 |
31.08.2022 |
41 096 |
- 2 940 |
41 096 |
126 027 |
|
22 |
30.09.2022 |
42 466 |
- 2 312 |
42 466 |
83 562 |
|
23 |
31.10.2022 |
41 096 |
- 1 497 |
41 096 |
42 466 |
|
24 |
30.11.2022 |
42 466 |
- 793 |
42 466 |
- |
|
200 000 |
1 000 000 |
||||
|
Yillik effektiv foiz stavkasi |
24,9% |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
3-ILOVA
3-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOmonatlar (depozitlar) bo‘yicha foizli xarajatlarni hisobga olishga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBank 2022-yil 9-fevralda mijozdan 500 000 so‘m miqdorida 13 oy muddatga omonatga (depozitga) mablag‘ jalb etdi. Shartnoma bo‘yicha foiz stavkasi yillik 22% miqdorida belgilangan. Omonat qabul qilingan kunning ertasidan boshlab bank:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) kunlik foizlarni quyidagicha hisoblaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш500 000 x 22% / 365= 301,37 so‘m (kunlik foiz summasi)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) har kuni kunlik foiz summasi (301,37 so‘mga) quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 50100-511xx “Depozitlar bo‘yicha foizli xarajatlarning tegishli hisobvarag‘i”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22405 “Muddatli depozitlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOmonat (depozit) shartnomasiga muvofiq hisobot davri (fevralda) oxirida to‘lash uchun hisoblangan foizlar 5 726,03 so‘mni (307,37 x 19 = 5 726,03 so‘m) tashkil qiladi va ularni to‘lab berish quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22405 — “Muddatli depozitlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOmonatga (depozitga) doir foizlarni to‘lab berish quyidagi jadval bo‘yicha amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
To‘lov raqami |
Sana |
Hisobot oyidagi kunlar soni |
Hisobot oyida foizli xarajatlar |
Omonat (depozit) summasi |
|
09.02.2021 |
1 000 000 |
500 000 | ||
|
1 |
28.02.2021 |
19 |
5 726,03 |
500 000 |
|
2 |
31.03.2021 |
31 |
9 342,47 |
500 000 |
|
3 |
30.04.2021 |
30 |
9 041,10 |
500 000 |
|
4 |
31.05.2021 |
31 |
9 342,47 |
500 000 |
|
5 |
30.06.2021 |
30 |
9 041,10 |
500 000 |
|
6 |
31.07.2021 |
31 |
9 342,47 |
500 000 |
|
7 |
31.08.2021 |
31 |
9 342,47 |
500 000 |
|
8 |
30.09.2021 |
30 |
9 041,10 |
500 000 |
|
9 |
31.10.2021 |
31 |
9 342,47 |
500 000 |
|
10 |
30.11.2021 |
30 |
9 041,10 |
500 000 |
|
11 |
31.12.2021 |
31 |
9 342,47 |
500 000 |
|
12 |
31.01.2022 |
31 |
9 342,47 |
500 000 |
|
13 |
28.02.2022 |
28 |
8 438,36 |
500 000 |
|
14 |
09.03.2022 |
8 |
2 410,96 |
0 |
|
Jami |
392 |
118 136,99 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
4-ILOVA
4-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQarz mablag‘lari bo‘yicha foizli xarajatlarni hisobga olishga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш201X yil 1-avgustda A bank V bankdan qisqa muddatli kredit sifatida 10 000 000 so‘m qarz oldi. Qarzni so‘ndirish muddati 201X yil 1-noyabr bo‘lib, qarzning foiz stavkasi 36% ni tashkil etadi. Foizlar har oyda to‘lanadi. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) avgust oyi uchun hisoblangan foizlar quyidagicha hisoblanadi hamda mazkur oy uchun foizli xarajatlar 305 753,42 so‘mni tashkil etadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(10 000 000 x 36%) / 365 x 31 (haqiqatdagi kunlar soni) = 305 753,42 so‘m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) avgust oyi uchun hisoblangan foizlar har kuni quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 531xx “To‘lanishi lozim bo‘lgan qisqa muddatli kreditlar bo‘yicha foizli xarajatlar” (avgust oyi uchun 305 753,42 so‘m, har kuni 9 863,01 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22410 “Olingan kreditlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) hisoblangan foizlarni to‘lash quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22410 “Olingan kreditlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” (avgust oyi uchun 305 753,42 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
5-ILOVA
5-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNominal qiymatida xarid qilingan moliyaviy vositalar bo‘yicha foizli daromadlarni hisoblashga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBank 20X1 yil 1-yanvarda har birining nominal qiymati 1 500 so‘m bo‘lgan 10 ta obligatsiya sotib oldi, ularning so‘ndirish muddati 20X1 yil 1-iyunda keladi. Ularning foiz stavkasi 30% miqdorida belgilangan va har oyda to‘lanishi lozim. Obligatsiyalar nominal qiymati bo‘yicha sotib olinganligi sababli foizli daromadlar nominal qiymatga nisbatan hisoblanadi. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) yanvar oyi uchun hisoblangan foizlar summasi quyidagicha hisoblanadi hamda mazkur oy uchun hisoblangan foizlar summasi 382,19 so‘mni tashkil qiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(15 000 x 30%) / 365=12,33 x 31= 382,19 so‘m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) yanvar oyi uchun hisoblangan foizlar har kuni quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i” (yanvar oyi uchun 382,19 so‘m, har kuni 12,33 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 4xxxx “Foizli daromadlarning tegishli hisobvarag‘i”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) yanvar oyi uchun hisoblangan foizlar olinganda, quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (yanvar oyi uchun 382,19 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 1xxxx “Olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
6-ILOVA
6-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNominal qiymatida chiqarilgan va foizlarni to‘lash sanasi kelguniga qadar sotilgan obligatsiyalar bo‘yicha foizli daromadlarni hisoblashga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш201X yil 1-mart kuni A bank 201X yil 1-yanvarda chiqarilgan, har yarim yilda 1-yanvar va 1-iyulda to‘lanadigan foizli daromad keltiruvchi, nominal qiymati 800 000 so‘m bo‘lgan 10 yillik obligatsiyalarni yillik 10 foiz stavka bo‘yicha sotib oldi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur holatda obligatsiyani sotib olish uchun A bank obligatsiyaning 10 foiz stavkasidan 2 oylik foizini hisoblab sotuvchiga to‘laydi hamda 201X yilning 1-iyulida 6 oy uchun olingan foizli daromadni faqat 4 oy uchun hisoblaydi. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) 2 oy uchun foizli daromad va xarid qiymati quyidagicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш800 000 x 10% x 2/12 = 13 333 so‘m — foizli daromad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш800 000 so‘m + 13 333 so‘m = 813 333 so‘m — xarid qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) A bank tomonidan 201X yil 1-mart kuni quyidagi o‘tkazma amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1XXXX “Qarz qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha tegishli hisobvaraq” (800 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 16311 “Amortizatsiyalangan qiymati bo‘yicha baholanadigan qarz qimmatli qog‘ozlarga qilingan investitsiyalar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” (13 333 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (813 333 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) A bank tomonidan 201X yil 31-mart, 30-aprel, 31-may va 30-iyun kunlari quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 16311 “Amortizatsiyalangan qiymati bo‘yicha baholanadigan qarz qimmatli qog‘ozlarga qilingan investitsiyalar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” (6 667 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 44813 “Korxonalarning qarz qimmatli qog‘ozlariga qilingan investitsiyalar bo‘yicha foizli daromadlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) A bank tomonidan 201X yil 1-iyul kuni quyidagi o‘tkazma amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit” (40 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 16311 “Amortizatsiyalangan qiymati bo‘yicha baholanadigan qarz qimmatli qog‘ozlarga qilingan investitsiyalar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
7-ILOVA
7-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMicrosoft Excel dasturidan foydalangan holda effektiv foiz stavkasini chiqarishga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Excel dasturidagi jadval | ||||||||
|
1. A |
B |
C |
D |
E |
F |
G |
N |
I |
|
2. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3. |
davr |
pul kirimi va chiqimi |
sana |
pul mablag‘lari ko‘rinishida olingan foizlar |
shartnoma bo‘yicha hisoblangan foizlar |
diskontni amortizatsiyasi |
foizli daromad |
obligatsiyaning balans qiymati |
|
4. |
|
-93 000 |
1/1/X1 |
0 |
|
|
|
93 000 |
|
5. |
1 |
0 |
|
|
1 500 |
101 |
1 601 |
94 601 |
|
6. |
2 |
0 |
|
|
1 500 |
129 |
1 629 |
96 230 |
|
7. |
3 |
0 |
|
|
1 500 |
157 |
1 657 |
97 887 |
|
8. |
4 |
0 |
|
|
1 500 |
185 |
1 685 |
99 572 |
|
9. |
5 |
0 |
|
|
1 500 |
214 |
1 714 |
101 287 |
|
10. |
6 |
0 |
|
|
1 500 |
244 |
1 744 |
103 030 |
|
11. |
7 |
0 |
|
|
1 500 |
274 |
1 774 |
104 804 |
|
12. |
8 |
0 |
|
|
1 500 |
304 |
1 804 |
106 609 |
|
13. |
9 |
0 |
|
|
1 500 |
336 |
1 836 |
108 444 |
|
14. |
10 |
0 |
|
|
1 500 |
367 |
1 867 |
110 312 |
|
15. |
11 |
0 |
|
|
1 500 |
399 |
1 899 |
112 211 |
|
16. |
12 |
18 000 |
31/12/X1 |
18 000 |
1 500 |
432 |
1 932 |
96 143 |
|
17. |
13 |
0 |
|
|
1 500 |
155 |
1 655 |
97 798 |
|
18. |
14 |
0 |
|
|
1 500 |
184 |
1 684 |
99 482 |
|
19. |
15 |
0 |
|
|
1 500 |
213 |
1 713 |
101 195 |
|
20. |
16 |
0 |
|
|
1 500 |
242 |
1 742 |
102 937 |
|
21. |
17 |
0 |
|
|
1 500 |
272 |
1 772 |
104 709 |
|
22. |
18 |
0 |
|
|
1 500 |
303 |
1 803 |
106 512 |
|
23. |
19 |
0 |
|
|
1 500 |
334 |
1 834 |
108 346 |
|
24. |
20 |
0 |
|
|
1 500 |
365 |
1 865 |
110 211 |
|
25. |
21 |
0 |
|
|
1 500 |
398 |
1 898 |
112 109 |
|
26. |
22 |
0 |
|
|
1 500 |
430 |
1 930 |
114 039 |
|
27. |
23 |
0 |
|
|
1 500 |
463 |
1 963 |
116 003 |
|
28. |
24 |
118 000 |
31/12/X2 |
18 000 |
1 500 |
497 |
1 997 |
100 000 |
|
31. |
|
|
|
|
36 000 |
7 000 |
43 000 |
|
|
32. |
VSD = |
0,017217 |
|
|
|
|
|
|
|
33. |
Yillik = |
0,206609 |
|
|
|
|
|
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsos qilib olingan ma’lumotlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишB5 — B28 kataklar obligatsiyaning muddatini (24 oyni) aks ettiradi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишC5 — C28 kataklar pul mablag‘larining oylik kirim va chiqimlarini o‘z ichiga oladi. Pul mablag‘larining oqimlari kunlik, oylik, choraklik yoki yillik kiritilishi mumkin, bunda izchillik ta’minlanishi lozim. Pul oqimlari mavjud bo‘lmagan davrlarga “nol” raqami kiritilishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF5 — F28 kataklar shartnoma bo‘yicha oylik hisoblangan foizlarni aks ettiradi. Foizlar har yillik asnosida to‘lanadi (E ustuni) hamda F ustunida ko‘rsatilgan summa yillik foiz summasiga (1/12) teng;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI4 katagi obligatsiya uchun to‘langan summani ifodalaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisob-kitoblar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS32 katagi daromadlilikni ichki stavkasini hisoblashni ifodalaydi. Ushbu katakda foydalanuvchi formulani Excel dasturida (1) “Vstavka” menyusidagi (2) “Funksiya” bandini va ushbu banddagi (3) “Finansoviy” kategoriyasini hamda (4) “VSD” funksiyasini tanlab topish mumkin. Bunda, “znacheniya” kiritilishini talab qiluvchi oyna namoyon bo‘ladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишshartnoma bo‘yicha obligatsiyalarning mavjud bo‘lgan muddati davomidagi pul mablag‘larining kirim va chiqimlarini, dastlabki investitsiyani (manfiy raqamlarda kiritilgan chiqimlar) inobatga olgan holda ifodalovchi “S4:S28” diapazonni kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS33 katagi yillik hisobdagi daromadlilik ichki stavkasini ifodalaydi va ushbu katakda “S32*12” formulasi qo‘llaniladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN5 katagida “I4*$C$32” formulasi qo‘llaniladi. Ushbu formula S32 katagidagi daromadlilik ichki stavkasini qo‘llagan holda muddat boshidagi balans qiymatini hisoblaydi. Formulada C32 katagidan oldin va keyin $ belgisini qo‘llash summani o‘zgarishsiz qoldirish imkonini beradi hamda ushbu formulani keyinchalik N6 — N28 kataklariga ko‘chirish mumkin bo‘ladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG ustuni shartnoma bo‘yicha foizlar va effektiv foiz stavkasiga asoslangan foizlar o‘rtasidagi farq bo‘lgan diskont amortizatsiyasini ifodalaydi. G5 katagida “N5 — F5” formulasi qo‘llaniladi. Ushbu formulani G28 katagiga to‘liq ko‘chirish mumkin bo‘ladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI ustuni obligatsiyalarning balans qiymatini (nominal qiymat minus qolgan amortizatsiyalanmagan diskont) aks ettiradi. I4 katagi kirish summasini ifodalaydi. I5 katagida “I4 + N5 -E5” formulasi qo‘llaniladi. Ushbu formula pastga I28 katagigacha to‘liq ko‘chirilishi mumkin bo‘ladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31-qator jami summani chiqarishni ifoda etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
8-ILOVA
8-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiskont yoki mukofot bilan sotib olingan moliyaviy vositalar bo‘yicha effektiv foiz stavkasi yordamida foizli daromadlarni hisoblashga doir misollar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Diskontga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20X1 yil 1-yanvarda A bank D kompaniyaning 18 foizli, 2 yil muddatga, nominal qiymati 100 000 so‘m bo‘lgan obligatsiyalarini 93 foizli nominal qiymatdan sotib oladi. Foizlar har yili 31-dekabrda to‘lanishi lozim. Chegirmalarni amortizatsiya qilish uchun effektiv foiz stavkasi usulidan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишObligatsiyalar diskont bilan (nominal qiymatidan past narxda) sotib olinganligi sababli daromad (20,66%) foizning nominal stavkasidan (18%) oshadi. A bank daromadlilikning effektiv stavkasini (rentabellikni) oshirish maqsadida xarid sanasi va so‘ndirish sanasi orasida 7 000 so‘m chegirmalarni ishlab topadi. Obligatsiyalarning sotib olinishi quyidagi o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlarning tegishli hisobvarag‘i” — nominal qiymati bo‘yicha 100 000 so‘m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlarning tegishli hisobvarag‘i bo‘yicha diskont” — farq summasiga 7 000 so‘m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (93 000 so‘m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiskont bilan sotib olingan obligatsiyaning foizli daromadi, chegirmalar amortizatsiyasi va balans qiymatini hisob-kitob qilish uchun 1-jadvaldan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
1-jadval |
|
Sana |
Pul mablag‘lari ko‘rinishida olingan foizlar |
Shartnoma bo‘yicha hisoblangan foizlar |
Diskont amortizatsiyasi |
Foizli daromad |
Obligatsiyalarning balans qiymati |
|
a |
b |
c |
d | ||
|
20X1 1 yanv. |
0 |
93 000 | |||
|
31 yanv. |
1 500 |
101 |
1 601 |
94 601 | |
|
28 fevr. |
1 500 |
129 |
1 629 |
96 230 | |
|
31-mart |
1 500 |
157 |
1 657 |
97 887 | |
|
30 apr. |
1 500 |
185 |
1 685 |
99 572 | |
|
31-may |
1 500 |
214 |
1 714 |
101 287 | |
|
30-iyun |
1 500 |
244 |
1 744 |
103 030 | |
|
31-iyul |
1 500 |
274 |
1 774 |
104 804 | |
|
31 avg. |
1 500 |
304 |
1 804 |
106 609 | |
|
30 sent. |
1 500 |
336 |
1 836 |
108 444 | |
|
31 okt. |
1 500 |
367 |
1 867 |
110 312 | |
|
30-noyabr |
1 500 |
399 |
1 899 |
112 211 | |
|
31 dek. |
18 000 |
1 500 |
432 |
1 932 |
96 143 |
|
20X2 31 yanv. |
1 500 |
155 |
1 655 |
97 798 | |
|
28 fevr. |
1 500 |
184 |
1 684 |
99 482 | |
|
31-mart |
1 500 |
213 |
1 713 |
101 195 | |
|
30 apr. |
1 500 |
242 |
1 742 |
102 937 | |
|
31-may |
1 500 |
272 |
1 772 |
104 709 | |
|
30-iyun |
1 500 |
303 |
1 803 |
106 512 | |
|
31-iyul |
1 500 |
334 |
1 834 |
108 346 | |
|
31 avg. |
1 500 |
365 |
1 865 |
110 211 | |
|
30 sent. |
1 500 |
398 |
1 898 |
112 109 | |
|
31 okt. |
1 500 |
430 |
1 930 |
114 039 | |
|
30-noyabr |
1 500 |
463 |
1 963 |
116 003 | |
|
31 dek. |
18 000 |
1 500 |
497 |
1 997 |
100 000 |
|
Jami |
36 000 |
7 000 |
43 000 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) jadval ustunlari bo‘yicha hisoblash formulalari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(a) = 100.000 x 18%/12
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(b) = (a) — (c)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(c) = (d) x 20,66% /12;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) har oyda quyidagi o‘tkazma amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i” 1 500 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlarning tegishli hisobvarag‘i bo‘yicha diskont” 101 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 4xxxx “Qimmati qog‘ozlar bo‘yicha foizli daromadlarning tegishli hisobvarag‘i” 1 601 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) 31/12/20X1 sanada quyidagi o‘tkazma amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” 18 000 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i” 18 000 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Mukofotga doir misol
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишB bank 20X1 yil 1-yanvarda 24 foizli, 2 yil muddatli, nominal qiymati 100 000 so‘m bo‘lgan obligatsiyalarni sotib olgan. Foizlar har oyda to‘lanadi. Obligatsiyalar 105 000 so‘mga sotib olingan, bu obligatsiyalar bo‘yicha 85 000 so‘m mukofot va effektiv foiz stavkasi 20,92%ni tashkil qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) Obligatsiyalarni sotib olish quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlarning tegishli hisobvarag‘i” — nominal qiymati bo‘yicha 100 000 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlarning tegishli hisobvarag‘i bo‘yicha mukofot” 5 000 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” 105 000 so‘m
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMukofot bilan sotib olingan obligatsiyaning foizli daromadi, mukofot amortizatsiyasi va balans qiymatini hisob-kitob qilish uchun 2-jadvaldan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
2-jadval |
|
Sana |
Pul mablag‘lari ko‘rinishida olingan foizlar |
Shartnoma bo‘yicha hisoblangan foizlar |
Mukofot amortizatsiyasi |
Foizli daromad |
Obligatsiya-larning balans qiymati |
|
(a)=100 000x24%/12 |
(b)=(a)-(c) |
(c)=(d)x20,92%/12 |
(d) | ||
|
20X1 1 yanv. |
105 000 | ||||
|
31 yanv. |
2 000 |
2 000 |
-170 |
1 830 |
104 830 |
|
28 fevr. |
2 000 |
2 000 |
-173 |
1 827 |
104 658 |
|
31-mart |
2 000 |
2 000 |
-176 |
1 824 |
104 482 |
|
30 apr. |
2 000 |
2 000 |
-179 |
1 821 |
104 304 |
|
31-may |
2 000 |
2 000 |
-182 |
1 818 |
104 122 |
|
30-iyun |
2 000 |
2 000 |
-185 |
1 815 |
103 937 |
|
31-iyul |
2 000 |
2 000 |
-188 |
1 812 |
103 749 |
|
31 avg. |
2 000 |
2 000 |
-191 |
1 809 |
103 558 |
|
30 sent. |
2 000 |
2 000 |
-195 |
1 805 |
103 363 |
|
31 okt. |
2 000 |
2 000 |
-198 |
1 802 |
103 165 |
|
30-noyabr |
2 000 |
2 000 |
-202 |
1 798 |
102 963 |
|
31 dek. |
2 000 |
2 000 |
-205 |
1 795 |
102 758 |
|
20X2 31 yanv. |
2 000 |
2 000 |
-209 |
1 791 |
102 550 |
|
28 fevr. |
2 000 |
2 000 |
-212 |
1 788 |
102 337 |
|
31-mart |
2 000 |
2 000 |
-216 |
1 784 |
102 121 |
|
30 apr. |
2 000 |
2 000 |
-220 |
1 780 |
101 902 |
|
31-may |
2 000 |
2 000 |
-224 |
1 776 |
101 678 |
|
30-iyun |
2 000 |
2 000 |
-227 |
1 773 |
101 451 |
|
31-iyul |
2 000 |
2 000 |
-231 |
1 769 |
101 219 |
|
31 avg. |
2 000 |
2 000 |
-235 |
1 765 |
100 984 |
|
30 sent. |
2 000 |
2 000 |
-240 |
1 760 |
100 744 |
|
31 okt. |
2 000 |
2 000 |
-244 |
1 756 |
100 500 |
|
30-noyabr |
2 000 |
2 000 |
-248 |
1 752 |
100 252 |
|
31 dek. |
2 000 |
2 000 |
-252 |
1 748 |
100 000 |
|
Jami |
48 000 |
-5 000 |
43 000 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) 20X1 yil yanvar oyi uchun foizli daromad quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i” (2 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 1xxxx “Qimmatli qog‘ozlarning tegishli hisobvarag‘i bo‘yicha mukofot” (170 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 4xxxx “Qimmati qog‘ozlar bo‘yicha foizli daromadlarning tegishli hisobvarag‘i” (1 830 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) Har oylik foizli to‘lov olinganda quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (2 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 1xxxx “Qimmati qog‘ozlar bo‘yicha olinishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlarning tegishli hisobvarag‘i” (2 000 so‘m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTijorat banklarida foizlarni hisoblash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
9-ILOVA
9-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiskont yoki mukofot bilan chiqarilgan moliyaviy vositalar bo‘yicha effektiv foiz stavkasida foizli xarajatlarni hisoblashga doir misollar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Diskontga doir misol.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV bank 20X1 yil 1-yanvarda nominal qiymati 100 000 so‘m, 8 foizli, 5 yil muddatli obligatsiya chiqardi. Foizlar 1-iyulda va 1-yanvarda to‘lanadi. Obligatsiya 92 278 so‘mga sotildi hamda bu obligatsiya bo‘yicha diskont 7 722 so‘m va effektiv foiz stavkasi 10%.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChiqarilgan obligatsiya bo‘yicha quyidagicha buxgalteriya o‘tkazma bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (92 278 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 23698 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha diskont (kontr-passiv)” (7 722 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 23600 “Bank tomonidan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar” (100 000 so‘m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiskont bilan chiqarilgan obligatsiya bo‘yicha effektiv foiz stavkasida foizli xarajatlarni hisob-kitob qilish uchun 1-jadvaldan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
1-jadval |
|
Sana |
To‘langan pulli foizlar |
Foizli xarajat |
Obligatsiya bo‘yicha diskont amortizatsiyasi |
Obligatsiyaning balans qiymati |
|
(a) 8% / 2 x 100 000 |
(b) 10 %/2 x balans qiymati |
(c)=(b)-(a) |
(d) | |
|
1/1/20X1 |
92 278 | |||
|
7/1/20X1 |
4 000 |
4 614 |
614 |
92 892 |
|
1/1/20X2 |
4 000 |
4 645 |
645 |
93 536 |
|
7/1/20X2 |
4 000 |
4 677 |
677 |
94 213 |
|
1/1/20X3 |
4 000 |
4 711 |
711 |
94 924 |
|
7/1/20X3 |
4 000 |
4 746 |
746 |
95 670 |
|
1/1/20X4 |
4 000 |
4 784 |
784 |
96 454 |
|
7/1/20X4 |
4 000 |
4 823 |
823 |
97 276 |
|
1/1/20X5 |
4 000 |
4 864 |
864 |
98 140 |
|
7/1/20X5 |
4 000 |
4 907 |
907 |
99 047 |
|
1/1/20X6 |
4 000 |
4 952 |
952 |
100 000 |
|
jami |
40 000 |
47 722 |
7 722 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) 20X1 yil yanvar-iyun oylari uchun foizli xarajat quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 542xx “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha foizli xarajatlar” (4 614 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 23698 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha diskont (kontr-passiv)” (614 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” (4 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) 20X1 yil 1-iyulda V bank to‘langan foizlar quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” (4 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (4 000 so‘m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20X1 yil uchun V bank o‘z hisobotida 9 259 (4 614 + 4 645) so‘m miqdorida foizli xarajatni aks ettiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Mukofotga doir misol.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV bank 20X1 yil 1-yanvarda nominal qiymati 100 000 so‘m, 8 foizli, 5 yil muddatli obligatsiya chiqardi. Foizlar 1-iyulda va 1-yanvarda to‘lanadi. Obligatsiya 108 530 so‘mga sotildi, bu obligatsiya bo‘yicha mukofot 8 530 so‘m va effektiv foiz stavkasi 6%.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) 20X1 yil 1-yanvarda chiqarilgan obligatsiya quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (108 530 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 23696 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha mukofot” (8 530 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 23600 “Bank tomonidan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar” (100 000 so‘m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMukofot bilan chiqarilgan obligatsiya bo‘yicha effektiv foiz stavkasida foizli xarajatlarni hisob-kitob qilish uchun 2-jadvaldan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
2-jadval |
|
Sana |
To‘langan pulli foizlar |
Foizli xarajat 6,0% x balans qiymati |
Obligatsiya bo‘yicha mukofot amortizatsiyasi |
Obligatsiyaning balans qiymati |
|
(a) 8% / 2 x 100 000 |
(b) 6%/2 x balans qiymati |
(c)=(b)-(a) |
(d) | |
|
1/1/20X1 |
108 530 | |||
|
7/1/20X1 |
4 000 |
3 256 |
744 |
107 786 |
|
1/1/20X2 |
4 000 |
3 234 |
766 |
107 019 |
|
7/1/20X2 |
4 000 |
3 211 |
789 |
106 230 |
|
1/1/20X3 |
4 000 |
3 187 |
813 |
105 417 |
|
7/1/20X3 |
4 000 |
3 163 |
837 |
104 579 |
|
1/1/20X4 |
4 000 |
3 137 |
863 |
103 717 |
|
7/1/20X4 |
4 000 |
3 112 |
888 |
102 828 |
|
1/1/20X5 |
4 000 |
3 085 |
915 |
101 913 |
|
7/1/20X5 |
4 000 |
3 057 |
943 |
100 971 |
|
1/1/20X6 |
4 000 |
3 029 |
971 |
100 000 |
|
Jami |
40 000 |
31 470 |
8 530 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) 20X1 yil yanvar-iyun oylari uchun foizli xarajat quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 542xx “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha foizli xarajatlar” (3 256 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 23696 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha mukofot” (744 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” (4 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) 20X1 yil 1-iyulda V bank tomonidan to‘langan foizlar quyidagi buxgalteriya o‘tkazmasi bilan aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDt 22414 “Chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan hisoblangan foizlar” (4 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt “Kassa hisobvarag‘i yoki bankning vakillik hisobvarag‘i yoxud mijozning depozit hisobvarag‘i” (4 000 so‘m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20X1 yil uchun V bank o‘z hisobotida 6 490 (3 256 + 3 234) so‘m miqdorida foizli xarajatni aks ettiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2023-yil 23-avgustdagi 27/4-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘z kuchini yo‘qotgan deb topilayotgan ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar ro‘yxati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2003-yil 11-oktabrdagi 25/8-son “Tijorat banklarida foizlarni hisoblash to‘g‘risida nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori (ro‘yxat raqami 1306, 2004-yil 30-yanvar) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-y., 4-son, 51-modda).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2014-yil 21-fevraldagi 4/7-son “Tijorat banklarida foizlarni hisoblash to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirishlar va qo‘shimcha kiritish haqida”gi qarori (ro‘yxat raqami 1306-1, 2014-yil 6-mart) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2014-y., 10-son, 118-modda).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2014-yil 10-oktabrdagi 35/1-son “Tijorat banklarida foizlarni hisoblash to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirishlar kiritish haqida”gi qarori (ro‘yxat raqami 1306-2, 2014-yil 17-oktabr) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2014-y., 42-son, 526-modda).
(Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 03.10.2023-y., 10/23/3460/0742-son)