Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Respublika paxta tozalash sanoatini monopoliyadan chiqarish va boshqarishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 11-iyundagi PF-2874-son Farmoniga muvofiq va paxta tolasini markazlashtirilgan eksport qilishga doir topshiriqlar oʻz vaqtida bajarilishini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Paxta tolasini markazlashtirilgan eksport qilishni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi, “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi, “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari, Davlat bojxona qoʻmitasi, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi, “Sifat” Oʻzbekiston paxta tolasini sertifikatlash markazi, Oʻzbekiston davlat karantin inspeksiyasi tasdiqlangan Nizom soʻzsiz bajarilishini taʼminlasinlar.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi, “Paxta-bank”, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari, “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda 10 kun muddatda paxta tolasini markazlashtirilgan eksport qilishni tashkil etish jarayoni rahbarlari va mutaxassislarining mazkur qarorni bajarishga doir mintaqaviy (viloyatlararo) seminarlarini oʻtkazsinlar.

4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Oʻ.T. Sultonov zimmasiga yuklansin.

1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Respublika paxta tozalash sanoatini monopoliyadan chiqarish va boshqarishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 11-iyundagi PF-2874-son Farmoniga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Respublika paxta tozalash sanoatini boshqarish tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2001-yil 12-iyundagi 252-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan hamda vazirliklar, idoralar, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning paxta tolasini markazlashtirilgan eksport qilishni tashkil etish boʻyicha oʻzaro hamkorligini tartibga soladi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi va Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi bilan birgalikda 2001-yil hosilidan boshlab paxta tolasi ishlab chiqarish va uni eksportga yetkazib berish balansini “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari va “Oʻzmarkazimpeks” davlat tashqi savdo kompaniyasi, “Oʻzsanoatmashimpeks” davlat tashqi savdo kompaniyasi, “Markazsanoateksport” davlat tashqi savdo kompaniyasi, “Oʻzinterimpeks” davlat tashqi savdo kompaniyasi (keyingi oʻrinlarda mazkur Nizomda “tashqi savdo kompaniyalari” deb ataladi) boʻyicha shakllantiradi.

3. Kontraktdan oldin puxta ishlash hamda paxta tolasini (markazlashtirilgan va nomarkazlashtirilgan) eksport qilishning tasdiqlangan hajmlariga muvofiq tashqi savdo kompaniyalarining xorijiy xaridorlar bilan kontraktlar tuzishiga doir barcha ishlarni tashkil etish Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligiga yuklanadi. Vazirlik tuzilgan kontraktlarning tashqi savdo kompaniyalari tomonidan bajarilishi ustidan nazorat qiladi.

4. “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi bilan birgalikda tasdiqlangan balanslarga muvofiq “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari boʻyicha paxta tolasini yuklab joʻnatishning har choraklik yigʻma jadvallari ishlab chiqilishini, kelishilishini va tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim etilishini taʼminlaydi.

5. “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi va Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi doimiy nazoratni amalga oshiradilar hamda paxta tolasini eksport qilish jadvallarini bajarishda “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalariga va tashqi savdo kompaniyalariga koʻmaklashadilar.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi va Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi bilan birgalikda har oyda oyning 12-kunida paxta tolasi ishlab chiqarish va yetkazib berish, shu jumladan eksportga yetkazib berish balansi bajarilishiga doir axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim etadi.

7. Paxta tolasini markazlashtirilgan eksport qilishni tashkil etish mazkur Nizomga ilovaga muvofiq sxemaga binoan amalga oshiriladi.

8. Tashqi savdo kompaniyalari oʻzlariga ajratilgan paxta tolasi hajmlari doirasida “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari bilan markazlashtirilgan eksport boʻyicha paxta tolasi yetkazib berishga shartnomalar va uni sotish uchun xorijiy xaridorlar bilan kontraktlar tuzadi.

9. “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari bir haftada ikki marta va yuklab joʻnatilgan oy tamom boʻlgach tashqi savdo kompaniyalariga va “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasiga yetkazib berilgan paxta tolasi va uning assortimendagi qoldigʻi toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etadilar. “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi olingan maʼlumotlar asosida har oyda oyning 15-kunigacha eksport boʻyicha ishlarni muvofiqlashtirish uchun Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligiga yigʻma axborotni taqdim etadi.

10. Tashqi savdo kompaniyalari tuzilgan shartnomalar, kontraktlar va mazkur Nizomning 9-bandida koʻrsatilgan axborot asosida paxta tolasini yuklab joʻnatishga belgilangan tartibda eksport bildirishnomalarini rasmiylashtiradi va ularni roʻyxatdan oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasiga taqdim etadi.

11. Davlat bojxona qoʻmitasi bir ish kuni mobaynida tashqi savdo kompaniyalari tomonidan yozib beriladigan paxta tolasini yuklab joʻnatishga eksport bildirishnomalar roʻyxatdan oʻtkazilishini taʼminlaydi.

12. Tashqi savdo kompaniyalari yuklab joʻnatiladigan oy boshlanishigacha Davlat bojxona qoʻmitasida roʻyxatdan oʻtkazilgan eksport bildirishnomalarni, kontraktlar nusxalarini, shuningdek yukxatlarini toʻldirishga doir yoʻriqnomalarni “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalariga yuboradi.

13. “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari tashqi savdo kompaniyalari eksport bildirishnomalari asosida ular olingan kundan 2 kundan kechikmay tegishli hajmdagi va assortimentdagi paxta tolasini eksportga yuklab joʻnatishga naryadlarni rasmiylashtiradilar va paxta zavodlariga yuboradilar. Naryadlar rasmiylashtirilgan kundan boshlab uch kundan kechikmay hududiy aksiyadorlik birlashmalari tashqi savdo kompaniyalariga yuklab joʻnatish uchun paxta zavodlariga berilgan naryadlar toʻgʻrisida hududiy birlashma rahbarining imzosi qoʻyilgan va muhr bosilgan axborot yuboradilar, unda eksport bildirishnomaning, naryad va kontraktning tartib raqamlari, yuklab joʻnatilgan paxta tolasi hajmi, uning assortimenti va yukni joʻnatuvchi paxta zavodi koʻrsatiladi.

14. “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari tashqi savdo kompaniyalari hamda “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasining joylardagi boʻlinmalari bilan shartnomalar asosida ekspeditorlik kodlari, vagonlar boʻyicha yordamchi kodlar (“Oʻztashqitrans” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi orqali) olishga va paxta tolasi tashishga yaroqli vagonlar berilishiga buyurtmanomalar beradilar.

15. “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari bilan tuzilgan shartnomalar asosida ularga vagon va konteynerlar berish uchun rejalar beradi. Koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovni kelishuvga koʻra “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari yoki tashqi savdo kompaniyalari amalga oshiradilar.

16. “Oʻztashqitrans” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tashqi savdo kompaniyalari bilan mavjud shartnomalar asosida bir sutka mobaynida ularga ekspeditorlik kodlari va vagonlar boʻyicha yordamchi kodlar beradilar, tashqi savdo kompaniyalari ularni oʻz navbatida “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalariga berishadi.

17. Oʻzbekiston “Sifat” markazi, uning mintaqaviy laboratoriyalari oʻzlari oʻtkazgan paxta tolasi sifatini toylar boʻyicha baholash asosida ikki kun muddatda muvofiqlik sertifikatlari berilishini taʼminlaydilar.

18. Paxta zavodlari olingan naryadlarga muvofiq:

Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi standartlariga muvofiq paxta tolasi partiyasini (vagon normasini) tanlab olishadi;

Oʻzbekiston “Sifat” markazining mintaqaviy laboratoriyasidan belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan, uning sifati va miqdori toylar boʻyicha baholash asosida joʻnatilayotgan partiya ogʻirligi koʻrsatilgan muvofiqlik sertifikati olishadi;

paxta tolasining tegishli partiyasi uchun, uni fumigatsiyalagan holda (zarur boʻlganda), kelib chiqish sertifikati va fitosanitariya sertifikati rasmiylashtirilishini taʼminlashadi;

“Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmasiga paxta tolasini yuklash uchun yopiq vagonlar berilishi hamda ekspeditorlik kodlari va vagonlar boʻyicha yordamchi kodlari olish uchun buyurtmanoma berishadi.

19. Eksport bildirishnomasi bojxona organlarida roʻyxatdan oʻtkazilgach, ekspeditorlik kodlari va vagonlar boʻyicha yordamchi kodlar olingach paxta zavodlari yukni joylardagi bojxona organlariga koʻrsatadilar va paxta tolasini “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tomonidan berilgan paxta tolasini eksport qilishga yaroqli vagonlarga yuklaydilar va bojxona rasmiylashtiruvidan keyin ularni tashish uchun temir yoʻl stansiyasiga beradilar.

20. “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari yuklab joʻnatilgandan keyin ikki kundan kechikmay tashqi savdo kompaniyalariga yuklab joʻnatilgan paxta tolasi toʻgʻrisida, kontraktning eksport bildirishnomasining, vagon va yukxat tartib raqami, yuklab joʻnatilgan stansiya, yuk yetkazib beriladigan stansiya, yuklab joʻnatilgan sana, yukning (konditsion, brutto, netto) ogʻirligi, sorti koʻrsatilgan tezkor axborotni taqdim etishadi.

21. “Oʻztashqitrans” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi va “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi, oʻz vaqtida ekspeditorlik kodlari, vagonlar boʻyicha yordamchi kodlar ajratishadi, paxta tolasini tashishga yaroqli vagonlar va konteynerlar berishadi, shuningdek yukning belgilangan tartibda respublika hududida va uning tashqarisida xavfsiz tashilishini hamda ekspeditorlikni taʼminlashadi.

22. “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari paxta tolasi yuklab joʻnatilgan kundan boshlab 10 kalendar kundan kechikmay tashqi savdo kompaniyalariga yuklab joʻnatilgan paxta tolasi uchun ulgurji sotish (preyskurant) narxlari boʻyicha toʻlovga hisob raqamlarini taqdim etishadi, ularga nazorat varaqasi, temir yoʻl yukxatlarining asl nusxasi, Oʻzbekiston “Sifat” markazining muvofiqlik sertifikati, fitosanitariya sertifikati va tovarga doir boshqa hujjatlar ilova qilinadi.

Xoʻjaliklarga tegishli resurslardan yuklab joʻnatilgan paxta tolasi boʻyicha toʻlov uchun taqdim etiladigan hisob raqamiga “ -son paxta tozalash korxonasi, 70 foizli paxta tolasi 200__ yil hosili” soʻzlari yozilgan shtamp qoʻyiladi.

23. “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari va tashqi savdo kompaniyalari har oyda, hisobot oyidan keyingi har oyning 10-kunidan kechikmay, taqdim etilgan hisob raqamlari boʻyicha oshib boruvchi yakun bilan yuklab joʻnatilgan paxta tolasi hajmi uchun davlat resurslari boʻyicha va xoʻjaliklar resurslari boʻyicha alohida oʻzaro solishtirish dalolatnomalarini rasmiylashtiradilar.

Solishtirish dalolatnomalari bir nusxadan Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligiga va “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasiga taqdim etiladi, davlat resurslaridagi paxta tolasi boʻyicha esa tashqi savdo kompaniyalari dalolatnomani Moliya vazirligiga ham taqdim etadilar.

24. Tashqi savdo kompaniyalari “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari hisob raqamlariga:

davlat resurslaridan yuklab joʻnatilgan paxta tolasi uchun – ulgurji-sotish (preyskurant) narxlari boʻyicha, plyus “Paxtasanoat” uyushmasining sotish xarajatlariga (shu jumladan sotish ustamasini qoʻshgan holda) haq toʻlaydilar. Ulgurji sotish va jahon narxlari oʻrtasidagi ijobiy farq (sotish boʻyicha xarajatlarni chegirgan holda) Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining maxsus hisob raqamiga oʻtkaziladi;

xoʻjaliklar resurslaridan yuklab joʻnatilgan paxta tolasi uchun – dastlab ulgurji-sotish (preyskurant) narxlari boʻyicha, plyus “Paxtasanoat” uyushmasining sotish xarajatlariga (shu jumladan sotish ustamasini qoʻshgan holda) haq toʻlaydilar, jahon (sotish boʻyicha xarajatlarni chegirgan holda) ulgurji sotish narxlari oʻrtasidagi ijobiy farqni esa har oyda oʻtkaziladigan oʻzaro solishtirish natijalari boʻyicha va kontraktlar yopilgach qoʻshimcha ravishda xoʻjaliklarga toʻlaydilar.

Jahon narxlari ulgurji-sotish narxlaridan pasaygan taqdirda salbiy farq umuman hosil boʻyicha hamda davlat resurslaridan va xoʻjaliklar resurslaridan yuklab joʻnatilgan hajmlar boʻyicha alohida aniqlanadi va tashqi savdo kompaniyalari hisob-kitoblarni, Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatiga tegishli takliflar kiritish uchun, har chorakda va umuman hosil boʻyicha Moliya vazirligiga taqdim etadilar.

25. “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmalari tashqi savdo kompaniyalaridan paxta tolasi uchun ulgurji sotish narxlari boʻyicha mablagʻlarni olgach, ularni 2 bank kuni mobaynida oʻzining hisob-kitob markazlari orqali, belgilangan nisbatlarda Davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining hisob-kitob jamgʻarmasi va “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi oʻrtasida taqsimlaydilar, ularning tegishli hisob raqamlariga oʻtkazilishini taʼminlaydilar.

Paxta zavodlari olingan mablagʻlardan belgilangan tartibda qarzlarni uzish va budjet, budjetdan tashqari jamgʻarmalar oldidagi navbatdagi toʻlovlarni toʻlash, ish haqi toʻlash, shuningdek zavodlarning boshqa ehtiyojlari uchun foydalanadilar.

26. “Paxtasanoat” hududiy birlashmalari, xoʻjaliklar resurslaridan yuklab joʻnatilgan paxta tolasining jahon va ulgurji-sotish narxlari oʻrtasidagi ijobiy farq tarzidagi qoʻshimcha mablagʻlarni, yuklab joʻnatish va oʻzaro hisob-kitoblar tugallangach, solishtirish dalolatnomalari natijalari boʻyicha qishloq xoʻjaligi korxonalariga tegishli qoʻshimcha toʻlovlarni toʻlaydilar.

Har qaysi xoʻjalikka qoʻshimcha toʻlov sotilgan paxta tolasi hajmi uchun, uning sifat koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda toʻlanadi.

27. Eksportga yetkazib berishda uzilishlarga yoʻl qoʻymaslik va paxta zavodlarining ishlab chiqarish dasturlari bajarilishini taʼminlash maqsadida tashqi savdo kompaniyalari tomonidan temir yoʻl va boshqa aloqador idoralar xizmatlari haqini, shuningdek moddiy-texnika resurslari qiymatini paxta tolasi sotishdan olingan tushum hisobidan toʻlashga yoʻl qoʻyiladi.