Ushbu sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (keyingi oʻrinlarda — sanitariya qoidalari) COVID–19 infeksiyasini davolashga moslashtirilgan tibbiyot tashkilotlari va saralash punktlari ichida infeksiyalarni oldini olish boʻyicha sanitariya-gigiyena va epidemiyaga qarshi chora-tadbirlarni belgilaydi.

1. Ushbu sanitariya qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼiy nazar COVID-19 infeksiyasi davolashga moslashtirilgan barcha tibbiyot tashkilotlariga nisbatan tatbiq etiladi.

2. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan davolash-profilaktika muassasalarida nazorat ishlari ushbu sanitariya qoidalari asosida olib boriladi.

3. Tibbiyot tashkiloti tomonidan COVID-19 infeksiyasining tarqalishiga qarshi kurashish uchun quyidagi profilaktik tadbirlar olib boriladi:

kasallikni tibbiyot xodimlari orasida shifoxona ichida tarqalishini oldini olish;

tibbiyot tashkilotida sanitariya gigiyena va epidemiyaga qarshi chora tadbirlarni toʻliq hamda sifatli amalga oshirilishi nazoratini amalga oshirish;

atrof-muhit va muhandislik-texnik tizimlar holatini nazorat qilish.

4 Tibbiyot tashkilotida ertalab ish boshlanishidan avval barcha xodimlarning tana harorati kontaktsiz pirometrlar yordamida oʻlchanadi.

Tana xarorati koʻtarilgan yoki yuqumli kasallik belgilari boʻlgan xodimlar ishga qoʻyilmaydi.

5. Tibbiyot tashkilotlarida tana harorati koʻtarilgan yoki kasallik belgilari (yoʻtal, aksirish va shu kabilar) bilan ishdan vaqtincha chetlatilgan xodimlar roʻyxati yuritiladi.

6. COVID-19 infeksiyasini davolashga moslashtirilgan tibbiyot tashkilotlarida faoliyat yurituvchi tibbiyot xodimlarning qoʻl gigiyenasiga mazkur Normativlarning 1-ilovasiga muvofiq rioya qilinadi.

7. Tibbiyot tashkilotlari binosiga kirish joyida teri antiseptiklari bilan ishlov berish uskunalari (dozatorli uskuna, namli salfetkalar va shu kabilar) oʻrnatiladi.

8. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlarida begona shaxslarning kirishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

9. Tibbiyot tashkilotlari binosining kirish va chiqish qismida odamlarni toʻplanib qolishiga yoʻl qoʻymaslik va ijtimoiy masofani saqlash uchun ikki metr oʻlchamdagi oraliq masofani belgilovchi chiziqlar belgilanadi.

Xizmat vazifasi bilan bogʻliq boʻlmagan xodimlarni qizil hududlarga kirishi taʼqiqlanadi.

Zaruriyatga koʻra texnik xizmat xodimlari qizil hududlarga kirishiga ehtiyoj paydo boʻlganda shaxsiy himoya vositalari (tibbiy niqob va qoʻlqop) bilan taʼminlangan holda kiritiladi.

Tibbiy niqobdan mazkur Normativlarning 3-ilovasida koʻrsatilgan tartibda foydalaniladi.

10. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkiloti aholi yashash punktlaridan 100 metr uzoqlikda joylashtirilgan boʻlishi kerak.

Shuningdek, 1000 va undan ortiq bemor oʻrinlariga ega boʻlgan ushbu yoʻnalishdagi tibbiyot tashkilotlari yoki saralash punktlari aholi yashash punktlaridan 500 metr uzoqlikdagi masofada joylashtiriladi.

11. Faoliyat yuritayotgan yuqumli kasalliklar shifoxonalari (boʻlimlari) aholi yashash punktlaridan 50 metr uzoqlikda tashkil etishi kerak.

12. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlarida bemorlar harakatini inobatga olgan holda hamda tibbiy xodimlar orasida infeksiyaning tarqalishini oldini olish maqsadida quyidagi 3 ta zonaga boʻlinishi lozim:

qizil zona — bemorlar zonasi;

yashil zona — tibbiy xodimlar zonasi;

sariq zona — qizil va yashil zonalar orasidagi bufer zona.

Sariq zonada shaxsiy himoya vositalarini dezinfeksiya qilish va sanitariya-tozalov ishlari uchun maxsus joy tashkillashtirish lozim.

13. COVID-19 infeksiyasi bilan kasallangan bemorlarni diagnostika qilishda asosan portativ uskunalardan (rentgen, UTD, EKG va boshqalar) foydalaniladi.

14. Tibbiyot xodimlarining qizil zonaga har bir kirish-chiqishi va shaxsiy himoya vositalarini almashtirishi maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan javobgar shaxs tomonidan nazoratga olinishi lozim. Bemorlar yoki kasallikka gumon qilingan shaxslarga shoshilinch holatlarda diagnostika ishlari amalga oshirilganda har bir tekshiruvdan keyin xonada dezinfeksiya ishlari oʻtkazilishi kerak.

15. Xodimlarning tibbiy xodimlar zonasiga (yashil zona) kirishi va chiqishi boʻlim katta hamshirasi tomonidan nazoratga olinishi lozim.

16. COVID-19 infeksiyasini davolashga moslashtirilgan barcha tibbiyot tashkilotlari ichimlik suvi, issiq suv, isitish tizimi, kanalizatsiya va ventilatsiya tizimiga ega boʻlishi kerak.

17. Markazlashtirilgan tibbiy kislorod tizimi boʻlmagan tibbiyot tashkilotlarining reanimatsiya boʻlimlari 100 foiz, boshqa davolash boʻlimlari esa har 2 ta oʻringa 1 tadan kislorod konsentratorlari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.

18. Tibbiyot tashkilotining har bir boʻlimida erkaklar va ayollar uchun alohida har 10 nafar bemorga 1 ta unitaz bilan jihozlangan boʻlishi lozim.

19. Tibbiy xodimlar uchun alohida yuvinish xonalari va hojatxonalar tashkil etiladi.

20. Bemorlar uchun yuvinish xonalari ayollar, erkaklar va tibbiy xodimlar uchun alohida tashkil etilishi kerak.

21. Tibbiyot tashkilotlari hududida avtotransport vositalarini dezinfeksiya qilish maydoni tashkil etiladi.

22. Tibbiyot tashkilotining har bir boʻlimi va zonasining kirish joyida dezinfeksiya vositasi bilan namlangan gilamcha toʻshaladi.

23. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlari tomonidan har bir navbatchilikda har bir xodimga 2 juft shaxsiy himoya vositalari, jumladan tibbiy yoki xirurgik maska, respirator, qoʻlqop, himoya kiyimi, himoya koʻzoynagi) bilan taʼminlanishi kerak.

24. Davolash va yordamchi boʻlimlar bir marotabalik tibbiy asbob-anjomlar va buyumlar, antiseptik va dezinfeksiya vositalari bilan yetarlicha taʼminlangan boʻlishi kerak.

25. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlari reanimatsiya boʻlimlari oʻpkani sunʼiy ventilatsiyasi apparati (IVL), sipap, narkoz apparaturalari va uning tarkibiy qismlari va boshqa tibbiy uskunalar bilan taʼminlanishi kerak.

26. Tibbiyot tashkilotlarining kirish-chiqish nazorati (filtr) punktlari masofadan tana haroratini oʻlchovchi asboblar (pirometr) bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.

27. Bemorlarni davolash jarayonida hosil boʻlgan tibbiy chiqindilar mazkur Normativlarning 7-ilovasiga muvofiq utilizatsiya qilinadi.

28. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlarida bemorlar va tibbiy xodimlarning ovqatlanishiga boʻlgan talablar mazkur Normativlarning 5-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.

29. COVID-19 infeksiyasini davolash uchun vaqtincha moslashtirilgan boshqa yoʻnalishdagi tibbiyot tashkilotlari oʻz yoʻnalishi boʻyicha ish faoliyatini davom ettirishdan oldin barcha davolash va yordamchi boʻlimlarda yakuniy dezinfeksiya ishlari oʻtkaziladi.

30. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlarida bemorlarni saralash va boʻlimlarga yotqizish qabul boʻlimi orqali amalga oshiriladi.

31. Bemorlarni qabul qilish tizimlarida qabul boʻlimining vazifalari aniq belgilangan ketma-ketlik asosida bajariladi, yaʼni bemorlarni qabul qilish, diagnostika va sanitariya tozalov qismlarga ajratiladi.

32. Tibbiyot tashkilotlari qabul qilinayotgan bemorlar soniga qarab yetarli miqdorda shpatellar, pulsoksimetr hamda kontaktsiz (pirometr) va simobli termometrlar bilan taʼminlanishi lozim.

33. Bemorlarni qabul qilish vaqtida tibbiy xodimlar shaxsiy himoya vositalaridan mazkur Normativlarning 2-ilovasiga muvofiq tartibda foydalanadi.

Qabul boʻlimida faoliyat yurituvchi tibbiy xodimlari tomonidan shaxsiy himoya vositalari 1 navbatchilik (smena) davomida foydalaniladi va navbatchilik (smena) tugagandan keyin utilizatsiya qilinadi.

34. Ish jarayonida butunligi buzilgan va mexanik shikastlangan hollarda shaxsiy himoya vositalari almashtiriladi.

35. Bemor shifoxonaga yotayotganda oʻzi bilan shaxsiy gigiyena buyumlarini olishiga hamda shaxsiy toza kiyimlarda boʻlishiga ruxsat etiladi.

36. Qabul boʻlimining shifokorlari yuqumli kasalliklarni roʻyxatga olish jurnalini (060-h/sh) yuritishi va shoshilinch xabarnomalarni (058-h/sh) oʻz vaqtida hududiy sanitariya-epidemiologiya xizmatiga taqdim etishi kerak.

37. Har bir bemor qabul qilingandan soʻng (yoki zaruratiga qarab) xona 3 foizli tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositalari yoki Oʻzbekiston Respublikasida ishlatishga ruxsat etilgan boshqa dezinfeksiya vositalari bilan joriy tozalov ishlari olib boriladi.

Ishlatilgan tozalov anjomlari sanitariya xonasida dezinfeksiya qilinadi, yuviladi va quruq holda saqlanadi.

38. Yuqumli kasallikka chalingan bemorni olib kelgan tez tibbiy yordam avtotranspor vositasi dezinfektor tomonidan maxsus ajratilgan maydonchada zararsizlantiriladi. Maydoncha qattiq qoplamalar (asfalt yoki boshqalar) va suv oqib ketishi uchun qulay yoki ariqchaga ega boʻlishi kerak.

39. Qabul boʻlimi xodimlari ish smenasi tugagandan soʻng sanitariya tozalov ishlaridan oʻtishlari kerak.

40. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlari boʻlimlari, xonalari va maydonlari amaldagi sanitariya qoidalari talablariga javob berishi kerak.

41. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlarida har bir bemor uchun moʻljallangan maydon 9,0 kv.metrni va har bir qoʻshimcha oʻrin uchun 7,0 kv.metrni tashkil etishi kerak.

42. Palatalarda koykalar joylashtirilgan oraliq masofa 1,5 — 2,0 metrni tashkil etishi kerak.

43. Palatalarda koykalar gigiyenik normativlarga qatʼiy rioya etgan holda qoʻyilishi va bunda har bir palatadagi koykalar soni 4 tadan oshmasligi kerak.

Palatalar koykalar soni qarab, stullar va tumbochkalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

44. Boʻlimning koridor qismi va holda bemorlarga shprits va sistemani ularni oldida ochilishini eslatib turuvchi yozuvlar boʻlishi kerak.

45. Bemorlarning oziq-ovqat mahsulotlari alohida ajratilgan sovutgichda saqlanadi. Oziq-ovqat mahsulotlari va dori vositalari birga saqlanishi taʼqiqlanadi.

46. Bemor uchun qoʻyilgan tuvaklar va sudnalar alohida ajratilgan xonada yoki hojatxonada saqlanadi. Tuvaklar toʻkilgandan keyin maxsus kvachlar (shyotka)lar bilan yuvilib, tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasining 3 foizli ishchi eritmasida 30 daqiqa yoki boshqa turdagi dezinfektantda ushbu dezinfeksiya vositasining yoʻriqnomasiga muvofiq zararsizlantiriladi.

47. Termometrlar foydalanilgandan soʻng sovun bilan yuviladi va quruq holda saqlanadi.

48. Bir marotaba ishlatishga moʻljallangan shpatellar ishlatilgandan soʻng amaldagi sanitariya qoidalari asosida utilizatsiya qilinadi.

49. Koʻp marotabalik shpatellar ishlatilgandan keyin 3 foizli tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasi yordamida 15 daqiqa davomida yoki boshqa turdagi dezinfektantda zararsizlantiriladi va toza suvda chayilib, sterilizatsiya qilish uchun markaziy sterilizatsiya boʻlimiga yuboriladi.

50. Boʻlimlarda barcha muolajalar palatalarda amalga oshiriladi. Xodimlar har bir bemorga muolaja vaqtida shaxsiy himoya vositasi, xususan rezina qoʻlqop ustidan ikkinchi rezina qoʻlqop kiyib olishi kerak. Ushbu rezina qoʻlqop bitta bemor uchun bir navbatchilik (smena) davomida ishlatishga ruxsat etiladi.

51. Agar rezina qoʻlqop qon yoki organizmning boshqa biologik suyuqliklari bilan ifloslangan holatlarda, amaldagi sanitariya qoidalari talablari asosida utilizatsiya qilinadi.

52. Barcha ishlatilgan tibbiy asbob-anjomlar 3 foizli tarkibida xlor saqlovchi eritmada 15 daqiqa davomida yoki boshqa dezinfeksiyalovchi vosita bilan zararsizlantiriladi va oqar suv ostida chayilib, markaziy sterilizatsiya boʻlimiga topshiriladi.

53. Bemorlarga ishlatilgan choyshablar polietilen qoplarga toʻplanadi va vaqtinchalik saqlash uchun maxsus ajratilgan xonada saqlanadi. Ishlatilgan choyshab toʻplamlarining boʻlimlarda saralanishiga ruxsat etilmaydi.

COVID-19 infeksiyasi bilan kasallangan bemorlar tomonidan foydalanilgan choyshablarni dezinfeksiya qilish mazkur Normativlarning 4-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.

54. Boʻlimlarda joriy tozalash ishlari bir kunda uch marotaba tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasi yordamida mazkur Normativning 6-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.

55. Nafas maskalari va burun konyulyalari taʼminotida tanqislik boʻlganda, boʻlimlarda maxsus ajratilgan xonalarda 3 foizli tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya eritmasida zararsizlantiriladi va oqar suvda chayiladi. Shuningdek, ushbu asbob-anjomlar sterilizatsiya oldi tozalov ishlaridan oʻtkaziladi va 3 foiz vodorod peroksid yoki boshqa dezinfeksiya vositasida ushbu dezinfeksiya vositasining yoʻriqnomasiga asosan kimyoviy dezinfeksiya qilinadi.

56. Har bir boʻlimda ovqat tarqatish xonalari tashkil qilinishi lozim. Tayyor ovqatlar bir marotabalik maxsus idishlarda keltirilib, palatalarga tarqatiladi. Ishlatilgan bir marotabalik idishlar alohida konteynerlarga yigʻiladi va utilizatsiya qilinadi.

57. Shifoxona boʻlimlaridan chiqqan ovqat qoldiqlari va idishlar shifoxona hududidan tashqariga chiqarilmaydi.

58. Palatalar, yoʻlaklar, hojatxonalar, muolaja xonalari va boshqa yordamchi xonalar uchun tozalov ishlari anjomlari yorliqlanadi, ishlatilganidan soʻng yuviladi, dezinfeksiya qilinadi va maxsus ajratilgan xona (joy)da quruq holda saqlanadi.

59. Ishlatilgan dori flakonlari amaldagi sanitariya qoidalari talablari asosida utilizatsiya qilinadi.

60. Boʻlimlarda shaxsiy himoya vositalari 5 kunlik zaxira bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.

61. Boʻlimda hosil boʻlgan tibbiy chiqindilarni utilizatsiya qilish mazkur Normativlarning 7-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.

62. Karantin tadbirlari tugatilgan tibbiyot tashkilotlarida yakuniy dezinfeksiya ishlari oʻtkaziladi.

Yakuniy dezinfeksiya ishlari tibbiyot tashkiloti yoki dezinfeksiya stansiyasi tomonidan amalga oshiriladi.

63. Yakuniy dezinfeksiya ishlari tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositalari yoki Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan ruxsat etilgan boshqa dezinfeksiya vositalari yordamida amalga oshiriladi.

64. Yakuniy dezinfeksiya jarayonida tibbiyot tashkilotining barcha xonalariga dezinfeksiya vositalari (eritmalari) sepiladi, xonadagi qattiq inventarlar dezinfeksiya vositasi yordamida artiladi.

65. Koʻrpa-toʻshaklar va yumshoq inventarlar kamerali zararsizlantirish yordamida yakuniy dezinfeksiya qilinadi.

66. Tibbiyot tashkiloti xonalari bakteritsid lampalar (ultrabinafsha nurlanish) yordamida 1 soat davomida zararsizlantiriladi.

1. Tibbiy xodimlar bajaradigan tibbiy muolaja va qoʻl terisidagi mikroblar kontaminatsiyasining kamaytirish darajasi talabiga qarab qoʻllar gigiyenik va xirurgik usullarda zararsizlantiriladi.

2. Tibbiy xodimlar tomonidan qoʻllarni samarali yuvilishi va zararsizlantirilishiga erishish uchun quyidagi shartlarga rioya qilinishi lozim:

tirnoqlar kalta olingan boʻlishi, tirnoqlar lak bilan boʻyalmagan boʻlishi, sunʼiy tirnoqlar boʻlmasligi;

qoʻlda uzuk va boshqa zargarlik bezaklarining boʻlmasligi;

jarrohlar qoʻllarini zararsizlantirishdan avval soat, braslet va boshqa shu kabi buyumlarini yechishi.

3. Tibbiy xodimlar qoʻl yuvish va zararsizlantirish vositalari hamda kontaktli dermatitlarni yuzaga kelishini kamaytirish maqsadida qoʻl terisini parvarishlovchi vositalar bilan yetarli taʼminlangan boʻlishi kerak.

Qoʻlni yuvish vositalari, antiseptiklar va qoʻl terisini parvarishlash vositalarini tanlashda qoʻl terisining individual sezuvchanligi inobatga olinishi kerak.

4. Qoʻlga quyidagi holatlarda gigiyenik ishlov berilishi kerak:

bemor bilan bevosita muloqotda boʻlishda oldin;

jarohatlanmagan bemor terisi (masalan, arterial bosim va pulsni oʻlchaganda) bilan muloqotda boʻlgandan keyin;

organizmning biologik chiqindilari va shilliq qavatlari bilan muloqotda boʻlgandan keyin;

bemorni parvarishlash boʻyicha har xil muolajalardan oldin;

bemorni bevosita yonida turgan tibbiy uskunalar va boshqa obyektlar bilan muloqotda boʻlgandan keyin;

hojatxonaga borgandan keyin va h.

5. Qoʻllarni gigiyenik ishlov berish ikki xil usulda oʻtkaziladi:

ifloslanish va mikroorganizmlar miqdorini kamaytirish uchun qoʻllarni sovun hamda suv bilan yuvish;

mikroorganizmlar miqdorini xavfsiz darajagacha kamaytirish uchun qoʻllarni teri antiseptiklari bilan zararsizlantirish.

6. Qoʻl yuvish uchun dozatorli (dispenser) suyuq sovun yoki magnitli yoki sovunni quruq holda saqlaydigan idishda solingan qattiq (qolipli) sovundan foydalaniladi. Qoʻllar bir marotabalik sochiq bilan artiladi.

7. Tarkibida spirt yoki boshqa vositalar saqlovchi antiseptiklar ushbu vositani qoʻllash boʻyicha yoʻriqnomasida tavsiya etilgan miqdori bilan qoʻl terisini artish orqali zararsizlantiriladi va zararsizlantirishda barmoq uchlari tirnoq atrofi terisi va barmoqlar orasiga alohida eʼtibor berilishi kerak.

8. Dozator ishlatilgan holatlarda antiseptik (yoki sovun) yangi porsiyasi solinishidan oldin dozator suv bilan yuvilib, quritilib va dezinfeksiya qilinishi kerak. Qoʻllarni yuvish va zararsizlantirishda tirsakli va fotoelementli dozatorlardan foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi.

9. Qoʻlni zararsizlantirish uchun teri antiseptiklari davolash-diagnostika jarayonlarining barcha bosqichlarida qulay joylashtirilgan boʻlish kerak. Bemorlarni jadal parvarishlash va tibbiy xodimlar yuqori nagruzka bilan ishlaydigan boʻlimlarda (reanimatsiya va intensiv davolash boʻlimlari va b.) teri antiseptikli dozatorlar ular uchun qulay joylarda (palatalarga kirish joyida, bemor yonida va b.) joylashtirilishi kerak. Shuningdek, tibbiy xodimlar shaxsiy idishlar (flakonlar)dan foydalanishlari ham mumkin.

1. COVID-19 infeksiyasini oldini olishda bemor kasallikka gumon qilinishidan yoki kasallik tasdiqlanishidan qatʼiy nazar barcha bemorlarga nisbatan standart ehtiyot choralariga rioya etilishi kerak.

2. Standart ehtiyot choralari elementlariga quyidagilar kiradi:

qoʻl gigiyenasiga rioya qilish;

nafas olish gigiyenasi (etiket) rioya qilish;

mavjud xavflardan kelib chiqqan holda tegishli shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish;

inyeksiyalarni amalga oshirayotganda ehtiyot choralari va kesuvchi yoki sanchuvchi tibbiy chiqindilarni utilizatsiya qilish;

bemorlarga tibbiy yordam koʻrsatayotgan tibbiy asbob-anjomlarni dezinfeksiya qilish;

xonalarni tozalash;

ifloslangan choyshablarni xavfsiz zararsizlantirish;

tibbiy chiqindilarni xavfsiz utilizatsiya qilish.

3. COVID-19 infeksiyasini davolashga moʻljallangan tibbiyot tashkilotlarida faoliyat yurituvchi tibbiyot xodimlari bemorlarga shaxsiy himoya vositalaridan toʻgʻri foydalanish, shuningdek toʻgʻri tanlash va ularni qanday qilib kiyish yoki taqish, yechish va utilizatsiya qilishga oʻrgatadilar.

Tibbiy niqobni kiyish tartibi:

1. Niqobga tegmasdan oldin qoʻllar spirtli antiseptik bilan artiladi yoki sovun bilan yuviladi.

2. Niqob qoʻlga olinadi va uning yaxlitligi tekshiriladi (teshiklari yoki yirtilgan joylari boʻlmasligi kerak).

3. Niqobning past va tepa qismi belgilab olinadi (niqobning yuqori qirrasi boʻylab metall tasma mavjud boʻladi).

4. Niqobni toʻgʻri taqilganligiga ishonch hosil qilinadi, bunda niqobning rangli tarafi tashqarida boʻlishi kerak.

5. Niqob yuzga qoʻyiladi, metall chiziqni yoki niqobning qattiq cheti bukiladi va burunning shaklini oladi.

6. Niqobning pastki qismi tortiladi, bunda niqob ogʻizni va yuzni iyak qismini qoplashi kerak.

Tibbiy niqobni yechish tartibi:

1. Niqob qoʻllanilgandan keyin elastik quloqchalarini ushlab olib tashlanadi.

2. Niqob yechilganda yuzga yoki kiyimga tegmasligi kerak.

3. Ishlatilgan niqob darhol plastik paketga tashlanadi va utilizatsiya qilinadi.

4. Niqob yechilishidan oldin qoʻllar yuvilishi kerak.

Respiratorlardan foydalanish tartibi

1. COVID-19 infeksiyasini oldini olishda respiratorlarining samaradorligi ularning nechogʻlik toʻgʻri ishlatilishiga bogʻliq.

2. Tibbiy xodimlar xavfli hududga kirishdan oldin respirator kiyish kerak.

3. Respiratorlardan foydalanishda quyidagi qoidalarga rioya etish kerak:

respirator germetik holatdaligiga ishonch hosil qilish;

respiratorni toʻliq ochish uchun chetlari orqali orasi ochiladi;

kichik yoy hosil qilish uchun sim qismi bukiladi;

respirator pastki qismi tepaga koʻtarib, bosh tasmalari chiqariladi.

koʻrsatkich va katta barmoqlar bilan tasmalar tortiladi va kengaytiriladi;

tasmalar koʻrsatkich va katta barmoqlar bilan ushlab turilib, respiratorni engak tagiga olib boriladi;

tasmalar bosh ortiga olib boriladi;

quyi tasmani boʻyin asosiga joylashtirish.

ikkinchi tasmani boshning yuqori qismiga joylashtirish.

barmoqlar bilan respiratorni qansharga mahkam bosib taqish.

respirator yuzga zich yopishib turganini sezmagungacha uni yuzga germetik taqishni davom ettirish kerak.

respirator yuqori qismidagi qattiq qismini burun relyefiga moslashtirib qisiladi.

4. Respirator ishlatilgandan keyin tegishli chiqindi idishga tashlanishi kerak.

5. Respiratorni taqishdan oldin va yechilgandan keyin qoʻllar yuviladi hamda zararsizlantiriladi.

Respirator germetik holatini tekshirish uchun koʻrsatmalar

1. Respirator mustahkamligi va xavfsizligini aniqlash uchun har bir ishlatishdan oldin uni germetik holatini tekshirish zarur. Buning uchun bir necha marta kuch bilan nafas olib, nafas chiqarish kerak. Bunda:

respirator nafas olganda biroz botishi va nafas chiqarganda biroz kengayishi kerak;

undan foydalangan shaxs respirator orasida havo sizib oʻtishini sezmasligi kerak.

2. Havo sizib oʻtmasligi respirator yuzga zich yopishib turgani va niqob holati germetik ekanligidan darak beradi.

3. Agar respirator yuzga botmasa va kengaymasa yoki yuz bilan respirator orasida havo sizib oʻtsa, bu respirator holati germetik emasligidan darak beradi. Foydalanuvchi havo sizib oʻtishini bartaraf qilish uchun respiratorni yuziga yana bir bor zich yopishtirishga harakat qilish kerak, bunga erishsa, dyemak, respiratorni ishlatish xavf tugʻdirmaydi.

4. Respirator yopishishi zichligini yaxshilash uchun quyidagilarni qilib koʻrish tavsiya etiladi:

respirator toʻgʻri taqilganiga ishonch hosil qilish uchun oynadan foydalanish;

respirator zirak yoki sochga ilinib qolmaganini tekshirish;

tasmalar toʻgʻri joylashganiga ishonch hosil qilish. Tepadagi tasma bosh qoq uchida joylashishi ayniqsa muhim, chunki u respiratorni engakka tortib turishi kerak.

5. Respiratorlarni foydalanishdan oldin ularni ishlatish muddati boʻyicha taʼminlovchi tavsiyalari bilan tanishib chiqish kerak.

6. Respiratorlar qayta ishlatilganda, ular ochiq holatda, quruq joyda saqlanadi.

7. Respiratorlarni plastmassa quticha yoki sellofanlarda saqlash mumkin emas.

1. COVID-19 infeksiyasi yuqtirgan yoki kasallikka gumon qilingan bemorlarga ishlatilgan choyshablarni dezinfeksiya qilish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

2. Bemorlarga ishlatilgan choyshablarga quyidagilar kiradi:

– bemorlarga ishlatilgan kiyim-kechaklar, oʻrin-koʻrpalar, yostiq jildlari;

– palatada bemor toʻshaklariga ishlatilgan adyollar.

3. Zararlangan choyshablar bir marotabalik polietilen paketlarga joylashtirib, zich yopiladi va polietilen paket usti dezinfeksiya qilinadi.

4. Sariq rangdagi qopga boʻlim va zararlangan choyshab nomi yozilgan maxsus etiketka yopishtiriladi va kirxonaga transportirovka qilinadi.

5. Zararlangan (kasallik qoʻzgʻatuvchisi bilan ifloslangan) materiallarni transportirovka qilish uchun maxsus transport vositalardan foydalaniladi. Ushbu transport vositalari har bir zararlangan choyshablarni kirxonaga tashigandan keyin zudlik bilan dezinfeksiya qilinishi kerak.

6. Choyshablarni transport vositalari tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasining 3,0 foizli ishchi eritmasida yoki boshqa dezinfeksiya vositasida uning yoʻriqnomasiga asosan artiladi. Dezinfeksiya vositasi 30 daqiqa ekspozitsiyadan keyin toza suv bilan artiladi.

7. COVID-19 infeksiyasi yuqtirgan bemorlar choyshablari kirxonada saralanadi va vannalarda tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasining 0,5 foizli ishchi eritmasida dezinfeksiya qilinadi.

8. Birlamchi dezinfeksiyadan oʻtgan choyshablar kir yuvish mashinalarida yuviladi va tsentrifugalar yordamida quritiladi.

9. Quritilgan choyshablar dazmollanib, alohida paketlarda saqlanadi.

10. Ishlatilgan yoki ifloslangan choyshablar bilan ishlashda tibbiy xodimlar shaxsiy himoya vositalaridan foydalanishi kerak.

1. Bemorlar va tibbiy xodimlarga ovqat tayyorlash tibbiyot tashkiloti oshxonasidan yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 10-yanvardagi 16-son “Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tuzilmasidagi tashkilotlarda autsorsing xizmatlari koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori asosida autsorsing xizmatlari asosida amalga oshiriladi.

2. Oshxonada tayyorlangan ovqatlarni “Shifoxona ichi infeksiyalari” sanitariya qoida va normalari (SanQvaN 0342-17) 15-bob, 7,11-bandiga asosan boʻlimlarga olib borishda termoslar, sirli yoki alyuminiy idishlardan foydalanilishi mumkin.

3. Bemorlar va tibbiy xodimlar tomonidan ovqatlanish uchun ishlatilgan idishlar davolash boʻlimlaridagi ovqat tarqatish xonasida yuviladi, qaynatiladi va dezinfeksiya qilinadi hamda quruq holda saqlanadi.

4. Oshxonadan boʻlimlarga ovqatlarni tashishda ishlatilgan xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasining 1,0 foizli ishchi eritmasida yoki boshqa dezinfeksiya vositasi bilan artiladi. Ishlatilgan dezinfeksiya vositasi 30 daqiqa ekspozitsiyadan keyin toza suv bilan yuvib yoki artib tashlanadi.

5. Bemorlar va tibbiy xodimlar ovqatlanish uchun bir marotabalik idishlardan foydalanish mumkin. Ushbu idishlar ishlatilgandan keyin tibbiy chiqindi sifatida bir marotabalik polietilen paketlarga yigʻiladi, paketlar ¾ qismi toʻlgandan keyin zich yopilib, xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasining 3,0 foizli ishchi eritmasida yoki boshqa dezinfeksiya vositasi bilan dezinfeksiya qilinadi va utilizatsiya qilinadi.

1. Pollarni dezinfeksiya qilish:

1. Dezinfeksiya qilishdan avval koʻzga koʻringan ifloslanishlar tozalanadi. Xonalarni zararsizlantirish ishlari esa ularni qon va organizmning boshqa biologik suyuqliklarini tozalash rejimida oʻtkazilishi kerak, yaʼni 1:5 nisbatda zararsizlantiradi.

2. Pol va devorlar 3 foiz tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositalari bilan 100 ml/kv.m miqdorida yuvish, sepish yoki artish yordamida dezinfeksiya qilinadi.

3. Dezinfeksiya ishlaridan keyin 30 minut ekspozitsiya qilinadi.

4. Dezinfeksiya ishlari kuniga 3-marta va ifloslanish darajasiga qarab olib boriladi.

2. Tashqi yuzalarni dezinfeksiya qilish:

5. Dezinfeksiya qilishdan oldin koʻzga koʻringan ifloslanishlar tozalanadi. Xona yuzalarida zararsizlantirish ishlari esa ularni qon va organizmning boshqa biologik suyuqliklarini tozalash rejimida oʻtkazilishi kerak.

6. Ishchi yuzalar tarkibida 3 foizli xlor saqlovchi dezinfeksiya vositalari bilan salfetka yordamida artiladi. 30 daqiqa ekspozitsiyadan keyin ishchi yuzalar toza suvda yuviladi. Dezinfeksiya ishlari kuniga 3-marta oʻtkaziladi. Ifloslanish darajasiga qarab, dezinfeksiya ishlari takroriy olib boriladi.

7. Tozalash ishlari toza uchastkadan boshlanib, keyinchalik ifloslangan yuzaga oʻtiladi. Ishchi yuzalar tozalangandan keyin ishlatilgan lattalar zararsizlantiradi, yuviladi va quruq holda saqlanadi.

8. Xonalar havosi bakteritsid lampalar yordamida 20 daqiqa yordamida zararsizlantiriladi.

9. Bakteritsid lampalarning yorugʻlik toʻlqini uzunligi 250— 400 nm boʻlishi kerak.

3. Mukammal tozalov ishlari

10. Mukammal tozalov ishlari sanitariya-gigiyenik qoplamaga ega devorlarni yuvish bilan olib boriladi. Shuningdek, eshiklar, derazalar, plintuslar, yoritish qurilmalari, asbob-uskunalar ham yuviladi.

11. Mukammal tozalov ishlari bir paytning oʻzida 2 ta chelakdan foydalangan holda amalga oshiriladi. Birinchi chelakda tarkibida xlor saqlovchi dezinfektantning 3,0 foizli eritmasidan iborat yuvish toʻplami tayyorlanadi, bunga yuvish vositasi — 50 gr. boʻlakli xoʻjalik sovuni yoki 25 gr. istalgan yuvish kukuni qoʻshiladi. Ikkinchi chelakda toza suv boʻladi. Dastlab latta yuvish eritmasi solingan chelakka botiriladi, biroz siqib olinadi va yuvilishi kerak boʻlgan kichikroq joy artib chiqiladi. Soʻngra ishlatilgan latta toza suvli chelakda chayiladi. Keyin ushbu jarayon takrorlanadi.

12. Mukammal tozalov ishlari quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:

– mukammal tozalov ishlari oldidan xonalar kamida 20 daqiqaga shamollatiladi;

– barcha yuzalar yuvish-dezinfeksiya eritmasi bilan artib chiqiladi;

– toza suvli latta bilan artib chiqiladi va 30 daqiqa davomida kvarslanadi.

13. Dezinfeksiyalovchi vositalar boʻlgan tarkibida xlor saqlovchi, vodorod peroksid yoki boshqa dezinfektantlar har hafta almashtirilib qoʻllanilishi tavsiya etiladi. Dezinfeksiya eritmasining sarfi — 1 kv. m.ga — 100 ml.ni tashkil etadi.

14. Dezinfeksiya qilingan oqova suvlarda qoldiq xlorning umumiy konsentratsiyasi 10 mg/l. dan kam boʻlmasligi kerak.

1. Infeksiyaga gumon qilingan va tasdiqlangan bemorlar bilan bogʻliq barcha chiqindilarni tibbiy chiqindi sifatida utilizatsiya qilinadi.

2. Tibbiy chiqindilar ikki qavatli paketlarga solinadi va paketlar zich yopilib, tarkibida xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasining 3,0 foizli ishchi eritmasi sepiladi.

3. Oʻtkir predmetlar maxsus plastik konteynerlarga (iglootsekatel) solinadi va konteyner toʻlgandan toʻliq yopilib, konteynerga tarkibida 3,0 foizli xlor saqlovchi dezinfeksiya vositasi sepiladi.

4. Qadoqlangan chiqindilarni tibbiy chiqindilarni tashish uchun moʻljallangan markirovkalangan konteynerlarga solinadi hamda zich yopilib, belgilangan joyga olib boriladi.

5. Chiqindilar belgilangan yoʻnalish va vaqt boʻyicha tibbiy chiqindilarni vaqtinchalik saqlash punktiga olib boriladi hamda alohida saqlanadi.

6. “B” sinfga oid chiqindilar sariq rangli yoki sariq markirovkali bir marotabalik plastik paketlar yoki qattiq, teshilmaydigan qadoqlarga (konteynerlar) yigʻiladi.

7. “B” sinfga oid oʻtkir uchli chiqindilar uchun bir martalik teshilmaydigan, namlikka chidamli idishlardan (konteynerlar) foydalaniladi. Idishda mustahkam yopiladigan va qayta ochilmaydigan qopqoq boʻlishi kerak.