O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamiyatda ijtimoiy-ma’naviy muhitni sog‘lomlashtirish, mahalla institutini yanada qo‘llab-quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 18-fevraldagi PF-5938-son Farmoni ijrosini ta’minlash, shuningdek, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash va zamonaviy namunali oila mezonlarini hayotga joriy etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi hamda Yoshlar ishlari agentligining tuman (shahar) oila va xotin-qizlar bo‘limlari huzurida Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash markazlarini (keyingi o‘rinlarda — markaz) tashkil etish to‘g‘risidagi taklifi ma’qullansin.

2. Quyidagilar markazlarni tashkil etishning asosiy maqsadi deb belgilansin:

zamonaviy oilaning namunali shaklini hamda “Oila — muqaddas”, “Sog‘lom oila — sog‘lom jamiyat”, “Oila — jamiyat va davlat himoyasida” va “Farovon oila — jamiyat ravnaqining asosi” konseptual g‘oyalarini nikohlanuvchilarning ongiga singdirib borish;

nikohlanuvchi shaxslarni oilaviy-huquqiy munosabatlar, oilaviy hayot psixologiyasi, oila iqtisodi va budjeti, reproduktiv salomatlik asoslari, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash masalalari bo‘yicha tizimli tayyorlash;

oilalar mustahkamligini ta’minlash, oilaviy ajralishlarning oldini olish, nikohlanuvchi shaxslarda oilaviy qadriyatlarni hurmat qilish, oilalarda sog‘lom ma’naviy-axloqiy muhitni yaratish hamda ibratli ota-ona bo‘lish ko‘nikmalarini shakllantirish.

3. Belgilab qo‘yilsinki, markazlarda fuqarolik holatlari dalolatnomalarini yozish organlariga nikohni qayd etish uchun ariza bergan va o‘quv mashg‘ulotlarida qatnashish uchun roziligi olingan o‘ttiz yoshdan oshmagan nikohlanuvchi shaxslar, o‘quv yuklamasi hajmi o‘n olti soatdan kam bo‘lmagan dastur asosida bepul o‘qitiladi.

4. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash markazlari faoliyatini tashkil etish to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

markazlar tashkil etilishining maqsadi va asosiy vazifalari;

markazlarda mashg‘ulotlarni samarali o‘tkazishni tashkil etish mexanizmi hamda ularning monitoringini yuritish tartibi;

yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash bo‘yicha mashg‘ulotlar yo‘nalishlari va ularni o‘tkazish tartibi.

5. Quyidagilar markaz faoliyatini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin:

Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash davlat maqsadli jamg‘armasi mablag‘lari;

yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari;

xalqaro moliya institutlari va boshqa xorijiy tashkilotlarning grantlari;

qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar.

6. Markazlardagi mashg‘ulotlarni samarali o‘tkazishni tashkil etish masalalari:

tuman (shahar) darajasida — oila va xotin-qizlar bo‘limi boshlig‘i;

viloyat darajasida — oila va xotin-qizlar boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari;

respublika darajasida — O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi raisining o‘rinbosari tomonidan amalga oshirilishi belgilab qo‘yilsin.

7. Mashg‘ulotlar o‘tkazilishini tizimli tashkil etish maqsadida:

a) O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi bilan birgalikda markazlardagi mashg‘ulotlarning sifatli va to‘liq o‘tkazilishiga hamda markazlar faoliyatini takomillashtirishga ko‘maklashsin;

b) O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:

fuqarolik holatlari dalolatnomalarini yozish organlarining nikohni qayd etish uchun ariza bergan va o‘quv mashg‘ulotlarida qatnashish uchun roziligi olingan o‘ttiz yoshdan oshmagan nikohlanuvchi shaxslar ro‘yxatini Oila va xotin-qizlar qo‘mitasining tuman (shahar) bo‘limlariga o‘z vaqtida taqdim etilishini tashkil etsin;

markazlarda nikohlanuvchi yoshlarga oiladagi er-xotinning huquq va majburiyatlariga oid mashg‘ulotlar o‘tkazilishida amaliy yordam ko‘rsatsin;

markazlar faoliyatini targ‘ib etishda ko‘maklashsin;

v) O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi hamda Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi bilan birgalikda:

yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash uchun o‘tkaziladigan mashg‘ulotlarga yuqori malakali mutaxassislarni jalb qilish choralarini ko‘rsin;

markazlar faoliyatini ilmiy-metodik qo‘llanmalar va tarqatma materiallar bilan ta’minlashda amaliy yordam ko‘rsatsin;

g) O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi:

oila mavzusiga bag‘ishlangan ta’sirchan videofilm, videoroliklar, infografik lavhalar mediatekasini tashkil etsin;

ishtirokchilarni nikoh va oila munosabatlarini targ‘ib qiluvchi tarqatma materiallar bilan ta’minlasin;

oila mavzusiga bag‘ishlangan ta’sirchan videoroliklarni “Mening yurtim”, “Yoshlar” telekanallarida namoyish etsin;

markaz faoliyatini oliy ta’lim muassasalari bitiruvchi yoshlari, nikoh yoshiga yetgan yoshlar orasida targ‘ib qilsin;

d) O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi huzuridagi Oila va gender ilmiy-tadqiqot instituti:

oilalar mustahkamligini ta’minlash, oilaviy ajralishlarning oldini olish, oilaning farzand tarbiyasi borasidagi mas’uliyatini oshirish, oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash, shuningdek, namunali oilalarning hayotiy tajribasini ommalashtirish bo‘yicha takliflar tayyorlasin;

yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, oiladagi nizoli holatlarni hal qilishning huquqiy va psixologik asoslarini o‘rgatish, oilaviy ajralishlarning oldini olish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqsin;

umuminsoniy va milliy oilaviy qadriyatlarni, ilg‘or xorijiy tajribani tahlil qilish asosida oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bilan bog‘liq metodik tavsiyalar ishlab chiqsin.

8. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi ikki oy muddatda markazlarga mashg‘ulotlar uchun alohida xonalar ajratish, zarur mebel, maishiy va kompyuter texnikasi bilan ta’minlash choralari mahalliy budjetning qo‘shimcha manbalari, o‘z mablag‘lari, shuningdek, qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanishini nazarda tutsin.

9. O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

10. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari Z.B. Mahkamova zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash markazlari (keyingi o‘rinlarda — markazlar) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Markazlar fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlariga (keyingi o‘rinlarda — FHDY organlari) nikohni qayd etish bo‘yicha ariza bergan shaxslarni oilaviy hayotga tayyorlashga yo‘naltirilgan o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazish maskani hisoblanadi.

3. Markazlarda tashkil etilgan o‘quv mashg‘ulotlar yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, yuqori ma’naviy-axloqiy fazilatlarni tarbiyalash, ularning huquqiy savodxonligini oshirish, mustahkam, totuv va baxtli oila yaratishga ko‘maklashish, ularga an’anaviy oilaviy qadriyatlarni singdirish, shuningdek, oilaning zamonaviy modelini shakllantirishga qaratiladi.

4. Quyidagilar markazlarning asosiy vazifalari hisoblanadi:

zamonaviy oilaning namunali shaklini hamda “Oila — muqaddas”, “Sog‘lom oila — sog‘lom jamiyat”, “Oila — jamiyat va davlat himoyasida” va “Farovon oila — jamiyat ravnaqining asosi” konseptual g‘oyalarini nikohlanuvchilarning ongiga singdirib borish;

nikohlanuvchi shaxslarni oilaviy-huquqiy munosabatlar, oilaviy hayot psixologiyasi, oila iqtisodi va budjeti, reproduktiv salomatlik asoslari, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash masalalari bo‘yicha tizimli tayyorlash;

oilalar mustahkamligini ta’minlash, oilaviy ajralishlarni oldini olish, nikohlanuvchi shaxslarda oilaviy qadriyatlarni saqlash, oilalarda sog‘lom ma’naviy-axloqiy muhitni yaratish hamda ibratli ota-ona bo‘lish ko‘nikmalarini shakllantirish.

5. Markazlar tuman (shahar) oila va xotin-qizlar qo‘llab-quvvatlash bo‘limlari huzurida tashkil etiladi.

6. O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi:

markazlardagi o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazish yuzasidan rejalar va dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi hamda doimiy yangilanishini ta’minlaydi;

o‘qitishning zamonaviy shakl va uslublarini, ilg‘or pedagogika, axborot-kommunikatsiya va innovatsiya texnologiyalarini joriy etadi, o‘quv mashg‘ulotlariga malakali mutaxassislarni jalb qiladi;

markazlar faoliyatini o‘quv-metodik jihatdan ta’minlashda Oila va gender ilmiy-tadqiqot instituti bilan hamkorlik qiladi;

o‘quv mashg‘ulotlarining o‘z vaqtida, sifatli va to‘liq o‘tkazilishi yuzasidan tizimli monitoring olib boradi va natijalari bo‘yicha faoliyatni takomillashtirishga ko‘maklashadi.

7. O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasining hududiy boshqarmalari va tuman (shahar) bo‘limlari:

markazlarda o‘quv mashg‘ulotlarining samarali tashkil qilinishini ta’minlaydi, shuningdek, o‘qitishning o‘quv-uslubiy asoslarini ishlab chiqishga ko‘maklashadi;

o‘qitishni amalga oshirish uchun yetakchi ta’lim, ilmiy-tadqiqot muassasalaridan mutaxassislar, shuningdek, amaliyotchi mutaxassislarni shartnoma asosida jalb etadi;

nikohlanuvchi shaxslarning mashg‘ulotlarda ro‘yxat asosida ishtirok etishini tashkil etadi;

markazlarda mashg‘ulotlar muntazam o‘tkazilishini ta’minlaydi, ularning monitoringini yuritadi va O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasiga oylik, chorak, yarim yillik, yillik ma’lumotlar berib boradi.

8. Markazlardagi mashg‘ulotlarni samarali o‘tkazishni tashkil etish masalalari tuman (shahar) darajasida — oila va xotin-qizlar bo‘limi boshlig‘i, viloyat darajasida — oila va xotin-qizlar boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari va respublika darajasida — O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi raisining o‘rinbosari tomonidan amalga oshiriladi.

Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi hududiy boshqarmalarining oilaviy, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘limlarining bosh mutaxassislari, tuman (shahar) bo‘limlarining oilaviy, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash va ijtimoiy reabilitatsiya qilish ishlarini muvofiqlashtirish bo‘yicha yetakchi mutaxassislari markazlarda mashg‘ulotlarni tashkil etish va o‘tkazishga mas’ul hisoblanadi.

9. Markazlardagi o‘quv mashg‘ulotlari rejalari har oyda Oila va xotin-qizlar qo‘mitasining hududiy bo‘linmalari rasmiy veb-saytlarida e’lon qilinadi.

10. FHDY organlari nikohni qayd etish uchun ariza bergan shaxslarga markazlarda ixtiyoriylik asosida quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha bepul o‘qishlari mumkinligi to‘g‘risida ma’lumot beradi:

oilaviy-huquqiy munosabatlar;

oilaviy turmush psixologiyasi;

reproduktiv salomatlik asoslari;

iqtisod va oila budjeti;

ota-onalik ijobiy ko‘nikmalari;

ma’naviy-axloqiy qadriyatlar.

FHDY organlari har oyning yakunida oila qurish uchun ariza bergan va o‘quv mashg‘ulotlarida qatnashish uchun roziligi olingan shaxslarning ro‘yxatini shakllantiradi va keyingi oyning uchinchi sanasigacha Oila va xotin-qizlar qo‘mitasining tuman (shahar) bo‘limlariga taqdim etadi.

O‘ttiz yoshdan oshgan nikohlanuvchi shaxslar, nikoh tuzgan shaxslar, shuningdek, ajralish yoqasiga kelib qolgan oilalarning tomonlari ham alohida dastur asosida markazlarda ixtiyoriy o‘qishlari mumkin.

11. O‘quv jarayonining davomiyligi to‘rt kundan ortiq bo‘lmasligi, o‘quv yuklamasi hajmi esa — 16 soatdan kam bo‘lmasligi kerak.

12. Markazlarda mashg‘ulotlar O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasining Oilaviy, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash boshqarmasi tomonidan tegishli yo‘nalishlar bo‘yicha ishlab chiqilgan o‘quv rejalari va dasturlari asosida hamda hududlarning xususiyatlarini inobatga olgan holda tashkil qilinadi.

13. Markazlarda mashg‘ulotlar o‘qitishning zamonaviy shakllari va usullaridan, ilg‘or pedagogik, axborot-kommunikatsiya va innovatsion texnologiyalardan foydalanilgan holda o‘tkaziladi hamda o‘quv mashg‘ulotlarining quyidagi asosiy turlari qo‘llaniladi: ma’ruza, taqdimot, interfaol seminar, amaliy mashg‘ulot (keys-stadi, “kichik” guruhlarda ishlash, “aqliy hujum” va boshqalar).

Mashg‘ulotning davomiyligi 45 daqiqani tashkil etadi.

14. O‘quv jarayoni, qoida tariqasida, 15 juft nikohlanuvchilar ishtirokida tashkil qilinadi.

15. Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi hududiy bo‘limlari tomonidan har chorak boshida FHDY organlariga o‘quvlar o‘tkaziladigan sana va o‘quv rejalari yetkazib beriladi.

16. O‘tkazilgan mashg‘ulotlarning doimiy monitoringi O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qo‘mitasining hududiy boshqarmalari hamda tuman (shahar) bo‘limlari tomonidan amalga oshiriladi.

Markazlarda o‘qib chiqqan yosh oilalarning holatini har tomonlama o‘rganish va monitoring natijalaridan kelib chiqib, o‘quv jarayoni yanada takomillashtirib boriladi.

17. O‘quv mashg‘ulotlarida to‘liq qatnashgan tinglovchilarga mazkur Nizomga ilovaga muvofiq shaklda sertifikat tantanali ravishda topshiriladi.

18. Markazlarda mashg‘ulotlarni tashkil etish va o‘tkazish bilan bog‘liq xarajatlarni, shu jumladan, o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazishga jalb etiladigan mutaxassislar mehnatiga haq to‘lash, kurslar tinglovchilari uchun o‘quv, tarqatma materiallar va kanselyariya anjomlarini xarid qilish, sertifikat tayyorlash bilan bog‘liq xarajatlarni moliyalashtirish Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash davlat maqsadli jamg‘armasi mablag‘lari hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

19. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradi.