Respublikada teatr va konsert faoliyatini boshqarish tuzilishini takomillashtirish, teatr-tomosha muassasalarini shartnoma (bitim) munosabatlari tizimiga o‘tkazish, o‘zbek milliy va jahon teatri hamda musiqasining eng yaxshi namunalarini targ‘ib qilishni yanada rivojlantirish, musiqaviy-estetik tarbiyani va aholiga madaniy xizmat ko‘rsatishni yaxshilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. O‘zbekiston Respublikasi davlat teatr-tomosha muassasalarining ilova qilinayotgan Maqomi tasdiqlansin.

2. O‘zbekiston Madaniyat vazirligi bir oy muddat ichida Madaniyat vazirligi tizimidagi rahbar xodimlar, mutaxassislar bilan bitimlar tuzish tartibi to‘g‘risidagi nizomni ishlab chiqsin va uni O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Moliya vazirligi va Mehnat vazirligi bilan kelishib olsin.

3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining ijtimoiy rivojlanish, fan va madaniyat bo‘limiga yuklatilsin.

O‘zbekiston Respublikasi teatr-tomosha muassasalariga davlat muassasasi Maqomi berish ijtimoiy hayotni qayta qurishning hozirgi sharoitlarida insonning moddiy va ma’naviy ehtiyojlari dialektikasida san’atning o‘rni, respublika fuqarolarining axloqiy e’tiqodi, vatanparvarligi va baynalmilalligini shakllantirishda sahna san’atining roli bilan belgilanadi.

Mazkur Maqom teatr-tomosha muassasasining ayniqsa hozirgi sharoitda iqtisodiyot bilan bog‘liq ma’naviy ishlab chiqarish ekanligini va shu sababli ilmiy boshqarishni, doimo o‘zgarib turuvchi tomoshabinlar ommasini o‘rganishni, uning respublika, viloyat, shahar madaniyati tizimidagi o‘rniga to‘g‘ri baho berishni talab etuvchi muassasa ekanligini tan olishga asoslandi.

Mazkur Maqom teatr-tomosha muassasalari uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, o‘zbek milliy, jahon teatri va musiqa san’atining eng yaxshi namunalarini targ‘ib qilishni yanada rivojlantirish, spektakllar, konsert dasturlari va chiqishlarining g‘oyaviy-badiiy saviyasini oshirish, musiqiy-estetik tarbiyani va aholiga madaniy xizmat ko‘rsatishni yaxshilash, respublikada teatr va konsert faoliyatini boshqarish tuzilishini takomillashtirish, ijodiy tashabbusni rag‘batlantirish va teatr-tomosha muassasalari jamoasining mehnat, moliyaviy va moddiy resurslardan oqilona foydalanishdan, ish sifati va samaradorligini hamda uning natijalari uchun mas’uliyatni oshirishdan manfaatdorligini kuchaytirish maqsadida ishlab chiqilgan.

Mazkur Maqomning amal qilishi teatrlarga, teatr-studiyalarga, konsert tashkilotlariga, musiqali dastalar birlashmalariga, O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tizimidagi mustaqil badiiy jamoalarga va konsert zallariga taalluqlidir.

Teatr-tomosha muassasalarining Maqomi mamlakat teatr va konsert tashkilotlarini xo‘jalikni yuritishning yangicha sharoitlariga o‘tkazish qoidalari asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, u o‘z ichiga quyidagi prinsiplarni oladi:

umumdavlat va ijtimoiy-madaniy siyosatni amalga oshirishni xalq deputatlari Kengashlari, madaniy boshqarmalar, ijodiy uyushmalar va boshqa jamoat tashkilotlarining huquq va burchlarini kengaytirish bilan, shuningdek, ijodiy-ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanish masalalarini hal etishda teatr-tomosha muassasalari mehnat jamoalarining mustaqilligi bilan qo‘shib olib borish;

teatr-konsert faoliyatini ustun darajada tarmoq boshqaruvidan ustun darajada hududiy boshqaruvga o‘tkazish. Bunda mahalliy an’analar, aholining talab va ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda teatr va konsert faoliyatining kompleks va proporsional rivojlanishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan resurslarning asosiy qismi xalq deputatlari mahalliy Kengashlarining ixtiyorida bo‘lishi kerak;

madaniyatni boshqarish organlari, teatr-tomosha muassasalari qaysi idoraga bo‘ysunishlaridan qat’i qazar, ularda yagona mafkuraviy siyosat yuritilishini ta’minlaydilar, tarmoq kompleks dasturlari ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini tashkil etadilar, ularni zarur resurslar bilan ta’minlaydilar, bevosita o‘zlariga qarashli teatr-tomosha muassasalariga rahbarlik qiladilar;

filarmoniya faoliyatini ustun darajada rivojlantirish, sovet dramaturglari va bastakorlarining ijodiy yutuqlarini, o‘zbek milliy va jahon adabiyoti, musiqa madaniyati va xalq ijodining eng yaxshi namunalarini targ‘ib qilish, xalqlarining milliy madaniyatlari gullab-yashnashiga va o‘zaro boyishiga ko‘maklashish, bolalar va o‘smirlarni musiqiy-estetik tarbiyalash ishlarini yaxshilash;

xo‘jalik yuritishning ilg‘or shakllaridan foydalanish, teatr-tomosha muassasalarini moddiy va ma’naviy rag‘batlantirishning, ijodiy-ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanish hamda mehnat jamoasi mehnatiga haq to‘lash jamg‘armalari miqdorining, har bir xodim mehnatiga to‘lanadigan haqning pirovard iqtisodiy va ijtimoiy ko‘rsatkichlarga, mehnatning sifati va samaradorligiga mustahkam bog‘liqligini belgilash.

San’at muassasasi sifatida teatr-tomosha muassasasining ijodiy vazifasi, janr yo‘nalishi uni tashkil etish (yoki qayta tashkil etish)da, agar teatr-tomosha muassasasi respublika bo‘ysunishida bo‘lmasa, viloyat yoki shahar boshqaruv organlarining roziligi bilan O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan belgilanadi. Respublika teatr-tomosha muassasalarining kimga bo‘ysunishi O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining buyrug‘i bilan belgilab qo‘yiladi (ro‘yxat bo‘yicha).

Teatr-tomosha muassasalarining ijodiy-ishlab chiqarish faoliyatini tashkil etish.

1. Teatr-tomosha muassasalarini boshqarish mazkur Maqom va teatr ustaviga muvofiq amalga oshiriladi. Teatr boshqaruv organlari tuzilishini va uni saqlash xarajatlarini mustaqil belgilaydi.

2. Teatr-tomosha muassasasining rahbari, agar teatr yoki konsert tashkiloti respublika bo‘ysunishida bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan tayinlanadi. Boshqa teatr-tomosha muassasalarining rahbarlari mahalliy organlar bilan kelishilgan holda Madaniyat vazirligi tomonidan tayinlanadi.

3. Teatr-tomosha muassasasining badiiy rahbarligida, odatda, maxsus oliy ma’lumotga ega bo‘lgan yoki teatr-tomosha muassasasida kamida 5 yil rahbarlik lavozimida ishlagan shaxslar tayinlanadi.

4. Agar teatr-tomosha muassasasi respublika bo‘ysunishida bo‘lsa O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi, boshqa hollarda esa viloyat madaniyat boshqarmalari va shahar madaniyat bo‘limlari teatr rahbari bilan mehnat shartnomasi (bitim) tuzadilar va shartnomaga muvofiq u quyidagilar uchun javob beradi:

teatr-tomosha muassasasining butun ijodiy va moliyaviy-xo‘jalik faoliyati uchun;

shartnoma (bitim) majburiyatlariga javob beruvchi maqsadga yo‘naltirilgan ijodiy jarayonni tashkil etish;

jamoada muvaffaqiyatli ishlash uchun qulay muhit yaratish, teatr ijodiy xodimlarining kasb mahoratini o‘stirish va ularda mas’uliyat hissini tarbiyalash.

Shartnoma (bitim)ga tashkiliy va ijodiy xarakterdagi bandlar kiritiladi. Ular shartnoma (bitim) bo‘yicha hozirgi tarif stavkalari (okladlar)da ko‘rsatilmagan maosh belgilashni o‘z ichiga olgan bo‘limlardan iborat bo‘ladi. Shartnoma shartlarini oshkor qilish yollanuvchi tomonga ham, yollovchi tomonga ham qat’iyan taqiqlanadi.

5. Teatr-tomosha muassasasi rahbari ushbu korxona nomidan mustaqil tarzda harakat qiladi, uning manfaatlarini himoya qiladi, teatr mulkini istifoda etadi, shartnomalar, shu jumladan, mehnat shartnomalari tuzadi, ishonch xatlari beradi, hisob-kitob va boshqa hisoblab ochadi, mablag‘ni sarflash huquqiga ega bo‘ladi, shtatlarni tasdiqlaydi, teatrning barcha xodimlari uchun majburiy bo‘lgan buyruqlar chiqaradi va ko‘rsatmalar beradi, teatr faoliyati natijalari uchun javob beradi.

6. Teatr-tomosha muassasalarida uning rahbarining taklifi bilan teatr tomonidan mustaqil belgilangan tartibda tashkil etiluvchi va harakat qiluvchi badiiy kengash yoki boshqa bir maslahat kengashi tuzilishi mumkin.

7. Teatr-tomosha muassasasi jamoasining rahbar bilan o‘zaro munosabatlari, mehnatni muhofaza qilish, ijtimoiy rivojlanish, tegishli jamg‘armalarni taqsimlashda xodimlarning ishtirok etishi O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi va teatr ustavi asosida tartibga solinadi.

8. O‘zbekiston Respublikasida davlat teatr-tomosha muassasalarini mablag‘ bilan ta’minlash teatr san’atini rivojlantirishning kafolati sifatida davlatning muhim ijtimoiy-iqtisodiy majburiyati hisoblanadi.

9. Davlat tomonidan mablag‘ bilan ta’minlash quyidagilarni ta’minlamog‘i lozim:

teatr-tomosha muassasasida ijodiy faoliyat uchun zarur sharoit yaratish va uning tijoratlashuvining oldini olish;

teatr-tomosha muassasalarida xodimlarga to‘lanadigan ish haqi darajasini ularning yashash ehtiyojiga munosib tarzda saylash;

teatr guruhlarini yuksak badiiy vazifalarni bajarishga qodir kishilardan tuzish;

teatr-tomosha muassasasida ijodiy imkoniyatlarni to‘laqonli ro‘yobga chiqarishni ta’minlovchi ish rejimini qaror toptirish va saqlash;

teatr jamoasining ijodiy niyatlarini badiiy jihatdan to‘laqonli ifoda etishi uchun zarur mablag‘ ajratish.

12. Ijtimoiy-iqtisodiy normativlar faqat davlat mablag‘i bilan ta’minlash normativlarida ko‘rsatilgan mablag‘ni hisob-kitob qilishdagina qo‘llaniladi. Bunda har bir teatr rejalashtirish jarayonida o‘ziga xos sharoitlarni va jamoa iqtisodiy imkoniyatlarini hisobga olgan holda artistlar va badiiy xodimlar sonini, ijodiy-ishlab chiqarish faoliyati ko‘rsatkichlarini mustaqil belgilaydi.

13. O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi milliy, ijtimoiy va iqtisodiy sharoitlarning o‘ziga xosligiga bog‘liq ravishda normativ mablag‘ bilan ta’minlashni hisob-kitob qilayotganda jamoa ijodiy niyatlarini to‘laqonli badiiy ifodalashga keladigan sarflarni oshirishi va spektakllar sonini kamaytirishi mumkin.

14. Davlat mablag‘i bilan ta’minlash normativ summasi joriy yilda quyidagi hollarda qayta qurib chiqiladi:

teatr faoliyati sharoitlarida muhim o‘zgartishlar yuz berganda (boshqa binoga ko‘chish, rekonstruksiya, texnik qayta jihozlash va boshqalar);

stavkalar va lavozim maoshlari, ish haqiga qo‘shimchalar va boshqalarga oid umumdavlat tadbirlarini amalga oshirishda;

narxlar bir marta jiddiy o‘zgarganda yoki teatr-tomosha muassasasi foydalanadigan xizmatlar tariflarining narxlari indekslari oshganda.

15. Davlat mablag‘i bilan ta’minlashning normativ summasi O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan tasdiqlangan metodikaga muvofiq ijtimoiy-iqtisodiy normativlar asosda belgilanadi.

16. Teatr-tomosha muassasalari faoliyatini mablag‘ bilan ta’minlash O‘zbekiston Respublikasining davlat budjeti va mahalliy budjetlar hisobidan amalga oshiriladi.

17. Teatr-tomosha muassasalari uchun quyidagi barqaror iqtisodiy normativlar belgilanadi;

teatrlar uchun:

a) bir tomoshabin hisobiga teatr, musiqa san’ati va konsert faoliyatini rivojlantirish jamg‘armasidan budjetdan mablag‘ bilan ta’minlash normativi;

b) hozirgi vaqtda yuqorida aytib o‘tilgan normativ bo‘yicha mablag‘ bilan ta’minlashga o‘tilgunga qadar budjetdan mablag‘ bilan ta’minlash limiti joriy etiladi, ya’ni teatrning kimga bo‘ysunishiga muvofiq uni mablag‘ bilan ta’minlash 70 va undan yuqori foizdan boshlab budjet hisobidan, qolgan mablag‘ esa teatrning o‘z daromadi va boshqa kirimlar hisobidan bo‘ladi. Teatrlarga respublika Madaniyat vazirligi, viloyat yoki shahar madaniyat boshqarmalari tomonidan moliyaviy yordam berish har bir teatr uchun alohida amalga oshiriladi va teatr rahbari bilan tuziladigan mehnat shartnomasida maxsus belgilab qo‘yiladi.

v) belgilangan tartibda aniqlangan valyuta jamg‘armasini tuzish normativi;

bitta konsert yoki bir tinglovchi hisobiga filarmoniya faoliyatini budjetdan mablag‘ bilan ta’minlash normativi (konsert tashkilotlari normativ mablag‘ bilan ta’minlashga o‘tgunga qadar filarmoniya faoliyatiga mablag‘ ajratish summasi belgilanadi);

ijodiy-ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanish jamg‘armasi tashkil etish normativi;

ish haqi jamg‘armasi va rag‘batlantirish jamg‘armasi tashkil etish normativlari;

valyuta tushumlaridan valyuta ajratmalari jamg‘armasi tashkil etish normativi.

18. Madaniyatni boshqarish yuqori organlari teatr-tomosha muassasalariga quyidagi dastlabki ma’lumotlarni yetkazadi:

a) xizmat ko‘rsatiladigan tomoshabinlar soniga oid nazorat raqamlari;

b) asosiy banklarni foydalanishga topshirishga oid davlat buyurtmasi;

v) davlat markazlashtirilgan kapital sarmoyasi va qurilish-montaj ishlari, markazlashtirilgan holda taqsimlanadigan moddiy resurslar limitlari;

a) filarmoniya konsertlari, qishloq aholisi, bolalar va o‘smirlar uchun konsernlar soni;

b) jami tinglovchilar soni, shu jumladan, filarmoniya faoliyati bo‘yicha;

v) konsert tashkilotining ijtimoiy rivojlanish ko‘rsatkichlari.

Nazorat raqamlari ko‘rsatma xarakteriga ega emas va konsert tashkilotlari tomonidan yillik rejalar tuzishda faqat yo‘nalish hisoblanadi.

Nazorat raqamlari ko‘rsatkichlarining aniq tarkibi har bir teatr-tomosha muassasasi uchun nufuzli madaniyat tashkiloti tomonidan uning ish xususiyatlarini hisobga olgan holda belgilanadi.

Madaniyatni boshqarish organlari muhim muammolarni hal etish, aholini teatr va konsert xizmati bilan ta’minlashdagi hududiy nomutanosibliklarni bartaraf etish, shuningdek, maxsus tadbirlarni o‘tkazish (festivallar, ko‘riklar, tanlovlar, yangi spektakllar yaratish va hokazolar) uchun teatr-tomosha muassasalariga, odatda, tanlovli shartnoma asosida maqsadli ijodiy buyurtmalar berishi mumkin. Shartnomada ishning (xizmatning) hajmi, tuzilishi va sifati, moddiy va moliyaviy resurslar bilan ta’minlash tartibi, imtiyozlar berish va boshqa shartlar belgilab qo‘yiladi. Nazarda tutilgan ish (xizmat)lar amaldagi davlat bahosi va tarifi bo‘yicha to‘lanadi.

Respublika teatr-tomosha muassasalari faoliyatini rivojlantirish maqsadida quyidagi ishlar amalga oshiriladi;

davlat va jamoat muassasalari va tashkilotlariga jamoalar roziligi bilan ijtimoiy rivojlanish jamg‘armasi va shunga o‘xshash boshqa jamg‘armalar mablag‘larining bir qismidan teatr-tomosha muassasalari faoliyatini mablag‘ bilan ta’minlashda foydalanish huquqi berilsin. Shartnoma asosidagi maqsadli ijodiy buyurtmalarni amalga oshirish ham shu jumlaga kiradi;

belgilansinki, teatrlarning gastrol faoliyati madaniyatni boshqarish organlarining maqsadli ijodiy buyurtmalari bo‘yicha yoki boshqa boshqaruv organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar bilan tuziladigan shartnomalar asosida to‘g‘ridan to‘g‘ri amalga oshirilishi mumkin;

chetdan keladigan teatr-tomosha muassasalariga respublika hududida gastrolda bo‘lish uchun guvohnoma berish huquqi faqat O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligiga (teatr va sirk jamoalariga), O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi huzuridagi “O‘zbekkonsert” davlat muassasasiga (estrada jamoalari va konsert-filarmoniya jamoalariga) beriladi.

19. Teatr-tomosha muassasasi o‘z faoliyatini mustaqil ravishda rejalashtiradi va rivojlanish istiqbolini teatr rahbari bilan tuzilgan shartnomada ko‘zda tutilgan vazifalar (maqsadlar)dan, mavjud ijodiy va xo‘jalik resurslari va teatrni ijodiy va ijtimoiy rivojlantirish zaruriyatidan kelib chiqib belgilaydi.

20. Teatr-tomosha muassasasi biletlar narxini o‘zi Mustaqil ravishda belgilaydi. Bunda aholining ijtimoiy himoya qilinmagan guruhlariga spektakl biletlarining kamida 20 foizini imtiyozli narxda sotish kafolatini beradi. Teatr tomonidan realizatsiya qilinadigan boshqa pulli xizmatlar va mahsulotlar narxi (tariflari) O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan tartibda belgilanadi.

21. Teatr-tomosha muassasasi o‘z xarajatlarini quyidagi ko‘rinishda olinadigan daromadlar hisobidan qoplaydi:

budjetdan mablag‘ bilan ta’minlash;

barcha turdagi spektakllar va boshqa tomoshalarga sotiladigan biletlardan tushgan yig‘im;

bajarilgan ishlar va ko‘rsatilgan xizmatlar uchun shartnomalar bo‘yicha davlat boshqaruv organlari, barcha tashkiliy-huquqiy shakldagi korxonalar, muassasalar, jamoat tashkilotlari va boshqa tashkilotlardan tushgan tushum;

xayriya badallari, hadyalar, moliyaviy yordam pullari;

bankdagi omonatlar foizidan;

boshqa tushumlardan.

22. Teatrning sovet va xorijiy huquqiy shaxslar hamda fuqarolardan tekin xayr-ehson (hadyalar, moliyaviy yordam pullari) olish huquqi cheklanmaydi.

23. Moddiy va unga tenglashtirilgan xarajatlar, majburiyatlar bo‘yicha to‘lovlar, xodimlarga ish haqi berishdan keyin qolgan mablag‘lar mustaqil ravishda teatrning tegishli jamg‘armalariga taqsimlanadi.

24. Teatr-tomosha muassasasining ijodiy-ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanish jamg‘armasi mablag‘lari faqat muayyan maqsadlarga sarflanadi va ular ish haqi sifatida to‘lanmaydi.

Teatr-tomosha muassasasi tomonidan uning asosiy jamg‘armalari tarkibiga qiruvchi buyumlarni sotishdan tushgan mablag‘ bevosita ijodiy-ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanish jamg‘armasi hisobiga o‘tkaziladi.

25. Teatr-tomosha muassasasi kredit shartnomalari va hisob-kitob intizomiga rioya qilinishi uchun to‘la javob beradi.

Teatr-tomosha muassasasi o‘z rahbari nomidan har bir xodim bilan O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan va tasdiqlangan mehnat shartnomasi (bitimi) asosida o‘zaro kelishuvga binoan muayyan muddatga shartnoma tuzadi.

Xodimlarga ish haqi mehnat ulushi koeffitsiyenti qo‘llangan holda amaldagi qarorga muvofiq beriladi.

Barcha toifadagi xodimlar uchun asos bo‘luvchi (majburiy) mehnat normalari teatr badiiy kengashi qarori bilan belgilanadi.

26. Teatr-tomosha muassasasi O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi asosida tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirish huquqiga ega.

27. Teatr-tomosha muassasasi chet el valyutasi hisobida sovet va xorijiy bank kreditlari va tijorat kreditlaridan foydalanishi, shuningdek, belgilangan tartibda valyuta sotib olishi hamda sotishi mumkin.

Teatr-tomosha muassasasini tugatish (shuningdek, uni tubdan qayta tashkil etish) huquqi teatr bo‘ysunadigan organga tegishlidir;

tugatish (yoki qayta tashkil etish) teatr jamoasi g‘oyaviy-badiiy jihatdan eskirgan taqdirda amalga oshiriladi;

respublika miqyosidagi teatr-tomosha muassasalarini tugatish (yoki qayta tashkil etish) Respublika hukumati tomonidan tasdiqlanishi shart.