Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqurilish meʼyorlari va qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZilzilaviy hududlarda qurilish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ASOSIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. Mazkur meʼyorlar seysmikligi 7, 8, 9 undan ortiq boʻlgan hududlarda quriladigan yoki taʼmirlanadigan bino (inshoot)larni loyihalashtirish va qurish jarayonida ularga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi 9 balldan yuqori boʻlgan ikki turga boʻlinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9 balldan katta boʻlgan hududlar (1.1 jadvalga koʻra 9 ballik zonalarda seysmik xossalari boʻyicha III toifadagi gruntlar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9*ballik hududlar (7,1 va undan ortiq boʻlgan magnitudali zilzila manbai hosil boʻlishi ehtimoli boʻlgan (ZMEB) zonalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur meʼyorlarni talablari transport va gidrotexnika inshootlari, shuningdek atom elektr stansiyalari qurilishiga taalluqli emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. Seysmik faol hududlarda binolar (inshootlar) hisobiy foydalanish muddati davomida muddati davomida zilzilabardoshlik talablariga javob berishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhisobiy kuch doirasida zilzilalar sodir boʻlganda odamlarning xavfsizligini, konstruksiyalar va qimmatbaho jihozlarning, shuningdek shikastlanishi atrof muhitning ifloslanishiga hamda aholini xavf ostida qolishiga olib keluvchi obyektlar butligini taʼminlashi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhisobiyga nisbatan kichikroq kuch bilan zilzila sodir boʻlganda binolardan odatdagidek foydalanishni, konstruksiyalarning taʼmirlashga yaroqliligini taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.3. Binolarning zilzilabardoshligini taʼminlashga qaratilgan tadbirlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) seysmik yuklarni kamaytirishga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) seysmik taʼsirlarga boʻladigan qarshilikni oshirishga yoʻnaltirilgan boʻlishi darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Bundan keyin binolar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik yuklar miqdorini kamaytirish uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkutilajak zilzilalarning spektral-vaqt tavsifiga mos ravishda seysmik yuklarning eng kichik qiymatini beradigan konstruktiv tarxlardan foydalanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmassa va birlik markazlari orasidagi yelka (ekssentrisitet)ni kichraytirish evaziga buralma tebranishlarning paydo boʻlishi ehtimolini kamaytirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyengil ashyo va konstruksiyalar qoʻllash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишogʻir jihozlarni iloji boricha inshootning pastki qismiga joylashtirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsirlarga qarshilikni oshirish uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik yuklarga yaxshi bardosh beradigan ashyo va konstruksiyalar (metall, yogʻoch, temirbeton, kuchaytirilgan gʻisht-tosh devor)lardan foydalanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишinshootni yagona fazoviy sistema sifatida ishlashiga sharoit yaratib, seysmik yuklarni barcha yuk koʻtaruvchi elementlarga taqsimlanishini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyigʻma elementlarning ulanish yerlarini maksimal zoʻriqishlar zonasidan uzoqroqqa joylashtirib, barcha sistemaning yaxlitligi va birjinsligini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzoʻriqishlarni elementlararo taqsimlanishini taʼminlay oladigan, koʻp marotaba statik noaniq konstruksiyalarga keng oʻrin berib, konstruksiyalarning ayrim elementlarida noelastik deformatsiyalarni rivojlanishiga sharoit yaratish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKonstruksiya elementlarining hamda ulardagi birikmalarning kesimi ikkinchi qismga muvofiq seysmik taʼsirlar hisobi natijalariga qarab belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUchinchi qismda koʻzda tutilgan konstruktiv tadbirlar, seysmik taʼsirlar hisobi natijalariga bogʻliq boʻlmagan holda belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.4. Mazkur meʼyorlarda koʻzda tutilgan, seysmik taʼsirlarning hisobiy miqdori va konstruktiv tadbirlar, 1.2. moddaning talablariga koʻra binolarning zilzilabardoshligini taʼminlaydi. Zilzila chogʻida shikastlanish darajasini kamaytirish uchun buyurtmachi bilan kelishilgan holda binoga taʼsir etadigan seysmik yukning miqdori oshirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.5. Yangi binolarni loyihalashtirish va mavjud binolarni taʼmirlash jarayonida qurilish hududini seysmologik holati parametrlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) seysmik taʼsirning kutilajak kuchi va zamin tebranishlari tezlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) seysmik taʼsirlarning takroriyligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) zamin seysmik tebranishlarining spektral tarkibi hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsirlarning kuchi va takroriyligi majburiy hisoblangan 1 va 2 ilovalar boʻyicha qabul qilinadi. Birinchi majburiy ilovada keltirilgan seysmik taʼsirlarning kuchi va takroriyligi oʻrtacha seysmik xossaga ega boʻlgan gruntlardan tashkil topgan uchastkalarga toʻgʻri keladi, (1.1 jadvalda II toifali gruntlar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.6. Qurilish maydonchasining seysmikligi ixtisoslashtirilgan ilmiy-tadqiqot institutlari yoki seysmika sohasidagi tashkilotlar izlanishlari natijasida seysmikligi 6 ball va undan yuqori boʻlgan hududlar uchun tuzilgan seysmik mikrotumanlashtirish (SMT) hujjatlari asosida belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSMT xaritalari mavjud boʻlmagan hollarda seysmikligi tumanning seysmikligiga qarab (1 va 2 ilovalar) va muhandislik-geologik izlanish natijalari asosida 1.1 jadvalga koʻra baholanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZilzilaning ehtimoliy manbai (ZEM) atrofida joylashgan aholi punktlarida seysmik mikrotumanlashtirish xaritalari boʻlmasa, maydon seysmikligini aniqlash yuzasidan qoʻshimcha tadqiqotlar bajarilmaguncha, qurilish ishlari olib borishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1 jadval | ||||
Gruntning seysmik xossalari toifasi | Gruntlar | Tuman seysmikligi quyidagicha boʻlganda qurilish maydonchasining seysmikligi, ballarda | ||
7 | 8 | 9 | ||
1. | 2 | 3 | 4 | 5 |
I | 1. Suvga toʻyingan holatda bir oʻq boʻyicha siqilganda mustahkamlik chegarasi Rs >1 MP yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vs >1700 m/s boʻlgan har qanday toshloq gruntlar. 2. Seysmik toʻlqinlari tarqalish tezligi Vp >2500 va Vs >900 m/s boʻlgan yirik siniqtosh gruntlar (yumaloq katta toshlar tosh parchalari) | 6 | 7 | 8 |
II | 1. Suvga toʻyingan holatda bir oʻq boʻyicha siqilganda mustahkamlik chegarasi Rs < 1 MP a yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp >1800 va Vs > 600 m/s boʻlgan (nuragan va oʻta nuragan) toshloq gruntlarning barcha turlari. 2. Seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp > 800 va Vs>500 m/s boʻlgan yirik siniqtosh gruntlar (toshqotishmali, shagʻalli, parchatoshli, yirik qumli). 3. Qumloq gruntlar: seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp >500 va Vs > 350 m/sek, kam namlangan, gʻovaklilik koeffitsiyenti e <0.7 boʻlgan yirik va oʻrtacha yiriklikdagi shagʻalli qumlar; seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp > 400 va Vs > 300 m/sek, namligi kam, gʻovaklilik koeffitsiyent e <0,6 boʻlgan mayda va changsimon qumlar. 4. Tuproqli gruntlar: quyuq-suyuqlik koʻrsatkichi JL < 0,5 yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp>900 va Vs>500 m/sek boʻlgan tuproqlar; quyuq-suyuqlik koʻrsatkichi JL < 0,5 boʻlganda gʻovaklilik koeffitsiyenti e < 0,8 yoki seysmik toʻlqinlarning tarqalish tezligi Vp > 500 va Vs>300 m/s boʻlgan qumoq va qumloq tuproqlar; quyuq-suyuqlik koʻrsatkichi JL<_0,5 boʻlganda gʻovaklilik koeffitsiyenti e < 0,8 yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp > 500 va Vs>300 m/s boʻlgan sogʻ tuproqli gruntlar (sogʻ tuproqlar, qumloq sogʻ tuproqlar, qumloq tuproq va gillar). 5. Toʻkma gruntlar: seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp > 500 va Vs > 300 m/s boʻlgan, yotaverib zichlashib ketgan yirik siniq toshlar; suvga toʻyinganda umumiy deformatsiya moduli E0 >12 MPa yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vp > 500 va Vs > 300 m/s boʻlgan, yotaverib zichlashib ketgan qumloq va changsimon-tuproqli gruntlar. | 7 | 8 | 9 |
III | 1. Qumloq gruntlar: namlik darajasi Sr ≤0,5 boʻlib kam namlangan, gʻovaklilik koeffitsiyenti e ≥ 0,7 boʻlgan yirik va oʻrtacha yiriklikdagi shagʻalli qumlar; seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vs ≤ 350 m/s, gʻovaklilik koeffitsiyenti e <0,7 boʻlgan nam (Sr> 0,5) va suvga toʻyingan (Sr >0,8) yirik va oʻrtacha yiriklikdagi shagʻalli qumlar; seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vs ≤ 300 m/s, gʻovaklilik koeffitsiyent e<0,7 boʻlgan nam (Sr>0,5) va suvga toʻyingan (Sr > 0,8) mayda va changsimon qumlar, kam namlangan (Sr ≤ 0.5),gʻovaklilik koeffitsiyenti e ≥ 6 boʻlgan qumlar. 2. Tuproqli gruntlar. quyuq-suyuqlik koʻrsatkichi JL> 0,5 yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vs ≤ 500 m/s boʻlgan tuproqlar; quyuq-suyuqlik koʻrsatkichi JL > 0,5 boʻlganda gʻovaklilik koeffitsiyent e ≥0.8 va e < 0,8 yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vs < 300 m/s boʻlgan qumoq va yumaloq tuproqlar; quyuq-suyuqlik koʻrsatkichi JL > 0,5 boʻlganda gʻovaklilik koeffitsiyenti e ≥ 0,8 va e < 0,8 yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi V < 300 m/s boʻlgan sogʻ tuproqli gruntlar (sogʻ tuproqlar, qumoq sogʻ tuproqlar, qumloq tuproq va gillar). 3. Toʻkma gruntlar: suvga toʻyinganda umumiy deformatsiya moduli Yeo ≤ 12 MP yoki seysmik toʻlqinlarining tarqalish tezligi Vs ≤ 300 m/s boʻlgan, yotaverib zichlashib ketgan qumloq, va changsimon tuproqli gruntlar. | 8 | 9 | > 9 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma:1. Grunt qatlamida choʻkuvchan sogʻ tuproqsimon jinslar mavjud boʻlsa, choʻkishga barham beruvchi tadbirlar oʻtkazish tavsiya etiladi va hisobiy seysmiklikni zaminga sunʼiy ravishda ishlov berilgandan soʻng aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Grunt tarkibi bir jinsli boʻlmasa, qurilish maydonchasi eng nobop toifaga kiritiladi bunda (poydevor tagidan hisoblanganda) 10 m qalinlikdagi qatlamning 5 m dan koʻprogʻi ana shu toifaga tegishli boʻlishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Binodan foydalanish jarayonida yer osti suvlarining sathi koʻtarilishi yoki suv toshishi kutilsa, grunt toifasini aniqlashda uni suvga toʻyingan deb qaraladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Seysmikdagi 6 ball boʻlgan tumanlarda grunt seysmiklik xossasi boʻyicha III toifaga mansub boʻlsa, qurilish maydonchasining seysmikligi 7 ball olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Gruntlarning muhandislik-geologik va seysmik xossalari haqida tegishli maʼlumotlar boʻlmay, yer osti suvlarining sathi 5 m dan yuqori boʻlsa, qumlok, sermunroq va toʻkma (qumloq, va changsimon tuproqli) gruntlar zilzilaviylik jihatidan nomaqbul sanaladi. Bunday maydonchalarda qurilish koʻzda tutilsa, gruntlarning seysmiklik xossasi boʻyicha toifasini aniqlash uchun muhandislik-geologik tadqiqotlar oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Boʻylama Vp va koʻndalang Vs toʻlqinlarning tarqalish tezligi qiymatlari maydoncha gruntining seysmik xossalar boʻyicha toifasini belgilashda qoʻshimcha omil vazifasini oʻtaydi va muhandislik-geofizik izlanishlar natijalariga qarab, nazariy yoki tajribaviy yoʻl bilan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQurilish maydonchasining seysmikligi SMT xaritasida mavjud boʻlsa, uni 1.1 jadval hamda muhandislik-geologik izlanishlar natijasiga asoslanib oʻzgartirishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.7. Qurilish maydonchasi nishabining qiyaligi 15° dan ortiq boʻlib, fizik-geologik jarayonlar, tosh uyumlari, koʻchkilar,suyuq loy va qumlar, oʻpirilishlar, kars hodisalari, kon qazilmalari, sel taʼsirida kuchli yemirilgan jinslar seysmik jihatdan nomaqbul hisoblanadi: Poydevor ostidagi 10 m lik qatlam orasida. 3 m dan ortiq, qalinlikda zichlashmagan nam va suvga toʻyingan qumlardan (gʻovaklilik koeffitsiyenti e>0,7 boʻlgan yirik va oʻrtacha yiriklikdagi shagʻal, gʻovaklilik koeffitsiyenti e>0,6 boʻlgan mayda va changsimon qum), qumoq va qumloq tuproqlar balchiqlar, qumloq va changsimon-tuproqli gruntlardan tashkil topgan zamin ham zilzila nuqtai nazaridan zaif hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShunday sharoitda bino quriladigan boʻlsa, qoʻshimcha tadbirlar qoʻllab konstruksiyalarni kuchaytirish; balchiq va oʻta nam gruntlarni mustahkamroq; gruntlar bilan almashtirish talab etiladi. Bunday maydonchalarning hisobiy seysmikligi gruntlarning seysmik xossalarini oʻzgartirilganligini eʼtiborga olgan holda 1.1 jadvaldan aniqlanadi. SMT xaritasi mavjud boʻlgan maydonchalarda esa takroriy seysmik mikrotumanlashtirish natijalari asosida belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.8. Seysmikligi 9* ball boʻlgan hududlarda seysmik xossalari boʻyicha grunt III toifaga mansub boʻlsa, bunday yerlarda binolar qurishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.9. Muhandislik-geologik sharoitlari turlicha boʻlgan maydonchalarda qad koʻtaradigan yangi meʼmoriy-tarx va konstruktiv yechimga ega boʻlgan binolarda Oʻzdavarxitektqurilishqoʻm roziligi bilan muhandislik-seysmometrik xizmati (MSX) stansiyasini oʻrnatish nazarda tutilmogʻi lozim. MSX stansiyasini loyihalashtirishda “Rukovodstvo po sboru obrabotke i ispolzovaniyu injenerno-seysmometricheskoy informatsii, SNIISK im.Kucherenko, M.,1980” qoʻllanmasiga amal qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. SEYSMIK TAʼSIRLARGA HISOBLASH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1. Zilzilaviy hududlar uchun loyihalanadigan binolarning konstruksiya va zaminlari seysmik taʼsirlarni eʼtiborga olgan holda. asosiy va alohida yuklarning jamlangan taʼsiriga hisoblanadi. Yuk va taʼsirlarining asosiy jamlamasi (sochetaniye) QMQ ning “Yuklar va taʼsirlar” nomli qismidan seysmik taʼsirlar eʼtiborga olingan alohida jamlamalar esa mazkur hujjatdan aniqlanadi. Bunda hisobiy yuklarning qiymati 2.1 jadvaldan olinadigan jamlash koeffitsiyentiga koʻpaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
2.1 jadval |
|
Yuk turlari |
Jamlash koeffitsiyenti |
|
Doimiy |
0,9 |
|
Uzoq muddatli muvaqqat |
0,8 |
|
Qisqa muddatli (ora yopma va tom yolmasi) |
0,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAlohida jamlamalarga hisoblashda egiluvchan ilgaklarga osilgan massalardan hosil boʻladigan gorizontal seysmik yuklar, iqlimiy harorat taʼsirlari, shamol yuklari, asbob-uskuna va transport harakati uygʻotadigan dinamik taʼsirlar, kran harakatidan hosil boʻladigan tormoz va yonlama kuchlar eʼtiborga olinmaydi. Vertikal seysmik yuklarni aniqlashda kranning vazni, aravacha ogʻirligi, shuningdek kran koʻtara oladigan yukning 0,3 ulushi hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKranlarning koʻprigi va aravachasi hosil boʻladigan gorizontal seysmik yuklar kran osti yoʻliga tik (perpendikulyar) yoʻnalishda hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. Binolarni seysmik yuklar taʼsirini eʼtiborga olib hisoblaganda butun obyektning ikkita chegaraviy holati koʻrib oʻtiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuk koʻtarish qobiliyatiga koʻra (CHX-1):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekspluatatsion yaroqliligiga koʻra (CHX-2).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3. Birinchi chegaraviy holatlar (CHX-1) boʻyicha hisob, qurilish olib boriladigan maydonchada uygʻonishi mumkin boʻlgan maksimal zilzila kuchiga mos keluvchi, hisobiy seysmik yuk taʼsiriga bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZilzilaning takroriylik davri binoning ekspluatatsion muddatidan kichik boʻlsa, binolar ikkinchi chegaraviy holatlar (CHX-2) boʻyicha seysmik yuklarning maksimal qiymati taʼsiriga hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinoning ekspluatatsion muddati maʼlum boʻlsa yoki zilzilalarning minimal takrorlanish davri 1-ilovaga koʻra binoning ekspluatatsion muddatidan katta boʻlsa, u holda CHX-2 chegaraviy holatning mavjudligi hisobiydan 1 ball kichik boʻlgan seysmik taʼsirga tekshirish orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишObyektning ekspluatatsion muddati loyihalash uchun berilgan vazifada koʻrsatilgan boʻlishi lozim. Agar qurilish maydonchasining katta kuch bilan sodir boʻladigan zilzilalar takroriyligi davri (1-ilova), obyektni ekspluatatsiya qilish davridan kichik boʻlsa, birinchi chegaraviy holat CHX-1 ga yetib bormasligini tekshirishda kuchlar 20% ga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi >9 va 9* ball boʻlgan maydonchalarga quriladigan binolar ikkinchi chegaraviy holat boʻyicha hisoblanmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.4. Seysmik kuchlar fazoda istalgan yoʻnalishga ega boʻlishi mumkin. Hisoblashda binolarning ilgarilama, zarurat tugʻilganda aylanma tebranishlari koʻrib oʻtilishi zarur. Yakka oʻlchamli konsol koʻrinishidagi hisoblash modelida seysmik taʼsirlar boʻylama va koʻndalang oʻqlar yoʻnalishida alohida ravishda qoʻyilib, alohida hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.5. Quyidagi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhisobiy seysmikligi 7-9, >9 va 9* ball boʻlganda oraliq masofasi 24, 18, 12 va undan ortiq boʻlgan yopmalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonsol konstruksiyalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoraliq, masofasi 12 m va undan ortiq boʻlgan kerkili (rasporli) konstruksiyalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишinshootlarni agʻdarilishi va siljishga qarshi ustuvorligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuk koʻtaruvchi vertikal konstruksiyalar (tosh va gʻisht devorlar, ustunlar)ni hisoblanishda seysmik taʼsirning vertikal tashkil etuvchisi eʼtiborga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal va gorizontal seysmik yuklar bir vaqtda taʼsir etsa, vertikal seysmik yuk 0,7 koeffitsiyent bilan olinadi, gruntning vertikal tebranishlarining tezlanishi gorizontal tezlanishlarning 70% miqdorida qabul qilinadi (Gʻisht devorli binolar va karkas ustunlarining hisobi bundan mustasno. Ularning hisobi 2.27 bandga muvofiq. amalga oshiriladi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.6. Binolarni seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblashda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) qurilish tumani tavsifiga mos boʻlgan real yoki sintez qilingan seysmik taʼsirlarga hisoblashning dinamik usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) ideal elastik sistemalar uchun (shartli statik) yuklarni hisoblashda, 2.13-bandga muvofiq spektral usuldan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.7. Usluban yangi konstruktiv yechimga ega boʻlgan binolar, balandligi 40 m dan ortiq. boʻlgan binolar va inshootlar majburiy tarzda, balandligi 40 m gacha boʻlgan yalpi qurilishga moʻljallangan binolarni loyihalashtirishda 2.6, a-bandga binoan hisoblashning dinamik usulidan foydalanish tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinolarning konstruktiv tizimini tanlash, loyihalash va real yoki sintezlangan seysmik taʼsirlarga hisoblash zilzilabardosh binolar qurilishiga ixtisoslashgan ilmiy-tadqiqot tashkilotlar ishtirokida amalga oshirilmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.8. Hisoblashning dinamik usulidan foydalanilganda alohida regionlar uchun seysmik taʼsirlar 2.2 jadvaldan olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTezlanishi berilgan seysmiklikka keltirish uchun akselerogrammaning — amplituda qiymatlari normallovchi koʻpaytuvchi p ga koʻpaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. jadval | |||||||
Manzil indeksi | Seysmik manzil | Aksellerogramma shifri | Seysmiklik boʻyicha meʼyorlovchi koʻpaytuvchi p, ballarda | ||||
7 | 8 | 9 | >9 | 9* | |||
1. | 2. | 3. | 4. | 5. | 6. | 7. | 8. |
I | Toshkent shahrining 9-balli zonasi | Toshkent, 66 Gazli SYU 3-3 G-53 8-8 G-18 1V-32G | 0,59 0,16 0,28 0,33 0,61 | 1,17 0,31 0,56 0,65 1,22 | 2,34 0,62 1,12 1,30 2,43 | ||
II | Toshkent shahrining 8-balli zonasi | Nazarbek Gazli1 VZ 8-3 G-38 8-1 G-33 7-16 G-40 | 1,34 0,15 0,41 0,69 1,87 | 2,68 0,29 0,83 1,38 3,73 | 5,36 0,58 1,65 2,76 7,46 | ||
III | Toshkent viloyati Fargʻona vodiysi | Gazli VZ SFernanlo | 0,15 | 0,29 | 0,58 | 0,81 | 1,16 |
G-16 8-8 G-10I V-29G IB-24 | 0,10 0,33 0,48 0,53 | 0,19 0,65 0,96 1,07 | 0,38 1,30 1,92 2,13 | 0,53 1,82 2,69 2,98 | 0,76 2,60 3,84 4,26 | ||
IV | Buxoro, Samarqand va boshqa viloyatlar | Gazli SYU Gazli V 8-3 G-52 8-1 G-33 IB-35 G-50 | 0,16 0,15 0,28 0,69 0,442 | 0,31 0,29 0,56 1,38 0,90 | 0,62 0,58 1,12 2,76 1,79 | 0,87 0,81 1,57 3,86 2,57 | 1,24 1,16 2,24 5,52 3,58 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1-rasm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.9. Grunt tebranishlarining hisobiy tezlanishlari loyihalashtirilayotgan binoning masʼullik toifasi va zilzilalar takroriyligiga qarab aniqlanishi zarur. Buni hisobga olish uchun berilgan seysmiklikka mos keluvchi akselerogramma tezlanishlarining amplituda qiymatlariga masʼullik koeffitsiyenti Ko va takroriylik koeffitsiyenti Kp kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinolarning masʼullik toifasi va koeffitsiyenti 2.3. jadvaldan, zilzilalar takroriyligini hisobga oluvchi koeffitsiyent esa 2.4 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.3 jadval |
|
Bino tavsifi |
Masʼullik toifasi |
Masʼullik koeffitsiyenti, Ko |
|
1. Zilzila daqiqalari va uning oqibatlarining tugatish davrida ishlab turishi hayotiy muhim boʻlgan binolar (shifoxonalar, oʻt oʻchirish maskanlari, energiya taʼminoti obyektlari va h.q.). |
I |
1.04 |
|
2. odamlar gavjum boʻladigan joylar (maktablar, madaniy muassasalar, majlis zallari va h.q.) |
II |
1.2 |
|
3. 1, 2 va 4 bandlarga kirmagan binolar. |
III |
1.0 |
|
4. Masʼuliyati kam binolar (qishloq xoʻjalik binolar, omborxonalar va h.k.) |
IV |
0.8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma: 1. binoning masʼullik toifasini buyurtmani belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.6 balli seysmik hududlarda, seysmik xossalariga koʻra III toifali gruntlarda, masʼullik toifasi IV boʻlgan binolarning masʼullik koeffitsiyenti Ko 2-marta qisqartiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.4 jadval |
|
Takroriylik oraligʻi, yillar |
Takroriylik koeffitsiyenti Kp |
|
|
7 va 8 ball uchun |
9 va yuqori ballar uchun |
|
|
< 250 300-600 050-1000 > 1000 |
1,20 1,0 0,8 - |
1,25 1,15 1,0 0,9 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.10. Birinchi chegaraviy holat (CHX-1)ga oʻtmaganligini 2,6 a-band boʻyicha tekshirishda darz ketishlar, elementlarning shikastlanishi, ashyolarning plastik oqishi natijasida konstruktiv sistema yoki uning qismlarida hosil boʻladigan nisbiy noelastik deformatsiyalarning eng katta qiymati, 2,5 jadvalda keltirilgan qiymatlardan oshib ketmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKonstruktiv sistema yoki uning qismlarining nisbiy noelastik deformatsiyasi Mk zilzila chogʻida yaxlit sistemada yoki uning qismida hosil boʻladigan maksimal koʻchish Uk ni, boshlangʻich birligi Sok va berilgan chegaraviy elastik reaksiya Rtk orqali topiladigan elastik koʻchish Utk ga nisbati sifatida aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.5 jadval |
|
T/r |
Binolarning konstruktiv yechimlari |
Chegaraviy noelastik deformatsiya (μk) |
|
1. |
Tosh-gʻisht devorli binolar |
2,5 |
|
2. |
Kompleks konstruksiyali binolar, shu jumladan aralash konstruksiyali binolar (3.1 jadv.kar.) |
5,0 |
|
3. |
Karkasli sistemalar |
|
|
|
temirbeton |
10,0 |
|
|
poʻlat |
15,0 |
|
4. |
Yirik panelli, hajmiy-blokli monolit devorli binolar |
10,0 |
|
5. |
Rama-bogʻlagichli sistemalar |
|
|
|
temirbeton |
7,5 |
|
|
poʻlat |
10,0 |
|
6. |
Monolit temirbeton bogʻlagichli (birlik yadrosiga ega boʻlgan )sistemalar |
8,0 |
|
7. |
Birinchi yoki pastki bir necha qavati karkas qolgan qavatlari yuk koʻtaruvchi devor yoki diafragmalardan tashkil topgan binolar. |
3,0 |
|
8. |
Minorasimon konsol inshootlar. |
2,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma:Oʻzdavarxitektquriliishqoʻmi roziligi bilan tajribalar va texnik-iqtisodiy tadqiqotlar natijasiga asosan[μk] ning qiymatlarini oydinlashtirishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.11. 2.6 a-bandga muvofiq binolarni birinchi chegaraviy holat CHX-1 boʻyicha elementlar mustahkamligini tekshirganda, qiymati chegaraviy elastik reaksiya Rtk ga teng keluvchi seysmik taʼsirlardan hosil boʻlgan qirquvchi kuchlarni eʼtiborga olgan holda alohida jamlama (osoboye sochetaniye) yuklar taʼsiriga hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.12. Ikkinchi chegaraviy holatlar CHX-2 ga erishmaganlikni tekshirishda 2.6 a-bandga koʻra konstruktiv sistemaning deformatsiyasi 2.6 jadvalda keltirilgan qiymatlardan ortmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.6 jadval |
|
T/r |
Deformatsiya turi va elementlar tasnifi |
Ruxsat etilgan qiymat |
|
1. |
Yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarga birikkan yuk koʻtarmaydigan moʻrt materiallardan tashkil topgan binolar qavatlarining nisbiy siljishi Δk/hk; bino tepa qismining nisbiy kuchini Umax/N |
1/200 |
|
2. |
Oʻshaning oʻzi yuk koʻtarmaydigan elementlar yuk koʻtaruvchi elementlar deformatsiyasidan muhofaza qilingan. |
1/70 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma: Qabul qilingan belgilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔk — K va K+1 qavatlarning oʻzaro siljishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhk — K qavatning balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUmax — tom yopma sathidagi koʻchish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN — poydevor ustki sirtidan tom yopma sathigacha boʻlgan balandlik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.13. 2.6 a-bandga koʻra hisoblashda tanlangan yoʻnalishi boʻyicha, K nuqtaga qoʻyilgan va bino xususiy tebranishlarning i-shaklga mos boʻlgan hisobiy seysmik yuk quyidagi formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSik = K0KnKetKpSoik (2.3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSoik = αQkWiKδηik (2.4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Soik — konstruksiya elastik deformatsiyalanadi deb faraz etilganda hosil boʻladigan inersiya kuchi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα-qurilish maydonchasining seysmikligiga qarab 2.7 jadvaldan olinadigan koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOk — hisoblash tarxida (2.1-rasm) K nuqtasiga toʻplangan bino vazni boʻlib, konstruksiyaga qoʻyilgan hisobiy yuklarni, 2.1 bandga koʻra aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWi — 2.14 bandga koʻra aniqlanadigan spektral koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKδ — 2.16 bandga koʻra aniqlanadigan dissipatsiya koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKp — 2.25 bandga koʻra aniqlanadigan muntazamlik (regulyarnost) koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK0 — 2.3 jadvaldan aniqlanadigan masʼullik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKet — 2.17 bandga koʻra aniqlanadigan bino qavatlari soniga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишηik — bino i-ton boʻyicha tebranganda xususiy tebranishlar shakliga va hisoblash tarxida yuklarning joylashgan oʻrniga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyent boʻlib, 2.18 va 2.19 bandlarga binoan aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKp — zilzilaning takroriyligini hisobga oluvchi koeffitsiyent boʻlib, 2.4 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
2.7 jadval |
||||
|
Qurilish maydonchasining seysmikligi, ballarda |
7 |
8 |
9 |
>9 |
9* |
|
Koeffitsiyent |
1,25 |
0,5 |
1,0 |
1,4 |
2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.14. Spektral koeffitsiyent Wi loyihalashtirilayotgan obyektning xususiy tebranishlari davri, 2.2 jadvalda keltirilgan regionlar indeksi hamda gruntlarning seysmik xossalari boʻyicha toifasiga bogʻliq holda 2.8 jadvaldan yoki 2.2 rasmda berilgan grafiklardan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.15. Binolarning dinamik tavsiflarini aniqlashda zaminning siljish va ogʻish boʻyicha elastik qayishqoqligini hisobga olish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.16. Kδ koeffitsiyenti quyidagi formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKδ=e
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda δ-tebranishlar dekrementi boʻlib, loyihalashtirilayotgan binolarga oʻxshash binolarni naturaviy sinash yoʻli bilan aniqlanadi, tajriba yoʻli bilan aniqlash imkoni boʻlmasa, 2.9 jadvaldan aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишT1 — bino tebranishlarining asosiy toni boʻyicha xususiy tebranishlari davri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.8 jadval | ||||||||
Manzil indeksi | I | II | III | IV | ||||
Grunt toifasi | I, II | III | I, II | III | I, II | III | I, II | III |
P,s | Spektral koeffitsiyent Wi | |||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
0 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 |
0,05 | 0,87 | 0,58 | 0,61 | 0,48 | 0,52 | 0,45 | 0,92 | 0,58 |
0,10 | 1,11 | 0,73 | 0,83 | 0,55 | 0,79 | 0,50 | 1,13 | 0,73 |
0,15 | 1,21 | 0,81 | 1,00 | 0,63 | 0,97 | 0,56 | 1,21 | 0,83 |
0,20 | 1,24 | 0,87 | 1,09 | 0,70 | 1,09 | 0,65 | 1,24 | 0,88 |
0,25 | 1,22 | 0,91 | 1,14 | 0,75 | 1,15 | 0,73 | 1,22 | 0,91 |
0,30 | 1,17 | 0,92 | 1,16 | 0,80 | 1,16 | 0,79 | 1,18 | 0,92 |
0,35 | 1,11 | 0,93 | 1,16 | 0,83 | 1,15 | 0,83 | 1,13 | 0,93 |
0,40 | 1,04 | 0,92 | 1,15 | 0,86 | 1,11 | 0,85 | 1,07 | 0,92 |
0,45 | 0,97 | 0,89 | 1,10 | 0,87 | 1,06 | 0,87 | 1,01 | 0,91 |
0,50 | 0,89 | 0,88 | 1,03 | 0,88 | 1,00 | 0,87 | 0,94 | 0,89 |
0,55 | 0,82 | 0,85 | 0,97 | 0,88 | 0,94 | 0,87 | 0,88 | 0,86 |
0,60 | 0,76 | 0,82 | 0,91 | 0,87 | 0,88 | 0,86 | 0,82 | 0,84 |
0,65 | 0,69 | 0,79 | 0,85 | 0,86 | 0,81 | 0,84 | 0,76 | 0,81 |
0,70 | 0,63 | 0,76 | 0,79 | 0,85 | 0,75 | 0,82 | 0,71 | 0,78 |
0,75 | 0,58 | 0,73 | 0,73 | 0,83 | 0,69 | 0,80 | 0,66 | 0,76 |
0,80 | 0,53 | 0,69 | 0,67 | 0,79 | 0,64 | 0,77 | 0,61 | 0,73 |
0,85 | 0,49 | 0,66 | 0,62 | 0,76 | 0,59 | 0,74 | 0,57 | 0,70 |
0,90 | 0,45 | 0,63 | 0,58 | 0,74 | 0,54 | 0,72 | 0,53 | 0,67 |
0,95 | 0,42 | 0,60 | 0,54 | 0,71 | 0,50 | 0,69 | 0,50 | 0,64 |
1,00 | 0,38 | 0,57 | 0,52 | 0,68 | 0,47 | 0,66 | 0,47 | 0,62 |
1,05 | 0,36 | 0,54 | 0,49 | 0,65 | 0,43 | 0,63 | 0,44 | 0,59 |
1,10 | 0,33 | 0,51 | 0,48 | 0,63 | 0,40 | 0,60 | 0,41 | 0,57 |
1,15 | 0,31 | 0,49 | 0,47 | 0,60 | 0,38 | 0,57 | 0,39 | 0,54 |
1,20 | 0,29 | 0,46 | 0,46 | 0,57 | 0,35 | 0,55 | 0,36 | 0,52 |
1,25 | 0,27 | 0,44 | 0,45 | 0,55 | 0,33 | 0,52 | 0,35 | 0,50 |
1,30 | 0,26 | 0,41 | 0,44 | 0,52 | 0,32 | 0,50 | 0,33 | 0,47 |
1,35 | 0,25 | 0,39 | 0,43 | 0,50 | 0,30 | 0,47 | 0,31 | 0,45 |
1,40 | 0,24 | 0,37 | 0,42 | 0,47 | 0,29 | 0,45 | 0,30 | 0,44 |
1,45 | 0,23 | 0,36 | 0,41 | 0,45 | 0,27 | 0,43 | 0,29 | 0,42 |
1,50 | 0,22 | 0,34 | 0,40 | 0,44 | 0,26 | 0,41 | 0,28 | 0,40 |
1,55 | 0,21 | 0,32 | 0,39 | 0,42 | 0,26 | 0,39 | 0,27 | 0,38 |
1,60 | 0,20 | 0,31 | 0,38 | 0,40 | 0,25 | 0,37 | 0,26 | 0,37 |
1,65 | 0,20 | 0,29 | 0,37 | 0,39 | 0,24 | 0,35 | 0,25 | 0,35 |
1,70 | 0,19 | 0,28 | 0,37 | 0,38 | 0,24 | 0,34 | 0,24 | 0,34 |
1,75 | 0,19 | 0,27 | 0,36 | 0,37 | 0,23 | 0,32 | 0,24 | 0,33 |
1,80 | 0,18 | 0,26 | 0,35 | 0,36 | 0,23 | 0,31 | 0,23 | 0,32 |
1,85 | 0,18 | 0,25 | 0,35 | 0,36 | 0,22 | 0,30 | 0,23 | 0,30 |
1,90 | 0,18 | 0,24 | 0,34 | 0,35 | 0,22 | 0,29 | 0,22 | 0,29 |
1,95 | 0,18 | 0,23 | 0,33 | 0,35 | 0,22 | 0,28 | 0,22 | 0,28 |
2,00 | 0,17 | 0,22 | 0,32 | 0,34 | 0,22 | 0,27 | 0,22 | 0,27 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.9 jadval |
|
T/r |
Binolarning konstruktiv yechimi |
Tebranishlar dekrementi |
|
1. |
Plandagi oʻlchami katta boʻlmagan baland inshootlar (minoralar, machtalar, moʻrilar, liftlarning alohida shaxtalari va h.k) |
0,15 |
|
2. |
Devor toʻldirgichlari karkas deformatsiyasiga taʼsir etmaydigan, ustun balandligini binoning seysmik kuch yoʻnalishiga koʻndalang oʻlchamiga nisbati 25 ga teng yoki undan katta boʻlgan karkasli binolar |
0,15 |
|
3. |
1 va 2 bandlarda koʻrsatilgan binolar |
0,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2-rasm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.17. Ket koeffitsiyenti 2.10 jadval boʻyicha olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.10 jadval |
|
T/r |
Binolarning konstruktiv yechimi |
Ket koeffitsiyenti |
|
1. |
Qavatlar soni 5 dan ortiq boʻlgan karkasli, diafragmali yoki bikrlik oʻzagi boʻlgan, yirik blokli, kompleks konstruksiyali yoki monolit temirbeton binolar. |
Ket=1+0,1(p-5), biroq 1,5 dan katta emas. |
|
2. |
Qavatlar soni 5 gacha boʻlgan yirik panelli-binolar |
0,75 |
|
3. |
Qavatlar soni p 5 dan yuqori boʻlgan yirik panelli binolar va hajmiy blokli binolar. |
Ket=0,9+0,075(p-5), biroq 1,3 dan katta emas |
|
4. |
1 — 3 bandlardan koʻzda tutilmagan binolar. |
1,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.18. Konsol tarx boʻyicha hisoblanadigan binolar uchun (ηik)ning qiymati quyidagi formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Xi(xk), Xi(xj) — bino inshootlar i-ton boʻyicha erkin tebranganida qaralayotgan K nuqtasi va massalar toʻplangan nuqtalarda vujudga keladigan koʻchishlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQj — nuqtasiga toʻplangan massaning vazni boʻlib, 2.1 bandga muvofiq aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.19. Qavatlar soni 5 gacha boʻlib, T1 < 0,4 boʻlsa, ηk koeffitsiyent b quyidagi soddalashtirilgan formuladan aniqlanishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Xk va Xj — poydevorning yuqori sirtidan K za j nuqtalarigacha boʻlgan masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.20. Binolarning asosiy shakl boʻyicha xususiy tebranishlari davri T1>0,4 s boʻlsa, konstruksiyalardagi zoʻriqishlar tebranishlarning yuqori shakllarini hisobga olgan holda aniqlanishi zarur; bunda tebranish shakllari soni 3 tadan oshmasligi kerak. Yuqori shakl tebranishlari uchun dekrement birinchi ton tebranishlari dekrementiga teng qilib olinishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.21. Binolarni 2.6 bandga koʻra birinchi chegaraviy holat CHX-1 ga erishmaganligini tekshirishda konstruktiv sistema elementlarida alohida jamlama (osoboye sochetaniye) yuklardan hosil boʻlgan zoʻriqishlar quyidagi formuladan topiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL0 — yuklarning asosiy jamlamasidan hosil boʻlgan zoʻriqish boʻlib, 2.1 band talablarini hisobga olgan holda aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr — 2.22 bandga kura aniqlanadigan reduksiya koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNi, Nj — seysmik yuklar taʼsirida hosil zoʻriqishlar boʻlib, xususiy tebranishlarning i va j shakllariga mos ravishda (2.3) formuladan aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишm — tebranish shakllari soni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.22. Reduksiya koeffitsiyent elementning ruxsat etilgan nisbiy noelastik deformatsiyasi va binoning xususiy tebranishlari davri T1 ga bogʻliq ravishda 2.3-rasmdan yoki (2.9) formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr=1-1,07μ T1 (2.9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda quyidagi shart bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr≥r1=0,03+1.95 T1 (2.10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar r < r1 boʻlsa, reduksiya koeffitsiyenti quyidagi formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr =0,85μ-0,67 (2.11)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSof elastik sistemalarni hisoblashda (μ=1) reduksiya koeffitsiyenti r=1 deb olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.23. Elementlarning chegaraviy nisbiy noelastik deformatsiyasi elementning masʼullik sinfi va konstruktiv xususiyatlariga bogʻliq ravishda 2.11 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZilzila jarayonida binoni chegaraviy holatga oʻtish masʼulligi boʻyicha konstruktiv sistemaning elementlari 3 sinfga boʻlinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI-sinf — yopmalardan tushadigan yuklar va gorizontal seysmik kuchlarni qabul qiladigan elementlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII-sinf — faqat gorizontal seysmik kuchlarni qabul qiladigan elementlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII-sinf — gorizontal seysmik kuchlari qabul qilishda ishtirok etmaydigan oʻzini-oʻzi koʻtaruvchi konstruksiyalar, osma panel va toʻsiqlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.24. 2.6 b band boʻyicha bajariladigan hisoblarda ikkinchi chegaraviy holat CHX-2 ga yetmaganlik, konstruksiyaning elastiklik zonasida (2.3) formuladan topilgan kuchlar taʼsiriga tekshiriladi. Bunda binolar deformatsiyasi 2.6-jadvaldagi qiymatlardan ortmasligi zarur. Birinchi chegaraviy holat boʻyicha binolarning deformatsiyasini aniqlash zarurati tugʻilganda (masalan, 3.1.4.talablariga binoan antiseysmik choklar kengligini belgilaydi), seysmik kuchlar taʼsirida vujudga keladigan deformatsiyalar elastik holat uchun aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.25. Planda va balandlik boʻyicha nomuntazam tuzilishiga ega boʻlgan binolarni gorizontal seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblashda, 3.11. band talablaridan kelib chiqib, bir oʻlchamli modellar qoʻllanilgan hollarda binoga taʼsir etuvchi tezlanishning qiymati Kr koeffitsiyentiga koʻpaytirish yoʻli bilan oshiriladi. Mazkur koeffitsiyentning qiymati konstruktiv sistemaning muntazamligi koʻrsatkichiga qarab 2.12 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3-rasm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.11 jadval | |||
T/r | Konstruksiya elementlari | Masʼullik sinfi | Chegaraviy nisbiy noelastik deformatsiyasi, μ |
1 | 2 | 3 | 4 |
1. | Yuk koʻtaruvchi vertikal elementlar | ||
yirik panelli va hajmiy blokli binolarda | I | 0 | |
monolit binolarda | I | 0 | |
2. | Monolit hajmiy blokli tosh-gʻisht devorli binolarning temirbeton sarbastasi (peremichka) | III | 15 |
3. | Bino ustunlari | ||
temirbeton karkasli binolarda | I | 5 | |
poʻlat karkasli binolarda | 7,5 | ||
4. | Temirbeton karkaslarning sarrovlari (regel) | I | 7,5 |
5. | Poʻlat karkaslarning sarrovlari | I | 10 |
6. | Kompleks konstruksiyalar devorlari, toʻldirgichlari | ||
oliy toifadagi devorlar uchun | I II | 7 10 | |
I, II toifadagi devorlar uchun | I II | 4 8 | |
7. | Tosh-gʻisht devorlar | ||
oliy toifadagi | I II | 3,5 5 | |
I, II toifadagi | I II | 2 3 | |
8. | Yirik blokli devorlar | I, II | 5 |
9. | Karkasli binolarda temirbeton diafragmalar (bikrlik diafragmalari) | I | 7,5 |
10. | Evakuatsiya yoʻli mavjud boʻlgan bikrlik yadrosi | I, II | 5 |
11. | Birinchi yoki pastki bir necha qavati karkasdan iborat boʻlgan, yuk koʻtaruvchi devorli binolarning ustunlari va sarrovlari | I | 3 |
12. | Poʻlat karkaslarining bogʻlovchilari | II | 15 |
13. | Yuk koʻtarmaydigan konstruksiyalar va meʼmoriy detallar | III | |
a) metall bogʻlamalar, jihozlar elementlari | 10 | ||
b) temirbeton va metall konsol elementlar, soyabonlar, balkon plitalari, frontonlari | 7,5 | ||
v) zinapoya elementlari | 7,5 | ||
g) toʻsiqlar | |||
mayda oʻlchamli elementlardan | 3 | ||
yirik oʻlchamli elementlardan | 6 | ||
d) osma panellar | 7,5 | ||
e) oʻzini koʻtaruvchi devorlar | |||
tosh-gʻisht | 3 | ||
temirbeton | 7,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma: 1.Seysmik yuklar shu elementlarning oʻziga qoʻyilgan deb hisoblanadi, reduksiya koeffitsiyenti (2.9) formuladan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Chegaraviy nisbiy noelastik deformatsiya (μ)ning qiymati, OʻzR arxitektqurilishqoʻm bilan kelishilgan holda, tajribaviy ishlar va (texnik-iqtisodiy dalillar asosida oydinlashtirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
2.12 jadval |
|
Tarh |
Parametr |
Muntazamlik koʻrsatkichi |
||
|
Kr koeffitsiyenti |
||||
|
muntazam |
oʻta muntazam |
nomuntazam |
||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
1.
|
|
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3.
|
|
|
|
|
|
4.
|
|
|
>0,2
|
>0,2
|
|
5.
|
|
|
|
|
da
da
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma. 1. Jadvaldagi 1, 2, 3 pozitsiyalar binoning plandagi shakliga, 4 va 5 pozitsiyalar esa oʻlchamlarning balandlik boʻyicha oʻzgarishga taalluqli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Bino oʻlchamlari balandlik boʻyicha bir tomonlama oʻzgarsa (4,5, poz.) hisobiy parametrlar 2 ga koʻpaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Agar bitta tarxga ikkita parametr toʻgʻri kelib qolsa, u holda hisoblash uchun Kr koeffitsiyentini taʼminlaydigan parametr qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.26. 2,6 b bandga koʻra seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblanadigan binoning plandagi uzunligi 30 m dan ortiq boʻlsa, vertikal oʻqlarga nisbatan hosil boʻladigan burovchi momentni ham hisobga olish lozim. Agar bikrlik markazi bilan massa markazi ustma-ust tushsa, elementlardagi zoʻriqishlar (ξ) koeffitsiyentga koʻpaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda X — seysmik yuk taʼsiriga perpendikulyar yoʻnalishda simmetriya markazidan elementgacha boʻlgan masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV — binoning oʻsha yoʻnalishdagi oʻlchami.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBikrlik markazi bilan massalar markazi bir oʻq ustida yotmasa, K balandlikdagi burovchi moment quyidagi formuladan topiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMkr=Qk(ek +0.05V), (2.13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Qk xususiy tebranishlarning birinchi shakliga mos boʻlgan, gorizontal seysmik yuklardan binoning K sathidan hosil boʻlgan qirquvchi kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишek — binoning bikrlik va massalar markazlari orasidagi masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.27. Hisob ishlari 2.6 a band boʻyicha, 2,5 band talablariga muvofiq ravishda amalga oshirilsa, vertikal seysmik yuklar gruntning gorizontal va vertikal tebranishlarining sinxron akselerogrammasi koʻrinishida taʼsir ettirish yoʻli bilan hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisob ishlari 2.6 b band boʻyicha bajarilsa, vertikal seysmik yuklar (2.3) formuladan aniqlanadi (yuk koʻtaruvchi vertikal konstruksiyalar bundan mustasno).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal seysmik yukning qiymati hisobiy seysmiklik 7, 8, 9, >9 va 9* ball boʻlganda tosh-gʻisht konstruksiyalarida vertikal statik yukning mos ravishda 15, 30, 45, 60%, karkas ustunlarida 10, 25, 40, 50% miqdoriga qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal seysmik yukning yoʻnalishi hisoblanayotgan elementning kuchlanish holatiga nisbatan tarzda belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVazni binoga nisbatan ancha yengil boʻlgan konsol konstruksiyalar (balkonlar soyabonlar va h.k.)ni vertikal seysmik taʼsiriga hisoblashga Wη=3, Kδ=Kp=Kr=1,0 deb olinmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.28. Binoning koʻtarib turadigan kesim va vazni binoga nisbatan ancha kichik boʻlgan konstruksiyalar (parapetlar, frontonlar va h.k.) 2.6 b va 2.13 bandlarga binoan gorizontal seysmik yuklar taʼsiriga hisoblanmogʻi lozim; bunda Wη=3 va KδKpKr koeffitsiyentlar 2.27 band boʻyicha olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.29. Oʻzini koʻtaruvchi devorlar, panellar, toʻsiqlar alohida konstruksiyalarning birikkan yerlari texnologik va muhandislik jihozlarining mahkamlangan joylarini 2.6 b va 2.13 bandlarga binoan hisoblashda seysmik oʻsha detalning oʻziga taʼsir etadi deb qaraladi. Wη inshootning qaralayotgan sathiga mos ravishda olinadi, biroq 1,0 dan kam boʻlmasligi lozim Kδ, Kp va Kr koeffitsiyentlari 2.27 bandga muvofiq ravishda olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUchma-uch birikmalarni hisoblashda ishqalanish kuchlarini eʼtiborga olish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.30. Konstruksiyalarni mustahkamlik va ustuvorlikka hisoblashda QMQ ning boshqa boblariga muvofiq ravishda tanlangan ish sharoiti koeffitsiyentlaridan tashqari, qoʻshimcha ish sharoiti koeffitsiyenti (mkr) kiritilishi lozim. Bu koeffitsiyent 2.13 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.31 Agar quyidagi shart qanoatlantirilsa seysmik taʼsirlarga hisoblash jarayonida, konstruktiv sistemaning deformatsiyalanishi natijasida keladigan qoʻshimcha zoʻriqishlarni eʼtiborga olish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDeformatsiyalangan holatni hisobga olish uchun hisobiy seysmik yuklar kattalashtiriladi. Qoʻshimcha seysmik yukning (2.15) formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS1k — tebranishlarning birinchi shakli boʻyicha K-qavatda vujudga keladigan seysmik yuk;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔk — xususiy tebranishlarning birinchi shakli boʻyicha K qavatning hisobiy ogʻishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.32. Tirgak devorlarini hisoblashda funtning seysmik bosimi ham hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.33. Yaxlit bikr qism sifatida qaraladigan bino agʻdarilish va silkishga ham hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.3 jadval |
|
T/r |
Konstruksiyalar |
mkr koeffitsiyentining qiymati |
|
|
Mustahkamlikka hisoblashda |
|
|
1. |
Poʻlat va yogʻoch |
1,4 |
|
2. |
Sterjenli va sim armaturali temirbeton (ogʻma kesimlarni mustahkamlikka hisoblashdan tashqari) |
|
|
a) A-I, A-II, Vp-I sinfli armaturali ogʻir betondan yasalgan |
1,2 |
|
|
b) boshqa sinfli armaturalardan yasalgan |
1,1 |
|
|
v) yengil betondan yasalgan |
1,1 |
|
|
g) armaturaning barcha sinflari qoʻllangan gʻovak betonli |
1,0 |
|
|
3. |
Ogʻma kesimlar boʻyicha tekshiriladigan temirbeton |
|
|
a) koʻp qavatli binolarning ustunlari |
0,9 |
|
|
b) turli elementlar |
1,0 |
|
|
4. |
Tosh, armatosh va beton |
|
|
a) nomarkaziy siqilishga hisoblashda |
1,2 |
|
|
b) siljish va choʻzilishni hiso6lashda |
1,0 |
|
|
5. |
Payvand birikmalar |
1,0 |
|
6. |
Bolt (shu jumladan oʻta mustahkam boltalar) va parchin mixli birikmalar |
1,1 |
|
|
Ustuvorlikka hisoblashda |
|
|
7. |
Egiluvchanligi 100 dan ortiq boʻlgan poʻlat elementlar |
1.0 |
|
8. |
Egiluvchanligi 20 ga qadar boʻlganda |
1,2 |
|
9. |
Egiluvchanligi 20 dan 100 ga qadar boʻlganda |
1,2 dan 1,0 gacha (interpalyatsiya orqali) |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. TURAR JOY, JAMOAT, SANOAT BINOLARI VA BOSHQALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1. UMUMIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.1. Jamoat va sanoat binolarida yuk koʻtaruvchi konstruksiya sifatida poʻlat va temirbeton karkas (ramali, rama-bogʻlovchili, bikrlik yadrosiga ega boʻlgan, toʻldiruvchili karkas va boshqa), monolit temirbeton, yirik panel, tosh-gʻisht devor, hajmiy temirbeton bloklar, shuningdek aralash konstruktiv sistemalardan foydalanish tavsiya etiladi. Bir binoda antiseysmik choklar qoʻllamay, turli konstruktiv sistemalardan foydalanish ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTemirbeton binolar orasida monolit (quyma) va yigʻma-monolit konstruksiyalar afzalroq sanaladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBino plani geometrik toʻgʻri shakllardan tashkil etishi zarur. Planda binoning turtib chiqqan qismlari mavjud boʻlsa, ularning oʻlchamlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgʻisht-tosh binolarida — 2 m dan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmonolit temirbeton, yirik panelli, hajmiy-blokli va karkasli binolarda — 6 mdan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBitta otsek chegarasida (antiseysmik choklar oraligʻida) bino qismlarining baland-pastligi 6 m (ikki qavat)dan oshmasligi kerak. Bunda gorizontal seysmik kuchlar taʼsiriga hisob 2.25 band talablariga muvofiq ravishda bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAyrim hollarda, tegishli ravishda asoslangan taqdirda plan va balandlik boʻyicha 3.1.1 band talablariga javob bermaydigan nomuntazam binolarni loyihalashtirishga ruxsat etiladi. Bunday hollarda gorizontal seysmik taʼsirlarga hisoblash uchun fazoviy modellardan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinolarning konstruktiv chegaraviy oʻlchamlari 3.1 jadvaldan olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma: 1. Binoning balandligi sifatida otmostkaning pastki sathi yoki binoga taqab tekislangan yer sathi oʻlchami bilan tashqi devorlar oʻlchami (otmestkasi) orasidagi farq qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Shifoxona va maktab binolarining balandligi qurilish maydonchasining seysmikligi 8 va 9 ball boʻlganda 3 qavat, bolalar bogʻchalari uchun 2 qavat; 9 baldan ortiq boʻlsa — ikki va 9* balda bir qavat bilan cheklanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Yuk koʻtaruvchi aralash konstruksiyali (ichki devorlari — yirik panelli yoki monolit, tashqi devorlari-kompleks konstruksiyali) binolarning chegaraviy balandligini 4 band talablariga nisbatan 2 baravar oshirish mumkin; 9 va 9* balli hududlar bundan mustasno.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. NSTT boʻyicha — noseysmik tumanlar uchun talablar boʻyicha qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Suratda berilgan oʻlchamlar poʻlat, mahrajdagisi esa temirbeton karkaslarga tegishlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. OʻzR Davarxitektqurilishqoʻm bilan kelishilgan holda, tegishli tajribaviy-nazariy tadqiqot natijalariga koʻra asoslab, 3.1 — jadvaldagi parametrlarni kattalashtirish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.2. Amalda birinchi bor qoʻllanilayotgan yangi konstruktiv sistemalar, naturaviy sinovdan oʻtgandan keyingina ommaviy qurilishga joriy etilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.3. Agar binoning hajmiy-rejaviy va konstruktiv yechimlari 3.1.1. band talablariga javob bermasa yoki binoning plandagi oʻlchamlari 3.1-jadvaldagi oʻlchamlardan katta boʻlsa, uni antiseysmik choklar yordamida otseklarga ajratiladi. Antiseysmik choklar binoni butun balandlik boʻylab ajratib turishi lozim. Poydevorlarda antiseysmik chok qoldirilmasligi mumkin; antiseysmik chok bilan choʻkma-chok bir boʻlgan hol bundan mustasno.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.4. Antiseysmik chok hosil qilish uchun qoʻshdevor yoki qoʻsh rama tiklanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAntiseysmik chokning kengligi qoʻshni otseklar (bino qismlar)ning hisobiy yuklar taʼsirlaridan hosil boʻlgan solqiliklari yigʻindisidan, ayni paytda 30 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻldirgich va antiseysmik choklarning konstruksiyasi zilzila chogʻida otseklarning ikki yoʻnalishda — siljishiga qarshilik qilmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.5. 3inapoya kataklari va liftlarning soni va joylashtirilishi QMQning tegishli boblari talablariga, shuningdek yongʻinga qarshi choralar majmuiga, javob berishi lozim. Qavatlari soni uch va undan ortiq boʻlgan binolarda har otsekda kamida bitta zinopoya katagi boʻlishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOdamlar doimiy ravishda toʻplanmaydigan otseklarda, agar QMQning boshqa boblari talab etmasa, zinapoya katagi shart emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBalandligi 2 qavatdan (6 metr) ortiq boʻlgan binolarda seysmikligi 8 baldan zonalarda zinapoya katagini binoga yopishtirib qurish yoki alohida turuvchi koʻrinishida ishlash ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZinapoya katagi konstruksiyasini tanlashda yirik elementli konstruksiyalar, zinalar maydonchaning yaxlit turlari afzal sanaladi. Zilzila chogʻida zina va maydonchalar sirpanib tushib ketmasligi uchun ularni bogʻlagʻichlar yordamida mahkamlash zarur. Bogʻlovchilar zilzila taʼsirida vujudga keladigan choʻzilish va siljish kuchlariga hisoblangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEvakuatsiyaga moʻljallangan gorizontal yoʻllar yashash va ishlash xonalarini zinapoya katagi bilan toʻgʻridan toʻgʻri yoki yoʻlak boʻylab istalgan yoʻnalishda bir marta burilish orqali bogʻlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.6. Zilzilaviy hududlarda bunyod etiladigan bino va inshootlarning zaminining tegishli boblari talablariga amal holda loyihalashtirishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.7. Tasmasimon yigʻma poydevorlarning yuqori sirtiga qalinligi kamida 40 mm boʻlgan 100 markali sement qorishma yotqizish nazarda tutiladi, qorishma qatlami orasiga seysmikligi 7,8 va 9 balli tumanlarda diametri 10 mm boʻlgan boʻylama armaturalardan mos ravishda 3,4 va 6 dona yotqiziladi. Boʻylama sterjenlar har 300-400 mm da koʻndalang sterjenlar bilan biriktiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi >9 va 9* ball boʻlgan tumanlarda tasmasimon poydevorlar, odatda, monolit holda ishlanib, tagiga diametri 12 mm boʻlgan sterjenlardan 6 dona yotqiziladi. Tasmasimon yigʻma poydevorlar qoʻllash ham mumkin, biroq buning uchun poydevor ostiga qalinligi 10 sm boʻlgan armaturalangan monolit temirbeton plita qoplanishi zarur. Yigʻma poydevorlar ustiga qalinligi 40 mm dan kam boʻlmagan, 100 markali qorishma qatlami yotqizilib, orasiga diametri 12 mm boʻlgan 6 ta armatura joylanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTasmasimon poydevorlarning chuqurligi noseysmik tumanlardagi singari qabul qilinadi. Poydevorlar sathi bir xil boʻlishi kerak. Poydevorlar sathi turlicha boʻlsa, bir qismdan ikkinchi qismga oʻtish, balandligi 60 sm va tikligi 1:2 gacha boʻlgan oʻyiqlar orqali amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar yertoʻla devorlari tasmasimon poydevorlar bilan konstruktiv bogʻlangan yigʻma panellardan iborat boʻlsa, armaturalangan qorishma qatlami yotqizish talab etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.8. Yirik bloklardan koʻtariladigan poydevorlar va yertoʻla devorlari har bir qatorda, shuningdek burchak va kesishuv yerlarida bir-biriga tishlatilishi kerak; poydevor bloklari uzluksiz tasma koʻrinishida terilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi 9,>9 va 9* ball boʻlgan maydonchalardagi yertoʻla devorlarining burchak va kesishuv yerlariga gorizontal chok boʻylab 2 m uzunlikda (boʻylama armaturasining umumiy yuzasi mos ravishda 1; 1,5 ;2,0 sm2 boʻlgan) sim toʻr yotqiziladi. Balandlik boʻyicha sim toʻrlar orasidagi masofa 1 m dan oshmasligi zarur. Antiseysmik kamarlarga diametri mos ravishda 12;14 va 16 mm boʻlgan 4 ta boʻylama sterjen joylanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBloklar orasidagi chokka yoyiladigan qorishmaning markasi 100 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi 7 va 8 ball boʻlgan maydonchalarga quriladigan bino 3 qavatdan past boʻlsa, yertoʻla devorlariga 50% boʻshliqli bloklar ishlatsa boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.9. Gidroizolyatsiya qatlami sirtida qalinligi 30 mm dan kam boʻlmagan sement qorishmasi ishlatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.10. Yopma (perekritiye) va tomyopma (pokritiye) larning konstruksiyalari otsek chegarasida gorizontal va vertikal tekisliklar boʻyicha bikr va mustahkam boʻlishi lozim, vertikal elementlarga puxta bogʻlanishi zarur, bu bogʻlanish gorizontal kuchlarni vertikal elementlarga uzatishi zilzila jarayonida konstruksiyalarning birgalikda ishlashini taʼminlashi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUzunligi 6,5 m gacha boʻlgan yogʻoch yoki metall xarilarning tosh-gʻisht devorlarga tayanish masofasi 120 mm dan; uzunligi 6,5 m dan ortiq boʻlsa — 150 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYogʻoch — toʻsinlar antiseysmik kamarlarga mahkamlanib, diagonal yoʻnalishda toʻshama yotqizilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYopma plitalarni tayanish masofasi yuk koʻtaruvchi konstruksiyaning turiga qarab:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишosh-gʻisht devorlar uchun — 120 mm dan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyirik panellarda, agar kontur boʻylab tayansa-60 mm, toʻsin kabi tayansa — 70 mm dan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbeton blokli devorlarda — 100 m dan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyigʻma temirbeton va metall rigellarda — 80 mm dan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmonolit temirbeton devorlarda (diafragma) — 70 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZinapoya maydonchalari devorlarga mahkamlanishi zarur. Tosh-gʻisht binolarda maydonchalar devor orasiga kamida 250 mm kiritilishi kerak. Zinalar, kosourlar yoki yigʻma marshlar bir-biriga va maydonchalarga payvandlash yoʻli bilan biriktirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevorga mahkamlangan konsol zinalar ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYopma va tomyopma elementlarini yuk koʻtaruvchi vertikal elementlar bilan ulovchi bogʻlagichning kesimi, 2.29 bandga muvofiq aniqlanadigan ishqalanish va yopishish kuchlarini hisobga oluvchi gorizontal zoʻriqishlarni qabul qila olishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYigʻma temirbeton plitalarning yon tomoni botiq-oʻyiq (notekis) sirtlardan iborat boʻlishi kerak, agar plita kontur boʻylab tayansa yon sirti perimetr boʻylab gʻadir-budir ishlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.11. Kombinatsiya qilingan yopmalarning yuqori qismiga qalinligi kamida 40 mm boʻlgan (quyma beton qatlami yotqiziladi, betonning sinfi V15 dan kam boʻlmay, unga kataklari 300 mm dan katta boʻlmagan, diametri 3 mm boʻlgan Vrl sinfli simdan toʻqilgan armatura toʻri joylanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYigʻma temirbeton plitalarning quyidagi konstruktiv yechimlarini qoʻllasa boʻladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) plitalar orasidagi choklar sement yoki polimer-sement qorishma yoki sinfi V7.5 dan kichik boʻlmagan mayda zarrali beton bilan toʻldiriladi; plitalar antiseysmik kamar yoki temirbeton bogʻlama (obʼyazka) larga mahkamlanadi. Koʻp boʻshliqli plitalarni toʻrtburchak kesimli rigellarga tayangan yeriga temirbeton bogʻlama yotqiziladi. Bogʻlama oraliq ramalarda yassi karkas, chetki ramalarda esa fazoviy karkas bilan armaturalanadi. Koʻp boʻshliqli plitalar rigelning ustiga qoʻyilsa, u holda rigeldan diametri 16 mm dan kam boʻlmagan, orasi 400 mm dan oshmagan yoki rigelning har bir metrigacha yuzasi kamida 5 sm2 boʻlgan vertikal armaturalar qoldirilishi kerak, bu armaturalar bogʻlagich vazifasini oʻtaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) boʻylama yoʻnalishda yopma plitalari orasidagi masofa 120 mm dan kam boʻlmasligi kerak. Plitalar orasiga armatura karkasi oʻrnatilib, karkas diametri 10 mm dan kam boʻlmagan toʻrtta boʻylama za diametri 6 mm dan kam boʻlmagan va oraligʻi 200 mm boʻlgan koʻndalang armaturadan tashkil topadi hamda antiseysmik kamar yoki temirbeton bogʻlamalarga mahkamlanadi. Oraliq V15 sinfli mayda donali beton bilan toʻldiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) plitani ankerlash va betonlash konstruksiyasi b) turdagi plitalar bilan bir xil, biroq bularda qoʻshimcha ravishda plita ustiga kamida 50 mm qalinlikda sinfi V15 dan kam boʻlmagan mayda donali beton qatlami yotqiziladi, qatlam diametri 3-4 mm, kataklarining oʻlchami koʻpi bilan 250 mm boʻlgan sim toʻr bilan armaturalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.12. Yigʻma konstruksiyalar uchlarini ulashda payvandsiz birikmalar afzalroq sanaladi. Bunday birikmalar boltlar yordamida yoki birikuvchi elementlardan chiqib turgan armaturalarni betonlash yoʻli bilan amalga oshiriladi. Biriktiruvchi betonning mustahkamligi yigʻma elementlarnikidan bir pogʻona yuqori boʻlishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUlanuvchi uchlarga taʼsir etuvchi zoʻriqishlarni faqat ishqalanish kuchlarining oʻzi qabul qilishi ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.13. Qoʻllaniladigan muhandislik uskunalari binoning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari zilzilabardoshliligiga putur yetkazmasligi, aksincha yongʻin va suv bosishining oldini olishi, qabul qilingan hisoblash tarhini oʻzgartirmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMuhandislik uskunalarini va ularning biriktirilishni loyihalashtirishda, ularda hisobiy seysmik kuchlar taʼsirida zoʻriqishlar paydo boʻlishining oldini oladigan, taʼmirlashga yaroqli holda saqlanib qolishni taʼminlaydigan texnik yechimlar qabul qilinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.14. Yuk koʻtarmaydigan elementlar va yuk koʻtaruvchi konstruksiya bilan bogʻlovchi tugunlar binoning zilzilabardoshliligiga putur yetkazmasligi va qabul qilingan hisoblash tarhini oʻzgartirmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobiy kuch bilan sodir boʻlgan zilziladan soʻng yuk koʻtarmaydigan konstruksiyalar va ularning elementlari taʼmirbop boʻlib qolishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2. KARKASLI (SINCHLI) BINOLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.1. Karkasli binolarda seysmik yuklarni qabul qilish uchun uning quyidagi turlaridan foydalanish mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbikr tugunli fazoviy karkas;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik yuklarning bir qismini oʻziga qabul qiladigan toʻldiruvchili fazoviy karkas;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik yuklarni qabul qilishga moʻljallanmagan toʻldiruvchili fazoviy karkas;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik yuklarni toʻliq oʻziga qabul qiluvchi bikrlik yadrosiga ega boʻlgan fazoviy karkas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal yuklarni odatda karkas qabul qiladi. Qavatlararo yopmalar monolit temirbetondan ishlanib, bikrlik yadrosi bilan mustahkam bogʻlanishi va butun sistemaning birgalikda ishlashini taʼminlashi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.2. Seysmikligi 7 ball boʻlgan tumanlarda binoning tashqi qismi tosh-gʻisht, yigʻma yoki quyma temirbeton devorlardan tashkil topgan, ichki qismi — bir tugunli karkas boʻlgan toʻliqsiz karkaslardan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKam qavatli binolarda (3.1-jad. qar.) rigellar ustunlarga sharnirli tayanishi mumkin. Bunda ustun poydevorga mustahkam birikkan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.3. Gorizontal seysmik yuklarni qabul qiluvchi diafragmalar, bogʻlagich(svyaz)lar va bikrlik yadrolari binoning butun balandligi boʻylab uzluksiz boʻlishi, ortogonal yoʻnalishlarda yotishi va binoning ogʻirlik markaziga nisbatan simmetriya ravishda joylashishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqoridagi texnik qavat sathida diafragma uskunalash shart emas. Yigʻma bikrlik diafragmasiga ega boʻlgan binolarda yuk ustki bogʻlovchi paneldan, oraliqdagi monolit beton qatlamini chetlab oʻtib, bevosita ostki panelga uzatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBikrlik yadrosi boʻlgan bino yoki otseklarning uzunligi 24 m dan (seysmikligi >9 va 9* ball boʻlsa — 18 m dan) ortiq boʻlsa, kamida ikkita bikrlik yadrosi koʻzda tutiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.4. Yigʻma sarrov (rigel)lar ustunlar bilan biriktiriladigan yerlarda boʻrtiq joylar (vutlar), metall yoki temirbeton konsollar koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKarkasning yigʻma elementlarini ramaning bikr tuguni atrofida qoʻyilma detallarni payvandlash yoʻli bilan biriktirish mumkin emas. Karkas ramasining tugunlari mustahkamlikka hisoblash jarayonida shartli ravishda qisqa ogʻma element sifatida qaraladi. Ustun hamda boʻylama va koʻndalang yoʻnalishlardagi sarrovlarning kesishuvlaridan hosil boʻlgan fazoviy rama tugunini hisoblashda, ogʻma kalta elementning kengligi ustun kesimining ikkilangan kengligiga teng deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.5. Karkasli binolarning tashqi toʻsiq devorlari sifatida quyidagi konstruksiyalar qoʻllaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzilzila chogʻida karkasning deformatsiyalanishiga toʻsqinlik qilmaydigan yengil osma panellar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuk koʻtaruvchi karkasga egiluvchan bogʻlagich yordamida biriktirilgan oʻzini koʻtaruvchi temirbeton yoki tosh-gʻisht devorlar (3.5.4. band).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi 9 ballgacha boʻlgan tumanlarda seysmik yuklarni qabul qiladigan yoki qabul qilinmaydigan gʻisht yoki tosh toʻldiruvchilardan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKarkas ishida qatnashmaydigan toʻldiruvchilar sifatida yengil serteshik bloklar, toshlar, gʻishtlar yoki tuproq materiallaridan foydalansa boʻladi. Bunda toʻldiruvchi bilan karkas orasida kamida 20mm lik ochiq chok qoldirilishi hamda zilzila chogʻida toʻldiruvchining qulamasligini taʼminlovchi choralar qurilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoldirilgan chok elastik material bilan toʻldiriladi. Toʻldiruvchining ustuvorligi va mustahkamligi uni gorizontal va vertikal yoʻnalishlarda armaturalash, rom elementlarini qoʻllash hamda bogʻlagichlar yordamida taʼminlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi > 9 va 9* ball boʻlgan tumanlarda karkas toʻldiruvchisi sifatida kuchaytirilmagan tosh-gʻisht devor qoʻllashga ruxsat etilmaydi. Toʻldiruvchining kuchaytirish uchun gorizontal choklarni armaturlash, temirbeton oʻzaklar qoʻllash, 9* balli tumanlarda devorning ichki tomonini armaturali sement suvoq yoki torkretbeton qilish tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.6. Seysmikligi 9 ballgacha boʻlgan tumanlarda ustunlar orasi 6 m dan ortmasa va siqilishga boʻlgan mustahkamligi 50 kgk/sm2 dan kam boʻlmasa, blok, tosh va gʻishtlardan oʻzini koʻtaradigan devorlar tiklash mumkin. Yuk koʻtaruvchi ustunlar oraligʻi 6 m dan katta boʻlsa, oraga qadami 6m dan koʻp boʻlmagan qoʻshimcha ustunlar qoʻyiladi. Oʻzini koʻtaruvchi devorning erkin balandligi qavat (bino) balandligidan yuqori boʻlmasligi kerak; 7, 8 va 9 balli maydonchalarda binoning uslubiy balandligi koʻpi bilan 18, 16 va 9 m boʻlganda, devor balandligi mos ravishda 9, 6 va 4,2 m dan ortmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuk koʻtaruvchi ustunlar oraligʻi 6 m dan kam boʻlsa beton sinfi 7,5 dan kam boʻlmagan, oʻzini koʻtaruvchi temirbeton devorlar qoʻllashga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.7. Oʻzini koʻtaruvchi devor za ustun oraligʻida 20 mm dan kam boʻlmagan ochiq chok qoldiriladi. Devorning butun uzunligi boʻylab yopma sathida karkas bilan biriktiriladigan, antiseysmik kamarlar uskunaladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChetki koʻndalang (torsevoy) devor bilan boʻylama devorlarning kesishuv yerlarida butun devor balandligida vertikal choklar uskunalash zarur. Oʻzini koʻtaruvchi devorlar va ularning bogʻlagichlari devorga tik yoʻnalishda shu yerga taʼsir etuvchi seysmik kuchlarga hisoblanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.8. Koʻp qavatli rama-bogʻlagichli sistemalarda otsekning har bir hisobiy yoʻnalishi uchun diafragma va bogʻlagichlarning soni 2 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda ular simmetrik ravishda, turli tekisliklarda joylashtirilishi lozim. Diafragmalar va bogʻlagichlar orasidagi masofa qavatlararo yopmaning turiga qarab hisobiy yoʻl bilan aniqlanadi. Yopmaning a), b) va v) turlari uchun bu masofa mos ravishda 12, 15 va 18 metrdan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.9. Karkasli binolarda zinapoya katagi va lift shaxtasi elementlari karkas bilan birgalikda ishlamaydigan qilib yoki seysmik yuklarni qabul qiladigan, bikrlik yadrosi koʻrinishida uskunalanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBalandligi 1 — 5 qavat boʻlgan karkasli binolarda hisobiy seysmiklik 7, 8 ball boʻlganda zinapoya katagi va lift shaxtasining bino plani chegarasida, karkasdan ajratilgan alohida otsek koʻrinishda ishlanishi mumkin. Zinapoya katagini alohida turuvchi inshoot koʻrinishda ishlash ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.10. Grunt toifasi III boʻlgan maydonchalarda, seysmikligi 9 va undan ortiq boʻlgan zonalarda esa I va II toifali gruntlarda quyi qavati karkas, yuqori qavatlari bikr boʻlgan binolar qurish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.11. 9 va undan ortiq qavatli binolarning poydevorlari agar grunt toshloqsiz boʻlsa, qoziqli (svayniy) yoki yaxlit poydevor plitasi koʻrinishida ishlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3. YIRIK PANELLI BINOLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.1. Yirik panelli binolarni yopma plitalari boʻylama va koʻndalang devorlarni oʻzaro biriktirish orqali, seysmik yuklarni qabul qiladigan, yagona fazoviy sistema sifatida loyihalashtirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.2. Yirik panelli binolarda devor va yopma panellari, odatda, xona oʻlchamida tayyorlanadi. Yirik panelli jamoat binolarida toʻsin plitalari ishlatishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi >9 va 9* ball boʻlgan tumanlarda yopma plitalarni xona chegarasida ulashga ruxsat etilmaydi. Binolar kamida bitta ichki yuk koʻtaruvchi devorga ega boʻlishi shart, devor qalinligi 16 sm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.3. Devor va yopma panellarni oʻzaro biriktirish uchun armaturaning chiqib turgan uchlari va qoʻyilma detallar payvandlanadi, gorizontal va vertikal choklari mayda donali beton bilan toʻldiriladi. Panel qirralari taram-taram ariqchalar koʻrinishiga yoki shponka oʻyiqlariga ega boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.4. Yopmalar tashqi devor yoki antiseysmik va temperatura choklari devorlariga tayansa, armaturaning yopma panellardan chiqib turgan uchlari devor panellarining vertikal armaturalariga payvandlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.5. Yuk koʻtaruvchi tashqi devor panellarining yengil betoni sinfi siqilish mustahkamligi boʻyicha 9 balli tumanlar uchun V 7,5 dan, >9 va 9* balli tumanlar uchun esa V20 dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.6. Devor panellarining armaturasi fazoviy karkas yoki payvandlangan armatura turi koʻrinishda boʻladi. Agar tashqi devorlarga 3 qatlamli panel ishlatilsa, panelning yuk koʻtaruvchi oʻrta qatlamining qalinligi kamida 100 mm olinadi. Panelning har ikki tomoniga oʻrnatilgan vertikal va gorizontal armaturaning yuzasi, tegishli kesim yuzasining 0,025% dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinsimon yopma plitasi qoʻyilgan jamoat binolarining devor panellari yuqori qismiga, panellarning vertikal choklarida biriktiriladigan (kamida 2 Ø 12) uzluksiz gorizontal armatura koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.7. Birikuv choklarining konstruktiv yechimlari hisobiy zoʻriqishlarni qabul qiladigan boʻlishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPanel choklariga qoʻyiladigan metall bogʻlagichlarning kesimlari hisoblash yoʻli bilan aniqlanadi. 1 m chok uchun ularning eng kichik kesimi quyidagicha boʻladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Seysmiklik, ballarda |
7 |
8 |
9 |
>9 |
9* |
|
Bogʻlagichning kesim |
|
|
|
|
|
|
Yuzalari, sm2/m |
0,5 |
0,5 |
1,0 |
1,5 |
2,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBogʻlagichlarning diametrlari 10 mm dan seysmikligi >9 va 9* boʻlgan zonalarda esa 12 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.8. Eshik oʻrinlarining yonlariga 7, 8, 9, >9 va 9* balli tumanlarda kesim yuzasi mos ravishda 1; 1,5; 2 va 3 sm2 boʻlgan vertikal armatura koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.9. Ichki devor panellarining sarbastasi (peremichka) simmetrik tarzda armaturalanadi. Tashqi devorlarda, agar deraza osti va deraza usti sarbastalari birgalikda ishlasa, qoʻshaloq kesim ham simmetrik ravishda armaturalanadi. Agar sarbastalarning birgalikda ishlashi taʼmin etilmasa, u holda deraza osti va deraza usti sarbastalari simmetrik tarzda armaturalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.10. Sarbastalarning yuk koʻtarish qobiliyati, koʻndalang kuchlar taʼsirida buzilganda, eguvchi momentlar taʼsirida buzilganga nisbatan 25% ga yuqoriroq boʻlishi lozim. Seysmik kuchlardan hosil boʻlgan zoʻriqishlarni sozlash va taqsimlashda sarbastalardan foydalansa boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4. KARKASSIZ MONOLIT BINOLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.1. Monolit (quyma, yaxlit) betondan tiklanadigan binolarni loyihalashtirishda kesishuvchi devorli konstruktiv sistemalardan foydalanish zarur. Yopmalar (perekritiya) monolit yoki yigʻma boʻlishi mumkin. Toʻsin kabi ishlaydigan hamda 3.3.3 bandning talablariga javob beradigan yigʻma temirbeton plitalar ishlatishga ham ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.2. Monolit binolarning yuk koʻtaruvchi ichki devorlari kamida V 7,5; sinfli va oʻrtacha zichligi D1700 dan kam boʻlmagan ogʻir yoki yengil betondan, seysmikligi >9 va 9 boʻlgan tumanlarda kamida V15 sinfli betondan tiklanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTashqi devorlar sinfi V5 dan kam boʻlmagan monolit betondan bir yoki koʻp qatlamli qilib tiklanadi, yigʻma panellar va donali materiallar qoʻllash ham mumkin. Issiq saqlovchi qatlam yuk koʻtaruvchi qatlamning tashqi tomoniga ishlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.3. Qavat balandligini devor qalinligiga nisbati 20 dan, derazalar oraligʻidagi devorni (prostenka) oʻzining eniga boʻlgan nisbati 2,5 dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSarbasta (perimichka)larni shunday konstruksiyalash lozimki, ularning ogʻma kesimlar boʻyicha yuk koʻtarish qobiliyati normal kesimlar boʻyicha yuk koʻtarish qobiliyatidan 1,25-martaba katta boʻlsin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.4. Devorlar fazoviy karkaslar bilan armaturlanib, gorizontal va vertikal sterjenlar bir tekisda yeyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDeraza va eshik oʻrinlari (proyom)larning konturi boʻylab, 3.3.8.band talablariga muvofiq, armatura joylanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.5. Yigʻma temirbeton yopmalar va tomyopqichlari sathida ichki va tashqi devorlarga uzluksiz armatura yotqiziladi. Armaturaning koʻndalang kesimi hisobiy seysmiklik 7-8 ball boʻlganda kamida 1 sm2, 9 balda kamida 2,>9 va 9 ballarda kamida 3 sm2 olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.6. Tashqi va ichki devorlarni armaturalash koʻzda tutilishi lozim, bunda armaturalash foizi devor kesimining 0,025% dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.7. Qamrov (zaxvat)larning chegarasidagi vertikal texnologik choklarda, oʻzaro tik devorlar turli vaqtlarda betonlanganda hamda tashqi va ichki devorlar uchun turli materiallar qoʻllanganda, balandlik boʻylab bir tekisda shponkalar ishlanadi v — gorizontal armaturalarning uchlari chiqarib qoldiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEski va yangi betonning yopishuvini yaxshilash uchun texnologik chokdagi eski betonning sirtiga maxsus ishlov beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5. TOSH-GʻISHT DEVORLI BNNOLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.1. Yuk koʻtaruvchi gʻisht yoki tosh devorlar, odatda, gʻisht, sopol, beton, tabiiy toshlar yoki bloklardan tiklanib, terishda ishlatiladigan qorishmalarga plastiklashtiruvchi va yopishuv kuchini oshiruvchi qoʻshimchalar qoʻshiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobiy seysmiklik 5 baldan yuqori boʻlganda qoʻlda teriladigan devor quyidagi usullarning biri bilan kuchaytiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgorizontal armaturalash va temirbeton oʻzaklar kiritish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgorizontal armaturalash va devorlarning kesishuv yerlariga toʻrsimon armatura qoplab, temirbeton oʻzak kiritish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvertikal yoʻnalishda bir yoki ikki tomonlama armaturalangan sement qorishmasini yoki beton qoplash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobiy seysmiklik 9* ball boʻlganda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuchaytirilgan gorizontal armatura va temirbeton oʻzak qoʻllash devorlarning kesishuv yerlariga kuchaytirilgan armatura toʻrlari qoplash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvertikal yoʻnalishda ikki tomonlama armaturalangan qorishma yoki beton qoplash yoʻli bilan kuchaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.2. Hisobiy seysmiklik 9 va undan boʻlganda manfiy haroratli havoda yuk koʻtaruvchi va oʻzini koʻtaruvchi gʻisht yoki tosh devor tiklash (armatura yoki temirbeton oʻzak bilan kuchaytirilganda ham) taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobiy seysmiklik 9 baldan kam boʻlsa qishda gʻisht-tosh tersa boʻladi, biroq buning uchun manfiy haroratli havoda qorishmaning qotishini taʼminlaydigan qoʻshimcha qoʻshish talab etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.3. Yuk koʻtaruvchi va oʻzini koʻtaruvchi devorlar tiklashda yoki karkaslar orasini toʻldirishda quyidagi buyum va ashyolardan foydalansa boʻladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) markasi 75 dan kam boʻlmagan yaxlit yoki teshiklari 14 mm gacha boʻlgan boʻshliqli pishiq gʻishtlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) Hisobiy seysmiklik 7 ball boʻlganda markasi 75 dan kam boʻlmagan, hisobiy seysmiklik 8 va 9 ball boʻlganda markasi kamida 100, boʻshliqlari 20% gacha boʻlgan sopol toshlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) beton toshlar, markasi 50 va undan ortiq boʻlgan yaxlit va boʻshliqli (shu jumladan zichligi kamida 1200 kg/m3 boʻlgan yengil betonli) bloklar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) markasi 35 dan kam boʻlmagan chigʻanoqtosh va ohaktoshlardan yasalgan toʻgʻri shaklli toshlar va bloklar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar devor toshlari qoʻlda terilsa, aralash sement qorishmaning markasi yozda 25, qishda 50 olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBlok va panellarni oʻrnatishda markasi 50 dan kam boʻlmagan qorishmalar ishlatiladi. Qorishmaning yopishish xossasini yaxshilash uchun unga maxsus qoʻshimchalar qoʻshiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.4. Devorlar seysmik kuchlar taʼsiriga qarshilik koʻrsatish qobiliyatiga qarab toifalarga boʻlinadi. 3.5.3. bandda koʻzda tutilgan materiallardan tiklangan gʻisht yoki tosh devorlarning toifasi bogʻlanmagan choklarda (meʼyoriy yopishuv) oʻq boʻyicha choʻzilishga boʻlgan muvaqqat (vaqtincha) qarshilikka qarab, quyidagi tartibda aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoliy toifa devorlar uchun —
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kPA (5 kg/sm2);Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI toifa devorlar uchun —
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш500 
(1,8 kg/sm2)',
(1,8 kg/sm2)',Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII toifa devorlar uchun —
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180 
(1,2 kg/sm2)
(1,2 kg/sm2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ning talab etilgan qiymati loyihada koʻrsatilishi kerak. Loyiha jarayonida ning qiymati, qurilish maydonida olib borilgan tajriba natijalariga belgilanishi zarur. Bunda uchastkalar soni gʻisht bilan qorishmaning mustahkamligini aniqlash boʻyicha qurilishning oʻzida bajariladigan tajribalar uslubi, standart talablariga javob berishi zarur.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar qurilish maydonchasida ning qiymati 120 kPa (1,2 kgk/sm2) ga teng yoki undan ortiq qiymatini aniqlash imkoni boʻlmasa, gʻisht yoki tosh devor tiklashga ruxsat etilmaydi.
ning qiymati 120 kPa (1,2 kgk/sm2) ga teng yoki undan ortiq qiymatini aniqlash imkoni boʻlmasa, gʻisht yoki tosh devor tiklashga ruxsat etilmaydi.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma. Hisobiy seysmiklik 7 ball boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Davarxitektqurilishqoʻminiing roziligi bilan < 120 kPa (1,2 kgk/sm2), biroq 60 kPa (0,6 kgk/sm2) dan katta boʻlgan hollarda devor tiklashga ruxsat etiladi.
< 120 kPa (1,2 kgk/sm2), biroq 60 kPa (0,6 kgk/sm2) dan katta boʻlgan hollarda devor tiklashga ruxsat etiladi.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda binoning balandligi ikki qavatdan, prostenkalar eni 0,9 m dan, devor oʻqlari orasidagi 12 m dan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.5. Devor hisobiy qarshiliklari Rt, Rsq Rtw ning qiymatlari bogʻlangan choklar boʻyicha tosh va armatosh konstruksiyalarni loyihalashga doir QMQ dan olinadi, bogʻlanmagan choklar boʻyicha esa, qurilish maydonida oʻtkazilgan tajribalarda aniqlangan ga bogʻliq holda (3.1-3.3) formulalardan topiladi:
ga bogʻliq holda (3.1-3.3) formulalardan topiladi:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt=0,45 (3.1)
(3.1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRsq=0,7 (3.2)
(3.2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRtw=0,8 (3.3)
(3.3)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt, Rsq, Rtw ning qiymatlari gʻisht yoki toshning devor buzilganda hosil boʻladigan tegishli qiymatlaridan ortib ketmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.6. Yuk koʻtaruvchi gʻisht yoki tosh devorli bino qavatining balandligi, agar u armatura yoki temirbeton oʻzak bilan kuchaytirilmagan boʻlsa, hisobiy seysmiklik 7, 8, 9 ball boʻlganda mos ravishda 5,4 va 3,5 m dan oshmasligi lozim. Bunda qavat balandligining devor qalinligiga nisbati gʻisht va sunʼiy toshlar uchun 12 dan, tabiiy tosh uchun 9 dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar devor temirbeton oʻzaklar bilan kuchaytirilsa, qavat balandligi 7, 8, 9 balli zonalarda mos ravishda koʻpi bilan 6,5 va 4,5 m hisobiy seysmiklik 9 dan katta va 9* boʻlsa, mos ravishda koʻpi bilan 3,5 va 3 m olinadi. Devor balandligining qalinligiga nisbati seysmiklik 9 ballgacha boʻlgan zonalarda 15 dan va seysmiklik >9 va 9* ball boʻlganda 10 dan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBalandligi ikki va undan ortiq qavatli, devorlari yuk koʻtaradigan binolarda kamida bitta ichki boʻylama devor boʻlishi darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.7. Koʻndalang devor oʻqlari yoki ular oʻrniga qoʻyilgan ramalar orasidagi masofa hisoblash yoʻli bilan tekshirilishi va u 3.1 jadvaldagi qiymatdan ortib ketmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.8. Tosh-gʻisht devorli bino elementlarining oʻlchamlari hisob orqali aniqlanadi. Ular 3.2 jadvalda keltirilgan talablarni qondirishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.9. Devorlarning gorizontal kesim boʻyicha yigʻindi yuzasi II toifasidagi devor uchun, ularning tashqi perimetri boʻylab hisoblangan, qavat yuzasiga (ichki devorlar davomida joylashgan lodjiya va ayvonlar yuzasi ham shunga kiradi) nisbatan foiz hisobida aniqlaganda 3.3.jadvaldagidan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
3.2. jadval |
|
T/r |
Devor elementi |
Hisobiy seysmiklik, ballarda |
Eslatma |
|||
|
7 |
8 |
9 |
>9, 9* |
|||
|
1. |
Prostenkalar kengligi, m devor toifasiga qarab, kamida |
|
|
|
|
Prostenka balandligining kengligiga nisbati gʻisht va tosh devorlarda 2 dan kompleks konstruksiyali devorlarda 3 dan ortiq boʻlsa, seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblashda eʼtiborga olinmaydi. |
|
oliy toifa |
0,6 |
0,7 |
0,9 |
1,2 |
||
|
I toifa |
0,77 |
0,9 |
1,16 |
1,55 |
||
|
II toifa |
0,9 |
1,16 |
1,55 |
2,0 |
||
|
2. |
Proyemlar kengligi, m, koʻpi bilan |
3,5 |
3,0 |
2,5 |
2,0 |
Proyemlar kengligi bundan ortiq boʻlsa, atrofiga temirbeton rama ishlanadi. |
|
3. |
Prostenka kengligining proyem kengligiga nisbati kamida |
0,75 |
0,35 |
0,5 |
1.S |
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
3.3. jadval |
|
Yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar |
Hisobiy seysmiklik, ballarda |
||||
|
7 |
8 |
9 |
>9 |
9* |
|
|
Gʻisht yoki tosh konstruksiyalar |
3 |
4,5 |
6 |
- |
- |
|
Kompleks konstruksiyalar |
2 |
3 |
4,5 |
5,5 |
6,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma. Oliy va I toifadagi devorlarning yigʻindi kesim yuzasini mos ravishda 50 va 25% ga qisqartirish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.10. Plitalar oʻrnatilgach, yopma va tom yopmasi sathida butun boʻylama va koʻndalang devorlar boʻylab, monolit temirbeton yoki yonlari taramlangan yigʻma antiseysmik kamarlar yotqiziladi. Yuqori qavatning antiseysmik kamarlari devordan chiqib turuvchi vertikal armaturalarga bogʻlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMonolit temirbeton yopmalar bino devorlariga butun kontur boʻylab tayangan boʻlsa, u holda bu yopmalar sathida antiseysmik kamarlar oʻrnatmasa ham boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.11. (Yopmalarga tayanadigan) antiseysmik kamarlar, odatda, devorning butun qalinligi boʻyicha yotqiziladi, agar tashqi devorlarning qalinligi 500 mm va undan ortiq boʻlsa, kamarlar kengligini 100 — 150 mm ga qisqartirish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKamar balandligi 150 mm dan, beton sinfi V12,5 dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAntiseysmik kamarlarning boʻylama armaturasi hisobiy seysmiklik 7-8 boʻlsa — 4Ø10, 9 ballda — 4Ø12, 9 dan yuqori va 9* ballda-4Ø14 olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.12. Devorlarning tutashuv yerlariga armatura toʻri yotqiziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoʻylama armaturaning umumiy kesim yuzasi 1sm2, uzunligi 1,5 m olinib, balandlik boʻyicha 7-8 balli zonalarda har 700 mm ga bitta, 9 va undan ortiq balli zonalarda har 500 mm masofaga bitta sim toʻr moʻljallanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobiy seysmikligi >9 va 9* ball boʻlgan zonalarda mos ravishda balandlik boʻylab har 300 va 200 mm masofada boʻylama armaturasining umumiy kesim yuzasi 1,5 sm2; dan kam boʻlmagan sim toʻr joylanadi. Bunda tutashuv zonasidagi hajm boʻyicha umumiy armaturalash foizi 0,15 dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChordoq yopmasiga tiklangan, balandligi 400 mm dan ortiq boʻlgan devor qismlari va ustunlar armaturalanishi va temirbeton elementlar bilan antiseysmik kamarlarga lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGʻisht ustunlar oʻrnatish faqat 7 balli zonalarda ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda qorishma markasi 50 dan kam boʻlmasligi, ustun balandligi esa 4 m dan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunlar ikki yoʻnalishda devorlarga mahkamlangan toʻsinlar bilan bogʻlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.13. Kompleks konstruksiyalardagi vertikal temirbeton elementlar (oʻzaklar) antiseysmik kamarlarga biriktirilishi va oʻrnatilganda kamida bir tomoni ochiq qolishi kerak. Oʻzaklar prostenkalarning chekkasiga, yaxlit devorlarda esa kamida har 5 m da oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevorlarning tutashuv yerlari temirbeton oʻzaklar bilan kuchaytiriladi, oʻzak va kesishuv yeri orasidagi masofa 2 m dan ortmasligi kerak. Oʻzak betonining sinfi V12.5 dan devor qorishmasining markasi 50 dan kam boʻlmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevorni kuchaytirish uchun qoplanadigan vertikal sement yoki beton qoplamaning qalinligi 25 mm dan va mustahkamligi 100 kg/sm2 dan kam boʻlmasligi kerak. Qatlam devor armaturasiga mahkamlangan armatura toʻri sirtiga qoplanadi. Bogʻlagichlar yuzasi devor yon sirtining har 1 kv.m ga kamida 1sm2, seysmikligi >9 va 9* boʻlgan zonalarda esa kamida 2 sm2 olinishi zarur. Bogʻlagichlar orasidagi masofa 50 sm dan ortmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.14. Yuk koʻtaruvchi devorli binoning birinchi qavati keng maydon talab etadigan doʻkon singari xonalardan tashkil topsa, uning birinchi qavati 3.2.10-band talablariga muvofiq temirbeton konstruksiyalardan ishlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.15. Sarbasta (peremichka)lar, odatda, beton qalinligida ishlanib, devorga tayanadigan qismi kamida 350 mm ni tashkil etadi. Proyemning eni 1,5 m dan kichik boʻlsa, sarbastaning tayanish qismini 250 sm olsa ham boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.16. Zinapoya maydonchalarining toʻsinlari devorga kamida 250 mm kiritib mahkamlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPogʻonalar, kosaurlar, yigʻma marshlarni mahkamlash, zinapoya maydonchasini yopma bilan bogʻlashni koʻzda tutish zarur. Devorga mahkamlangan konsol pogʻonalar oʻrnatish ruxsat etilmaydi. Gʻisht-tosh devorli zinapoya katagidagi eshik va deraza oʻrinlari 8-9 ballli zonalarda temirbeton rama bilan qoplanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.17. Qavatlari soni uch va undan ortiq boʻlgan gʻisht yoki toshlardan tiklangan kompleks konstruksiyali yuk koʻtaruvchi devorli binolarda, hisobiy seysmiklik 9 va undan koʻtaruvchi devorli binolarda, hisobiy seysmiklik 9 va undan ortiq boʻlsa, zinapoya katagidan tashqariga chiqish binoning har ikki tomoniga moʻljallanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6. HAJMIY BLOKLI BINOLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.1 Binolarning yer osti qismi, odatda, ogʻir betondan yasalgan yirik panelli konstruksiyalar koʻrinishda loyihalashtirilishi lozim. Panellarning konstruktiv yechimi va tutashuv choklari 3.3 boʻlimining talablariga muvofiq ravishda qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.2. Hajmiy blokli binoning, seysmik taʼsirlarni qabul qiladigan, asosiy konstruksiyasi hajmiy blok boʻlib, u fazoviy bikrlikka egadir. Hajmiy blok yaxlit qoʻyiladigan qilib loyihalashtirilishi lozim. Vertikal qovurgʻalarning kamida 4 joyida taramlangan chuqurchalar koʻzda tutilishi zarur, bu chuqurchalar montaj jarayonida bloklar orasidagi boʻshliqni tashkil etadi. Bloknint yopma plitasi tekisligida armaturaning ochiq uchlari uchun oʻyiq joy qoldiriladi, qurilish maydonchasida armatura uchlari payvandlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal qovurgʻalarni hisobga olganda blok devorining keltirilgan qalinligi 9-mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.3. Hajmiy bloklar zichligi koʻpi bilan D1600, tashqi devor panellarining zichligi 1200 dan koʻp boʻlmagan yengil betondan loyihalashtirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.4. Hajmiy bloklar yuk koʻtaruvchi devorlarning butun uzunligi boʻylab, sement-qum qorishmasi qatlamiga oʻrnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.5. Yopma sathida blokning boʻylama va koʻndalang devorlari boʻylab yaxlit gorizontal armatura sterjenlari oʻrnatiladi, bloklarning montaj qilish jarayonida ular vertikal kanallardagi armaturalarga payvandlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.6. Qurilish maydonchasida toʻldiriladigan, vertikal, kanallarda bino balandligi boʻylab uzluksiz armatura oʻtkazish koʻzda tutiladi. Armaturalar soni hisob asosida belgilanadi, biroq 7-8 balli zonalarda — 1,5sm2 dan, 9 ballda 2,0 sm2, 9 balldan katta boʻlsa — 2,5 sm2, 9* ballda-3,0 sm2 dan kam boʻlmasligi kerak. Bunda sterjenlarning minimal diametri >9 va 9* balli zonalarda mos ravishda 10 va 12 mm dan kam boʻlmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.7. Yonma-yon bloklarni yopma tekisligida bir-biriga bogʻlaydigan gorizontal poʻlat bogʻlagichlarning (svyazi) yigʻindi yuzasi 1 pog. m.chok uchun: seysmiklik 7-8 ball boʻlsa — 0,5 sm2, 9 da — 1,0 sm2, >9 da — 1,5 sm2 va 9*ballda 2,0 sm2 dan kam boʻlmasligi kerak. Bogʻlagichlar diametri 10 mm dan, seysmikligi >9 va 9* ball boʻlgan zonalarda 12 mm dan kam boʻlmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.8. Ayvon va yozgi xonalar bino hajmi ichida loyihalashtirilishi zarur. Bloklarning devorlari ayvon va yozgi xonalarning devori vazifasini oʻtmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7. MUSTAHKAMLIGI PAST BOʻLGAN MATERIALLARDAN TIKLANGAN KAM QAVATLI BINOLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.1. Mustahkamligi past materiallarga siqilishdagi mustahkamlik chegarasi 3,5 MPa (35 kg/sm2) dan kam boʻlgan mahalliy ashyolar kiradi. Binolarning yuk koʻtaruvchi va oʻzini koʻtaruvchi devorlari uchun quyidagi mustahkamligi past materiallar qoʻllaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) tabiiy sharoitda quritilgan yaxlit xom gʻisht;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) gruntbeton, grunt materiallari, nam holida teriladigan grunt bloklar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) yogʻoch sinchli devorlarni toʻldirishda ishlatiladigan pishiq yoki xom gʻisht;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) shuning oʻzi, faqat sinchi (karkasi) yengil temirbetondan ishlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.2. Antiseysmik choklar orasidagi masofa, bino balandligi va qavatlari soni 3.1 jadvalda berilgan oʻlchamlardan oshmasligi kerak. Bitta qavat yoki otsek chegarasida devor materiali va konstruksiyasi bir xil boʻlishi zarur. Yuqori qavatdagi devor ogʻirligi pastki qavatdagi devor ogʻirligidan ortiq boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.3. Eni 5 dan katta boʻlib, yuk koʻtaruvchi devorlari mustahkamligi past materiallardan boʻlsa, bino ichida kamida bitta boʻylama devor koʻzda tutilishi lozim. Barcha ichki devorlar bino tarxida toʻppa-toʻgʻri boʻlishi zarur. Koʻndalang devor oʻqlari orasidagi masofa 3.1 jadvaldagidan katta boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.4. Devorlarning har qaysi yoʻnalishidagi prostenkalarning yigʻindi kesimi qavat balandligining oʻrta sathida binoning tashqi devorlari perimetri boʻyicha olingan yuzasinint 4% dan kam boʻlmasligi lozim. Prostenkalar kengligi 1 m dan kam boʻlmasligi, proyemlar kengligi esa 1,5 m dan ortiq boʻlmasligi kerak. Devorlardagi eshik va deraza oʻrinlari (proyemlar) yogʻoch rama bilan qoplanishi yoki temirbeton oʻzak bilan kuchaytirilishi lozim. Qavat balandligining devor qalinligiga nisbati 9 dan oshmasligi zarur. Bino tarxida devorlarning chiqqan (singan) joylari boʻlishiga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.5. Xom gʻisht yoki boshqa grunt materiallardan tiklangan devorning oʻq boʻylab choʻzilishga boʻlgan muvaqqat qarshiligi bogʻlanmagan kesimda 0,3kg/sm2 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.6. Antiseysmik kamarlar boʻylama va koʻndalang devorlarning butun perimetri boʻylab uskunalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYogʻoch sinchli binolarda, sinchning barcha ustunlariga birikkan bogʻlovchi toʻsinlar (sarrovlar)dan antiseysmik kamar sifatida foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.7. Grunt materialli binolarda antiseysmik kamarlar yogʻochdan yoki monolit temirbetondan ishlanishi mumkin. Kamarlar yopma toʻsinlari sathida oʻrnatiladi va ularga biriktiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.8. Yogʻoch antiseysmik kamarlar gʻoʻlachalardan yoki kesimi 10x10 sm boʻlgan ikkita brusdan ishlanadi va devorlarning tashqi qirgʻoqlariga oʻrnatiladi, tag tomoniga har 500 mm da qoqilgan bruslar yordamida oʻzaro bogʻlanadi. Kamarning burchak qismlari bikrlik elementlari bilan kuchaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.9. Monolit temirbeton kamarlar sinfi V5 dan kam boʻlmagan betondan ishlanib, tosh-gʻisht binolarga quyiladigan talablarga muvofiq ravishda, devorning toʻla qalinligida yotqiziladi. Devorning har 0,5 m da vertikal armatura uchlari chiqarib qoldirilib, armaturaning oʻzi devorga 30sm kiritib ankerlanadi. Devorning har 1 m da kamida 30 sm chuqurligida, kesimi 14x14 sm boʻlgan uyachalar qoldirish, seysmokamarga beton quyish jarayonida, uyachaga ham 5 mm diametrli toʻrtta sterjen joylab, betonlash mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.10. Grunt materiallardan tiklangan devorlarning burchaklari va kesishuv yerlari sim toʻrlar yordamida kuchaytiriladi. Sim toʻrning uzunligi kesishuv yeridan har bir tomonga 1 m, boʻylama armaturaning umumiy kesim yuzasi 1 sm2 boʻlib, balandlik boʻylab har 500 mm ga quyiladi, ustiga suyuq sement qorishma qoplanadi. Hisobiy seysmiklik 7 ball boʻlganda bir qavatli binolarning kesishuv yerlari issiq bitum shimdirilgan qamish qatlami bilan kuchaytirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.11. Qoʻshsinch yoki yakkasinchlarning ustunlari kamida 100x100 mm kesimga ega boʻlib, kamida har 1200 mm masofada oʻrnatiladi, diagonal havonlarning ham oʻshancha boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSinchning vertikal elementlari (ustunlar) koʻndalang kesimi kamida 100x150 mm boʻlgan tagsinch va tepasinch (sarrov)larga biriktiriladi. Tagsinch bino sokoli bilan diametri 10-12 mm boʻlgan metall bogʻlagichlar yordamida bogʻlanadi. Eshik va deraza oʻrinlarining tepa qismiga va deraza oʻrinlarining pastki qismiga kesimi 100x100 mm dan kam boʻlmagan gorizontal yogʻoch oʻrnatiladi Ustunni sarrov va tagsinchlarga mahkamlash uchun, ustundan chiqarilgan turumlar sarrov za tagsinchlardagi teshiklarga kiritiladi va metall tasmacha bilan qoplanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.12. Devorlarni kuchaytirishga moʻljallangan temirbeton elementlarni, yigʻma yoki quyma (monolit) yopmalarni bikr tugunli rama koʻrinishda yagona sistemaga birlashtirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKonstruksiya elementlari 3.2 va 3, 7, 8 qismlar talablariga javob berishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.13. Binoning hisobiy seysmikligi 9 ball va undan yuqori boʻlsa, sinchlarga diametri 3-4 mm, kataklari 300x300 mm boʻlgan simtoʻr qoplanadi. Oʻz navbatida simtoʻr sinchga mahkamlanadi, ustidan sement suvoq qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.14. Devorlari kam mustahkamlikka ega boʻlgan materiallardan tiklangan binolarning yopmalariga yogʻoch toʻsinlar ishlatilib, toʻsinlar orasidagi masofa koʻpi bilan 1500 mm, koʻndalang kesimi 150x200 mm dan kam boʻlmasligi lozim. Toʻsiqlarga diagonal yoʻnalishda (45° burchak ostida) ikki qavat taxta toʻshaladi. Yopma toʻsinlari antiseymik kamarlarga bogʻlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.15. Tomlar yengil boʻlishi lozim. Loy tomlar qilish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.16. Devorlar ostiga tasmasimon poydevorlar ishlanadi. Poydevorga chaqilmagan yirik tosh ishlatish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevorlari grunt materiallaridan tiklangan binoning yondosh otseklari turli sathlarda joylashgan boʻlsa (yoki binoning bir qismi yertoʻlaga ega boʻlsa), binoning chuqur qismidan sayozroq qismiga oʻtish 3.1.7 bandning talablariga binoan bajariladi, bunda otseklarning tutashuvchi qismlari ostidagi poydevor chokdan kamida 1 m masofada bir xil chuqurlikka ega boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.17. Mustahkamligi zaif boʻlgan materiallardan tiklangan devorlarni kuchaytirish maqsadida ishlatiladigan armatura yoki metall buyumlar zanglashga qarshi moddalar bilan zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8. TEMIRBETON KONSTRUKSIYALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.1. Egiluvchi va nomarkaziy siqiluvchi elementlarning normal kesimlar boʻyicha mustahkamlikka hisoblashda betonning siqilish zonasi chegaraviy xarakteristikasi beton va temirbeton konstruksiyalarni loyihalashtirishga doir QMQ talablariga muvofiq ravishda 0,85 koeffitsiyenti bilan qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.2. Hisobiy seysmikligi > 9 va 9* ball boʻlgan maydonlarga quriladigan binolarning temirbeton konstruksiyalarni mustahkamlikka hisoblashda materiallarning hisobiy qarshiliklari qiymati 0,75 koeffitsiyent orqali qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.3. Temirbeton konstruksiyalarning elementlarida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoʻlat armatura uzilgandan keyin, uning nisbiy uzayishi 2% dan kam boʻlsa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoʻlat armatura payvandlangandan keyin yoki unga yuqori darajadagi harorat taʼsir etgandan soʻng u uzilib, ruxsat etilgan egilish burchagi kamaysa, bunday armatura poʻlatlaridan foydalanishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.4. Seysmikligi 9 va undan ortiq boʻlgan tumanlarda koʻndalang kesimi halqa, krestsimon, T-simon, trapetsiya shakllarda boʻlgan ustunlar, shuningdek tomonlarining nisbati 2 dan ortiq boʻlgan toʻgʻri burchak kesimli va boʻshliqli ustunlar kesimda-toʻsinlar ishlatishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.5. Yigʻma temirbeton elementlarning ulanish yerlarida qirquvchi kuchlarni egiluvchan armatura orqali uzatish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.6. Seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblanadigan, oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalarni loyihalashtirishda aralash armaturalashga, yaʼni taranglangan armatura bilan birga yumshoq poʻlat sterjenlardan (25% ga qadar) foydalanishga alohida ahamiyat berish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.7. Seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblanishi zarur boʻlgan, oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalarda hosil boʻladigan ichki kuchlarni mustahkamlik sharti boʻyicha aniqlanganda, ularning qiymati yoriqlar hosil boʻlishida kesim qabul qiladigan zoʻriqishdan kamida 25% katta boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.8. Armaturasi betonga yopishmagan temirbeton konstruksiyalarni qoʻllash mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.9. Seysmikligi 9, >9 va 9* balli maydonchalarda diametri 28 mm dan ortiq boʻlgan sim arqon (kanat) va davriy profilli armatura sterjenlarini maxsus ankerlarsiz ishlatishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.10. Seysmik kuchlarni oʻziga qabul qiladigan, armaturalanmagan yuk koʻtaruvchi beton elementlardan foydalanish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinsimon konstruksiyalarda boʻylama armaturaning kesim yuzasi element kesim yuzasining 0.1% dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.11. Egiluvchi elementda koʻndalang armaturalarning soni hisob bilan belgilanadi. Toʻsinning tayanch qismidagi hisoblash masofasi doirasida xomutlar orasidagi — masofa (qadam) quyidagicha olinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmikligi 7-8 ball boʻlgan maydonchalarda toʻsiq balandligi h dan kichik va 200 mm dan katta boʻlmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9 ballda 150 mm dan ortmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш>9 va 9* ballda 100 mm dan oshmasligi; xomutlar diametri esa 8 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.12. Agar siqilgan elementlarda armaturalash foizi 3% dan ortiq boʻlsa, xomutlar qadami 8d va 200 mm dan kam boʻlishi kerak, bu yerda d-boʻylama (siqilgan) ishchi armaturaning eng kichik diametri, siqilgan elementlarning ramalarning bikr tugunlariga tutashgan, uzunlikdagi masofasida (h element kesimining balandligi) hisob boʻyicha belgilanadigan xomutlar qadami, seysmikligi 7,8 ball boʻlgan maydonchalarda 150 mm dan, 9 va >9 ballda — 100 va 9* ballda 70 mm dan oshmasligi zarur. Koʻndalang armaturaning diametri 8 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.13. Toʻqima armatura karkaslarida xomutlarning uchi boʻylama armatura atrofida bukilib, beton ichiga kiritiladi. Bukmaning uzunligi 6dsw dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишElementlardagi boʻylama armaturalarning ustma-ust (vnaxlestku) uloqlari eng katta zoʻriqishlar zonasidan uzoqroqda boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.14. Egiluvchi elementlarning boʻylama ishchi armaturalari ustmaust ulansa, ulangan joyga qoʻyiladigan xomutlarning diametri kamida 8 mm, qadami koʻpi bilan 10 mm boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda armaturalarning ustma-ust tushgan qismi uzunligi va payvand choklar uzunligi beton va temirbeton konstruksiyalar uchun QMQ da berilgan qiymatdan 30% oshirib olinadi. Ustunlardagi boʻylama armaturalar ustma-ust (yonma-yon) ulansa, albatta payvandlanadi. Armatura diametri 25 mm dan kam boʻlsa, payvand qilmay, simtoʻr qoplasa ham boʻladi yoki ustma-ust tushgan uchlarni QMQ da belgilanadigan 30% ga uzaytiriladi. Bunda xomutlar qadami 100 mm dan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi >9 va 9* ball boʻlgan maydonchalarda armaturalarni ustma-ust (vnaxlestku) ulash mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.15. Oldindan zoʻriqirilgan konstruksiya va elementlarning, ekspluatatsion yuklar taʼsirida siqiladigan zonasida tayyorlash, tashish va oʻrnatish jarayonlarida yoriqlar paydo boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.16. Hisobiy seysmiklik 8 va 9 ball boʻlganda siqiluvchi elementlar, shuningdek egiluvchi elementlarning siqilish zonasiga hisoblash yoʻli bilan qoʻyiladigan koʻndalang armaturalar orasidagi masofa h (element kesimining kichik oʻlchami) dan va 300 mm dan katta boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobiy seysmiklik 9 dan katta va 9* ball boʻlganda koʻndalang armaturalar orasidagi masofa 1/2h va 200 mm dan katta boʻlmasligi zarur. Xomutlar diametri 8 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoʻndalang armatura siqiluvchi sterjenlarni istalgan yoʻnalishda egilishdan saqlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.17. Koʻp qavatli karkasli binolarning yigʻma ustunlarni imkoni boricha bir necha qavatga yetadigan qilib yiriklashtirish kerak. Ulanish yerlarida ustunlaridan chiqib turadigan boʻylama armaturalar albatta payvandlanishi lozim. Ustunlarni tayyorlash, koʻtarish, tashish va oʻrnatish jarayonlarida betonda yoriqlar paydo boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTemirbeton karkaslarning bikr tugunlari qoʻshimcha armatura, payvand toʻrlar, spirallar yoki yopiq xomutlar bilan kuchaytirilishi lozim. Agar hisob boʻyicha qoʻshimcha armatura qoʻyish talab etilmasa, ushbu zonani konstruktiv nuqtai nazardan yopiq koʻndalang armatura bilan armaturalash lozim. Bunda sterjenlar diametri 8 mm kam qadami esa 100 mm dan ortiq boʻlmasligi zarur. Sarrov (regel)larning rama bikr tugunlari bilan tutashgan qismida — uzunligi sarrov balandligining ikkilanganligiga teng boʻlgan masofada, hisob boʻyicha aniqlangan koʻndalang armatura (xomut)lar oʻrnatilishi lozim. Xomutlar qadami 100 mm, bikr diafragmali ramalarda 7-9 balli zonalarda 200 mm dan, > 9 va 9* balli zonalarda esa 70 va 150mm dan ortiq boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.18. Elementga joylashtirilgan boʻylama armatura istalgan kesimda payvand qilinishi yoki mexanik ravishda ulanishi mumkin. Bunda har bir kesimda ulanadigan sterjenlar soni ularning yarmidan oshmasligi lozim. Element uzunligi boʻyicha ulamalar orasidagi masofa 40 d dan kam boʻlmasligi kerak (d ulanayotgan sterjenlar diametri).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.19. Yigʻma — quyma konstruksiyalarda yigʻma elementlardagi armatura uchlarini monolitbetonga ankerlashda, hisob yoʻli aniqlangan — ankerlash uzunligi, 25% ga uzaytirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmiklik 9 dan ortiq va 9* ball boʻlgan maydonlarda ankerlangan sterjenlarni qoplovchi quyma beton, ankerlash zonasida qoʻshimcha payvand turi yoki qadami 70 mm boʻlgan xomutlar bilan kuchaytirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.20. Devor elementlari va diafragmalar qirgʻoqlari boʻylab kesim yuzasi devor yoki diafragma koʻndalang kesimining 0.05% dan kam boʻlmagan boʻylama vertikal sterjenlar koʻzda tutilmogʻi lozim. Devor va diafragmalarning ikkala yon qirrasida umumiy yuzasi devor yoki diafragmaning tegishli kesimining 0.1% dan kam boʻlmagan gorizontal va vertikal armatura oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor va diafragmaning yon sirti boʻylab yopilgan armatura maxsus koʻndalang sterjenlar yordamida qabarishdan himoya qilinishi zarur. Kesishuv yerlarida devor qalinligi keskin oʻzgaradigan joylarda va proyomlar qirgʻoqlarida konstruktiv armatura nazarda tutilmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor elementlarini bir-biriga ulash hisob boʻyicha amalga oshiriladi. Bunda betonga mahkamlangan poʻlat bogʻlagichning kesimi chokning har metriga 1sm2 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9. YUK KOʻTARMAYDIGAN KONSTRUKSIYALAR VA BINOLARNING MEʼMORIY ELEMENTLARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.1. Yuk koʻtarmaydigan (oʻzini koʻtaradigan) elementlarga binoning bikrligiga taʼsir etmaydigan hamda umumiy seysmik yuklarni qabul qilishda qatnashmaydigan quyidagi elementlar kiradi: tashqi yuk koʻtarmaydigan devorlar, yuk koʻtarmaydigan devorlarning mahkamlagichlari, toʻsiqlar, tosh elementlari, pardoz qoplamalar, soyabonlar, balkonning konsol plitalari, parapetlar, pana qiluvchi elementlar, peshtoqlar, quvurlar, antennalar, seysmik-yuklarni qabul qilishda ishtirok etmaydigan karkas toʻldiruvchilari, shiyponlar, peshayvonlar, zinapoyalar, yongʻindan muhofaza qiluvchi konstruksiyalar, osma shiplar, kiritma shkaflar, tokchalar, texnologik va muhandislik uskunalarining mahkamlagichlari va b.elementlar yuk koʻtaradigan konstruksiyalarga mahkamlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTaxlab qoʻyiladigan element va materiallarni ham yuk koʻtarmaydigan elementlar toifasiga qoʻshsa boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.2. Yuk koʻtarmaydigan konstruksiyalar, elementlar va ularni mahkamlagichlari (krepleniya) 2 boʻlim talablariga muvofiq ravishda birinchi chegaraviy holatlar (CHX-1) boʻyicha oʻsha joyga qoʻyilgan seysmik yuklar taʼsiriga hisoblanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKonstruksiyalarni maʼlum bir joyda (mestniy) qoʻyiluvchi seysmik yuklar taʼsiriga mustahkamlik va ustuvorlik boʻyicha hisoblash ishlari, buzilganda insonlar hayotiga va qimmatbaho uskunalarga xavf soladigan elementlar uchun bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.3. Yuk koʻtarmaydigan konstruksiyalarning mahkamlagichlari, birikmalari va bogʻlagichlari elastiklik va qayishqoqlik xossalariga ega boʻlib, yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar bikrligining oshuviga, buzilishning kattalashuviga yoʻl qoʻyilmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.4. Toʻsiqlarni yengil materiallardan ishlash kerak. Yirik panelli va karkasli toʻsiqlar boshqalaridan afzal sanalib, devor va ustunlarga mahkamlanadi, agar uzunligi 3 m dan ortiq boʻlsa-shipga ham biriktiriladi. Toʻsiqlar kichik oʻlchami material va buyumlardan, gʻisht, sopol toshlar, tabiiy va sunʼiy bloklar hamda gips plitalardan ishlanishi mumkin. Toʻsiqqa ishlatiladigan mayda buyumlar materialining mustahkamligi 35 kgk/sm2 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYelim yoki qorishmaning meʼyoriy yopishuv mustahkamligi 1,2 kgk/sm2 dan kam boʻlmasligi, egilishdagi mustahkamligi esa asosiy materialniki kabi boʻlishi zarur. Kichik oʻlchamli material va balandligi 16 qavatgacha, 8 va 9 balli zonalarda Wη<2 boʻlganda balandligi 5 qavatgacha boʻlgan binolarda qoʻllanilishi mumkin. Seysmikligi 9 dan katta va 9* ball boʻlgan kichik oʻlchamli buyum va materiallardan tashkil topgan toʻsiqlar qoʻllash ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.5. Seysmik yuklar taʼsirida toʻsiqlar va yuk koʻtaruvchi elementlarni mustaqil ravishda deformatsiyalanishiga erishmoq uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) toʻsiqning vertikal qirrasi bilan yuk koʻtaruvchi elementlar orasida, seysmik kuchlar taʼsirida qavatning maksimal ogʻishiga teng, biroq 30 mm dan kam boʻlmagan tirqish qoldirilishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) ustki gorizontal qirra va yopma orasida uning solqiligini hisobga olib kamida 20 mm ga teng boʻlgan tirqish qoldiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) tirqishlar elastik qayishqoq materiallar bilan toʻldiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.6. Kichik oʻlchamli materiallardan tiklangan toʻsiqlarni mustahkamlikka hisoblashda ularni yaxlit faraz etiladi. Zarur boʻlsa toʻsiqlarni kuchaytirish uchun vertikal va gorizontal elementlar kiritiladi va ular binoning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalariga bogʻlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.7. Gʻisht toʻsiqlar va karkas toʻldiruvchilari orasiga qoʻyiladigan armatura butun uzunlik boʻyicha balandlikka koʻra har 700 mm da yotqiziladi. Chokdagi armatura sterjenlarning umumiy yuzasi 7 balli zonada kamida 0,2sm2, 8 va 9 ballda kamida 0,3 sm2 boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.8. Osma konstruksiyalarda, ilgaklar kesimi konstruktiv tarzda belgilanadigan boʻlsa, ular element vaznidan toʻrt karra ogʻir yukni koʻtara oladigan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.9. Tom kichik oʻlchamli elementlar (cherepitsa, asbest plitalar va h.k.) dan yopiladigan boʻlsa, ularning har qaysisini yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarga bogʻlash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.10. Liftlarning yoʻnaluvchilari, shaxta elementlari va yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar orasida binoning hisobiy ogʻishidan ikki marta katta, ammo 100 mm dan kam boʻlmagan tirqish (masofa) qoldirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.11 Taxlanadigan elementlar yoki materiallar xususiy ogʻirligi hisobiga ustuvor holatda joylashgan boʻlishi kerak (omonat holda turmasligi lozim):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишagʻdarilish oqibatida binoning asosiy yuk koʻtaruvchi konstruksiyalariga zarar yetkazmaslik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyoʻllarni va zaxira maydonlarni toʻsib qoʻymaslik uchun, ularni yuk koʻtaruvchi elementlarga mahkamlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.12. Odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalarni pardozlashda yengil materiallar qoʻllash tavsiya etiladi. Devor va binoning boshqa qismlariga pardoz qoplamalar qoplansa, ular albatta ankerlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10. POʻLAT KARKASLI BINOLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.1. Bir qavatli karkasli binolarni koʻndalang va boʻylama yoʻnalishlarda poydevorga mustahkam oʻrnatilgan, tom rigellariga sharnirli yoki bikr biriktirilgan ustunlar koʻrinishida loyihalashtirish tavsiya etiladi; bunda boʻylama yoʻnalishda, odatda, ustunlar orasiga bogʻlagichli oʻrnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.2. Bir qavatli binolarda orasiga oʻrnatiladigan vertikal bogʻlagichlar binoning oʻrta qismida har bir boʻylama oʻq boʻylab joylashtirilishi lozim. Bogʻlagichlar soni ularning yuk koʻtarish qobiliyatiga qarab har bir ustunlar qatori uchun aniqlanadi. Agar otsek chegarasida ikkita bogʻlagich oʻrnatish lozim boʻlsa, ular orasidagi masofa ustunlar qadami 6 m boʻlganda 48 m dan; ustunlar qadami 12 m boʻlganda — 24 m dan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.3. Ustunlar orasidagi kran usti bogʻlagichlari, odatda, ustunlarning oxirgi qadamlariga, shuningdek stropil fermalarning tayanchlari boʻylab gorizontal bogʻlagichlar koʻzda tutilsa, ustunlarning oraliqdagi qadamlariga oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.4. Bir qavatli binolarning ustunlari orasiga oʻrnatiladigan vertikal bogʻlagichlar, odatda, siqilish yoki choʻzilishga ishlaydigan boʻlib, ustunning kran osti qismida ikki tekislikda joylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.5. Bir qavatli karkasning fazoviy bikrligini, yaxlit tom va uning alohida elementlarining ustuvorligini taʼminlash uchun tomning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari (fermalar) orasida ustki va ostki tasmalar tekisligida bogʻlagichlar tizimi koʻzda tutilmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.6. Poʻlat fermalar ustiga temirbeton yopmalar yopish seysmikligi 7 ballgacha boʻlgan hududlardagina ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.7. Koʻp qavatli karkasli binolarning konstruktiv tizimini tanlashda 3.2 boʻlimning tavsiyalariga amal qilmoq zarur. Karkas konstruksiyalari orasida plastik zonalar maʼlum gorizontal elementlarda hosil boʻladigan karkaslar boshqalariga qaraganda afzalroq sanaladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.8. Koʻp qavatli binolarning rama tipidagi poʻlat ustunining koʻndalang kesimi bosh inersiya oʻqlariga nisbatan teng ustuvorli-qutisimon shaklda rama-bogʻlagichli karkaslarda-qoʻshtavr shaklida loyihalashtirilishi lozim. Ramali karkaslarning ustunlarda sarrovlar (rigellar) sathida koʻndalang bikrlik qovurgʻalari oʻrnatilmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.9. Koʻp qavatli binolarning poʻlat karkaslari sarrovlarning tayanch kesimlarini tokcha(polka) kengligini oshirish yoki vutlar uskunalash hisobiga kengaytirish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSarrovlarni ustunlarga ulashda ularning tayanch kesimlarini kattalashtirmay, oʻta mustahkam boltlar qoʻllasa ham boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. YER OSTI INSHOOTLARI VA MUHANDISLIK TARMOQLARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1. UMUMIY KOʻRSATMALARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.1. Mazkur boʻlimning talablari, oddiy sharoitdagi qurilishlar uchun berilgan meʼyoriy talablar bilan bir qatorda, zilzila kuchi 7-9 ball boʻlgan hududlarda surish uchun moʻljallangan quyidagi yer osti inshootlari va muhandislik tarmoqlarini loyihalashtirishda amal qilinishi lozimdir:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) suv bilan taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) kanalizatsiya;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) binolarni suv bilan taʼminlash va kanalizatsiya;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) issiqlik tarmoqlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) gaz bilan taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) magistral quvurlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишj) qurilish konstruksiyalari (kanalizatsion nasos stansiyalari, chuchuk suv zaxirasi rezervuarlari, ishlab chiqarish binolari);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz) a — e bandlarda berilgan tarmoqlardagi kamera va quduqlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeymikligi >9 va 9* boʻlgan hududlarda quriladigan inshoot va tarmoqlar 4.10 bandga muvofiq ravishda loyihalashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.2. Kuchli zilzilalar chogʻida yer osti inshootlari va muhandislik tarmoqlarining yengil shikastlanishiga yoʻl qoʻyiladi, ammo bu shikastlanish xalq xoʻjaligi va sanoatning betoʻxtov ishlab turishiga putur yetkazmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.3. Muhandislik inshootlarining konstruksiyalari quvurlar va ularning murakkab tugunlarini erkin koʻchishini taʼminlashi zarur, buning uchun inshoot devorlari bilan quvurlar orasida boʻsh joy qoldiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.4. Seysmik hududlar uchun tarmoqli yer osti inshootlarini loyihalashtirishda quyidagi omillarni eʼtiborga olish zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtarmoqda bosimli poʻlat va temirbeton quvurlar ishlatilib, ularning ulanish yerlarida qayishqoq materiallar (rezina halqa, turli mastiklar va h.k.) qoʻllanilsa, tarmoqning zilzilabardoshligi ortadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻgʻri uchastkalarda quduqlar orasidagi masofa kalta boʻlsa, shuningdek uylarga ulanadigan joylarda tarmoqning zilzilabardoshligi kamayadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtarmoqning plan va profil boʻyicha yoʻli (trassasi), texnologik zarurat, yoʻlni tashkil etuvchi gruntning holati va xossasidan kelib chiqqan holda murakkab tugunlar soni kamaytirilib, quvur chuqurligi optimal tanlansa, tarmoqning zilzilabardoshligi sezilarli darajada ortadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzaif va choʻkuvchan gruntlardan oʻtgan tarmoqning zilzilabardoshligi sezilarli darajada ortadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzaif va choʻkuvchan gruntlardan oʻtgan tarmoqning zilzilabardoshligi past boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu omillarning texnologik va texnika-iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilib, loyihada hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.5. Yer osti inshootlari va muhandislik tarmoqlarining zilzilabardoshligi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) qulay va maʼqul trassa tanlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) hududning va trassadagi gruntlarning seysmologik maʼlumotlarini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) oddiy sharoit uchun mustahkamlikka hisoblash va qoʻshimcha ravishda seysmik taʼsirlarni ham eʼtiborga olish yoʻli bilan quvurlarning mustahkamlik sinfini tanlash kabi tadbirlar orqali taʼminlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.6. Qattiq va bir jinsli tashkil topgan trassalar yaxshi hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTrassa tanlashda, imkoni boricha, zaif va turli jinsli, shuningdek keskin geologik va topografik oʻzgaruvchan gruntlardan nari boʻlgan yaxshi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.7. Agar trassani nobop gruntlardan olib oʻtishga majbur boʻlinsa, u holda antiseysmik choralar qoʻllaniladi (sunʼiy zamin-poydevor toʻshaladi, zamin shibbalanadi yoki mustahkam grunt toʻkiladi, ulanish yerlari egiluvchan qilinadi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.8. Trassaning seysmologik maʼlumotlari deganda, ballarda ifodalanadigan zilzila kuchi tushuniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻlqinlarning tarqalish tezligi Sr va gruntlarning tebranish davrlari T trassadagi gruntlarning seysmologik maʼlumotlari hisoblanadi. Sr va T ekspluatatsiya jarayonida grunt oʻzgarishini hisobga olgan muhandislik-geologik natijalari asosida aniqlanadi. Bunday maʼlumotlar boʻlmasa, grunt tebranishlarining davri 4.1 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
4.1. jadval |
|
Sr, m/s |
5600-2100 |
2100-900 |
900-600 |
600-200 |
<200 |
|
T, s |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.9. Yer osti inshootlari va muhandislik tarmoqlari qurilishining sifati qurilish va foydalanish jarayonlarida tekshirib borilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.10. Muhim ahamiyatga ega boʻlgan inshootlarda muhandislik-seysmometrik xizmati koʻzda tutilishi lozim. Bunday inshootlarning roʻyxati OʻzR Davarxitektqurilishqoʻm tomonidan tuziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2. SUV BILAN TAʼMINLASH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.1. Seysmikligi 8 va 9 ball boʻlgan hududlarda I a II toifadagi suv bilan taʼminlash tizimlarini loyihalashtirishda kamida ikkita suv manbaidan foydalanish koʻzda tutilmogʻi lozim. Suv berishni bir vaqtning oʻzida toʻxtab qolishini oldini olish uchun, yer sirtida joylashgan manbadan qoʻsh quvurlar orqali suv olishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII toifadagi suv taʼminoti tizimlari, agar asoslansa — II toifa tizimlari, shuningdek seysmikligi 7 ball boʻlgan hududlarda barcha toifadagi suv taʼminoti tizimlari bitta manbadan foydalanishlari mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi 7, 8 va 9 ball boʻlgan hududlarda suv taʼminoti manbai sifatida seryoriq va kars jinslaridan tashkil topgan yer osti suvlaridan foydalanilsa, suv taʼminotining barcha jinslardan tashkil topgan yer osti suvlaridan foydalanilsa, suv taʼminotining barcha toifalari uchun ikkinchi manba — yer sirti yoki qum-shagʻalli jinslardan tashkil topgan yer osti suvlari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.2. Seysmikligi 8 va 9 ball boʻlgan hududlarda bitta suv manbaidan foydalanilsa (shu jumladan yer sirtidan bir tomonlama), suv saqlanadigan idishlarda oʻt oʻchirish uchun oddiy sharoitdagi nisbatan ikki barobar koʻp; avariya hamda xoʻjalik-ichish ehtiyojlari uchun hisobiy suv 8 balli zonalarda kamida 8 soatga, 9 balli zonalarda esa kamida 12 soatga yetarli boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.3. Bir vaqtning oʻzida sodir boʻladigan yongʻinlarning hisobiy soni 9 balli zonalarda, shuningdek seymikligi 8 ball, grunt toifasi (1.1jadvalga muvofiq) III boʻlsa, oddiy sharoitdagiga nisbatan bitta koʻproq olinadi (tashqi yongʻinni oʻchirishda suv sarfi koʻpi bilan 15 l/s boʻlgan aholi punktlari, korxonalar va alohida qad koʻtargan binolar bu hisobga kirmaydi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.4. Suv taʼminoti tizimi ishining ishonchliligini oshirish uchun bosim rezervuarlarini bir-biridan uzoqroq joylashtirish imkoniyatini koʻrib chiqish; suv bosimi minoralarini bosim rezervuarlari bilan almashtirish; sanitariya-epidemiologik xizmatlarining roziligi bilan xoʻjalik-ichish ishlab chiqarish tarmoqlarining va oʻt oʻchirish suv quvurlari (vodoprovodi) orasiga ulama (peremichka) uskunalash, shuningdek xoʻjalik-ichimlik tarmogʻiga ishlov berilmagan zararsizlantirilgan suv berishni tashkil etish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.5. Yongʻinga qarshi va xoʻjalik-ichimlik suvlari bilan taʼminlaydigan nasos stansiyalarini ishlab chiqarish binolari va inshootlari toʻsib qoʻymasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNasos stansiyalari suv taʼminoti binolari va inshootlari bilan oʻralgan boʻlsa suv saqlanadigan inshootlarning tigʻizli (germetikligi) buzilganda mashina zallari za elektr uskunalari xonasiga suv toshish havzasi bartaraf etadigan chora-tadbirlar koʻrilmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.6. Chuqur oʻrnatilgan nasos stansiyalari rezervuar va quvurlardan 10 Dn (Dn quvurning tashqi diametri, m), lekin 10 m dan kam boʻlmagan masofada joylashishi zarur. Bu masofa nasos stansiyalarini bogʻlovchi quvurlarga taalluqli emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.7. Suv tayyorlash stansiyalarida hovuz inshootlarini alohida bloklarga taqsimlash lozim, bloklar soni ikkitadan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.8. Suv tayyorlash stansiyalarida tarmoqqa suv beradigan inshootni chetlab oʻtuvchi, aylanma quvurlar oʻtkazish koʻzda tutilishi lozim. Aylanma quvurlar boshqa inshoot va kommunikatsiyalardan kamida 5 Dn yoki 5m dan kam boʻlmagan masofada yotishi kerak. Bunda ichimlik suvi tarmogʻiga beriladigan suvga xlor qoʻshadigan oldin moslama oʻrnatilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.9. Bitta tugunda bir xil vazifani bajaruvchi kamida ikkita rezervuar boʻlishi shart. Bunda suv beruvchi va oluvchi quvurlar har bir rezervuarga alohida ulanadi, yondosh rezervuarlar orasiga umumiy kamera ishlanmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.10. Quvurlarni devor va poydevorga mustahkam biriktirib boʻlmaydi. Tuynuk bilan quvur orasida perimetr boʻylab kamida 10 sm boʻshliq boʻlishi kerak; grunt choʻkuvchan boʻlsa, boʻshliq balandlik boʻyicha 20 sm dan kam boʻlmasligi lozim; boʻshliq zich elastik material bilan toʻldirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuvurlarni nasos stansiyalari va inshootlari devorlarining yer osti qismidan oʻtish joylarini shunday ishlash kerakki, zilzila chogʻida devor va quvur biri-biriga urinmasin. Buning uchun salniklardan foydalanish tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.11. Quvurlarni bino yoki inshootlarga kirish yoki chiqish joylarida, quvurlarki nasos yoki suv tortish quduqlariga ulanadigan yerlari yaqinida, suv bosimi minoralarining vertikal quvurlarini (stoyak) gorizontal quvurlar bilan ulanish joylari yaqinida, shuningdek trassadagi quvurlar oʻz yoʻnalishini keskin oʻzgartirgan joylari yaqinda quvur uchlarini boʻylama yoʻnalishda siljishiga imkon beradigan, egiluvchan birikmalar qoʻllash maqsadga muvofiq sanaladi. Yaqinida deganda bevosita ulanadigan joydan 5 — 10 Dn uzoqlikdagi masofa tushuniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur chegaraviy masofa loyihalanayotgan quvur diametriga mos ravishda teskari tanlash yoʻli bilan aniqlanadi. Aholi kompensatorlar, quvurlarning rezina halqachalar bilan zichlangan ulama choklari, tola hamda asfalt-bitum mastikasi bilan qoplangan ulamalar egiluvchan birikmalarga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi 7-8 ball boʻlgan qurilish maydonchalarida quvurlarni nasoslarga egiluvchan ulash ishlari nasos stansiyasi binosidan 5-10Dn masofa narida bajarilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.12. Seysmik hududlarda suv oʻtkazish tarmoqlarini loyihalashda, oddiy sharoitdagi singari, quvurlarning barcha xillaridan foydalanish mumkin. Quvurlarni yotqizish chuqurligi ham oddiy sharoitdagi kabi olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13. Quvurlarning mustahkamlik sinfini tanlashda ularning quyidagi tavsiflariga qaraladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) suv oʻtkazgichlar (vodovod) va magistral tarmoq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) taqsimlash tarmoqlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) mavze ichi tarmogʻi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.1. Mavze ichi tarmogʻi quvurlarining mustahkamlik sinfini tanlashda yuklarning faqat asosiy jamlamasi (sochetaniye) hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.2. Taqsimlanish tarmoqlari quvurlarining mustahkamlik sinfini tanlashda seysmikligi 8-9 ball boʻlgan hududlarda yuklarning alohida jamlamasi hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.3. Suv oʻtkazgichlar va magistral quvurlarining mustahkamlik sinfini seysmikligi 7 — 9 ball boʻlgan hududlarda yuklarning alohida jamlamasi hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.4. Suv oʻtkazgich va tarmoqlarning hisobi toʻgʻri chiziqli va murakkab tugun oldi uchastkalari (turli nazorat quduqlari, shoxobchalarga taqsimlanish moylari, nasoslar, idishlar artezian quvurlari, suv bosimli minoraga ulanish yerlari)ning hisobidan tashkil topadi. Hisob quyidagi tartibda bajariladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) material va quvurning mustahkamlik sinfi tanlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) seysmik kuch hisobga olinganda quvur oʻqiga tik yoʻnalishda taʼsir etuvchi keltirilgan hisobiy tashqi yuk aniqlanadi va quvurning mustahkamlik sinfi oydinlashtiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) quvurning boʻylama oʻqi boʻylab yoʻnalgan seysmik yuk aniqlanadi, quvurning boʻylama yoʻnalishidagi mustahkamligi tekshiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) murakkab tugun yaqinida joylashgan quvur hisoblanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) quvurlar ulangan choklar hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.5. Seysmik kuch hisobga olinganda, quvur oʻqiga tik yoʻnalgan keltirilgan hisobiy tashqi yuk quyidagi formuladan aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Rr — seysmik kuch olinmaganda quvurga taʼsir etuvchi hisobiy yuk, kN/m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишαs — seysmik kuch taʼsirida yukning ortishini hisobga oluvchi koeffitsiyent,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda g — 9,81 m/s2
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA — qiymati 7, 8, 9 ball uchun 0,1; 0,2; va 0,4 olinadigan koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишT — grunt tebranishlari davri boʻlib, 4.1 jadvaldan aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK — quvur va gruntning oʻzaro koʻndalang taʼsiri koeffitsiyenti, gruntning oʻzaro koʻndalang taʼsiri koeffitsiyenti, kN/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.3)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda μ — gruntning Puasson koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKx — quvur va gruntning oʻzaro boʻylama taʼsiri koeffitsiyenti:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda α va β — grunt sharoitiga bogʻliq koeffitsiyentlar boʻlib, 4.2 jadvaldan aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGb — quvurning har metriga taʼsir etuvchi vertikal bosim boʻlib, kn/m; quvurning oʻlchamlari, yotqizish sharoiti va chuqurligi, zamin turi, toʻqiladigan yoki koʻtariladigan grunt xiliga qarab aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV — quvur zovurining kengligi, m. Agar quvur koʻtarma gruntga yotqizilsa, V=Dn olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
4.2. jadval |
|
Grunt sharoitlari |
Koeffitsiyentlar |
|
|
α, — 1/m |
β, kn/m3 |
|
|
Mayda, oʻrtacha, yirik donali qum va qumli shagʻal |
313 |
50 |
|
Changsimon qum, plastik qumloq tuproq, yarim tuproq, yarim qattiq, tarang-yumshoq va choʻziluvchan plastik qumoq tuproq |
113 |
50 |
|
Qattiq qumloq va qumloq tuproq, boshqa qattiq jinslar |
304 |
335 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKn — bino va inshootlarning masʼullik sinfi (I, II, III)ga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyent boʻlib, 4.3 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
4.3. jadval |
|
Quvurlar |
Binolarning masʼullik sinfi |
||
|
I |
II |
III |
|
|
Poʻlat Choʻyan Temirbeton, bosimli Asbestsement bosimli Polietilen |
0,25 0,30 0,35 - - |
0,15 0,20 0,25 - - |
0,12 0,12 0,15 0,25 0,20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.6. Quvurning boʻylama yoʻnalishdagi mustahkamligi quyidagi shart boʻyicha tekshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Rr — quvurning choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiligi, kN/m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— hisoblanayotgan quvur kesimida hosil boʻlgan boʻylama choʻzilish kuchlanishlari yigʻindisi;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.5)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda — seysmik kuchlar hisobga olinmaganda boʻylama choʻzilish kuchlanishlari yigʻindisi;
— seysmik kuchlar hisobga olinmaganda boʻylama choʻzilish kuchlanishlari yigʻindisi;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— seysmik kuchlar taʼsirida hosil boʻladigan boʻylama choʻzilish kuchlanishlari;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.6)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquvurning keltirilgan bikrligi, kN;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.7)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda E — quvur materialining elastiklik moduli, kN/m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI — quvurning bir boʻlagi (ulamalar orasi) uzunligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKN — boʻylama kuch taʼsirida quvur ulamalarining bikrlik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUlama-choklarning (stik) turli koʻrinishi va usullari uchun KN ning qiymatlari 4.4. — 4.7 jadvallarda berilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJadvaldagi qiymatlar quvurning bitta tashqi diametri uchun berilgan. Qolgan diametrlar uchun KN ning qiymati quyidagi formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.8)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda KN — diametri izlanayotgan Dp quvurning ulama-choki bikrligi koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKn1 — tashqi diametri Dn1 maʼlum boʻlgan quvurning 4.4 — 4.7 jadvallardan aniqlanadigan ulama-choki bikrligi koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— tashqi diametri mos ravishda Dn va Dn1 boʻlgan quvurlarning ulanayotgan choklardagi ishchi tirqishlarning nominal chuqurligi va kengligi, m. Yer osti inshootlarining poʻlat quvurlari payvandlash yoʻli bilan ulansa, KN = ∞ boʻladi:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSr — boʻylama seysmik toʻlqinlarning gruntdagi tarqalish tezligi boʻlib, tajriba yoʻli bilan aniqlanadi, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF — quvurning koʻndalang kesimi yuzasi, m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpg — dinamik koeffitsiyent boʻlib, qiymatlari τ0 va λ ga bogʻliq holda grafikdan aniqlanadi (4.1-rasm):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(4.9) formulasida 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda 
— quvurda toʻlqin tarqalishning keltirilgan tezligi
— quvurda toʻlqin tarqalishning keltirilgan tezligiҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(γ — quvur materialining solishtirma ogʻirligi, kN/m2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar M=1 boʻlsa, hisoblarda pg =1 olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) |
|
b) |
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1-rasm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
. |
|
|
4.4 jadval |
|
|
|
|
|
|
Choʻyan quvurlarning ulama chok (stik)lari |
|||
|
|
|
|
|
|
Parametr |
Eshilgan arqon va |
Rezina halqali choklar |
|
|
Asbest-sement bilan berkitish |
Asfalt-bitum mastika bilan berkitish |
||
|
KN (kN/m) |
|
|
|
|
Dn1 = 0,118 m uchun n m |
17,70-104 1,5 0,5 |
4,75-104 1,2 0,1 |
5,00-104 1 0 |
|
[εct], % |
0,7 |
2,2 |
3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
4.5 jadval |
|
|
|
|
|
|
|
Beton va temirbeton quvurlarning ulama — choklari |
||||
|
|
|
|
|
|
|
Parametrlar |
Ogʻzi keng quvurlar |
Tirqishli quvurlar |
||
|
Eshilgan arqon va |
||||
|
Asbest-sement bilan berkitish |
Asfalt-bitum mastika bilan berkitish |
Asbest-sement bilan berkitish |
Asfalt-bitum mastika bilan berkitish |
|
|
KN1 (kN/m) |
|
|
|
|
|
Dn1 = 0,4 m uchun n m |
70,00∙104 1 0 |
9,80∙104 1 0 |
75,00∙104 1 0 |
11,00∙104 1 0 |
|
[εct], % |
0,5 |
2,0 |
0,6 |
2,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
4.6 jadval |
|
|
|
|
|
|
|
Asbest-sement quvurlarning ulama-choklari |
||||
|
|
|
|
|
|
|
Parametr |
Asbest-sement mufta |
Choʻyan mufta va rezina halqachalar |
||
|
Eshilgan arqon va |
rezina halqachalar |
|||
|
Asbest-sement bilan berkitish |
Asfalt-bitum mastika bilan berkitish |
|||
|
KN1 (kN/m) |
|
|
|
|
|
Dn1 = 0,119 m uchun n m |
44,0∙104 1,0 0 |
0.82∙104 1,0 0 |
0,44∙104 1,0 0 |
0,42∙104 1,0 0 |
|
[εct], % |
0,5 |
2,3 |
3 |
3,2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
4.7 jadval |
|
|
|
|
|
Sopol quvurlarning ulama-choklari |
||
|
|
|
|
|
Parametrlar |
Eshilgan arqon va |
|
|
Asbest-sement bilan berkitish |
Asfalt-bitum mastika bilan berkitish |
|
|
KN1 (kN/m) |
|
|
|
Dn1 = 0,119 m uchun n m |
1,20∙104 1,0 0 |
0,25∙104 1,0 0 |
|
[εct], % |
0,5 |
0,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.7. Uzunligi I1, murakkab tugunlarga tutashadigan quvurlar uchun Ng ning qiymati grafikdan olinadi (4.1-rasm, b). Poʻlat, choʻyan, asbest-sement quvurlar uchun I1 uzunlik bir seksiya uzunligiga teng boʻlishi, biroq 3 m dan kam boʻlmasligi kerak. Sopol quvurlar uchun I1 uzunlik uchta seksiya uzunligiga teng boʻlishi lozim. Beton va temirbeton quvurlar uchun I1=6Dn, biroq 3 m dan kam va 10 m dan ortiq boʻlmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.8. Ulangan choʻyan, beton, temirbeton, asbest-sement va sopol quvurlar boʻylama oʻq boʻylab yoʻnalgan seysmik toʻlqinlar taʼsiriga, quyidagi shart boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Uct] ≥ Uct (4.10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda [Uct] — ulama-chokning ruxsat etilgan mutloq deformatsiyasi boʻlib, quyidagi formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda [εct] — ulama-chokning ruxsat etilgan nisbiy deformatsiyasi boʻlib, 4.4 — 4.7 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUct — ulama-chokning mutloq deformatsiyasi boʻlib, quyidagi formuladan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.12)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar hisob natijasida Uct > [Ust] chiqsa, u holda L masofada bikrlik koeffitsiyenti S boʻlgan qoʻshimcha qayishqoq chok ishlash zarurati tugʻiladi. Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar L > Lk boʻlsa (Lk — murakkab tugunlar orasidagi masofa), qoʻshimcha qayishqok quvurlarning murakkab tugunlarga ulangan yerlariga qoʻyiladi. Ulama-chokning bikrlik koeffitsiyenti quyidagi shartdan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar Lk > L boʻlsa, qoʻshimcha qayishqoq ulama-choklar L ga teng boʻlgan masofalarda ishlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.14. Har bir manbadan suv oluvchi quvurlar soni ikkitadan kam boʻlmasligi kerak. Boshqa yoʻlga oʻtkazish miqdori suv oʻtkazgichda ikkita avariya sodir boʻlishi shartiga asosan belgilanadi. Bunda xoʻjalik-ichimlik suvlarini berish hisobiy sarfga nisbatan 30% ga qisqartirish mumkin, ishlab chiqarish ehtiyojlariga avariya grafigi boʻyicha beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII toifadagi suv taʼminoti tizimlarida, agar asoslansa, II toifada ham suv oʻtkazgichlarni bir chiziqli qilish mumkin. Bunda suv saqlovchi idishlar hajmini 4.2.2 bandning talablariga muvofiq qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv taʼminoti tarmogʻi koʻrinishida loyihalashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.15. Muhim inshootlarning seysmik taʼsirlarga hisobi 2.4 a bandga muvofiq bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3. KANALIZATSIYA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.1. Mazkur qismning talablariga, “Suv bilan taʼminlash” qismida belgilangan talablarga qoʻshimcha ravishda, seysmikligi 7 — 9 ball boʻlgan hududlarda kanalizatsiya tizimlarini loyihalashda amal qilinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.2. Zilzilaviy hududlarda joylashgan sanoat korxonalari va aholi yashaydigan punktlar kanalizatsiyasini loyihalashda, kanalizatsiya quvurlari yoki inshootlari shikastlanganda atrofni suv bosishi, yer osti suvlari va ochiq suv havzalarini ifloslanishdan asrash choralari nazarda tutilmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.3. Kanalizatsiya tarxini tanlashda, agar ishlar murakkablashib va qimmatlashib ketmasa, inshootlarni bir-biridan uzoq joylashtirish nazarda tutilgani maʼqul. Tozalash inshootlarining texnologik elementlarini ham alohida seksiyalarga boʻlish maqsadga muvofiqdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.4 Mahalliy sharoit qulay boʻlsa, oqar suvlarni tabiiy sharoitda tozalash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.5. Chuqur oʻrnatilgan binolar boshqa inshootlardan kamida 10 m va quvurlardan 10 Dn masofada joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.6. Nasos stansiyalarida quvurlarning nasoslarga ulanadigan joylari yaqinida, quvur uchlarini boʻylama yoʻnalishda oʻzaro siljishiga imkon beradigan, egiluvchan ulamalar nazarda tutilishi lozim (4.2.11.ga q).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.7. Avariya sodir boʻlganda kanalizatsiya obyekti maydonini oqar suv toshqinidan asrash, shuningdek yer osti suvlari va ochiq suv havzalari (oqar suvlar) ning ifloslanishini oldini olish uchun, (bosim ostida) bir tarmoqdan ikkinchi tarmoqqa oʻtkazadigan moslamalar yoki maxsus rezervuarlar uskunalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.8. Bosimli va bosimsiz kanalizatsiya kollektorlari va tarmogʻiga vazifasi, mustahkamligi, ulama-choklarning kompensatsion xossasi, shuningdek texnik-iqtisodiy hisob natijalarini eʼtiborga olib quvurlarning istalgan turidan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.9. Kanalizatsiya tarmoqlarining mustahkamligi “Suv bilan taʼminlash” qismning 4.2.13 bandida keltirilganidek, seysmik taʼsirlarni eʼtiborga olib, statik hisob asosida quvurning materiali va mustahkamlik sinfini tanlash yoʻli bilan taʼminlanadi. Bunda Kn koeffitsiyentining qiymatlari 4.8 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
4.8 jadval |
|
Quvurlar |
Kn qiymatlari |
|
Poʻlat |
0,12 |
|
Choʻyan |
0,12 |
|
Temirbeton bosimli va bosimsiz |
0,15 |
|
as6yest-sement bosimli va bosimsiz |
0,25 |
|
Polietilen |
0,20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.10. Ulama-chok (stik)larning kompensatsiya xossasi, hisoblash yoʻli bilan aniqlanadigan, egiluvchan ulamalar qoʻllash orqali taʼminlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.11. Bosimli quvurlarni loyihalashtirish “Suv bilan taʼminlash” qismiga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.12. Suvga toʻyingan gruntlarda (toshloq yarimtoshloq va yirik siniq toshli yerlar bundan mustasno), namligidan qatʼiy nazar toʻkma gruntlarda, shuningdek tektonik buzilish izlari mavjud boʻlgan yerlarda kollektorlar oʻtkazish tavsiya etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar sanab oʻtilgan sharoitlarda kollektorlar oʻtkazish juda zarur boʻlsa, texnik-iqtisodiy jihatdan asoslangan holda Davlat nazorati organlarining roziligi bilan qurish mumkin. Bunda loyihada quvurlarning ishonchligini taʼminlovchi qoʻshimcha choralar koʻzda tutilmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4. BINOLARDA ICHKI VODOPROVOD VA KANALIZATSIYA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVODOPROVOD
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.1. Seysmikligi 7 — 9 ball boʻlgan hududlarda suv taʼminoti tarmoqlari va inshootlarini loyihalashtirishda zilzila chogʻida chiqqan yongʻinni oʻchirish hamda ichish, shuningdek ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun suv berishni taʼminlaydigan maxsus tadbirlar (mumkin boʻlgan joylarda avariya nasoslari, elektr uskunalari oʻrnatish va h.k.) nazarda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.2. Seysmikligi 6 — 9 balli zonalarda quriladigan, suvning toʻxtab qolishi avariyaga olib kelishi yoki katta moddiy zarar yetkazish mumkin boʻlgan binolar va sanoat korxonalarining suv taʼminoti tizimini loyihalashda, ikkita mustaqil manbadan foydalanuvchi ikkita kiritish tarmogʻini koʻzda tutmoq lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.3. Quvurlarni bino va inshootlarning devor va poydevorlariga mustahkam biriktirish mumkin emas. Devor va poydevorlarda quvurlar uchun qoldirilgan tuynuklarning oʻlchami, quvur atrofida 0,2 m boʻshliq qolishini taʼminlashi zarur. Boʻshliq (tirqish) yonmaydigan elastik material bilan toʻldirilishi lozim. Quvurlar suv saqlash inshootlarining devoridan salniklar orqali oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.4. Poydevor ostidan oʻtkaziladigan quvurlar poʻlat yoki temirbeton niqoblar (futlyar) orqali oʻtadi. Bunda poydevor osti bilan niqob usti orasidagi masofa 20 sm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.5. Seysmikligi 7-8 ball boʻlgan zonalarda, bino ichkarisida, deformatsiya choklari bilan quvurlarning kesishgan yerlarida ularga kompensator oʻrnatish nazarda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9 ballik zonalarda ichki vodoprovod quvurlari binoning deformatsiya choklarini kesib oʻtishiga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.6. Kiritmalarda (vvod) oʻlchov asboblaridan oldin, shuningdek quvurlarni nasos va baklarga ulanadigan yerlarida quvur uchlarning erkin harakat qilishga imkon beradigan, egiluvchan ulamalar oʻrnatish koʻzda tutilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.7. Vodoprovod kiritmalari (vvod), ichki vodoprovod tarmoqlari, nasos uskunalari suvni tozalash va tayyorlash uskunalari, quvurlari, suv bosimi baklarining vertikal quvurlari (stoyaklari) uchun poʻlat yoki ogʻir polietilen quvurlar ishlatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday maqsadlar uchun choʻyap, asbest-sement, shisha, shuningdek yengil va oʻrtacha vazndagi polietilen quvurlari ishlatish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.8. Poʻlat quvurlarni ulashda payvand choklarning mustahkamligi bir xil boʻlishiga erishmoq zarur. Qoʻlda gaz bilan payvand qilishga ruxsat etilmaydi. Binoga kiraverishda va taqsimlash tarmoqlarida diametri Du>25mm boʻlgan quvurlar ulamasini kuchaytirish uchun choklarga muftalar payvandlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.9. Oʻt uchirish gidratlari, shuningdek zulfin (zadvijka) oʻrnatilgan quduqlarni bino yoki inshootning vayronalari ostida qolib ketmaydigan qilib joylashtirishga harakat qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKANALIZATSIYA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.10 Quvurlarni bino va iishootlarning devor va poydevorlariga mustahkam biriktirish mumkin emas. Devor va poydevorlarda quvurlar uchun qoldiriladigan tuynuklarning oʻlchami, quvur atrofida kamida 0,2 m boʻshliq qolishini taʼmirlashi zarur. Boʻshliq suv za gaz oʻtkazmaydigan elastik material bilan toʻldirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.11. Kanalizatsiya quvurlari binolarning deformatsiya choklarini kesib oʻtmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.12. Seysmikligi — 8, 9 ball boʻlgan hududlarda ogʻzi keng quvurlar yoki muftalar yordamida ulanadigan quvurlarning ulanish choklari tasodifiy choʻkishlarni qoplaydigan boʻlishi kerak, buning uchun zichlovchi rezina halqalardan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.13 Quvurlarning vertikal yoʻnalishdan gorizontal yoʻnalishga oʻtish joylariga beton tayanchlar uskunalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5. ISSIKLIK TARMOQLARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.1. Seysmikligi 8, 9 ball boʻlgan zonalarda, ishlov berilayotgan hududlarda, choʻkuvchanlik boʻyicha II tur, shoʻrxok va boʻrtuvchan gruntlardan tashkil topgan tumanlarda issiqlik tarmoqlari va inshooatlarini loyihalashda mazkur meʼyor va qoidalar talablari bilan bir qatorda, birinchi qisimning talablariga ham amal qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChoʻkuvchanlik boʻyicha II turdagi gruntlarda sigʻimli (yomkosnie) inshootlarni loyihalashda “Suz bilan taʼminlash” qismining talablariga) ham amal qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma. Choʻkuvchanlik boʻyicha I turdagi gruntlarda issiqlik tarmoqlari mazkur qism talablariga rioya qilmagan holda loyihalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.2. Berkituvchi, sozlovchi va saqlovchi armaturaning materiali, quvur diametri va issiqtashuvchining parametrlaridan qatʼiy nazar, poʻlat boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.3 Seksiya tashkil qiluvchi zulfin (zadvijka)lar orasidagi masofa 1000 m dan oshmasligi zarur. Agar asoslansa tranzit quvurlarda masofani 3000 m ga qadar uzaytirish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.4. Issiqlik tarmoqlarida nometall quvurlar ishlatish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.5. Issiqlik tarmoqlari bilan gaz quvurlarini, gazning bosimidan qatʼiy nazar, bir kanal yoki tonneldan oʻtkazish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGaz bosimi 0,005 MPa dan kam boʻlgan hollarda faqat mavze ichidagi tunnel va umumiy transheyalarda tabiiy gaz quvurlari bilan birga oʻtkazsa boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.6. Issiqlik tarmoqlari bino va inshootlarining hisobiy seysmikligi qurilish maydonining seysmikligi bilan bir xil olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.7. Quvurlar diametri Du < 400mm boʻlsa, issiqlik tarmoqlarini kanalsiz oʻtkazsa ham boʻlaveradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.8. Tranzit issiqlik tarmoqlarini turar joy, jamoat va sanoat binolari ostidan, shuningdek bino devorlari, fermalar, ustunlar va b. boʻylab oʻtkazishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.9. Issiqlik tarmoqlari quvurlari bino poydevori va devorlaridan oʻtgan tuynuklarda issiqlik saqlovchi qoplama sirti bilan tuynuk tepa qismi orasida kamida 0,2 m boʻshliq qoldirilishi kerak boʻshliqni toʻldirish uchun suv va havo oʻtkazmaydigan elastik material qoʻllanilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.10. Quvurlarning nasoslarga suv isitgich va baklarga ulanish yerlari boʻylama va aylanma yoʻnalishida harakatlanish imkoniyatiga ega boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.11. Yer ostidan oʻtkaziladigan issiqlik tarmoqlari quvurning diametri Du ≥ 400 mm boʻlgan taqdirdagina poʻlat salniklarda foydalanishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSalnik kompensatorlarning hisobiy kompensatsiyalash kompensator konstruksiyasida koʻzda tutilganidan 100 mm kamroq olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.12. Quvurlarda sirpanuv va sharikli tayanchlardan foydalanishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.13. Quvurlar yer sirtidan oʻtsa, estakada yoki balandligi 1,2 m dan ortiq boʻlmagan, alohida pastak tayanchlardan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuvurlarni alohida turuvchi baland tayanchlardan olib oʻtish va shu quvurlardan tayanchlar bogʻlovchisi sifatida foydalanish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6. GAZ TAʼMINOTI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.1. Seysmikligi 7,3 va 9 ball boʻlgan hududlarda gaz bilan taʼminlash tizimlarini loyihalashda birinchi qismning talablari eʼtiborga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.2. Gazni muvofiqlashtirish punktlari (GMP), gaz toʻldirish stansiyalari (GTS), gaz toʻldirish punktlari (GTL), ballonlar uchun oraliq omborlari (500), avtomatik gaz toʻldirish stansiyalari (AGTS) ning quritish maydonchalari va gaz quvurlari trassalarining seysmikligi, seysmik mikrohududlashtirish asosida yoki birinchi qismning koʻrsatmalariga muvofiq ravishda aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.3. Ichki gaz uskunalari odatdagi qurilish sharoitlari uchun joriy etilgan koʻrsatmalarga muvofiq ravishda loyihalashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.4. Aholisining soni 1 mln. kishidan ortiq, seysmikligi 7 va undan ortiq boʻlgan shaharlarda, shuningdek aholi soni 100 mingdan ortiq seysmikligi 8 va 9 ball boʻlgan shaharlar uchun gaz taʼminoti loyihalashtirilganda shaharning qarama-qarshi tomonlariga kamida ikkita gaz taqsimlash stansiyalari (GTS) joylashtirish nazarda tutilishi kerak. Gazni uzluksiz isteʼmol qiladigan korxonalarga shaharning ikki quvuridan gaz berish koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.5. Kirish bosimi 0,6 MPa (6 kgk/sm2) boʻlgan va betoʻxtov texnologik jarayonda ishlaydigan korxonalarning GRPlari uchun tashqi aylanma gaz quvurlari (baypaslar) nazarda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.6. (4.6.4) bandda koʻrsatilgan aholi punktlari va obyektlar yuqori va oʻrta bosimli gaz quvurlari orqali taʼminlansa ularni berkitish moslamalari yordamida seksiyalarga ajratib, halqa koʻrinishida loyihalashtirish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.7. Yer osti gaz quvurlarining ulanish yerlarida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquvurlar buriladigan burchaklarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyer osti kanallariga yotqizilgan muhandislik tarmoqlari bilan kesishuv yerlariga:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinolarga kiraverishda nazorat quvurchalarini oʻrnatish koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.8. Gazni berkitish moslamalari oddiy sharoit uchun berilgan tartibda joylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.9. Gaz quvurlarining bino va quduq devorlaridan oʻtadigan yerlariga qoʻyilgan niqob (futlyar) bilan quvur oraligʻi suv oʻtkazmaydigan elastik material yordamida berkitilishi lozim; elastik material quvur harakatiga qarshilik koʻrsatilmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.10. Seysmikligi 8 va 9 ball boʻlgan hududlarda oʻtkaziladigan yer osti gaz quvurlari mustaqil kompensatsiyaga ega boʻlmasa, tabiiy va sunʼiy toʻsiqlar bilan kesishuv yerlarida, gaz quvurlarining poydevorlariga oʻrnatilgan uskunalar suyultirilgan uglevodorod gaz (SUG rezervuarlari, kompressorlar, nasoslar va b.) bilan tutashuv yerlariga, shuningdek binolarga kiraverishda kompensatsiya qiluvchi moslamalar nazarda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7. MAGISTRAL QUVURLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.1. Quvurlarning toʻgʻri chiziqli qismi va ulardan ajralib chiquvchi yer osti shoxobchalarini seysmikligi 7 ball va undan ortiq yer osti quvurlari uchun 8 ball va undan ortiq boʻlgan hududlar uchun loyihalaganda, seysmik taʼsirlarni hisobga olish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.2. Quvurlarning zilzilabardoshligi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtrassa va qurilish maydonchalari uchun seysmik jihatidan qulay boʻlgan yerlarni tanlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmaqbul konstruktiv yechimlar va antiseysmik choralar koʻllash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquvurlarni mustahkamlik va ustivorlikka hisoblashda, qoʻshimcha mustahkamlik zapasi qoldirish kabi yoʻllar bilan taʼminlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.3. Seysmik hududlarda quvurlar trassasini tanlashda togʻlardagi tik qiyaliklar, noustivor va choʻkuvchi gruntlar, togʻdagi konlar va faol tektonik siniqlar, shuningdek seysmikligi 9 baldan yuqori boʻlgan uchastkalarni chetlab oʻtishga intilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqorida sanab oʻtilgan sharoitlarda quvur oʻtkazish juda zarur boʻlsa, tegishli tartibda texnika-iqtisodiy jihatdan asoslab, Davlat nazoratining tegishli organlari roziligi olinsa, quvur oʻtkazsa boʻladi. Buning uchun loyihada quvurlarning ishonchligini taʼminlaydigan, qoʻshimcha tadbirlar koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.4. Seysmikligi 7 — 9 ball boʻlgan hududlarda 4.6.1-bandga muvofiq oʻtkaziladigan quvurlarning payvandlangan choklari, quvurning toifasidan qatʼiy nazar, radiografik nazorat ostiga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.5. Quvurlar bino devorlariga va uskunalarga bikr biriktirilmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBikr birikmalar (ulamalar) qilish zarur boʻlsa, u holda egri chiziqli qoʻyilma (astavka) yoki kompensatsiya qiluvchi moslama oʻrnatilishi lozim. Moslamaning oʻlchamlari va kompensatsiya xossasi hisob yoʻli bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.6. Quvurlar trassaning seysmik xossalariga koʻra bir-biridan keskin farq qiladigan gruntlardan tashkil topgan uchastkasini kesib oʻtsa, quvurlarning erkin koʻchishi va deformatsiyalanishiga imkoniyat yaratish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday uchastkalarda quvurlar yer ostidan oʻtkazilsa transheya nishabini kiya olib, quvur ustini yirik qum bilan toʻldirish tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.7. Agar quvurlar trassasi faol tektonik siniqlarni kesib oʻtsa, u holda quvurlarni yer ustidan olib oʻtish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.8. Quvurlar yer ostidan olib oʻtilsa, quvur zamini zichlashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.9. Yer ustidan oʻtkazilgan quvur tayanchlarining konstruksiyalari yer qimirlaganda quvurlarning erkin harakatiga (koʻchishlariga) imkon berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.10. Yer ustidan oʻtgan quvurlarning tebranishlarini soʻndirish uchun xar bir oraliqda soʻndirgichlar (dempfer) qoʻyilishi zarur. Soʻndirgichlar harorat va ichki bosim oʻzgarganda quvurning koʻchishlariga qarshilik koʻrsatmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.11. Trassaning zilzilaviy uchastkalarida avtomatik nazorat tizimlar oʻrnatilishi hamda avariya hollarida quvurlarning tegishli uchastkalari berkitilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.12. Diametri 1000mm dan ortiq boʻlgan quvurlarga, shuningdek quvurlarning daryo yoki boshqa toʻsiqlardan oʻtish joylarida yer qimirlaganda quvur va uni qamrab olgan grunt massasining tebranishlarini yozib oladigan muhandislik-seysmometrik stansiyalarini uskunalash koʻzda tutilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.13. Seysmik hududlardan oʻtkaziladigan quvurlarning turli uchastkalarida kutilajak zilzilalarning kuchi seysmik hududlashtirish kartalari yoki mikroseysmo-hududlashtirish maʼlumotlarini eʼtiboriga olgan holda respublikaning aholi yashaydigan punktlari roʻyxatidan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.14. Seysmik mikrohududlashtirish jarayonida quvur trassasi uzunligi boʻylab, quvurdan kamida 15 km masofada joylashgan yoʻlak boʻyicha hududning tektonik holati oydinlashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.15. Yer osti va yer usti quvurlari uchun zilzila kuchining hisobiy qiymati birinchi qismga asosan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer osti magistral quvurlarning hisobiy seysmikligi va grunt seysmik tebranishlarining parametrlari quvur joylashgan chuqurlikni hisobga olmay, yer sirtida joylashgan inshootlardagi singari belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.16. Quvur uchastkalari uchun zilzilaning hisobiy qiymatini belgilashda, qurilish maydonchasining seysmikligidan tashqari, quvurning masʼullik darajasi ham eʼtiborga olinishi kerak. Buning uchun yuk boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentiga qoʻshimcha ravishda, quvurning tavsifiga bogʻliq holda 4.7.2.1 banddan aniqlanadigan, Ko koeffitsiyenti kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.17. Seysmik hududlardagi quvurlar, qanday joylashuvidan (yer osti, yer usti, yer sirti) qatʼiy nazar, seysmik kuchlarni eʼtiborga olgan holda asosiy va alohida yuklar jamlamasi taʼsiriga hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.18. Seysmik hududlarga moʻljallangan quvurlar, 4.7.1. bandga binoan qoʻyidagi taʼsirlarga hisoblanishi zarur;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik kuchlar taʼsiri inobatga olingan, shartli statik yuklar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda chegaraviy holatlar noseysmik zonalarda yotqiziladigan quvurlardagi kabi qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqurilish hududida ilgari sodir boʻlgan yoki seysmik sharoitiga koʻra shunga oʻxshash joylarda boʻlib oʻtgach zilzilalarning (akselerogramma velosigramma, seysmogramma singari) yozuvlarini tahlil qilish asosida topilgan seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchli zilzilalar taʼsiriga hisoblaganda quvurlarni koʻtarib turadigan konstruksiyalarda noelastik va qoldiq deformatsiyalar, kichik shikastlanishlar vujudga kelishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.19. Tayanchlarga oʻrnatilgan yer usti quvurlari seysmik kuchlar taʼsiriga ikki yoʻnalishda quvur oʻki boʻylab va koʻndalang yoʻnalishlarda hisoblanadi. Boʻylama yoʻnalishda hisoblaganda, quvurdagi kuchlanishlarning qiymatlari aniqlanadi, shuningdek tayanch konstruksiyasi gorizontal seysmik kuchlar taʼsiriga tekshiriladi. Seysmik kuchlar quvurga koʻndalang yoʻnalishda taʼsir egsa, quvur koʻchishining qiymatlari va rigel uzunligining yetarliligi, yaʼni tayanchlardan quvurning tushib ketmasligi, quvurlardagi qoʻshimcha kuchlanishlar aniqlanadi, shuningdek tayanch konstruksiyalarini gorizontal va vertikal seysmik kuchlar taʼsiriga tekshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTayanchlarning bir-biriga nisbatan siljishidan hosil boʻladigan kuchlar taʼmiriga qoʻshimcha ravishda tekshiruv hisobi bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.20. Yer osti quvurlarida va koʻtarma (nasip)larga yotqizilgan quvurlarda, quvur oʻqi boʻylab yoʻnalgan seysmik toʻlqinlardan hosil boʻlgan qoʻshimcha kuchlanishlar ham aniqlanishi zarur. Bunday sharoitdagi quvurlar koʻndalang yoʻnalishdagi seysmik taʼsirlarga hisoblanmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.21. Toʻgʻri chiziqli yer osti va yer sirti (koʻtarmalar) quvurlarida, boʻylama yoʻnalishda taʼsir etgan seysmik kuchlardan hosil boʻlgan kuchlanishlar quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Ko — quvurning masʼulligini hisobga oluvchi koeffitsiyent boʻlib, 4.9 jadvaldan olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKn — zilzila takroriyligi koeffitsiyenti boʻlib, 2.4 jadvaldan olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишE — quvur materialining elastiklik parametri (Yung moduli), MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSr — grunt massivida boʻylama toʻlqinlarning tarqalish tezligi, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишηg — dinamiklik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.22. Seysmik taʼsirlarning takroriyligi I ilovadan olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.23. Yer osti quvurlari seysmik kuchlar taʼsiriga birinchi qism talablariga muvofiq ravishda hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9 jadval | ||
T/r | Quvur tavsifnomasi | Ko koeffitsiyentining qiymati |
1. | Ishchi bosimi 2,5 dan 10,0 MPa (25 — 100 kg/sm2) ga qadar boʻlgan gaz quvurlari; shirtli diametri 1000-1200 mm boʻlgan neft va neft mahsulotlari quvurlari. Muhim obyektlarni gaz, neft va neft mahsulotlari bilan taʼminlaydigan istalgan ishchi bosimi va diametriga ega boʻlgan quvurlar. Eni 25m va undan ortiq boʻlgan suv toʻsiqlardan oʻtkazilgan quvurlar. | 1,5 |
2. | Ishchi bosimi 1,2 dan 2,5 MPa (12 — 25kg/sm2) gacha boʻlgan gaz quvurlari; shartli diametri 500 — 800 mm boʻlgan neft va neft mahsulotlari quvurlari. | 1,2 |
3. | Shartli diametri 500 mm dan kichik boʻlgan neft quvurlari. | 1,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma. Maydon seysmikligi 9 ball 6oʻlsa, 1 bandda koʻrsatilgan quvurlar qoʻshimcha ravishda 1,5 ga teng koeffitsiyentga koʻpaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8. QURILISH KONSTRUKSIYALARI.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(KANALIZATSION NASOS STANSIYALARI. ICHIMLIK SUVI ZAHIRASI REZERVUARLARI. ISHLAB CHIQARISH BINOLARI)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8.1. Bino va inshootlarning konstruksiyalari birinchi va mazkur qismning talablariga muvofiq ravishda loyihalanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv taʼminoti tizimiga qarashli bino va inshootlarning hisobiy seysmikligi 4.10 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
4.10 jadval |
|
“Suv taʼminoti. Tashqi tarmoq va inshootlar” QMQ ga muvofiq bino va inshootlarning masʼullik sinfi. |
Qurilish maydonchasining seysmikligi quyidagicha boʻlganda bino va inshootlarning hisobiy seysmikligi, ballarda |
||
|
7 |
8 |
9 |
|
|
II-III |
7 |
8 |
9 |
|
III |
Seysmik taʼsirlar hisobga olinmaydi |
7 |
7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma: Bino va inshootlar hisobiy seysmiklikka mos boʻlgan yuklar taʼsiriga hisoblanadi. Bunday yuklar, zilzila oqibatlarini bartaraf etishda ishlab turishi zarur boʻlgan bino va inshootlarni hisoblashda, 1,2 koeffitsiyentiga, yer yuzasidagi suvlarni qabul qiladigan inshootlarda 1,5 ga koʻpaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8.2. Idish vazifasini oʻtovchi inshootlar va binolarning yer osti qismlari konstruksiyaning xususiy massasidan, idishdagi suyuqlik hamda grunt massasidan hosil boʻlgan seysmik kuchlarning eng xavfli jamlamasi taʼsiriga hisoblanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuyuqlik va grunt massalaridan hosil boʻlgan seysmik kuchlarning qiymati birinchi qismga muvofiq aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma. Suv bosimi minoralarini hisoblashda ushbu band talablari bak konstruksiyasining hisobiga taalluqlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8.3. Idish vazifasini oʻtovchi inshootlar va binolarning yer osti qismlari konstruksiyaning xususiy massasi va unga qoʻyilgan yuklardan hosil boʻladigan seysmik kuchlar binolardagi singari aniqlanadi. Bunda (2.3) formulaga kiruvchi koeffitsiyentlar koʻpaytmasi 4.11 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.11 jadval | ||||||||||||
Gruntga nisbatan bino va inshootning joylanishi | 1.1 jadvalga muvofiq grunt toifasiga koʻra Wiηik koeffitsiyenti koʻpaytmasining qiymatlari | “Suv taʼminoti. Tashqi tarmoq va inshootlar” QMQ ga muvofiq bino va inshootlarning masʼullik sinfiga koʻra koeffitsiyentlar koʻpaytmasining qiymatlari | ||||||||||
I | II | III | ||||||||||
Zilzilaviy kuchi, ballarda | ||||||||||||
7 | 8 | 9 | 7 | 8 | 9 | 7 | 8 | 9 | I | II | III | |
Yer usti | 0,3 | 0,6 | 1,2 | 0,27 | 0,54 | 1,08 | 0,2 | 0,4 | 0,8 | 0,3 | 0,25 | 0,2 |
Yer osti | 0,2 | 0,4 | 0,8 | 0,18 | 0,36 | 0,72 | 0,15 | 0,3 | 0,6 | 0,25 | 0,2 | 0,15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma. Agar inshoot balandligining yarmidan koʻpi yerga kirib tursa — yer osti, yarmidan kamrogʻi kirgan boʻlsa — yer usti inshooti sifatida hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9. KAMERA VA QUDUQLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.1 Quduq va kameraning konstruksiyalari quvur va unga tutashgan murakkab tugunlarni erkin siljishiga imkon berishi zarur. Buning uchun quduq va kameralarning devorida quvur diametridan kengroq boʻlgan tuynuk qoldiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.2. Quduqlarning balandligi boʻyicha gorizontal tutashuv choklari ulangan yerda siljib ketmasligi uchun tegishli choralar koʻzda tutilmogʻi lozim. Tutashuv choklarining mustahkamligi quyidagi yoʻllar bilan taʼminlanishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoiraviy kesimi yigʻma elementlardan tashkil topgan quduq choklari bogʻlovchi elementlar bilan kuchaytiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgʻisht va betondan tashkil topgan doiraviy quduqlar konstruktiv armaturalanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgʻisht va betondan tashkil topgan toʻgʻri burchakli quduq choklari ham konstruktiv armaturalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.3. Yigʻma temirbeton halqali quduqlarning choklariga poʻlat elementlar qoʻyilishi zarur. Pastki halqaning tagiga V10 sinfli monolit betondan gardish ishlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.4. Monolit betondan ishlanadigan quduqning ishchi devorlari va quduqning ogʻzi standartlar boʻyicha sim toʻr bilan armaturalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.5. Gʻisht quduqlarning devorlari standartlar boʻyicha gorizontal yoʻnalishda armaturalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.6. Quduqdagi tuynuk qirgʻogʻi bilan quvur orasidagi tirqish 0,1 m dan kam boʻlmasligi kerak. Tirqish elastik material bilan toʻldiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.7. Ishchi qismi 1,5 m dan kichik boʻlgan qurish tavsiya etilmaydi, yoʻl yuzasidan ogʻzi 0,5 m dan kam boʻlgan mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10. SEYSMIKLIGI 9 BALLDAN YUQORI BOʻLGAN HUDUDLARDA INSHOOT VA TARMOQLARGA QUYIDAGI QOʻSHIMCHA TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.1. Seysmikligi 9 balldan yuqori boʻlgan hududlar 1.2 bandga binoan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.2. Seysmikligi >9 boʻlgan hududlarda inshoot va tarmoqlar qurish ishlari OʻzR Davarxitektqurilish roziligi bilan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.3. Seysmikligi 9* ball hududlardan grunt toifasi III boʻlsa (1.1jadval), inshoot va tarmoqlar qurishga ruxsat etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.4. Inshoot va tarmoqlarning seysmik hisobi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) 4.2.13.4 — 4.2.13.8 bandlarga muvofiq aniqlanadigan shartli statik yuklar taʼsiriga amalga oshiriladi. Bunda A koeffitsiyentining qiymati seysmikligi >9 ball boʻlgan hududlarda — 0,6, seysmiklik 9* ball boʻlganda — 0,8 olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) mazkur hujjatga ilova etilgan qoʻllanmaga muvofiq, qurilish tumaniga xos boʻlgan real yoki sintezlangan seysmik taʼsirlarga amalga oshiriladi. Qoʻllanma chiqqunga qadar hisob ishlari ixtisoslashtirilgan ilmiy — tadqiqot institutlari tomonidan bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.5. Seysmikligi >9 va 9* ball boʻlgan tumanlarda mavze ichki tarmoqlari quvurlarining mustahkamlik sinfi, seysmikligi >9 boʻlganda taqsimlash tarmoqlari quvurlarining mustahkamlik sinfi 4.10.4 a bandga binoan tanlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.6. Seysmikligi 9* ball boʻlgan tumanlarda taqsimlash tarmoqlarining va seysmikli > 9 va 9* ball boʻlgan tumanlarda, 4.2,4.3, 4.5,4.6 va 4.7 bandlarda keltirilgan, magistral quvurlarning mustahkamlik boʻyicha sinfi, 4.10.4. b bandga binoan tanlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.7. Idish vazifasini oʻtovchi inshootlar va binolarning yer osti qismlariga taʼsir etuvchi, konstruksiyalarning xususiy massalari va ularga qoʻyilgan yuklardan hosil boʻlgan seysmik kuchlar 4.8.3 bandga muvofiq, 4.12 jadvaldan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
4.12 jadval |
|
Gruntga nisbatan bino va inshootning joylanishi |
1.1 jadvalga muvofiq grunt toifasiga koʻra Wiηik koeffitsiyentlari koʻpaytmalarining qiymatlari |
||||
|
I |
II |
III |
|||
|
Zilzila kuchi, ballarda |
|||||
|
>9 |
9 |
>9 |
9* |
>9 |
|
|
Yer usti Yer osti |
1,6 1,2 |
2,4 1,6 |
1,62 1,08 |
2,86 1,44 |
1,2 0,8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.8. (4.4.7) band talablarini bajarishda faqat poʻlat quvurlardan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. BINOLARNI QAYTA TIKLASH VA KUCHAYTIRISH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.1. Foydalanishda boʻlgan binolarning zizilabardoshligini taʼminlash yoki oshirishda yer qimirlash yoki boshqa tabiiy ofatlar natijasida shikastlangan binolarni qayta tiklashda, qurilish maydonchasining seysmikligi yoki binoning hisobiy seysmikligi oʻzgarishi munosabati bilan uni kuchaytirishda, obyektni taʼmirlashda yoki uning masʼullik darajasi oʻzgarganida mazkur qismning talablariga rioya qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.2. Bino va inshootlarning zilzilabardoshligini taʼminlashda quyidagi ikki hol uchrashi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqayta tiklash (vosstanovleniye) — bu tadbirlarning amalga oshirilishi natijasida, deformatsiyalangan konstruksiyalarning va ular orasidagi bogʻlagichlarning yuk koʻtarish qobiliyati dastlabki miqdorga (zilzilada shikastlanishidan ilgari holatiga) qadar qayta tiklanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuchaytirish (usileniye) — bu shunday tadbirlarki, ularning amalga oshirilishi natijasida konstruksiyalar va ular orasidagi bogʻlagichlarning yuk koʻtarish qobiliyati normativ hujjatlar talabi darajasiga qadar ortadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.3. Qayta tiklash yoki kuchaytirish haqidagi qaror binoning xizmat muddati, fizik va maʼnaviy eskirishi, ekspluatatsion vazifasi va taʼmirlash-qayta tiklash ishlarini bajarishning iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligini hisobga olgan holda qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.4. Obyektlarning shikastlanish darajasiga balo berishda zilzilalar kuchiga baho beradigan hujjat GOST 6949-52 ning izohli qismiga hamda unga qoʻshimcha ravishda chiqarilgan normativ-uslubiy materiallarga amal qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.5. Binoning yuk koʻtaruvchi va oʻzini koʻtaruvchi konstruksiyalarida siljish, egilish, beton yemirilishi, QMQ da belgilanganidan ortiqcha yorilish sodir boʻlsa, bunday konstruksiya shikastlangan hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.6. Binolarni qayta tiklash ishlari, odatda, tegishli tartibda tasdiqlangan, tipovoy texnik yechimlar boʻyicha bajariladi. Binolarni koʻpaytirish ishlari, mazkur obyekt uchun ishlab chiqilgan va tekshiruvdan oʻtgan, loyiha-smeta hujjatlari asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.7. Agar 2 qism boʻyicha aniqlanadigan va bino qad koʻtargan maydonchaning seysmikligiga mos boʻlgan seysmik yukning qiymati, binoning ekspluatatsion vazifasi oʻzgartirilgan taqdirda yoki qurilish maydonchasining seysmologik xossasi oʻzgarishi natijasida, binoning hisobiy yuk koʻtarish qobiliyatidan ortib ketsa, mavjud binoning zilzilabardoshligi oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.8. Binolarning zilzilabardoshligini oshirish boʻyicha tuziladigan loyiha-smeta hujjatlari, ilgari ishlangan texnik yechimlar, tekshiruv hisoblari hamda konstruksiya materiali haqiqiy mustahkamligini aniqlashni oʻz ichiga oladigan, texnik nazorat materiallariga asoslanmogʻi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.9. Seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda bino va inshootlarni alohida jamlamalar (osobie sochetaniya) taʼsiriga tekshirish hisoblari 2-qismga muvofiq ravishda bajarilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda ikkinchi chegaraviy holatlar (CHX-2) koʻrib oʻtilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.10. Taʼmirlash qayta tiklash loyihalarini tuzishda, obyektning texnik holatiga qarab, quyidagi kuchaytirish usullaridan foydalanish zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning mavjud konstruktiv tarxini oʻzgartirmasdan, bino elementlari va ular orasidagi bogʻlagichlarni qayta tiklash kuchaytirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning mavjud konstruktiv tarxiga, uning fazoviy ishini yaxshilovchi va zilzila taʼsiriga ishonchliligini oshiruvchi, kichik oʻzgartirishlar kiritish: bikr konstruktiv tarxga ega boʻlgan binolarda qoʻshimcha ravishda boʻylama va koʻndalang devorlar tiklash, antiseysmik choklar oʻtkazish va h.k.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning konstruktiv tarxi va dinamik tavsiflarini oʻzgartirish: muntazam bikrlik diafragmalari kiritish, bogʻlagichlar oʻrnatish va h.k.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.11. Taʼmirlash — qayta tiklash ishlarini loyihalashda va uni amalga oshirishda qabul qilingan konstruktiv tarxlar, materiallar va konstruksiyalar quyidagilarni taʼminlashi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmavjud konstruksiyalarning haqiqiy mustahkamligini hisobga olib, ularning yuk koʻtarish qobiliyatidan toʻliq foydalanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuchaytiruvchi konstruksiya bilan kuchaytirilayotgan elementning birgalikda ishlashini toʻliq taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишelementlarda va ularning birikmalarida plastik deformatsiyalarning rivojlanishiga imkon berish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.12. Eski binolarning zilzilabardoshligini oshirishda mazkur hujjatning asosiy qoidalarini eʼtiborga olish zarur. Normativ talablar darajasiga moslashtirib boʻlmaydigan konstruktiv tadbirlar xarakteri va hajmi, maxsus asosnomalar hamda, agar zarur boʻlsa, fazoviy hisoblash modellari, real yoki sintezlangan ekselerogramma, deformatsiyaning chiziqsiz diagrammasini qoʻllagan holda, oshirilgan seysmik kuchlar taʼsiriga hisoblash natijalariga qarab belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. ISHLAB CHIQARISH XUSUSIYATLARI VA QURILISH ISHLARI SIFATINI TEKSHIRISH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.1. Material va mahsulotlar tayyorlashda, shuningdek obyektlar qurishda, ularning belgilangan xizmat muddati davomida benuqson ishlashini taʼminlovchi sifat darajasiga ega boʻlish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQurilish materiallari bino elementlari va qurilish — montaj ishlari sifatini qabul qilish oldidan oʻtkaziladigan tekshiruv qoidalari tegishli davlat standartlari talablari, qurilish jarayonining tashkil etish meʼyorlari, loyiha hujjatlari hamda mazkur hujjatni qanoatlantirishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.2. Beton loyihaviy yoshga erishgach, uning mustahkamligi quyidagi usullardan biri yordamida aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuzmaydigan usul;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbetonlash jarayonida tayyorlangan namunalar boʻyicha sinash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruksiya tanasidan parmalab olinadigan namunalarni sinash. Betonning mustahkamligini buzmaydigan usullar yordamida tekshirishda kamida konstruksiyaning uch yeri sinovdan oʻtkaziladi. Tekshiriladigan konstruksiyalar soni, ularning umumiy hajmining kamida 15% ni tashkil etishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBetonning mustahkamligini konstruksiya bilan bir vaqtda tayyorlangan namunalar boʻyicha tekshirishda, koʻpi bilan 5 ishchi kuni mobaynida kamida uch seriya nazorat namunalari sinab koʻrilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDastlabki ikki usul boʻyicha olingan natijalar qoniqarli boʻlmasa, u holda uchinchi usuldan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.3. Temirbeton konstruksiyalarida armaturalar ulangan yerdagi payvand choklar uzunligini oʻlchash yoki konstruksiyani koʻzdan kechirish kabi ishlar ularning umumiy sonining kamida 15% ni tashkil etishi zarur. Payvand choklarni va asosiy metalni mexanik usulda sinash uchun har bir partiyadan kamida 6 dona nazorat namunalari ajratib olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.4. Qorishmani gʻisht yoki tosh bilan yopishish mustahkamligini tajribaxona sharoitida aniqlash uchun tegishli tarkibdagi qorishma gʻisht yoki tosh partiyasidan kamida 10 ta namuna sinaladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQorishma bilan gʻisht yoki toshning yopishuvini qurilish sharoitida aniqlanadigan boʻlsa, har bir qavatda kamida 5 ta sinov oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.5. Oddiy gʻisht va beton toshlarni terishda ishlatiladigan qorishmaning qoʻzgʻaluvchanligi (podvijnost) standart konus choʻkishining 9,13 sm ga, sergʻovak gʻisht yoki sopol toshlar uchun 7-8 sm ga mos boʻlishi kerak. Konusning choʻkish chuqurligini aniqlash uchun har bir qorishmadan uchtadan namuna sinaladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQorishmaning qoʻzgʻaluvchanligini tanlashda uning suv saqlash xossasi, gʻisht yoki toshning suv shimishi hamda iqlim sharoitlari hisobga olinishi zarur. Qorishmaning suv saqlash xossasi 98% dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.6. Yuqoridagi 6.2 — 6.5 bandlarda bayon etilgan, ashyolar, mahsulotlar va ishlarni bajarish sifatini tekshirish davriyligiga va hajmiga qoʻyiladigan talablar loyiha hujjatlarida oʻz aksini topishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.7. Devorlarni tiklashda yakka qator bogʻlash usulidan foydalanish zarur. Devorlarning tutashuv yerlarida gʻisht (tosh)lar bir vaqtning oʻzida, tosh ashyolar har bir qatorda devorning toʻla qalinligi boʻylab terilishi kerak, barcha choklar qorishma bilan toʻliq qoplanishi zarur; qalinligi 2,5 gʻisht va undan kichik boʻlgan devorlarda bugun gʻisht ishlatish lozim, butun boʻlmagan gʻishtlar faqat choklarni bogʻlashda ishlatilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.8. Sogʻ tuproqdan ishlangan pishiq gʻisht va sopol toshlarining suv shimuvchanligi 15% va undan ortiq boʻlsa, harorati 25°S dan yuqori boʻlgan turgʻun quruq issiq havoda terishdan ilgari kamida 1 daqiqa suvga botirilishi lozim. Devorga esa 3 kun mobaynida suv sepib turiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.9. Havo harorati 25°S dan yuqori va nisbiy namligi 50% dan kam boʻlmagan quruq issiq iqlim sharoitida beton ishlari bajarilsa, qoʻllaniladigan sementning marka mustahkamligi betonning loyihaviy mustahkamligidan kamida 20% yuqori boʻlishi lozim. Beton loyihaviy mustahkamligining 70% ni egallaguncha unga suv sepib turiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.10. Ommaviy qurilishga moʻljallangan noanʼanaviy yangi konstruktiv yechimga ega boʻlgan binolar, zilzilabardosh qurilish boʻyicha ixtisoslashgan, ilmiy tadqiqot institutlari ishtirokida sinovdan oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.11. Qurilish-montaj ishlari tugab, obyekt foydalanishga topshirilgandan keyin, turar-joy, jamoat va sanoat binolarini pasportlashtirish boʻyicha tuzilgan Uslubiy koʻrsatmalarga (Toshkent, 1993) binoan binolarning pasporti toʻldirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.12. Binolarning zilzilabardoshligini taʼminlaydigan tadbirlar ijrosini Davlat arxitektura-qurilish organlari nazorat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMajburiy
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi zilzilaviy hududlarida joylashgan aholi yashaydigan punktlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишROʻYXATI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишT/r | Aholi yashaydigan punkt | Viloyat | Seysmiklik va zilzilalar takroriyligi, yil | |||
7 ball | 8 ball | 9 ball | 9* ball | |||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | b | 7 |
1. | Obikanda | Kshk | 100 | |||
2. | Ogʻaliq | Sm | 150 | 500 | ||
3. | Oyim | Ai | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
4. | Oq oltin | Frg | 50 | 150 | ||
5. | Oqboshli | Xrz | 1000 | |||
6. | Oqqoʻrgʻon | Tsh | 150 | |||
7. | Oqtosh | Yam | 50 | 200 | ||
8. | Oqtosh | Sm | 500 | |||
9. | Olot | Bux | 150 | |||
10. | Olimkent | Tsh | 100 | |||
11. | Olmazor | Tsh | 150 | |||
12. | Olmaliq* | Tsh | 50 | 600 | ||
13. | Oltiariq | Frg | 50 | 150 | ||
14. | Oltinkon | Nm | 50 | 500 | ||
15. | Oltinkoʻl | An | 50 | 150 | 1000 | :>1000 |
16. | Olmogʻon | Kshk | 100 | |||
17. | Angor | Srx | 100 | |||
18. | Angren* | Tsh | 50 | 500 | ||
19. | Andak | Sm | 1000 | |||
20. | Andijon* | An | 50 | 100 | 500 | |
21. | Andijon-Prom | An | 50 | 350 | 1000 | >1000 |
22. | Arraband | Kshk | 1000 | |||
23. | Osmonsoy | Djz | 500 | |||
24. | Ohangoron* | Tsh | 50 | 400 | ||
25. | Achchi | Djz | 50 | 700 | ||
26. | Ayagaketma | Bux | 50 | |||
27. | Oyoqquduq | Nv | 1000 | |||
28. | Bogʻot | Xrz | 1000 | |||
29. | Bogʻdod | Frg | 50 | 150 | ||
30. | Bogʻiston | Tsh | 50 | 1000 | ||
31. | Bogʻlidara | Srx | 100 | 1000 | ||
32. | Boysun | Srx | 100 | 500 | ||
33. | Boqon | Sm | 1000 | |||
34: | Baliqchi | Nm | 50 | 150 | ||
35. | Baxmal | Djz | 50 | 1000 | ||
36. | Baxt | Srd | 150 | |||
37. | Bekobod* | Tsh | 100 | 1000 | ||
38. | Bektemir | Tsh | 50 | 800 | ||
39. | Beshkent | Kshk | 1000 | |||
40. | Beshravot | Nv | 100 | |||
41. | Birdala | Kshk | 100 | |||
42. | Boz | Frg | 50 | 200 | 1000 | |
43. | Bozsu | Tsh | 150 | |||
44. | Buvayda | Frg | 50 | 200 | ||
45. | Boʻzachi | Bux | 1000 | |||
46. | Boʻka | Tsh | 100 | |||
47. | Burchmulla | Tsh | 50 | 100 | ||
43. | Boʻston | Bux | 50 | |||
49. | Buxoro | Bux | 50 | |||
50. | Vobkent | Bux | 50 | |||
51. | Varganza | Kshk | 100 | |||
52. | Verxne-volinskoye | Srd | 150 | |||
53. | Vodil | Frg | 50 | 100 | ||
54. | Gʻova | Nm | 50 | 300 | ||
55. | Gagarin | Djz | 250 | |||
56. | Gagarino | Srx | 100 | |||
57. | Gʻazalkent | Tsh | 50 | 100 | ||
58. | Gʻozgʻon | Nv | 1000 | |||
59. | Gazli* | Bux | 50 | 100 | ||
60 | Gʻalaosiyo | Bux | 50 | |||
61. | Gʻallaorol | Djz | 100 | |||
62. | Garasha | Djz | 500 | |||
63. | Gʻijduvon | Bux | 50 | |||
64. | Gugurtli | Bux | 50 | |||
65. | Gʻuzor | Kshk | 500 | |||
66. | Guldursun | Xrz | 1000 | |||
67. | Gulistan | Srx | 109 | |||
68. | Guliston | Srd | 100 | |||
69. | Gumbuloq | Kshk | 100 | |||
70. | Gurlan | Xrz | 1000 | |||
71. | Dangʻara | Frg | 50 | 200 | ||
72. | Darvoza | Djz | 1000 | |||
73. | Dahbat | Sm | 100 | |||
74. | Dashnabod | Srx | 50 | 200 | 1000 | |
75. | Doyaxotin | Bux | 50 | |||
76. | Denov | Srx | 50 | 100 | ||
77. | Derbent | Srx | 200 | 1000 | ||
78. | Dexibaland | Nv | 1000 | |||
79. | Dexqonobod | Srx | 150 | |||
80 | Joloir | Kshk | 100 | |||
81. | Jalampir | Kshk | 200 | 1000 | ||
82. | Jonkeldi | Bux | 50 | |||
83. | Jarqum | Kshk | 1000 | |||
84. | Jarqoʻrgʻon | Kshk | 100 | |||
85. | Jartepa | Sm | 200 | 1000 | ||
86. | Jigachi | Bux | 50 | |||
87. | Jidalik | Sm | 1000 | |||
88. | Jizzax* | Djz | 50 | |||
89. | Juma | Sm | 200 | |||
90. | Jumabozor | Tsh | 100 | 600 | ||
91. | Jumashoʻy | Nm | 50 | 200 | ||
92. | Joʻsh | Sm | 1000 | |||
93. | Dibadom | An | 50 | 200 | 1500 | >1500 |
94. | Dimitrovskoye | Tsh | 100 | |||
95. | Drujba | Xrz | 1000 | |||
96. | Doʻstlik | Djz | 100 | |||
97. | Zamin | Djz | 50 | 700 | ||
98. | Zarabogʻ | Srx | 100 | |||
99. | Zarafshon* | Nv | 100 | |||
100. | Zarbdor | Srd | 150 | |||
101. | Zarmiton | Bux | 50 | |||
102. | Zafarobod | Djz | 200 | |||
103. | Zafar | Tsh | 100 | |||
104. | Ziadin | Sm | 500 | |||
105. | Im.Tashp.Dadaboyeva | Tsh | 100 | 300 | ||
106. | Ingichka (Bulungʻur) | Sm | 100 | |||
107. | Ingichka (Narpay) | Sm | 500 | |||
108. | Yordon | Frg | 50 | 100 | ||
109. | Iskandar | Tsh | 100 | 400 | ||
110. | Istara | Srx | 100 | |||
111. | Ishtixon | Sm | 500 | |||
112. | Kogon* | Bux | 50 | |||
113 | Kakaydi | Srx | 100 | |||
114. | Qalandarxona | Xrz | 1000 | |||
115. | Eshonguzar | Tsh | 100 | 1000 | ||
115. | Qamashi | Kshk | 100 | |||
117. | Qamashi (Beshkent) | Kshk | 1000 | |||
118. | Kon (Kuga) | Kshk | 100 | |||
119. | Konimex | Nv | 100 | |||
120. | Qorakoʻl | Bux | 50 | |||
121. | Qorovul | Xrz | 1000 | |||
122. | Qorovulbozor | Bux | 1000 | |||
123. | Qaraxtoy | Tsh | 50 | 400 | ||
124. | Qorayantoq | Djz | 100 | |||
125. | Qarqara | Kshk | 1000 | |||
126. | Qarluq | Srx | 50 | |||
127. | Karmana | Na | 100 | |||
128. | Qarnob | Si | 1000 | |||
129. | Qarshi | Kshk | 1000 | |||
130. | Koson | Kshk | 1000 | |||
131. | Kosonsoy | Nm | 50 | 100 | ||
132. | Kosatarash | Kshk | 100 | |||
133. | Kattaqishloq | Kshk | 200 | |||
134. | Kattaqoʻrgʻon | Sm | 500 | |||
135. | Kattaqoʻrgʻ.suv omb. | Sm | 500 | |||
136. | Keles | Tsh | 50 | 300 | ||
137. | Qibray | Tsh | 100 | 400 | ||
138. | Qildon | Sm | 200 | 1000 | ||
139. | Qirgoʻli | Frg | 50 | 100 | ||
140. | Qirda | Tsh | 100 | |||
141. | Beshariq | Frg | 50 | 200 | ||
142. | Kitob | Kshk | 100 | |||
143. | Kichikqangʻli | Xrz | 1000 | |||
144. | Qoʻytosh | Djz | 100 | |||
145. | Qoʻqon | Frg | 50 | 700 | ||
146. | Koʻkcha | Nv | 50 | |||
147. | Komsomolsk | N* | 100 | |||
148. | Komsomolobod | Tsh | 100 | |||
149. | Qoʻshquduq | Sm | 1000 | |||
150. | Qoʻshkoʻpir | Xrz | 1000 | |||
151. | Bulungʻur | Sm | 200 | 1000 | ||
152. | Krasnogorskiy | Tsh | 100 | 500 | ||
153. | Krestyanskiy | Tsh | 150 | |||
154. | Quva | Frg | 50 | 150 | 500 | >500 |
155. | Quvasoy | Frg | 50 | 150 | 500 | >500 |
156. | Kuyganyor* | An | 50 | 100 | 500 | |
157. | Qulatou | Xrz | 1000 | |||
158. | Qumqoʻrgʻon | Srx | 100 | |||
159. | Qoʻrgʻontepa | An | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
150. | Qizilmozor | Djz | 100 | 1000 | ||
161. | Qizilrabot | Bux | 50 | |||
162. | Qiziltepa | Nv | 50 | |||
163. | Qizilcha | Kshk | 500 | |||
164 | Qizilemchak | Kshk | 100 | |||
165. | Qirqqiz | Xrz | 1000 | |||
166. | Langar | Na | 100 | |||
167. | Loish | Sm | 300 | |||
168. | Assaka* | An | 50 | 200 | 1000 | |
169. | Lesxoz | Xrz | 1000 | |||
170. | Limbur | Frg | 50 | 150 | ||
171. | Luchchak | An | 50 | 300 | 1500 | >1500 |
172. | Lalminor | Srx | 100 | |||
173. | Langar | Sm | 1000 | |||
174. | Maymanak | Kshk | 1000 | |||
175. | Margʻilon | Frg | 50 | 150 | ||
176. | Marhamat | An | 50 | 150 | 500 | |
177. | Miraqi | Kshk | 100 | |||
178. | Mirishkor 1-y | Bux | 50 | |||
179. | Mitan | Sm | 50 | |||
180. | Muglon | Kshk | 1000 | |||
181. | Muzrobod | Srx | 100 | |||
182. | Muborak | Kshk | 1000 | |||
183. | Muruntov | Nv | 1000 | |||
184. | Navoiy | Nv | 100 | |||
185. | Nazarxon | Xoz | 1000 | |||
186. | Namangan* | Nv | 50 | 100 | ||
187. | Narimanovka | Sk | 500 | |||
188. | Narpay | Nv | 1000 | |||
189. | Nishon | Kshk | 1000 | |||
190. | Nurota | Sm | 1000 | |||
191. | Oktabrskiy | Kshk | 100 | |||
192. | Paytugʻ | An | 50 | 100 | 500 | > 500 |
193. | Payshanba | Sm | 500 | |||
194. | Polvontosh | An | 50 | 150 | 500 | > 500 |
195. | Pamuk | Chshk | 1000 | |||
196. | Pop | Nm | 50 | 200 | ||
197. | Parkent | Tsh | 100 | 500 | ||
198. | Paxtaobod | AN | 50 | 200 | 1000 | > 1000 |
199. | Paxtaobod | Srd | 100 | |||
200. | Paxtakor | Djz | 200 | |||
201. | Pashxurd | Srx | 100 | |||
202. | Pishagar | Djz | 50 | 800 | ||
203. | Pskom | Tsh | 100 | 300 | ||
204. | Pskent | Tsh | 50 | 500 | ||
205. | Pungan | Nm | 50 | 350 | ||
206. | Raimsoʻfi | Kshk | 1000 | |||
207. | Rapkon | Frg | 50 | 200 | ||
203. | Romiton | Bux | 50 | |||
209. | Rishton | Frg | 50 | 150 | ||
210. | Savat | Srd | 100 | 700 | - | |
211. | Sayrab | Srx | 200 | 1000 | ||
212. | Solor | Tsh | 100 | 400 | ||
213. | Samarqand* | Sm | 150 | 500 | 1000 | |
214. | Sardoba | Srd | 150 | |||
215. | Sariosiyo | Srx | 50 | 150 | 1000 | |
216. | Sarikoʻl | Sm | 500 | |||
217. | Sverdlov | Bux | 50 | |||
218. | Soʻfiqishloq | An | 50 | 200 | 1000 | > 1000 |
219. | Sovetobod | Djz | 100 | |||
220. | Nurobod | Sm | 200 | |||
221. | Soldatskiy | Tsh | 150 | |||
222. | Sox | Frg | 50 | 150 | ||
223. | St.Margʻilon | Frg | 50 | 100 | ||
224. | St. Qorakoʻl | Bux | 50 | |||
225. | St.Termiz | Srx | 100 | |||
226. | St.Yakkabogʻ | Kshk | 100 | |||
227. | Superfosfatniy | Sm | 100 | |||
228. | Sirdaryo | Srd | 100 | |||
229. | Tabagar | Bux | 50 | |||
230. | Toyloq | Sm | 200 | 1000 | ||
231. | Talimarjon | Kshk | 1000 | |||
232. | Tomdibuloq* | Nv | 1000 | |||
233. | Toshbuloq | Nm | 50 | |||
234. | Toshkent* | Tsh | 25 | 100 | ||
235. | Toshquduq | Sm | 500 | |||
236. | Toshqoʻrgʻon | Kshk | 100 | |||
237. | Toshloq | Frg | 50 | 150 | ||
238. | Tim | Sm | 500 | |||
239. | Termiz | Srx | 100 | |||
240. | Toʻytepa | Tsh | 50 | 500 | ||
241. | Toʻraqoʻrgʻon | Im | 58 | 200 | ||
242. | Turpoqqalʼa | Xrz | 50 | |||
243. | Tuyaboʻgʻuz | Tsh | 50 | 1000 | ||
244. | Uvol | Djz | 50 | 800 | ||
245. | Uzun | Srx | 50 | 100 | ||
246. | Uzunquduq | Djz | 1000 | |||
247. | Uygʻursoy | Im | 50 | 200 | ||
248. | Uychi | Nm | 50 | 200 | ||
249. | Ulugʻbek | Sm | 200 | 1000 | ||
250. | Ulugʻbek | Tsh | 100 | 400 | ||
251. | Ulus | Nv | 1000 | |||
252. | Ulyanovo | Dje | 100 | 800 | ||
253. | Urgench | Xrz | 1000 | |||
254. | Urgut | Sm | 200 | 1000 | ||
255. | Oʻrda | Djz | ||||
256. | Oʻrtaovul | Tsh | 100 | |||
257. | Oʻsmat | Djz | 200 | 1000 | ||
258. | Oʻtamurod | Bux | 1000 | |||
259. | Oʻtoʻrar | Kshk | 1000 | |||
260. | Uchbosh | Bux | 50 | |||
261. | Uchkara | Nv | 500 | |||
262. | Uchqoʻrgʻon | Nm | 50 | 200 | ||
263. | Uchkoʻprik | Frg | 50 | 200 | ||
264. | Uchyor | Frg | 50 | 150 | ||
265. | Fayzobod | Kik | 1000 | |||
266. | Forish | Djz | 1000 | |||
267. | Farxod | Srd | 100 | 150 | ||
268. | Fargʻona* | Frg | 50 | 100 | ||
269. | Xovos | Srd | 100 | |||
270. | Xazorasp | Xrz | 1000 | |||
271. | Xaqqulobod* | Nm | 50 | 150 | 1000 | |
272. | Xalkobod | Nm | 50 | 200 | ||
273. | Xalchiyan | Srx | 50 | 100 | ||
274. | Xamza | Frg | 50 | 150 | ||
275. | Xanka | Xrz | 1000 | |||
276. | Xatcha | Kij | 1000 | |||
277. | Xiva | Xrz | 1000 | |||
278. | Xishrov | Sm | 150 | 500 | ||
279. | Xoʻjiobod | An | 50 | 150 | 1000 | > 1000 |
280. | Xoʻjakoʻl | Sm | 500 | |||
281. | Xoʻjamuborak | Kshk | 1000 | |||
282. | Xoʻjasher | Bux | 50 | |||
283. | Xojidala | Sm | 200 | 1000 | ||
284. | Xonabod | An | 50 | 150 | 1000 | |
285. | Chadak | Nm | 50 | 450 | ||
286. | Chandir | Kshk | 1000 | |||
287. | Chorvoq | Tsh | 50 | 150 | ||
288. | Charker | Nm | 50 | 400 | ||
289. | Chortoq | Nm | 50 | 160 | ||
290. | Chash | Nm | 50 | 300 | 1000 | |
291. | Chashma | Nv | 1000 | |||
292. | Chashmamiron* | Kshk | 200 | 1600 | ||
293. | Chelak | Sm | 500 | |||
294. | Chigirik | Tsh | 100 | 500 | ||
295. | Chim | Kshk | 500 | |||
296. | Chimyon | Frg | 50 | 100 | ||
297. | Chinobod | Ai | 50 | 200 | 1000 | |
298. | Chinoz | Tsh | 150 | |||
299. | Chingeldi | Nv | 50 | |||
300. | Chiroqchi | Kshk | 100 | |||
301. | Chirchiq* | Tsh | 100 | 400 | ||
302. | Chust | Nn | 50 | 200 | ||
303. | Shovot | Xre | 1000 | |||
304. | Shaldiroq | Nv | 1000 | |||
305. | K.Shariqti | Nv | 1000 | |||
306. | Shargun | Srx | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
307. | Shofirkan | bux | 1000 | |||
308 | Shoximardon | Frg | 50 | 150 | 500 | |
309. | Shaxrisabz | Kshk | 100 | |||
310. | Shaxrixon | An | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
311. | Sherobod | Srx | 100 | |||
312. | Sherali | Kshk | 1000 | |||
313. | Shirin | Srd | 100 | |||
314. | Shoʻrsuv | Frg | 50 | 150 | ||
315. | Shoʻrchi | Srx | 100 | |||
316. | Edjon | Bux | 100 | |||
317. | Jan.Olamishiq | An | 50 | 200 | ||
318. | Yozyovon | Frg | 50 | 150 | ||
319. | Yaypan | Frg | 50 | 150 | ||
320. | Yakkabogʻ | Kshk | 100 | |||
321. | Yangiobod | Bux | 50 | |||
322. | Yangiobod | Tsh | 50 | |||
323. | Yangiariq | Xrz | 1000 | |||
324. | Yangibozor | Xrz | 1000 | |||
325. | Yangibozor | Bux | 50 | |||
326. | Yangibozor | Tsh | 100 | 600 | ||
327. | Yangiyer | Srd | 100 | |||
328. | Yangiqishloq | Djz | 500 | |||
329. | Yangiqoʻrgʻon | Nm | 50 | 200 | ||
330. | Yangi-Nishon | Kik | 1000 | |||
331. | Yangirobod | Nv | 500 | |||
332 | Yangiyoʻl | Tsh | 100 | |||
333. | Yorguncha | Kshk | 500 | |||
Qoraqalpogʻiston Respublikasi | ||||||
334. | Beruniy | 1000 | ||||
335. | Biybozor | 1000 | ||||
336. | Jumurtov | 1000 | ||||
337. | Qoratov | 1000 | ||||
338. | Qipchoq | 1000 | ||||
339. | Mangʻit | 1000 | ||||
340. | Meshekli | 1000 | ||||
341. | Misken | 1000 | ||||
342. | Taxiatosh | 1000 | ||||
343. | Toʻrtkoʻl | 1000 | ||||
344. | Chalish | 1000 | ||||
Oʻzbekiston Respublikasining seysmikligi 6 balni tashkil qilgan aholi yashaydigan hududlari ROʻYXATI | ||||||
345. | Aytim | Nv | ||||
346. | Boymurot | Nv | ||||
347. | Beshbuloq | Nv | ||||
348. | Buzaboy | Nv | ||||
349. | Dukay | Djz | ||||
350. | Krantov | Xrz | ||||
351. | Kulquduq | Nv | ||||
352. | Minbuloq | Nv | ||||
353. | Uchquduq* | Nv | ||||
354. | Yuzquduq | Nv | ||||
355. | Oqmangʻit | Kk | ||||
356. | Vodnik | Kk | ||||
357. | Qizketgan | Kk | ||||
358. | Nukus | Kk | ||||
359. | Pristanskiy | Kk | ||||
360. | Xalkobod | Kk | ||||
361. | Xoʻjayli | Kk | ||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatmalar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.Seysmik mikrohududlashtirish ishlari oʻtkazilgan va OʻzR Davarxitektqurilishqoʻmida tegishli xaritalari boʻlgan punktlarning nomiga * belgi qoʻyilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Seysmikligi 9* ball boʻlgan punktlar 7.1 va undan ortiq magnituda bilan zilzila sodir boʻlishi mumkin boʻlgan manba yaqinida joylashadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Zilzilalarning takroriylik yillari oʻrtacha grunt sharoitlari uchun berilgan. Seysmik mikrohududlashtirish natijasiga koʻra yoki 1.1 jadvalga muvofiq zilzila kuchi bir ballga oshirilsa, takroriylik davri 7, 8 va 9 balli zonalar uchun 50, 100 va 500 yilga uzaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMajburiy
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi hududini seysmik tumanlashtirish umumiy xaritasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTerminlar va taʼriflar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaʼlumot uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Zilzilabardoshlilik (seysmostoykost) — bino va inshootlarning hisobiy xizmat muddati davomida maʼlum hududda eng katta kuch bilan zilzila sodir boʻlganida odamlar va qimmatbaho jihozlarning xavfsizligini taʼminlash hamda kuchsiz zilzilalar taʼsirida normal ekspluatatsiya qilish imkonini berish qobiliyati. Zilzilabardoshlikni hisobiy yoʻl Bilan tekshirishda tegishli kuch yoki deformatsiya parametrlari solishtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Seysmik taʼsir intensivligi — GOST 6249-52 boʻyicha zilzila kuchi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Seysmik taʼsirlarning takroriyligi — muayyan kuchdagi zilzilalar orasidagi davr (yillarda).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Hudud seysmikligi (seysmichnost rayona) — sodir boʻlajak zilzilaning yangi katta kuchi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasining zilzilaviy hududlarida joylashgan aholi yashaydigan punktlar Roʻyxatidan (1 ilova) yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududini seysmik hududlashtirish umumiy xaritasi (2 ilova)dan aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Qurilish maydonchasining seysmikligi — mazkur maydonchada sodir boʻlajak zilzilaning eng katta kuchi boʻlib, maydonning muhandislik-geologik tuzilishiga qarab belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Zilzilaning hisobiy kuchi — kutilajak zilzilaning qurilish maydonchasidagi eng katta kuchi boʻlib, binolarning yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha birinchi chegaraviy holatga (CHX-1) erishmaganligi shu kuch taʼsiriga tekshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Hisobiy seysmik taʼsir — zilzilaning hisobiy kuchga mos boʻlgan taʼsiri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Hisobiy ekspluatatsiya muddati — obyektdan foydalanish davri boʻlib, binolarning ahamiyati va koʻpga chidamliligiga qarab belgilanadi. Turar-oy va jamoat binolarining hisobiy ekspluatatsiya muddati “Polojeniye o provedenii plavno-predupreditelnogo remonta jilix i obshestvennix zdaniy. M. Stroyizda, 1974.” yoki “Metodicheskiye ukazaniya po pasportizatsii jilix domov, obshestvennix i promishlennix zdaniy. Gosstroy RUz, Tashkent, 1993” nomli hujjatlar asosida belgilanadi. Sanoat binolarining hisobiy ekspluatatsiyaq muddati buyurtmachi tomonidan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Taʼmirboplik (remontoprigodnost) — element (tugun) yoki konstruksiyalarni vaqti-vaqti bilan koʻzdan kechirish, profilaktik tiklash-taʼmirlash ishlarini olib borish imkonini berishlik.