Tabiiy gaz uchun hisob-kitob qilish mexanizmini takomillashtirish, tuzilgan shartnomalarga muvofiq gaz bilan taʼminlovchi tashkilotlar va isteʼmolchilarning tabiiy gaz oʻz vaqtida yetkazib berilishi va uning uchun haq toʻlanishi uchun masʼuliyatini kuchaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Tabiiy gaz isteʼmolchilari va gaz bilan taʼminlovchi tashkilotlar oʻrtasidagi oʻzaro hisob-kitoblar tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va 2005-yil 1-iyundan boshlab amalga kiritilsin.

“Oʻzbekneftgaz” milliy xolding kompaniyasi, “Oʻzkommunxizmat” agentligi tabiiy gaz isteʼmolchilari bilan birgalikda bir oy muddatda shartnoma munosabatlarini koʻrsatib oʻtilgan Nizomga muvofiqlashtirsinlar.

2. “Oʻzbekenergo” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi va “Oʻzkimyosanoat” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Mahsulotlar, xom ashyo va materiallarning yuqori likvidli turlarini sotishning bozor mexanizmlarini joriy etishni davom ettirish toʻgʻrisida” 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan oʻzlariga qarashli korxonalar uchun gaz bilan taʼminlashning Oʻzbekiston neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish davlat inspeksiyasi bilan kelishilgan texnologik va avariya broni darajasini ikki oy muddatda tasdiqlasinlar.

3. Yetkazib berilgan tabiiy gaz uchun qarzlarni undirish toʻgʻrisidagi daʼvolar boʻyicha arizalar xoʻjalik sudlarida va fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarda koʻrib chiqilayotganda tabiiy gaz yetkazib beruvchi tashkilotlar oldindan davlat boji toʻlashdan ozod qilinsin, keyinchalik davlat boji summasi aybdor tomondan undirilsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, tegishli vazirliklar va idoralar bir oy muddatda idoraviy normativ hujjatlarni mazkur qarorga muvofiqlashtirsinlar.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin.

1. Mazkur Nizom tabiiy gaz isteʼmolchilari va gaz bilan taʼminlovchi tashkilotlar oʻrtasidagi oʻzaro hisob-kitoblar tartibini belgilaydi.

2. Mazkur Nizomda quyidagi atamalar va taʼriflar qoʻllaniladi:

budjet tashkiloti — ularga yuklangan vazifalar va funksiyalarni bajarish bilan bogʻliq faoliyatni moliyalashtirishning asosiy manbai sifatida Davlat budjetida ular uchun mablagʻ ajratish nazarda tutilgan vazirlik, davlat qoʻmitasi, idora yoki tashkilot;

tabiiy gaz — konlardan qazib olinadigan, gaz va neft qazib oluvchi va gazni qayta ishlovchi korxonalar tomonidan qayta ishlanadigan tabiiy gaz (keyingi oʻrinlarda matnda “gaz” deb yuritiladi);

hisob-kitob davri — kalendar oy, uning doirasida gaz yetkazish hajmi belgilanishi hamda yetkazib berilgan gaz uchun yetkazib beruvchi bilan tabiiy gaz isteʼmolchisi oʻrtasida oʻzaro hisob-kitob qilinishi kerak;

isteʼmolchilar — gazdan yoqilgʻi yoki xom ashyo sifatida foydalanadigan korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, yuridik shaxs boʻlmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanadigan jismoniy shaxslar, shuningdek aholi;

gaz yetkazib beruvchilar — gaz bilan taʼminlovchi tashkilotlarga yoki isteʼmolchilarga gaz yetkazib berilishini taʼminlovchi gaz va neft qazib oluvchi hamda gaz va neftni qayta ishlovchi korxonalar;

gaz bilan taʼminlovchi tashkilot — isteʼmolchilarga gaz yetkazib berilishi, uzatilishi va taqsimlanishini taʼminlovchi gaz-transport tashkiloti va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonalar;

gaz-transport tashkiloti —gaz yetkazib beruvchidan gazni xarid qiluvchi va uni qazib olish yoki qayta ishlash joyidan taqsimlash va isteʼmol qilish manzillariga uzatuvchi tashkilot;

hududiy gaz bilan taʼminlovchi tashkilot — gazning taqsimlanishi, uzatilishi va isteʼmolchilarga yetkazib berilishini taʼminlovchi tashkilot (uning gaz tarmoqlari orqali gaz yetkazib berish, sotish va olingan gaz uchun isteʼmolchilar, shu jumladan Zarafshon shahri aholisi bilan oʻzaro hisob-kitob qilinadigan Navoiy kon-metallurgiya kombinati maqomiga koʻra hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonaga tenglashtiriladi);

avariya broni — asbob-uskunalarning saqlanishi va odamlar hayotining xavfsizligi taʼminlanishi uchun mulkchilikning barcha shakllaridagi xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyatining qisman yoki toʻliq toʻxtatilishida zarur boʻlgan gazning eng kam hajmi;

texnologiya broni — ishlab chiqarishning texnologiya jarayoni, sikli shtatda qayd etilganidek tugallanishi uchun zarur boʻlgan gaz hajmi.

3. Mazkur Nizomning amal qilishi gaz va neft qazib oluvchi hamda gaz va neftni qayta ishlovchi korxonalar bilan gaz-transport tashkiloti oʻrtasidagi gaz yetkazib berish sohasidagi munosabatlarga tatbiq etilmaydi.

4. Gaz shartnomada qayd etilgan hajmlarda va texnik parametrlarda, belgilangan narxlar boʻyicha yetkazib beriladi.

5. Isteʼmolchining aybi bilan gaz shartnomada buyurtma berilgan hajmdan kam isteʼmol qilingan taqdirda avans tariqasida toʻlangan mablagʻlar qaytarilmaydi, koʻrsatilgan mablagʻlar esa keyinchalik isteʼmol qilishda hisobga olinadi.

6. Isteʼmolchining tabiiy gaz uchun muddati oʻtib ketgan qarzdorligi mavjud boʻlganda uning tomonidan avans toʻlovi sifatida oʻtkazilgan mablagʻlar muddati oʻtib ketgan qarzni qoplashga yoʻnaltiriladi hamda avans toʻlovi sifatida hisobga olinmaydi.

7. Muddati oʻtib ketgan qarzdorlikka ega boʻlgan gaz isteʼmolchilarini gaz yetkazib berish tarmoqlaridan uzib qoʻyish va ularga takroran ulash xarajatlari isteʼmolchilar hisobiga qoplanadi.

8. Yetkazib berilgan gaz qiymatiga shartnomada qayd etilgan muddatlarda oʻz vaqtida haq toʻlanmagan taqdirda, isteʼmolchi (aholidan tashqari) gaz yetkazib beruvchi tashkilotga muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun muddati oʻtkazib yuborilgan toʻlov summasining 0,4 foizi miqdorida, biroq muddati oʻtkazib yuborilgan toʻlov summasining 50 foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda penya toʻlaydi. Gaz uchun oʻz vaqtida haq toʻlanmagan taqdirda aholi muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun 0,1 foiz miqdorida, biroq muddati oʻtkazib yuborilgan toʻlov summasining 50 foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda penya toʻlaydi.

Majburiyatlarning bajarilmasligi fors-major holatlar oqibatida yuzaga kelgan taqdirda isteʼmolchi penya toʻlashdan ozod qilinadi.

9. Gaz yetkazib beruvchi tomonidan gaz shartnomaviy hajmlardan kam yetkazib berilgan taqdirda gaz yetkazib beruvchi muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun majburiyatning bajarilmagan qismi summasining 0,4 foizi miqdorida, biroq yetkazib berilmagan gaz qiymatining 50 foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda penya toʻlaydi.

Majburiyatlarning bajarilmasligi fors-major holatlar oqibatida yuzaga kelgan taqdirda gaz yetkazib beruvchi penya toʻlashdan ozod qilinadi.

Gaz yetkazib beruvchi yoki gaz bilan taʼminlovchi tashkilot shartnomaga koʻra isteʼmolchiga gaz yetkazib berilmasligi yoki toʻliq yetkazib berilmasligi oqibatida yetkazilgan real zararni va boy berilgan foydani qoplaydi.

10. Isteʼmolchi tomonidan tuzilgan shartnomada belgilangandan, aholi isteʼmol qiladigan hajmdan tashqari, ortiq hajmda va gaz yetkazib beruvchi bilan oldindan kelishmasdan gaz olingan taqdirda gaz isteʼmolchisidan quyidagi miqdorlarda:

hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona uchun — shartnomadagi hajmlardan ortiqcha (aholi isteʼmol qiladigan tabiiy gaz hajmidan tashqari) olingan gaz qiymatiga 1,5 koeffitsiyent bilan;

aholidan tashqari boshqa isteʼmolchilar uchun — shartnomadagi hajmlardan ortiqcha olingan gaz qiymatiga 2 koeffitsiyent bilan oshirilgan toʻlov undiriladi.

11. Isteʼmolchining taklifi bilan moʻljallanayotgan oʻzgartirishlardan kamida 10 kun oldin navbatdagi oy (yil choragi) uchun buyurtma berilgan gaz hajmlari boʻyicha shartnomalarga kiritilgan oʻzgartirishlar ortiqcha olish deb hisoblanmaydi.

12. Aholi isteʼmol qilingan gaz hajmi uchun hisobga olish pribori koʻrsatkichlari yoki tuzilgan shartnomalarga va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona tomonidan berilgan abonent daftarchasiga muvofiq belgilangan normativlar boʻyicha oy tamom boʻlgandan keyin 10 kun mobaynida haq toʻlaydi.

13. Gaz qiymatiga belgilangan muddatda qisman yoki toʻliq haq toʻlanmagan taqdirda, hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona 2 kun muddatda isteʼmolchini hosil boʻlgan qarzni oʻn kun muddatda toʻlash zarurligi toʻgʻrisida xabardor qiladi.

14. Agar koʻrsatilgan muddatda isteʼmolchi olingan gaz qiymati uchun haq toʻlamasa, u gaz taʼminlash tarmogʻidan uzib qoʻyiladi. Isteʼmolchidan debitorlik qarzlarni bundan keyin undirib olish hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

15. Budjet tashkiloti hisob-kitob oyi boshlanishidan kamida 5 kun oldin tuzilgan shartnomada koʻrsatilgan isteʼmol qilinadigan oylik gaz hajmi qiymatining kamida 15 foizi uchun oldindan haq toʻlashi shart.

16. Oldindan haq toʻlash summasi oʻtkazilmagan taqdirda budjet tashkilotiga gaz yetkazib berilmaydi.

17. Olingan gaz uchun budjet tashkilotlari hisob-kitob oyi tugagandan keyin 30 kun oʻtgungacha uzil-kesil hisob-kitob qiladilar.

18. Hisob-kitob oyi uchun yetkazib berilgan gaz hajmi hisobga olish priborlari koʻrsatkichlari asosida aniqlanadi va hisob-kitob oyi tamom boʻlishidan oldin 5 kun mobaynida budjet tashkiloti va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona oʻrtasidagi gazni qabul qilish-berish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi.

19. Agar uzil-kesil hisob-kitob belgilangan muddatda amalga oshirilmagan boʻlsa, gazni qabul qilish-berish dalolatnomasi asosida hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona tomonidan uch kun muddatda xizmat koʻrsatuvchi bank orqali avans toʻlovi summasi chiqarib tashlangan holda hisob-kitob davrida yetkazib berilgan gaz qiymati summasiga toʻlov talabnomasi beriladi. Agar toʻlov talabnomasi talabnoma berilgan kundan boshlab uch bank kuni mobaynida budjet tashkilotining aybi bilan bajarilmasdan qolsa, budjet tashkilotiga gaz yetkazib berish toʻxtatiladi (kasalxonalar, poliklinikalar, maktablar va maktabgacha tarbiya muassasalaridan tashqari).

20. Isteʼmolchilar isteʼmol qilinadigan gaz uchun hisob-kitob oyi boshlanishidan kamida 5 kun oldin gaz-transport tashkiloti va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonalarning talab qilib olinadigan depozit hisob raqamiga tuzilgan shartnomada koʻrsatilgan oylik gaz hajmi qiymatining kamida 30 foizi uchun oldindan haq toʻlaydilar.

21. Oldindan haq toʻlash summasi oʻtkazilmagan taqdirda gaz-transport tashkiloti va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona tomonidan isteʼmolchiga gaz yetkazib berilmaydi.

22. Olingan gaz uchun isteʼmolchi isteʼmolchi-hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona va gaz-transport tashkilotining magistral gaz quvuri gaz tarmoqlari ajralishi chegarasida joylashgan hisobga olish priborining koʻrsatkichlariga muvofiq hisob-kitob oyi tamom boʻlishidan oldin 5 kun mobaynida belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan gazni qabul qilish-berish dalolatnomasi asosida hisob-kitob oyidan keyingi oyning 10-kunigacha uzil-kesil hisob-kitob qiladi.

23. Agar uzil-kesil hisob-kitob belgilangan muddatda amalga oshirilmagan taqdirda, gaz bilan taʼminlovchi tashkilot va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonalar gazni qabul qilish-berish dalolatnomalari asosida, xizmat koʻrsatuvchi banklar orqali, oʻtkazilgan toʻlovlar summasini chiqarib tashlagan holda, hisob-kitob oyida amalda yetkazib berilgan gaz qiymati summasiga toʻlov talabnomalari beradilar.

24. Agar toʻlov talabnomalari isteʼmolchining aybi bilan talabnoma berilgan kundan boshlab 3 bank kuni mobaynida bajarilmagan taqdirda, isteʼmolchiga gaz yetkazib berish toʻxtatiladi.

Isteʼmolchidan debitorlik qarzlarni bundan keyin undirib olish gaz-transport tashkiloti va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Isteʼmolchi gaz-transport tashkiloti va hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona tomonidan gaz bilan taʼminlash tarmogʻidan uzib qoʻyilgandan keyin uning gaz taʼminoti tarmogʻiga oʻzboshimchalik bilan ulanishi aybdor shaxslarga nisbatan amaldagi qonun hujjatlarida belgilangan, jinoiy javobgarlikka tortishgacha boʻlgan choralar qoʻllanishiga olib keladi.

25. Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan korxonalar hisob-kitob oyi boshlanishidan kamida 5 kun oldin tabiiy gaz yetkazib beruvchilarning hisob raqamlariga tuzilgan shartnomalarda koʻrsatilgan oylik gaz hajmi qiymatining kamida 15 foizi uchun oldindan haq toʻlashi shart.

26. Oldindan toʻlanadigan haq summasi oʻtkazilmagan yoki u 15 foizdan kam miqdorda oʻtkazilgan taqdirda Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan korxonalarga gaz berish gaz yetkazib beruvchilar tomonidan gaz taʼminotining texnologiya va avariya broni darajasigacha qisqartiriladi, gaz tarmogʻidan toʻliq uzib qoʻyish esa faqat sud qarori boʻyicha amalga oshiriladi.

27. Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan korxonalar olingan gaz uchun hisob-kitob oyi tamom boʻlgandan keyin 30 kun oʻtgungacha uzil-kesil hisob-kitob qiladi. Olingan gaz hajmi gaz tarmoqlarining ajralish chegaralarida joylashgan hisobga olish priborlari koʻrsatkichlari asosida aniqlanadi va hisob-kitob oyi tugagandan keyin 3 kun mobaynida gazni qabul qilish-berish dalolatnomalari bilan rasmiylashtiriladi.

28. Agar belgilangan muddatda uzil-kesil hisob-kitob qilinmasa, yetkazib beruvchilar gazni qabul qilish-berish dalolatnomalari asosida, xizmat koʻrsatuvchi banklar orqali, amalga oshirilgan toʻlovlar summasini chegirgan holda, hisob-kitob oyida amalda yetkazib berilgan gaz qiymati summasiga toʻlov talabnomasi beradi.

29. Agar toʻlov talabnomasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan korxonalarning aybi bilan toʻlov talabnomasi berilgan kundan boshlab uch bank kuni mobaynida bajarilmasa, gaz yetkazib berish gaz taʼminotining texnologiya va avariya broni darajasigacha qisqartiriladi. Korxonadan debitorlik qarzlarni bundan keyin undirib olish sud tartibida amalga oshiriladi.

30. Hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona hisob-kitob oyi boshlanishidan kamida 5 kun oldin, aholi isteʼmol qiladigan gaz hajmini hisobga olmagan holda, tuzilgan shartnomada koʻrsatilgan oylik gaz hajmi qiymatining kamida 15 foizi miqdorida gaz yetkazib beruvchilarning hisob raqamiga oldindan haq toʻlashi shart.

31. Oldindan toʻlanadigan haq summasi oʻtkazilmagan yoki u 15 foizdan kam miqdorda oʻtkazilgan taqdirda, gaz yetkazib beruvchilar tomonidan hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonaga gaz yetkazib berish aholi isteʼmol qiladigan darajagacha, shuningdek Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan korxonalarning texnologiya va avariya broni darajasigacha qisqartiriladi.

32. Olingan gaz uchun hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxona hisob-kitob oyi tamom boʻlgandan keyin 30 kun oʻtgungacha uzil-kesil hisob-kitob qiladi. Olingan gaz hajmi gaz tarmoqlarining ajralish chegaralaridagi hisobga olish priborlari koʻrsatkichlari asosida aniqlanadi va hisob-kitob oyi tugagandan keyin 3 kun mobaynida gazni qabul qilish-berish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi.

33. Agar belgilangan muddatda uzil-kesil hisob-kitob qilinmasa, gaz yetkazib beruvchi gazni qabul qilish-berish dalolatnomalari asosida, xizmat koʻrsatuvchi banklar orqali, amalga oshirilgan toʻlovlar summasini chegirgan holda, hisob-kitob davrida amalda yetkazib berilgan gaz qiymati summasiga toʻlov talabnomasi beradi.

34. Agar berilgan toʻlov talabnomasi talabnoma berilgan vaqtdan boshlab 3 bank kuni mobaynida hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonaning aybi bilan bajarilmasa, gaz yetkazib berish aholi isteʼmol qiladigan darajagacha, shuningdek Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan korxonalarning texnologiya va avariya broni darajasigacha qisqartiriladi. Hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonadan debitorlik qarzlarni bundan keyin undirib olish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

35. Hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonalar filiallarining jamlovchi ikkilamchi va maxsus hisob raqamlariga gaz uchun toʻlov sifatida tushgan barcha pul mablagʻlari har kuni toʻliq miqdorda hududiy gaz bilan taʼminlovchi korxonalarning talab qilib olinadigan depozit hisob raqamlariga va tegishli maxsus hisob raqamlariga oʻtkaziladi.

36. Gaz yetkazib beruvchilar va isteʼmolchilar mazkur Nizomga rioya qilinishi yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

1. Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 10-yanvardagi 8-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2000-y., 1-son, 2-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi isteʼmolchilariga gaz yetkazib berish qoidalarining 4.8-bandi chiqarib tashlansin.

2. Vazirlar Mahkamasining “Mahsulotlar, xom ashyo va materiallarning yuqori likvidli turlarini sotishning bozor mexanizmlarini joriy etishni davom ettirish toʻgʻrisida” 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 3-ilovaning 24-bandiga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2004-y., 2-son, 10-modda) “resurslar” soʻzidan keyin “aholiga sotiladigan gaz hajmidan tashqari” soʻzlari qoʻshilsin.