Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQarori
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash”ni tasdiqlash toʻgʻrisida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2017-yil 29-iyunda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2895]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
LexUZ sharhiMazkur qaror Oʻzbekistan Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2020-yil 1-maydagi 01/11-15/62-sonli “Oʻzbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartini tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3239, 04.06.2020-y.) asosan 2020-yil 5-sentabrdan oʻz kuchini yoʻqotadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasining “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-sonli “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qarori va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 18-apreldagi PF-5016-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasini tashkil etish toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi qaror qiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRais R. GULYAMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2017-yil 15-may,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/27-26/05-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 15-maydagi 01/27-26/05-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash”
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash” (bundan buyon matnda 15-son MBMS deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-son “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qarori va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 18-apreldagi PF-5016-son “Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasini tashkil etish toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq mashina va uskunalar qiymatini baholash sohasida Oʻzbekiston Respublikasidagi baholash faoliyatining normativ jihatdan tartibga solinishini belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. 15-son MBMSning maqsadi mashina va uskunalar qiymatini aniqlash va baholash natijalarini aks ettirish qoidalarini belgilashdan iboratdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Quyidagilar 15-son MBMSning asosiy vazifalari hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmashina va uskunalar qiymatini baholash tushunchalari va qoidalaridan foydalanishda, shuningdek ularning qiymatini baholashda baholovchilar va mol-mulk egalari xatti-harakatlarining muvofiqligini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholashning xolisligi va sifatini oshirishda koʻmaklashadigan tartib-taomillarni belgilash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboshlangʻich axborot, baholash toʻgʻrisidagi hisobot mazmuni va materialni bayon etishga nisbatan baholash toʻgʻrisidagi hisobotlar turlicha talqin qilinishini istisno etadigan yagona talablarni belgilash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-bob. 15-son MBMSni qoʻllanish sohasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Quyidagilar 15-son MBMS tatbiq etiladigan baholash obyektlari hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbitta alohida olingan mashina yoki uskuna yoxud mashina yoki uskunaning muayyan qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmashina va uskunalarning bir-biridan shartli ravishda mustaqil boʻlgan birliklari (ishlab chiqarish-texnologik tizim yoki liniyaning bir qismi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlab chiqarish-texnologik tizimlar: ishlab chiqarish-texnologik jarayon bilan oʻzaro bogʻliq boʻlgan mashina va/yoki uskunalarning majmuasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. 15-son MBMS baholovchi tashkilotlar, baholovchilar va buyurtmachilar uchun moʻljallangan boʻlib, mashina va uskunalarning qiymatini baholash boʻyicha xizmatlar koʻrsatishda qoʻllanilishi majburiydir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. 15-son MBMSni qoʻllashda 15-son MBMSning ilovasida keltirilgan Uslubiy koʻrsatmalarga rioya etilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-bob. 15-son MBMSni buxgalteriya hisobi standartlari bilan oʻzaro aloqasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Baholash obyektlari 15-son MBMS talablariga muvofiq baholanganda olingan natijalar Oʻzbekiston Respublikasining “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni talablarini hisobga olgan holda qoʻllanilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobi milliy standartlari (BHMS) norma va talablari faqat 15-son MBMSda nazarda tutilgan hollarda qoʻllanilishi mumkin. Boshqa hollarda 15-son MBMS talablariga rioya etilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. 15-son MBMS baholash usullari bilan aniqlangan baholash obyektining qiymati moliyaviy hisobot uchun belgilangan tartibda aniqlangan ushbu obyektning qiymatidan jiddiy tarzda farqlanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-bob. 15-son MBMS talablari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Baholovchi uchun 15-son MBMSning talabi baholashning quyidagi bosqichlariga rioya etishdan iborat:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash topshirigʻini belgilash va baholash obyektini baholash toʻgʻrisida shartnoma tuzish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaxborot yigʻish va uni tahlil qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash yondashuvlari va usullarini qoʻllash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining qiymatini hisob-kitob qilish va aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Buyurtmachi uchun 15-son MBMSning talabi quyidagilardan iborat:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholovchi bilan birgalikda baholash topshirigʻini belgilash va baholash obyektini baholash toʻgʻrisida shartnoma tuzish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektiga kirish imkoniyatini taʼminlash (zarur hollarda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholovchiga zarur dastlabki axborotni taqdim qilish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Baholash topshirigʻini belgilash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Baholash topshirigʻi buyurtmachi tomonidan baholovchi tashkilot bilan birgalikda tuziladi va baholash toʻgʻrisidagi shartnomaga ilova shaklida rasmiylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash topshirigʻi quyidagilardan iborat boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining nomi va qisqacha tavsifi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuyurtmachining nomi va uning rekvizitlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholovchi tashkilotning nomi va uning rekvizitlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholashni oʻtkazish uchun asoslar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash maqsadi (vazifasi) va baholash natijalaridan foydalanish moʻljali;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash sanasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash maqsadiga muvofiq boʻlgan aniqlanayotgan qiymat turi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfarazlar va cheklovchi shartlar (ular mavjud boʻlganda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuyurtmachi tomonidan taqdim etilishi lozim boʻlgan dastlabki axborot roʻyxati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash ishlarini bajarish muddatlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash topshirigʻi qoʻshimcha shartlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Axborot yigʻish va uni tahlil qilish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Axborotni yigʻish va uni tahlil qilish:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektini funksional koʻrsatkichlari (unumdorligi yoki quvvati, yuk koʻtarishi, yuk tortishi, ish makoni hajmlari, aniqlik toifasi, avtomatlashtirish darajasi va h.k.), foydalanish koʻrsatkichlari (avtomatik, yarim avtomatik yoki noavtomatik foydalanilishi, toʻxtovsiz ishlashi, chidamliligi, taʼmirga yaroqliligi, but saqlanishi va h.k.), konstruktiv koʻrsatkichlari (massasi, ogʻirligi, asosiy konstruktiv materiallarining tarkibi va h.k.), iqtisodiy koʻrsatkichlari (mashinalar faoliyat koʻrsatganda vaqt birligida, mahsulot yoki ishlar birligiga turli zaxiralarning sarflanishi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan texnik hujjatlarni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyekti toʻgʻrisida moliyaviy maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi iqtisodiy hujjatlarni (balans qiymati, xarid qiymati, joriy va kapital taʼmirlash qiymati, vaqt mobaynida ishlab chiqarish quvvatining qiymat koʻrsatkichlari va h.k.), shuningdek baholash obyektining kelib chiqishi toʻgʻrisidagi hujjatlarni (oldi-sotdi shartnomalari, qabul qilish dalolatnomalari, boshqalar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyekti mansub boʻlgan bozorning holati va dinamikasi haqidagi axborotni (ishlab chiqarish, sotish holatlari, talab va taklif);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining qiymatini baholash va baholash toʻgʻrisida ishonchli hisobotni tuzish uchun zarur boʻlgan boshqa axborotni yigʻish va oʻrganishni oʻz ichiga oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAxborotni yigʻish imkoni boʻlmaganda yoki maʼlumot mavjud boʻlmaganda baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda buni koʻrsatishi hamda oʻzi olgan ishonchli axborot asosida mashinalar va uskunalar qiymatini baholash usullarini qoʻllashi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Baholash obyektining qiymatini baholash jarayonida buyurtmachi quyidagilarni taqdim etadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmulkdor toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni (huquqni belgilovchi hujjatlar boʻlgan hollarda, ularni ilova qilgan holda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-son MBMSning 12-bandida koʻrsatilgan texnik va iqtisodiy hujjatlarni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Baholovchi baholash obyekti mansub boʻlgan bozorning holati va dinamikasi haqidagi maʼlumotlar, analoglarning narxlari va takliflar haqidagi axborot, shuningdek oʻxshash obyektlar bilan bitimlar toʻgʻrisidagi (sanasi, narxi, narxni shakllantiruvchi omillar, axborot manbai va boshqalar) maʼlumotlarni yigʻishni amalga oshiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Baholanishi lozim boʻlgan barcha obyektlar boʻyicha qoʻshimcha axborotni yigʻish baholovchi tomonidan bozorni hamda baholash obyektlarining jismoniy va huquqiy tavsiflari toʻgʻrisida axborot manbalarini oʻrganish asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Baholash obyektini baholashda quyidagilardan foydalanilishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuyurtmachidan olingan axborotdan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlarni bajarishga jalb qilingan uchinchi shaxslardan olingan, ularning imzolari bilan tasdiqlangan axborotdan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишixtisoslashtirilgan tashkilotlarning statistika maʼlumotlaridan (tarmoq, tahliliy sharhlar, bozor sharhlari), shu jumladan ommaviy axborot vositalari va Internet tarmogʻida eʼlon qilingan statistika maʼlumotlaridan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboshqa axborotdan (soʻrov, intervyu natijalari boʻyicha va boshqa manbalardan olingan), bunda ushbu axborotdan foydalanganlik uchun javobgarlik baholovchiga yuklanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Baholovchi tomonidan qoʻllaniladigan usullar bozor holati va dinamikasi toʻgʻrisida, shuningdek baholash obyekti boʻyicha bitimlar haqida (sanasi, narxi, narxni shakllantiruvchi omillar, axborot manbai va boshqalar) axborotdan foydalanishni talab etgan hollarda, baholovchi 15-son MBMSning talablariga muvofiq baholash obyekti tegishli boʻlgan bozor segmenti toʻgʻrisida umumiy axborotni yigʻishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Baholash jarayonida foydalaniladigan axborot baholovchi tomonidan baholash uchun zarur boʻlgan narxni shakllantiruvchi omillarni aniqlash uchun ishonchli va yetarli boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBuyurtmachi tomonidan taqdim qilingan, shuningdek ishlarni bajarishga jalb qilingan uchinchi shaxslardan olingan axborot quyidagi hollarda ishonchli hisoblanadi, agar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaxborotni taqdim etgan tashkilotning rahbari tomonidan imzolangan va muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlangan boʻlsa, tegishli manbalarga havola qilinishi lozim boʻlgan, baholovchi tomonidan ommaviy axborot vositalari, Internet tarmogʻi, soʻrov, intervyu natijalari boʻyicha va boshqa oʻxshash manbalardan olingan axborot bundan mustasno;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhujjatlar asl nusxadagi hujjatning nusxasi boʻlgan hollarda axborot tegishli boʻlgan tashkilotning rahbari tomonidan imzolangan va muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlangan boʻlsa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Agar buyurtmachi tomonidan taqdim etilgan axborot hajmi va sifati 15-son MBMS talablariga muvofiq baholashni amalga oshirish va baholash obyektlarini baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tayyorlash uchun yetarli boʻlmasa, baholovchi baholash boʻyicha ishlarni bajarishdan bosh tortishga haqli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Baholashni oʻtkazishda baholovchi uchun maʼlum boʻlgan barcha axborot va hujjatlar qonun hujjatlari talablarini inobatga olgan holda maxfiylik shartlarida qoʻllanilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Baholash yondashuvlari va usullarini qoʻllash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. 15-son MBMS doirasida baholash obyekti qiymatining hisob-kitobi qiyosiy, xarajat va daromad yondashuvlarni qoʻllagan holda amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiror-bir yondashuvdan foydalanishning imkoni yoʻqligi yoki cheklanganligini baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda tegishli dalillarni keltirgan holda asoslashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Qiyosiy yondashuv aynan bir xil obyektlar va/yoki analoglarning sotilishiga doir bozor maʼlumotlaridan kelib chiqib baholash obyektining qiymatini aniqlashga asoslanadi. Aynan bir xil obyekt yoki analog bilan bitimlar toʻgʻrisida axborot mavjud boʻlmaganda, ishlab chiqaruvchi zavodlar, yetkazib beruvchilar takliflari toʻgʻrisidagi axborot asosida qiyosiy yondashuvdan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnaloglarni tanlash ularning baholash obyekti bilan texnik, texnologik, jismoniy va iqtisodiy tavsiflari boʻyicha oʻxshashligi asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Mashina va uskunalarni baholashdagi qiyosiy yondashuv quyidagi usullar yordamida amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsotuvlarni toʻgʻridan toʻgʻri qiyoslash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstatistik tahlil usullari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Qiyosiy yondashuvda sotuvlarni toʻgʻridan toʻgʻri qiyoslash usuli aynan bir xil yoki analog obyektlar narxiga ularning baholash obyektidan farqlanishiga qarab tegishli tuzatishlar (qiymat va/yoki foiz) kiritish orqali qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Statistik tahlil usullari korrelatsion va regression tahlil usullari bilan oʻrganiladigan, oʻzgaruvchan usullar oʻrtasidagi statistik aloqalarni aniqlashdan iboratdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Analoglarni tanlashdagi asosiy talab funksional maqsadiga koʻra tarmoq boʻyicha va konstruktiv-texnologik oʻxshashligi hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-son MBMS doirasida qiyosiy yondashuv usullari qoʻllanilganda analoglarni tanlash 15-son MBMSni qoʻllashga doir Uslubiy koʻrsatmalarning 5-bobi talablarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Mashina va uskunalar qiymatini baholashda xarajat yondashuvi tiklanish qiymatini keyinchalik unda jamlangan eskirishning aniqlangan elementlari keltirib chiqargan qadrsizlanishni (jismoniy, funksional va iqtisodiy) hisobga olgan holda hisoblash yoʻli bilan baholash obyektining joriy qiymatini aniqlashga asoslanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Xarajat yondashuvi doirasida mavjud boʻlgan axborotdan kelib chiqib quyidagi usullardan biri qoʻllaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишalmashtirish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишturdosh obyekt narxi boʻyicha hisoblash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишelementma-element hisoblash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiymatni indeksatsiya qilish usuli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Almashtirish qiymatini aniqlash uchun almashtirish usuli aynan bir xil obyektlar yoki analoglar toʻgʻrisidagi narx axborotini keyinchalik ishlab chiqarish, texnik va texnologik tavsiflardagi tafovutlarga qarab tuzatishlardan, shuningdek vaqt mobaynida narxlar oʻzgarishini hisobga oluvchi tuzatishlardan kelib chiqib qoʻllashni nazarda tutadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Turdosh obyekt narxi boʻyicha hisoblash usuli keyinchalik asosiy ishlab chiqarish koʻrsatkichlaridagi farqlanishlarga tuzatishlar kiritish orqali analog toʻgʻrisidagi narx axborotiga (narxi maʼlum boʻlganda) asoslangan holda baholash obyekti qiymatini aniqlashga asoslanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Elementma-element hisoblash usuli baholash obyekti bozor narxi maʼlum boʻlgan bir nechta agregatlardan iborat boʻlganda, shuningdek texnik agregatlarni yigʻish murakkab boʻlmagan va isteʼmolchining oʻzi tomonidan bajarilishi mumkin boʻlgan hollarda qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Qiymatni indeksatsiya qilish usuli joriy narxlarga mos keltirish uchun baholash obyektining bazaviy (boshlangʻich yoki tiklanish) qiymatiga narxlar qimmatlashishining statistik indekslarini qoʻllashga asoslanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Daromad yondashuvi baholanayotgan obyektdan boʻlgʻusi daromadni prognozlash imkoniyatiga asoslanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-son MBMS doirasida mashina va uskunalar qiymatini baholashga daromad yondashuvini qoʻllash cheklangan xususiyatga ega boʻlib, uni qoʻllash shartlari quyidagilar bilan belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdaromad yondashuvidan xarajat va qiyosiy yondashuvlarni qoʻllashning imkoni boʻlmagan hollarda foydalaniladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdaromad yondashuvidan baholashning yakka tartibdagi obyekti boʻlgan mashina va uskunalar baholangan hollardagina foydalaniladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-son MBMSning daromad yondashuviga tegishli boʻlgan baholash normalari va qoidalari mashina va uskunalarni yalpi biznes doirasida baholashda qoʻllanilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDaromad yondashuvi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfoydani toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoldiq usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir xil samarador funksional analog usuli bilan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Foydani kapitallashtirish usuli baholash obyektidan foydalanishdan keladigan foydani joriy qiymatga keltirishga asoslangan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMulkdorning operatsion xarajatlarini chegirgan holda baholash obyektini ijaraga berishdan hosil boʻlgan yillik pul oqimi foyda sifatida qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFoydani toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli, texnologik majmuadan qatʼi nazar, daromad hosil qilishga qodir boʻlgan yakka tartibdagi obyektidan iborat baholash obyektlariga nisbatan qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Qoldiq usuli baholash obyekti tomonidan texnologik majmua sifatida hosil qilinadigan sof operatsion daromadni kapitallashtirishga asoslanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash obyekti texnologik majmua tariqasida tarkibiga kiritiladigan yalpi biznesning ishlab chiqarish boʻlinmasi yalpi biznesga bogʻliq boʻlmagan holda ishlab chiqarish-texnologik siklni taʼminlashga qodir boʻlgan alohida mustaqil mulkiy majmuaga ajratilishi mumkinligi qoldiq usulining qoʻllanilishini taqozo etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlab chiqarish boʻlinmasini texnologik majmua bilan ajratish imkoni mavjud boʻlmaganda baholash obyektining qiymatini baholashga daromad yondashuvi qoʻllanilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Bir xil samarador funksional analog usuli baholash obyektining qiymatini bozor narxi maʼlum boʻlgan analoglarning funksional va ishlab chiqarish quvvatlari asosida aniqlashni nazarda tutadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Turli yondashuvlar doirasida olingan baholash natijalarini muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Baholash obyektining yakuniy qiymati turli yondashuvlar bilan baholashda olingan baholar natijalarini muvofiqlashtirish orqali aniqlanadigan qiymatning yagona miqdori tarzida ifodalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Muvofiqlashtirish turli yondashuvlar bilan olingan baholash natijalariga 15-son MBMSning Uslubiy koʻrsatmalarida belgilangan tartibda aniqlanadigan tegishli ogʻirlik koeffitsiyentlarini qoʻyish orqali amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Turli yondashuvlar bilan hisob-kitob qilish yakunlari boʻyicha olingan baholash natijalari oʻrtasida jiddiy (30 foizdan ortiq) tafovutlar mavjud boʻlganda ushbu tafovutning sabablari tahlil qilinadi, u baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettiriladi hamda muvofiqlashtirish uchun baholovchining fikriga koʻra eng toʻgʻri natijalar tanlab olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholovchi qoʻllanilgan baholash yondashuvlari (usullari) natijalarini muvofiqlashtirishdan bosh tortishga va yondashuvlardan birining natijasini yakuniy qiymat sifatida tavsiya etishga haqli. Bunda baholovchi oʻzining rad javobini baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirishi va asosli dalillarni keltirishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Muvofiqlashtirishda baholovchi quyidagilarni hisobga olishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash maqsadi va baholash natijalaridan foydalanish moʻljalini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining oʻziga xosligini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtahlil va hisob-kitob qilishga asos boʻlgan axborotning toʻliqligini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash yondashuvi baholash obyektiga oʻxshash obyektlarning odatdagi xaridorlari va sotuvchilarining asoslarini aks ettirilishini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash yondashuvining bozor konyunkturasini hisobga olinishini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Muvofiqlashtirish usuli va solishtirma ogʻirlikni tanlash, shuningdek keltirilgan barcha mulohazalar va farazlar baholovchi tomonidan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslantirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot baholovchining professional fikrini ifodalaydi va baholash obyektining qiymatini aniqlash boʻyicha qilingan ishning hujjatli tasdigʻi hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot undan foydalanuvchi baholovchi tomonidan qilingan hisob-kitoblarning mantigʻini tushuna oladigan va butun ketma-ketligini takrorlay oladigan qilib tuzilishi lozim. Shuningdek, baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanuvchi zarur hollarda baholash obyektining qiymatini hisobotda keltirilgan maʼlumotlardan kelib chiqqan holda mustaqil ravishda hisoblash imkoniga ega boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda baholash obyekti toʻgʻrisidagi barcha axborot, baholash jarayonida foydalanilgan barcha axborot tavsifi, qilingan tahlil bosqichlari va hisob-kitoblar, olingan natijalarning asoslanmasi, baholash obyektining yakuniy qiymati, baholash bazasining tasdigʻi, baholashning maqsadi, shuningdek baholash natijalari toʻliq va bir xil talqin qilinishini taʼminlovchi barcha farazlar va cheklovchi shartlar boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Hisobot faqatgina baholash jarayonidagi hisob-kitoblar va tahlil qilishda foydalanilgan axborot va maʼlumotlardan iborat boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilgan, baholashni oʻtkazishda foydalanilgan yoki hisob-kitoblar natijasida olingan axborotda axborot manbaiga havolalar keltirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot quyidagi tuzilishga ega boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtitul varagʻi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmundarija;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuzatuv xati (umumlashtiruvchi qism);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqisqartmalar, shartli belgilar, ramzlar, birliklar va atamalar roʻyxati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasosiy qism;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxulosa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfoydalanilgan manbalar roʻyxati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишilovalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot baholovchi (baholovchilar) tomonidan sahifama-sahifa raqamlangan va imzolangan, tikilgan, shuningdek baholovchi tashkilot rahbari tomonidan imzolangan va shu tashkilot muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilovada baholovchi tomonidan foydalanilgan hamda baholash obyektining miqdor va sifat tavsiflarini belgilovchi hujjatlarning nusxalari boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotga baholovchi tashkilotning litsenziyasi, baholovchilarning malaka sertifikatlari va fuqarolik javobgarligini sugʻurtalash polisining nusxalari ham ilova qilingan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Baholashni oʻtkazishda ayrim hisob-kitoblar baholash toʻgʻrisidagi hisobotdagi ushbu hisob-kitoblarga havolalarni koʻrsatgan holda ilovaga chiqarilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Baholovchi tashkilot baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilgan baholash natijalari uchun qonun hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-bob. Axborotni oshkor etishga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Baholash jarayonida foydalanilgan barcha axborot (maxfiy xususiyatga ega boʻlgani bundan mustasno) baholash toʻgʻrisidagi hisobotda, ular baholovchi tomonidan qanday shaklda toʻplangan boʻlsa, shunday shakl va tartibda ochib beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Maxfiy tusdagi axborot baholovchi tomonidan faqat buyurtmachi va/yoki bunday axborotni taqdim qilgan shaxslar bilan kelishuv boʻyicha yoxud sudning tegishli qaroriga binoan oshkor etiladi. Foydalanilayotgan axborotning maxfiylik darajasi buyurtmachi va/yoki bunday axborotni taqdim etuvchi yoxud unga bevosita aloqador boʻlgan shaxslar tomonidan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda barcha ehtimollar va cheklovchi shartlar, shuningdek axborotni oshkor etishga qoʻyiladigan har qanday talablar ochib beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot, shuningdek baholovchining baholash faoliyati toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari normalariga, mazkur standartga va qabul qilingan boshqa mulkni baholash standartlariga rioya qilinganligi haqidagi bayonotdan iborat boʻlishi, standartlarning talablaridan har qanday chetga chiqish koʻrsatilishi va bunday chetga chiqishga tushuntirish berilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-bob. Yakuniy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. 15-son MBMSning baholash jarayoni va olingan natijani bayon etish, baholashga va yakuniy qiymat toʻgʻrisidagi xulosaga daxldor boʻlgan har qanday farazlar va cheklovchi shartlarni oshkor etish bilan bogʻliq talablaridan biron-bir tarzda chetga chiqilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Baholovchi qonun hujjatlariga muvofiq 15-son MBMSning talablariga qisman yoki toʻliq rioya qilish imkoni boʻlmagan hollarda, baholovchi baholash obyektining bazaviy qiymatini aniqlash boʻyicha mos keluvchi hisoblarni va baholashning tegishli tartib-taomillarini amalga oshirishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotda belgilanishi lozim boʻlgan qiymatni koʻrsatish va aniqlash bilan bir qatorda 15-son MBMSning talablaridan chetga chiqishlarning sabablarini dalillar bilan isbotlashi va asoslab berish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Mazkur 15-son MBMS Baholovchi tashkilotlar uyushmasi va Oʻzbekiston baholovchilar jamiyati bilan kelishilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholovchi tashkilotlar uyushmasi raisi A. ISLAMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2017-yil 15-may
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston baholovchilar jamiyati raisi N. MIRZARAXIMOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2017-yil 15-may
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash”ga
ILOVA
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash”ni qoʻllash boʻyicha
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUSLUBIY KOʻRSATMALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash”ni qoʻllash boʻyicha Uslubiy koʻrsatmalar (bundan buyon matnda uslubiy koʻrsatmalar deb yuritiladi) 15-son MBMSni amalda qoʻllash tartibini belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Uslubiy koʻrsatmalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaynan bir xil obyekt — baholanayotgan obyekt kabi xuddi shunday modeldagi (modifikatsiyadagi) obyekt boʻlib, uning standart (zavoddagi) konstruksiyasi, jihozlanishi, parametrlari va qoʻllaniladigan materiallari boʻyicha baholanayotgan obyektdan hech qanday farqi boʻlmaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишanalog — asosiy funksional, foydalanish va ishlab chiqarish tavsiflariga koʻra baholash obyektiga oʻxshash, aynan bir xil vazifalarni bajaruvchi obyekt. Farqlanishlar faqat konstruktiv tavsiflarida (standart butlanishi, tashqi koʻrinishi, faoliyat koʻrsatish shartlari va boshqalar) hamda ishlab chiqarish quvvatlarida namoyon boʻlishi mumkin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишanalog-obyekt — baholash jarayonida ular haqidagi axborotdan foydalaniladigan aynan bir xil obyekt yoki analog;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjamlangan eskirish — mashina va uskunalar qiymatining ular texnik-iqtisodiy tavsiflarini yoʻqotishi bilan kechadigan qadrsizlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjismoniy eskirish — foydalanilishi davomida ishlab chiqarish omillari (korpus, agregatlar, materiallarning eskirishi, ishqalanish, zanglash, vibratsiya va boshqalar) taʼsirida baholash obyekti tavsiflarining tabiiy yomonlashuvi, shuningdek avariyalar, tabiiy ofatlar va boshqalar natijasida yomonlashuvi oqibatida mashina va uskunalar qiymatining pasayishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmashina parki — majmuada mavjud boʻlgan (masalan, ishlab chiqarish sexi koʻrinishida), biroq texnologik jihatdan oʻzaro bogʻliq boʻlmagan, yakka tartibdagi texnikadan iborat mashina va uskunalar birliklarining jami. Mashina va uskunalar ishlab chiqarish jarayonida yagona siklning bosqichma-bosqich funksiyalarini bajarishi mumkin, biroq mashina parki texnikasining har bir birligi materialga ishlov berishning tugallangan jarayonini amalga oshirishi munosabati bilan mashina parkini texnologik majmuadan farqlash zarur;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtashqi eskirish — mashina va uskunalarga isteʼmol talabiga taʼsir koʻrsatuvchi tashqi omillar (iqtisodiy, ekologik va boshqa) oʻzgarishi oqibatida ushbu mashina va uskunalar qiymatining pasayishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtexnologik majmua — tashkilotning ishlab chiqarish faoliyatida foydalaniladigan hamda uzluksiz ishlab chiqarish jarayonini taʼminlovchi texnologik va tashkiliy jihatdan oʻzaro bogʻliq mashina va uskunalarning, shuningdek komponentlarning (instrumentlar, materiallar, dasturiy taʼminotlar va boshqalar) jami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfunksional eskirish — ishlab chiqarishning arzonlashishi yoki yangilariga nisbatan unumdorligi pastroqligi sababli mashina va uskunalar isteʼmol qiymatining qisman yoʻqotilishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-bob. Baholash topshirigʻini belgilash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Baholash topshirigʻini tuzishda baholash obyekti barcha texnik parametrlar va konstruktiv elementlar, shuningdek barcha huquq va majburiyatlarni hisobga olgan holda tavsiflanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Baholash topshirigʻi erkin shaklda va 15-son MBMS talablarini hisobga olgan holda tuziladi, buyurtmachi hamda baholash tashkilotining rahbari tomonidan imzolanadi, ularning muhrlari bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlanadi va baholash toʻgʻrisidagi shartnomaga ilova sifatida rasmiylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-bob. Axborot yigʻish va uni tahlil qilish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Baholash obyekti toʻgʻrisida axborot yigʻish buyurtmachidan baholash obyektiga doir hujjatlarni olish, baholash obyektini koʻzdan kechirayotganda olingan axborotni oʻrganish, mashina va uskunalar bozoriga doir axborotni izlash va oʻrganish, axborotni tahlil qilish, baholash obyektini tavsiflashdan iborat
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Axborot va taqdim etilgan hujjatlar tahlil qilinganda baholash obyektini koʻzdan kechirish natijalari hisobga olinadi. Ularda nomuvofiqliklar, qarama-qarshiliklar aniqlanganda yoki ularning ishonchliligiga shubha tugʻilganda baholovchi dastlabki maʼlumotlarni aniqlashtirishga va ularni kelgusi hisob-kitoblarda qoʻllashga yoki baholash uchun boshqa asoslangan axborotdan foydalanishga haqlidir
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Yigʻilgan (buyurtmachidan yoki u vakolat bergan shaxslardan olingan) boshlangʻich hujjatlarga ega boʻlgan holda, baholovchi buyurtmachining vakili yoki baholash obyektining balansda saqlovchisi vakili bilan birga baholash obyektini koʻzdan kechirish, uning amaldagi holatini oʻrganish, uni tavsiflash, fotosuratga olish hamda baholash obyektini identifikatsiya qilish uchun zarur boʻlgan boshqa harakatlarni bajaradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Baholash obyektini koʻzdan kechirish taomili uni identifikatsiya qilish maqsadida buyurtmachi yoki balansda saqlovchi (ularning vakillari) bilan birgalikda oʻtkaziladi hamda quyidagi bosqichlarni oʻz ichiga oladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyekti va uning qismlarining texnik holatini (ishga yaroqli-yaroqli emasligi) vizual koʻzdan kechirish (qismlarning nosozliklari va nuqsonlarini aniqlash);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining fotosuratini olish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektini identifikatsiya qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻzdan kechirganlik dalolatnomasini tuzish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Baholash obyektini koʻzdan kechirayotganda buyurtmachi baholash obyektining pasportini, baholash obyektining pasporti mavjud boʻlmagan taqdirda baholash obyektining texnik tavsiflarini oʻz ichiga olgan hujjatni taqdim etishi kerak. Baholash obyekti qonun hujjatlariga muvofiq davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi zarur boʻlgan hollarda buyurtmachi baholash obyektining roʻyxatdan oʻtkazish hujjatlarini ham taqdim etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash obyektining roʻyxatdan oʻtkazish hujjatlari mavjud boʻlmaganda koʻzdan kechirishda maʼlumotnoma-schyotlar, oldi-sotdi (hadya) shartnomalari yoki baholash obyektini yetkazib berish shartnomalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Baholash buyurtmachisi baholash obyektiga va uning qismlariga kirish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Axborot yigʻish davomida baholovchi tomonidan baholash obyekti mansub boʻlgan bozorning tahlili oʻtkaziladi, uning yakunlari boʻyicha koʻzdan kechirishda belgilangan baholash obyektining identifikatsiya alomatlariga muvofiq aynan bir xil obyektlar va analoglarning sotilishi va takliflari toʻgʻrisida maʼlumotlar toʻplanadi. Baholash obyektining asosiy parametr va tavsiflari xuddi shunday analog-obyektlarning parametr va tavsiflari bilan solishtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Axborot yigʻishda aynan bir xil obyektlar toʻgʻrisidagi axborot ustuvor hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Baholash obyekti va analog-obyektlarning parametr va tavsiflari solishtirilganda unumdorligi va quvvati toʻgʻrisidagi tavsiflarni, shuningdek obyektlarning butligini va jismoniy holatini solishtirish taomilini oʻtkazish majburiy hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar parametr va tavsiflar baholash obyekti uchun narxni shakllantiruvchi ahamiyatga ega boʻlsa, obyektlarning boshqa parametr va tavsiflarini solishtirish ham majburiy hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Analogni tanlashda baholash obyektining aynan ishlab chiqaruvchisi va kelib chiqish mamlakatini, shuningdek aynan bir xil maqsadlisini (umumiy, ixtisoslashtirilgan, maxsus va boshqalar) afzal koʻrish kerak boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Analog-obyektlar haqidagi baholash jarayonida toʻplangan axborot quyidagi koʻrsatkichlar boʻyicha tahlil qilinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqatʼiy belgilangan narxning amal qilish vaqti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnarx amalda boʻlgan pul birligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkelib chiqish manbai boʻyicha narxning xususiyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsotish joyi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишobyektning foizlardagi eskirishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnarxda mahalliy soliqlarning bor-yoʻqligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsotuvchining narxdagi transport va boshqa chiqimlarining mavjudligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Baholovchi axborot yigʻish taomili va uning tahlili baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-bob. Baholash obyektini identifikatsiya qilish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Baholash obyektini identifikatsiya qilish koʻzdan kechirish materiallariga ishlov berish, uning pasporti va roʻyxatdan oʻtkazish hujjatlarini (ular mavjud boʻlganda) oʻrganish yoʻli bilan oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Oʻrnatilgan qoʻshimcha uskunaga buyurtmachi va/yoki manfaatdor shaxs tomonidan tegishli texnik, ruxsat berish hujjatlari va balans qiymati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (yuridik shaxslar uchun) taqdim etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Baholash obyektini koʻzdan kechirish va identifikatsiya qilish yakunlari boʻyicha baholash obyektining texnik holatini koʻzdan kechirish dalolatnomasi tuziladi, unda baholash obyektining texnik holati aks ettiriladi, identifikatsiya qilish, butlash natijalari, nosozliklar, ekspluatatsion va boshqa nuqsonlari toʻgʻrisida xulosalar shakllantiriladi. Baholash obyektining texnik holati toʻgʻrisidagi dalolatnoma Uslubiy koʻrsatmalarning 1-ilovasiga muvofiq rasmiylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Koʻzdan kechirish dalolatnomasida, shuningdek, Uslubiy koʻrsatmalarning 2-ilovasida keltirilgan Mashina va uskunalar jismoniy holatining ekspert baholari shkalasiga muvofiq baholash obyektining texnik tavsiflari koʻrsatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Funksional jihatdan bir xil boʻlgan koʻplab mashina va uskunalardan tarkib topgan mashina parki baholash obyekti boʻlgan hollarda mashina va uskunalarning turdosh guruhlarini (rusumi yoki funksional yoʻnalishiga koʻra) shakllantirish yoʻli bilan yoppasiga identifikatsiya (ommaviy identifikatsiya) qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYoppasiga identifikatsiya, tarkibiga kamida 30 ta texnika kiradigan mashina parki baholash obyekti hisoblangan taqdirdagina oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYoppasiga identifikatsiya har bir guruhda kamida ikkita baholash obyektini tanlab identifikatsiya qilishni nazarda tutadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-bob. Analog-obyektlarni tanlash va analog-obyektlar toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanish xususiyatlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. 15-son MBMS doirasida mashina va uskunalar qiymatini baholash usullarini qoʻllaganda analoglarni tanlash va ular toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanishning quyidagi ustuvor jihatlari oʻrnatiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholashda asosan aynan bir xil obyektlar — xuddi baholash obyekti singari bitta ishlab chiqaruvchi tomonidan tayyorlangan va aynan bir xil rusumga, ishlab chiqarish yiliga va boshqalarga ega boʻlgan obyektlar toʻgʻrisidagi axborotdan foydalaniladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaynan bir xil obyektlar toʻgʻrisida axborot mavjud boʻlmaganda analoglar toʻgʻrisidagi axborotdan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnaloglar toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanayotganda quyidagi talablarga rioya etish zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишanaloglar va baholash obyektining tarmoqdagi vazifasi (foydalanish, qoʻllash sohasi) bir xil boʻlishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyekti va tanlangan analoglar bitta savdo rusumiga (brendga) ega boʻlishi kerak, bundan savdo rusumi ishlab chiqarishdan olib qoʻyilgan yoki mazkur savdo rusumi ostida analoglarni ishlab chiqarish toʻxtatilgan hollar mustasno;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyekti va tanlangan analoglar bitta mamlakatda ishlab chiqarilgan, shuningdek, yagona mintaqaviy sotish bozoriga (Yevropa, Osiyo va h.k.) ega boʻlishi zarur. Analoglarning narxlari (sotish yoki takliflar) toʻgʻrisida axborot mavjud boʻlmaganda tegishli tuzatishlarni kiritgan holda boshqa mintaqaviy bozorlardagi axborotdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-bob. Baholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qoʻllash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Umumiy qoida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. 15-son MBMS talablariga muvofiq baholash obyektining qiymatini baholashda qiyosiy, xarajat va daromad yondashuvlardan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Qiyosiy yondashuv
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Qiymatni qiyosiy yondashuv bilan hisoblash quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbozorni tadqiq etish, analog-obyektlar boʻyicha axborotni tahlil qilish va yigʻish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiyoslash analoglarini tanlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiyoslash birliklarini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiyoslash elementlarini tanlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiymatni hisoblash usullarini tanlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiyoslash elementlari boʻyicha tuzatishlarni hisoblash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишanalog-obyektlar narxiga (qiymatiga) tuzatishlar kiritish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyekti qiymatini aniqlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Mashina va uskunalar bozori analog-obyektlarga doir bitimlar (takliflar) toʻgʻrisida axborot olish maqsadida tadqiq va tahlil qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Qiyosiy yondashuv usullarini qoʻllashda kamida 2 ta analog-obyekt toʻgʻrisida axborot yigʻish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Qiyoslash birliklari baholash obyekti va analog-obyektlar toʻgʻrisida axborot mavjudligiga qarab aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuyidagilar mashina va uskunalar qiymatini baholashda asosiy qiyoslash birliklari hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtexnik tavsiflar — unumdorligi yoki quvvati, yuk koʻtarishi, yuk tortishi, ish makoni hajmlari, aniqlik toifasi, avtomatlashtirish darajasi va h.k.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfoydalanish tavsiflari — avtomatik, yarim avtomatik yoki noavtomatik foydalanilishi, toʻxtovsiz ishlashi, chidamliligi, taʼmirga yaroqliligi, but saqlanganligi va h.k.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruktiv tavsiflar — massasi, ogʻirligi, asosiy konstruktiv materiallarining tarkibi va h.k.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишiqtisodiy tavsiflar — mashinalar vaqt birligida, mahsulot yoki ishlar birligida faoliyat koʻrsatganda turli zaxiralar sarflanishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholovchi oʻzida mavjud axborot va baholash obyektining xususiyatlariga (noyobligiga) qarab, baholash obyektining boshqa tavsiflaridan ham qiyoslash birliklari sifatida foydalanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Baholash obyekti va analog-obyektlarni qiyoslash birligi boʻyicha solishtirish asosida qiyoslash elementlari tanlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmulkiy huquqlar — baholash obyekti va (yoki) analog-obyektlar sotilganda oʻtadigan mulkiy huquqlar tahlil qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmoliyalashtirish shartlari — baholash obyekti va (yoki) analog-obyektning bozor qiymatiga taʼsir koʻrsatadigan toʻlov shartlari (boʻlib toʻlash, kredit, lizing v.b.) tahlil qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbozor holati (sotish vaqti) — analog-obyektlarga narxlarning oʻzgarishi tahlil qilinadi va hisobi yuritiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsotish shartlari — sotuvchi va xaridor oʻrtasidagi bozorga xos boʻlmagan munosabatlar aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfizik tavsiflar — baholash obyekti va analog-obyektlarning texnik-foydalanish tavsiflari tahlil qilinadi va hisobi yuritiladi. Hajmlardagi, konstruktiv qismlardagi (elementlardagi), texnik holati (eskirish foizi), joriy foydalanish xususiyati, qoʻshimcha butlanishi va boshqa farqlari tahlil qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfoydalanish shartlari — baholash obyekti va analog-obyektlardan foydalanishdagi farqlar (joriy foydalanish, funksional foydalanish), shuningdek mazkur farqlarning analog-obyektlar narxiga taʼsiri aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining narxiga taʼsir koʻrsatuvchi boshqa qiyoslash elementlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQiyoslash elementlarini tanlash Uslubiy koʻrsatmalarning 5-bobi talablarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Fizik tavsiflarni qiyoslash elementlari sifatida ikki guruhga ajratish mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining konstruksiyasiga (standart butlanishiga) tegishli boʻlgan (ishlab chiqaruvchi tomonidan oʻrnatilgan turkum butlash qismlarining mavjud emasligi, qoʻshimcha butlashning mavjudligi, turkum ishlab chiqariladigan konstruksiyaning jiddiy oʻzgartirilganligi bilan bogʻliq tuzatishlar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining haqiqatdagi texnik holatiga tegishli boʻlgan (baholash obyektidan foydalanishning uzluksizligi rejimi, baholash obyekti asosiy tizimlari va qismlarining jiddiy boʻlmagan foydalanish nuqsonlari, foydalanishdagi, avariyaviy jiddiy shikastlanish va nuqsonlar, baholash obyekti tovar koʻrinishining (qiymatining) yoʻqotilishi bilan bogʻliq tuzatishlar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Qiyosiy yondashuv quyidagi usullarning biridan foydalangan holda amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsotishlarni toʻgʻridan toʻgʻri qiyoslash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstatistik tahlil usullari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Sotishlarni toʻgʻridan toʻgʻri qiyoslash usulini qoʻllashda baholovchi xuddi shunday obyektlarning sotilish narxlari toʻgʻrisida va/yoki sotish haqidagi takliflari toʻgʻrisida axborotga ega boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Xuddi shunday obyektning narxi (yoki sotish haqidagi taklifi) baholash obyektining qiymatini tayinlash uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Oʻrin bosuvchining toʻliq qiymati tuzatishlar yordamida baholash shartlariga moslashtirilgan analogning narxiga tengdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Sotishlarni toʻgʻridan toʻgʻri qiyoslash usuli analoglarning narxlariga tegishli tuzatishlarni kiritish yoʻli bilan quyidagi formulaga binoan amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS = San * Kfv/ (1 – Kiz) * K1 * K2 * K3* … * Kn +/– Sdop bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS — baholash obyektining narxi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSan — analog obyektining narxi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKfv — analoglar narxlarining vaqt omili boʻyicha (ishlab chiqarilgan paytidan boshlab baholash paytigacha) oʻzgarishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKiz — ishlab chiqarilgan paytidan boshlab baholash paytigacha foydalanish davrida analogning jismoniy eskirishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK1 * K2 * K3* … Kn — baholanayotgan obyekt va analogning parametrlari qiymatidagi farqlarni hisobga oluvchi tuzatuvchi koeffitsiyentlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSdop –analog-obyekt qoʻshimcha qurilmalarning mavjudligi bilan farqlanib turadigan narx.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Baholash obyekti va analoglarning jismoniy holatiga tuzatishlar (ishlab chiqarilgan paytidan boshlab baholash paytigacha foydalanish davrida analogning jismoniy eskirishini hisobga oluvchi tuzatish):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKiz — eskirishga tuzatish kirituvchi koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIobyekt — baholash obyekti jismoniy eskirishining koeffitsiyent koʻrsatkichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIanalog — analog-obyekt jismoniy eskirishining koeffitsiyent koʻrsatkichi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Vaqt omili boʻyicha tuzatishlar (vaqt omili boʻyicha analoglar narxlarining oʻzgarishini hisobga oluvchi tuzatish (ishlab chiqarilgan paytidan boshlab baholash paytigacha)) analog ishlab chiqarilgan yil bilan uni baholash yili oʻrtasidagi vaqt davrida xuddi shunday obyektlar narxlari oʻzgarishining oʻrtacha koeffitsiyent koʻrsatkichi sifatida aniqlanadi. Analog bir yilning oʻzida ishlab chiqarilgan va baholanganda tuzatish kiritilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVaqtga koʻra mashina va uskunalar narxlari oʻzgarishi dinamikasining tahlili asosida vaqt omili boʻyicha tuzatish koeffitsiyentini aniqlashning imkoni boʻlmaganda tegishli guruh boʻyicha mahsulot narxlari qimmatlashishining statistik indeslaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Baholashda xorijiy bozorning mashina va uskunalari toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanilgan hollarda ham analog-obyektlarning narxlariga turgan joyiga qarab tuzatish kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJoylashgan joyiga qarab tuzatishni hisoblash ketma-ketligi quyidagicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишanalogning shartnomaviy narxi aniqlanadi, u analogning sotish (taklif) narxi qoʻshuv yetkazib berishga (transport xarajatlari) teng;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишimport qilishda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar qonun hujjatlari normalariga muvofiq hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTransport xarajatlari haqiqatdagi tashish xarajatlariga qarab qabul qilinadi. Tashish xarajatlarining haqiqatdagi miqdorini aniqlash yoki hisob-kitob qilishning imkoni boʻlmaganda transport xarajatlari analog-obyektni sotish/taklif qiymatining 5 foizi miqdorida qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Narxlar (sotish va/yoki takliflar) toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanganda tuzatishlar quyidagi ketma-ketlikda kiritiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsotishning noodatiy shartlarini bartaraf etadigan tuzatishlar (yetkazib berishning tezlashtirilgan muddatlari, kafolat muddati, chegirmalar, butlash, qoʻshimcha xizmatlar va boshqalar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQQS mavjudligiga qarab tuzatish kiritish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqt omili boʻyicha tuzatish kiritish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkinchi va uchinchi guruhlardagi tuzatishlar doim amalga oshiriladi, birinchisi esa — ularning belgilanganligi va ahamiyatliligini hisobga olib tanlov asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Analoglarning sotish narxlari (va/yoki takliflari) toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanganda baholash obyektlarning narxlari (sotish va/yoki takliflar) va asosiy parametri oʻrtasidagi nisbatni aniqlashga, xususan darajali bogʻliqlikka asoslaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur norma quyidagicha formulada aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR1, R2 — qiyoslanadigan mashinalarning narxlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN1, N2 — qiyoslanadigan mashinalarning asosiy parametrlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — texnik qurilmalarning aniq turiga bogʻliq boʻlgan darajali koeffitsiyent (narxni toʻxtatib turish koeffitsiyenti).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Qiyosiy yondashuvning barcha usullarini qoʻllashda tuzatishlar kiritishning yagona tartibiga rioya etish zarur: dastlab qiymat tuzatishlari, undan keyin foizli tuzatishlar kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Analoglar tuzatilgan narxlarining yagona qiymati oʻrtacha arifmetik, oʻrtacha oʻlchangan yoki mediana qiymatlarini hisoblash yoʻli bilan foydalanilgan axborotning toʻliqligi, batafsilligi va ishonchliligidan kelib chiqib aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Statistik tahlil usullari analog-obyektlar narxlarining korrelatsion-regression tahlildan foydalangan holda qiyoslash elementlariga bogʻliqligini aniqlash yoʻli bilan baholash obyekti qiymatini belgilashga imkon beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur usulni qoʻllaganda modellashtirish ehtimoliy potensial narx bilan korrelatsion aloqada boʻlgan analoglarning bir yoki bir nechta asosiy ishlab chiqarish va/yoki funksional parametrlarining tahlili asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzgaruvchan miqdorlar oʻrtasidagi statistik aloqalar korrelatsion va regression tahlil usullari bilan oʻrganiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKorrelatsion tahlil baholash obyekti/analoglar narxi va ularning asosiy parametrlari (bir va bir nechta) oʻrtasidagi aloqani oʻrnatishga imkon beradi, regression tahlil usullari bilan esa aniq matematik modelni tanlash va tanlangan modelning adekvatligini (model xossalari (funksiyalari/parametrlari/tavsiflari va boshqalar) va modellanayotgan obyektning tegishli xossalari toʻgʻri kelishini) baholash mumkin boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKorrelatsion tahlil bir alomatning (asosiy koʻrsatkichning) oʻzgaruvchanligi boshqasining (narxning, qiymatning) oʻzgaruvchanligiga muvofiqligi dalilini aks ettiruvchi alomatlarning kelishilgan oʻzgaruvchanligini ifodalaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJuft korrelatsiya ikkita tasodifiy miqdorlar oʻrtasidagi, koʻp tarmoqli korrelatsiya — koʻp sonli miqdorlar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni oʻrganadi. Korrelatsion tahlilning asosiy vazifasi — tasodifiy miqdorlar oʻrtasidagi aloqani aniqlash va baholashdan, regression tahlilning asosiy vazifasi — shaklni belgilash va tasodifiy miqdorlar oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻrganishdan iborat.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKorrelatsion tahlil elementlari: (α, β) tasodifiy miqdor kuzatuvlaridan n tanlanganda (x1, y1),...,(xn, yn) ikki oʻlchamli normal taqsimlanishga ega boʻladi. Koordinatalarning dekart tizimida tanlov elementlarini nuqtalar bilan tasvirlab, tarqalish diagrammasi yoki korrelatsion maydonga ega boʻlamiz. Korrelatsion maydonning koʻrinishiga qarab korrelatsiyaning tanlov koeffitsiyenti asosida α va β oʻrtasida aloqaning mavjudligi va tavsifi xususida taxmin qilsa boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKorrelatsiyaning tanlov koeffitsiyenti quyidagi son hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| rvib | ≤ 1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsos sifatida analoglarning narxlari olinadi, ularning koeffitsiyentlari koʻproq darajada 1 raqamiga intiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRegression tahlil — mustaqil boʻlmagan oʻzgaruvchan miqdorlar bilan mustaqil oʻzgaruvchan miqdorning bir yoki bir nechtasi oʻrtasidagi aloqani oʻrganadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(α, β) ikki oʻlchamli tasodifiy miqdorning (x1, y1),...,(xn, yn) qiymatlari kuzatiladi. β tasodifiy miqdorining α tasodifiy miqdoriga tobeligi tekshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUmuman olganda regression model quyidagi koʻrinishga ega:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишy = ƒ (x, βk0, βk1, …, βkn,)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβk0, βk1, …, βkn parametrlari regressiya koeffitsiyentlari deb nomlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRegression tahlilning vazifalaridan biri — regressiya koeffitsiyentlarini baholash. Regressiya koeffitsiyentlarini baholash uchun, qoida tariqasida, eng kichik kvadratlar usuli qoʻllaniladi: bunda kuzatilayotgan qiymatlarning chetga ogʻish kvadratlari summasini kamaytiradigan parametrlarning qiymatlari baholash sifatida qabul qilinadi, yaʼni eng kichik kvadratlar usuli kvadratlar summasini kamaytirishga asoslangan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar oʻzgaruvchan miqdorlar oʻrtasidagi aloqa chiziqli deb faraz qilinsa, u holda tegishli regression model quyidagi koʻrinishga ega boʻladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишy = βk0 + βk1 x bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβk0 va βk1 — chiziqli regressiya koeffitsiyentlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Xarajat yondashuvi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Baholash obyektini baholashda xarajat yondashuvi jamlangan eskirishni chegirgan holda baholash obyektining qismlari va (yoki) qoʻshimcha uskuna qiymatini hisobga olib baholash obyekti tiklanish qiymatini aniqlashga yoxud almashtirishga asoslangan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Baholash obyektining qiymatini baholashda xarajat yondashuvi hisob-kitoblarning quyidagi bosqichlariga rioya etishni oʻz ichiga oladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻliq tiklanish qiymatini yoki almashtirish qiymatini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektiga oʻrnatilgan, baholash obyektining standart butlanishiga (zarur hollarda) kirmaydigan qoʻshimcha uskunaning qiymatini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining tovar qiymati yoʻqotilishi hajmini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoʻshimcha uskuna qiymati va jamlangan eskirishning qiymat koʻrsatkichini hisobga olgan holda toʻliq tiklanish yoki almashtirish qiymati oʻrtasidagi farq sifatida baholash obyektining qiymatini aniqlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Tiklanish qiymati yoki almashtirish qiymatini aniqlash quyidagi usullardan birini qoʻllash orqali amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишalmashtirish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишturdosh obyekt narxi boʻyicha hisoblash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишelementma-element hisoblash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiymatni indeksatsiyalash usuli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Almashtirish usuli analog (aniq yoki taxminiy) obyektlar toʻgʻrisidagi narx axborotidan (bitim dalillari va/yoki yetkazib beruvchilarning takliflari toʻgʻrisidagi axborot) foydalangan holda qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnalog-obyektlarning bitim yoki taklif narxiga tuzatishlarning quyidagi asosiy turlari kiritilishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlab chiqarish, texnik, texnologik, funksional tavsiflari, butlanishi, jihozlanishi va h.k. boʻyicha tafovutlarga qarab tuzatish kiritish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtashish, bitimni rasmiylashtirish, soliq va boshqa majburiy toʻlovlarga qarab tuzatish kiritish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишanalog-obyektning joylashgan joyiga qarab tuzatish kiritish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnarxlar oʻzgarishi dinamikasini hisobga olib tuzatish kiritish (analoglarga doir bitimlar va takliflar toʻgʻrisidagi axborot olinganiga bir yildan ortiq boʻlgan taqdirda qoʻllaniladi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBitimlar va takliflarning narxlariga narxni shakllantiruvchi boshqa omillarni hisobga olib tuzatishlar kiritilishi ham mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Turdosh obyekt narxi boʻyicha hisoblash usulini qoʻllagan holda baholash obyektining qiymati quyidagi tartibda aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholanayotgan obyekt uchun avvalo tayyorlash texnologiyasi, foydalanadigan materiallari, konstruksiyalari boʻyicha baholanayotgan obyektga oʻxshash turdosh obyekt tanlanadi. Turdosh obyektning narxi maʼlum boʻlishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишturdosh obyektni ishlab chiqarishning toʻliq tannarxi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSp.od — turdosh obyektni ishlab chiqarishning toʻliq tannarxi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSod — turdosh obyekt narxi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNds — qoʻshilgan qiymat soligʻi stavkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNpr — foyda soligʻi stavkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKr — rentabellik koʻrsatkichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtalabgir mahsulotlar uchun rentabellik koʻrsatkichi 0,25 — 0,35 oraligʻida, oʻrtacha talabgir boʻlgan mahsulotlar uchun 0,1 — 0,25 oraligʻida, past rentabelli mahsulotlar uchun 0,05 — 0,1 oraligʻida qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining toʻliq tannarxi hisoblab chiqiladi. Buning uchun turdosh obyekt tannarxiga asosiy tavsifga qarab tuzatishlar kiritiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSp — baholanayotgan obyektni ishlab chiqarishning toʻliq tannarxi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGo va God — tegishincha baholanayotgan va turdosh obyektlarning asosiy tavsifi koʻrsatkichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKs va Ks/o — tegishincha baholanayotgan va turdosh obyektlarni ishlab chiqarishning turkumliligi koeffitsiyenti (turkumlilik koeffitsiyenti ishlab chiqarish turiga bogʻliq, u yirik turkumda boʻlsa 1 ga teng, oʻrtacha turkumda — 1,1 ga, mayda turkumda — 1,2 ga, bir martalik ishlab chiqarishda — 1,3 ga teng).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholanayotgan obyektni qayta ishlashning toʻliq qiymati (tiklanish qiymati) quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Elementma-element hisoblash usuli qoʻllanganda ishlarning quyidagi bosqichlari amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining butlovchi uzellari va agregatlari roʻyxati tuziladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbutlovchi uzellar va agregatlar narxiga doir axborot yigʻiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyidagi formula boʻyicha baholash obyektining toʻliq tannarxi aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSp = ∑ Se + V bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSp — obyektning toʻliq tannarxi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSe — butlovchi uzel va agregatning qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV — tayyorlovchining oʻz xarajatlari (yigʻish qiymati, xodimlarning ish haqi va h.k.).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholanayotgan obyektning tiklanish qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSv — baholanayotgan obyektning tiklanish qiymati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Qiymatni indeksatsiyalash usuli statistika organlari tomonidan belgilanadigan narxlarning qimmatlashuvi indekslarini qoʻllash vositasida amalga oshiriladi. Bunda, indekslar narxlar indekslari hisoblangan davrga qarab, asosiy vositalarni soʻnggi qayta baholash sanasidan boshlab baholash obyektining bazaviy (boshlangʻich, tiklanish) qiymatiga nisbatan qoʻllanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBazaviy qiymat sifatida buxgalteriya hisobi maʼlumotlari yoki tayyorlovchilarning (yoki dilyerlar, yetkazib beruvchilarning) retrospektiv sanadagi narxga oid axborotdan foydalanish mumkin (bunda aynan bir xil butlangan aniq analog narxlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanish zarur).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Baholash obyektining baholash sanasidagi jamlangan eskirishi uning jismoniy holatidan (jismoniy eskirish), baholash obyekti bozorning zamonaviy talablariga muvofiqligidan (funksional eskirish), shuningdek tashqi omillarning taʼsiri ostida qiymatining pasayishidan (tashqi/iqtisodiy eskirish) kelib chiqib baholash obyektini koʻzdan kechirish natijalari boʻyicha aniqlanadi. Jamlangan eskirish 100 foizdan ortiq boʻlishi mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJamlangan eskirish tiklanish qiymatidan (koeffitsiyent koʻrsatkichi) yoki pul ifodasida almashtirish qiymatidan (mutlaq miqdor) foizlarda yoki ulushlarda aniqlanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Jamlangan eskirish quyidagi formulaga muvofiq aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишInak = 1 — (1 — Ifiz) * (1 — Ifunk) * (1 — Ivn) bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишInak — baholash obyekti jamlangan eskirishining koeffitsiyent koʻrsatkichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIfiz — baholash obyekti jismoniy eskirishining koeffitsiyent koʻrsatkichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIfunk — baholash obyekti funksional eskirishining koeffitsiyent koʻrsatkichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIvn — baholash obyekti tashqi eskirishining koeffitsiyent koʻrsatkichi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Baholash obyektining jismoniy eskirishi quyidagi usullardan biri bilan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasosiy parametrning yomonlashuvi usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnormativ eskirish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjismoniy eskirishni oʻlchashning toʻgʻridan toʻgʻri usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxronologik yoshga tuzatish kiritish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtiklanish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻrtacha oʻlchangan eskirish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyoshni va qilingan kapital taʼmirlashlarni hisobga olish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekspert-tahliliy usul.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Asosiy parametrning yomonlashuvi usuli jismoniy eskirish baholash obyektiga xos muayyan bir foydalanish parametrining (unumdorligi, aniqligi, quvvati, yonilgʻi sarfi va h.k.) yomonlashuvida namoyon boʻlishini nazarda tutadi. Agar mazkur turdagi mashina/uskunalar uchun shunday parametr topilgan boʻlsa, u holda jismoniy eskirish quyidagi tartibda hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишX, Xo — baholash obyektining undan foydalanila boshlagunga qadar va baholash paytidagi asosiy parametri qiymatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — asosiy parametrning baholash obyekti qiymatiga taʼsir kuchini tavsiflovchi daraja koʻrsatkichi (0,6 — 0,8).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Normativ eskirish usuli baholash obyekti haqiqatdagi xizmat muddatining normativ muddatga nisbati sifatida jismoniy eskirish hisoblanishini anglatadi. Mazkur usulni normativ-texnik hujjatlarda bosib oʻtadigan masofasi normativi yoki xizmat qilish muddati belgilangan baholash obyektlari uchun qoʻllash maqsadga muvofiqdir. Bunda jismoniy eskirish quyidagi formula bilan hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTef — baholash obyektining baholash sanasidagi samarali yoshi (ishlagan vaqti);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTn — hisobdan chiqarish yoki kapital taʼmirlashgacha normativ xizmat muddati (ishlagan vaqti).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash obyektining unumdorlik yoshi quyidagi formulaga muvofiq aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTost — qoldiq xizmat muddati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Jismoniy eskirishni oʻlchashning toʻgʻridan toʻgʻri usulida eskirishni bartaraf etish uchun talab qilinishi mumkin boʻlgan baholash obyektining alohida elementlarini (pul ifodasida) almashtirish xarajatlari summasi hisoblanadi. Shundan soʻng ushbu summa yangi (analogik) obyektning qiymati bilan solishtiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSr — eskirishni bartaraf etish uchun talab qilinadigan taʼmirlash qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSa — yangi analogning qiymati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Xronologik yoshga tuzatish kiritish usuli bilan jismoniy eskirishni hisob-kitob qilish baholash obyektini ishlab chiqarish xususiyati, foydalanish muhiti, ishning smenaliligi va sharoitlariga asoslanadi. Hisob-kitob quyidagi formulaga muvofiq amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIfiz = T * Ksm * Kxp * Kur bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишT — uskunaning xronologik yoshi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKsm — smenalilik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKxp — ishlab chiqarish xususiyati koeffitsiyenti (0,9-1 ommaviy ishlab chiqarish uchun, 0,67 — 0,77 turkum ishlab chiqarish uchun, 0,5 — 0,65 bir marta ishlab chiqarish uchun);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKur — ish sharoitlari koeffitsiyenti (sex binosida ishlaganda 1, alohida xonada ishlaganda 0,6-0,7, ishning zararli sharoitlarida 1,3 — 1,5).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Tiklanish usuli baholash obyektini yangi holatga keltirgunga qadar tiklash xarajatlarini:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkeyinchalik foydalanishga yaroqliligidan qatʼi nazar, alohida asosiy agregatlar va qismlarni (uzellarni) yangilariga almashtirish bilan kapital taʼmirlashga xarajatlar summasini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyangi baholash obyektini xarid qilish bilan bogʻliq xarajatlar summasini jamlash yoʻli bilan jismoniy eskirishni hisob-kitob qilishni nazarda tutadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIfiz = ∑ Skr + ∑ Sp bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSkr — kapital taʼmirlashni oʻtkazishga xarajatlar summasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSp — yangi baholash obyektini xarid qilish bilan bogʻliq xarajatlar summasi (transport xarajatlari, majburiy toʻlovlar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Oʻrtacha oʻlchangan eskirish usuli jismoniy eskirishni hisob-kitob qilishga asoslangan boʻlib, bunda baholash obyekti alohida konstruktiv elementlarining umuman baholash obyekti qiymatidagi salmogʻini hisobga olgan holda haqiqatdagi holati boʻyicha eskirish aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEskirishni aniqlash mazkur usuli ishlab chiqaruvchi zavod texnik hujjatlariga muvofiq salmoqlarning normativlari mavjud boʻlgan taqdirda qoʻllanilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash obyekti, shuningdek uning butlovchi qismlari uchun jismoniy eskirish quyidagi formula boʻyicha hisob-kitob qilinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIfiz i — baholanayotgan baholash obyekti i-konstruktiv elementining (uzelining) jismoniy eskirishi, foizda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишai — butun baholash obyektining tannarxida i-uzel tannarxining salmogʻi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — baholanayotgan baholash obyektining konstruktiv elementlari (uzellari) soni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Yoshni va qilingan kapital taʼmirlashlarni hisobga olish usuli texnik hujjatlar bilan rejali kapital taʼmirlashlarni oʻtkazish nazarda tutilgan baholash obyektlariga nisbatan qoʻllaniladi. Eskirish quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — bir marta kapital taʼmirlash oʻtkazilgandan keyin jismoniy eskirish kattalashadigan doimiy miqdor, foizda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk — baholash sanasiga qadar oʻtkazilgan kapital taʼmirlashlarning soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe — natural logarifmaning asosi, e ≈ 2,72;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTk — oxirgi kapital taʼmirlash oʻtkazilgan paytdan boshlab baholash obyektining baholash sanasidagi haqiqatdagi xizmat muddati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTnkr — baholash obyektining kapital taʼmirlashga qadar boʻlgan normativ xizmat muddati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir marta kapital taʼmirlash oʻtkazilgandan keyin jismoniy eskirish kattalashadigan α doimiy miqdori oʻrtacha 20 foizga teng deb qabul qilinadi (agar texnik hujjatlarda boshqacha miqdor belgilangan boʻlsa, texnik hujjatlardagi maʼlumotlar asos sifatida qabul qilinadi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Ekspert-tahliliy usul mazkur Uslubiy koʻrsatmalarga 2-ilovada keltirilgan Mashina va uskunalar jismoniy holatining ekspert baholari shkalasiga muvofiq eskirish natijasida obyektning ehtimoliy texnik holatlari tavsiflaridan birini baholash obyekti bilan solishtirishdan iboratdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Jismoniy eskirishni baholash usullari bilan hisoblab chiqarilgan baholash obyektining jismoniy eskirishini baholash natijasi Uslubiy koʻrsatmalarga 2-ilovada keltirilgan Mashina va uskunalar jismoniy holatining ekspert baholari shkalasiga muvofiq jismoniy eskirish hajmi diapazoni boʻyicha texnik holat tavsiflariga mos kelishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Jismoniy eskirish hisob-kitoblari Mashina va uskunalar jismoniy holatining ekspert baholari shkalasi koʻrsatkichlaridan farqlanganda baholovchi koʻzdan kechirish dalolatnomasida keltirilgan hamda baholash obyektining holati bahosiga mos keluvchi xulosalarni hisobga olgan holda hisob-kitoblar natijalariga tuzatish kiritishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Funksional eskirish baholash obyektining ishlab chiqarishdan olib tashlanishi, xuddi shunday mashina va uskunalarni ishlab chiqarish sohasida yangi texnologiyalarning rivojlanishi munosabati bilan baholash obyekti u yoki bu xossalarining isteʼmol jozibadorligi pasayishi bilan belgilanadi. Funksional eskirish maʼnaviy va texnologik eskirishga boʻlinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaʼnaviy eskirish — xuddi shunday qurilmalarning xossalari va tavsiflarining yaxshilanishi (texnik parametrlari yoki konstruktiv yechimlarining oʻzgarishi, yangi imkoniyatlarining vujudga kelishi, koʻproq ekologikligi, energiya sarfini tejashi va h.k.) yoki ular turkum ishlab chiqarilishining arzonlashuvi sababchi boʻlgan eskirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTexnologik eskirish — xuddi shunday qurilmalarda foydalaniladigan konstruktiv materiallarning dizayni va tarkibidagi farqlanish, ishlab chiqarish (ishlov berish) texnologik siklining oʻzgarishi, qulayliklar va mexanika oʻrniga elektronika tufayli yangi funksiyalarning qoʻshilishi sababchi boʻlgan eskirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Funksional eskirish quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIfunk = 1 — (Po / Pan) n bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPo — baholash obyekti unumdorligi koʻrsatkichi (natural birliklarda yoki pul ifodasida);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPan — funksional takomillashuv alomatlari boʻlgan yangi analogning unumdorlik koʻrsatkichi (natural birliklarda yoki pul ifodasida);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — qoʻllanilayotgan parametrning baholash obyekti qiymatiga taʼsir kuchini tavsiflovchi daraja koʻrsatkichi (narxni toʻxtatish koeffitsiyenti) (0,6 — 0,8).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Baholash obyektining funksional eskirishini hisoblashda ham texnologik, ham funksional eskirishni hisobga olish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Tashqi eskirish baholash obyektining qiymatiga tashqi omillarning salbiy taʼsir koʻrsatishi bilan yuzaga kelgan eskirishdan iboratdir. Tashqi omillarga quyidagilar kiradi: bozordagi vaziyat, moliyalashtirish shartlari, foydalanishdagi cheklovlar, infratuzilmaning, qonun hujjatlarining oʻzgarishi va boshqalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Baholash obyektining jalb etilmagan zaxiralarini (ishlab chiqarish quvvatlari) va buning oqibatida foyda (daromad) darajasining yoʻqotilishini aniqlash tashqi eskirishni hisoblashni taqozo etadi, bu baholash obyekti qiymatining pasayishida aks etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Tashqi eskirishning hisob-kitobi quyidagi formulaga binoan amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Xarajat yondashuvini qoʻllaganda baholash obyektining qiymati jamlangan eskirishni chegirgan va tashqi qimmatlashuvni hisobga olgan holda baholash obyektining tiklanish qiymati (almashtirish qiymati) sifatida aniqlanadi. Baholash obyekti qiymatini hisoblash formulasi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS = Sv * (100%– Isov) bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSv — baholash obyektining tiklanish qiymati yoki almashtirish qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsov — baholash obyektining jamlangan eskirishi, foizda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Daromad yondashuvi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Daromad yondashuvi mashina va uskunalarning joriy qiymatini ulardan foydalanishdan (ekspluatatsiya qilishdan) olinadigan kelgusidagi daromadlarning yigʻindisi sifatida aniqlashga asoslanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. 15-son MBMS doirasida daromad yondashuvi quyidagi usullarni qoʻllash yoʻli bilan amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfoydani toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoldiq usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишteng samarali funksional analog usuli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Daromad yondashuvi usullari baholash obyektidan foydalanishdan sof operatsion daromad miqdorini kapitallashtirishga asoslangan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSof operatsion daromad operatsion xarajatlar summasini yalpi daromad miqdoridan ayirish yoʻli bilan aniqlanadi. Bunda, shuningdek, sof operatsion daromadning miqdori savdo markasi (brend) uchun pul ustamasidan tozalangan boʻlishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSof operatsion daromadning oʻrtacha yillik miqdoriga joriy moliya yili davomida baholash obyektining yuklanganligini hisobga olgan holda tuzatish kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Daromadni toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli quyidagi formulaga muvofiq amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS — baholash obyektining qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChOD — sof operatsion daromad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRk — kapitallashtirish stavkasi (koeffitsiyent ifodasida).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Qoldiq usulini texnologik majmuani yalpi biznes doirasidagi mulkiy majmua (yoki ishlab chiqarish sexi) sifatida ajratish imkoniyati mavjud boʻlgan hollarda qoʻllash mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Qoldiq usuli texnologik majmua ulushiga toʻgʻri keladigan sof operatsion daromadning bir qismini kapitallashtirish asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Texnologik majmuaning ishlab chiqarish faoliyatidan sof operatsion daromadni hisoblash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkorxonaning butun mulkiy majmuasidan uskunasi baholanishi lozim boʻlgan majmua (yalpi, shartli ravishda mustaqil) ajratiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu majmuaga toʻgʻri keladigan korxona sof daromadining ulushi hisob-kitob qilinadi (korxonaning moliyaviy hisoboti va/yoki ishlab chiqarish hisoboti asosida);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsof daromad ulushidan texnologik majmua joylashgan yer uchastkasiga tegishli qism aniqlanadi. Hisob-kitob quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChDzem = Szem * Kzem bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChDzem — yer uchastkasi hisobidan olingan sof daromad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSzem — yer uchastkasining bozor qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRzem — kapitallashtirish stavkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholanayotgan texnologik majmuaga toʻgʻri keladigan sof daromad ulushidan mazkur texnologik majmuaning binosiga toʻgʻri keladigan qism ajratiladi. Hisob-kitob quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChDzd = Szd * Kzd bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChDzd — binolar hisobidan olingan sof daromad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSzd — binoning bozor qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRzd — kapitallashtirish stavkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtexnologik majmuaning mashinalari/uskunalariga toʻgʻri keladigan sof daromad ulushi (ChDob) yer uchastkasi va binolar hisobidan olingan sof daromadlar miqdorini ayirish yoʻli bilan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChDob = ChDik — ChDzem — ChDzd bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChDik — korxonaning (yalpi biznesning) mulkiy majmuasiga toʻgʻri keladigan sof daromad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholanayotgan mashinalar/uskunalarga toʻgʻri keladigan sof daromad ulushi qoldiq usuli bilan aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSob — baholanayotgan uskunaning qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChDob — baholanayotgan uskunaga toʻgʻri keladigan sof daromad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRk — kapitallashtirish stavkasi (koeffitsiyent ifodasida).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer uchastkasi va koʻchmas mulkning bozor qiymati boshqa baholash standartlarida belgilangan tartibda aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Teng samarali funksional analog usuli quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxuddi shunday funksiyalarni bajaruvchi, lekin unumdorligi, xizmat muddati, uning yordamida tayyorlangan mahsulot sifati, boshqa koʻrsatkichlari boʻyicha baholanayotgan obyektdan farqlanishi mumkin boʻlgan analog (tayanch obyekt) tanlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholanayotgan obyektdan olinadigan daromad aniqlanadi, lekin toʻliq hajmda emas, balki baholanayotgan obyektning daromadi xuddi shunday (tayanch) obyektdan farqlanadigan qismidagina.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Baholash obyektining qiymati, ularning foyda keltirishi bir xil boʻlgandagina tayanch analog narxidan kelib chiqib aniqlanadi. Usul texnika samaradorligi nazariyasi qoidalariga asoslanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Agar samaradorlik nolga teng (teng samaradorlik sharti) deb faraz qilinsa, bunda qoʻllaniladigan matematik model qiyosiy iqtisodiy samarani hisoblash formulasidan olinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS — baholash obyektining qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSb — tayanch analogning narxi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI, Ib — tegishli ravishda baholash obyekti va tayanch analogning yillik foydalanish chiqimlari (amortizatsiyani hisoblamaganda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKa, Ka.b. — qoplash fondi omiliga binoan hisoblab chiqariladigan, tegishli ravishda baholash obyekti va tayanch analogning amortizatsiya koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQ, Qb — tegishli ravishda baholash obyekti va tayanch analog tomonidan ishlab chiqariladigan mahsulotning yillik hajmi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRk — kapitallashtirish stavkasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTeng samarali funksional analog usulida baholanayotgan obyekt qiymati, basharti ular bir xil foyda keltirsa, tayanch analog narxidan chiqariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Mashina va uskunalar qiymatini baholashga daromad yondashuvi usullarini qoʻllash kapitallashtirish stavkasidan foydalanishni nazarda tutadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Mavjud axborotga qarab kapitallashtirish stavkasi bozor ekstraksiyasi usuli yoki kumulyativ tuzish usuli bilan hisoblanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Bozor ekstraksiyasi usuliga muvofiq kapitallashtirish stavkasi sof operatsion daromad va aynan bir xil obyektlarni sotish narxi toʻgʻrisidagi bozor maʼlumotlarining tahlili asosida aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChOD — har bir sotilgan obyekt boʻyicha sof operatsion daromad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS — sotish narxi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Kumulyativ tuzish usuli bilan kapitallashtirish stavkasi tavakkalsiz daromad keltirish normasi hamda baholash obyektiga egalik qilish va undan foydalanish tavakkalchiligi uchun baholash obyektiga xos boʻlgan daromad keltirish normasining summasi sifatida aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRk = Ro + Rs + Rl + Rin + nk bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR — kapitallashtirish stavkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRo — tavakkalsiz foiz stavkasi, foizda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRs — tarmoq tavakkalchiligi, foizda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRl — past likvidlilikka mukofot, foizda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRin — baholash obyektiga investitsiyalash tavakkalchiligi, foizda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnk — kapitalga qaytish normasi, foizda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKapitalning qaytish normasini hisoblash uchun quyidagi usullarning biridan foydalaniladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишinvestitsiyalangan kapital teng ulushlarda qoplanishini nazarda tutadigan Ring usuli (toʻgʻridan toʻgʻri qaytish):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnk= 1 / p bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp — investitsiyalar qaytishi taxmin qilinayotgan vaqt davri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkapitalning qaytish summalarini kapital uchun daromad keltiruvchi stavkada qayta investitsiyalashda foydalaniladigan Invud usuli:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnk = sff (n, Ron) bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsff — stavka kapital uchun daromad keltiruvchi stavkaga teng boʻlganda qoplash fondi omili;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRon — kapital uchun daromad keltiruvchi stavka;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkapitalning qaytish summalari tavakkalsiz stavka boʻyicha qayta investitsiyalanganda foydalaniladigan Xoskold usuli:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnk = sff ( n, Ro )
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Baholash obyekti qiymati daromad yondashuvi bilan hisob-kitob qilinishi asos qilib olinadigan daromad shakllangan davrga muvofiq keluvchi davr uchun baholash obyektining amortizatsiyasini hisobga olgan holda kapitallashtirish stavkasiga tuzatish kiritish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Baholash obyekti tavsiflari va undan foydalanish sohasining oʻziga xosligidan kelib chiqib, tavakkalchilik uchun daromad keltirish normalari muayyan obyektga xos boʻlgan tavakkalchiliklarning boshqa turlari bilan toʻldirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Qoʻllanilgan baholash yondashuvlarining natijalarini muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Baholash natijalarini muvofiqlashtirish hamda baholashning turli yondashuvlarini qoʻllab olingan natijalarni oʻlchash va qiyoslash yoʻli bilan baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash quyidagi usullardan biri yordamida amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmantiqiy muvofiqlashtirish usulida baholovchi amalga oshiradigan tahlil asosida, barcha muhim parametrlarni hisobga olgan holda solishtirma oʻlchamlarni tanlashdan iborat. Baholovchi tomonidan ustuvor yondashuv belgilanadi, qolgan yondashuvlarning natijalaridan esa ustuvor yondashuv yordamida olingan natijani tekshirish va unga tuzatish kiritish uchun foydalaniladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmatematik oʻlchash usulida baholashga turlicha yondashuvlar bilan olingan natijalarning ulushlarini aniqlash uchun bir nechta mezonlardan foydalaniladi, ularning yordamida qoʻllanilgan hisoblash usulining afzalliklari yoki kamchiliklari muayyan obyektni baholash xususiyatlarini hisobga olgan holda tavsiflanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Ulushlarni aniqlashda baholovchi quyidagi asosiy omillarni tahlil qilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash maqsadini va baholash natijalaridan foydalanish moʻljalini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining xususiyatini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtahlil va hisob-kitoblar oʻtkazilishiga asos boʻlgan axborotning batafsilligini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash yondashuvi baholash obyektiga oʻxshash obyektlarning odatdagi xaridorlari va sotuvchilari motivatsiyasini aks ettirishga qodirligini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash yondashuvi bozor konyunkturasini hisobga olishga qodirligini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Baholash obyekti qiymatining yakuniy miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS is = (Sd * K1) + (Ss * K2) + (Sz * K3) bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSis — baholash obyektining yakuniy qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSd, Ss, Sz — tegishincha daromad, qiyosiy va xarajat yondashuvlari bilan aniqlangan qiymatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK1, K2, K3 — har bir baholash yondashuvi uchun tanlangan tegishli salmoqlarni belgilovchi koeffitsiyentlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda quyidagi shart bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK1 + K2 + K3 = 1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-bob. Baholash toʻgʻrisida hisobot tuzish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Toʻplangan axborot natijasining tasdigʻini va tegishli hisob-kitoblarni oʻz ichiga olgan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda baholovchining baholash obyekti qiymatiga doir xulosasi taqdim etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Baholash toʻgʻrisida hisobotni tuzishda quyidagi qoidalarga amal qilish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobot baholash obyekti qiymatini aniqlash uchun muhim boʻlgan barcha axborotni oʻz ichiga olgan boʻlishi zarur;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholashni oʻtkazishda foydalanilgan yoki hisob-kitoblar natijasida olingan, baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilgan axborot tasdiqlangan boʻlishi zarur;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobotning mazmuni mazkur hisobotdan foydalanuvchilarni chalgʻitmasligi, shuningdek turlicha talqin qilishiga yoʻl qoʻymasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilgan materiallar tarkibi va ketma-ketligi hamda baholash jarayoni tavsifi qiymat hisoblanishini va xuddi shunday natijalarni olish imkoniyatini berishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash jarayonida foydalanilmagan axborot, agar bunday axborotni ilova qilish baholash faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlarining talablariga binoan majburiy boʻlmasa, baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Baholash obyektini baholash toʻgʻrisidagi hisobot quyidagi boʻlimlar va ularning qismlaridan iborat boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) I boʻlim “Titul varagʻi” — baholash toʻgʻrisidagi hisobotning birinchi sahifasi hisoblanadi va hujjatni qidirish uchun zarur boʻlgan birlamchi axborot manbai boʻlib xizmat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTitul varagʻida quyidagi maʼlumotlar keltiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobotning roʻyxat raqami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishning nomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining nomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholashdan maqsad va moʻljal;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuyurtmachining nomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholovchi tashkilotning nomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash sanasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilgan sana.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobot ikki va undan ortiq kitobdan iborat boʻlsa, har bir kitob birinchi kitobning titul varagʻiga muvofiq boʻlgan va mazkur kitobga daxldor maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan oʻz titul varagʻiga ega boʻlishi lozim. Kitob raqami titul varagʻiga qoʻyiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) II boʻlim “Mundarija” — tegishli sahifalarning raqamlari koʻrsatilgan barcha boʻlimlar, kichik boʻlimlar, bandlar (agar ular nomlangan boʻlsa), ilovalar nomini oʻz ichiga oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkki va undan ortiq kitobdan iborat boʻlgan baholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilganda ularning har birida oʻz mundarijasi boʻlishi lozim. Bunda birinchi kitobda butun baholash toʻgʻrisidagi hisobotning kitoblar raqamlari koʻrsatilgan mundarijasi, keyingi kitoblarda — faqat tegishli kitob mundarijasi joylashtiriladi. Birinchi kitobda keyingi kitoblar mundarijasi oʻrniga faqat ularning nomini koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) III boʻlim “Ilova xat (umumlashtiruvchi qism)” buyurtmachiga baholashni oʻtkazish natijalari haqidagi erkin shaklda (ish uslubida) bayon etilgan xabarni oʻz ichiga oladi. Xatda quyidagilar koʻrsatiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholashni oʻtkazish uchun asos;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining nomi va roʻyxatga olingan manzili;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbajarilgan ishlar mazmunining qisqacha bayoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiymat aniqlangan sanadagi baholash obyektining qiymati haqida xulosa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobot qaysi qonun hujjatlariga muvofiq tayyorlangan boʻlsa, shu hujjatlarga havola;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишilova xat baholash toʻgʻrisidagi hisobot asosida tayyorlangani va faqat hisobotning toʻliq matniga bogʻliq ravishda, yaʼni hisobotda qabul qilingan barcha farazlar va cheklashlarni hisobga olgan holda talqin qilinishi mumkinligiga koʻrsatma.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIlova xat baholovchi tashkilotning firma blankasida rasmiylashtiriladi, uning rahbari tomonidan imzolanadi va muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) IV boʻlim “Kirish” asosiy dalillar va xulosalarning qisqacha bayonini oʻz ichiga oladi. Mazkur boʻlimga quyidagi qismlar kiritilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasosiy dalillar va xulosalar, bu yerda quyidagilar koʻrsatiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyekti haqida umumiy axborot;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisida shartnoma nomi, uning raqami va tuzatilgan sanasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash toʻgʻrisidagi hisobotga soʻnggi tuzatish kiritilgan va hisobot taqdim etilgan koʻrinishda rasmiylashtirilgan kalendar sanaga muvofiq boʻlgan baholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilgan sana;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash maqsadi va qiymat turi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash buyurtmachisi haqida maʼlumotlar yuridik shaxslar uchun — nomi, rekvizitlari, jismoniy shaxslar uchun — F.I.Sh., pasport maʼlumotlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholovchi tashkilot haqida (toʻliq nomi, yuridik manzili, fuqarolik javobgarligini sugʻurtalash haqidagi maʼlumotlar, baholash faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beradigan litsenziya raqami, berilgan sanasi va amal qilish muddati) hamda baholovchi tashkilot bilan mehnat shartnomasiga asosan ishlaydigan baholovchi haqida (familiyasi, ismi, otasining ismi, baholashni amalga oshirish huquqini tasdiqlovchi hujjat raqami va berilgan sanasi). Shuningdek, baholashni oʻtkazish va baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tayyorlashga jalb qilinadigan barcha tashkilotlar va mutaxassislar haqida axborot ularning malakasi va baholash obyektini baholashda ularning ishtirok etish darajasini koʻrsatgan holda keltirilishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash natijalariga taʼsir koʻrsatgan farazlar va cheklovchi shartlar (mavjud boʻlganda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) V boʻlim “Asosiy qism” quyidagi majburiy qismlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash jarayoni bosqichlari, bu yerda baholovchi oʻzi bajargan ishlar ketma-ketligini bosqichma-bosqich bayon etadi. Har bir bosqichda baholash obyektini baholash boʻyicha bajarilgan ishlar haqida umumiy maʼlumotlar keltiriladi (bajarilgan ishlarning oddiy roʻyxatini keltirishga yoʻl qoʻyiladi). Amalga oshirilgan tahlil va hisob-kitoblarning yanada batafsil tavsifi baholash obyektining xususiyatlari, baholash topshirigʻi va mavjud axborot hajmiga muvofiq quyidagi qismlarda keltiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash obyektining tavsifi, bu yerda baholash obyektining miqdor va sifat koʻrsatkichlari haqidagi maʼlumotlar keltiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda baholashni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan axborotni olish jarayoni ham axborotni olishning aniq manbalarini, hujjatning nomi, raqami, sanasini va uni identifikatsiya qiluvchi boshqa maʼlumotlarni koʻrsatgan holda aks ettiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar buyurtmachining soʻralayotgan axborotni taqdim etishdan bosh tortishi baholash natijalarining aniqligi va/yoki haqqoniyligiga sezilarli darajada taʼsir koʻrsatsa, bu holat baholash toʻgʻrisidagi hisobotda qayd etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash obyektining tavsifi baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanuvchida baholash obyektining qimmatliligiga taʼsir etadigan barcha jihatlardan baholash obyekti haqida xolis tasavvurni shakllantirishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash obyekti bozorining tahlili uning qiymatiga taʼsir etadigan barcha omillar tahlilini oʻz ichiga olishi lozim. Boʻlimda baholash obyekti qiymatini aniqlashda foydalanilgan narxni shakllantiruvchi barcha omillar haqida axborot keltirilishi va ularning qiymatlari asoslanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholovchi foydalanilgan barcha qonun hujjatlarini ham baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash jarayoni tavsifi baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanuvchiga baholash jarayoni mantigʻini va baholovchi baholash obyekti qiymatini aniqlash yoʻlida tashlagan qadamlarning muhimligini tushunish imkoniyatini beruvchi baholash obyekti qiymatini aniqlash ketma-ketligini oʻz ichiga olishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir yondashuv doirasida baholovchi oʻzining barcha tahlillari, hisob-kitoblari, fikr-mulohazalarini keltiradi. Qabul qilingan yondashuvlar doirasida baholash usullarini qoʻllab baholashni amalga oshirishda baholovchining har bir harakati lozim darajada asoslangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilgan barcha axborotni tekshirish imkoniyati boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotda, shuningdek, baholovchining fikriga koʻra u qoʻllagan baholash obyekti qiymatini hisoblash usulini toʻla aks ettirish uchun muhim hisoblangan har qanday maʼlumotlar aks ettirilishi mumkin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) VI boʻlim “Xulosa” quyidagi qismlardan tarkib topishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuqofiqlashtirish taomili tavsifini keltirgan holda turli yondashuvlarni qoʻllab olingan baholash obyektini baholash natijalarini muvofiqlashtirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholash yondashuvlarining har biri yordamida olingan natijalar oʻrtasidagi jiddiy tafovut uning ehtimoliy sabablari xususidagi asoslangan sharhlar bilan bayon etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotning xulosa qismida sifat toʻgʻrisida bayonot — baholovchining baholash toʻgʻrisidagi hisobot qonun hujjatlari va qoʻllanilayotgan baholash standartlari talablariga muvofiqligi haqidagi rasmiy bayonoti ifoda etilishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишj) VII boʻlim “Ilovalar” baholashni oʻtkazishda foydalanilgan bosma shakldagi barcha axborotni (shu jumladan internet-sahifalarni), shuningdek hisob-kitoblar va hisob-kitob jadvallarini oʻz ichiga olishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilova qilingan barcha hujjatlar tegishli tarzda rasmiylashtirilgan boʻlishi lozim (bunga vakolatli shaxs tomonidan imzolangan hamda hujjatlarni taqdim etuvchi organlar va tashkilotlar tomonidan belgilangan tartibda tasdiqlangan boʻlishi kerak, bundan Internet tarmogʻi yoki boshqa ommaviy axborot vositalaridan olingan axborot mustasno).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilovalar baholovchi tashkilot litsenziyasi, baholovchining baholashni oʻtkazish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalarini, fuqarolik javobgarligini sugʻurtalash polisining nusxasini ham oʻz ichiga olishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobotda ilovadagi hujjatlarning toʻliq roʻyxati keltirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash toʻgʻrisidagi hisobot nusxasini baholovchi tashkilot hisobot tuzilgan sanadan eʼtiboran qonun hujjatlarida belgilangan muddat mobaynida saqlashi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash”ni qoʻllash boʻyicha Uslubiy koʻrsatmalarga
1-ILOVA
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Baholash obyektining texnik holati toʻgʻrisida | |||||||
| ______________ sh. | | | | | 20__ yil “___” _________ | ||
| Komissiya tarkibi: | | | | | | | |
| 1. ____________________________________________________ (komissiya raisi) 2. ____________________________________________________ … n. ____________________________________________________ Quyidagilar ishtirokida: 1. ____________________________________________________ 2. ____________________________________________________ … n. ___________________________________________________ Baholash obyektining nomi (texnik hujjatlarga muvofiq koʻrsatiladi; texnik hujjatlar boʻyicha nomi buxgalteriya hujjatlaridagi nomi bilan tafovut qilganda keyingisi drob orqali koʻrsatiladi): _____________ ___________________________________________________________________________________________. Modeli (ishlab chiqaruvchini koʻrsatgan holda rusumi): _______________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Joylashgan joyi (joriy): ______________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Inventar raqami: ____________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Balans qiymati: ______________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Qoldiq qiymati: ______________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Ishlab chiqarilgan yili: _______________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Foydalanishga topshirilgan sanasi: ______________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Tasnifi: ishlab chiqarish / noishlab chiqarish. Huquqlar: mulkda / egalikda / foydalanishda. Maqsadi (asosiy): ____________________________________________________________________________ Xizmat muddati: normativ ________________________ | |||||||
| | qoldiq ____________________________ | | | | | ||
| Qilingan oxirgi taʼmir: kapital (ishlarning turi va summasi) _____________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________; joriy (ishlarning turi va summasi) _____________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Baholash obyektining jismoniy holati: ___________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Koʻzdan kechirishda foydalanilgan material va uskunalar: ____________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Koʻzdan kechirishda ishtirok etganlarning alohida fikr-mulohazalari: ___________________________________ ___________________________________________________________________________________________. Dalolatnomaga ilova qilinadigan hujjatlar: ______________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________. | |||||||
| Koʻzdan kechirishda ishtirok etganlarning imzolari: | |||||||
| 1. ___________________________________________ 2. ___________________________________________ 3. ___________________________________________ 4. ___________________________________________ 5. ___________________________________________ |
| m.oʻ. (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) m.oʻ. (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) m.oʻ. (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) m.oʻ. (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) m.oʻ. (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) | |||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh: baholash obyektining texnik holati toʻgʻrisidagi dalolatnoma namunaviy hisoblanadi hamda zarur hoshiyalar va ustunlar, boshqa zarur axborot bilan toʻldirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (15-son MBMS) “Mashina va uskunalar qiymatini baholash”ni qoʻllash boʻyicha Uslubiy koʻrsatmalarga
2-ILOVA
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMashina va uskunalar jismoniy holatining ekspert baholari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShKALASI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Holatning bayoni |
Texnik holatning tavsifi |
Xizmat muddatining qoldigʻi, foizda |
Eskirish, foizda |
|
Yangi |
Yangi, biroq davlat organlarida roʻyxatdan oʻtkazilmagan, aʼlo darajadagi holatda, savdoga tayyorlashdan keyingi davrda, foydalanish belgilari mavjud emas. |
100 95 |
0 5 |
|
Juda yaxshi |
Deyarli yangi, foydalanishning kafolatli davrida, texnik xizmatlar hajmi koʻrsatilgan va taʼmirga yoki biror-bir qismini almashtirishga ehtiyojsiz. |
90 85 |
10 15 |
|
Yaxshi |
Foydalanishning kafolatli davridan keyingi davrda, texnik xizmatlar hajmi koʻrsatilgan, joriy taʼmirga yoki biror-bir qismini almashtirishga ehtiyojsiz. Mukammal taʼmirdan soʻng. |
80 75 70 65 |
20 25 30 35 |
|
Qoniqarli |
Oldin foydalanishda boʻlgan, texnik xizmatlar hajmi koʻrsatilgan, joriy taʼmirga yoki ayrim detallarni almashtirishga ehtiyoj bor, lok-boʻyoq qoplamasining biroz zararlanishi mavjud. |
60 55 50 45 40 |
40 45 50 55 60 |
|
Shartli-yaroqli |
Oldin foydalanishda boʻlgan, agregatlar joriy taʼmirdan chiqqach, kuzov (kabina) taʼmirlangach (almashtirilgach) keyinchalik foydalanishga yaroqli. |
35 30 25 20 |
65 70 75 80 |
|
Qoniqarsiz |
Oldin foydalanishda boʻlgan, raqamli agregatlarning (dvigatel, kuzov, ramalar) mukammal taʼmirlanishi yoki almashtirilishi, toʻliq boʻyalishi talab qilinadi. |
15 10 |
85 90 |
|
Qoʻllashga yaroqsiz yoki lom |
Oldin foydalanishda boʻlgan, bajarilishi iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqlikdan oshadigan hajmda taʼmirga talab bor; buni bajarish uchun texnik imkoniyat�ing yoʻqligi; foydalanishga va taʼmirga yaroqli emas. |
2,5 0 |
97,5 100 |
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2017-y., 26-son, 600-modda)