Ushbu Qonunning maqsadi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining faoliyatini tartibga solishdan iborat.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risidagi qonunchilik O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi (bundan buyon matnda Konstitutsiyaviy sud deb yuritiladi) doimiy faoliyat yurituvchi sud hokimiyati organi bo‘lib, qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyat hujjatlarining Konstitutsiyaga muvofiqligi to‘g‘risidagi ishlarni ko‘radi.

Konstitutsiyaviy sud:

1) O‘zbekiston Respublikasi qonunlarining va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlarining, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari, qarorlari va farmoyishlarining, hukumat, mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining, O‘zbekiston Respublikasi davlatlararo shartnomaviy va boshqa majburiyatlarining O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlaydi;

2) O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan imzolanguniga qadar — O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy qonunlarining, ratifikatsiya qilish to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi qonunlari O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan imzolanguniga qadar — O‘zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarining O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlaydi;

2¹) O‘zbekiston Respublikasi referendumiga chiqarilayotgan masalalarning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi to‘g‘risida xulosa beradi;

3) Qoraqalpog‘iston Respublikasi Konstitutsiyasining O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi qonunlarining O‘zbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiqligi to‘g‘risida xulosa beradi;

4) O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalariga sharh beradi;

5) O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining muayyan ishda qo‘llanilishi lozim bo‘lgan normativ-huquqiy hujjatlarning O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiqligi to‘g‘risida sudlar tashabbusi bilan kiritilgan murojaatini ko‘rib chiqadi;

6) konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish amaliyotini umumlashtirish natijalari yuzasidan har yili O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga mamlakatdagi konstitutsiyaviy qonuniylikning holati to‘g‘risida axborot taqdim etadi.

Konstitutsiyaviy sud konstitutsiyaviy huquq va erkinliklari muayyan ishda qo‘llanilgan va O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq bo‘lmagan qonunda buzilgan deb hisoblovchi fuqarolar hamda yuridik shaxslarning shikoyatlarini ham ko‘rib chiqadi.

Konstitutsiyaviy sud O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari bilan berilgan vakolati doirasida boshqa ishlarni ham ko‘radi.

Konstitutsiyaviy sud o‘z vakolatlarini amalga oshirayotganda boshqa sudlarning yoki o‘zga organlarning vakolatiga kiradigan barcha hollarda haqiqiy holatlarni aniqlash va tekshirishdan o‘zini tiyadi.

Konstitutsiyaviy sud o‘z vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar bo‘yicha qonunchilik tashabbusi huquqiga ega.

Konstitutsiyaviy sudning qonunchilik tashabbusi huquqi uning tomonidan qonunlar loyihalarini O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi) kiritish orqali amalga oshiriladi.

Konstitutsiyaviy sud o‘zi kiritgan qonun loyihasini Qonunchilik palatasida ko‘rib chiqish chog‘ida ishtirok etish uchun o‘z vakilini tayinlaydi.

Konstitutsiyaviy sud O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati (bundan buyon matnda Senat deb yuritiladi) tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tavsiya etgan mutaxassislar orasidan, Qoraqalpog‘iston Respublikasining vakilini qo‘shgan holda saylanadi.

Konstitutsiyaviy sudning har bir sudyasi yakka tartibda saylanadi. Senat a’zolari umumiy sonining ko‘pchilik ovozini olgan shaxs saylangan hisoblanadi.

Konstitutsiyaviy sud rais va uning o‘rinbosarini qo‘shgan holda Konstitutsiyaviy sudning to‘qqiz nafar sudyasidan iborat bo‘ladi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyalari qayta saylanish huquqisiz o‘n yillik muddatga saylanadi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasi lavozimida bo‘lishning eng yuqori yoshi, qoida tariqasida, yetmish yoshni tashkil etadi.

Konstitutsiyaviy sudning hujjatlari barcha davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir.

Konstitutsiyaviy sudning normativ-huquqiy hujjatlarni, hujjatlarni va ularning ko‘chirma nusxalarini taqdim etish, o‘zi ko‘rib chiqayotgan masalalar yuzasidan tushuntirishlar hamda maslahatlar berish, biror harakatni amalga oshirish haqidagi yoki amalga oshirishdan tiyilish to‘g‘risidagi talablari ular yuborilgan barcha organlar va mansabdor shaxslar uchun majburiydir.

Konstitutsiyaviy sudning faoliyat tartibi ushbu Qonun, konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish sohasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi boshqa qonunlar va O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Reglamenti bilan belgilanadi.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Reglamenti Konstitutsiyaviy sudning ichki faoliyati bilan bog‘liq masalalarni tartibga soladi va uning majlisida qabul qilinadi.

Siyosat va huquq sohasi mutaxassisi bo‘lgan, yuksak ma’naviy fazilatlarga va zarur malakaga ega bo‘lgan, o‘ttiz besh yoshdan kichik bo‘lmagan O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi Konstitutsiyaviy sudning sudyasi etib saylanishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasiga Oliy yoki Birinchi malaka darajalari beriladi. Oliy malaka darajasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan beriladi. Birinchi malaka darajasi Konstitutsiyaviy sud tomonidan beriladi.

Birinchi marta Konstitutsiyaviy sudning sudyasi etib saylangan shaxs quyidagi mazmunda qasamyod qiladi:

“Konstitutsiyaviy sudning sudyasi vazifalarini halol va vijdonan bajarishga, konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilishga, bunda faqat O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga bo‘ysunishga tantanali qasamyod qilaman”.

Qasamyod Konstitutsiyaviy sudning sudyasi tomonidan Senatning mazkur sudya saylangan majlisida qilinadi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasi senator, davlat hokimiyati vakillik organining deputati bo‘lishi mumkin emas.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasi siyosiy partiyaning a’zosi bo‘lishi, siyosiy harakatlarda ishtirok etishi, shuningdek ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq to‘lanadigan boshqa biron-bir faoliyat turi bilan shug‘ullanishi mumkin emas.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasi o‘z vakolatlari muddati davomida almashtirilmaydi. Konstitutsiyaviy sud sudyasining vakolatlari ushbu Qonunda belgilangan tartibdan hamda asoslardan boshqacha tarzda tugatilishi yoki to‘xtatib turilishi mumkin emas.

Konstitutsiyaviy sud sudyasi daxlsizdir. Konstitutsiyaviy sud sudyasining daxlsizlik kafolatlari ushbu Qonun, shuningdek “Sudlar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.

Konstitutsiyaviy sud sudyasi Konstitutsiyaviy sudning roziligisiz jinoiy yoki ma’muriy javobgarlikka tortilishi, shuningdek qamoqqa olinishi mumkin emas.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasiga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi unga o‘ta og‘ir jinoyat yoxud odamning o‘limiga sabab bo‘lgan boshqa qasddan jinoyat sodir etganlik aybi qo‘yilgan hollardagina qo‘llanilishi mumkin. Mazkur qoida Konstitutsiyaviy sudning Konstitutsiyaviy sud sudyasi sifatida ishlagan davrida shunday jinoyatni sodir etganlikda ayblanayotgan sobiq sudyasiga nisbatan ham qo‘llaniladi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasiga nisbatan jinoyat ishi faqat O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan qo‘zg‘atilishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sud sudyasini majburiy keltirish, ushlab turish, xuddi shuningdek uning shaxsiy ashyolarini, bagajini, transportini, uy-joyini, xizmat xonasini ko‘zdan kechirishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Konstitutsiyaviy sud sudyasining vakolatlari quyidagi hollarda Konstitutsiyaviy sudning qarori bilan to‘xtatib turilishi mumkin:

agar sudyaga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan bo‘lsa yoxud u boshqa jinoyat ishi bo‘yicha ayblanuvchi sifatida javobgarlikka tortilgan bo‘lsa;

u sudya lavozimi bilan bir vaqtda shug‘ullanib bo‘lmaydigan faoliyat bilan shug‘ullanganida;

u sudning qarori bilan bedarak yo‘qolgan deb topilganida.

Konstitutsiyaviy sud sudyasi vakolatlarining to‘xtatib turilishi unga ish haqi to‘lashning to‘xtatib turilishiga olib kelmaydi va sudyani ushbu Qonunda belgilangan daxlsizlik kafolatlaridan mahrum etmaydi, bundan ehtiyot chorasi sifatida sudyaga nisbatan qamoqqa olish tanlangan hollar mustasno.

Konstitutsiyaviy sud sudyasining vakolatlari ularni to‘xtatib turish asoslari bekor bo‘lguniga qadar to‘xtatib turiladi.

Sudya vakolatlarini tiklash Konstitutsiyaviy sud qarori bilan rasmiylashtiriladi.

Konstitutsiyaviy sud sudyasining vakolatlari quyidagi hollarda Senatning qarori bilan muddatidan ilgari tugatiladi:

u sudyalik qasamyodini buzganida;

u yozma ariza berganida;

unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganida;

sudya ogohlantirilganidan yoki uning vakolatlari to‘xtatilganidan keyin ham sudyalik lavozimi bilan bir vaqtda shug‘ullanib bo‘lmaydigan faoliyatni davom ettirganida;

sog‘lig‘ining holatiga yoki boshqa uzrli sabablarga ko‘ra u uzoq vaqt mobaynida sudyalik vazifalarini bajarishga qobiliyatsiz bo‘lganida;

u O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotganida;

u belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilganida;

u vafot etganida yoki sudning qarori bilan vafot etgan deb e’lon qilinganida.

Konstitutsiyaviy sud sudyasining vakolatlari tugaganidan keyin unga Konstitutsiyaviy sud sudyasi lavozimiga saylanishiga qadar egallab turgan avvalgi ishi (lavozimi) beriladi, bunday ish (lavozim) mavjud bo‘lmaganda esa, avvalgisiga teng boshqa ish (lavozim) beriladi.

Vakolatlari muddati tugagan sudyaning boshqa ish taqdim etish to‘g‘risidagi masala hal bo‘layotgan davrda, biroq uch oydan ortiq bo‘lmagan muddatda o‘rtacha oylik ish haqi saqlab qolinadi.

Konstitutsiyaviy sud raisi va uning o‘rinbosari Konstitutsiyaviy sud tomonidan Konstitutsiyaviy sud sudyalari orasidan besh yil muddatga saylanadi. Agar ularning Konstitutsiyaviy sudning sudyasi sifatidagi vakolatlari muddati tugashiga besh yildan kam qolgan bo‘lsa, ular qolgan muddatga saylanadi.

Ayni bir shaxs Konstitutsiyaviy sud raisi yoki uning o‘rinbosari etib ikki muddatdan ortiq saylanishi mumkin emas.

Konstitutsiyaviy sud raisi va uning o‘rinbosari yozma ariza bergan taqdirda, Konstitutsiyaviy sud tomonidan egallab turgan lavozimidan ozod qilinadi.

Konstitutsiyaviy sud raisi:

Konstitutsiyaviy sudga rahbarlik qiladi va uning faoliyatini tashkil etadi;

Konstitutsiyaviy sud tomonidan ko‘rib chiqishga qabul qilingan masalalarning tayyorlanishiga rahbarlik qiladi;

Konstitutsiyaviy sudning majlislarini (bundan buyon matnda sud majlisi deb yuritiladi) chaqiradi va ularda raislik qiladi;

Konstitutsiyaviy sud sudyalari o‘rtasida vazifalarni taqsimlaydi;

har yili O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga mamlakatdagi konstitutsiyaviy qonuniylikning holati to‘g‘risida axborot taqdim etilishini ta’minlaydi;

sud majlislarining qarorlarini va bayonnomalarini imzolaydi;

Konstitutsiyaviy sud devonining ishini tashkil etadi, uning xodimlarini lavozimga tayinlaydi va lavozimidan ozod etadi;

Konstitutsiyaviy sudni saqlash va uning faoliyatini ta’minlash uchun budjet mablag‘larini taqsimlaydi.

Konstitutsiyaviy sud raisi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sud raisi Qonunchilik palatasi va Senat, ularning organlari majlislarida, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining majlislarida ishtirok etishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sud raisi o‘z vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan farmoyishlar chiqaradi.

Konstitutsiyaviy sudning raisi yo‘qligida uning vakolatlarini rais o‘rinbosari amalga oshiradi.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ustunligi, mustaqillik, kollegiallik, oshkoralik, taraflarning tortishuvi va teng huquqliligi konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritishning asosiy prinsiplaridir.

Konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ustunligi prinsipi, qonun chiqaruvchi hamda ijro etuvchi hokimiyatning hujjatlarida inson huquqlari va erkinliklari ustuvorligiga oid konstitutsiyaviy prinsipning hamda O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi boshqa normalarining ro‘yobga chiqarilishi asosida amalga oshiriladi.

Konstitutsiyaviy sud faqat O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga amal qilgan holda ishlarni hal etadi va xulosalar beradi.

Konstitutsiyaviy sud va uning sudyalari o‘z faoliyatida mustaqildir hamda faqat O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga bo‘ysunadi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyalari qaror qabul qilar ekan, o‘zining huquqiy nuqtai nazarini amaliy maqsadga muvofiqlik mulohazalaridan, siyosiy moyilliklar va boshqa tashqi ta’sirlardan xoli bo‘lgan holda ifodalaydi.

Konstitutsiyaviy sudning faoliyatiga aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish kollegial tarzda amalga oshiriladi.

Sud majlislari ochiq o‘tkaziladi.

Davlat sirini yoki qonun bilan qo‘riqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi ma’lumotlarni saqlash zarur bo‘lgan taqdirda sudning yopiq majlisi o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yiladi.

Konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish taraflarning tortishuvi va teng huquqliligi asosida amalga oshiriladi.

Taraflar ko‘rib chiqilayotgan ish yuzasidan dalillar taqdim etish, iltimosnomalar bayon etish, fikrlar bildirish, o‘z nuqtai nazarini himoya qilish bo‘yicha teng huquq va imkoniyatlardan tortishuv asosida foydalanadi.

Konstitutsiyaviy sud ishlari O‘zbekiston Respublikasining davlat tilida yuritiladi.

Davlat tilini bilmaydigan sud majlisi ishtirokchisi o‘z ona tilida so‘zga chiqishi va tushuntirishlar berishi hamda tarjimon xizmatidan foydalanishi mumkin.

Quyidagilar Konstitutsiyaviy sudga murojaat qilish huquqiga ega:

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari;

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti;

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman);

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari bo‘yicha vakili (Bolalar ombudsmani);

Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi;

Qonunchilik palatasi deputatlari umumiy sonining kamida to‘rtdan bir qismidan iborat deputatlar guruhi;

Senat a’zolari umumiy sonining kamida to‘rtdan bir qismidan iborat senatorlar guruhi;

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi;

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori;

O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi;

Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining Milliy markazi;

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakil.

Agar qonun fuqarolar va yuridik shaxslarning fikricha, ularning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklarini buzayotgan bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq kelmasa hamda sudda ko‘rilishi tugallangan muayyan ishda qo‘llanilgan bo‘lsa va sudda himoya qilishning barcha boshqa vositalaridan foydalanib bo‘lingan bo‘lsa, ular qonunning Konstitutsiyaga muvofiqligini tekshirish to‘g‘risidagi shikoyat bilan Konstitutsiyaviy sudga murojaat etishga haqlidir.

Konstitutsiyaviy sudga murojaat etish huquqiga ega bo‘lgan davlat organlarining va mansabdor shaxslarning murojaati, shuningdek fuqarolarning va yuridik shaxslarning shikoyatlari (bundan buyon matnda murojaat deb yuritiladi) Konstitutsiyaviy sudda ishlarni ko‘rish uchun asos bo‘ladi.

Konstitutsiyaviy sudga murojaat yozma yoki elektron shaklda yuboriladi. Elektron shaklda yuborilgan murojaat elektron hujjat aylanishi to‘g‘risidagi qonunchilik talablariga muvofiq bo‘lishi kerak. Kollegial organning Konstitutsiyaviy sudga murojaatiga ushbu organning tegishli qarori ilova qilinadi.

Murojaatda:

Konstitutsiyaga muvofiqligi tekshirilishi lozim bo‘lgan normativ-huquqiy hujjatning nomi, raqami, qabul qilingan sanasi, u e’lon qilingan manba, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining va qonunining sharh berilishi lozim bo‘lgan qoidalari;

murojaatni Konstitutsiyaviy sudda ko‘rib chiqishning huquqiy asoslari;

qo‘yilgan masala yuzasidan murojaat qiluvchining nuqtai nazari va murojaatni O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining tegishli normalariga havola qilingan holdagi huquqiy asoslantirish;

murojaat qiluvchining nomi (familiyasi, ismi, otasining ismi), joylashgan yeri, pochta manzili yoki yashash joyi, vakil va uning vakolatlari to‘g‘risidagi zarur ma’lumotlar, bundan vakillik lavozim bo‘yicha amalga oshiriladigan hollar mustasno;

ilova qilinayotgan hujjatlar ro‘yxati ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.

Fuqarolar va yuridik shaxslarning shikoyatlarida ish sudda ko‘rib chiqilganligi va sudda himoya qilishning barcha shakllaridan foydalanilganligi ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.

Murojaatda murojaat qiluvchi ishni hal etish uchun zarur deb hisoblagan boshqa ma’lumotlar ham ko‘rsatilishi mumkin.

Murojaatga quyidagilar ilova qilinadi:

tekshirilishi lozim bo‘lgan normativ-huquqiy hujjatning yoki sharhlanishi lozim bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonuni normasining matni;

taraf vakilining vakolatini tasdiqlovchi ishonchnoma yoki boshqa hujjat, bundan vakillik lavozim bo‘yicha amalga oshiriladigan hollar mustasno, shuningdek shaxsning Konstitutsiyaviy sudda vakil sifatida ishtirok etish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning ko‘chirma nusxalari.

Murojaatga sud majlisiga chaqirilishi taklif qilinayotgan guvohlar, ekspertlar va mutaxassislarning ro‘yxati, sud qarorlarining ko‘chirma nusxalari, shuningdek boshqa hujjatlar hamda materiallar ilova qilinishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sudga kelib tushgan murojaatlar ro‘yxatdan o‘tkaziladi.

Hal etilishi Konstitutsiyaviy sud vakolatlariga kirmaydigan masalalar bo‘yicha murojaatlar Konstitutsiyaviy sud tomonidan “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda, qo‘yilgan masalalarni hal etish o‘z vakolatiga kiritilgan tegishli davlat organlariga, tashkilotlarga va mansabdor shaxslarga besh kunlik muddatdan kechiktirmay yuboriladi.

Konstitutsiyaviy sud murojaat olingan kundan e’tiboran yetti kundan kechiktirmay uni o‘rganishga kirishadi.

Konstitutsiyaviy sudning raisi kelib tushgan murojaatni ushbu Qonunda qo‘yilgan talablarga muvofiqligi nuqtai nazaridan dastlabki tarzda o‘rganishni va murojaatni dastlabki tarzda o‘rganish natijalari bo‘yicha xulosa tayyorlashni Konstitutsiyaviy sudning bir yoki bir nechta sudyasiga topshiradi.

Murojaatni dastlabki tarzda o‘rganish konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritishning majburiy bosqichidir.

Murojaatni dastlabki tarzda o‘rganish natijalari yuzasidan Konstitutsiyaviy sud sudyasining (sudyalarining) xulosasi sud majlisida ma’ruza qilinadi.

Murojaatni ko‘rib chiqish uchun qabul qilish to‘g‘risida Konstitutsiyaviy sud ajrim chiqaradi. Ajrimda ish bo‘yicha ma’ruzachi sudya, ishni ko‘rish sanasi, shuningdek ishni ko‘rish uchun tayyorlash bilan bog‘liq boshqa masalalar ko‘rsatiladi.

Qabul qilingan ajrim haqida konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilari uch kunlik muddatda yozma shaklda xabardor qilinadi.

Konstitutsiyaviy sud quyidagi hollarda murojaatni ko‘rib chiqish uchun qabul qilishni rad etadi, agar:

murojaat Konstitutsiyaviy sudga taalluqli bo‘lmasa;

murojaat predmeti yuzasidan Konstitutsiyaviy sud tomonidan ilgari qonuniy kuchga kirgan qaror chiqarilgan bo‘lsa, bundan Konstitutsiyaviy sud qarorlarini qaytadan ko‘rib chiqish uchun asoslar mavjud bo‘lgan hollar mustasno;

murojaat ushbu Qonunning 27-moddasida ko‘rsatilmagan davlat organidan yoki shaxslardan kelib tushgan bo‘lsa;

fuqarolarning yoki yuridik shaxslarning murojaati ushbu Qonun 86-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan talablarga muvofiq bo‘lmasa.

Murojaatni ko‘rib chiqish uchun qabul qilishni rad etish to‘g‘risida Konstitutsiyaviy sud ajrim chiqaradi va u Konstitutsiyaviy sud apparati tomonidan konstitutsiyaviy sud ishini yuritish manfaatdor ishtirokchilariga yetkaziladi.

Konstitutsiyaviy sud ko‘rib chiqishi uchun kiritilgan murojaatni murojaat qiluvchi ishni sud majlisida ko‘rish boshlanguniga qadar chaqirib olishi mumkin.

Kiritilgan murojaat chaqirib olingan taqdirda ishni yuritish tugatilib, bu haqda Konstitutsiyaviy sud ajrim chiqaradi.

Konstitutsiyaviy sudga kiritilgan murojaatlar, qoida tariqasida, mustaqil ish yuritish asosida ko‘rib chiqiladi.

Konstitutsiyaviy sud ayni bir masalaga doir bir nechta murojaatni o‘z ajrimi bilan bitta ish yuritishga birlashtirishga haqli.

Konstitutsiyaviy sud O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari bilan o‘z vakolatiga kiritilgan ishlarni sud majlislarida ko‘radi hamda hal etadi.

Sud majlislari Konstitutsiyaviy sudning raisi tomonidan, u yo‘qligida Konstitutsiyaviy sud raisining o‘rinbosari tomonidan, Konstitutsiyaviy sudning raisi va uning o‘rinbosari yo‘qligida yoki ular o‘z vazifalarini bajarishi mumkin bo‘lmagan taqdirda esa Konstitutsiyaviy sudning eng katta yoshli sudyasi tomonidan chaqiriladi.

Konstitutsiyaviy sud ishlarni sud majlisida ko‘rishga Konstitutsiyaviy sudning kamida besh nafar sudyasi ishtirok etgan taqdirda vakolatli bo‘ladi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasi ishni ko‘rishda ishtirok etishdan quyidagi hollarda chetlashtiriladi, agar:

ko‘rib chiqish predmeti bo‘lgan hujjatni tayyorlashda ilgari xizmat mavqeyi sababli ishtirok etgan bo‘lsa;

ishning pirovard natijasidan shaxsan, bevosita yoki bilvosita manfaatdor bo‘lsa yoxud uning xolisligiga shubha tug‘diradigan boshqa holatlar mavjud bo‘lsa.

Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan holatlar mavjud bo‘lgan taqdirda, Konstitutsiyaviy sudning sudyasi ishni eshitish boshlanguniga qadar o‘zini o‘zi rad etishi to‘g‘risida arz qilishi shart.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasini chetlashtirish Konstitutsiyaviy sudning majlisda hozir bo‘lgan sudyalarning ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilingan asoslantirilgan qarori bilan amalga oshiriladi.

Taraflar, guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar va tarjimonlar konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilaridir.

Sud majlisida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi Spikeri, Senat Raisi, O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman), O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari bo‘yicha vakili (Bolalar ombudsmani), Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi direktori, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi Raisi, O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi raisi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Bosh prokurori, adliya vaziri, Hisob palatasi raisi va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakil ishtirok etishi mumkin. Ular ko‘rib chiqilayotgan barcha masalalar yuzasidan o‘z nuqtai nazarini bayon etishga haqli.

Quyidagilar konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritishda taraflardir:

Konstitutsiyaviy sudga murojaat etgan davlat organi yoki mansabdor shaxs, fuqarolar va yuridik shaxslar;

Konstitutsiyaga muvofiqligi aniqlanishi yoki sharh berilishi lozim bo‘lgan tegishli hujjatni qabul qilgan davlat organi yoki mansabdor shaxs;

O‘zbekiston Respublikasining davlatlararo shartnomaviy yoki boshqa majburiyatida ko‘rsatilgan masalalarni hal qilish o‘z vakolatiga kiritilgan davlat organi.

Taraflar Konstitutsiyaviy sudda shaxsan va (yoki) vakillari orqali ishtirok etishga haqli. Taraf bir yoki bir nechta vakilga ega bo‘lishga haqli.

Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan davlat organlari va yuridik shaxslarning rahbarlari Konstitutsiyaviy sudda lavozimi bo‘yicha taraflarning vakili bo‘lishi mumkin. Lavozimi bo‘yicha taraflarning vakillari taraflarning manfaatlarini ishonchnomasiz ifoda etadi.

Ish bo‘yicha tarafning vakili sifatida advokat ham ishtirok etishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sud shikoyat bilan murojaat etgan fuqaroning iltimosiga ko‘ra, “Davlat hisobidan yuridik yordam ko‘rsatish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq davlat hisobidan yuridik yordam ko‘rsatadigan advokatning ishtirok etishini ta’minlash choralarini ko‘radi.

Taraflar: barcha ish materiallari bilan tanishishga, ulardan ko‘chirmalar yozib olishga, ko‘chirma nusxalar olishga; ish yuzasidan o‘z nuqtai nazarini bayon etishga; yozma fikr-mulohazalar taqdim etishga; ekspertiza tayinlash, Konstitutsiyaviy sudga guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislar va tarjimonlarni chaqirish haqida iltimoslar qilishga; ekspertlar va mutaxassislarning nomzodlarini taklif etishga; konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilariga savollar berishga haqli.

Taraflar ushbu Qonunda nazarda tutilgan boshqa huquqlardan ham foydalanishi mumkin.

Taraflar Konstitutsiyaviy sud chaqiruviga binoan sud majlisida ishtirok etishi; tushuntirishlar berishi va sud majlisida raislik qiluvchining, Konstitutsiyaviy sud boshqa sudyalarining va konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilarining savollariga javob berishi; sud majlisida raislik qiluvchining sud majlisi zalida tartibga rioya etish to‘g‘risidagi farmoyishlariga bo‘ysunishi shart.

Ishga taalluqli biror-bir holatdan xabardor har qanday shaxs guvoh bo‘lishi mumkin.

Guvoh: o‘z ona tilida ko‘rsatuvlar berishga, tarjimon xizmatidan foydalanishga, ko‘rsatuvlarini o‘z qo‘li bilan yozib berishga, o‘z iltimosiga binoan ishga qo‘shib qo‘yilishi mumkin bo‘lgan yozma qaydlardan, hujjatlardan va boshqa materiallardan o‘z ko‘rsatuvlarini berishda foydalanishga; o‘zining Konstitutsiyaviy sudga kelish bilan bog‘liq xarajatlarining o‘rni qoplanishi uchun haq olishga haqli.

Guvoh Konstitutsiyaviy sudning chaqiruviga binoan kelishi; ko‘rilayotgan ish bo‘yicha o‘ziga ma’lum bo‘lgan ma’lumotlar to‘g‘risida haqqoniy ko‘rsatuvlar berishi; o‘zida mavjud bo‘lgan tegishli materiallarni sudning talabiga ko‘ra taqdim etishi; Konstitutsiyaviy sud sudyalarining va konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilarining savollariga javob berishi shart.

Sud majlisida ko‘rsatuvlar berishdan oldin guvoh bila turib yolg‘on ko‘rsatuvlar berganlik uchun jinoiy javobgarlik to‘g‘risida tilxat olib ogohlantiriladi.

Ishning pirovard natijasidan manfaatdor bo‘lmagan, Konstitutsiyaviy sud tomonidan hal etilishi lozim bo‘lgan masalalar borasida maxsus bilimlarga ega bo‘lgan va ekspert xulosasini berish uchun jalb etiladigan shaxs ekspert hisoblanadi.

Ekspert: ekspertiza predmetiga taalluqli bo‘lgan ish materiallari bilan tanishishga va ulardagi zarur ma’lumotlardan ko‘chirmalar yozib olishga yoki ko‘chirma nusxalar olishga; ekspert xulosasini berish uchun zarur bo‘lgan qo‘shimcha materiallar o‘ziga taqdim etilishi to‘g‘risida iltimosnomalar kiritishga; sud majlisida raislik qiluvchining ruxsati bilan konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilariga ekspert xulosasini berish uchun zarur bo‘lgan savollarni berishga; o‘zi qilgan xarajatlarning o‘rni qoplanishi uchun haq olishga haqli.

Ekspert Konstitutsiyaviy sud tomonidan qo‘yilgan savollar bo‘yicha xolis va asoslantirilgan xulosa berishi; Konstitutsiyaviy sud chaqiruviga binoan kelishi; o‘zi tayyorlagan xulosaning mazmunini tushuntirishi; Konstitutsiyaviy sud sudyalarining va konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilarining savollariga haqqoniy javob berishi; ekspertizani o‘tkazish munosabati bilan o‘ziga ma’lum bo‘lib qolgan ma’lumotlarni oshkor qilmasligi shart.

Sud majlisida so‘zga chiqishdan oldin ekspert bila turib yolg‘on xulosa berganlik uchun jinoiy javobgarlik to‘g‘risida tilxat olib ogohlantiriladi.

Ishning pirovard natijasidan manfaatdor bo‘lmagan, Konstitutsiyaviy sud tomonidan hal etilishi lozim bo‘lgan masalalar borasida maxsus bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lgan hamda dalillarni to‘plash, tekshirish va baholashda maslahatlar (tushuntirishlar) berish yo‘li bilan ko‘maklashish hamda Konstitutsiyaviy sud tomonidan ilmiy-texnika vositalarining qo‘llanilishida yordam ko‘rsatish uchun jalb etiladigan shaxs mutaxassis hisoblanadi.

Mutaxassis: Konstitutsiyaviy sudga o‘zining nima maqsadda chaqirilganligini bilishga; agar tegishli bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lmasa, ish yuritishda ishtirok etishni rad qilishga; o‘zi ko‘rib chiqayotgan masalalarga taalluqli ish materiallari bilan tanishishga; o‘z fikrini bayon etishi uchun zarur bo‘lgan savollarni konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilariga sud majlisida raislik qiluvchining ruxsati bilan berishga, boshqa zarur axborotni olishga; ish bo‘yicha ish yuritishda ishtirok etishi munosabati bilan o‘zi qilgan xarajatlarning o‘rni qoplanishi uchun haq olishga haqli.

Mutaxassis Konstitutsiyaviy sud chaqiruviga binoan kelishi; Konstitutsiyaviy sud sudyalarining, shuningdek konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilarining savollariga haqqoniy javob berishi shart.

Ishning pirovard natijasidan manfaatdor bo‘lmagan, tarjima qilish uchun zarur bo‘lgan tillarni biladigan va konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchisi konstitutsiyaviy sud ishlari yuritilayotgan tilni bilmaydigan yoki yetarli darajada bilmaydigan hollarda sud majlisida ishtirok etuvchi va tarjima qilish uchun, xuddi shuningdek yozma hujjatlarni tarjima qilish uchun jalb etiladigan shaxs tarjimon hisoblanadi.

Tarjimon: tarjima qilinayotgan so‘zlar va jumlalarning ma’nosini aniqlashtirish maqsadida konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilariga sud majlisida raislik qiluvchining ruxsati bilan savollar berishga; agar tarjima qilish uchun tegishli bilimga ega bo‘lmasa, sud muhokamasida ishtirok etishni rad qilishga; ish bo‘yicha ish yuritishda ishtirok etishi munosabati bilan o‘zi qilgan xarajatlarning o‘rni qoplanishi uchun haq olishga haqli.

Tarjimon Konstitutsiyaviy sudning chaqiruviga binoan kelishi, o‘ziga topshirilgan tarjimani aniq, to‘liq va to‘g‘ri bajarishi shart.

Tarjimani bajarishni boshlashdan avval tarjimon bila turib noto‘g‘ri tarjima qilganlik uchun jinoiy javobgarlik to‘g‘risida tilxat olib ogohlantiriladi.

Ishni sud majlisida ko‘rish uchun tayinlash to‘g‘risidagi ajrim murojaat ko‘rish uchun qabul qilinganidan so‘ng bir oydan kechiktirmay Konstitutsiyaviy sud tomonidan qabul qilinadi.

Konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilariga sud majlisining vaqti va joyi to‘g‘risida Konstitutsiyaviy sudga o‘z vaqtida kelish va ishni ko‘rishga tayyorgarlik ko‘rish uchun yetarli muddat hisobga olingan holda xabarnoma yuboriladi. Konstitutsiyaviy sud majlisining vaqti va joyi haqidagi axborot uning rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

Sud majlisi haqidagi xabarnoma, Konstitutsiyaviy sudga kelib tushgan murojaatning ko‘chirma nusxasi sud majlisi boshlanguniga qadar kamida o‘n kundan kechiktirmay taraflarga yuboriladi. Sud majlisi haqidagi xabarnoma va ko‘rib chiqiladigan ishga doir ma’lumotnoma ushbu Qonun 40-moddasining ikkinchi qismida ko‘rsatilgan ishtirokchilarga majlis boshlanguniga qadar kamida bir haftadan kechiktirmay yuboriladi.

Sud majlisi uning doimiy joylashgan yerida o‘tkaziladi.

Zarur bo‘lsa, Konstitutsiyaviy sud majlisni boshqa joyda o‘tkazishi mumkin.

Sud majlisi ushbu Qonunga va O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Reglamentiga muvofiq o‘tkaziladi.

Sud majlisi ishtirokchilari Konstitutsiyaviy sudga murojaat etganda tik turgan holda tushuntirishlar, ko‘rsatuvlar beradi, iltimoslar qiladi va savollar beradi. Ushbu qoidadan chetga chiqishga faqat sud majlisida raislik qiluvchining ruxsati bilan yo‘l qo‘yiladi.

Konstitutsiyaviy sudning tashabbusiga yoki sud majlisi ishtirokchilarining iltimosiga ko‘ra sud majlisining audio- yoki videoyozuvi amalga oshirilishi mumkin.

Ish ochiq sud majlisida ko‘rilganda sud majlisi ishtirokchilari va zalda hozir bo‘lganlar sud majlisining borishini qayd etishga, ovozli yozuvni amalga oshirishga haqli. Sud majlisini fototasvirga olishga, videoyozuvini amalga oshirishga, shuningdek uni radio va televideniye orqali uzatishga sud majlisida raislik qiluvchining ruxsati bilan yo‘l qo‘yiladi. Mazkur harakatlar sud majlisini o‘tkazishga xalaqit bermasligi kerak va sud majlisida raislik qiluvchi tomonidan vaqt bo‘yicha cheklanishi mumkin.

Sud majlisida Konstitutsiyaviy sudning raisi, u yo‘qligida yoki uning topshirig‘iga binoan Konstitutsiyaviy sud raisining o‘rinbosari raislik qiladi, Konstitutsiyaviy sudning raisi va uning o‘rinbosari bo‘lmagan yoki ular o‘z vazifalarini bajarishi mumkin bo‘lmagan taqdirda esa Konstitutsiyaviy sudning eng katta yoshli sudyasi raislik qiladi.

Sud majlisida raislik qiluvchi:

sud majlisiga rahbarlik qiladi;

muhokamaning har tomonlama, to‘liq va xolisona bo‘lishini ta’minlash uchun barcha zarur choralarni ko‘radi;

sud majlisini ochadi, Konstitutsiyaviy sud tarkibini va qanday ish ko‘rib chiqilishi lozimligini e’lon qiladi, kim sud majlisi kotibi ekanligini, ishni ko‘rib chiqishda taraflar, ularning vakillari, guvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon va sud majlisining boshqa ishtirokchilari sifatida kimlar ishtirok etayotganini ma’lum qiladi;

sud majlisining hozir bo‘lgan ishtirokchilari shaxsini, taraflar vakillarining vakolatlari bor-yo‘qligini aniqlaydi;

sud majlisi ishtirokchilariga ularning huquqlari va majburiyatlarini tushuntiradi;

tarjimonni bila turib noto‘g‘ri tarjima qilganlik uchun, ekspertni bila turib yolg‘on xulosa berganlik uchun, guvohni bila turib yolg‘on ko‘rsatuvlar berganlik uchun jinoiy javobgarlik to‘g‘risida ogohlantiradi;

taraflarga va ularning vakillariga ishning barcha holatlari bo‘yicha tushuntirishlar berish, o‘z dalillarini asoslash va savollar berish uchun teng imkoniyatlar yaratadi;

sud majlisida tegishli tartibni ta’minlash choralarini ko‘radi.

Sud majlisida raislik qiluvchi tarafning yoki uning vakilining, sud majlisi boshqa ishtirokchilarining so‘zini, agar so‘zga chiquvchi ko‘rilayotgan masala predmetidan chetga chiqib ketsa yoxud shaklan yoki mazmunan qo‘pol mulohazalarga yo‘l qo‘ysa, sud zalida belgilangan tartibni buzsa, to‘xtatib qo‘yishga haqli.

Sud majlisida raislik qiluvchi Konstitutsiyaviy sud sudyalarining maslahatxonadagi maslahatlashuvida raislik qiladi, ularning o‘z fikrini erkin va moneliksiz bildirishi imkoniyatini ta’minlaydi.

Sud majlisida ishtirok etayotgan Konstitutsiyaviy sud sudyasi:

taraflarga, ularning vakillariga va konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritishning boshqa ishtirokchilariga savollar berishga;

sud majlisi ishtirokchilaridan sud majlisida muhokama etilayotgan masalalarning mohiyati bo‘yicha tushuntirishlar olishga;

takliflar kiritishga;

protsessual masalalar bo‘yicha o‘z fikrini bildirishga haqli.

Konstitutsiyaviy sud ishni ko‘rib chiqish chog‘ida konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilarini bevosita sud majlisida eshitadi, zarur hujjatlarni o‘qib eshittiradi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyalarida va taraflarda mavjud bo‘lgan hujjatlar, agar ularning mazmuni muhokama jarayonida og‘zaki bayon qilinsa, o‘qib eshittirilmasligi mumkin. Biroq, agar Konstitutsiyaviy sudning sudyalaridan yoki sud majlisi ishtirokchilaridan birortasi ularning to‘liq yoki qisman o‘qib eshittirilishini talab qilsa, sud majlisida raislik qiluvchining qaroriga binoan o‘qib eshittirilishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sud mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlash, O‘zbekiston Respublikasi qonunlarining normalariga rasmiy sharh berish to‘g‘risidagi ishlarni og‘zaki eshituvlar o‘tkazmasdan ko‘rishi mumkin. Bu haqda Konstitutsiyaviy sud ajrim chiqaradi va konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilarini xabardor qiladi. Agar konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilaridan biri ishni og‘zaki eshituvlar o‘tkazmasdan ko‘rishga qarshi e’tiroz bildirsa, ish umumiy tartibda ko‘rib chiqiladi. Konstitutsiyaviy sud ishni og‘zaki eshituvlar o‘tkazmasdan ushbu bobning qoidalariga muvofiq ko‘rib chiqadi.

Sudning majlisi har bir ish bo‘yicha uzluksiz o‘tadi, bundan majlis ishtirokchilariga dam olish uchun yoki yakunlovchi nutqlarini tayyorlash uchun ajratilgan vaqt mustasno. Taraflardan birining iltimosiga ko‘ra boshqa taraf taqdim etgan materiallarni qo‘shimcha o‘rganish uchun, shuningdek majlisning normal davom etishiga monelik qiladigan holatlar yuzaga kelgan hollarda sud majlisida tanaffus qilinishi mumkin.

Sud majlisi zalida hozir bo‘lganlar Konstitutsiyaviy sudga, majlis zalida hozir bo‘lgan boshqa shaxslarga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi va sud majlisida tartibga rioya etishi, sud majlisida raislik qiluvchining farmoyishlariga bo‘ysunishi shart.

Konstitutsiyaviy sudning sudyalari sud majlisi zaliga kirganda va ular chiqib ketayotganda barcha majlis zalida hozir bo‘lganlar o‘rnidan turadi.

Sud majlisi ishtirokchilari Konstitutsiyaviy sudga: “Hurmatli Konstitutsiyaviy sud” degan so‘zlar bilan murojaat etadi.

Sud majlisi zalida hozir bo‘lganlar Konstitutsiyaviy sud qarorini tik turgan holda eshitadi.

Konstitutsiyaviy sud quyidagi hollarda sud majlisini keyinga qoldiradi:

sud majlisida Konstitutsiyaviy sudning vakolatli tarkibi mavjud bo‘lmaganda;

sud majlisida hozir bo‘lishi shart deb topilgan taraf, uning vakili, guvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon kelmaganda, agar ularning yo‘qligi ishning mohiyati bo‘yicha hal etilishiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lsa;

hujjatlar va boshqa materiallar taqdim etilmaganda yoki o‘z vaqtida taqdim etilmaganda, agar ular ishni hal etish uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lsa;

agar qo‘shimcha materiallarni talab qilib olish zarurligi munosabati bilan Konstitutsiyaviy sudning sudyasi yoki taraf, uning vakili ishni ko‘rib chiqishni keyinga qoldirish to‘g‘risida iltimos qilsa;

ishning har tomonlama, to‘liq va xolisona ko‘rib chiqilishiga monelik qiladigan boshqa holatlar mavjud bo‘lganda, shu jumladan sud majlisida tartib buzilgan taqdirda.

Konstitutsiyaviy sud sud majlisini keyinga qoldirish to‘g‘risida ajrim qabul qiladi. Bunda Konstitutsiyaviy sud sud majlisi ko‘chiriladigan sanani tayinlaydi.

Ko‘rib chiqilishi keyinga qoldirilgan ish bo‘yicha sud majlisi boshidan boshlanadi yoki keyinga qoldirilgan joyidan boshlanadi.

Konstitutsiyaviy sud tomonidan ilgari eshitilgan guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni, tarjimonlarni qaytadan chaqirish faqat Konstitutsiyaviy sud zarur deb topgan taqdirda amalga oshiriladi.

Agar sud majlisi jarayonida:

murojaatning Konstitutsiyaviy sudga taalluqli emasligi;

murojaatning predmeti yuzasidan Konstitutsiyaviy sud tomonidan ilgari qaror chiqarilgan bo‘lib, u qonuniy kuchida ekanligi;

Konstitutsiyaviy sud ko‘rib chiqishi uchun kiritilgan murojaat murojaat qiluvchi tomonidan qaytarib olinganligi aniqlansa, Konstitutsiyaviy sud ish yuritishni tugatadi.

Ish yuritishni tugatish haqida Konstitutsiyaviy sud ajrim chiqaradi.

Sud majlisiga taraflar (taraf) yoki ularning vakillari kelmagan taqdirda, Konstitutsiyaviy sud ishni ko‘rib chiqish yoki uni keyinga qoldirish mumkinligi to‘g‘risidagi masalani hal qiladi.

Sud majlisiga kelgan guvohlar ularning shaxsi aniqlanganidan keyin sud majlisi zalidan chiqarib turiladi.

Sud majlisida raislik qiluvchi ishni ko‘rib chiqish boshlanguniga qadar taraflardan ularning ishga taalluqli iltimoslari bor-yo‘qligini aniqlaydi.

Yozma iltimoslar sud majlisida o‘qib eshittiriladi va ish materiallariga qo‘shib qo‘yiladi, og‘zaki iltimoslar sud majlisi bayonnomasiga kiritiladi.

Konstitutsiyaviy sud taraflarning fikrlarini inobatga olgan holda iltimosni qanoatlantirish haqida yoki uni qanoatlantirishni rad qilish to‘g‘risida ajrim chiqaradi.

Ishni ko‘rib chiqish ma’ruzachi sudyaning ma’ruzasi bilan boshlanadi, u ko‘rib chiqilayotgan masalaning mohiyatini bayon qiladi. So‘ngra sud taraflarning fikrlarini inobatga olgan holda ish materiallarini tekshirish tartibi haqida qaror qabul qiladi.

Konstitutsiyaviy sudga murojaat qilgan taraf birinchi bo‘lib so‘zga chiqadi, undan keyin sud majlisida raislik qiluvchi boshqa tarafga so‘zga chiqish imkoniyatini beradi. Tarafning nuqtai nazari uning bir nechta vakili tomonidan himoya qilingan taqdirda, ularning so‘zga chiqish ketma-ketligi mazkur taraf tomonidan belgilanadi.

Taraflarning har biri so‘zga chiqib bo‘lganidan so‘ng Konstitutsiyaviy sudning sudyalari taraflarga savollar berishi mumkin, so‘ngra so‘zga chiqqan tarafga savollar berish huquqi boshqa tarafga beriladi.

Ish hujjatlari va boshqa yozma materiallarini ma’ruzachi sudya o‘qib eshittiradi. Shundan so‘ng taraflar o‘qib eshittirilgan hujjatlar va boshqa materiallar yuzasidan tushuntirishlar berishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sud o‘z tashabbusi bilan yoki sud majlisi ishtirokchilarining iltimosiga ko‘ra ishni ko‘rish uchun zarur bo‘lgan hujjatlarni, boshqa materiallarni qo‘shimcha ravishda so‘rab olishga, shuningdek ish materiallarini qo‘shimcha ravishda tekshirish va (yoki) ekspertizalar o‘tkazish to‘g‘risida topshiriq berishga, zarur bo‘lgan taqdirda sud majlisiga guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar va tarjimonlarni chaqirishga haqli.

Guvohlarni eshitish navbati sud tomonidan belgilanadi.

Sud majlisida raislik qiluvchi guvohga ko‘rib chiqilayotgan ishning mohiyati yuzasidan o‘ziga ma’lum bo‘lgan barcha holatlarni bayon qilishni taklif etadi. Tushuntirishlardan keyin guvohga savollar berilishi mumkin.

Guvohga birinchi bo‘lib, u qaysi tarafning arizasiga binoan chaqirilgan bo‘lsa, o‘sha taraf savollar beradi, so‘ngra boshqa taraf, shuningdek sud majlisining o‘zga ishtirokchilari savollar beradi. Konstitutsiyaviy sudning tashabbusi bilan chaqirilgan guvohga Konstitutsiyaviy sudga murojaat qilgan taraf birinchi bo‘lib savollar beradi.

Konstitutsiyaviy sud sudyalari guvohga istalgan paytda savollar berishga haqli.

Agar guvoh o‘zi bilgan ma’lumotlarning manbaini ko‘rsatib bera olmasa, u ma’lum qilgan ma’lumotlar dalil hisoblanmaydi.

Barcha ish materiallarini tekshirish tugallanganidan so‘ng sud majlisida raislik qiluvchi ishning mohiyati bo‘yicha muhokamasi tamomlanganligini e’lon qiladi va Konstitutsiyaviy sud sud muzokaralariga o‘tadi.

Sud muzokaralari taraflarning og‘zaki chiqishlaridan iborat bo‘ladi. Muzokaralarda taraflar ish bo‘yicha o‘z nuqtai nazarini asoslaydi.

Sud muzokaralarida birinchi bo‘lib Konstitutsiyaviy sudga murojaat qilgan taraf, keyin boshqa taraf so‘zga chiqadi.

Agar Konstitutsiyaviy sud sudning muzokaralarini eshitib, ishni to‘g‘ri hal etish uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan yangi holatlarni aniqlashni, yangi dalillarni tekshirishni zarur deb topsa, ishning mohiyati bo‘yicha muhokamasi yangidan boshlanadi va ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda olib boriladi.

Sud muzokaralaridan so‘ng, agar ishni ko‘rib chiqishni yangidan boshlash uchun asoslar bo‘lmasa, sud majlisida raislik qiluvchi ishni ko‘rib chiqish tamomlanganligini, ish bo‘yicha qabul qilingan qarorni e’lon qilish sanasi haqida konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilari xabardor qilinishini ma’lum qiladi va Konstitutsiyaviy sud ish bo‘yicha qaror qabul qilish uchun maslahatxonaga kiradi.

Normativ-huquqiy hujjatning, O‘zbekiston Respublikasi davlatlararo shartnomaviy va boshqa majburiyatlarining Konstitutsiyaga muvofiqligi hamda O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalariga sharh berish to‘g‘risida ko‘rib chiqilgan ishning mohiyati bo‘yicha Konstitutsiyaviy sudning yakuniy to‘xtamlari qaror deb nomlanadi. Konstitutsiyaviy sud qarorni O‘zbekiston Respublikasi nomidan qabul qiladi.

Konstitutsiyaviy sudning vakolatiga kiritilgan boshqa masalalar yuzasidan ko‘rib chiqilgan ishning mohiyati bo‘yicha Konstitutsiyaviy sudning yakuniy to‘xtami xulosa deb nomlanadi.

Konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish protsessual masalalari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud ajrim qabul qiladi.

Konstitutsiyaviy sud o‘z faoliyatini tashkil etish masalalari yuzasidan ham qarorlar qabul qiladi.

Ko‘rib chiqilgan ishning mohiyati bo‘yicha Konstitutsiyaviy sudning yakuniy qarori maslahatxonada qabul qilinadi. Maslahatda sud majlisida raislik qiluvchi raislik qiladi va faqat ishni ko‘rib chiqqan Konstitutsiyaviy sud sudyalari ishtirok etadi.

Konstitutsiyaviy sud, qoida tariqasida, faqat ko‘rib chiqilgan muayyan masala yuzasidan qaror qabul qiladi.

Konstitutsiyaviy sudning qarori ochiq ovoz berish yo‘li bilan qabul qilinadi. Ovoz berish Konstitutsiyaviy sudning sudyalaridan birma-bir so‘rab chiqish orqali o‘tkaziladi. Raislik qiluvchi hammadan keyin ovoz beradi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyasi ovoz berishda betaraf qolishga yoki ishtirok etmaslikka haqli emas.

Konstitutsiyaviy sudning qarori, agar sud majlisida hozir bo‘lgan Konstitutsiyaviy sud sudyalarining ko‘pchiligi uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, qabul qilingan deb hisoblanadi. Ovozlar teng bo‘linib qolgan taqdirda, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.

Konstitutsiyaviy sudning ko‘pchilik fikriga qo‘shilmagan sudyasi Konstitutsiyaviy sudning qaroriga imzo qo‘yishi shart va u o‘zining alohida fikrini yozma shaklda bayon etishga haqli, alohida fikr yopiq konvertda ishga qo‘shib qo‘yiladi, lekin e’lon qilinmaydi. Konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish ishtirokchilari Konstitutsiyaviy sud sudyasining alohida fikri bilan tanishtirilmaydi.

Konstitutsiyaviy sudning sudyalari qaror qabul qilish chog‘idagi muhokama mazmuni to‘g‘risidagi, Konstitutsiyaviy sud tarkibiga kirgan ayrim sudyalarning nuqtai nazari haqidagi ma’lumotlarni biror-bir shaxsga ma’lum qilishga va sudyalar maslahatlashuvi sirini boshqa usulda oshkor qilishga haqli emas.

Konstitutsiyaviy sudning qarori kirish, tavsif, asoslantiruvchi va xulosa qismlaridan iborat bo‘ladi.

Qarorning kirish qismida:

qaror qabul qilgan sudning nomi, qarorning nomlanishi, u qabul qilingan sana va joy;

Konstitutsiyaviy sudning tarkibi;

sud majlisining kotibi;

sud majlisining ishtirokchilari to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

murojaatda ko‘rsatilgan talablar;

Konstitutsiyaviy sud mazkur ishni O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining va ushbu Qonunning qaysi normalariga muvofiq ko‘rib chiqqan bo‘lsa, o‘sha normalari ko‘rsatiladi.

Qarorning tavsif qismida Konstitutsiyaviy sudga kelib tushgan murojaatning, ishda ishtirok etuvchi shaxslar tushuntirishlarining, arizalari va iltimoslarining qisqacha mazmuni ko‘rsatiladi.

Qarorning asoslantiruvchi qismida:

ishning Konstitutsiyaviy sud tomonidan aniqlangan va qarorning asosiga qo‘yilgan haqiqiy holatlari;

sudning ish holatlari to‘g‘risidagi xulosalariga asos bo‘lgan dalillar;

Konstitutsiyaviy sud qaror qabul qilishda tayangan normativ-huquqiy hujjatlar ko‘rsatiladi.

Qarorning xulosa qismida ko‘rib chiqilgan ish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sudning yakuniy xulosalari, uning kuchga kirish tartibi, shuningdek uni ijro etish hamda e’lon qilish tartibi, muddatlari va o‘ziga xos xususiyatlari ko‘rsatiladi.

Konstitutsiyaviy sudning qarori ovoz berishda ishtirok etgan Konstitutsiyaviy sudning barcha sudyalari tomonidan imzolanadi.

Konstitutsiyaviy sud qarori Konstitutsiyaviy sud tomonidan belgilangan muddatda sud majlisida o‘qib eshittiriladi.

Konstitutsiyaviy sud qarori o‘qib eshittirilganidan so‘ng sud majlisida raislik qiluvchi qarorning mazmunini tushuntiradi, shundan keyin sud majlisini yopiq deb e’lon qiladi.

Konstitutsiyaviy sudning qarorlari, xulosalari va boshqa to‘xtamlari ommaviy axborot vositalarida hamda Konstitutsiyaviy sudning rasmiy veb-saytida e’lon qilinadi.

Konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish protsessual masalalari va o‘z faoliyatini tashkil etish masalalari bo‘yicha qabul qilingan qarorlar Konstitutsiyaviy sudning ixtiyoriga ko‘ra e’lon qilinadi.

“O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik to‘plami”, “Xalq so‘zi” va “Narodnoye slovo” gazetalari, “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Axborotnomasi”, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi Konstitutsiyaviy sudning qarorlari e’lon qilinadigan rasmiy manbalardir.

Konstitutsiyaviy sudning qarorlari va xulosalari qabul qilingan kundan e’tiboran uch kun ichida rasmiy e’lon qilinishi lozim hamda rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi. Boshqa qarorlar qabul qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.

Konstitutsiyaviy sudning qarorlari taraflarga va konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritishning boshqa ishtirokchilariga yuboriladi. Konstitutsiyaviy sudning qarorlari Konstitutsiyaviy sud raisining topshirig‘iga muvofiq boshqa tashkilotlarga ham yuborilishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sudning hujjati qat’iy va uning ustidan shikoyat qilinishi mumkin emas.

Konstitutsiyaviy sudning qaroriga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topilgan normativ-huquqiy hujjat yoki uning bir qismi o‘zining amal qilishini tugatadi.

Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hujjatni qabul qilgan davlat organi o‘z hujjatini Konstitutsiyaviy sudning qarori asosida bir oydan kechiktirmay O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqlashtirishi kerak.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topilgan normativ-huquqiy hujjat asosida qarorlar qabul qilgan davlat organlari ularni bir oy ichida qaytadan ko‘rib chiqishi kerak.

Konstitutsiyaviy sudning qarori quyidagi hollarda o‘z tashabbusi bilan qaytadan ko‘rib chiqilishi mumkin:

qaror chiqarilgan paytda Konstitutsiyaviy sudga noma’lum bo‘lgan yangi ochilgan holatlar munosabati bilan;

qaror qabul qilinishiga asos bo‘lgan konstitutsiyaviy norma o‘zgargan taqdirda;

Konstitutsiyaviy sud mazkur qarorni konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritishning belgilangan tartibi buzilgan holda qabul qilingan deb topgan taqdirda.

Sud majlisida sud majlisining bayonnomasi yuritiladi.

Sud majlisining bayonnomasida quyidagi ma’lumotlar ko‘rsatilishi kerak:

sud majlisining vaqti va joyi;

sudning tarkibi va sud majlisining kotibi;

ishning nomi va raqami;

ishda ishtirok etuvchi shaxslarning kelgan-kelmaganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

Konstitutsiyaviy sudning harakatlari, ular sud majlisida qay tartibda bajarilgan bo‘lsa, shu tartibda, ularning natijalari;

Konstitutsiyaviy sudning maslahatxonaga kirmasdan o‘z joyida qabul qilingan ajrimlari;

taraflarning tushuntirishlari va ishda ishtirok etuvchi shaxslarning iltimoslari;

ishni ko‘rish jarayonida sudga taqdim etilgan dalillar haqidagi ma’lumotlar;

guvohlarning ko‘rsatuvlari, ekspertlarning xulosalari va mutaxassislarning fikrlari, ularga berilgan savollar hamda olingan javoblar;

konstitutsiyaviy sud ishlarini yuritish boshqa ishtirokchilarining chiqishlari;

sud muzokaralarining mazmuni;

Konstitutsiyaviy sudning qarorini o‘qib eshittirish haqidagi ma’lumotlar.

Agar sud majlisi vaqtida audio- yoki videoyozuv qo‘llanilgan bo‘lsa, audio- yoki videoyozuv bayonnomaga qo‘shib qo‘yiladi, bu haqda sud majlisining bayonnomasiga tegishli yozuv kiritiladi.

Sud majlisining bayonnomasi sud majlisi tugagan paytdan e’tiboran uch kun ichida rasmiylashtirilishi kerak.

Sud majlisining bayonnomasi raislik qiluvchi va sud majlisining kotibi tomonidan imzolanadi hamda ishga qo‘shib qo‘yiladi.

Taraflar sud majlisining bayonnomasi imzolangan kundan e’tiboran besh kun ichida u bilan tanishib chiqishga va u bo‘yicha fikr-mulohazalarini bildirishga haqli, ushbu fikr-mulohazalar ular berilgan kundan e’tiboran besh kun ichida, Konstitutsiyaviy sud tomonidan taraflarni chaqirmasdan ko‘rib chiqilishi kerak. Konstitutsiyaviy sud fikr-mulohazalarga rozi bo‘lgan taqdirda, ularni qabul qiladi, rozi bo‘lmagan taqdirda esa ularni rad etadi, bu haqda ajrim chiqaradi. Sud majlisining boshqa ishtirokchilari sud majlisida raislik qiluvchining ruxsati bilan sud majlisi bayonnomasi bilan tanishib chiqishi mumkin.

Ko‘rib chiqilayotgan ish yuzasidan qaror murojaat ko‘rib chiqishga qabul qilingan paytdan e’tiboran uch oydan kechiktirmay Konstitutsiyaviy sud tomonidan qabul qilinadi.

Protsessual muddatlar oylar va kunlar bilan hisoblanadi. Protsessual muddatlarning o‘tishi kalendar sananing boshlanishi deb belgilangan kunning ertasidan boshlanadi.

Oylar bilan hisoblanadigan protsessual muddat belgilangan muddat oxirgi oyining tegishli kunida tugaydi. Agar oylar bilan hisoblanadigan protsessual muddatning tugashi tegishli sanasi bo‘lmagan oyga to‘g‘ri kelsa, muddat shu oyning oxirgi kunida tugaydi.

Kunlar bilan hisoblanadigan protsessual muddat belgilangan muddatning oxirgi kunida tugaydi.

Protsessual muddatning oxirgi kuni ish kuni bo‘lmagan kunga to‘g‘ri kelgan hollarda, undan keyingi birinchi ish kuni muddat tugaydigan kun hisoblanadi.

Sud chiqimlari guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar va tarjimonlarga to‘lanishi lozim bo‘lgan summalardan, shuningdek ishni ko‘rish bilan bog‘liq boshqa xarajatlardan iborat bo‘ladi.

Konstitutsiyaviy sudda ishlarni ko‘rish munosabati bilan jalb etilgan guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar va tarjimonlarga qonunchilikka muvofiq xarajatlarining o‘rni qoplanadi.

Konstitutsiyaviy sudda ishlarni ko‘rish munosabati bilan jalb etilgan ekspertlar, mutaxassislar va tarjimonlarga qonunchilikka muvofiq haq to‘lanadi.

Konstitutsiyaviy sud Konstitutsiyaga muvofiqligi xususida shubha tug‘dirgan aniq normativ-huquqiy hujjatlar yuzasidan qarorlar qabul qiladi.

Konstitutsiyaviy sud normativ-huquqiy hujjatning Konstitutsiyaga muvofiqligini tekshirib, tekshirilgan hujjatga asoslangan yoxud uning qoidalarini takrorlaydigan normativ-huquqiy hujjatlar xususida ham, garchi Konstitutsiyaviy sud ko‘rib chiqishi uchun kiritilgan murojaatda ular to‘g‘risida so‘z yuritilmagan bo‘lsa-da, bir vaqtning o‘zida qaror chiqarishga haqli.

Konstitutsiyaviy sud normativ-huquqiy hujjatning Konstitutsiyaga muvofiqligini to‘liqligicha yoki uning bir qismini tekshirayotganda:

normalar mazmuni bo‘yicha;

normativ-huquqiy hujjatning shakli bo‘yicha;

davlat organlari va mansabdor shaxslar o‘rtasida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi bilan belgilangan vakolatlarning chegaralanishi nuqtai nazaridan;

normativ-huquqiy hujjatning qabul qilinishi, imzolanishi, shuningdek rasmiy e’lon qilinishi va amalga kiritilishi tartibi bo‘yicha uning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlaydi.

Normativ-huquqiy hujjatning Konstitutsiyaga muvofiqligi to‘g‘risidagi ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

normativ-huquqiy hujjatni yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topish to‘g‘risida;

normativ-huquqiy hujjatni yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq deb topish to‘g‘risida.

Qonunlarning Konstitutsiyaga muvofiqligini tekshirish to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud qonunni yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq deb topib, ularda mazkur qonunning yoki uning bir qismining amaliyotda noto‘g‘ri yoxud ziddiyatli tarzda qo‘llanilishiga olib kelgan noaniqliklar topilgan taqdirda, ushbu qonun normasiga rasmiy sharh berishga haqli.

O‘zbekiston Respublikasining davlatlararo shartnomaviy yoki boshqa majburiyatining O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlash chegaralari ishning o‘ziga xos xususiyatlari hisobga olingan holda ushbu moddaning uchinchi qismiga muvofiq belgilanadi.

Ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

O‘zbekiston Respublikasining davlatlararo shartnomaviy yoki boshqa majburiyatini O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topish to‘g‘risida;

O‘zbekiston Respublikasining davlatlararo shartnomaviy yoki boshqa majburiyatini O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq deb topish to‘g‘risida.

O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan imzolanguniga qadar — O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy qonunlarining, ratifikatsiya qilish to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi qonunlari O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan imzolanguniga qadar — O‘zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarining O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlash chegaralari ishning o‘ziga xos xususiyatlari hisobga olingan holda ushbu Qonun 82-moddasining uchinchi qismiga muvofiq belgilanadi.

Ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy qonunini, O‘zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topish haqida;

O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy qonunini, O‘zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq deb topish haqida.

Ushbu moddada nazarda tutilgan ishlar bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud tegishli hujjatlar olingan kundan e’tiboran o‘n besh kundan kechiktirmay qaror qabul qiladi.

Konstitutsiyaviy sud O‘zbekiston Respublikasi referendumiga chiqarilayotgan masalalarning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlaydi.

Ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud quyidagi xulosalardan birini beradi:

O‘zbekiston Respublikasi referendumiga chiqarilayotgan masalalarni O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topish to‘g‘risida;

O‘zbekiston Respublikasi referendumiga chiqarilayotgan masalalarni O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq deb topish haqida.

Ushbu moddada nazarda tutilgan ishlar bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud tegishli hujjatlar olingan kundan e’tiboran o‘n besh kundan kechiktirmay qaror qabul qiladi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi Konstitutsiyasining O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi qonunlarining O‘zbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiqligini aniqlash chegaralari ishning o‘ziga xos xususiyatlari hisobga olingan holda ushbu Qonun 82-moddasining uchinchi qismiga muvofiq belgilanadi.

Ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud quyidagi xulosalardan birini beradi:

Qoraqalpog‘iston Respublikasi Konstitutsiyasini yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topish to‘g‘risida;

Qoraqalpog‘iston Respublikasi Konstitutsiyasini yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq deb topish haqida;

Qoraqalpog‘iston Respublikasi qonunini yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining qonuniga muvofiq emas deb topish to‘g‘risida;

Qoraqalpog‘iston Respublikasi qonunini yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining qonuniga muvofiq deb topish haqida.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalarini rasmiy sharhlash ularda normalarning amaliyotda noto‘g‘ri yoki ziddiyatli tarzda qo‘llanilishiga olib kelgan noaniqliklar topilgan taqdirda amalga oshiriladi.

Konstitutsiyaviy sudga O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalarini rasmiy sharhlash haqidagi murojaatda Konstitutsiyada va qonunda ularning amaliyotda noto‘g‘ri yoki ziddiyatli tarzda qo‘llanilishiga olib kelgan noaniqliklar mavjudligiga doir vajlar hamda dalillar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.

Ishni ko‘rish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud qaror qabul qiladi, uning xulosa qismida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi yoki qonuni normasiga rasmiy sharh bo‘lishi kerak.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalarini rasmiy sharhlash jarayonida ularga normalarni aniqlashtirishga qaratilgan tuzatishlar, o‘zgartishlar, qo‘shimchalar kiritilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

Konstitutsiyaviy huquq va erkinliklari muayyan ishda qo‘llanilgan va O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq bo‘lmagan qonunda buzilgan deb hisoblovchi fuqarolar hamda yuridik shaxslarning shikoyatlari, agar sudda himoya qilishning boshqa barcha vositalaridan foydalanib bo‘lingan bo‘lsa, sudda ishni ko‘rib chiqish tugagan kundan e’tiboran bir yildan kechiktirmay beriladi.

Fuqarolar va yuridik shaxslarning konstitutsiyaviy huquqlari hamda erkinliklari buzilganligi ustidan shikoyatda ko‘rsatilgan qonunning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligini aniqlash chegaralari ishning o‘ziga xos xususiyatlari hisobga olingan holda ushbu Qonun 82-moddasining uchinchi qismiga muvofiq belgilanadi.

Ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

qonunni yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq emas deb topish to‘g‘risida;

qonunni yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq deb topish haqida.

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori buyruqlarining va (yoki) boshqa hujjatlarining (individual xususiyatga ega bo‘lgan hujjatlar bundan mustasno) yoki ular bir qismining O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga va qonunlariga muvofiqligini aniqlash chegaralari ishning o‘ziga xos xususiyatlari hisobga olingan holda ushbu Qonun 82-moddasining uchinchi qismiga muvofiq belgilanadi.

Ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha Konstitutsiyaviy sud quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining buyrug‘ini va (yoki) boshqa hujjatini (individual xususiyatga ega bo‘lgan hujjat bundan mustasno) yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga va qonunlariga muvofiq emas deb topish to‘g‘risida;

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining buyrug‘ini va (yoki) boshqa hujjatini (individual xususiyatga ega bo‘lgan hujjat bundan mustasno) yoki uning bir qismini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga va qonunlariga muvofiq deb topish haqida.

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining Konstitutsiyaviy sud qaroriga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga va qonunlariga muvofiq emas deb topilgan buyrug‘i va (yoki) boshqa hujjati (individual xususiyatga ega bo‘lgan hujjat bundan mustasno) o‘zining amal qilishini tugatadi.

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori Konstitutsiyaviy sudning qarori asosida o‘zining buyrug‘ini va (yoki) boshqa hujjatini (individual xususiyatga ega bo‘lgan hujjat bundan mustasno) bir oydan kechiktirmay O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga va qonunlariga muvofiqlashtirishi kerak.

Konstitutsiyaviy sud xorijiy mamlakatlarning konstitutsiyaviy nazorat organlari tomonidan tashkil etilgan xalqaro tashkilotlarga a’zo bo‘lishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sud xalqaro tashkilotlar va xorijiy mamlakatlarning konstitutsiyaviy nazorat organlari bilan hamkorlik qilishi, deklaratsiyalar, anglashuv memorandumlari, ahdlashuv bayonnomalari, hamkorlik rejalari tuzishi, shuningdek o‘zaro tajriba hamda axborot almashish sohasida hamkorlik qilishi mumkin.

Konstitutsiyaviy sudning faoliyatini ta’minlash uchun devon tashkil etiladi.

Devonning tuzilmasi va shtat birligi ajratilgan mablag‘lar doirasida Konstitutsiyaviy sud raisi tomonidan tasdiqlanadi.

Devon xodimlariga mansab darajalarini belgilash va berish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari tomonidan tasdiqlanadigan nizomda belgilanadi.

Konstitutsiyaviy sud huzurida maslahat organi bo‘lgan va jamoatchilik asosida faoliyat ko‘rsatadigan ilmiy-maslahat kengashi tuziladi. Konstitutsiyaviy sudning faoliyatiga oid masalalar bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish ushbu kengashning vazifasiga kiradi.

Konstitutsiyaviy sudning faoliyatini moliyalashtirish O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi va unda alohida satrda nazarda tutiladi.

Konstitutsiyaviy sud sudyalarining mehnatiga haq to‘lash, ularga har yilgi ta’tilni berish, sudyalarni va ularning oila a’zolarini ijtimoiy muhofaza qilish chora-tadbirlari, sudyalarning hayoti va sog‘lig‘ini davlat tomonidan majburiy tartibda sug‘urta qilish bilan bog‘liq moddiy va ijtimoiy ta’minoti “Sudlar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq belgilanadi.

Konstitutsiyaviy sud sudyasining ish haqi lavozim maoshidan, malaka darajasi va ko‘p yillik xizmati uchun to‘lanadigan ustama haqlardan iborat bo‘ladi.

Konstitutsiyaviy sud egallab turgan binoda O‘zbekiston Respublikasining Davlat bayrog‘i ko‘tariladi va Davlat gerbining tasviri joylashtiriladi.

Sudning majlislar zalida, shuningdek Konstitutsiyaviy sud raisining xizmat xonasida O‘zbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasviri, O‘zbekiston Respublikasining Davlat bayrog‘i, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining rasmiy nashri joylashtiriladi.

Konstitutsiyaviy sud sudyalari sudlov ishini maxsus kiyim-boshda olib boradi, ushbu kiyim-boshning tavsifi va namunasi Senat tomonidan tasdiqlanadi.

Konstitutsiyaviy sud sudyasiga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolanadigan guvohnoma beriladi.

Konstitutsiyaviy sud O‘zbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasviri tushirilgan va o‘z nomi yozilgan muhrga ega bo‘ladi.

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

Quyidagilar o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin:

1) O‘zbekiston Respublikasining 2017-yil 31-mayda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi O‘RQ-431-sonli Konstitutsiyaviy qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 5, 201-modda);

2) O‘zbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini o‘z kuchini yo‘qotgan deb topish to‘g‘risida”gi O‘RQ-446-sonli Qonunining (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 9, 510-modda) 79-moddasi;

3) O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 17-martda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ-612-sonli Qonunining (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 3, 203-modda) 7-moddasi.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi va O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.