Vazirlar Mahkamasining “Milliy haydovchilik guvohnomasining hamda avtomototransport vositasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning yangi namunalarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 2-martdagi 116-son hamda “Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 23-fevraldagi 139-son qarorlariga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini litsenziyalash tartibi toʻgʻrisida nizom 1-ilovaga muvofiq;

Davlat taʼlim muassasalari va avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini amalga oshiruvchi boshqa yuridik shaxslarning oʻquv guruhlarini roʻyxatga olish, shuningdek imtihonlarni oʻtkazish va milliy haydovchilik guvohnomasini berish tartibi toʻgʻrisida nizom 2-ilovaga muvofiq;

Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibi toʻgʻrisida nizom 3-ilovaga muvofiq;

Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashga qoʻyiladigan davlat talablari 4-ilovaga muvofiq;

Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarining malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 6-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin.

3. 2018-yil 1-avgustdan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 7-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Adliya vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

5. Vazirliklar va idoralar oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari — “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ boshqaruvi raisi A.J. Ramatov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.A. Abduxakimov, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻi U.N. Tashkenbayev va ichki ishlar vaziri P.R. Bobojonov zimmasiga yuklansin.

1. Mazkur Nizom avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini litsenziyalash tartibini belgilaydi.

2. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini tashkil etish uchun yuridik shaxslarga litsenziya berish, litsenziyaning amal qilish muddatini uzaytirish, litsenziya amal qilishini toʻxtatib turish yoki toʻxtatish, shuningdek, uni bekor qilish va qayta rasmiylashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi.

3. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya cheklanmagan muddatga beriladi.

4. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslarga qoʻyiladigan umumiy litsenziya talablari va shartlariga quyidagilar kiradi:

Oʻzbekiston Respublikasining taʼlim sohasidagi qonun va qonunchilik hujjatlariga majburiy rioya qilish;

taʼlimning majburiy ravishda dunyoviy xarakterda boʻlishi, taʼlim jarayonida urushni, zoʻravonlikni targʻib qilishdan foydalanishga, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinligi kamsitilishiga, mamlakatdagi xavfsizlik va ijtimoiy-siyosiy barqarorlikka, jamiyatning huquqiy va maʼnaviy asoslariga, fuqarolar osoyishtaligiga, millatlararo va dinlararo totuvlikka raxna solinishiga, Oʻzbekiston Respublikasi toʻgʻrisida ishonchsiz maʼlumotlar tarqatilishiga va xalqning tarixiy, madaniy va maʼnaviy qadriyatlari buzib koʻrsatilishiga yoʻl qoʻymaslik;

ilgʻor xalqaro tajribalarni inobatga olgan holda, oʻqitishning innovatsion shakllari, usullari va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish asosida taʼlim sohasida faoliyat samaradorligi va natijadorligini oshirish;

taʼlim jarayonini avtomototransport vositalarini boshqarayotgan shaxslar (haydovchilar)ning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari, avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashga qoʻyiladigan davlat talablariga, oʻquv rejalariga va fanlarning oʻquv dasturlariga muvofiq tashkil etish;

litsenziya daʼvogarida litsenziyalanayotgan faoliyatni bajarish uchun moʻljallangan, unga mulkiy yoki boshqa ashyoviy huquq bilan tegishli boʻlgan, har biri kamida 40 m² maydonga ega boʻlgan va bitta hududda joylashgan ikki yoki undan ortiq auditoriyalarning mavjud boʻlishi;

har bir auditoriyada videoproyektor yoki diagonali 50 duymdan kam boʻlmagan interaktiv monitor (televizor), kompyuter, audio va videokuzatuv tizimi, yoʻl harakati qoidalari boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalar, shuningdek, oʻquv jarayoni va yakuniy test sinovlarining oshkoraligini taʼminlash uchun yozib olish tizimining mavjud boʻlishi;

oʻquv jarayoniga oʻzlashtirishni oshirishga yoʻnaltirilgan oʻqitish monitoringini olib borish va rejalashtirishning avtomatlashtirilgan axborot tizimini joriy etish;

taʼlim jarayonining belgilangan darajadagi natijadorligiga erishish uchun taʼlim jarayonining ishtirokchilarini zarur darsliklar, oʻquv-metodik adabiyotlar va boshqa axborot-kutubxona resurslari bilan taʼminlash;

har bir oʻqituvchini oʻquv dasturlari, turli pedagogik texnologiyalardan foydalanish yoʻriqnomalarini oʻz ichiga olgan batafsil texnologik xaritalar bilan taʼminlash;

har bir taʼlim oluvchi (tinglovchi)ni butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan davlat talablariga muvofiq uch oʻlchamli animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar bilan taʼminlash;

taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning bilimlarini yakuniy test sinovlaridan oʻtkazish uchun kompyuterlar bilan jihozlangan alohida auditoriyaning mavjud boʻlishi.

5. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarining malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslarga qoʻyiladigan maxsus litsenziya talablari va shartlariga quyidagilar kiradi:

yoʻl harakati qoidalari va yoʻl harakati xavfsizligi asoslari boʻyicha oʻquv auditoriyasini avtomototransport vositalarini boshqarayotgan shaxslar (haydovchilar)ning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga asosan va shu talablarga qatʼiy mos ravishda jihozlash;

avtomototransport vositalarini boshqarayotgan shaxslar (haydovchilar)ning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga muvofiq malaka oshirish kurslarida bilimlar oʻzlashtirilishi sifatini aniqlash uchun animatsiya effektlariga ega yagona test dasturining mavjud boʻlishi;

avtomototransport vositalarini boshqarayotgan shaxslar (haydovchilar)ning malakasini oshirish boʻyicha davlat talablariga muvofiq oʻqituvchilar tarkibining mavjud boʻlishi;

bitiruvchilarga belgilangan tartibda malaka oshirish kurslarini tugatganligi toʻgʻrisida sertifikat berish.

6. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilari tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslarga qoʻyiladigan maxsus litsenziya talablari va shartlariga quyidagilar kiradi:

yoʻl harakati qoidalari, yoʻl harakati xavfsizligi asoslari va birinchi yordam koʻrsatish boʻyicha oʻquv auditoriyasini avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashga qoʻyiladigan davlat talablarida belgilangan tartib asosida jihozlash;

avtomototransport vositalarining tuzilishi, ishlatilish asoslari, ularga texnik (servis) xizmat koʻrsatish va mehnatni muhofaza qilish boʻyicha oʻquv auditoriyasini avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashga qoʻyiladigan davlat talablarida belgilangan tartib asosida jihozlash;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha davlat talablariga muvofiq oʻqituvchilar va instruktorlar tarkibining mavjud boʻlishi;

litsenziya daʼvogarida litsenziyalanayotgan faoliyatni amalga oshirish uchun moʻljallangan, unga mulkiy yoki boshqa ashyoviy huquq bilan tegishli boʻlgan, belgilangan tartibda qayta jihozlangan va roʻyxatga olingan oʻquv avtomototransport vositalari yoki shahar elektr transporti vositalarining mavjudligi;

litsenziya daʼvogarida litsenziyalanayotgan faoliyatni amalga oshirish uchun moʻljallangan, unga mulkiy yoki boshqa ashyoviy huquq bilan tegishli boʻlgan, belgilangan tartibda jihozlangan oʻquv avtodromi yoki yopiq maydonning mavjudligi;

bitiruvchilarga oʻquv kurslarini tugatgani toʻgʻrisida belgilangan tartibda guvohnomalar berish;

7. Litsenziya olish uchun litsenziya daʼvogari quyidagi hujjatlarni Davlat xizmatlari markazlariga taqdim etadi yoki elektron shaklda Yagona interaktiv davlat xizmatlari portaliga yuboradi:

yuridik shaxsning nomi va tashkiliy-huquqiy shakli, joylashgan joyi (pochta manzili), nodavlat taʼlim faoliyatini amalga oshirish joyi manzillari, bank muassasasining nomi va bankdagi hisob raqami, faoliyatning litsenziyalanayotgan turi, taʼlim faoliyati yoʻnalishlari roʻyxati koʻrsatilgan litsenziya berish toʻgʻrisidagi ariza. Litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizada litsenziya daʼvogarining litsenziya talablari va shartlariga roziligi va elektron manzili koʻrsatiladi;

yongʻin va sanitariya-epidemiologiya nazorati organlarining mavjud binolar va xonalarning yongʻin xavfsizligi talablariga va sanitariya-gigiyena normalariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosalari;

oʻzlashtirishni koʻtarishga yoʻnaltirilgan, oʻqitishni monitoring qilish va rejalashtirish imkonini beruvchi avtomatlashtirilgan axborot tizimini mulkiy yoki boshqa ashyoviy huquq bilan yuridik shaxsga tegishliligi haqidagi hujjat;

butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan davlat talablariga muvofiq uch oʻlchamli animatsiya effektlari va videokontentga ega avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash uchun alohida hamda ularning malakasini oshirish uchun alohida ishlab chiqilgan elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar bilan akkreditatsiya muddatiga mulkiy yoki boshqa ashyoviy huquq bilan taʼminlanganligi haqidagi hujjat;

avtomototransport vositalarini boshqarayotgan shaxslar (haydovchilar)ning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga muvofiq malaka oshirish kurslarida bilimlar oʻzlashtirilishini aniqlash uchun animatsiya effektlariga ega yagona test dasturining akkreditatsiya muddatiga mulkiy yoki boshqa ashyoviy huquq bilan taʼminlanganligi haqidagi hujjat;

oʻqituvchi va amaliy boshqaruv instruktorlari haqida maʼlumot;

oʻquv rejasi va dasturlarining elektron shaklda;

litsenziya daʼvogari tomonidan arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizada litsenziya daʼvogarining elektron manzili koʻrsatilgani uning arizasi boʻyicha qabul qilingan qaror haqidagi elektron shaklda xabarnoma olishga boʻlgan roziligi hisoblanadi.

8. Ishonchsiz yoki notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etilganligi uchun litsenziya daʼvogari qonun hujjatlariga muvofiq javob beradi.

9. Litsenziya daʼvogarining arizasini koʻrib chiqish uchun eng kam oylik ish haqining ikki baravari miqdorida yigʻim undiriladi.

Litsenziya daʼvogarining litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim summasi litsenziyalovchi organ hisob raqamiga oʻtkaziladi.

Litsenziya daʼvogari berilgan arizadan voz kechgan taqdirda toʻlangan yigʻim summasi qaytarilmaydi.

10. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini litsenziyalash ushbu Nizomga ilovadagi sxemaga muvofiq amalga oshiriladi.

Ariza Davlat xizmatlari markazlari orqali topshirilganda, masʼul xodim litsenziya berish uchun ariza va boshqa zarur hujjatlarni roʻyxat asosida qabul qiladi. Davlat xizmatlari markazlarining masʼul xodimi litsenziya daʼvogarining arizasini zarur hujjatlar bilan birga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasiga ariza qabul qilingan kuni yuboradi.

Ariza Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali yuborilganda, litsenziya daʼvogarining arizasi qabul qilinganligi haqidagi elektron xabar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining masʼul xodimi tomonidan litsenziya daʼvogarining elektron manziliga yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi ariza qabul qilgandan soʻng 9 ish kuni ichida hujjatlarning litsenziya talablari va shartlariga muvofiqligini oʻrganadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi (uning hududiy boʻlimlari) Ichki ishlar vazirligi Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati va Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligining hududiy boʻlinmalaridan malakali mutaxassislarni jalb etgan holda litsenziya daʼvogarining davlat talablarida nazarda tutilgan moddiy-texnik va oʻquv-metodik bazaga ega ekanligi toʻgʻrisidagi ekspertiza xulosalarini tayyorlash jarayonini tashkil etadi.

Ijobiy qaror qabul qilinganda elektron litsenziya rasmiylashtiriladi, elektron raqamli imzo bilan tasdiqlab, davlat boji toʻlangandan keyin Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali litsenziya daʼvogariga yuboriladi.

Litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, 1 ish kuni mobaynida litsenziya daʼvogariga rad etish sabablari va litsenziya daʼvogari ularni bartaraf etgan holda qayta koʻrib chiqish uchun ariza berishi mumkin boʻlgan muddat koʻrsatilgan bildirishnomani Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali yuboradi.

Litsenziya berish yoki litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror litsenziya daʼvogarining arizasi olingan kundan boshlab 9 ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatda qabul qilinadi.

11. Litsenziyalar qonunchilikda belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.

Berilgan, toʻxtatib turilgan, yangilangan, qayta rasmiylashtirilgan va bekor qilingan litsenziyalar “Litsenziya” axborot tizimlari kompleksi reyestriga kiritiladi.

12. Litsenziya berish “Faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan sabablar boʻyicha rad etilishi mumkin.

Litsenziya daʼvogari litsenziya berishning rad etilishi toʻgʻrisidagi qaror, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi xodimlarining xatti-harakati (harakatsizligi) yuzasidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga ega.

13. Litsenziya berishning rad etilishiga asos boʻlgan sabablar litsenziya daʼvogari tomonidan bartaraf etilgan taqdirda, hujjatlarni takroran koʻrib chiqish litsenziya daʼvogarining arizasi olingan kundan boshlab 10 ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatda koʻrib chiqiladi.

Litsenziya daʼvogarining arizasini qayta koʻrib chiqishda litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisida avvalgi bildirishnomada koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha litsenziya berishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Litsenziya daʼvogarlarining arizalarini takroran koʻrib chiqish uchun yigʻim undirilmaydi.

Litsenziya berish rad etilgani toʻgʻrisidagi bildirishnomada koʻrsatilgan muddat oʻtgandan keyin berilgan ariza yangidan berilgan ariza hisoblanadi.

14. Litsenziat qayta tashkil etilgan, uning nomi yoki joylashgan joyi (pochta manzili), tashkiliy-huquqiy shakli oʻzgargan taqdirda, litsenziat yoki uning huquqiy vorisi qayta roʻyxatdan oʻtganidan keyin bir oy muddatda litsenziyalovchi organga, koʻrsatib oʻtilgan maʼlumotlarni tasdiqlovchi tegishli hujjatlarni ilova qilgan holda, litsenziyani qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida Davlat xizmatlari markazlariga yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali elektron shaklda litsenziyani qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida ariza berishi shart.

15. Litsenziat taʼlim faoliyatini olib borish manzili oʻzgarsa, qoʻshimcha manzilda faoliyat olib borsa, qoʻshimcha taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha faoliyat olib bormoqchi boʻlsa, qayta roʻyxatdan oʻtganidan keyin bir oy muddatda litsenziyalovchi organga, koʻrsatib oʻtilgan maʼlumotlarni tasdiqlovchi tegishli hujjatlarni ilova qilgan holda, litsenziyani qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida Davlat xizmatlari markazlariga yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali ariza berishi shart.

16. Litsenziat litsenziya qayta rasmiylashtirilgunga qadar unda koʻrsatilgan faoliyatni avval berilgan litsenziya asosida amalga oshiradi.

17. Litsenziya Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan tegishli hujjatlar ilova qilingan holda litsenziyani qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisidagi ariza olingan kundan boshlab 10 ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatda qayta rasmiylashtiriladi.

18. Litsenziyani qayta rasmiylashtirishda litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish uchun toʻlanadigan yigʻimning 50 foizi miqdorida undiriladi. Yigʻim summasi litsenziyalovchi organ hisob raqamiga oʻtkaziladi.

19. Litsenziat litsenziya berish toʻgʻrisida qaror qabul qilingani haqida bildirishnoma yuborilgan (topshirilgan) vaqtdan boshlab ikki oy mobaynida, litsenziyalovchi organga litsenziya berilgani uchun davlat boji toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjatni taqdim etmasa Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi litsenziyani bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.

20. Litsenziya daʼvogarining nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish maqsadida litsenziya olish uchun ariza topshirgani litsenziya shartlari va talablariga rioya etishiga boʻlgan roziligi hisoblanadi.

21. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi, taʼlimni boshqarish tizimi organlari va boshqa vakolatli organlar litsenziya shartlari va talablariga litsenziat tomonidan rioya etilishini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda nazorat qiladi.

Ichki ishlar vazirligining Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimida davriy ravishda oʻquv jarayonining monitoringini olib boradi va aniqlangan kamchiliklar yuzasidan rasmiylashtirilgan dalolatnoma asosida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasiga taqdimnoma kiritadi.

22. Litsenziyalovchi organ litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini nazorat qilishda oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:

litsenziya talablari va shartlariga litsenziat tomonidan rioya etilishini rejali tekshirish;

litsenziya talablari va shartlari litsenziat tomonidan buzilganligidan dalolat beruvchi hollar mavjud boʻlgan taqdirda, litsenziat tomonidan litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tekshirish;

litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini tekshirish chogʻida paydo boʻladigan masalalar boʻyicha zarur axborotni litsenziatdan soʻrash va olish;

tekshirishlar natijalari asosida litsenziya talablari va shartlarining litsenziat tomonidan buzilishlarini aniq koʻrsatgan holda dalolatnomalar (maʼlumotnomalar) rasmiylashtirish;

litsenziatga litsenziya talablari va shartlarining buzilishlarini bartaraf etish majburiyatini yuklovchi qarorlar chiqarish, ularni bartaraf etish muddatlarini belgilash;

idoraviy mansubligi va tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, litsenziatlarni attestatsiya va davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazish;

qonun buzilishining qoʻpol holatlari aniqlanganda litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish va toʻxtatish yoxud litsenziyani bekor qilish toʻgʻrisida qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qaror chiqarish.

23. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha xizmat koʻrsatish faoliyatni litsenziyalash uchun qoʻshimcha litsenziya talablari va shartlariga litsenziat tomonidan rioya etilishini rejali tekshirish Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining vakolatli vakili ishtirokida amalga oshiriladi.

24. Litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini tekshirishda litsenziyalovchi organ xodimlari tomonidan ikki nusxada dalolatnoma tuziladi, ularning bittasi litsenziatga beriladi, ikkinchi nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasida qoladi.

25. Litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish, toʻxtatish, litsenziyani bekor qilish “Faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan hollarda va tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

26. Litsenziat litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish yoki toʻxtatish, shuningdek litsenziyani bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror yuzasidan sudga shikoyat qilish huquqiga ega.

27. Litsenziyalovchi organ taʼlim turlari boʻyicha “Litsenziya” axborot tizimlari kompleksida litsenziyalar reyestrini yuritadi.

Litsenziyalar reyestrida quyidagilar koʻrsatilishi zarur:

litsenziatlar toʻgʻrisidagi asosiy maʼlumotlar, shu jumladan, yuridik shaxsning nomi, tashkiliy-huquqiy shakli, tashkilot rahbarining familiyasi, ismi, otasining ismi, pochta manzili, telefon, faks;

nodavlat taʼlim faoliyatining turi, litsenziyalanayotgan taʼlim yoʻnalishi, faoliyat amalga oshiriladigan manzil, xizmat telefoni, faks;

litsenziyaning berilgan sana va tartib raqami;

litsenziyani qayta rasmiylashtirish, amal qilish muddatini uzaytirish, toʻxtatib turish va qayta tiklash asoslari va sanalari;

litsenziyaning amal qilishini toʻxtatish asosi va sanasi;

litsenziyani bekor qilishning asosi va sanasi.

28. Litsenziyalar reyestridagi maʼlumotlar “Litsenziya” axborot tizimlari kompleksidagi veb-saytda joylashtiriladi va tanishish uchun ochiq hisoblanadi.

29. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatini koʻrsatish faoliyatni amalga oshirish uchun huquq berish boʻyicha litsenziyani berish yoki amal qilish muddatini uzaytish uchun eng kam oylik ish haqining oʻn baravari miqdorida davlat boji undiriladi.

30. Davlat boji summasi quyidagi tartibda taqsimlanadi:

20 foizi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligining budjetdan tashqari jamgʻarmasi shaxsiy hisob raqamiga oʻtkaziladi;

20 foizi axborot-kommunikatsiya xizmatlaridan foydalangan holda xizmatlar koʻrsatish hamda moddiy-texnika bazasini mustahkamlash uchun litsenziyalovchi organning maxsus hisob raqamiga oʻtkaziladi;

davlat boji summasining qolgan qismi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga oʻtkaziladi.

31. Mazkur Nizom qoidalari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javob beradi.

1. Mazkur Nizom davlat taʼlim muassasalari va avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyat bilan shugʻullanuvchi boshqa yuridik shaxslarning (keyingi oʻrinlarda oʻquv tashkilotlari deb ataladi) oʻquv guruhlarini roʻyxatga olish, Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati (keyingi oʻrinlarda DYHXX deb ataladi) va uning hududiy boʻlinmalarida avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish huquqini berishga doir imtihonlarni oʻtkazish va milliy haydovchilik guvohnomasini berish tartibini belgilaydi.

2. Barcha avtomototransport vositalari oʻz turi, vazifasi va boshqarish xususiyatlariga koʻra “A”, “B”, “C”, “D”, “BE”, “CE” va “DE” toifalarga hamda tramvay va trolleybuslarga boʻlinadi. Ularni boshqarish uchun berilgan haydovchilik guvohnomasining tegishli pozitsiyasida shu toifali transport vositasini boshqarish uchun ruxsat berilgan sana va muddati koʻrsatiladi.

3. Haydovchilik guvohnomasining “A”, “B”, “C”, “D”, “BE”, “CE” va “DE” pozitsiyasining tegishli grafalarida ruxsat beruvchi belgi (sana va muddat koʻrsatilgan) boʻlgan shaxslar quyidagi avtomototransport vositalarini boshqarish huquqiga ega:

“A” — mototsikllar va ularga tenglashtirilgan mototransport vositalari;

“B” — ruxsat etilgan toʻla vazni 3 500 kg dan oshmaydigan yoki haydovchining oʻrindigʻidan tashqari oʻrindiqlar soni sakkiztadan ortiq boʻlmagan, shuningdek, ular bazasida ishlab chiqarilgan qoʻl bilan boshqariladigan avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq boʻlmagan “B” toifadagi avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq boʻlgan lekin “B” toifadagi avtotransport vositasining aslahalangan vaznidan ortiq boʻlmagan va avtotransport vositalari tarkibining ruxsat etilgan toʻla vazni 3 500 kg dan ortiq boʻlmagan tirkamali “B” toifadagi avtotransport vositalari;

“C” — ruxsat etilgan toʻla vazni 3 500 kg dan ortiq boʻlgan avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq boʻlmagan “C” toifadagi avtotransport vositalari;

“D” — yoʻlovchi tashishga moʻljallangan, haydovchi oʻrindigʻidan tashqari oʻrindiqlar soni sakkiztadan ortiq boʻlgan avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq boʻlmagan “D” toifadagi avtotransport vositalari;

“BE” — tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq yoki tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni aslahalangan avtotransport vositasining vaznidan ortiq boʻlgan “B” toifadagi avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq lekin transport vositalari tarkibining ruxsat etilgan toʻla vazni 3 500 kg dan ortiq boʻlmagan “B” toifadagi avtotransport vositalari;

“CE” — tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq boʻlgan “C” toifadagi avtotransport vositalari;

“DE” — tirkamasining ruxsat etilgan toʻla vazni 750 kg dan ortiq boʻlgan “D” toifadagi avtotransport vositalari hamda boʻgʻimli avtobuslar.

Tramvay haydovchisiga faqat tramvay, trolleybus haydovchisiga faqat trolleybus boshqarishga ruxsat etiladi.

4. Davlat taʼlim muassasalari avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash xizmatlari koʻrsatish boʻyicha oʻz faoliyatini boshlangunga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Yoʻl harakati xavfsizligi bosh boshqarmasining (keyingi oʻrinlarda YHXBB deb ataladi) xulosasini oladi. Davlat taʼlim muassasalari YHXBBga yuqori turuvchi davlat idorasi orqali belgilangan tartibda murojaat qiladi.

Xulosa chiqarilgunga qadar YHXBB qarori asosida, tekshiruv komissiyasi tomonidan haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash bilan shugʻullanuvchi davlat taʼlim muassasasining moddiy-texnika va oʻquv-metodik bazasi har tomonlama koʻrikdan oʻtkaziladi.

5. Tekshiruv komissiyasi tarkibiga hududiy yoʻl harakati xavfsizligi boshqarmasi (keyingi oʻrinlarda YHXB deb ataladi), hokimliklar qoshidagi harakat xavfsizligi komissiyasi, Kasb-hunar taʼlimi markazi va Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligining hududiy boʻlinmalari vakillari kiradi.

Komissiya ishiga haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash sohasidagi mutaxassislar, shu jumladan davlat taʼlim muassasalari va avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik shaxslar (keyingi oʻrinlarda oʻquv tashkilotlari deb ataladi), shuningdek, tasarrufida davlat taʼlim muassasasi boʻlgan vazirliklar va idoralar vakillari jalb etilishi mumkin.

6. Komissiya davlat taʼlim muassasasining quyidagi talablarga javob berishini oʻrganib chiqadi:

har biri 40 m² dan kichik boʻlmagan maydonga ega va bitta hududda joylashgan ikki yoki undan ortiq auditoriyalarning mavjud boʻlishi;

har bir auditoriyada videoproyektor yoki diagonali 50 duymdan kichik boʻlmagan interaktiv monitor (televizor), kompyuterlar, audio va videokuzatuv tizimi, yoʻl harakati qoidalari boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalar, shuningdek, oʻquv jarayoni va yakuniy test sinovlarining oshkoraligini taʼminlash uchun yozib olish tizimining mavjud boʻlishi;

taʼlim oluvchilarning bilimlarini yakuniy test sinovlaridan oʻtkazish uchun kompyuterlar bilan jihozlangan alohida auditoriyaning mavjud boʻlishi;

oʻquv jarayoniga oʻzlashtirishni koʻtarishga yoʻnaltirilgan oʻqitishni monitoring qilish va rejalashtirish imkonini beruvchi avtomatlashtirilgan axborot tizimi joriy etilganligi;

avtomototransport vositalarini boshqarayotgan shaxslar (haydovchilar)ning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga muvofiq malaka oshirish kurslarida bilimlarni oʻzlashtirish sifatini aniqlash uchun animatsiya effektlariga ega yagona test dasturining mavjud boʻlishi;

taʼlim dasturlarini belgilangan darajadagi sifat va natijaviylik bilan amalga oshirish uchun zarur darsliklar, oʻquv-metodik adabiyotlar va boshqa axborot-kutubxona resurslari bilan taʼminlanganligi;

har bir oʻqituvchining oʻquv dasturlari, turli pedagogik texnologiyalardan foydalanish yoʻriqnomalarini oʻz ichiga olgan batafsil texnologik xaritalar bilan taʼminlanganligi;

har bir taʼlim oluvchi (tinglovchi)ni butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan davlat talablariga muvofiq va avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash uchun alohida hamda ularning malakasini oshirish uchun alohida ishlab chiqilgan uch oʻlchamli animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar bilan taʼminlash;

oʻquv auditoriyasining yoʻl harakati qoidalari va yoʻl harakati xavfsizligi asoslari boʻyicha avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablarida belgilangan tartib asosida jihozlanganligi;

avtomototransport vositalarining tuzilishi, ishlatilish asoslari, ularga texnik (servis) xizmat koʻrsatish va mehnat muhofazasi boʻyicha oʻquv auditoriyasining avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashga qoʻyiladigan davlat talablarida belgilangan tartib asosida jihozlanganligi;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga muvofiq oʻqituvchilar va instruktorlar tarkibining mavjudligi;

oʻquv jarayoniga jalb etilgan muhandis-pedagoglar va instruktorlarning maʼlumoti va maxsus bilimlari darajasining mavjudligi, shuningdek, oʻquv xonalarining haydovchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha darslarni oʻtkazishga tayyorligi;

belgilangan tartibda qayta jihozlangan va roʻyxatga olingan oʻquv avtomototransport vositalari yoki shahar elektr transporti vositalarining mavjudligi;

belgilangan tartibda jihozlangan oʻquv avtodromi yoki yopiq maydonning mavjudligi;

oʻquv tashkilotining ish rejasiga kiritilgan avtomobilni boshqarish boʻyicha amaliy mashgʻulotlarni toʻliq oʻtkazish uchun yetarli darajada yonilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlanganligi;

bitiruvchilarga belgilangan tartibda malaka oshirish kurslarini tugatganligi toʻgʻrisida sertifikat hamda haydovchilarni tayyorlash yoki qayta tayyorlash kurslarini tugatgani toʻgʻrisida guvohnoma berilishi.

Oʻquv tashkilotining unga mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquq asosida tegishli boʻlgan oʻquv xonalari, ulardagi jihozlar va mashq avtomobillaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Davlat budjeti hisobidan taʼminlangan oʻquv xonalari, oʻquv-mashq avtomobillari va oʻquv dasturlarini nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxslarga ijaraga va (yoki) subijaraga berish taqiqlanadi.

7. Davlat taʼlim muassasasi mazkur Nizomning 6-bandi talablariga muvofiqligi tekshiruv komissiyasi (5-bandda koʻrsatilgan) tomonidan oʻrganib chiqib, yakunlari boʻyicha uch nusxada dalolatnoma tuzadi.

Dalolatnoma hududiy YHXB boshligʻi tomonidan tasdiqlanib, xulosa tayyorlash uchun YHXBBga yuboriladi, bir nusxasi hududiy YHXBda va bir nusxasi davlat taʼlim muassasasining oʻzida saqlanadi.

8. Komissiya tomonidan taqdim etilgan dalolatnoma YHXBB tomonidan oʻrganib chiqilib, natijalari boʻyicha qaror qabul qiladi va ijro uchun hududiy YHXBlarga tegishli koʻrsatma beradi.

Davlat taʼlim muassasalarini hududiy YHXBlarda hisobga qoʻyish taʼlim muassasasining nomi, manzili, bank rekvizitlari, ustavni tasdiqlash (roʻyxatdan oʻtkazish) toʻgʻrisida maʼlumot, mahalliy davlat organlarining qarori raqami, tayyorlanadigan haydovchilarning toifalari koʻrsatilgan holda alohida jurnalda yuritiladi.

Davlat taʼlim muassasalarini hisobga olish jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi va hududiy YHXBda saqlanadi.

9. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxsning oʻquv guruhlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan belgilangan tartibda berilgan tegishli toifadagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyati uchun berilgan litsenziya asosida YHXBB koʻrsatmasiga asosan hududiy YHXBlar tomonidan roʻyxatga olinadi.

Oʻquv tashkilotlari tomonidan avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarining malaka oshirish kurslari yakuni boʻyicha hududiy YHXBga sertifikat olgan tinglovchilar, berilgan sana va sertifikat raqamini koʻrsatilgan holda roʻyxati taqdim etiladi.

Nodavlat taʼlim xizmatlarini amalga oshiruvchi yuridik shaxsning oʻquv guruhlarini hududiy YHXBlarda roʻyxatga olish boʻyicha maʼlumotlar oʻquv tashkilotining nomi, manzili, qaysi toifa(lar)dagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash huquqi berilganligi koʻrsatilgan holda alohida jurnalda yuritiladi.

Barcha oʻquv tashkilotlari guruhlarini roʻyxatga olish jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilishi va belgilangan muddatlar mobaynida hududiy YHXBda saqlanishi kerak.

10. Oʻquv tashkilotlarining rahbarlari hududiy YHXB bilan haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash oʻquv guruhlarida oʻqishning boshlanishi va tugashi muddatlari kelishilgandan soʻng, belgilangan tartibda guruh roʻyxatini hududiy YHXB kotibiyatida 10 kun muddat ichida ularni roʻyxatdan oʻtkazishi lozim.

Taqdim etilayotgan oʻquv guruhi maʼlumotlari varaqning oldi tomonida qayd etilib, shu varaqning orqa tomonida oʻqitiladigan oʻquvchilar roʻyxati qayd etiladi.

11. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash guruhlaridagi nomzodlar soni 25 kishidan oshmasligi lozim.

12. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash oʻquv guruhlarining roʻyxati mashgʻulotlar boshlanishidan avval hududiy YHXBga taqdim etiladi. Oʻquv guruhining roʻyxati hududiy YHXBning roʻyxatlash va imtihon olish boʻlinmalari (keyingi oʻrinlarda RvaIOB deb ataladi) tomonidan oʻquv guruhlarini roʻyxatga olish kitobida qayd etiladi.

13. Hududiy YHXBda belgilangan tartibda hisobga olingan barcha oʻquv tashkilotlarining oʻquv moddiy-texnika bazasi va faoliyati har yili kamida bir marotaba atroflicha, har bir oʻquv guruhlarining oʻquv jarayoni esa har oyda kamida bir marotaba hududiy YHXBlar tomonidan oʻrganib boriladi. Oʻrganish natijalari yuzasidan dalolatnoma tuzilib, ish faoliyatida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarni bartaraf etmasdan kelayotgan Davlat taʼlim muassasasining yuqori turuvchi tashkilotiga taqdimnoma yuboriladi.

14. Oʻquv tashkilotlari tomonidan belgilangan muddatlarda koʻrsatilgan kamchiliklar bartaraf etilmasa, ushbu oʻquv tashkilotlarining yangi oʻquv guruhlarini hududiy YHXBning RvaIOBlarida roʻyxatdan oʻtkazish toʻxtatiladi.

Yangi oʻquv guruhlarini roʻyxatdan oʻtkazish koʻrsatmadagi kamchiliklar oʻquv tashkilotlari tomonidan bartaraf etilgandan keyin tiklanadi.

15. Nodavlat taʼlim xizmatlari faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxsning avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan bogʻliq yoʻnalishlar boʻyicha faoliyatida litsenziya shartlari va talablariga litsenziat tomonidan rioya etmaslik holati yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlardagi hududiy boʻlimlari tegishli hududiy YHXBlar tomonidan xabardor qilinadi.

16. Hududiy YHXBning RvaIOBlarida avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash bilan shugʻullanuvchi barcha oʻquv tashkilotlari boʻyicha nazorat-kuzatuv yigʻmajildi yuritiladi. Unga oʻquv tashkilotiga avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash uchun Davlat inspeksiyasi tomonidan berilgan litsenziyadan nusxa, oʻquv avtomototransport vositalarining roʻyxati, amaliy mashgʻulotlar oʻtkaziladigan yoʻnalishlar xaritasining nusxasi va boshqa maʼlumotlar tikib boriladi.

17. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomasini olishni istagan shaxslar maxsus ishlab chiqilgan va belgilangan tartibda tasdiqlangan oʻquv reja va dasturlariga muvofiq taʼlim olishlari shart.

18. Milliy haydovchilik guvohnomasini olish uchun fuqarolar doimiy yoki vaqtinchalik turar joylaridagi, majburiy xizmatga chaqirilgan harbiy xizmatchilar xizmat joylaridagi hududiy YHXBning RvaIOBlarida imtihonlar topshiradi.

19. Alohida holatlarda (favqulodda holatlar yuz bergan vaqtda, oʻquv tashkilotlari imtihon olish joylaridan uzoq masofada joylashgan hududlarda va hokazo), istisno tariqasida, imtihonlar qabul qilish joyi yoki muddati hududiy YHXB rahbariyati tomonidan koʻrib chiqilishi mumkin.

20. “A”, “B”, “C” va “D” toifalaridagi avtomototransport vositalarini va tramvay, trolleybuslarni boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomalari hududiy YHXBning RvaIOBlarida nazariy va amaliy imtihonlarni topshirgan shaxslarga beriladi.

Tramvay va trolleybus haydovchiligiga oʻqiyotgan shaxslardan amaliy imtihonlar olishda hududiy YHXBning RvaIOBlari xodimi qatnashishi shart.

Tramvay yoki trolleybusni boshqarish huquqini olish uchun oʻqish istagida boʻlgan, ammo doimiy roʻyxatda turgan hududida bunday oʻquv tashkiloti mavjud boʻlmagan hamda boshqa hududda joylashgan oʻquv tashkilotida vaqtincha roʻyxatda turgan holda shahar elektr transportini boshqarish huquqini olish uchun taʼlim olgan shaxslarga tegishli toifadagi milliy haydovchilik guvohnomasini rasmiylashtirishda oʻquv tashkiloti joylashgan hududiy YHXBning RvaIOB xodimi ishtirokida rasmiylashtirilgan amaliy imtihon natijalari asos qilib olinadi.

21. “B” va (yoki) “D” toifali avtotransport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlgan shaxslardan “C” toifadagi avtotransport vositalari haydovchilarini qayta tayyorlashda, “B” va (yoki) “C” toifali avtotransport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlgan shaxslardan “D” toifadagi avtotransport vositalari haydovchilarini qayta tayyorlashda nazariy va amaliy imtihonlar topshiriladi. “BE”, “CE” va “DE” toifalardagi avtotransport vositalari haydovchilarini qayta tayyorlashda faqat amaliy imtihonlar topshiriladi.

Shaxs, agar avtotransport vositasini kamida uch yil mobaynida boshqargan boʻlsa, “D” toifasiga qayta tayyorlashga va imtihonlar topshirishga qoʻyiladi.

22. Amaliy imtihonlarda qaysi toifadagi avtomototransport vositasini boshqarish huquqini berish uchun olinayotgan boʻlsa, topshiruvchining faqat shu toifadagi avtomototransport vositasini boshqarish boʻyicha malakasi tekshiriladi.

23. Amaliy imtihonlar oʻquv tashkiloti tomonidan taqdim etilgan tegishli toifadagi boshqarishni oʻrgatish avtomototransport vositasida olinadi. Bunda “D” toifadagi avtotransport vositasini boshqarish boʻyicha milliy haydovchilik guvohnomasini olish uchun imtihonlar haydovchi oʻrindigʻidan tashqari oʻrindiqlar soni 16 tadan ortiq boʻlgan boshqarishni oʻrgatish avtobusida oʻtkaziladi.

Amaliy imtihon olinadigan transport vositalarining texnik holati hududiy YHXBning imtihon oluvchi xodimi tomonidan koʻzdan kechirilib, belgilangan talabga javob berishi tekshirilishi kerak.

24. Oliy taʼlim muassasalari va kasb-hunar kollejlarini avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash boʻyicha tasdiqlangan yagona oʻquv dasturiga kiritilgan fanlarni toʻliq oʻzlashtirilishini taqozo etgan ixtisosliklar boʻyicha tugatgan shaxslarga “B” yoki “B” va “C” toifadagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomasini olish uchun imtihonlar topshirishga ruxsat etiladi.

25. Oʻquv muddati yakunida “A” toifadagi mototransport vositasini boshqarish huquqiga ega boʻlish uchun 16 yoshga; “B” va (yoki) “C” toifadagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlish uchun 18 yoshga; “D” toifadagi avtotransport vositalarini, tramvay va trolleybuslarni boshqarish huquqiga ega boʻlish uchun 21 yoshga toʻlgan shaxslarga hududiy YHXBning RvaIOBda imtihonlar topshirishga ruxsat etiladi.

Ushbu Nizomning 54-bandida koʻrsatilgan holat bundan mustasno.

26. Maxsus tovushli va yorugʻlik ishoralari bilan jihozlangan yoki xavfli yuklarni tashiydigan avtotransport vositalarini boshqarish uchun oxirgi uch yil, shuningdek, shahar, shahar atrofidagi, shaharlararo va xalqaro yoʻnalishda qatnaydigan avtobuslarni va mikroavtobuslarni boshqarish uchun oxirgi besh yil mobaynida tegishli toifadagi avtotransport vositalarida haydovchi boʻlib ishlagan shaxslarga ruxsat etiladi.

Tijorat asosida yoʻlovchilarga avtotransport xizmati koʻrsatish uchun yengil avtomobillarni boshqarishga ruxsat avtotransport vositalarini oxirgi uch yil mobaynida boshqargan shaxslarga beriladi. Haydovchilik faoliyati muddatini belgilashda mehnat daftarchasidan koʻchirma, avtotransport vositasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi haqidagi guvohnoma, ijara shartnomasi yoki ishonchnoma asos boʻladi.

27. “C” yoki “D” toifalariga oid avtotransport vositalarini boshqarish uchun ayollarga yuk avtomobillarini yoki avtobuslarni boshqarish Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi tomonidan belgilangan muayyan cheklashlar (avtomobillarning yuk koʻtarishi 2,5 t dan, avtobusda yoʻlovchilarning soni 14 kishidan oshmasligi kerak) asosida ruxsat etiladi.

28. “BE”, “CE” va “DE” toifalaridagi avtotransport vositalari tarkiblarini boshqarish huquqi oxirgi oʻn ikki oy mobaynida tegishli toifalardagi avtotransport vositalarini boshqarish boʻyicha haydovchilik stajiga ega boʻlgan va oʻquv tashkilotida qayta tayyorgarlikdan oʻtgan hamda hududiy YHXBning RvaIOBda amaliy imtihonlarni muvaffaqiyatli topshirgan shaxslarga beriladi.

“DE” toifasidagi avtotransport vositalari tarkibini boshqarish huquqini olish uchun “D” toifasiga ega boʻlgan haydovchilardan amaliy imtihonlar boʻgʻimli avtobuslarda olinadi.

29. “D” toifadagi avtotransport vositasini boshqarish huquqi kamida uch yil mobaynida “B” yoki “C” toifasidagi avtotransport vositalarini boshqarish boʻyicha haydovchilik stajiga ega boʻlgan, oʻquv tashkilotida qayta tayyorgarlikdan oʻtgan hamda hududiy YHXBning RvaIOBda nazariy va amaliy imtihonlarni muvaffaqiyatli topshirgan shaxslarga beriladi.

30. Tijorat asosida yoʻlovchilar tashish boʻyicha avtotransport xizmatlari koʻrsatadigan, haydovchining oʻrindigʻidan tashqari toʻrttadan ortiq oʻrindiqlarga ega boʻlgan, biroq “D” toifasiga tegishli boʻlmagan yengil avtomobillarni boshqarishga kamida besh yil mobaynida tegishli toifadagi avtotransport vositalarini boshqargan haydovchilarga ruxsat etiladi.

31. Har qanday avtomototransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi haydovchilik guvohnomasi boʻlgan shaxslar, oʻn ikki oydan koʻp vaqt avtomototransport vositasini boshqarmagan boʻlsalar, ish beruvchi tomonidan ular hududiy YHXBning RvaIOBlariga nazariy va amaliy imtihonlarni topshirish uchun yuboriladi. Imtihonlarni ijobiy topshirgan shaxslar tashkilotlarda kamida 30 soatlik amaliy boshqarish boʻyicha koʻnikma (stajirovka)dan oʻtganidan keyin, ularga avtomototransport vositalarini mustaqil boshqarishiga ruxsat etiladi.

32. Agar tramvay yoki trolleybus haydovchilari oʻn ikki oydan koʻp vaqt shu toifadagi transport vositalarida haydovchi sifatida ishlamagan boʻlsalar, hududiy YHXBning RvaIOBlarida nazariy imtihonlar, tashkilot attestatsiya komissiyasi tomonidan ularning kasbiy bilimi va boshqarish tajribasi tekshirilib, amaliy imtihonlar olingandan soʻng, belgilangan yoʻnalishlarda 70 — 140 soat) amaliy boshqarish boʻyicha koʻnikma (stajirovka)dan oʻtganlaridan keyingina tramvay yoki trolleybusni mustaqil boshqarishlariga ruxsat etiladi.

33. Avtomobil transportida shahar, shahar atrofi, shaharlararo, xalqaro yoʻnalishlarda yoʻlovchilar tashish faoliyatini amalga oshirish istagini bildirgan haydovchilar yuridik shaxslarda belgilangan muddat va yoʻnalishlarda (“D” toifadagi avtotransport vositalarida haydovchilik tajribasiga ega boʻlgan haydovchilar uchun — 60 soat, haydovchilik tajribasiga ega boʻlmagan haydovchilar uchun — 224 soat) amaliy boshqarish boʻyicha koʻnikma (stajirovka)dan oʻtganlaridan keyingina tegishli toifadagi avtomobillarni mustaqil boshqarishlariga ruxsat etiladi.

34. Barcha avtomototransport vositalarining haydovchilari Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan muddatda, tijorat asosida yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish bilan shugʻullanuvchi haydovchilar esa bir yilda bir marta majburiy ravishda tibbiy koʻrikdan oʻtishlari shart.

35. Agar DYHXX organlari yoki avtotransport tashkilotlaridagi mansabdor shaxslarda haydovchining sogʻligʻiga nisbatan shubha tugʻilgan boʻlsa, unga belgilangan muddatdan oldin kasbiga layoqati boʻyicha tibbiy koʻrikdan qayta oʻtish uchun yoʻllanma berilishi mumkin.

36. Agar haydovchi kasbiga layoqati boʻyicha tibbiy koʻrikdan qayta oʻtishdan boʻyin tovlasa yoki u tibbiy komissiya tomonidan avtomototransport vositalarini boshqarishga noloyiq deb topilsa unga doir hujjatlar hududiy DYHXX xodimi tomonidan, belgilangan tartibda avtomototransport vositasini boshqarish huquqidan mahrum etish masalasini koʻrib chiqish uchun sud idoralariga yuboriladi.

Haydovchini tibbiy koʻrikdan qayta oʻtkazish haqidagi qaror hududiy YHXB boʻlinmalarining boshligʻi yoki guruhlarining katta inspektori, ular boʻlmaganda esa ichki ishlar boʻlimi boshligʻi yoki uning oʻrinbosari tomonidan qabul qilinadi.

37. Haydovchilarni avtomototransport vositalarini boshqarish huquqidan mahrum qilish toʻgʻrisidagi qaror qonunchilikda belgilangan tartibda qabul qilinadi. Avtomototransport vositalarini mast holda boshqarganligi uchun boshqarish huquqidan mahrum qilingan shaxslar, milliy haydovchilik guvohnomasini qaytarib olish uchun, mahrum qilish muddatidan qatʼi nazar, maʼmuriy jazo muddati nihoyasiga yetgach, majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtishlari, nazariy hamda amaliy imtihonlar topshirgunigacha malaka oshirishlari shart.

Bu holda imtihon komissiyasining qaroriga muvofiq boshqarish huquqidan mahrum qilingan biror toifadagi avtomototransport vositalarini boshqarish boʻyicha, “D” toifasi mavjud boʻlgan holatlarda “D” toifadagi avtotransport vositalarini boshqarish boʻyicha amaliy imtihonlar olinadi.

38. Birinchi marotaba haydovchilik guvohnomasini olish uchun murojaat qilgan barcha xorijiy fuqarolarga va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga milliy haydovchilik guvohnomalarini berish ushbu Nizomda nazarda tutilgan umumiy qoidalar asosida amalga oshiriladi.

39. Imtihonlarni qabul qilish va “A”, “B”, “C”, “D”, “BE”, “CE”, “DE” toifadagi avtomototransport vositalarini, shuningdek, tramvay, trolleybuslarni boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomalarni berish hududiy YHXBning RvaIOBlari tomonidan amalga oshiriladi.

40. Barcha toifadagi avtomototransport vositalarini boshqarish huquqini berish uchun nazariy va amaliy (tramvay, trolleybuslarni boshqarish huquqini berishdan tashqari) imtihonlarni hududiy YHXBning RvaIOBlarida imtihon olish komissiyalari qabul qiladi.

41. Hududiy YHXBning RvaIOBda imtihon olish komissiyasi tarkibi kamida uch kishidan iborat boʻlishi kerak.

Imtihon olish komissiyasi tarkibiga:

hududiy YHXBning RvaIOB boshligʻi (komissiya raisi);

hududiy YHXBning RvaIOB inspektori, oʻquv tashkilotlarining (imtihon topshirayotgan oʻquv guruhi oʻqituvchisi, shuningdek, oʻquv tashkilotidan bir nafardan ortiq oʻqituvchi jalb etilmasligi kerak), avtotransport korxonasi, mudofaa ishlari boʻlimi va boshqa tashkilotlarning vakillari kiritiladi.

42. Imtihonlar DYHXX boʻlinmalarining lavozim yoʻriqnomalarida imtihonlarni qabul qilish xizmat vazifasiga kiritilgan, vakolatli masʼul shaxslari tomonidan qabul qilinadi. Imtihon oluvchining lavozim yoʻriqnomasi va unga qoʻyiladigan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

43. Oʻquv guruhidagi mashgʻulotlar tugagandan soʻng, oʻquv tashkilotida oʻtkazilgan bitiruv imtihonlarining bayonnomasi va nomzodga berilgan yagona namunadagi guvohnoma hududiy YHXBning RvaIOB xodimi tomonidan tekshiriladi va oldin taqdim etilgan roʻyxatdagi maʼlumotlar bilan solishtiriladi, shundan keyin nomzodning imtihon varaqasi oʻsha xodimning imzosi bilan tasdiqlanadi.

44. Milliy haydovchilik guvohnomasini olish uchun haydovchilikka nomzodlar hududiy YHXBning RvaIOBlariga quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari lozim:

a) tegishli toifadagi avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash (qayta tayyorlash) oʻquv dasturi boʻyicha oʻqishni tugatganligi haqidagi yagona namunadagi guvohnomani (ushbu Nizomning 24-bandida nazarda tutilgan shaxslardan tashqari);

b) avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash boʻyicha tasdiqlangan yagona oʻquv dasturiga kiritilgan fanlarning toʻliq oʻzlashtirilishini taqozo etgan ixtisosliklar boʻyicha oliy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarini tugatganligi toʻgʻrisidagi diplom va oʻquv dasturidagi fanlarni oʻzlashtirganligi toʻgʻrisidagi diplom ilovasining nusxalari (ushbu Nizomning 24-bandida nazarda tutilgan shaxslar uchun);

v) sogʻligʻi va tegishli toifadagi avtomototransport vositalarini boshqarishga yaroqliligi toʻgʻrisidagi tibbiy maʼlumotnoma;

g) milliy haydovchilik guvohnomasini olish uchun toʻlovlar toʻlanganligi haqidagi bank muassasasining toʻlov qogʻozi (toʻlovlar miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda belgilanadi);

d) oʻquv tashkiloti tomonidan toʻldirilib tasdiqlangan haydovchining imtihon varaqasi (ushbu Nizomning 24-bandida nazarda tutilgan shaxslardan tashqari) va fuqaroning pasporti yoki uning oʻrnini bosuvchi boshqa hujjat.

45. Imtihonlar quyidagi tartibda oʻtkaziladi: avval — nazariy, keyin — amaliy.

Nazariy imtihonlarni topshira olmagan shaxslar amaliy imtihonlarga qoʻyilmaydi.

46. Haydovchilikka nomzodlar, shuningdek, milliy haydovchilik guvohnomasini almashtirish va avtomototransport vositalarini boshqarish huquqidan mahrum qilish muddati tugagandan soʻng milliy haydovchilik guvohnomasi dublikatini olish uchun imtihonlarga yuborilgan haydovchilar uchun takroriy imtihonlar oldingi imtihonlardan soʻng kamida yetti kun oʻtgandan keyin oʻtkaziladi.

Nazariy imtihonlarda imtihon topshiruvchining yoʻl harakati qoidalari va oʻquv dasturida nazarda tutilgan boshqa fanlar boʻyicha bilimlari tekshiriladi. Nazariy imtihonlar Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlangan imtihon savollari orqali qabul qilinadi.

Amaliy imtihonlar Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlangan “Amaliy boshqaruv imtihonlarini qabul qilish metodikasi” asosida qabul qilinadi.

Eshitish qobiliyati cheklangan haydovchilikka nomzodning xohishiga koʻra imtihonlarni oʻtkazishda surdotarjimon ishtirok etishi mumkin.

47. Nazariy imtihonlarda olingan ijobiy baho ikki oy davomida haqiqiy deb hisoblanadi. Agar haydovchilikka nomzod ushbu muddatda amaliy imtihonlarni topshira olmasa, u yana qayta nazariy imtihonlarga yuboriladi.

48. Nazariy va amaliy imtihonlar natijalari haydovchining imtihon varaqasiga kiritiladi hamda imtihon olish komissiyasining bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi. Bayonnoma imtihonda qatnashgan komissiya aʼzolari tomonidan imzolanadi va hududiy YHXBning RvaIOBlari boshliqlari tomonidan tasdiqlanadi.

49. Nazariy va amaliy imtihonlarni topshirgan shaxslarga mazkur bayonnoma asosida milliy haydovchilik guvohnomasi beriladi.

Milliy haydovchilik guvohnomasi uni qayd etish kitobiga seriyasi va tartib raqamining oʻsishi boʻyicha kiritiladi hamda imtihon varaqasiga qayd etiladi.

Haydovchilik guvohnomasidagi yozuvlar maxsus texnik vositalarda chop etiladi.

50. Milliy haydovchilik guvohnomasi berilishining asosliligi va toʻgʻri toʻldirilganligi imtihon olish komissiyasining raisi tomonidan tekshiriladi.

Milliy haydovchilik guvohnomasining seriyasi, raqami, qachon va kim tomonidan berilganligi shaxsning oʻquv tashkilotida oʻqishni tugatganligi toʻgʻrisidagi yagona namunadagi guvohnomasiga kiritiladi, imzo va muhr bilan tasdiqlanadi.

51. Milliy haydovchilik guvohnomasidagi boshqarilishiga ruxsat berilgan avtomototransport vositalari toifasi koʻrsatilgan pozitsiyaning (9-grafa) bloklarida ushbu toifadagi transport vositasini boshqarish uchun ruxsat berilgan sanasi (10-grafa) va muddati (11-grafa) koʻrsatiladi, boshqarilishiga ruxsat berilmagan avtomototransport vositalari toifasi koʻrsatilgan pozitsiyasidagi bloklar boʻsh qoldiriladi.

52. Tramvay va trolleybuslarni boshqarish huquqiga ruxsat beruvchi milliy haydovchilik guvohnomasini olishda “Alohida belgilar uchun” joyida transport vositalarining tegishli toifasi koʻrsatilgan yozuv (tegishli ravishda “TRAMVAY” yoki “TROLLEYBUS”) kiritiladi.

53. Tibbiy komissiya tomonidan qayta tekshiruvdan oʻtish muddati belgilangan shaxslarga milliy haydovchilik guvohnomasini berishda “Alohida belgilar uchun” joyida “Tibbiy ma`lumotnoma majburiy” degan yozuv kiritiladi.

54. Mudofaa vazirligi tomonidan avtomototransport vositalari haydovchilari mutaxassisligi boʻyicha oʻqishga jalb etilgan chaqiriluvchilarga oʻqishni tugatganlaridan soʻng, 18 yoshga toʻlmagan boʻlsalarda, hududiy YHXBda imtihonlarni topshirishlariga ruxsat beriladi.

Ularga, nazariy va amaliy imtihonlarni topshirganlaridan soʻng, tegishli toifadagi (“B” va (yoki) “C”) avtotransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomasi beriladi.

Bunda “Alohida belgilar uchun” joyida uning egasi qaysi muddatdan (18 yoshga toʻlganidan keyin) avtotransport vositasini boshqarish huquqiga ega ekanligi koʻrsatiladi.

55. Milliy haydovchilik guvohnomasi faqat uning egasiga beriladi. Mazkur shaxs pasportini yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjatni koʻrsatib, milliy haydovchilik guvohnomasi beriladigan kitobga shaxsan imzo qoʻyadi.

Milliy haydovchilik guvohnomasi vakolatnoma (ishonchnoma) bilan berilmaydi.

56. Ozodlikdan mahrum qilinib jazo muddatini oʻtayotgan, lekin avtomototransport vositalarini boshqarish huquqidan mahrum qilinmagan shaxslarning milliy haydovchilik guvohnomasi jazoni ijro etish muassasasi rahbariyatining iltimosnomasiga asosan (milliy haydovchilik guvohnomasi saqlanayotgan) hududiy YHXBning RvaIOB tomonidan ushbu muassasaga yuborilishi mumkin.

57. Haydovchilik guvohnomasi egasining belgilangan tartibdagi arizasi, uning oldingi haydovchilik guvohnomasi (eski namunadagi haydovchilik guvohnomalari uchun — uning taloni ham), haydovchining imtihon varaqasi yoki milliy haydovchilik guvohnomasini bergan hududiy YHXB tasdiqnomasi, belgilangan shakldagi tibbiy maʼlumotnoma hamda egasining fuqarolik pasporti yoki uning oʻrnini bosuvchi boshqa hujjat taqdim etilganidan soʻng almashtiriladi.

58. Avtomototransport vositalarini oxirgi oʻn ikki oy davomida boshqargan shaxslarning milliy haydovchilik guvohnomalari tegishli imtihonlarsiz almashtiriladi.

59. Quyidagilar avtomototransport vositalarini oʻn ikki oy mobaynida boshqarganligini tasdiqlovchi hujjatlar hisoblanadi:

a) ishlayotgan haydovchilar uchun mehnat daftarchasidan koʻchirma yoki ishlayotgan joyida unga biriktirilgan avtomototransport turi koʻrsatilgan maʼlumotnoma (buyruqdan koʻchirma);

b) shaxsiy avtomototransport vositalari haydovchilari uchun ularga tegishli boʻlgan avtomototransport vositasining roʻyxatdan oʻtganligi haqidagi qayd etish guvohnomasi;

v) ishonchnoma yoki ijara shartnomasi bilan avtomototransport vositasini boshqargan shaxslar uchun avtomototransport vositasi roʻyxatdan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma va uni boshqarish uchun notarial idora tomonidan tasdiqlangan ishonchnoma yoki ijara shartnomasi;

60. Avtomototransport vositasini oxirgi oʻn ikki oy davomida boshqarmagan shaxslarning haydovchilik guvohnomalari nazariy va amaliy imtihonlarni topshirganlaridan soʻng milliy haydovchilik guvohnomasiga almashtiriladi.

Bunda bir necha toifadagi avtomototransport vositalarini boshqarish huquqi berilgan boʻlsa, imtihon olish komissiyasining qaroriga koʻra “B” yoki “C” toifadagi avtotransport vositasida, “D” toifadagi avtotransport vositasini boshqarish huquqi berilgan boʻlsa, faqat “D” toifadagi avtotransport vositasida amaliy imtihonlar olinadi.

61. “C”, “B” va “C”, “D”, “C” va “D”, “CE” va (yoki) “DE” toifadagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomalariga ega boʻlgan va oxirgi oʻn ikki oy mobaynida avtotransport vositasini boshqarmagan, qoʻshimcha “A” yoki “B” toifadagi avtomototransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomasini olish uchun murojaat qilgan shaxslarning haydovchilik guvohnomasini almashtirishda, ulardan nazariy imtihon hamda milliy haydovchilik guvohnomasida boshqarish huquqi berilgan toifalardan bittasi boʻyicha (“D” toifadagi avtotransport vositasini boshqarish huquqi boʻlgan shaxslardan esa aynan “D” toifasidagi avtotransport vositasini boshqarish boʻyicha), shuningdek soʻralayotgan “A” yoki “B” toifadagi avtomototransport vositasini boshqarish boʻyicha amaliy imtihon olinadi. Olingan barcha imtihonlar natijasi imtihon olish komissiyasi bayonnomasiga kiritiladi.

62. Bir necha toifadagi avtomototransport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlgan shaxs milliy haydovchilik guvohnomasini almashtirishda oʻz xohishiga koʻra mavjud toifalardan birortasini yoki tibbiy koʻrik xulosasiga koʻra belgilangan toifalardan ruxsat etilganini qoldirishi mumkin.

Bunda amaliy imtihon oʻz xohishi bilan qoldirgan (yoki tibbiy koʻrik xulosasiga koʻra ruxsat etilgan) toifadagi avtomototransport vositasini boshqarish boʻyicha olinadi va berilayotgan milliy haydovchilik guvohnomasida faqat ushbu toifaga ruxsat belgisi qoʻyiladi. Haydovchining boshqarish huquqiga avval ega boʻlgan toifalarini qayta tiklash ushbu Nizomning 57 — 61-bandlari talablariga muvofiq, uning arizasi asosida amalga oshiriladi.

63. Yaroqsiz holga kelgan milliy haydovchilik guvohnomasi ushbu Nizomning 57 — 62-bandlariga muvofiq almashtiriladi.

64. Milliy haydovchilik guvohnomasi almashtirilganda yangi berilayotgan milliy haydovchilik guvohnomasining “Alohida belgilar uchun” joyida birinchi marotaba olgan eski haydovchilik guvohnomasining seriyasi, tartib raqami va berilgan sanasi yozib qoʻyiladi.

65. Tibbiy koʻrik maʼlumotnomasi va haydovchining imtihon varaqasi barcha maʼlumotlar bilan toʻldirilganidan soʻng yangi milliy haydovchilik guvohnomasi bilan birga egasiga qaytarib beriladi.

66. Yoʻqolgan (oʻgʻirlangan, yongʻin, tabiiy ofat oqibatida va boshqa hollarda) milliy haydovchilik guvohnomasi dublikati haydovchining arizasi, imtihon varaqasi, tegishli toifalardagi avtomototransport vositalarini boshqarishga yaroqliligi toʻgʻrisidagi tibbiy maʼlumotnoma, imtihon varaqasi mavjud boʻlmagan hollarda hududiy YHXBning RvaIOBlarining tasdiqnomasi asosida beriladi.

67. Milliy haydovchilik guvohnomasining dublikatini rasmiylashtirish davomida bir oy muddatga vaqtinchalik ruxsatnoma beriladi. Tasdiqlovchi hujjatlar olingunga qadar vaqtinchalik ruxsatnoma muddatini yana bir oygacha uzaytirish mumkin.

68. Istisno tariqasida, hududiy YHXB boshligʻining ruxsati bilan, yashash joyi oʻzgarishi, xizmat safari, davolanish va boshqa sabablarga koʻra Oʻzbekiston hududidan tashqariga chiqib ketayotgan fuqarolarga milliy haydovchilik guvohnomalarining dublikatlari, hududiy YHXBning RvaIOBlari maʼlumotlar bazasidan tekshirilgandan soʻng, mazkur Nizomning 67-bandida koʻrsatilgan muddatdan oldin berilishi ham mumkin.

69. Yoʻqolgan milliy haydovchilik guvohnomasining dublikati nazariy va amaliy imtihonlar topshirilganidan hamda transport vositasini boshqarish huquqidan mahrum etilgan haydovchilik guvohnomalari maʼlumotlar bazasidan tekshirilganidan soʻng beriladi.

Oʻgʻirlangan, yongʻin, tabiiy ofat oqibatida va boshqa shu kabi sabablarga koʻra yoʻqolgan hamda daxldor vakolatli idoralarning hujjatlari bilan tasdiqlangan holatlar bundan mustasno.

70. Milliy haydovchilik guvohnomasining dublikati rasmiylashtirilayotgan vaqtda berilgan vaqtinchalik ruxsatnoma alohida kitobda qayd etiladi va milliy haydovchilik guvohnomasi dublikati berilgandan keyin ushbu ruxsatnoma asos boʻlgan hujjatlarga tikiladi.

71. Milliy haydovchilik guvohnomasi oʻrniga milliy haydovchilik guvohnomasining dublikati berilganidan keyin, yoʻqolgan milliy haydovchilik guvohnomasi topilgan taqdirda, u haqiqiy emas deb hisoblanadi va hududiy YHXBning RvaIOBlariga topshiriladi va belgilangan tartibda yoʻq qilinadi.

72. Eski namunadagi milliy haydovchilik guvohnomalari yangi namunadagi milliy haydovchilik guvohnomalariga umumiy asoslarda almashtiriladi.

73. Uzluksiz haydovchilik mehnat faoliyati 10 yildan ortiq boʻlgan “B” va “C” toifali haydovchilik guvohnomasi boʻlgan shaxslarning haydovchilik guvohnomasini “BE” va “CE” toifaga almashtirish haydovchining mehnat daftarchasidan koʻchirma asosida nazariy va amaliy imtihon topshirganlaridan soʻng amalga oshiriladi.

74. Xalqaro haydovchilik guvohnomalari va Yoʻl harakati toʻgʻrisidagi Konvensiya (Vena, 1968-yil 8-noyabr) talablariga javob beradigan milliy haydovchilik guvohnomalari Oʻzbekiston Respublikasi hududida avtomototransport vositalarini boshqarish uchun haqiqiy hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun Oʻzbekiston Respublikasi hududida faqat Oʻzbekiston Respublikasining milliy haydovchilik guvohnomalari avtomototransport vositalarini boshqarish uchun haqiqiy hisoblanadi.

75. Xorijiy davlatlarning diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari hamda xalqaro, hukumatlararo tashkilotlar vakolatxonalari va xorijiy davlatlarning hukumat tashkilotlari boshliqlari va boshqa xodimlarining (diplomatik va maʼmuriy-texnik xodimlarning), shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligida akkreditatsiya qilingan xorijiy ommaviy axborot vositalari vakillarining Yoʻl harakati toʻgʻrisidagi Konvensiya (Vena, 1968-yil 8-noyabr) talablariga javob bermaydigan milliy haydovchilik guvohnomalari belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi orqali YHXBBga murojaat qilish sharti bilan Oʻzbekiston Respublikasining milliy haydovchilik guvohnomasiga almashtiriladi. Xorijiy fuqarolarning ushbu toifasi uchun haydovchilik guvohnomalari imtihonlar topshirilmasdan almashtiriladi.

Tegishli bitim mavjud boʻlgan taqdirda nodavlat notijorat tashkilotlarining xorijiy xodimlariga milliy haydovchilik guvohnomalari Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi orqali Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining YHXBBga murojaat qilish va tibbiy koʻrikdan oʻtish sharti bilan Oʻzbekiston Respublikasining milliy haydovchilik guvohnomalariga almashtirilishi mumkin. Xorijiy fuqarolarning ushbu toifasi uchun haydovchilik guvohnomalarini almashtirish imtihonlar topshirilgandan keyin amalga oshiriladi.

76. Boshqa xorijiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning hamda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining xorijiy davlatlarda olgan haydovchilik guvohnomalarini Oʻzbekiston Respublikasining milliy haydovchilik guvohnomalariga almashtirishdan oldin ular YHXBB orqali Tashqi ishlar vazirligida tekshiriladi. Tekshirish natijasida haydovchilik guvohnomalari tasdiqlangan shaxslarning haydovchilik guvohnomasi, ular tibbiy koʻrikdan oʻtib, nazariy va amaliy imtihonlarni topshirganlaridan soʻng, Oʻzbekiston Respublikasining milliy haydovchilik guvohnomalariga almashtiriladi.

77. Milliy haydovchilik guvohnomalari blankalari plastik shaklda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan namunaga muvofiq YHXBB buyurtmasiga asosan tayyorlanadi. Buyurtma 1,5 yillik doimiy zaxira boʻlishini inobatga olib beriladi.

78. Milliy haydovchilik guvohnomalarining plastik shakldagi kartochkalari joylardan tushgan buyurtmalarga asosan YHXBB tomonidan tarqatiladi.

79. Milliy haydovchilik guvohnomalari hamda qatʼiy hisobot blankalarining kirim va chiqimlari hisobot kitobida qayd etiladi.

80. Milliy haydovchilik guvohnomalarining toʻldirilmagan plastik kartalari qatʼiy hisobot hujjatlari tariqasida saqlanadi.

81. Toʻldirish (yoki chop etish) jarayonida buzilgan milliy haydovchilik guvohnomalarining plastik kartalari boʻyicha dalolatnoma rasmiylashtirilib belgilangan tartibda YHXBBga topshiriladi va belgilangan tartibda yoʻq qilinadi.

82. Tibbiy koʻrik xulosasi asosida transport vositalarini boshqarish huquqidan chetlatilgan, yoʻqolgani oʻrniga dublikati berilgandan soʻng topib olingan, mahrum etilgan muddatdan keyin ikki yil davomida talab qilib olinmagan, vafot etgan fuqarolarning milliy haydovchilik guvohnomalari va eski namunadagi haydovchilik guvohnomalarining talonlari navbatdagi taftishda belgilangan tartibda yoʻq qilinadi.

83. Mazkur Nizomda nazariy va amaliy imtihonlarni oʻtkazish tartibi uchun koʻzda tutilgan blankalar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalarining YHXBlari tomonidan tayyorlanadi.

84. Milliy haydovchilik guvohnomasini berish uchun asos boʻlgan hujjatlar (ariza, eski haydovchilik guvohnomasi, toʻlov qogʻozlari va boshqalar) hamda oʻquv guruhlaridagi oʻquvchilarning roʻyxati alohida ish hujjatlari sifatida tikiladi va belgilangan tartibda ikki yil saqlanadi.

Milliy haydovchilik guvohnomasining oʻrniga yangisi berilganda eski milliy haydovchilik guvohnomasi boshqa asos boʻluvchi hujjatlar bilan birga tikiladi.

Imtihon olish komissiyasi bayonnomalari — oʻn yil, milliy haydovchilik guvohnomalarini berish kitobi — oltmish yil hududiy YHXBning RvaIOBlarida belgilangan tartibda saqlanadi.

Avtomotoransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash, ulardan imtihon olish, milliy haydovchilik guvohnomalarini berish bilan bogʻliq boʻlgan barcha ish yuritish hujjatlari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlangan namunalar asosida olib boriladi.

1. Mazkur Nizom avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibini belgilaydi.

Ushbu Nizom talablari avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan shugʻullanuvchi barcha (yangi ochilayotgan) davlat taʼlim muassasalari va nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar (keyingi oʻrinlarda oʻquv tashkilotlari deb ataladi) uchun yagona va rioya etilishi majburiy hisoblanadi.

2. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash quyidagi taʼlim tizimidan iborat:

a) oʻquv tashkilotlarida “A”, “B”, “C” toifalaridagi avtomototransport vositalarini va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish uchun shaxslarni tayyorlash, “C”, “D”, “BE”, “CE”, “DE” toifalardagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqini berish uchun shaxslarni qayta tayyorlash belgilangan tartibda ishlab chiqilgan va tasdiqlagan oʻquv rejasiga va fanlarning oʻquv dasturlariga muvofiq olib boriladi.

Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash:

sogʻligʻi va tegishli toifadagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarishga yaroqli boʻlgan;

maʼlumoti umumiy oʻrta yoki oʻrta maxsus maʼlumotdan kam boʻlmagan;

oʻquv muddati yakunida “A” toifadagi mototransport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlish uchun — 16 yoshga; “B”, “C” toifadagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlish uchun — 18 yoshga; “D” toifadagi avtotransport vositalarini hamda tramvay va trolleybuslarni boshqarish huquqiga ega boʻlish uchun — 21 yoshga toʻlgan shaxslar bilan olib boriladi;

b) oʻquv tashkilotlarida “B” va (yoki) “C” va (yoki) “D” toifasidagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlgan haydovchilarni boshqa toifadagi transport vositalarini boshqarish huquqini berish uchun qayta tayyorlash belgilangan tartibda ishlab chiqilgan va tasdiqlagan oʻquv rejasi va fanlarning oʻquv dasturlariga muvofiq tashkil qilinadi.

3. Sogʻliqni saqlash muassasalari tomonidan yengil avtomobillarni boshqarishga layoqatli deb topilgan nogironligi boʻlgan shaxslarni haydovchilikka tayyorlash Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Yoʻl harakati xavfsizligi bosh boshqarmasi (keyingi oʻrinlarda YHXBB deb ataladi) bilan kelishilgan, Oʻzbekiston avtomobil transport agentligi tomonidan manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar ishtirokida ishlab chiqilgan va tasdiqlangan oʻquv rejasi va fanlarning oʻquv dasturlari asosida amalga oshiriladi. Kar va kar-soqov shaxslarni haydovchilikka tayyorlash umumiy oʻquv dasturlari asosida surdo tarjimon yordamida amalga oshiriladi.

4. Tramvay, trolleybus va boʻgʻimli trolleybuslarni boshqarish huquqini berish uchun haydovchilarni tayyorlash YHXBB bilan kelishilgan, Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligi tomonidan “Toshshahartransxizmat” aksiyadorlik jamiyati bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan va tasdiqlangan oʻquv reja va fanlarning oʻquv dasturlari asosida amalga oshiriladi.

Avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish muddatlari davlat talablariga hamda tasdiqlangan oʻquv reja va dasturlariga muvofiq belgilanadi.

5. Ayollarni “BC” va “D” toifalariga tayyorlashni tashkil qilishda yuk avtomobillarining yuk koʻtarishi 2,5 t dan va avtobuslarning yoʻlovchilar tashish uchun ruxsat etilgan soni 14 kishidan oshmasligi kerak.

6. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha oʻquv tashkilotida olib borilayotgan ishlar ushbu tashkilot rahbari tomonidan nazorat qilib boriladi.

7. Tegishli toifadagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha davlat taʼlim muassasalari va ushbu taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyati uchun Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda Davlat inspeksiyasi deb ataladi) tomonidan berilgan litsenziyaga ega boʻlgan nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar hududiy Yoʻl harakati xavfsizligi boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda YHXB deb ataladi) roʻyxatlash va imtihon olish boʻlimi yoki boʻlinmalarida (keyingi oʻrinlarda RvaIOB deb ataladi) hisobga olingan boʻlishlari shart.

8. “A”, “B”, “C” toifadagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish huquqini berish uchun shaxslarni tayyorlash, “C”, “D”, “BE”, “CE”, “DE” toifalardagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqini berish uchun haydovchilarini qayta tayyorlash uchun nomzodlarni oʻquv tashkilotiga qabul qilish quyidagi hujjatlar asosida amalga oshiriladi:

a) jismoniy shaxs arizasi yoki buyurtmachi — tashkilot yoʻllanmasi (ular tomonidan oʻqishga yuborilgan shaxslar uchun);

b) sogʻligʻi va tegishli toifadagi avtomototransport vositalarini boshqarishga yaroqliligi toʻgʻrisidagi tibbiy maʼlumotnoma;

v) 3x4 santimetr hajmdagi 3 dona fotosurat (fuqaro kiyimida);

g) maʼlumoti toʻgʻrisidagi hujjatning nusxasi;

d) pasport yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjat.

9. Haydovchilarni “C” toifadagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqini berish uchun qayta tayyorlashda, ular tomonidan ushbu Nizomning 8-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan tashqari “B” yoki “D” toifadagi milliy haydovchilik guvohnomasi, “BE”, “CE” yoki “DE” toifalaridagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqini berish uchun qayta tayyorlashda esa tegishli ravishda “B”, “C” yoki “D” toifasidagi milliy haydovchilik guvohnomasi ham taqdim etiladi.

Haydovchilarni “D” toifasidagi transport vositalarini boshqarish huquqiga ega boʻlish uchun qayta tayyorlashda ushbu Nizomning 8-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan tashqari, “B” va (yoki) “C” toifalaridagi avtotransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomasi hamda kamida uch yillik haydovchilik staji mavjudligini tasdiqlovchi hujjat ham taqdim etiladi.

Nomzodlarni oʻqishga qabul qilish, guruhdan guruhga oʻtkazish, roʻyxatdan chiqarish va oʻqishni tugatganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oʻquv tashkiloti rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi.

10. Oʻquv tashkilotidagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha yigʻilgan oʻquv guruhlaridagi nomzodlar soni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan oʻquv xonalarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik Reglament talablaridan kelib chiqib aniqlanadi. Lekin mazkur yoʻnalish guruhlaridagi nomzodlarning soni 25 kishidan oshmasligi lozim. Oʻquv tashkilotlarining rahbarlari guruhlarda mashgʻulotlar boshlangungacha oʻquvchilar roʻyxatini tuzishlari va hududiy YHXBga taqdim etishlari lozim.

Avtomototransport vositalari haydovchilarini malaka oshirish boʻyicha yigʻilgan oʻquv guruhlaridagi nomzodlar soni 30 kishidan oshmasligi lozim.

11. Taʼlim jarayoni nazariy hamda amaliy mashgʻulotlardan, avtomototransport vositalari va shahar elektr transport vositalarini boshqarish boʻyicha amaliy mashgʻulotlardan iborat boʻladi.

Taʼlim jarayonining tuzilishi va mazmuni avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha oʻquv rejasi va dasturlari bilan belgilanadi.

12. Oʻquv rejasi va dasturlarida nazarda tutilgan barcha mashgʻulotlar tasdiqlangan dars jadvaliga asosan, avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish boʻyicha mashgʻulotlari — tasdiqlangan grafik boʻyicha hududiy YHXB bilan kelishilgan yoʻnalishlarda oʻtkaziladi.

13. Nazariy mashgʻulotlar oʻquv jurnallari yoki elektron oʻquv jurnallarida qayd etiladi, avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish boʻyicha amaliy mashgʻulotlar esa — yoʻl varaqalarida qayd etiladi. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish boʻyicha oʻquv avtomobillarida hamda avtotrenajyorlarda oʻtkazilgan amaliy mashgʻulotlar haydovchilikka nomzodning mashgʻulotlarni hisobga olish shaxsiy kitobchasida ham qayd etiladi.

14. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan shugʻullanuvchi barcha oʻquv tashkilotlarining faoliyatini nazorat qilish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

15. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan shugʻullanuvchi barcha oʻquv tashkilotlari, ularning tegishli muvofiqlashtiruvchi yoki yuqori tashkilotlari:

haydovchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sifatini yaxshilash va taʼlim-tarbiya tadbirlarini amalga oshirishni taʼminlaydi;

oʻquv tashkilotlarining moddiy-texnika va oʻquv-metodik bazasini mustahkamlash, avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish ishlarini nazorat qiladi;

avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish ishlarini takomillashtirish uchun ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil qilish va tavsiyanomalar tayyorlashda ishtirok etadi;

oʻquv tashkilotlarida xodimlarni, oʻqituvchi, instruktor va boshqa mutaxassis xodimlarning malakalarini oshirish, attestatsiyadan oʻtkazish ishlarini amalga oshiradi;

boshqa oʻquv tashkilotlarining erishgan yutuqlarini oʻrganadi va targʻib qiladi.

16. Rahbar xodimlar, oʻqituvchi va instruktorlarning asosiy vazifalari malaka tavsifnomalarida aks ettirilib, tasdiqlangan qoida va yoʻriqnomalarda bayon etiladi.

17. Avtomototransport vositasini yoki shahar elektr transporti vositasini boshqarish boʻyicha amaliy mashgʻulotlar instruktori lavozimiga bilimi oʻrta maxsus maʼlumotdan kam boʻlmagan, tegishli toifadagi avtomototransport vositalari yoki shahar elektr transporti vositasini boshqarish boʻyicha uzluksiz uch yil (“D” toifasidagi avtotransport vositasi boʻyicha — uzluksiz besh yil) stajga, shuningdek, avtomototransport vositasi yoki shahar elektr transporti vositasini boshqarishni oʻrgatish uslubi boʻyicha kurslarni tugatganligi haqidagi guvohnomaga ega boʻlgan shaxslar tayinlanadi.

18. Avtomototransport vositalarining va shahar elektr vositalarining tuzilishi va ularga texnik xizmat koʻrsatish fanidan dars beruvchilar oliy yoki avtotransport mutaxassisligi boʻyicha oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlishlari kerak. Yoʻl harakati qoidalari, avtomototransport vositalarini boshqarish asoslari va yoʻl harakati xavfsizligi fanlaridan dars beruvchi oʻqituvchilar, qoʻshimcha ravishda, avtomototransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi milliy haydovchilik guvohnomasiga ega boʻlishlari shart.

19. Oʻquv tashkilotlarining xodimlari, oʻqituvchi, instruktorlari hamda boshqa mutaxassis xodimlari tashkilotning muvofiqlashtiruvchi yoki yuqori tashkilotlari tomonidan kasbiy yaroqliligi boʻyicha kamida 3 yilda bir marta attestatsiya sinovlaridan oʻtkaziladi. Xususiy mulk asosida tashkil etilgan va muvofiqlashtiruvchi yoki yuqori tashkilotlari mavjud boʻlmagan oʻquv tashkilotlari tegishli mutaxassis xodimlarining kasbiy yaroqliligi belgilangan muddatlarda Davlat inspeksiyasi tomonidan oʻtkaziladigan attestatsiyada aniqlanadi.

20. Quyidagilar:

yuridik shaxslarga tegishli avtotransport vositalarini boshqarayotgan shaxslar (yakka tartibdagi tadbirkorlar hamda qisqa muddatli ijara (prokat) va lizing asosida avtotransport vositalarini boshqarayotgan jismoniy shaxslar bundan mustasno) ikki yilda bir marta;

avtotransport vositasini boshqarish huquqidan mahrum qilingan shaxslar maʼmuriy jazo ijro etilganidan keyin va haydovchilik guvohnomasini olish uchun nazariy va amaliy imtihon topshirishidan oldin malaka oshirishlari shart.

Malaka oshirish yakuni boʻyicha haydovchiga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan shaklda tegishli sertifikat beriladi.

Yuridik shaxslarni avtotransport vositalari haydovchilarining malaka oshirishlari ish beruvchining, boshqa shaxslarning esa — oʻz mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi.

21. Tegishli toifadagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan shugʻullanuvchi oʻquv tashkilotlarining moddiy-texnika va oʻquv-metodik bazasi davlat talablariga mos boʻlishi kerak. Oʻquv tashkilotining unga mulk huquqi yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan oʻquv xonalari, ulardagi jihozlar va oʻquv avtomototransport vositalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Oʻquv avtomototransport vositalari uning mulkdori boʻlgan oʻquv tashkiloti yoki undan ijara shartnomasi asosida foydalanayotgan shaxslar tomonidan davlat talablariga muvofiq saqlanishi shart.

22. Oʻquv tashkilotining hamda ijara shartnomasi asosida foydalanilayotgan avtomototransport vositalari yonilgʻi-moylash materiallari, ehtiyot qismlar va boshqa asbob-uskunalar bilan tashkilot tomonidan taʼminlanishi shart.

23. Oʻquv tashkilotiga qarashli va ijara shartnomasi asosida foydalanilayotgan barcha oʻquv avtomototransport vositalari belgilangan tartibda YHXBning RvaIOBda roʻyxatdan oʻtkaziladi.

24. Oʻquv tashkilotining avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash yakuni boʻyicha bitirish imtihonlarini ijobiy topshirgan nomzodlar YHXBning RvaIOBlarida imtihonlar topshiradi. Imtihonlarni olish vaqti YHXBning RvaIOB tomonidan oʻquv tashkilotining murojaatiga asosan oldindan belgilanadi.

Haydovchilarning malaka oshirish kurslarida bilimlarni oʻzlashtirishini aniqlash uchun oʻquv tashkilotida yakuniy imtihonlar animatsiya effektlariga ega boʻlgan test dasturida qabul qilinadi.

25. Yakuniy nazorat va sinovlarni tashkil qilish va oʻtkazish avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan shugʻullanuvchi oʻquv tashkilotlari yoki ularning muvofiqlashtiruvchi va yuqori tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan va tasdiqlangan yoʻriqnomalarda belgilanadi.

Oʻquv tashkilotida imtihonlarni qabul qilish uchun rahbar buyrugʻi bilan rais va ikki kishidan iborat imtihon komissiyasi tuziladi. Qoʻshimcha ravishda komissiya aʼzolari tarkibiga oʻqituvchilar, instruktorlar, agar haydovchilar tashkilot uchun tayyorlanayotgan boʻlsa, shu tashkilotning vakili ham kiritilishi mumkin.

26. Imtihonlarga qoʻyiladigan nomzodlar tasdiqlangan oʻquv rejasi va fanlarning oʻquv dasturlarini toʻliq tugatgan va barcha fanlardan ijobiy yakunlovchi baholar olgan boʻlishlari kerak.

Nomzodlarning nazariy fanlardan olgan bilimi besh ballik baho mezoni bilan, amaliy egallagan mahorati va tajribasi “topshirdi” yoki “topshirmadi” mezoni bilan baholanadi.

27. Barcha toifadagi avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha oʻquv guruhlarining nazariy imtihonlari tasdiqlangan imtihon savollari asosida oʻtkaziladi.

28. Imtihonlar natijasi haqida imtihon komissiyasi raisi va aʼzolari tomonidan bayonnoma tuziladi, oʻquv tashkilotining rahbari tomonidan imzolanadi hamda muhr bilan tasdiqlanadi.

Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash imtihon komissiyasi bayonnomalarining saqlanish muddati — 5 yil.

29. Oʻquv tashkilotini avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha taʼlimni tugatib, imtihonlaridan muvaffaqiyatli oʻtgan nomzodlarga imtihon komissiyasi bayonnomasiga asosan taʼlimni bitirganlik haqidagi yagona namunadagi guvohnoma beriladi.

Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligi tomonidan Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda ishlab chiqilgan va tasdiqlangan yagona namunadagi guvohnoma bosmaxona usulida tayyorlangan boʻlishi, hududiy kodga, seriya va tartib raqamiga ega boʻlishi kerak. Taʼlimni tugatganlik toʻgʻrisidagi guvohnomalarning blankalari Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligi tomonidan oʻquv tashkilotlarining buyurtmalariga binoan tarqatiladi hamda qatʼiy hisobda turadigan hujjat hisoblanadi.

Oʻquv tashkilotini avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarining malakasini oshirish dasturi boʻyicha tugatib, imtihonlardan muvaffaqiyatli oʻtgan nomzodlarga imtihon komissiyasi bayonnomasiga asosan taʼlimni bitirganlik haqidagi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 23-fevraldagi 139-son qarori bilan tasdiqlangan namunadagi sertifikat oʻquv tashkiloti tomonidan beriladi. Avtotransport vositalari haydovchilarining malaka oshirgani toʻgʻrisidagi sertifikatlarning blankalari qatʼiy hisobda turadigan hujjat hisoblanadi.

30. Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash boʻyicha taʼlimni tugatganlik haqidagi guvohnoma va avtotransport vositalari haydovchilarining malaka oshirgani toʻgʻrisidagi sertifikat avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalarini boshqarish huquqini bermaydi.

31. Oʻquv guruhlarining hujjatlari va imtihon komissiyasi bayonnomasi belgilangan muddatgacha oʻquv tashkilotida saqlanadi. Guvohnoma yoki sertifikat yoʻqolib qolgan hollarda oʻquv tashkiloti shaxsning arizasi va imtihon komissiyasining bayonnomasiga asosan yagona namunadagi guvohnoma yoki sertifikatning dublikatini belgilangan tartib asosida beradi.

1. Ushbu avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashga qoʻyiladigan davlat talablari (keyingi oʻrinlarda Davlat talablari deb ataladi) avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashga qoʻyiladigan davlat talablarini belgilaydi.

2. Mazkur Davlat talablari tegishli oʻquv rejalarini va fan dasturlarini, shuningdek avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash sohasidagi boshqa ichki hujjatlarni ishlab chiqish uchun asos hisoblanadi.

3. Mazkur Davlat talablarida quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanma — axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida oʻquv fanlariga oid materiallarni ushbu Davlat talablari va oʻquv dasturlariga mos ravishda yorita oladigan, oʻquv fanlarini samarali oʻzlashtirishga, avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarining mustaqil taʼlim olishiga koʻmaklashuvchi hamda video, ovoz, animatsiya, matn va test savollarini oʻz ichiga olgan, bilimlarni nazoratdan oʻtkazish va mustahkamlashga yoʻnaltirilgan, oʻquv fanlarining asosiy mazmunini boyitadigan qoʻshimcha materialga ega boʻlgan yoki shu kabi manbalarga murojaatlarni oʻz ichiga olgan interaktiv elektron axborot-taʼlim manbai (qoʻllanmasi);

animatsiya effektlariga ega yagona test dasturi — har bir taʼlim oluvchi (tinglovchi)ning bilim darajasini adolatli, xolis va shaffoflik asosida tizimli ravishda tekshirish va/yoki yakuniy imtihonni oʻtkazish maqsadida qoʻllanadigan dastur;

oʻqitish monitoringini olib borish va rejalashtirishning avtomatlashtirilgan axborot tizimi — taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar tomonidan oʻquv mashgʻulotlarini oʻzlashtirishni oshirishga yoʻnaltirilgan oʻquv jarayonini tashkil etish, rejalashtirish, amalga oshirish va natijalarini rasmiylashtirishni oʻz ichiga olgan axborot bazasi;

turli pedagogik texnologiyalaridan foydalanish yoʻriqnomalarini oʻz ichiga olgan batafsil texnologik xaritalar — har bir mavzuni samarali oʻqitish metodikasi, har bir darsning maqsadi, darsda foydalaniladigan vositalar va ulardan foydalanish usullari, darsning mazmuni, amaliy mashgʻulotlar, qoʻshimcha topshiriqlar va boshqalar haqida metodik koʻrsatmalar aniq bayon qilingan kitob shaklidagi oʻquv nashri.

4. Davlat talablari avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini (keyingi oʻrinlarda avtomototransport vositalari haydovchilari deb ataladi) tayyorlash va qayta tayyorlash sohasidagi taʼlim faoliyatini tashkiliy va uslubiy taʼminlash uchun qoʻllanadi va quyidagilarni belgilaydi:

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimining tuzilmasi;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashning asosiy shakllari, klassifikatsiya va taʼriflar;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash mazmuni va sifatiga qoʻyiladigan umumiy talablarni;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimidagi oʻquv, oʻquv-uslubiy va multimediali qoʻllanmalar, ishlanmalar va tizimlarga qoʻyiladigan umumiy talablar;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimining moddiy-texnik bazasiga qoʻyiladigan talablar;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kurslari oʻquv yuklamasining hajmi;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimidagi pedagog kadrlarga qoʻyiladigan talablar;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashda taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar tayyorgarligiga qoʻyiladigan talablar;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash sifatini baholashga qoʻyiladigan talablar.

5. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash taʼlimning quyidagi shakllari orqali taʼminlanadi:

nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar, shu jumladan davlat taʼlim muassasalarida (keyingi oʻrinlarda oʻquv tashkilotlari deb ataladi) haydovchilarni toʻgʻridan-toʻgʻri tayyorlash va qayta tayyorlash;

joylarda tayyorlash va qayta tayyorlash oʻquv kurslarini tashkil etish.

6. Tayyorlash va qayta tayyorlash tizimi boʻyicha oʻquv tashkilotlarida toʻgʻridan-toʻgʻri oʻqitish — avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash shakllaridan biri hisoblanadi.

7. Oʻquv tashkilotlari:

oʻquv va ilmiy-uslubiy ishlarni olib borish, maslahatlar berish uchun yuqori malakali mutaxassislarni va pedagog-oʻqituvchilarni doimiy asosda yoki shartnomalar asosida jalb etadi;

yoʻl harakati qoidalari, yoʻl harakatini boshqarish, yoʻl harakati xavfsizligi, yoʻllarda transport oqimini boshqarish, haydovchi madaniyati, avtomototransport vositasini xavfsiz boshqarish madaniyati, yoʻlovchilar bilan muloqot madaniyati, yoʻlovchi va yuk tashishni xavfsiz amalga oshirish va turdosh sohalarda ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish borasida yetakchi kompaniyalar, taʼlim, ilmiy-tadqiqot tashkilotlari bilan shartnomalar tuzadi va hamkorlikni amalga oshiradi;

zamonaviy xalqaro va milliy taʼlim standartlari talablarini hisobga olgan holda tayyorlangan taʼlim dasturlari boʻyicha oʻquv jarayonini, shuningdek, ilgʻor pedagogik, axborot-kommunikatsiya va innovatsion texnologiyalardan, oʻqitishning zamonaviy shakli va uslublaridan foydalanishni (amaliyotni tahlil qilish, ijtimoiy va real videolavhalar, web muhitida QR-timsillaridan foydalangan holda har kunlik kirish (pretest) va chiqish (posttest) test sinovlarini oʻtkazish, texnologik xaritalar, ishchi daftarlar, multimediyali elektron oʻquv va oʻquv-uslubiy qoʻllanma va boshqalar bilan) taʼminlaydi.

8. Joylarda tayyorlash va qayta tayyorlash oʻquv kurslarini tashkil etish taʼlim oluvchilarga qulayliklar yaratish maqsadida joylardagi qonunchilikda belgilangan talablarga toʻliq mos ravishda maxsus jihozlangan, yongʻin xavfsizligi va sanitariya qoidalariga javob beruvchi xonalarda olib boriladi.

9. Oʻquv tashkilotlarida nomzodlarni haydovchilikka tayyorlash va qayta tayyorlash quyidagi oʻquv kurslarini tashkillashtirish orqali amalga oshiriladi:

“A” toifali mototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash;

“B” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash;

“B” va “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash;

“C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash;

“B”, “D”, “B” va “D” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “C” toifaga qayta tayyorlash;

“B”, “C”, “B” va “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “D” toifaga qayta tayyorlash;

“B” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “VE” toifaga qayta tayyorlash;

“C” yoki “B” va “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “CE” toifaga qayta tayyorlash;

“D”, “B” va “D”, “C” va “D” yoki “B”, “C” va “D” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “DE” toifaga qayta tayyorlash;

avtotransport vositalarining amaliy boshqaruvi instruktorlarini (keyingi oʻrinlarda instruktorlar deb ataladi) qayta tayyorlash.

10. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

ishlab chiqarishdan ajralgan holda oʻquv guruhida haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash;

ishlab chiqarishdan qisman ajralgan holda oʻquv guruhida haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash;

ishlab chiqarishdan ajralmagan holda oʻquv guruhida haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash.

11. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashning quyidagi turlari mavjud:

“A” toifali mototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursi;

“B” avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursi;

“B” va “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursi;

“C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursi;

“B”, “D”, “B” va “D” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “C” toifaga qayta tayyorlash kursi;

“B”, “C”, “B” va “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “D” toifaga qayta tayyorlash kursi;

“B” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “VE” toifaga qayta tayyorlash kursi;

“C” yoki “B” va “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “CE” toifaga qayta tayyorlash kursi;

“D”, “B” va “D”, “C” va “D” yoki “B”, “C” va “D” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “DE” toifaga qayta tayyorlash kursi;

instruktorlarni qayta tayyorlash kursi.

12. Oʻquv tashkilotlari tayyorlash va qayta tayyorlash kurslarini muvaffaqiyatli tamomlagan taʼlim oluvchi (tinglovchi)larga belgilangan tartibda va tasdiqlangan shakldagi oʻqishni bitirganlik haqida guvohnoma beradi.

13. Tayyorlash va qayta tayyorlash kurslarining oʻquv guruhlari avtomototransport vositalari haydovchisi yoʻnalishlari boʻyicha taʼlim oluvchi (tinglovchi)lardan tashkil topadi.

14. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kurslarining yakunlari boʻyicha taʼlim oluvchilar yakuniy imtihon (yozma yoki test sinovlari) va avtomototransport vositalarini amaliy boshqarish boʻyicha yakuniy tekshiruv topshiradilar.

15. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kurslarini muvaffaqiyatli tamomlagandan soʻng taʼlim oluvchi (tinglovchi)larga belgilangan tartibda tasdiqlangan shakldagi oʻqishni bitirganlik haqida guvohnoma beriladi.

16. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi bozor talablari va ehtiyojlari, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmon va qarorlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlarida belgilangan talablar asosida haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash darajasini va mazmunini shakllantiradi, talablarni ilgari suradi va shartlarni qoʻyadi.

17. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash mazmuni ushbu Davlat talablari asosida kasbiy mahorat doimiy ravishda oʻsib borishini taʼminlaydigan kasbiy bilimlar, malaka va koʻnikmalarni muntazam ravishda yangilab borish va chuqurlashtirishga yoʻnaltirilgan.

18. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha kurslar 25 nafargacha boʻlgan oʻquv guruhlarida tashkil etiladi.

19. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash sifati taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning zaruriy va yetarli tayyorgarlik darajasi, ularning bilimlari, amaliy koʻnikmalari, haydovchilarga qoʻyiladigan malakaviy talablarga mosligi bilan belgilanadi.

20. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash mazmuni va sifatiga qoʻyiladigan talablar tegishli oʻquv dasturlari bilan belgilanadi.

21. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash yoʻnalishlari boʻyicha oʻquv jarayonini tashkillashtirish uchun oʻquv tashkilotlari ushbu Davlat talablari asosida oʻquv rejasi va oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi.

22. Oʻquv tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan va tasdiqlangan oʻquv rejasi va oʻquv dasturlari quyidagilardan tashkil topadi:

tegishli toifadagi avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash boʻyicha oʻquv rejalari va fanlarning oʻquv dasturlari;

tegishli toifadagi avtomototransport vositalari haydovchilarini qayta tayyorlash boʻyicha oʻquv rejalar va fanlarning oʻquv dasturlari.

23. Oʻquv tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan (yaratilgan) yoki shartnomaviy asosda egalik qilish (foydalanish) huquqiga ega oʻquv-uslubiy tizim quyidagilardan tashkil topadi:

oʻquv jarayoniga darslar oʻzlashtirilishini oshirishga yoʻnaltirilgan oʻqitish monitoringini olib borish va rejalashtirishning avtomatlashtirilgan axborot tizimi;

har bir taʼlim oluvchi (tinglovchi)ni butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan davlat talablariga muvofiq uch oʻlchamli animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar bilan taʼminlash;

har bir oʻqituvchini oʻquv dasturlari, turli pedagogik texnologiyalardan foydalanish yoʻriqnomalarini oʻz ichiga olgan batafsil texnologik xaritalar;

oʻquv rejasi va fanlarning oʻquv dasturlari asosida ishlab chiqilgan va tasdiqlangan avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashning turli toifalari boʻyicha ishchi rejalar va fanlarning ishchi dasturlari;

oʻquv tashkiloti rahbariyati tomonidan tasdiqlangan joriy, oraliq va yakuniy nazorat va sinovlarni oʻtkazish uchun ishlanmalar.

24. Barcha toifadagi avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashni amalga oshiruvchi oʻquv tashkilotlarining moddiy bazasi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

oʻquv xonalarining mavjudligi va ularning jihozlanishi;

koʻrgazmali qurollar va jihozlar bilan taʼminlanganligi;

texnik vositalar bilan taʼminlanganligi;

oʻquv transport vositalari bilan taʼminlanganligi.

25. Oʻquv xonalari va ularning jihozlanishiga umumiy talablar:

har biri kamida 40 m² maydonga ega boʻlgan va bitta hududda joylashgan ikki yoki undan koʻp auditoriyalarning mavjud boʻlishi;

har bir auditoriyada videoproyektor yoki dioganali 50 duymdan kam boʻlmagan interaktiv monitor yoki televizor, kompyuter, audio va videokuzatuv tizimi, Yoʻl harakati qoidalari boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalar, shuningdek, oʻquv jarayoni va yakuniy test sinovining oshkoraligini taʼminlash uchun jarayonni yozib olish tizimining mavjud boʻlishi;

taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar bilimlarini joriy, oraliq va yakuniy test sinovlaridan oʻtkazish uchun animatsiya effektlariga ega yagona test dasturi bilan taʼminlangan kompyuterlar bilan jihozlangan alohida auditoriyaning mavjud boʻlishi;

oʻquv auditoriyalaridagi stol va stullar (pyupitrli stullar) sonining oʻquv guruhlarida taʼlim olayotgan taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar sonidan kam boʻlmasligi;

oʻquv auditoriyalarining sanitariya va gigiyena holati, yoritilganligi va qishda isitilishining sanitariya qoidalari va normalariga javob berishi;

oʻquv auditoriyalarining belgilangan toifadagi avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha mashgʻulotlarni oʻtkazishga tayyorligi;

belgilangan toifali avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha mashgʻulotlarni oʻtkazish uchun oʻquv-uslubiy va boshqa ishlanmalar bilan taʼminlanganligi.

26. Yoʻl harakati qoidalari, yoʻl harakati xavfsizligi asoslari va birinchi yordam koʻrsatish boʻyicha oʻquv auditoriyasining jihozlanishiga talablar:

yoʻl belgilari va ulardan foydalanish boʻyicha koʻrgazmali oʻquv-qoʻllanmalar, oʻqituvchi uchun metall negizidagi turli xil chorrahalar va serqatnov maydon tasvirlari hamda transport vositalarining yoʻnalishlari boʻyicha masalalar yechish uchun transport vositalari, tartibga soluvchi, svetofor va yoʻl belgilarining magnitli maketlari toʻplami;

taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar uchun chorraha va maydonlarning (oʻqituvchidagi tasvirlarga oʻxshash) chizmasi, transport vositalari yoʻnalishlarini ifodalash va masalalarni yechish uchun transport vositalari, svetofor va yoʻl belgilari maketlarining kamida 3 ta toʻplami;

yoʻl harakatini tartibga soluvchi vositalar (svetofor, yoʻl belgilari, yoʻl harakatini tartibga soluvchi), xavfli chorraha hamda maydon, temir yoʻl kesishmasi va shu kabilardan iborat boʻlgan aholi yashaydigai joylarning yagona maketi yoki ularning uch oʻlchovli elektron geometrik modeli;

yoʻl harakatini tartibga soluvchining koʻrsatmalari boʻyicha koʻrgazmali oʻquv qoʻllanma;

transport vositalarini yoʻlning qatnov qismida joylashishi, temir yoʻl kesishmalaridan oʻtishi, saflanib harakatlanishi hamda yoʻlovchi va yuklarni tashishi, taniqli belgi, ogohlantirish ishoralari, yozuvli belgilar bilan jihozlanishi boʻyicha koʻrgazmali oʻquv qoʻllanmalar;

avtomobil harakatining nazariyasi va avtomobilni boshqarish psixofiziologik asoslari boʻyicha koʻrgazmali oʻquv qoʻllanmalari;

avtomobilni turli xil yoʻl va gidrometeorologik sharoitlarda boshqarishning xavfsiz usullari texnikasi boʻyicha koʻrgazmali oʻquv qoʻllanmalar;

avtomobil (avtobus)ni harakat xavfsizligiga taʼsir etuvchi mexanizm va asboblari bilan koʻrsatilgan tasviriy chizmasi;

yoʻl-transport hodisalari jarohatlanuvchilariga birinchi tibbiy yordam koʻrsatish va haydovchining tibbiy dori qutisi tarkibi boʻyicha koʻrgazmali oʻquv qoʻllanmalar.

27. Yoʻl harakati qoidalari, yoʻl harakati xavfsizligi asoslari va birinchi yordam koʻrsatish boʻyicha oʻquv auditoriyasi avtotrenajyor bilan qoʻshimcha jihozlanadi.

Oʻquv jarayonida foydalaniladigan avtotrenajyor quyidagilarni taʼminlashi lozim:

haydovchining transport vositasiga toʻgʻri oʻtirish va tushish koʻnikmalari;

boshqaruv vositalari va nazorat-oʻlchov asboblari bilan tanishish;

boshqarishning boshlangʻich koʻnikmalari;

transport vositasini boshqarishning har xil vaziyatlari.

28. Avtomototransport vositalarining tuzilishi, ishlatilish asoslari, ularga texnik (servis) xizmat koʻrsatish va mehnatni muhofaza qilish boʻyicha oʻquv auditoriyasining jihozlanishiga talablar:

oʻrganilayotgan transport vositalarining rusumi negizidagi qirqimli asosiy yigʻma qismlar (dvigatel, ilashish qurilmasi (ssepleniye), uzatmalar qutisi, oldingi, oʻrta va ortgi koʻpriklarning boshqarish mexanizmlari) bilan yigʻmasi yoki ularning uch oʻlchovli elektron geometrik modeli;

oʻrganilayotgan transport vositalarining ayrim mexanizm, tarkib va qismlari yoki ularning uch oʻlchovli elektron geometrik modeli;

namoyishdagi koʻrgazmalar (dvigatelning ishlash tartibi, krivoship — shatun va gaz taqsimlash mexanizmlari hamda moylash, sovutish, taʼminlash va oʻt oldirish tizimlari) yoki ularning uch oʻlchovli elektron geometrik modeli;

avtotransport korxonalarining, transport vositalarining va ochiq joyda dvigatelning turli isitgich vositalari bilan joylashishi, avtomobilga texnik (servis) xizmat koʻrsatish boʻyicha texnologik jarayoni, avtomobilda yuk tashishni markazlashtirilgan boshqarish tuzilishlarining tasviriy chizmalari;

avtomobilni qabul qilish-topshirish dalolatnomasini, yoʻl varaqasi, tovar-transport yuk xati, avtomobilni joriy taʼmirlash uchun ariza, ehtiyot qism va ashyolar uchun talabnoma, avtomobilni turib qolishi, yuk oʻlchaganda yetishmagan kamomat yuzasidan tuzilgan dalolatnomalarni rasmiylashtirish boʻyicha koʻrgazmalar toʻplami, avtomobil vositalariga yukni ortish-tushirish vaqtida mehnat xavfsizligi va uni muhofaza qilish boʻyicha qoʻllanmalar;

transport vositalariga texnik (servis) xizmat koʻrsatish uchun qoʻllaniladigan asbob-anjom va moslamalar, shaxsiy himoya vositalari va maxsus kiyimlarning namunaviy koʻrgazmasi;

transport vositalariga texnik (servis) xizmat koʻrsatish reglamenti boʻyicha devoriy koʻrgazmalar;

tibbiy dori qutisi va yongʻinga qarshi vositalar.

29. Avtomototransport vositalarining tuzilishi, ishlatilish asoslari, ularga texnik (servis) xizmat koʻrsatish va mehnatni muhofaza qilish boʻyicha oʻquv auditoriyasi avtotransport vositalarining tuzilishi boʻyicha amaliy mashgʻulotlarni oʻtkazish uchun jihozlanishi:

koʻzda tutilgan har bir mavzularni guruh boʻlib bajarishni hisobga olgan holda, oʻrganilayotgan transport vositasi mexanizm, qism va asboblari;

ajratish-yigʻish ishlarini bajarish uchun qoʻllaniladigan asbob-anjom va moslamalar toʻplami.

30. Oʻquv transport vositalarini jihozlashga qoʻyiladigan talablar:

ilashish mexanizmi (avtomat uzatmalar qutisi bilan jihozlangan transport vositasi bundan mustasno) va ishchi tormozining qoʻshimcha tepkilar bilan jihozlanganligi;

instruktor uchun orqa tomonni koʻrsatuvchi qoʻshimcha koʻzgular bilan jihozlanganligi;

“Boshqarishni oʻrgatish transport vositasi”ning taniqlik belgilari bilan jihozlanganligi.

31. “A” toifadagi mototransport vositalarida boshqarishni oʻrgatish boʻyicha amaliy mashgʻulotlar harakatlanish uchun yopiq maydonlarda yoki avtodromlarda oʻtkazilishi munosabati bilan ushbu toifadagi mototransport vositalariga qoʻshimcha jihozlarning oʻrnatilishi talab etilmaydi.

32. Sogʻligʻi chegaralangan shaxslarning boshqarishni oʻrgatish mashgʻulotlari uchun transport vositalari qoʻl yoki boshqa vositalar yordamida boshqariladigan jihozlar bilan jihozlanishi lozim.

33. Oʻquv transport vositalari YHXBning hududiy boʻlinmalarida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlishi lozim.

34. Avtomototransport vositalarini amaliy boshqarishni oʻrgatish uchun yopiq maydonchalarni jihozlashga qoʻyiladigan talablar:

yopiq maydoncha sathining tekis va qattiq qoplamali boʻlishi;

qiyaligi 16 foizdan kam boʻlmagan nishablikka ega boʻlgan balandlik uchastkasi (izli estakadadan foydalanish taqiqlanadi);

transport vositasini toʻxtab turish joyiga qoʻyish uchastkalari (bokslar);

qayrilib olish uchastkasi;

ilonizi yoʻl uchastkasi.

35. Avtomototransport vositalarini amaliy boshqarishni oʻrgatish uchun avtodromni jihozlashga qoʻyiladigan talablar:

avtodrom sathining tekis qattiq qoplamaga hamda yil davomida harakatni tashkil qilishni taʼminlaydigan texnik vositalarga ega boʻlishi;

qiyaligi 16 foizdan kam boʻlmagan nishablikka ega boʻlgan balandlik uchastkasi (izli estakadadan foydalanish taqiqlanadi);

transport vositasini toʻxtab turish joyiga qoʻyish uchastkalari (bokslar);

qayrilib olish uchastkasi;

ilonizi yoʻl uchastkasi.

Harakatlanishning oʻxshash sharoitlarini vujudga keltirish maqsadida avtodrom chorrahalar, piyodalar oʻtish joylari va temir yoʻl kesishmalari hamda Davlat standartlariga binoan yoʻl belgilari, yoʻl chiziqlari va svetoforlar bilan jihozlanadi.

36. Avtodromning oʻlchamlari va harakatni tashkil qilishning texnik vositalari avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash dasturlarida koʻzda tutilgan har bir mashqni bajarish va turli toifali avtomototransport vositalarini boshqarish huquqi uchun sinovlar qabul qilishda koʻzda tutilgan boʻlishi lozim.

37. Avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish yoʻnalishlariga qoʻyiladigan umumiy talablar:

avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish boʻyicha yoʻnalishlar taʼlim oluvchi (tinglovchi)ning haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha tasdiqlangan oʻquv rejasi va oʻquv dasturlarida koʻzda tutilgan mashqlarni toʻliq bajarishni taʼminlaydigan, yoʻl belgilari, yoʻl chiziqlari, svetoforlar va boshqa yoʻl elementlarini oʻz ichiga olgan boʻlishi lozim;

avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish boʻyicha barcha yoʻnalishlar YHXBning hududiy boʻlinmalari bilan kelishilgan boʻlishi lozim;

avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish boʻyicha yoʻnalishlarning zaruriy miqdori mahalliy sharoitlardan kelib chiqib, kamida ikkita boʻlishi lozim. Bunda avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish boʻyicha har bir yoʻnalish uchun yoʻnalish xaritasi rasmiylashtirilib, unga ketma-ketlik raqami beriladi.

38. Avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish boʻyicha yoʻnalishlar taʼlim oluvchi (tinglovchi)ning haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha tasdiqlangan oʻquv rejasi va oʻquv dasturlarida koʻzda tutilgan mashqlarni toʻliq bajarishini taʼminlashi uchun unda quyidagilar nazarda tutilgan boʻlishi kerak:

tartibga solingan chorrahadan oʻtish;

tartibga solinmagan teng ahamiyatli boʻlmagan yoʻllar kesishgan chorrahadan oʻtish;

tartibga solinmagan teng ahamiyatli boʻlgan yoʻllar kesishgan chorrahadan oʻtish;

chorrahalarda chapga, oʻngga burilish va qayrilib olish;

chorrahadan tashqarida qayrilib olish;

temir yoʻl kesishmasidan oʻtish;

bir yoʻnalishda ikki va undan ortiq boʻlakli yoʻllarda qayta tizilish;

piyodalar oʻtish joylari va yoʻnalishli transport vositalarining bekatlaridan oʻtish.

39. Mashgʻulotlarning tashkil etilishi shakllaridan qatʼi nazar, avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kurslarida umumiy oʻquv yuklamasining hajmi haftasiga 54 soatgacha, oʻquv yuklamasining bajarilishidan kelib chiqqan holda, auditoriyada oʻtkaziladigan nazariy va amaliy mashgʻulotlarning kundalik hajmi 6 soatgacha, mashgʻulotlarning haftalik hajmi 36 soatgacha rejalashtiriladi. Qolgan soatlar hajmi mustaqil taʼlim uchun ajratiladi.

Auditoriya mashgʻulotlarining barcha turlari uchun 80 daqiqa davom etadigan dars juftligi belgilanadi.

40. Avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish uchun ajratilgan amaliy mashgʻulotlarning kundalik hajmi har bir instruktor uchun qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

41. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlashda nazariy va amaliy mashgʻulotlar hamda avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish boʻyicha amaliy mashgʻulotlar uchun oʻquv yuklamasining hajmi har bir toifa boʻyicha alohida tuzilib, belgilangan tartibda tasdiqlangan oʻquv rejasi va fanlarning oʻquv dasturlaridan kelib chiqqan holda quyidagi hajmlarda belgilanadi:

“A” toifali mototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursining oʻqish muddati 8 haftadan kam boʻlmagan va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 160 soatdan, “A” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 15 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

“B” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursining oʻqish muddati 10 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 170 soatdan, “B” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 52 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

“C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursining oʻqish muddati 13 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 208 soatdan, “C” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 54 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

“B” “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini tayyorlash kursining oʻqish muddati 15 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 240 soatdan, “BC” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 56 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

avtotransport vositalari haydovchilarini “B” toifaga qayta tayyorlash kursining oʻqish muddati 6 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 84 soatdan, “B” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 15 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

avtotransport vositalari haydovchilarini “C” toifaga qayta tayyorlash kursining oʻqish muddati 8 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 112 soatdan, “C” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 15 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

avtotransport vositalari haydovchilarini “D” toifaga qayta tayyorlash kursining oʻqish muddati 12 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 176 soatdan, “D” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 50 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

“B” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “BE” toifaga qayta tayyorlash kursining oʻqish muddati 8 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 108 soatdan, “BE” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 12 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

“C” yoki “B” va “C” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “CE” toifaga qayta tayyorlash kursining oʻqish muddati 8 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 112 soatdan, “CE” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 15 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 12 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

“D”, “B” va “D”, “C” va “B” yoki “B”, “C” va “D” toifali avtotransport vositalari haydovchilarini “DE” toifaga qayta tayyorlash kursining oʻqish muddati 8 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 120 soatdan, “DE” toifali avtotransport vositalarini amaliy boshqaruvi — 18 soatdan kam boʻlmasligi lozim;

instruktorlarni tayyorlash uchun “Avtomototransport vositalarini boshqarishni oʻrgatish uslubi” boʻyicha kursning oʻqish muddati 2 haftadan kam boʻlmasligi va bunda auditoriyadagi dars yuklamasi — 70 soatdan, malakaviy amaliyot uchun — 20 soatdan, yakuniy nazoratga ajratilgan yuklama — 6 soatdan kam boʻlmasligi lozim.

42. Taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning tayyorgarligini takomillashtirish va taʼlim jarayonining samaradorligini oshirish maqsadida oʻquv tashkilotlarida oʻquv mashgʻulotlaridan tashqari vaqtda taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning mustaqil ishi (mustaqil taʼlimi) tashkil etiladi.

Mustaqil taʼlimning vazifalari jumladan, yangi bilimlarni mustaqil tarzda puxta oʻzlashtirish koʻnikmalariga ega boʻlish;

elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanma va multimediyali adabiyotlar bilan ishlash;

internet tarmogʻidan oqilona yechimlarni topish;

elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalardan foydalanib uyga berilgan vazifalarni bajarishdir.

43. Barcha toifalar boʻyicha haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash yoʻnalishlari oʻquv yuklamasining auditoriya soatlarining 30 foiz hajmida mustaqil taʼlim uchun qoʻshimcha ajratilishi nazarda tutiladi.

44. Oʻquv tashkilotlarida taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning mustaqil ishi (mustaqil taʼlimi) auditoriyadagi oʻqishdan tashqari vaqtda tashkil etiladi. Yangi bilimlarni mustaqil tarzda puxta oʻzlashtirish koʻnikmalarini shakllantirish maqsadida oʻquv tashkilotlari har bir taʼlim oluvchi (tinglovchi)ni butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar bilan taʼminlaydi.

45. Oʻqituvchilar animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar boʻyicha taʼlim oluvchi (tinglovchi)larga topshiriq va vazifalar berib, ular tomonidan oʻquv dasturlarida nazarda tutilgan bilim, koʻnikma, malaka va kompetensiyalarga ega boʻlishga erishishga yoʻnaltirilgan masalalar ishlashni nazorat qilib boradilar.

46. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimida oʻquv jarayonini tashkil etish, amalga oshirish va nazorat qilish maqsadida multimediyali qoʻllanmalar, texnologik xaritalar, axborot, yagona test va yozib olish tizimlari tarzidagi oʻquv-uslubiy, axborot va multimediyali qoʻllanmalar, ishlanmalar, tizimlar va boshqalardan foydalanish mumkin.

47. Butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanma — bu axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida oʻquv fanlariga oid materiallarni ushbu davlat talablari va oʻquv dasturlariga mos ravishda yorita oladigan, oʻquv fanlarini samarali oʻzlashtirishga, taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning mustaqil taʼlim olishiga koʻmaklashuvchi hamda video, ovoz, animatsiya, matn va test savollarini oʻz ichiga olgan, bilimlarni nazoratdan oʻtkazish va mustahkamlashga yoʻnaltirilgan, oʻquv fanlarining asosiy mazmunini boyitadigan qoʻshimcha materialga ega boʻlgan yoki shu kabi manbalarga murojaatlarni oʻz ichiga olgan interaktiv elektron axborot-taʼlim manbai (qoʻllanmasi)dir.

48. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimida oʻquv jarayonini tashkil etish va amalga oshirishda har bir taʼlim oluvchi (tinglovchi) butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar bilan taʼminlanishi lozim.

49. Butun oʻquv jarayonini qamrab oladigan animatsiya effektlari va videokontentga ega elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmaga qoʻyiladigan umumiy talablar:

elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmaning Oʻzbekistonda yaratilganligi va elektron hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturning rasmiy roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning mavjudligi;

elektron oʻquv-uslubiy qoʻllanmaning Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining tegishli oʻquv adabiyoti uchun beriladigan guvohnomasining mavjudligi;

respublikaning barcha viloyatlarida kamida olti oy davomida keng qamrovli aprobatsiyadan oʻtganligi;

yoʻl harakati qoidalari, avtomototransport vositalarini xavfsiz boshqarish, harakat xavfsizligi asoslari va birinchi tibbiy yordam koʻrsatish boʻlimlaridan tashkil topishi;

yoʻl harakati qoidalari, avtomototransport vositalarini xavfsiz boshqarish, harakat xavfsizligi asoslari, avtomototransport vositalarining tuzilishi va ularga texnik (servis) xizmat koʻrsatish hamda birinchi tibbiy yordam boʻyicha oʻquv rejasida belgilangan auditoriya soatlarining 10 foizdan kam boʻlmagan hajmdagi animatsiyali videokontentning mavjudligi;

qayta aloqa funksiyasini amalga oshirishda produksion qoidaning joriy etilganligi;

tinglovchining mustaqil ravishda ishlashi uchun — lokal va oʻquv xonasi (auditoriyada) tinglovchilarning birgalikda ishlashi uchun tarmoq tizimida ishlash imkoniyatlarining mavjudligi;

rus va oʻzbek tillarida hamda oʻzbek tilida lotin va kiril alifbolarida ishlash imkoniyatining mavjudligi;

700 tadan kam boʻlmagan test topshiriqlarini oʻz ichiga olishi va bunda test topshiriqlarining kamida uchdan bir qismi animatsiya effektlariga ega boʻlishi va yoʻl belgilari bilan bogʻliq test topshiriqlari yoʻl belgilarining tasviri bilan mustahkamlanganligi;

trening va imtihon rejimlarida ishlay olish imkoniyatining mavjudligi.

50. Oʻquv jarayoniga darslar oʻzlashtirilishini oshirishga yoʻnaltirilgan oʻqitish monitoringini olib borish va rejalashtirishning avtomatlashtirilgan axborot tizimi — bu taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar tomonidan oʻquv mashgʻulotlarini oʻzlashtirishni oshirishga yoʻnaltirilgan oʻquv jarayonini tashkil etish, rejalashtirish, amalga oshirish va natijalarini rasmiylashtirishni oʻz ichiga olgan avtomatlashtirilgan yagona axborot tizimidir.

51. Oʻquv tashkilotlari taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar tomonidan oʻquv mashgʻulotlarini oʻzlashtirishni oshirishga yoʻnaltirilgan oʻquv jarayonini tashkil etish, rejalashtirish, amalga oshirish va natijalarini rasmiylashtirishni oʻz ichiga olgan avtomatlashtirilgan yagona axborot tizimiga ega boʻlishi lozim.

52. Darslarning oʻzlashtirilishini oshirishga yoʻnaltirilgan oʻqitish monitoringini olib borish va rejalashtirishning avtomatlashtirilgan axborot tizimiga qoʻyiladigan umumiy talablar:

oʻquv jarayonining barcha bosqichlarini qamrab olishi;

taʼlim oluvchi (tinglovchi)lar haqida axborotlarning, shu jumladan taʼlim oluvchi (tinglovchi)ning F.I.O., ish joyi, lavozimi, oʻqish muddati, oʻquv mashgʻulotlariga qatnashganligi, oʻquv mashgʻulotlarini oʻzlashtirganligi va yakuniy imtihon (test sinovlari) natijalarining mavjudligi;

oʻqituvchilar haqida maʼlumotlarning mavjudligi;

oʻquv mashgʻulotlari jadvali, shu jumladan sayyor oʻquv mashgʻulotlari jadvalining kiritilganligi.

53. Turli pedagogik texnologiyalardan foydalanish yoʻriqnomalarini oʻz ichiga olgan batafsil texnologik xaritalar — bu har bir mavzuni samarali oʻqitish metodikasi, oʻqituvchining darsni qiziqarli tashkil etishiga oid boshqa metodik koʻrsatmalar berilgan, har bir darsning maqsadi, darsda foydalaniladigan vositalar va ulardan foydalanish usullari, darsning mazmuni, amaliy mashgʻulotlar, qoʻshimcha topshiriqlar va boshqalar haqida metodik koʻrsatmalar aniq bayon qilingan kitob shaklidagi oʻquv nashridir.

54. Oʻquv tashkilotlari har bir oʻqituvchini oʻquv dasturlari, turli pedagogika texnologiyalaridan foydalanish yoʻriqnomalarini oʻz ichiga olgan batafsil texnologik xaritalar bilan taʼminlashi lozim.

55. Texnologik xaritalarni ishlab chiqish quyidagi prinsiplar asosida amalga oshiriladi:

taʼlim sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplari asosida yaratilganligi;

taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning aqliy va jismoniy imkoniyatlari, yoshi, psixofiziologik xususiyatlari, bilim darajasi, qiziqishlari va layoqatlari hisobga olinganligi;

avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash uchun ushbu davlat talablarida belgilangan taʼlimning zarur hajmi berilganligi, taʼlim oluvchi (tinglovchi)larda mustaqil ijodiy fikrlash, tashkilotchilik qobiliyati va amaliy tajriba koʻnikmalarini rivojlantirishga yoʻnaltirilganligi.

56. Texnologik xaritalarni ishlab chiqishga qoʻyiladigan talablar:

a) didaktik talablar:

taʼlim oluvchi (tinglovchi) tomonidan oʻquv materiallarining toʻliq oʻzlashtirilishini taʼminlash;

axborot berishga emas, balki oʻquv fanining mazmun-mohiyatini tushuntirish maqsadlariga xizmat qilishi;

qiziqarli, loʻnda, qulay va tabaqalashtirilgan boʻlishi;

rasmlar koʻrinishidagi illustratsiyalar: xaritalar, chizmalar, sxemalar, jadvallar, diagrammalar va fotosuratlar bilan bezatilgan boʻlishi lozim;

b) ilmiy-metodik talablar:

fan-texnikaning soʻnggi yutuqlarini oʻzida aks ettirishi;

mavzularning mazmunan yaxlitligi taʼminlangan boʻlishi;

mantiqiy ketma-ketlikka va izchillikka amal qilinishi;

milliy gʻoya va Oʻzbekiston xalqining mentalitetiga zid boʻlmagan tegishli illustratsiyalar bilan boyitilishi;

savol va topshiriqlar aniq ifodalangan boʻlishi;

taʼlim oluvchi (tinglovchi)larni fikrlashga, yozishga, tasvirlashga, chizma chizishga, hisoblashga, amaliy ishlarni bajarishga, tajribalar oʻtkazishga oʻrgatishda pedagogik texnologiyalardan foydalanish nazarda tutilgan boʻlishi;

bir tushunchaning ikki xil atama bilan ifodalanishiga, sanalarni keltirishda mavhumlikka yoʻl qoʻyilmasligi lozim;

v) pedagogik-psixologik talablar:

keng jamoatchilik tomonidan tan olingan ilmiy asoslangan maʼlumotlar, taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning bilim darajalari, eslab qolish qobiliyatlari, tafakkuri hisobga olingan holda voqea va hodisalarning mohiyatini anglashga va amaliy qiziqishlarini rivojlantirishga, bilim olishga va amaliy faoliyat bilan shugʻullanishga boʻlgan ehtiyojlarini toʻlaqonli qondirishga yoʻnaltirilgan boʻlishi;

mavzularning oʻquvchi yoshi va psixofiziologik xususiyatlariga mos holda berilishi, maʼlum faktlar, tushunchalar, qoidalar va fanlararo bogʻliqlikni hisobga olgan holda tushunarli bayon qilinishi;

taʼlim oluvchi (tinglovchi)larning yangiliklarni qabul qilish qobiliyatlari, oldin olgan bilimlarini oʻzlashtirganlik darajasi hisobga olingan boʻlishi lozim;

g) estetik talablar:

taʼlim oluvchi (tinglovchi)ga muayyan ijobiy hissiy taʼsirlarni oʻtkazishi va malaka oshirish yoʻnalishiga qiziqish uygʻotishi;

boʻlim, bob, paragraf va mavzular matnlarining turli shakl va ranglar bilan ajratilishi, mutanosibligi taʼminlanishi;

rasm va tasvirlarning badiiy estetik talablarga javob berishi, aniq va tiniq ifodalanishi lozim;

d) gigiyenik talablar:

matn va illustratsiyalar sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga mos boʻlishi;

harflarning kattaligi va qogʻozning sifati (ogʻirligi, qalinligi, oqligi va shaffofligi) Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 3-iyundagi “Taʼlim muassasalari uchun xavfsiz poligrafiya mahsulotlari haqidagi Umumiy texnik reglamentni tasdiqlash toʻgʻrisida” 146-son qarori talablariga mos boʻlishi lozim.

57. Texnologik xaritalarni ishlab chiqish qonun hujjatlari hamda ushbu Davlat talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

58. Avtomototransport vositalari haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash uchun oʻqituvchilar va mutaxassislar tarkibini tanlab olish asosiy mezonlar boʻyicha amalga oshiriladi.

59. Oʻqituvchining maʼlumoti, mutaxassisligi va shaxsiy fazilatlariga boʻlgan talablar:

avtomototransport vositalarining tuzilishi va ularga texnik xizmat koʻrsatish, ekspluatatsiya qilish fanlaridan dars beruvchilar avtotransport mutaxassisligi boʻyicha oliy yoki oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlishlari kerak;

yoʻl harakati qoidalari, avtomototransportni boshqarish asoslari va yoʻl harakati xavfsizligi fanlaridan dars beruvchi oʻqituvchilar, qoʻshimcha ravishda, avtomototransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi haydovchilik guvohnomasiga ega boʻlishlari;

yoʻl-transport hodisasida birinchi yordam fanidan dars beruvchilar tibbiyot ixtisosligi boʻyicha oliy yoki oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlgan yoki “Shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatish” boʻyicha instruktor (paramedik) malakasi va avtotransport vositalarini boshqarishga tayyorlovchi oʻquv maskanlarida ushbu oʻquv kursini oʻrgatish huquqi berilgan sertifikatga ega boʻlishlari;

taʼlim oluvchilarda yoʻl harakati qoidalari, yoʻl harakatini boshqarish, yoʻl harakati xavfsizligi, yoʻllarda transport oqimini boshqarish, haydovchi madaniyati, avtotransport vositasini xavfsiz boshqarish madaniyati, yoʻlovchilar bilan muloqot madaniyati, yoʻlovchi va yuk tashishni xavfsiz amalga oshirish, yoʻl-transport hodisasida birinchi yordam berish, transport vositalarining tuzilishi, ularga texnik xizmat koʻrsatish, ekspluatatsiya qilish sohasida puxta bilimlarni shakllantirish, ularga kasbiy koʻnikmalarni, avtotransport vositalarini boshqarishga oid qarorlarni qabul qilish nazariyasi hamda amaliyoti asoslarini, yoʻl harakati qoidalari va yoʻl harakati xavfsizligining huquqiy va qonunchilik asoslari sohasida koʻnikmalarni singdirish boʻyicha qobiliyatlarning mavjudligi;

ularda davlat taʼlim standartlariga, zamonaviy xalqaro taʼlim standartlari talablariga muvofiq oʻzlarining oʻquv rejalarini va dasturlarini tuzish, shuningdek, oʻqitishning zamonaviy shakllari va metodlaridan, ilgʻor pedagogika, axborot-kommunikatsiya va innovatsiya texnologiyalaridan oqilona foydalanish qobiliyatlarining mavjudligi;

taʼlim dasturlari boʻyicha oʻquv jarayonini tashkil etish (amaliy vazifalarni, kichik guruhlarda ishlash, murakkab yoʻl vaziyatlari va shu kabilarni tahlil qilish) mahorati;

axborot-kommunikatsiya texnologiyalari tizimlarida erkin ishlash mahorati koʻnikmalarining mavjudligi;

taʼlim jarayonining yuqori samaradorligini taʼminlash, taʼlim oluvchilarda tashabbuskorlikni, ijodiy qobiliyatni va mustaqil izlanishga boʻlgan intilishni rivojlantirish;

yoʻl harakati qoidalari, yoʻl harakati xavfsizligi, yoʻllarda transport oqimini boshqarish, haydovchi madaniyati, avtotransport vositasini xavfsiz boshqarish madaniyati, yoʻlovchilar bilan muloqot madaniyati, yoʻlovchi va yuk tashishni xavfsiz amalga oshirish, yoʻl-transport hodisasida birinchi yordam koʻrsatish, transport vositalarining tuzilishi, ularga texnik xizmat koʻrsatish, ekspluatatsiya qilishning dolzarb muammolari boʻyicha ilmiy, fundamental va tatbiqiy tadqiqotlar oʻtkazish, ishlab chiqarishda zamonaviy innovatsiya texnologiyalarini joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish koʻnikmalarining mavjudligi.

Oʻqituvchi maxsus dasturlar boʻyicha uch yilda kamida bir marta oʻz malakasini oshirishi lozim.

60. Instruktorga qoʻyiladigan talablar:

toʻliq oʻrtadan kam boʻlmagan maʼlumotga ega ekani;

tegishli toifadagi avtomototransport vositasini boshqarish huquqini beruvchi haydovchilik guvohnomasiga hamda tegishli toifadagi avtomototransport vositasini boshqarish boʻyicha uch yil (“D” toifasidagi transport vositasi boʻyicha — besh yil) haydovchilik faoliyatiga ega boʻlishi;

avtomototransport vositasini boshqarishni oʻrgatish uslubi boʻyicha kurslarni tugatganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaga ega boʻlishi.

Instruktor maxsus dasturlar boʻyicha uch yilda kamida bir marta oʻz malakasini oshirib, malaka imtihonlarini topshirishi kerak.

61. Instruktor quyidagilarni bajarishni bilishi shart:

boshqarishni oʻrgatish faoliyatini rejalashtirish, tashkil etish va amalga oshirish;

boshqarish koʻnikmalarini mukammallashtirish va mustahkamlash maqsadida trenajerlar va oʻquv transport vositasida mashgʻulotlarni oʻtkazish;

transport vositasiga kundalik qarov koʻrsatish boʻyicha mashgʻulotlarni oʻtkazish;

transport vositasining texnik holati va jihozlanishini tekshirish;

oraliq va yakuniy nazorat tekshiruvlarini baholash;

mashgʻulotning maqsadi, mohiyati, usuli va vositalarini aniq tanlash;

zamonaviy oʻquv-uslubiy qoʻllanmalarni tanlash va ulardan mashgʻulotlarda foydalanish;

taʼlimdagi zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalarni oʻrganish, baholash va tatbiq etish;

yongʻin va mehnat xavfsizligi hamda sanitariya meʼyorlariga amal qilish;

taʼlim oluvchi va transport vositasining xavfsizligini taʼminlash;

transport vositasiga oʻz vaqtida va sifatli texnik xizmat koʻrsatish.

62. Instruktor quyidagilarni bilishi kerak:

transport vositalarining asosiy mexanizm va tizimlarining vazifasi, joylashishi va ishlash prinsiplari;

yoʻl harakati qoidalariga, transport vositalarini xavfsiz boshqarish qoidalariga amal qilish;

turli xil yoʻl va ob-havo sharoitlarida transport vositalarini xavfsiz boshqarish;

oʻzining emotsional holatini boshqara olish;

yoʻlga chiqishdan oldin transport vositalarini koʻrikdan oʻtkazishni va harakatlanish jarayonida transport vositalarining texnik holatini nazorat qilish;

yoʻlovchi va yuklarni tashish qoidalarini;

zamonaviy ekologik talablarga rioya qilgan holda transport vositasiga yonilgʻi-moylash materiallari va boshqa suyuqliklar quyish;

yuklarni qabul qilish, joylashtirish va tashish, yoʻlovchilarni transport vositalariga xavfsiz chiqish va tushishini, ularni tashishni taʼminlash;

yoʻl varaqasi va boshqa transport hujjatlarini qabul qilish, rasmiylashtirish va topshirish;

harakatlanish nazorati, dispetcherlik aloqasi texnik vositalari hamda taxografdan foydalanish qoidalarini bilish;

yoʻl yoki yoʻnalish varaqasi va boshqa transport hujjatlarini qabul qilish, rasmiylashtirish va topshirish;

mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasi qoidalari va meʼyorlarini, mehnat va dam olish tartibi talablarini bilish;

yoʻl-transport hodisasi sodir boʻlganda jabrlanganlarga birinchi yordam koʻrsatish ketma-ketligi va usullarini bilish;

favqulodda vaziyatlarda yoʻlovchilarni shoshilinch evakuatsiya qilish;