Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
DAVLAT-TIJORAT XALQ BANKI SARMOYASINI YaNADA KOʻPAYTIRISh ChORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA
Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 22-fevraldagi 87-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz ahamiyatini yoʻqotgan ayrim qarorlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻz ahamiyatini yoʻqotgan qonunchilik hujjatlarini qayta koʻrib chiqish tizimini joriy etish orqali mamlakatda ishbilarmonlik muhitini yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 27-sentabrdagi PF-6075-son Farmoni)”gi qaroriga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat-tijorat Xalq bankini rivojlantirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2000-yil 7-dekabrdagi PF-2773-son Farmonini bajarish yuzasidan va bank omonatchilarining manfaatlarini himoya qilishni kuchaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Markaziy banki 1-ilovaga* muvofiq jadvalga koʻra qoʻshimcha ravishda 7,0 mlrd soʻm ajratgan holda davlat-tijorat Xalq bankining ustav sarmoyasi 2000—2005-yillarda 10 mlrd soʻmgacha yetkazilishini taʼminlasinlar.
* 1-ilova berilmaydi.
2. Belgilab qoʻyilsinki:
soliqlar va yigʻimlardan ozod qilishdan boʻshatilib 2000—2004-yillar mobaynida tushgan mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Xalq banki ustav sarmoyasidagi ulushini shakllantirish uchun yetmagan taqdirda, mablagʻlarning yetmagan qismi 2005-yil mobaynida davlat budjeti hisobiga toʻldiriladi;
mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Xalq banki ustav sarmoyasidagi ulushini shakllantirish uchun belgilangan miqdordan ortiq tushgan taqdirda, ushbu mablagʻlardan bankning infratuzilmasini rivojlantirish uchun foydalaniladi.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat-tijorat Xalq bankining Ustavi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat-tijorat Xalq banki Ustavni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankida belgilangan tartibda qayta roʻyxatdan oʻtkazsin.
Keyingi tahrirga qarang.
4. Vazirlar Mahkamasining “Davlat-tijorat Xalq bankini yanada rivojlantirishni taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1999-yil 22-apreldagi 189-son qaroriga ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Azimov va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining raisi F.M. Mullajonov zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining Raisi I. KARIMOV
Toshkent sh.,
2000-yil 12-dekabr,
474-son
Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 12-dekabrdagi 474-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT-TIJORAT XALQ BANKINING
USTAVI
UMUMIY QOIDALAR
1. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat-tijorat Xalq banki (keyingi oʻrinlarda “Bank” deb ataladi) “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzjamgʻarmabank”ni Oʻzbekiston Respublikasi Xalq bankiga aylantirish toʻgʻrisida” 1995-yil 4-oktabrdagi 386-son qarori va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat-tijorat Xalq bankini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1998-yil 25-dekabrdagi PF-2162-son Farmoni bilan tashkil etilgan.
2. Bank ochiq aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Markaziy banki bankning muassislari hisoblanadilar.
3. Bankning firma (toʻliq rasmiy) nomi: davlat tilida “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat-tijorat Xalq banki”, qisqartirilgan holda “Xalq banki”; rus tilida “Gosudarstvenno-kommercheskiy Narodniy bank Respubliki Uzbekistan”, qisqartirilgan holda “Narodniy bank”.
Bank oʻz firma nomidan mutlaq foydalanish huquqiga ega.
4. Bank aholi omonatlarining saqlanishi va ularning oʻz vaqtida qaytarilishini kafolatlovchi mulkiy, moliyaviy, boshqa majburiyatlar va talablar boʻyicha “Oʻzjamgʻarmabank”ning huquqiy vorisi hisoblanadi.
5. Bank oʻz faoliyatida “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”, “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga va boshqa qonun hujjatlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Markaziy bankning meʼyoriy hujjatlariga, tijorat banklari uchun majburiy tusga ega boʻlgan boshqa meʼyoriy hujjatlarga, shuningdek, mazkur Ustavga amal qiladi.
Bank (shu jumladan uning boʻlinmalari) bank operatsiyalarini olib borish bilan bogʻliq qarorlar qabul qilishda davlat hokimiyati organlaridan mustaqildir.
6. Bank mulki yetishmaganda fuqarolarning ijtimoiy himoya qilinishini taʼminlash maqsadida davlat nomidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Markaziy banki aholi omonatlarining saqlanishini kafolatlaydilar hamda bankning omonatchilar jismoniy shaxslar oldidagi majburiyatlari boʻyicha muassislarning ustav jamgʻarmasidagi badallariga mutanosib ravishda javob beradilar.
7. Bank oʻz majburiyatlari boʻyicha, shu jumladan fuqarolarning omonatlari boʻyicha oʻz mol-mulki bilan javob beradi.
Bank, qonun hujjatlariga muvofiq, mulkiy va nomulkiy huquqlarni amalga oshiradi, majburiyatlar oladi, xoʻjalik va xolislik sudlarida daʼvogar hamda javobgar boʻladi.
Bankning jismoniy va yuridik shaxslar bilan tuzilgan va tomonlarning majburiyatlari hamda javobgarligini belgilovchi shartnomalar ular bilan oʻzaro munosabatlarning huquqiy asosi hisoblanadi.
8. Bank yuridik shaxs hisoblanadi va oʻzining hududiy boshqarmalari hamda boʻlinmalari bilan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat-tijorat Xalq bankining yagona tizimini tashkil etadi. Mustaqil balansda hisobga olinadigan alohida mol-mulkka ega boʻladi.
9. Bank oʻz faoliyatini qonun hujjatlariga va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan berilgan litsenziyalarga amal qilgan holda tijorat asosida amalga oshiradi.
10. Bank oʻz nomi toʻliq yozilgan va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasvirlangan dumaloq muhrga, shtamplarga, oʻz nomi oʻzbek tilida va boshqa tillarda yozilgan blanklarga ega boʻladi. Bank oʻz emblemasiga va vizual identifikatsiyalashning boshqa vositalariga ega boʻladi.
11. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat-tijorat Xalq bankining manzili: Oʻzbekiston Respublikasi, 700096, Toshkent shahri, Qatortol koʻchasi, 46.
BANKNING MAQSADI VA VAZIFALARI
12. Jismoniy va yuridik shaxslardan pul mablagʻlarini jalb qilish, shuningdek kredit-hisob-kitob va boshqa xil bank operatsiyalarini hamda jismoniy va yuridik shaxslar bilan bitishuvlarni amalga oshirish bank faoliyatining asosiy maqsadi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasining, boshqa davlatlarning fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar, shuningdek mulkchilikning har qanday shakllaridagi yuridik shaxslar bankning mijozlari va omonatchilari boʻlishi mumkin.
Faoliyati maqsadiga erishish uchun bank quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi:
depozitlarning oʻziga jalb qiluvchi turlarini taklif etish yoʻli bilan aholi va korxonalarning mablagʻlarini jalb qiladi hamda jamlaydi;
ularning oʻz vaqtida qaytarilishini, koʻrsatilayotgan xizmatlarni xalqaro standartlargacha yetkazgan holda ularning sifati oshirilishini, yangi turlar va modifikatsiyalarni joriy qilgan holda naqd pulsiz hisob-kitoblar rivojlantirilishini taʼminlaydi;
davlat va boshqa emitentlarning qimmatli qogʻozlarini chiqarish, xarid qilish, saqlash va hisobga olish hamda ikkilamchi bozorda sotish yoʻli bilan fond bozorida ular bilan operatsiyalar olib boradi;
xorijiy mamlakatlar va MDH aʼzolari boʻlgan davlatlar banklari bilan toʻgʻridan toʻgʻri korrespondentlik munosabatlarini oʻrnatadi;
bank aktivlaridan samarali foydalanish, kredit tavakkalchiliklarini pasaytirish, yuridik shaxs boʻlmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanayotgan yuridik va jismoniy shaxslarning kreditga boʻlgan ehtiyojlarini yanada toʻlaroq qondirish maqsadida boshqa tijorat banklarini, ixtisoslashtirilgan fondlarni jalb qilgan holda kreditlashning qoʻshma sxemalarini amalga oshirishda qatnashadi;
yuridik shaxs boʻlmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanayotgan yuridik va jismoniy shaxslarning kreditga boʻlgan ehtiyojlarini yanada toʻlaroq qondirish uchun kreditlar va mikrokreditlar beradi;
koʻchmas mulk qurish va ularni tuzatish, aholining uzoq muddat foydalaniladigan tovarlar transport vositalari, garajlar, mebellar, maishiy texnikalar va boshqa buyumlarni sotib olishi maqsadlari uchun isteʼmol krediti tizimini rivojlantiradi;
Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda aholining qimmatbaho metallari va qimmatbaho toshlari bilan operatsiyalarni amalga oshiradi;
lotereyalar chiqarishni va ularni sotishni amalga oshiradi, boshqa yutuqli tadbirlar oʻtkazadi;
omonatchilarning omonatlari bank tomonidan jalb qilinadigan mablagʻlarni ishonchli va koʻp daromad keltiradigan sarmoyalarga joylashtirish orqali saqlanishini taʼminlash yoʻli bilan ularning manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati qarz oluvchi, garant va kreditorlik funksiyalarini amalga oshirish vazifalarini topshirgan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati nomidan qarz oluvchi, garant va kreditor boʻlib ish koʻradi;
jismoniy va yuridik shaxslarga hisob-kitob kassa xizmati koʻrsatadi, uchinchi shaxslar foydasiga toʻlovlarni amalga oshiradi;
amaldagi qonun hujjatlari doirasida boshqa xil bank faoliyatini olib boradi.
MABLAGʻLARI, MOL-MULKI VA KREDIT RESURSLARI
13. Bankning oʻz mablagʻlari:
ustav sarmoyasidan;
zaxira jamgʻarmadan;
taqsimlanmagan foydadan;
Bank kengashi qaroriga koʻra shakllantiriladigan boshqa jamgʻarmalardan hosil boʻladi.
14. Bankning ustav sarmoyasi 10 milliard soʻm miqdorida belgilangan.
Aksiyadorlarning bankning ustav sarmoyasidagi badallari miqdori quyidagicha:
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi 5,1 mlrd soʻm (ustav sarmoyasining 51 foizi);
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki 4,9 mlrd soʻm (ustav sarmoyasining 49 foizi).
15. Bank foydadan 5 foizgacha miqdordagi har yilgi ajratmalardan, u ustav sarmoyasining 15 foiziga yetgungacha, zaxira jamgʻarmasini tashkil etadi.
Bank jamgʻarmalarini tashkil etish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlar Bank kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
16. Bankning mol-mulki oʻziga tegishli boʻlgan binolar, inshootlar, asbob-uskunalar, transport vositalari va boshqa boyliklardan iborat boʻladi.
17. Bankning kredit resurslari quyidagilar hisobiga shakllanadi:
ustav sarmoyasi, zaxira va boshqa jamgʻarmalar;
mijozlarning bank hisob-raqamlaridagi, shu jumladan muddatli omonatlar va depozitlardagi mablagʻlari;
boshqa banklar kreditlari;
imzolangan bitimlar va shartnomalarga muvofiq jalb qilinadigan boshqa davlatlarning korxonalari va banklari mablagʻlari;
obligatsiyalar va boshqa qimmatli qogʻozlar chiqarish natijasida olingan mablagʻlar;
jalb qilingan boshqa mablagʻlar.
Bankning yil mobaynida taqsimlanmagan foydasidan kredit resurslari sifatida foydalanilishi mumkin.
BANKNING OPERATSIYALARI
18.Bank amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq quyidagi operatsiyalarni amalga oshiradi:
yuridik va jismoniy shaxslarning hisob raqamlarini ochadi va yuritadi, oʻzining yoʻriqnomalari va qoidalariga muvofiq, agar Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, mijozlarning, shu jumladan korrespondent banklarning topshirigʻiga koʻra hisob-kitoblarni amalga oshiradi;
jismoniy va yuridik shaxslardan, shu jumladan xorijiy jismoniy va yuridik shaxslardan, xalqaro, boshqa xil tashkilotlardan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolaridan, xorijiy davlatlar fuqarolaridan hisob raqamlarga va omonatlarga (talab qilib olinadigan va muddatli) soʻmlar va xorijiy valyutada pul mablagʻlarini qabul qiladi;
oʻz mablagʻlari va jalb qilingan mablagʻlar hisobiga qaytarish, toʻlash va muddatli shartlarda qisqa muddatli va uzoq muddatli kreditlar beradi;
belgilangan qonun hujjatlariga muvofiq oʻz nomidan oʻz mablagʻlarini va jalb qilingan mablagʻlarni boshqa banklarning, shu jumladan xorijiy va xalqaro banklarning hisob raqamlariga hamda omonatlariga, boshqa kredit muassasalariga joylashtiradi;
yuridik va jismoniy shaxslardan naqd va naqdinasiz shakllarda xorijiy valyutani sotib oladi va ularga sotadi;
pul mablagʻlarini, toʻlov va hisob-kitob hujjatlarini inkassatsiya qiladi, jismoniy va yuridik shaxslarga toʻliq hisob-kitob-kassa xizmati koʻrsatadi;
qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qimmatli qogʻozlarni chiqaradi, sotib oladi, sotadi, hisobga oladi va saqlaydi, mijoz bilan shartnoma boʻyicha qimmatli qogʻozlarni boshqaradi va qimmatli qogʻozlar bilan boshqa operatsiyalarni amalga oshiradi;
uchinchi shaxslar uchun majburiyatlarning bajarilishini nazarda tutuvchi kafolatlar beradi;
uchinchi shaxslardan majburiyatlarning bajarilishini talab qilish huquqlarini sotib oladi;
mijozlarning hujjatlari va boyliklarini saqlash, shu jumladan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda seyflar, yashiklar, shkaflar va xonalarni ijaraga berish xizmatlari singari seyf xizmatlari koʻrsatadi;
trast va lizing operatsiyalarini amalga oshiradi;
bank maslahati va axboroti xizmatlari koʻrsatadi;
litsenziyada maxsus kelishib olingan xalqaro bank amaliyotiga muvofiq boshqa operatsiyalarni amalga oshiradi.
BANKNING HUQUQ VA MAJBURIYATLARI
19. Bank quyidagi huquqlarga ega:
korxonalar, tashkilotlar va boshqa tijorat tuzilmalarini tashkil etishda va ularning xoʻjalik faoliyatida, shu jumladan xolding asosida ham oʻz mablagʻlari bilan, shu jumladan ulush qoʻshish asosida qatnashish;
moliya va xoʻjalik organlarida korxonalar va tashkilotlar manfaatlarini ularning ishonchnomalari boʻyicha ifodalash;
kredit beriladigan yuridik shaxs boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslardan, shuningdek kichik va oʻrta biznes korxonalaridan hisobotlar, balanslar va ularning toʻlov qobiliyatini, shuningdek, berilgan kreditlar taʼminlanganligini tasdiqlovchi hujjatlarni olish;
oʻz mablagʻlari yoki bank kreditlari ishtirokida obyektlarni qurish, texnika bilan qayta jihozlash va boshqa xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish boʻyicha moʻljallanayotgan loyiha yechimlari ekspertizadan oʻtkazilishini talab qilish;
qarzdorning toʻlovga qodir emasligi eʼtirof etilganda, u kreditni taʼminlash boʻyicha majburiyatlarini bajarmaganda, kreditdan maqsadli foydalanish boʻyicha shartnomada nazarda tutilgan majburiyatlar buzilganda, hisobotlarda notoʻgʻri maʼlumotlar aniqlanganda yoki buxgalteriya hisobida kamchiliklarga yoʻl qoʻyilganda, shuningdek, shartnomada nazarda tutilgan boshqa hollarda bundan buyon kredit berishni toʻxtatish, berilgan summalarni muddatidan oldin undirib olish;
toʻlov hujjati funksiyasini bajaruvchi qimmatli qogʻozlarni, pul mablagʻlarining omonatlarga va bank hisob raqamlariga jalb qilinganligini tasdiqlovchi qimmatli qogʻozlarni chiqaradi, xarid qiladi, sotadi, hisobga oladi, saqlaydi va ular bilan boshqa operatsiyalarni amalga oshiradi, shuningdek, yuridik va jismoniy shaxslar bilan shartnoma boʻyicha koʻrsatib oʻtilgan qimmatli qogʻozlarni ishonchli boshqarish, shuningdek, aholini oʻziga jalb qiladigan bir zumlik aniq maqsadli, koʻp tirajli lotereyalarni chiqarish, yutuqli boshqa tadbirlarni oʻtkazish huquqiga ega;
bank filiallari tomonidan operatsiyalarni amalga oshirish shartlari va texnologiyalarini tasdiqlash, depozitlar va beriladigan kreditlar boʻyicha foiz stavkalarini, jismoniy va yuridik shaxslarga bank muassasalari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar uchun vositachilik haqi miqdorini belgilash;
Oʻzbekiston qonun hujjatlariga muvofiq qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirish;
mijozlar-jismoniy va yuridik shaxslar operatsiyalari ustidan valyuta nazoratini amalga oshirish;
xalqaro bank amaliyotida qabul qilingan turli moliyaviy vositalarni qoʻllagan holda mijozlarning eksport-import operatsiyalariga xizmat koʻrsatish;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida va uning tashqarisida Oʻzbekiston Respublikasi va tegishli xorijiy davlat amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa yuridik va jismoniy shaxslar bilan oʻzaro tijorat va notijorat munosabatlarida mustaqil ravishda ishtirok etish;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonun hujjatlarida belgilangan tartibda boʻlimlar va filiallar tashkil etish, uning tashqarisida esa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining ruxsati bilan shuʼba banklar, filiallar va vakolatxonalar ochish. Bank oʻz faoliyatini muvofiqlashtirish, oʻz manfaatlarini himoya qilish va qoʻshma dasturlarni amalga oshirish uchun birlashmalarda, uyushmalarda va boshqa birlashmalarda qatnashishi mumkin.
20. Bank oʻz mijozlarining manfaatlarini himoya qilish uchun quyidagi majburiyatlarni oladi:
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining meʼyoriy hujjatlariga muvofiq majburiy zaxiralarni depozitga qoʻyadi;
Markaziy bank tomonidan belgilangan iqtisodiy normativlarga muvofiq oʻz balansi tarkibini tartibga solish yoʻli bilan qabul qilingan majburiyatlarni oʻz vaqtida va toʻliq bajarishga doimiy tayyor holda boʻladi;
kredit va lizing operatsiyalari boʻyicha ehtimol tutilgan zararlarni qoplash uchun Markaziy bank tomonidan belgilangan tartibda va miqdorlarda zaxiralar tashkil etadi;
oʻz mijozlari va korrespondentlarining operatsiyalari, hisob raqamlari va jamgʻarmalari sir tutilishini taʼminlaydi;
Markaziy bank topshirigʻiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi davlat budjetining kassa ijrosi boʻyicha operatsiyalarni amalga oshiradi;
amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarni oladi.
Bankning boʻsh mablagʻlari fuqarolarning jamgʻarmalari toʻliq saqlanishini kafolatlovchi eng likvidli va ishonchli sarmoyalarga joylashtirilishini taʼminlaydi.
21. Mijozlarning bankdagi pul mablagʻlari va boshqa mol-mulki faqat amaldagi qonun hujjatlari asosida va ularda nazarda tutilgan tartibda xatlab qoʻyilishi hamda ulardan toʻlov undirilishi mumkin.
22. Bank mijozlari operatsiyalari va hisob raqamlari boʻyicha maʼlumotnomalar qatʼiy ravishda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda berilishi kerak.
BANK FOYDASINI TAQSIMLASh
23. Bank foydasi, operatsiya xarajatlari, moddiy va ularga tenglashtirilgan xarajatlar chegirib tashlangan holda, uning faoliyatining barcha turlaridan tushgan tushumdan hosil boʻladi.
24. Soliqlar va davlat budjetiga boshqa majburiy toʻlovlar toʻlangandan keyin bankda qolgan foyda toʻliq uning tasarrufiga tushadi, olib qoʻyilmaydi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno va undan bank aksiyadorlarining umumiy majlisi belgilangan tartibda foydalaniladi.
BANKNI BOShQARISh
25. Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi, Bank kengashi va Bank boshqaruvi bankni boshqarish organlari hisoblanadi.
Aksiyadorlarning umumiy majlisi (keyingi oʻrinlarda “Majlis” deb ataladi) bankni boshqarishning yuqori organi hisoblanadi.
Navbatdagi va navbatdan tashqari Majlislar oʻtkaziladi.
Navbatdagi majlislar har yili moliya yili tugagandan keyin uch oy mobaynida oʻtkaziladi. Aksiyadorlarning hisobot majlisida majburiy tartibda bankning yillik hisoboti, buxgalteriya balansi, foyda va zararlar hisobi, foyda va zararlar taqsimoti hamda Bank kengashi kiritgan boshqa masalalar koʻrib chiqiladi. Majlisni oʻtkazish sanasi va tartibi, uning oʻtkazilishi toʻgʻrisida aksiyadorlarni xabardor qilish tartibi, Majlisni oʻtkazishga tayyorlanishda aksiyadorlarga beriladigan materiallar roʻyxati Bank kengashi tomonidan belgilanadi.
Navbatdan tashqari Majlislar Bank kengashi qaroriga koʻra uning oʻz tashabbusi asosida yoki bank taftish komissiyasi, auditori talabi boʻyicha oʻtkaziladi.
26. Aksiyadorlar umumiy majlisining mutlaq vakolatiga quyidagilar kiradi:
a) Vazirlar Mahkamasiga Bank ustaviga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha takliflar kiritish;
b) bankni qayta tashkil etish yoki tugatish boʻyicha takliflarni koʻrib chiqish uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritish;
v) Bank kengashi aʼzolarini tasdiqlash va ularning vakolatlarini muddatidan oldin toʻxtatish toʻgʻrisidagi masalani hal etish;
g) eʼlon qilingan aksiyalarning chegaraviy miqdorini belgilash;
d) bankning ustav sarmoyasini oʻzgartirish boʻyicha takliflar kiritish;
e) oʻz aksiyalarini sotib olish;
j) bankning Taftish komissiyasi aʼzolarini saylash va ularning vakolatlarini muddatidan oldin toʻxtatish;
z) bankning tashqi auditorini tasdiqlash;
i) bankning yillik hisobotlarini, buxgalteriya balanslarini, foyda va zararlari hisobini tasdiqlash, uning foyda va zararlarini taqsimlash;
k) bank xarajatlarini tasdiqlash va ularni bankni rivojlantirish biznes-rejasi bilan solishtirish, Bank kengashi aʼzolariga beriladigan mukofotlar va kompensatsiyalar miqdorini belgilash;
l) bank aksiyadorlari umumiy majlisi tartibini tasdiqlash;
m) aksiyalarni maydalashtirish va jamlash;
n) bankning kredit berish, aktivlar va passivlarni boshqarish, investitsiyalarni amalga oshirish va bank mijozlariga yangi turdagi xizmatlar koʻrsatish sohasidagi siyosati asosiy yoʻnalishlarini belgilash;
o) Bank kengashi va taftish komissiyasi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash;
p) qiymati bitishuv toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanada bank aktivlari balans qiymatining 50 foizidan koʻprogʻini tashkil qiladigan mulkni sotib olish yoki begonalashtirish bilan bogʻliq yirik bitishuvlarni amalga oshirish;
r) qiymati bitishuv toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanada bank aktivlari balans qiymatining 25 foizdan 50 foizgachasini tashkil qiladigan mulkni sotib olish yoki begonalashtirish bilan bogʻliq yirik bitishuvlarni amalga oshirish, agar bunday bitishuvni amalga oshirish masalasi yuzasidan Kengashda yakdillikka erishilmagan boʻlsa;
s) amaldagi qonun hujjatlarida va ushbu ustavda nazarda tutilgan boshqa masalalarni hal etish.
Ushbu bandning boshqa kichik bandlarida nazarda tutilgan masalalar yuzasidan qarorlar Aksiyadorlarning umumiy majlisida qatnashayotgan aksiyadorlar ovoz beruvchi aksiyalar egalarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.
27. Bank kengashi yetti aʼzodan iborat boʻladi. Bank kengashining toʻrt aʼzosini Moliya vazirligi, uch aʼzosini Markaziy bank tayinlaydi.
Bank kengashi raisi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi taqdimnomasiga koʻra Vazirlar Mahkamasi qarori bilan tasdiqlanadi. Bank kengashi raisining oʻrinbosarini Bank kengashi raisi Kengash aʼzolari orasidan tayinlaydi.
Bank boshqaruvi aʼzolari va Boshqaruv raisi Bank kengashiga saylanishi mumkin emas. Bank kengashi raisi Moliya vazirligidan davlatning vakolatli vakili hisoblanadi, unga davlatga tegishli aksiyalar paketini boshqarish yuklanadi. Bank kengashi tarkibiga saylangan shaxslar cheklanmagan marta qayta saylanishlari mumkin.
Bank kengashi vakolatiga kiruvchi masalalar boʻyicha qarorlar koʻpchilik, ovozlarning kamida uchdan ikki qismi bilan qabul qilinadi. Bank kengashi majlisida masalalarni hal qilishda Kengashning har bir aʼzosi bir ovozga ega boʻladi. Bank kengashi majlisini oʻtkazish uchun kvorum Bank kengashi tayinlangan aʼzolari sonining kamida 75 foizini tashkil qilish kerak.
Bank kengashi majlisi Kengashi raisi tomonidan uning oʻz tashabbusiga koʻra yoki:
bank ustav sarmoyasidagi davlat ulushini boshqarishga vakolatli organ sifatida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi;
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki;
Kengashning ikki va undan koʻp aʼzolari;
Taftish komissiyasi;
Bank boshqaruvi;
bank ichki audit xizmati rahbari;
bankning tashqi auditori talabi boʻyicha chaqiriladi.
28. Bank kengashi bank faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi, Aksiyadorlar umumiy majlisining mutlaq vakolatiga kiritilgan masalalar bundan mustasno.
Bank kengashi quyidagi masalalar yuzasidan qarorlar qabul qilish boʻyicha mutlaq huquqqa ega:
bank faoliyatining ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi;
bank depozit va kredit siyosati prinsiplarini tasdiqlaydi;
bank Ustaviga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish (yoki yangi tahrirdagi Ustavni tasdiqlash) toʻgʻrisida takliflarni koʻrib chiqish uchun Aksiyadorlarning umumiy majlisiga kiritadi;
bankning tashqi auditorini tasdiqlaydi;
bankning tashkiliy-boshqaruv tuzilmasini tasdiqlaydi;
Boshqaruv va bankning hududiy boshqarmalari va boʻlinmalari rahbarlari bilan birgalikda bankni samarali boshqarishni tashkil etish, amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq kredit berish va ularning oʻz vaqtida qaytarilishi uchun javob beradi;
Boshqaruv raisi taqdimnomasi asosida Bank boshqaruvi aʼzolarini tasdiqlaydi;
qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda bank obligatsiyalari va boshqa qarz majburiyatlarini chiqarish, ularni sotib olish tartibi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;
Boshqaruv aʼzolariga toʻlanadigan mukofotlar va kompensatsiyalar miqdorini belgilaydi;
bank taftish komissiyasi aʼzolari (taftishchi)ga toʻlanadigan mukofotlar va kompensatsiyalar miqdori boʻyicha tavsiyalar beradi hamda tashqi auditor xizmatlariga haq toʻlash miqdorini belgilaydi;
bankning zaxira va boshqa jamgʻarmalaridan foydalanish boʻyicha qaror qabul qiladi;
bankning ichki auditi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi;
Bank boshqaruvi faoliyati tartibini belgilovchi hujjatlarni tasdiqlaydi;
bankning filiallarini va vakolatxonalarini, shuʼba korxonalarini tashkil etish, tugatish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi;
amaldagi qonun hujjatlariga rioya etilishini nazorat qiladi;
yillik hisobotni, foyda va zararlar hisobini koʻrib chiqadi va tasdiqlash uchun Aksiyadorlik umumiy majlisiga kiritadi;
moliya yili uchun daromadlar va xarajatlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi;
tijorat asosida shuʼba va nomustaqil korxonalar tashkil etishni nazarda tutuvchi investitsiyalar toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi;
har chorakda Bank boshqaruvi raisining bank faoliyati natijalari toʻgʻrisidagi maʼruzalarini hamda bank ichki auditi xizmati rahbarining hisobotlarini eshitadi;
oʻz vakolati doirasida mulkni sotib olish va begonalashtirish bilan bogʻliq yirik bitishuvlar (umumiy qiymati qarorlar qabul qilingan sanada bank aktivlari qiymatining 25 foizdan 50 foizgachasini tashkil qiladigan bitishuvlar yoki oʻzaro bogʻliq bir necha bitishuvlar) tuzadi;
mazkur Ustavda Kengash vakolatiga kiritilgan boshqa masalalarni hal qiladi.
Quyidagilar Bank kengashining majburiyatlari hisoblanadi:
oʻz vakolatlarini bank aksiyadorlari manfaatlarini koʻzlab amalga oshirish;
bankka vakolatli rahbarlik qilishni taʼminlash;
bank faoliyati, kreditlar berish va mablagʻlarni investitsiyalashning toʻgʻriligi ustidan kundalik nazoratni amalga oshirish (omonatchilar, kreditorlar va aksiyadorlar manfaatlarini himoya qilish maqsadida);
bankning muvofiq sarmoyali holatda boʻlishini taʼminlash;
bank faoliyati strategiyasini shakllantirish;
bankni rivojlantirish boʻyicha qabul qilingan biznes-rejalar ijrosini nazorat qilish;
bankning foyda koʻruvchanligi monitoringini olib borish;
ichki audit xizmati faoliyat koʻrsatishini tashkil etish.
29. Bank boshqaruvi:
bank faoliyatini tashkil etadi va unga tezkor rahbarlikni amalga oshiradi, Markaziy bank litsenziyasi asosida bankning ustavdagi maqsadlari va vazifalari bajarilishini taʼminlaydi;
bank mijozlariga koʻrsatiladigan xizmatlar boʻyicha foiz stavkalarini va vositachilik haqi miqdorini ishlab chiqadi va Bank kengashi bilan kelishib oladi;
zararlar miqdorini kamaytirish maqsadida bank aktivlari turlarini koʻpaytiradi;
bank tomonidan Markaziy bank belgilagan iqtisodiy normativlarga, Markaziy bankda majburiy zaxiralarni shakllantirish yuzasidan talablarga rioya qilinishini taʼminlaydi;
bankning sarmoyasi va likvidli resurslari yetarli darajada boʻlishini, shubhali va bekor turgan aktivlarga qarshi ularni klassifikatsiya qilish asosida zaxiralar yaratilishini taʼminlaydi;
qonun hujjatlarida belgilangan tartibga va xalqaro standartlarga muvofiq bank buxgalteriya hisobi va hisoboti yuritilishini tashkil etadi;
bankning hududiy boshqaruv organlari va boʻlinmalari rahbarlarini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tayinlaydi va ishdan boʻshatadi, bankning kadrlar tarkibi tayyorlanishini va qayta tayyorlanishini taʼminlaydi;
Bank kengashining uning vakolatiga kiruvchi masalalar boʻyicha qarorlarining bajarilishini taʼminlaydi;
Bank kengashi va muassislarning birinchi talabi boʻyicha moliyaviy hisobotni va bank faoliyati toʻgʻrisidagi boshqa axborotlarni taqdim etadi;
Bank kengashi oldida bank faoliyatining moliyaviy natijalari uchun belgilangan tartibda hisob beradi;
Bank kengashida koʻrib chiqish uchun bankni rivojlantirish strategiyasi, bankning tashkiliy-boshqaruv tuzilmasini takomillashtirish masalalari, Bank boshqaruvi vakolatiga taalluqli boshqa masalalar boʻyicha takliflar kiritadi;
Boshqaruv Bank kengashiga hisob beradi. Bank kengashi vakolatiga tegishli masalalar hal qilish uchun Bank boshqaruviga berilishi mumkin emas.
Bank boshqaruvi Bank kengashi bilan kelishilgan holda quyidagilar toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi:
bank aksiyadorlarining yillik va navbatdan tashqari umumiy majlislarini chaqirish;
bankning zaxira va boshqa jamgʻarmalaridan foydalanish boʻyicha qarorlar qabul qilish;
oʻz vakolati doirasida mulkni sotib olish va begonalashtirish bilan bogʻliq yirik bitishuvlar, shu jumladan korxonalarga kreditlar berish (umumiy qiymati qaror qabul qilingan sanada bank sarmoyasining 1 foizdan koʻprogʻini tashkil qiladigan bitishuvlar yoki oʻzaro bogʻliq bir necha bitishuvlar);
agar ilgari berilgan kreditlar qaytarilmagan boʻlsa, bitta qarzdorga yangi kreditlar berish;
Bank ustavi bilan Kengash vakolatiga kiritilgan boshqa masalalarni hal etish.
30. Bank boshqaruvi raisi uning oʻrinbosarlari Bank kengashi taqdimnomasiga koʻra Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlanadi.
Bank boshqaruvi aʼzolarining soni va shaxsiy tarkibi (Boshqaruv raisidan tashqari) Bank kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
31. Bank boshqaruvi raisi bilan mehnat shartnomasini bank nomidan Bank kengashi raisi imzolaydi, Boshqaruv raisining oʻrinbosarlari, Boshqaruv aʼzolari va bank bosh buxgalteri bilan mehnat shartnomalarini Bank boshqaruvi raisi imzolaydi.
32. Bankning hududiy boshqarmalari va boʻlinmalari rahbarlari Bank boshqaruvi tomonidan tayinlanadi.
33. Bank xodimlari mazkur Ustavga va amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq Bank boshqaruvi raisi yoki bank boʻlinmalari rahbarlari bilan mehnat shartnomasi tuzadilar.
34. Bank boshqaruvi vakolatiga bankning kundalik faoliyatiga rahbarlik qilish boʻyicha barcha masalalar kiradi, bank Aksiyadorlarining umumiy majlisi va Bank kengashining mutlaq vakolatiga tegishli masalalar bundan mustasno. Bank boshqaruvi Bank kengashi qarorlarining bajarilishini tashkil etadi.
35. Boshqaruv raisi tezkor rahbarlikni amalga oshiradi va bank faoliyati uchun shaxsan javob beradi.
36. Bank kengashi va Boshqaruvi aʼzolari oʻz huquqlarini amalga oshirishda va majburiyatlarini bajarishda bank manfaatlarini koʻzlab harakat qilishlari lozim. Ular oʻz harakatlarining natijalari uchun amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq bank oldida javob beradilar.
37. Bank boshqaruvi birinchi zaruriyat tugʻilishi bilan bank muassislariga:
bankning yillik hisobotlarini;
amalga oshirilgan budjet operatsiyalari boʻyicha hisobotlarni;
bankning moliya-xoʻjalik faoliyatiga taalluqli boshqa maʼlumotlarni taqdim etishi shart.
BANKNING HISOBI VA HISOBOTI
38. Bank buxgalteriya hisobini yuritadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga va xalqaro standartlarga muvofiq Markaziy bank tomonidan belgilangan tartibda moliyaviy hisobot taqdim etadi.
Bank oʻz moliyaviy hisobotlarini ularning toʻgʻriligi tasdiqlangandan soʻng, Markaziy bank tomonidan belgilanadigan shakllar boʻyicha va muddatlarda matbuotda eʼlon qiladi.
Bankning yillik hisobotida, buxgalteriya balansida, foyda va zararlar hisobidagi maʼlumotlarning toʻgʻriligi bank taftish komissiyasi tomonidan tasdiqlanishi kerak. Bankning yillik hisoboti Bank kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
Bankning operatsiya yili 1-yanvardan boshlanadi va 31-dekabrda tugallanadi.
BANKDA NAZORAT TIZIMI
39. Bankning moliya-xoʻjalik faoliyatini taftish qilish va tekshirish bank taftish komissiyasi, ichki audit xizmati, mustaqil auditor tashkilotlar va qonun hujjatlariga muvofiq bunday tekshirish vakolati berilgan boshqa nazorat qiluvchi organlar tomonidan amalga oshiriladi.
40. Taftish komissiyasi aʼzolarining soni va uning vakolatlari muddati Bank kengashi tomonidan belgilanadi, uning vakolatlari qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi.
Bankning taftish komissiyasi aʼzolari ayni bir vaqtda Bank kengashi, Bank boshqaruvi aʼzolari boʻlishi va Bank boshqaruvi organlarida boshqa lavozimlarni egallashi mumkin emas.
Taftish komissiyasi aʼzolari oʻz zimmalariga yuklangan vazifalarning vijdonan bajarilishi uchun javob beradilar.
Taftish komissiyasiga yuklangan funksiyalarni bajarish chogʻida komissiya bankda biron-bir shtatli lavozimni egallamaydigan shaxslar orasidan ekspertlar jalb qilishi mumkin.
Taftish komissiyasi bank tomonidan qonun hujjatlariga va uning faoliyatini tartibga soluvchi boshqa hujjatlarga rioya qilinishini, bank ichida nazoratning yoʻlga qoʻyilishini, bank tomonidan yil davomida amalga oshirilgan kredit, hisob-kitob, valyuta va boshqa operatsiyalarni (kompleks yoki tanlab tekshirish yoʻli bilan), kassa va mol-mulklar holatini tekshiradi.
Taftish komissiyasi Bank majlisiga yoki Kengashiga oʻtkazilgan taftish toʻgʻrisidagi hisobotni va Markaziy bankka hisobot nusxasini, zarur hollarda kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha tavsiyanomalar bilan, shuningdek tasdiqlashga taqdim etilgan balans hamda foyda va zararlar toʻgʻrisidagi hisobotning bankdagi ishlarning haqiqiy ahvoliga muvofiqligi haqidagi xulosani, ularni tasdiqlash boʻyicha tavsiyanomalar bilan birga taqdim etadi.
Bankning moliya-xoʻjalik faoliyatini taftish qilish va tekshirishlar Taftish komissiyasi tasdiqlagan reja boʻyicha ham, bank Aksiyadorlarining umumiy majlisi va Kengash topshirigʻi yoki ovoz beriladigan aksiyalarning kamida oʻn foiziga ega boʻlgan aksiyadorning talabi boʻyicha ham oʻtkaziladi. Taftish komissiyasi taftish natijalari boʻyicha navbatdan tashqari majlis chaqirilishini talab qilish huquqiga ega.
41. Bank kengashi ichki audit xizmatini tashkil etadi, u qonun hujjatlariga muvofiq faoliyat koʻrsatadi.
BANKNI QAYTA TAShKIL ETISh VA UNING FAOLIYATINI TOʻXTATISh
42. Bankni qayta tashkil etish yoki uning faoliyatini toʻxtatish amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
43. Bankni qayta tashkil etish yoki uning faoliyatini toʻxtatish toʻgʻrisidagi eʼlon matbuotda eʼlon qilinadi.
Keyingi tahrirga qarang.