16.09.2016 yildagi O‘RQ-407-son
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2016-yil 12-avgustda qabul qilingan
Senat tomonidan 2016-yil 24-avgustda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlarining (bundan buyon matnda ichki ishlar organlari deb yuritiladi) faoliyatini tartibga solishdan iborat.
2-modda. Ichki ishlar organlarining asosiy vazifalari
Ichki ishlar organlarining asosiy vazifalari fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini, jismoniy va yuridik shaxslarning mulkini, konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilishdan, qonun ustuvorligini, shaxs, jamiyat va davlatning xavfsizligini taʼminlashdan, shuningdek huquqbuzarliklarning oldini olish va profilaktikasidan iborat.
3-modda. Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonunchilik
Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
(3-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
4-modda. Ichki ishlar organlari faoliyatining asosiy yoʻnalishlari
Ichki ishlar organlari faoliyatni oʻz vakolatlari doirasida quyidagi asosiy yoʻnalishlar boʻyicha amalga oshiradi:
fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;
jamoat tartibini saqlash va jamoat xavfsizligini taʼminlash;
tergovga qadar tekshiruvni, tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish, jinoyat ishlari boʻyicha surishtiruv hamda dastlabki tergovni oʻtkazish;
(4-moddaning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
jinoyatchilik va terrorizmga qarshi kurashish, shu jumladan terrorchilik harakatlariga chek qoʻyishda hamda garovga olinganlarni ozod qilishda ishtirok etish yoʻli bilan kurashish, shuningdek odam savdosiga qarshi kurashish;
huquqbuzarliklar profilaktikasi, ularning sabablarini va sodir etilishiga imkon berayotgan shart-sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish, huquqbuzarliklarni sodir etishga moyil shaxslarni aniqlash;
ehtiyot choralarini, jinoiy jazoni va jinoiy-huquqiy taʼsir koʻrsatishning boshqa choralarini ijro etish, shuningdek shaxslarni qidirish boʻyicha ishlarni tashkil etish;
(4-moddaning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni yuritish, maʼmuriy jazolarni qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorlarni ijro etish;
yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash;
pasport tizimi talablarining bajarilishini taʼminlash, Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish va unga kirish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni, doimiy va vaqtincha yashash uchun ruxsatnomalarni berishga hamda rasmiylashtirishga doir ishlarni, pasport tizimiga va Oʻzbekiston Respublikasi hududida boʻlish qoidalariga rioya etilishi ustidan nazorat qilishni amalga oshirish;
fuqaroviy va xizmat qurolining hamda uning oʻq-dorilarining, sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallarning, shuningdek pirotexnika buyumlarining, giyohvandlik vositalarining, ular analoglarining, psixotrop moddalar va prekursorlarning muomalada boʻlishi sohasini nazorat qilish;
(4-moddaning oʻn birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 31-maydagi OʻRQ-772-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.06.2022-y., 03/22/772/0460-son — 2022-yil 2-sentabrdan kuchga kiradi)
(4-moddaning oʻn ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 24-dekabrdagi OʻRQ-597-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 25.12.2019-y., 03/19/597/4193-son — 2020-yil 26-martdan kuchga kiradi)
ekspert-kriminalistika faoliyatini amalga oshirish;
davlat obyektlarini, oʻta muhim, toifalangan obyektlarni va boshqa obyektlarni, jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qoʻriqlash;
litsenziyalash va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berish, shuningdek litsenziya va ruxsat etishga oid talablarga hamda shartlarga rioya etilishini nazorat qilish;
harbiy-safarbarlik ishlarini va fuqaro muhofazasi tadbirlarini amalga oshirish;
qonun ijodkorligi faoliyatida hamda jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishga doir ishlarda ishtirok etish.
5-modda. Ichki ishlar organlari faoliyatining asosiy prinsiplari
Ichki ishlar organlari faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, yagonalik, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda ushbu huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlarni hurmat qilish, ochiqlik va shaffoflikdan iborat.
6-modda. Qonuniylik prinsipi
Ichki ishlar organlari xodimlari oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga aniq rioya etishi hamda ularni bajarishi shart.
(6-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Qonunlarni aniq bajarishdan va ularga rioya qilishdan har qanday chekinish, qanday sabablarga koʻra yuz berganidan qatʼi nazar, qonuniylikni buzish hisoblanadi va belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.
Ichki ishlar organlarining xodimlari xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻidagi oʻzining qonunga xilof xatti-harakatlarini (harakatsizligini) oqlash uchun xizmat manfaatlarini, iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqlikni, yuqori turuvchi mansabdor shaxslarning qonunga xilof talablari, buyruqlari va farmoyishlarini yoki qonunga muvofiq boʻlmagan boshqa biror-bir holatni roʻkach qilishi mumkin emas. Ichki ishlar organlarining xodimlariga kimnidir gʻayriqonuniy harakatlarni sodir etishga bevosita yoki bilvosita qiziqtirish, koʻndirish, undash taqiqlanadi.
7-modda. Yagonalik prinsipi
Ichki ishlar organlari huquqni muhofaza qiluvchi organlardir va Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri rahbarlik qiladigan yagona tizimni tashkil etadi.
8-modda. Fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda ushbu huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlarni hurmat qilish prinsipi
Ichki ishlar organlari oʻz faoliyatini fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda ushbu huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlarni hurmat qilish asosida amalga oshiradi.
Ichki ishlar organlari fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari ularning jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, himoya qilinishini taʼminlaydi.
(8-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 20-sentabrdagi OʻRQ-963-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.09.2024-y., 03/24/963/0735-son)
Ichki ishlar organlarining fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini cheklovchi faoliyati, agar qonuniy maqsadga erishilgan boʻlsa yoki ushbu maqsadga fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini cheklash orqali erishib boʻlmasligi yoki erishilmasligi kerakligi aniqlansa, darhol toʻxtatiladi.
Qiynoqlarga solish, zoʻravonlik qilish, boshqa shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsitadigan tarzda muomalada boʻlish ichki ishlar organi xodimiga taqiqlanadi. Ichki ishlar organining xodimi fuqaroga qasddan ogʻriq, jismoniy yoki maʼnaviy azob yetkaziladigan xatti-harakatlarga chek qoʻyishi shart.
Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ichki ishlar organlari fuqaroning shaʼni, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan, uning shaxsiy hayotiga taalluqli boʻlgan maʼlumotlarni oshkor qilishga haqli emas.
Agar qonunda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, ichki ishlar organlari har bir fuqaroga oʻzlarida mavjud boʻlgan, uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga bevosita daxldor boʻlgan hujjatlar hamda materiallar bilan tanishish imkoniyatini taʼminlashi shart.
Ichki ishlar organi xodimi fuqaroga murojaat etganida:
oʻz lavozimini, unvonini, familiyasini, ismini, otasining ismini aytishi, fuqaroning talabiga koʻra xizmat guvohnomasini koʻrsatishi, shundan soʻng murojaat qilishining sababi va maqsadini maʼlum qilishi;
fuqaroga nisbatan uning huquq va erkinliklarini cheklovchi choralar qoʻllanilgan taqdirda, bunday choralar qoʻllanilishining sababini hamda asoslarini, shuningdek fuqaroning shu munosabat bilan yuzaga keladigan huquqlari va majburiyatlarini unga tushuntirishi shart.
Ichki ishlar organi xodimi oʻziga fuqaro murojaat etgan taqdirda, oʻz lavozimini, unvonini, familiyasini, ismini, otasining ismini aytishi, uni diqqat bilan eshitishi, oʻz vakolatlari doirasida tegishli choralar koʻrishi yoxud qoʻyilgan masalani hal etish kimning vakolatiga kirishini tushuntirishi shart.
9-modda. Ochiqlik va shaffoflik prinsipi
Ichki ishlar organlari oʻz faoliyatini ochiq va shaffof tarzda, davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolar, shuningdek ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiradi.
Jismoniy va yuridik shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda ichki ishlar organlarining faoliyati haqida, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga bevosita daxldor boʻlgan haqqoniy axborotni olish huquqiga ega, foydalanilishi qonun bilan cheklangan axborot bundan mustasno.
(9-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ichki ishlar organlari “Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanilishini taʼminlaydi.
10-modda. Ichki ishlar organi xodimi qonuniy talablari bajarilishining majburiyligi
Ichki ishlar organi xodimining oʻz vakolatlari doirasida qoʻyilgan qonuniy talablarini, shu jumladan qonunga rioya etish, hujjatlarni, tekshiruvlar materiallarini va boshqa maʼlumotlarni taqdim etish, mutaxassis ajratish, ichki ishlar organiga kelish hamda aniqlangan qonunbuzarliklar xususida tushuntirishlar berish toʻgʻrisidagi, qoidabuzarliklarni, shuningdek ularning sabablarini va sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf etish haqidagi qonuniy talablarini barcha davlat organlari, boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiydir.
Ichki ishlar organlarining zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun zarur boʻlgan axborot, hujjatlar va boshqa materiallar ularning qonuniy talabi boʻyicha bepul taqdim etiladi.
Ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablari ustidan shikoyat qilinishi ularning bajarilishini toʻxtatib turmaydi.
11-modda. Ichki ishlar organlarining boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorligi
Ichki ishlar organlari oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish maqsadida, qonunchilikda belgilangan tartibda davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi hamda aniqlangan jinoyatlar va boshqa huquqbuzarliklarga oid mavjud materiallar toʻgʻrisidagi axborotni almashishni, shu jumladan elektron shaklda almashishni, shuningdek boshqa axborotni almashishni amalga oshiradi.
(11-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishda, jamoat tartibini saqlash, jamoat xavfsizligini taʼminlashda, jinoyatlar va maʼmuriy huquqbuzarliklarning oldini olish, ularni aniqlash, ularga chek qoʻyish, ularni fosh etishda, jinoyat ishlarini tergov qilishda, jinoyatchilarni qidirishda, bedarak yoʻqolganlarning turgan joyini aniqlashda, shuningdek huquqbuzarliklar profilaktikasida ichki ishlar organlariga oʻz vakolatlari doirasida koʻmaklashishi shart.
12-modda. Fan yutuqlaridan, zamonaviy texnologiyalardan va axborot tizimlaridan foydalanish
Ichki ishlar organlari oʻz faoliyatida fan yutuqlaridan, zamonaviy texnologiyalardan va axborot tizimlaridan foydalanadi.
Ichki ishlar organlari jismoniy va yuridik shaxslarga ushbu organlarning vakolatlariga taalluqli elektron davlat xizmatlari koʻrsatilishini, shuningdek hujjatlarni qabul qilish va roʻyxatga olishning, davlat xizmatlari koʻrsatish jarayoni toʻgʻrisidagi xabarnomalarning elektron shakllari qoʻllanilishini qonunchilikka muvofiq taʼminlaydi.
(12-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ichki ishlar organlari jamoat tartibini, jamoat xavfsizligini taʼminlashda, jinoyatlar, maʼmuriy huquqbuzarliklarning oldini olishda, ularni aniqlashda, ularga chek qoʻyishda, ularni fosh etishda, tergov qilishda hamda jinoyatlar, maʼmuriy huquqbuzarliklarning sodir etilishi holatlarini, hodisalar holatlarini hujjatlashtirishda, shu jumladan jamoat joylarida, shuningdek oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarayotgan ichki ishlar organlari xodimlarining harakatlarini qayd etish uchun texnik vositalardan, shu jumladan audio-, foto- va video qayd etish vositalaridan foydalanishi mumkin.
Ichki ishlar organlarida davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni muhofaza qilish, shu jumladan kriptografik vositalarni qoʻllagan holda texnik jihatdan muhofaza qilish taʼminlanadi.
2-bob. Ichki ishlar organlari
13-modda. Ichki ishlar organlarining tizimi
Ichki ishlar organlarining tizimi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari, tumanlar va shaharlar ichki ishlar boshqarmalari (boʻlimlari), transportda xavfsizlikni taʼminlash boshqarmalari (boʻlimlari), jazoni ijro etish muassasalari, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti va uning boʻlinmalari, ichki ishlar organlarining oʻta muhim va toifalangan obyektlardagi boʻlinmalari, shaharcha ichki ishlar boʻlinmalari, mahalla huquq-tartibot maskanlari hamda ichki ishlar organlarining tayanch punktlari, shuningdek taʼlim va tibbiyot muassasalari, ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun tashkil etiladigan boshqa boʻlinmalar va tashkilotlardan iboratdir.
(13-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 19-maydagi OʻRQ-1146-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.05.2026-y., 03/26/1146/0514-son)
Ichki ishlar organlari tizimiga oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari uchun qonunchilikda belgilangan tartibda huquqlar va imtiyozlardan foydalanadigan qorovul qoʻshinlari ham kiradi.
(13-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 19-maydagi OʻRQ-1146-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.05.2026-y., 03/26/1146/0514-son)
Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri oʻz maqomiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tarkibiga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga, qonunchilikka muvofiq ayrim masalalar boʻyicha esa Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga boʻysunadi.
(13-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri huquqbuzarliklarning oldini olish va ularning profilaktikasi holati toʻgʻrisidagi axborotni yiliga ikki marta Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga taqdim etadi.
(13-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 13-iyundagi OʻRQ-436-sonli Qonuniga asosan beshinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 24-son, 487-modda)
Ichki ishlar organlarining tashkiliy-shtat tuzilishi va shtat sonining eng yuqori chegarasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.
131-modda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi hududiy boʻlinmalari rahbarlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari Kengashlari oldida hisobdorligi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vaziri, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalarining, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalarining boshliqlari huquqbuzarliklarning oldini olish va ularning profilaktikasi holati toʻgʻrisida har chorakda, jamoat xavfsizligi haqida har olti oyda tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, xalq deputatlari Toshkent shahar va viloyatlar Kengashlariga hisobot taqdim etadi.
(131-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Tuman (shahar) ichki ishlar boshqarmalarining (boʻlimlarining) boshliqlari huquqbuzarliklarning oldini olish va ularning profilaktikasi holati toʻgʻrisida, shuningdek jamoat xavfsizligi haqida har chorakda xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga hisobot taqdim etadi.
(131-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Mahalla huquq-tartibot maskanlarining profilaktika bosh inspektorlari jamoat xavfsizligini taʼminlash holati toʻgʻrisida har olti oyda xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga hisobot taqdim etadi.
(131-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 17-apreldagi OʻRQ-1132-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.04.2026-y., 03/26/1132/0378-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi hududiy boʻlinmalari rahbarlarining hisobotlarini eshitishga tegishli hududda joylashgan boshqa davlat organlarining, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, korxonalarning, muassasalarning, tashkilotlarning, shu jumladan nodavlat notijorat tashkilotlarining, siyosiy partiyalarning, ommaviy axborot vositalarining vakillari va boshqa shaxslar taklif etilishi mumkin.
Yuklatilgan vazifalarning bajarilishi yuzasidan koʻrilayotgan chora-tadbirlar va ishlarning natijalari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi hududiy boʻlinmalari rahbarlarining hisobotlarini eshitish chogʻida tanqidiy jihatdan muhokama qilinadi, ularning faoliyati samaradorligiga shaxsan baho beriladi, shuningdek egallab turgan lavozimiga muvofiq yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisida tavsiyalar qabul qilinadi.
(131-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — OʻR QHT, 2017-y., 37-son, 978-modda)
14-modda. Ichki ishlar organlarining mansabdor shaxslarini tayinlash va lavozimidan ozod etish
Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimiga tasdiqlanadi va lavozimidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan ozod etiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining oʻrinbosarlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadigan tartibda lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.
(14-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1166-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.08.2026-y., 03/26/1166/0842-son)
Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vaziri Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.
Viloyatlar ichki ishlar boshqarmalarining boshliqlari Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.
(14-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
Tumanlar va shaharlar ichki ishlar boshqarmalarining (boʻlimlarining) boshliqlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari boshliqlarining, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshliqlarining taqdimnomalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.
(14-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 27-oktabrdagi OʻRQ-797-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.10.2022-y., 03/22/797/0967-son)
Ushbu moddaning birinchi — beshinchi qismlarida koʻrsatilmagan ichki ishlar organlari xodimlarini lavozimiga tayinlash va lavozimidan ozod etish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
(14-moddaning oltinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
15-modda. Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari
Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari tumanlar va shaharlar ichki ishlar boshqarmalarining (boʻlimlarining) ichki ishlar organlarining jamoatchilik bilan hamkorligini taʼminlash maqsadida tashkil etiladigan hamda qishloqlarda, ovullarda va mahallalarda jamoat tartibi saqlanishini, fuqarolar xavfsizligini, huquqbuzarliklar profilaktikasini, jinoyatchilikka qarshi kurashishni bevosita taʼminlaydigan asosiy quyi boʻgʻinidir.
Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari faoliyatni profilaktika katta inspektorlari, inspektorlari va kichik inspektorlaridan iborat tarkibda amalga oshiradi.
(15-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 17-apreldagi OʻRQ-1132-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.04.2026-y., 03/26/1132/0378-son)
(15-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Profilaktika inspektorlari fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga belgilangan tartibda hisobotlar taqdim etadi.
(15-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-sonli Qonuniga asosan uchinchi va toʻrtinchi qismlar bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 37-son, 978-modda)
Ichki ishlar organlarining tayanch punktlari ishini tashkil etish uchun ichki ishlar organlarining boshqa boʻlinmalari ham jalb etilishi mumkin.
(15-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 27-oktabrdagi OʻRQ-797-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.10.2022-y., 03/22/797/0967-son)
151-modda. Mahalla huquq-tartibot maskanlari
Mahalla huquq-tartibot maskanlari ichki ishlar organlarining faoliyatini bevosita mahallalarda jamoat tartibini saqlash, huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatchilikka qarshi kurashish boʻyicha, shuningdek fuqarolarning xavfsizligi va osoyishtaligini taʼminlash borasida ichki ishlar organlari, boshqa huquq-tartibot organlari va jamoat tuzilmalarining hamkorlikda ishlashini mahallalar kesimida tashkil etish boʻyicha amalga oshiradigan tarkibiy tuzilmasi hisoblanadi.
Mahalla huquq-tartibot maskanlari oʻz faoliyatini quyidagi tarkibda amalga oshiradi:
profilaktika bosh inspektorlari, katta inspektorlari, inspektorlari va kichik inspektorlari;
(151-modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 17-apreldagi OʻRQ-1132-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.04.2026-y., 03/26/1132/0378-son)
mazkur hududda xizmatni oʻtash uchun biriktirilgan yoki tashkiliy-shtat tuzilmasi asosida kiritilgan tuman (shahar) ichki ishlar organining xotin-qizlar masalalari boʻyicha inspektori, probatsiya boʻlinmasi inspektori, tezkor vakil, patrul-post xizmati xodimlari, yoʻl harakati xavfsizligi inspektori, qoʻriqlash boʻlinmasining naryadi;
(151-modda ikkinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 17-apreldagi OʻRQ-1132-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.04.2026-y., 03/26/1132/0378-son)
jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklar profilaktikasiga koʻmaklashish uchun yuborilgan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiya boʻlinmasining va boshqa vakolatli davlat organlarining xodimlari, shuningdek jamoat tuzilmalarining vakillari.
(151-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 27-oktabrdagi OʻRQ-797-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 28.10.2022-y., 03/22/797/0967-son)
Mahalla huquq-tartibot maskani faoliyatiga profilaktika bosh inspektori rahbarlik qiladi.
(151-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 17-apreldagi OʻRQ-1132-sonli Qonuniga asosan uchinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.04.2026-y., 03/26/1132/0378-son)
3-bob. Ichki ishlar organlarining majburiyatlari va huquqlari
16-modda. Ichki ishlar organlarining majburiyatlari
Ichki ishlar organlari:
fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini, yuridik va jismoniy shaxslarning mulkini, shaxs, jamiyat va davlat xavfsizligini himoya qilish boʻyicha oʻz vakolatlari doirasida barcha zarur choralarni koʻrishi;
jamoat joylarida, shu jumladan koʻchalarda, maydonlarda, istirohat bogʻlarida, transport magistrallarida, vokzallarda, aeroportlarda, shuningdek ommaviy tadbirlarni oʻtkazish chogʻida fuqarolarning xavfsizligini taʼminlashi;
jinoyatlar, boshqa huquqbuzarliklar va hodisalar toʻgʻrisidagi arizalarni, xabarlarni va boshqa axborotni, shu jumladan elektron shakldagi shunday arizalarni, xabarlarni va boshqa axborotni qabul qilishi hamda roʻyxatga olishi, murojaat etuvchiga qonunchilikda belgilangan tartibda keyinchalik xabar bergan holda ular boʻyicha oʻz vaqtida choralar koʻrishi;
(16-modda birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan joyga, hodisa joyiga darhol yetib kelishi, gʻayriqonuniy qilmishlarga chek qoʻyishi, fuqarolarning xavfsizligiga tahdidlarni bartaraf etishi, jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilganligi holatlarini, hodisa holatlarini hujjatlashtirishi, jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik, hodisa izlarining saqlanishini taʼminlashi;
jismoniy va yuridik shaxslarning turar joylariga hamda boshqa xonalariga mulkdorlarning va ular vakillarining xohishiga xilof tarzda yoki ular yoʻqligida ichki ishlar organlari xodimlari kirganligining barcha hollari toʻgʻrisida yigirma toʻrt soat ichida prokurorni yozma shaklda xabardor qilishi;
jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan joyda yoki hodisa joyida jabrlangan fuqarolarga, shuningdek nochor ahvolda qolgan fuqarolarga birinchi tibbiy yordam yoki boshqa xil yordam koʻrsatilishini tashkil etishi;
oʻz vakolatlari doirasida jinoyatlar faktlari boʻyicha jinoyat ishlarini qoʻzgʻatishi, maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni yuritishi;
jinoyatlarning oldini olish, ularni aniqlash, ularga chek qoʻyish va ularni fosh etish, shuningdek ularni tayyorlash va sodir etishga aloqador boʻlgan shaxslarni aniqlash hamda topish choralarini koʻrishi;
ayrim protsessual harakatlarni bajarishda tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlarga, surishtiruv va tergov organlariga, sudga Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda yordam berishi;
(16-moddaning birinchi qismi oʻninchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
jinoyat ishlari boʻyicha, zarur boʻlgan hollarda esa jinoyat ishi qoʻzgʻatilguniga qadar, ekspertizalarni, maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha ekspertizalarni, shuningdek tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish maqsadida narsalar va hujjatlarni tekshirishni tayinlashi hamda oʻtkazishi;
shaxsi tanib olinmagan murdalarning shaxsini aniqlashi;
sogʻligʻining holatiga, yoshiga koʻra yoki boshqa sabablarga koʻra oʻzi toʻgʻrisida maʼlumotlar bera olmaydigan shaxslarni identifikatsiya qilish choralarini koʻrishi;
chaqiruv boʻyicha kelishdan boʻyin tovlayotgan shaxslarni majburiy keltirish toʻgʻrisidagi sud ajrimlarini, prokurorning, tergovchining surishtiruvchining va tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organ mansabdor shaxsining qarorlarini bajarishi;
(16-moddaning birinchi qismi oʻn toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
maʼmuriy qamoq jazosini oʻtayotgan shaxslarni qamoqda saqlashi;
ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlar va mahkumlarni qamoqda saqlash joylarida saqlashi hamda qoʻriqlashi, mahkumlarni jazoni ijro etish muassasalariga taqsimlashi;
jazoni ijro etish muassasalarida hamda qamoqda saqlash joylarida mahkumlar va qamoqqa olingan shaxslarning saqlanish sharoitlarini va ularning huquqlarini taʼminlashi;
ruhiy holati buzilgan shaxslarni keyinchalik majburiy yoʻsinda davolash uchun, ushlab turilganlarni, qamoqqa olinganlarni va mahkumlarni, shuningdek maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni qoʻriqlab borishni va boshqa yerga koʻchirishni amalga oshirishi;
uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot chorasining ijro etilishini nazorat qilishni amalga oshirishi;
muayyan huquqdan mahrum qilish, majburiy jamoat ishlari, axloq tuzatish ishlari, ozodlikni cheklash, ozodlikdan mahrum qilish, umrbod ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jinoiy jazolarni, shuningdek jinoiy-huquqiy taʼsir koʻrsatishning boshqa choralarini qonunga muvofiq ijro etishi;
(16-moddaning birinchi qismi yigirmanchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan shaxslar ustidan maʼmuriy nazoratni sudning qarori asosida amalga oshirishi;
transport vositasini boshqarishga boʻlgan huquqdan mahrum qilish, fuqaroviy va xizmat qurolini hamda uning oʻq-dorilarini ularning haqini toʻlash sharti bilan olib qoʻyish, maʼmuriy qamoqqa olish, chet el fuqarolarini va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni Oʻzbekiston Respublikasi hududidan maʼmuriy tarzda chiqarib yuborish, voyaga yetmaganlarni ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalariga joylashtirish toʻgʻrisidagi sud qarorlarini ijro etishi;
(16-modda birinchi qismining yigirma ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 31-maydagi OʻRQ-772-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.06.2022-y., 03/22/772/0460-son — 2022-yil 2-sentabrdan kuchga kiradi)
surunkali ichkilikbozlik, giyohvandlik va zaharvandlik bilan kasallangan, ozodlikdan mahrum qilishga hukm qilinganlarni majburiy tarzda davolashni sudning hukmi, ajrimi va qarori asosida amalga oshirishi;
(16-moddaning birinchi qismi yigirma uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
jazoni ijro etish muassasalarining, vaqtincha saqlash hibsxonalarining, tergov hibsxonalarining, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni saqlash uchun moʻljallangan maxsus qabulxonalarning, ichki ishlar organlari voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish markazlarining, aniq yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reabilitatsiya qilish markazlarining va ichki ishlar organlari kinologiya boʻlinmalarining faoliyatini taʼminlashi;
huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshirishi, ularning sabablarini va sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlarni aniqlashi hamda ularni bartaraf etish choralarini koʻrishi;
qonunda nazarda tutilgan shaxslarning profilaktik hisobini yuritishi;
profilaktika tadbirlarini rejalashtirish va oʻtkazish maqsadida jinoyatlar va maʼmuriy huquqbuzarliklarning, ularni sodir etgan shaxslarning, huquqbuzarliklardan jabrlanganlarning, qidiruv eʼlon qilinganlarning, bedarak yoʻqolganlarning, fuqaroviy va xizmat quroliga ega boʻlganlarning hisobini yuritishi, ushbu maʼlumotlarning tahlilini amalga oshirishi hamda profilaktika tadbirlarini oʻtkazishi;
(16-modda birinchi qismining yigirma yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 31-maydagi OʻRQ-772-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.06.2022-y., 03/22/772/0460-son — 2022-yil 2-sentabrdan kuchga kiradi)
huquqbuzarliklar sodir etishga moyil boʻlgan shaxslarni aniqlashi va ular bilan yakka tartibda profilaktika ishlarini olib borishi;
voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshirishi;
huquqbuzarliklar yoki gʻayriijtimoiy harakatlar sodir etgan voyaga yetmaganlarni, shuningdek nazoratsiz va qarovsiz qolganlarni ichki ishlar organlarining voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish markazlariga, yashash, tarbiyalanish va taʼlim olish uchun alohida sharoitlarga muhtoj boʻlgan voyaga yetmaganlar uchun moʻljallangan ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalariga yoxud hududiy ichki ishlar organining xizmat binosiga olib borishi;
ijtimoiy reabilitatsiya va ijtimoiy moslashtirish choralarini koʻrishi;
tanosil kasalliklariga, odamning immunitet tanqisligi virusiga (OIV infeksiyasiga), ruhiy holati buzilishi xastaligiga, surunkali ichkilikbozlikka, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka chalingan, shuningdek psixotrop moddalarni yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir qiluvchi boshqa moddalarni isteʼmol qiladigan, chaqiruv boʻyicha yetib kelishdan boʻyin tovlagan shaxslarni olib kelishda sogʻliqni saqlash muassasalariga qonunchilikda belgilangan hollarda va tartibda koʻmaklashishi;
(16-modda birinchi qismining oʻttiz ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
avariyalar, falokatlar, yongʻinlar, tabiiy ofatlar va boshqa favqulodda vaziyatlarda aholini xabardor qilish, odamlarni qutqarish, ularga birinchi tibbiy yordam koʻrsatish, hududning zarur uchastkalarini oʻrab olish (toʻsish) yuzasidan kechiktirib boʻlmaydigan choralar koʻrishi, shuningdek qarovsiz qolgan mol-mulkni qoʻriqlashga doir vazifalarni bajarishi;
(16-modda birinchi qismining oʻttiz uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 24-dekabrdagi OʻRQ-597-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 25.12.2019-y., 03/19/597/4193-son — 2020-yil 26-martdan kuchga kiradi)
Oʻzbekiston Respublikasi hududida yoki uning ayrim joylarida favqulodda holat joriy etilgan hollarda uning huquqiy rejimini taʼminlashda ishtirok etishi;
transport vositalarining, yoʻl harakati qoidalari buzilishlarining hamda yoʻl-transport hodisalarining hisobini yuritishi va ularni roʻyxatga olishi, yoʻl-transport hodisalari toʻgʻrisidagi hujjatlarni rasmiylashtirishi;
shaxsni mastlik holatida deb hisoblashga asoslar mavjud boʻlgan taqdirda uning transport vositasini boshqarishdan chetlatilishini hamda mastlik holatini aniqlash uchun uni belgilangan tartibda tekshiruvdan oʻtkazilishini taʼminlashi;
texnik holati xavfsizlik boʻyicha belgilangan talablarga javob bermaydigan transport vositalaridan foydalanishni taqiqlashi, yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash boʻyicha talablar bajarilmayotgan boʻlsa, koʻchalar va yoʻllarda taʼmirlash-qurilish ishlari hamda boshqa ishlar oʻtkazilishini cheklashi yoki taqiqlashi;
yoʻl harakati xavfsizligi standartlari, qoidalari va normalariga mos kelmaydigan yoʻllardan hamda temir yoʻldan oʻtish joylaridan foydalanishni taqiqlashi;
Oʻzbekiston Respublikasida turgan chet el fuqarolarining va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning markazlashtirilgan hisobini hamda yagona maʼlumotlar bazasini yuritishi;
Oʻzbekiston Respublikasining fuqaroligiga qabul qilish va Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishga doir materiallarni tayyorlashda ishtirok etishi;
xavf tahdid solgan taqdirda, sudyalarning, prokurorlarning, tergovchilarning, surishtiruvchilarning, jabrlanuvchilarning, guvohlarning hamda jinoyat protsessi boshqa ishtirokchilarining, shuningdek ular oila aʼzolarining hayoti, sogʻligʻi va mol-mulki himoya qilinishini taʼminlash choralarini koʻrishi;
ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan shaxslardan olib qoʻyilgan, shuningdek topilgan va ichki ishlar organlariga topshirilgan hujjatlar, qimmatbaho buyumlar, ashyolar va boshqa mol-mulkning saqlanishini taʼminlashi, ularni qonuniy egalariga qaytarish yoki tegishli davlat organlari yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari ixtiyoriga topshirish choralarini koʻrishi;
qoʻriqlanishi lozim boʻlgan davlat obyektlarini, oʻta muhim va toifalangan obyektlarni hamda boshqa obyektlarni, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini, savdo, xizmat koʻrsatish, koʻngilochar obyektlarni hamda qurilish obyektlarini qoʻriqlashni amalga oshirishi
(16-modda birinchi qismining qirq uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 19-maydagi OʻRQ-1146-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.05.2026-y., 03/26/1146/0514-son)
egasiz mol-mulk va xazinalar tegishincha davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, fuqarolar yoki yuridik shaxslar ixtiyoriga topshirilguniga qadar ularning saqlanishini taʼminlash boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan choralar koʻrishi;
oʻta xavfli va maxsus yuklarni qoʻriqlash hamda kuzatib borish tadbirlarini amalga oshirishi;
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga identifikatsiyalovchi ID-kartalarni yoki xorijga chiqish uchun biometrik pasportlarni, chet el fuqarolariga va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga identifikatsiyalovchi ID-kartalarni, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga harakatlanish hujjatlarini, shuningdek chegara zonasiga kirish uchun ruxsatnomalar berishni hamda ularni almashtirishni, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini, chet el fuqarolarini va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni doimiy yashash hamda vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olishni amalga oshirishi, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar vizalarining amal qilish muddatini uzaytirish masalalarini koʻrib chiqishi;
(16-modda birinchi qismining qirq oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 14-martdagi OʻRQ-759-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.03.2022-y., 03/22/759/0213-son)
fuqarolar va mansabdor shaxslardan qalbakilik belgilari boʻlgan hujjatlarni, shuningdek tegishli asoslarsiz ularda boʻlgan, muomalada boʻlishi taqiqlangan yoki cheklangan narsalarni bayonnoma tuzgan hamda uning koʻchirma nusxasini mazkur fuqarolarga va mansabdor shaxslarga bergan holda olib qoʻyishi;
topib olingan va ixtiyoriy ravishda topshirilgan sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar, prekursorlar, aluminiy kukunlari va qurumlarining tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan qabul qilinishi hamda saqlanishi, shuningdek ularning realizatsiya qilinishi yoki yoʻq qilib tashlanishini taʼminlash choralarini koʻrishi;
(16-modda birinchi qismining qirq sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 31-maydagi OʻRQ-772-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.06.2022-y., 03/22/772/0460-son — 2022-yil 2-sentabrdan kuchga kiradi)
xizmatga doir axborotning, shuningdek xizmat majburiyatlarini bajarishi chogʻida oʻziga maʼlum boʻlib qolgan davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarning maxfiyligini va saqlanishini taʼminlashi;
karantin, sanitariya-epidemiologiya tadbirlarini, ekologiyaga va atrof-muhitni muhofaza qilishga doir tadbirlarni oʻtkazishda ishtirok etishi hamda mazkur sohadagi huquqbuzarliklarga qarshi kurashish boʻyicha choralar koʻrishi;
(16-modda birinchi qismining elliginchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 11-iyuldagi OʻRQ-854-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.07.2023-y., 03/23/854/0463-son — 2023-yil 13-oktabrdan kuchga kiradi)
qoʻriqlash faoliyati, huquqbuzarliklar profilaktikasi, jamoat tartibini saqlash hamda jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasida, shuningdek boshqa sohalarda ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy faoliyatni amalga oshirishi, oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishda fan va texnologiyalar yutuqlarini rivojlantirishi hamda ulardan foydalanishi, yangi usullarni, texnik va boshqa vositalarni joriy etishi;
(16-modda birinchi qismining ellik birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 19-maydagi OʻRQ-1146-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.05.2026-y., 03/26/1146/0514-son)
maʼlumot-axborot fondlarini shakllantirishi, kriminalistik hisob-axborot tizimini yaratishi, tezkor-qidiruv va kadrlarga oid hisoblarni, davlat statistika hisobotini va boshqa statistika hisobotini yuritishi shart.
Ichki ishlar organlarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
(16-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
17-modda. Ichki ishlar organlarining huquqlari
Ichki ishlar organlari oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:
fuqarolardan qonunchilikka rioya etishni, gʻayriqonuniy xatti-harakatlarni tugatishni talab qilish, bu talablar bajarilmagan taqdirda esa majburlov choralarini qoʻllash;
(17-modda birinchi qismining ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
oʻz xizmat majburiyatlarini amalga oshirish chogʻida fuqarolarning shaxsini tasdiqlaydigan hujjatlarini tekshirish, agar ularda qurol, oʻq-dorilar, portlovchi, radioaktiv yoki zaharli moddalar, portlatish qurilmalari, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar, prekursorlar yoxud muomalada boʻlishi taqiqlangan yoki cheklangan boshqa narsalar bor deb hisoblashga asoslar mavjud boʻlganda esa, fuqarolarni shaxsiy koʻrikdan oʻtkazishni, ularning ashyolarini, qoʻl yukini, bagajini koʻrikdan oʻtkazishni amalga oshirish hamda mazkur narsalar, vositalarni va moddalarni olib yurish hamda saqlash uchun qonuniy asoslar mavjud boʻlmagan taqdirda ularni olib qoʻyish;
(17-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 31-maydagi OʻRQ-772-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.06.2022-y., 03/22/772/0460-son — 2022-yil 2-sentabrdan kuchga kiradi)
agar tergovga qadar va tergov harakatlarini, tezkor-qidiruv va qidiruv tadbirlarini oʻtkazish, jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik, hodisa holatlarini hujjatlashtirish yoki jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik izlarini, hodisa holatlarini saqlab qolish uchun zarur boʻlsa, fuqarolardan jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan joyni, hodisa joyini tark etishni talab qilish;
sodir etilayotgan jinoyatlarga chek qoʻyish, shuningdek ularni sodir etayotgan shaxslarni taʼqib qilish hamda ushlash uchun, agar buning kechiktirilishi fuqarolarning hayoti va sogʻligʻini, jamiyat va davlat xavfsizligini tahdid ostiga qoʻyishi mumkin boʻlsa, tashkilotlar va fuqarolarning hududiga, turar joylariga va boshqa binolariga, yer uchastkalariga, transport vositalariga sutkaning istalgan vaqtida toʻsqinliksiz kirish (oshib tushish);
fuqarolarning shaxsiy xavfsizligi va jamoat xavfsizligini taʼminlash, jinoyatlarning oldini olish, ularni sodir etgan yoki qidiruvda boʻlgan shaxslarni aniqlash hamda ushlash maqsadida fuqarolarga tegishli boʻlgan turar joylarda va boshqa binolarda, ularga qarashli yer uchastkalarida fuqarolarning roziligi bilan, tashkilotlar joylashgan hududda va binolarda ularning maʼmuriyati ruxsati bilan yoki mulkdorning roziligi bilan boʻlish;
jinoyat ishlarini tergov qilish va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish, jinoyatlar, boshqa huquqbuzarliklar va hodisalar haqidagi arizalar hamda xabarlarni koʻrib chiqish doirasida davlat organlariga va boshqa tashkilotlarga kirish, zarur hujjatlar va materiallar bilan tanishish, shuningdek davlat organlaridan, boshqa tashkilotlardan hamda fuqarolardan maʼlumotlarni va boshqa zarur hujjatlar hamda materiallarni soʻrash va olish;
terrorchilikka qarshi operatsiya oʻtkazilayotgan zonada jismoniy shaxslarni shaxsiy koʻrikdan oʻtkazishni, ulardagi ashyolarni, transport vositalarini hamda olib oʻtilayotgan yuklarni koʻrikdan oʻtkazishni, shu jumladan nazorat qilishning texnik va boshqa vositalarini qoʻllagan holda koʻrikdan oʻtkazishni amalga oshirish;
ichki ishlar organlari yurituvidagi ishlar va materiallar boʻyicha fuqarolarni, mansabdor shaxslarni ichki ishlar organlariga chaqirtirish, ulardan zarur tushuntirishlar, maʼlumotlar, hujjatlar, maʼlumotnomalarni va ularning koʻchirma nusxalarini olish;
fuqarolarni ularning roziligi bilan hamkorlikka jalb etish, jamoat tartibini saqlash va jamoat xavfsizligini taʼminlashda ichki ishlar organlariga yordam bergan hamda alohida xizmat koʻrsatgan fuqarolarni taqdirlash;
tashkilotlar va fuqarolardan ichki ishlar organlarining faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni bepul olish, bundan qonunchilikda boshqacha tartib belgilangan hollar mustasno;
(17-modda birinchi qismining oʻn birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
huquqbuzarliklarni, shuningdek ularning sabablarini va sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf etish toʻgʻrisida davlat organlariga, boshqa tashkilotlarga yoki mansabdor shaxslarga bajarilishi shart boʻlgan taqdimnomalar kiritish;
jinoyatlarning va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish hamda ularni fosh etish maqsadida zarur maʼlumotlar bazalariga ega boʻlgan axborot tizimlarini texnik va maxsus vositalardan foydalangan holda yaratish;
jinoyatlarni sodir etishda gumon qilinayotgan shaxslarni, shuningdek oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi tanlangan shaxslarni qonunchilikda belgilangan tartibda ushlash, ichki ishlar organlariga olib borish va qamoqda saqlash;
(17-modda birinchi qismining oʻn toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
jinoyatlar sodir etganlikda gumon qilinayotgan harbiy xizmatchilarni ular harbiy patrulga, harbiy komendantga, harbiy qismlar komandirlariga topshirilguniga qadar ushlab turish;
maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni qonunchilikda belgilangan tartibda ushlash va ichki ishlar organlariga olib borish;
(17-modda birinchi qismining oʻn oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
qamoqda saqlanayotgan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni, shaxsini aniqlash imkoni boʻlmagan taqdirda boshqa ushlab turilgan shaxslarni, shuningdek qonunga muvofiq oʻzga shaxslarni roʻyxatga olishni, fotosuratga olishni, ularning ovozini yozib olishni, ularni kino- va videotasvirga tushirishni, barmoq izlarini olishni amalga oshirish;
jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan, shuningdek ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlmagan jazolarga hukm qilingan yoxud shartli hukm qilingan shaxslarni nazorat qilish boʻyicha choralar koʻrish;
oʻziga nisbatan tayinlangan tibbiy va tarbiyaviy yoʻsindagi majburlov choralarini oʻtashdan boʻyin tovlayotgan shaxslarni ushlash va maxsus muassasalarga olib borish;
aniq yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reabilitatsiya markazlariga olib borish, shuningdek ularni shaxsi aniqlanguniga qadar sudlarning ajrimlari asosida oʻttiz sutkadan koʻp boʻlmagan muddatga saqlab turish;
davlat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan taʼsis etilgan ommaviy axborot vositalarining imkoniyatlaridan jinoyatlar holatlarini, ularni sodir etgan shaxslarni aniqlash, tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlardan, surishtiruv, tergov organlaridan, suddan yashirinib yurgan, jinoiy jazoni va maʼmuriy jazoni oʻtashdan boʻyin tovlayotgan shaxslarni, shuningdek bedarak yoʻqolgan shaxslarni qidirish uchun bepul foydalanish;
(17-modda birinchi qismining yigirma birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 13-martdagi OʻRQ-920-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.03.2024-y., 03/24/920/0209-son)
yoʻl harakati xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish;
(17-modda birinchi qismining yigirma ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
avtomototransport vositalarini boshqarish huquqi uchun imtihonlar qabul qilish hamda guvohnomalar berish, haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha faoliyatni amalga oshirayotgan taʼlim muassasalari ustidan nazorat olib borish;
avtomototransport vositalarining hamda ularning tirkamalarining majburiy davlat texnik koʻrigini va roʻyxatdan oʻtkazilishini tashkil etish hamda oʻtkazish, yoʻl harakatini tartibga solish;
yoʻl harakati xavfsizligi standartlari, qoidalari va normalarini ishlab chiqish;
avtomototransport vositalaridan foydalanishda atmosfera havosi ifloslanishi ustidan davlat ekologik nazoratini amalga oshirish;
zarur boʻlgan hollarda, transport vositalarini toʻxtatish hamda uni boshqarish va undan foydalanish huquqini beruvchi hujjatlarni, transport vositasiga, shuningdek tashilayotgan yuklarga oid hujjatlarni tekshirish, haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxs bilan birgalikda transport vositasini va yuklarni tashqi koʻzdan kechirish;
qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda transport vositalarini va shaxslarni ushlashni, koʻrikdan oʻtkazishni amalga oshirish, shaxslarni transport vositasini boshqarishdan chetlashtirish, transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi hujjatlarni olib qoʻyish, shuningdek transport vositalarini saqlab turiladigan joyga qoʻyish uchun olib borish;
(17-modda birinchi qismining yigirma sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
maxsus avtomobillarni, chet el delegatsiyalarini, avtomobil kolonnalarini, qimmatbaho, yirik gabaritli va xavfli yuklarni kuzatib borishni amalga oshirish;
yoʻllar va temir yoʻllarni kesib oʻtish joylarining saqlanishi, ularning yoʻl harakatini tartibga solish vositalari bilan jihozlanishi ustidan nazoratni amalga oshirish;
belgilangan pasport tizimi qoidalariga Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari va mansabdor shaxslar tomonidan rioya etilishi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasida boʻlish va Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit tarzda oʻtish qoidalariga chet el fuqarolari hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslar tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish;
pasport rejimi qoidalariga, shuningdek bajarilishi ustidan nazorat qilish ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilgan boshqa qoidalarga rioya etilishini nazorat qilish amalga oshirilayotganda fuqarolarning turar joylariga va boshqa binolariga ularning roziligi bilan soat 6-00 dan soat 22-00 gacha kirish;
jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etganlikda gumon qilinayotgan shaxslarni ularning organizmida alkogol, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir koʻrsatuvchi boshqa moddalar mavjudligini aniqlash uchun tekshirishni amalga oshirish;
jamoat joylarida alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda taʼsirida mastlik holatida boʻlgan va mustaqil ravishda harakatlanish yoki adashmay yoʻl topish qobiliyatini yoʻqotgan fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining reabilitatsiya va tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib borish;
fuqaroviy va xizmat quroli, uning oʻq-dorilari, sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va prekursorlar, aluminiy kukunlari va qurumlari muomalada boʻladigan sohada faoliyatni amalga oshirayotgan obyektlarning maʼmuriy, ishlab chiqarish, omborxona va yordamchi binolariga mazkur sohada qonunchilikka rioya etilishini nazorat qilish yuzasidan ichki ishlar organlarining zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun xizmat guvohnomasini hamda belgilangan tartibda beriladigan maxsus ruxsatnomani koʻrsatgan holda toʻsqinliksiz kirish;
(17-modda birinchi qismining oʻttiz beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 31-maydagi OʻRQ-772-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.06.2022-y., 03/22/772/0460-son — 2022-yil 2-sentabrdan kuchga kiradi)
litsenziya va ruxsat etish talablari hamda shartlari buzilganligi fuqaroviy va xizmat qurolining, uning oʻq-dorilari, sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallarning, giyohvandlik vositalarining, ularning analoglarining, psixotrop moddalar va prekursorlarning, aluminiy kukunlari va qurumlarining yoʻqolishi yoki talon-toroj qilinishi xavfini yuzaga keltirgan hollarda, ularni olib qoʻyishni amalga oshirish, sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallarni, pirotexnika buyumlarini, giyohvandlik vositalarini, ularning analoglarini, psixotrop moddalarni, prekursorlarni, aluminiy kukunlari hamda qurumlarini tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotlarga, fuqaroviy va xizmat qurolini hamda uning oʻq-dorilarini esa ichki ishlar organlariga zudlik bilan olib borishni hamda saqlash uchun joylashtirishni talab qilish;
(17-modda birinchi qismining oʻttiz oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 13-yanvardagi OʻRQ-1111-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 13.01.2026-y., 03/26/1111/0037-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 14-aprel)
tashkilotlarda hamda fuqarolarda litsenziyalarsiz va ruxsatnomalarsiz turgan fuqaroviy va xizmat qurolini, uning oʻq-dorilarini, portlovchi materiallarni, giyohvandlik vositalarini, ularning analoglarini, psixotrop moddalar va prekursorlarni, aluminiy kukunlari va qurumlarini belgilangan tartibda olib qoʻyishni, tashishni hamda saqlash uchun joylashtirishni amalga oshirish, ularni yoʻq qilish choralarini koʻrish;
(17-modda birinchi qismining oʻttiz yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 13-yanvardagi OʻRQ-1111-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 13.01.2026-y., 03/26/1111/0037-son. Kuchga kirish sanasi — 2026-yil 14-aprel)
(17-modda birinchi qismining oʻttiz sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 24-dekabrdagi OʻRQ-597-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 25.12.2019-y., 03/19/597/4193-son — 2020-yil 26-martdan kuchga kiradi)
(17-modda birinchi qismining oʻttiz toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 29-oktabrdagi OʻRQ-575-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 30.10.2019-y., 03/19/575/3972-son)
qoʻriqlanishi lozim boʻlgan davlat obyektlarini, oʻta muhim va toifalangan obyektlarni hamda boshqa obyektlarni, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini, savdo, xizmat koʻrsatish, koʻngilochar obyektlarni hamda qurilish obyektlarini ular bilan tuzilgan shartnomalar asosida qoʻriqlash;
(17-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 19-maydagi OʻRQ-1146-sonli Qonuniga asosan oʻttiz sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.05.2026-y., 03/26/1146/0514-son)
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarida hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarida nazorat tekshiruvlarini oʻtkazish, tegishli tashkilotlarda obyektning ichki rejimga va ruxsatnoma bilan kirish rejimiga rioya etilishiga doir ishlarni nazorat qilish hamda muvofiqlashtirish, bundan davlat organlari va boshqa tashkilotlarning Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan obyektlari mustasno;
(17-modda birinchi qismining oʻttiz toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 19-maydagi OʻRQ-1146-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.05.2026-y., 03/26/1146/0514-son)
litsenziyalashni va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berishni amalga oshirish, qonunchilikka muvofiq litsenziya talablari hamda shartlariga rioya etilishiga doir tekshiruvlar oʻtkazish;
(17-modda birinchi qismining oʻttiz toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi va Davlat gerbi toʻgʻrisidagi qonunchilikning davlat organlari hamda boshqa tashkilotlar tomonidan ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish;
normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish, qonunchilikni ichki ishlar organlarining vakolatlariga kiradigan masalalar boʻyicha takomillashtirishga doir takliflarni ishlab chiqish;
(17-modda birinchi qismining qirqinchi va qirq birinchi xatboshilari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishga doir ishlarda ishtirok etish.
Ichki ishlar organlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
(17-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
4-bob. Ichki ishlar organlari tomonidan ayrim majburlov choralarining qoʻllanilishi
18-modda. Ichki ishlar organlari tomonidan shaxslarni ushlab turish asoslari va tartibi
Ichki ishlar organlari:
jinoyat sodir etganlikda gumon qilinayotgan shaxslarni Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda;
oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan shaxslarni;
qidiruvdagi shaxslarni;
oʻziga nisbatan ushlab berish toʻgʻrisida soʻrov kelib tushgan shaxslarni;
maʼmuriy qamoq jazosini oʻtashdan, maʼmuriy tarzda chiqarib yuborilishdan boʻyin tovlayotgan shaxslarni, shuningdek oʻziga nisbatan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ish yuritilayotgan shaxslarni Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksida nazarda tutilgan tartibda;
jinoiy jazoni oʻtashdan, shuningdek oʻziga nisbatan sud tomonidan tayinlangan tibbiy va boshqa yoʻsindagi majburlov choralarini bajarishdan boʻyin tovlayotgan shaxslarni;
aniq yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni, keyinchalik ularni aniq yashash joyiga ega boʻlmaganlarni reabilitatsiya qilish markazlariga sud ajrimiga asosan joylashtirgan holda;
favqulodda holat yoki favqulodda vaziyat rejimini buzgan shaxslarni;
umumiy harbiy majburiyatni oʻtashdan boʻyin tovlayotgan shaxslarni;
qoʻriqlanadigan obyektlarga gʻayriqonuniy ravishda kirgan yoki kirishga uringan shaxslarni;
oʻzini oʻzi oʻldirishga uringan yoxud ruhiy holatining yaqqol ifodalangan buzilishi belgilariga ega boʻlgan hamda oʻz harakatlari bilan oʻzi va atrofdagilar uchun xavf tugʻdirayotgan shaxslarni ushlab turish huquqiga ega.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shaxslar ularning shaxsi hamda huquqbuzarlikning holatlari aniqlanguniga qadar, shuningdek ular tegishli davlat organlariga yoki mansabdor shaxslarga topshirilguniga qadar ushlab turiladi.
Ushlab turilgan shaxsga telefon orqali soʻzlashish yoki advokatiga yoxud yaqin qarindoshiga oʻzining ushlab turilganligi va turgan joyi haqida xabar berish, ushlab turilgan paytidan eʼtiboran himoyachiga (advokatga) ega boʻlish huquqi, shuningdek qonunga muvofiq boshqa huquqlar beriladi.
Ushlab turilgan shaxslar, ularning yonidagi ashyolar va hujjatlar, shuningdek ularning transport vositalari qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrikdan oʻtkazilishi mumkin.
(18-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ichki ishlar organlari voyaga yetmagan shaxs ushlab turilgan har bir holat toʻgʻrisida uning yaqin qarindoshlariga yoki boshqa qonuniy vakillariga darhol xabar beradi.
Ichki ishlar organlari harbiy xizmatchi ushlab turilganligi toʻgʻrisida u harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy qism qoʻmondonligiga xabar beradi.
Ichki ishlar organlari chet el fuqarosi ushlab turilganligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga xabar beradi.
19-modda. Hududdagi uchastkalarni, turar joylarni, inshootlarni va boshqa obyektlarni oʻrab olish (toʻsib qoʻyish)
Ichki ishlar organlari tuman, shahar ichki ishlar boshqarmasi (boʻlimi) boshligʻining va boshqa yuqori turuvchi rahbarlarning ogʻzaki yoki yozma qaroriga koʻra hududdagi uchastkalarni oʻrab olishni (toʻsib qoʻyishni) quyidagi hollarda amalga oshirish huquqiga ega:
avariyalar, tabiiy va texnogen xususiyatga ega boʻlgan falokatlar hamda boshqa favqulodda vaziyatlar oqibatlarini tugatishda, epidemiyalar va epizootiyalar vaqtida karantin tadbirlarini oʻtkazishda;
ommaviy tartibsizliklarga hamda transport harakatini, aloqa vositalarini va tashkilotlar ishini izdan chiqaruvchi boshqa harakatlarga chek qoʻyish boʻyicha tadbirlarni oʻtkazishda;
qamoqdan qochgan shaxslarni va jinoiy jazoni oʻtashdan boʻyin tovlayotgan shaxslarni qidirishda;
jinoyat sodir etishda gumon qilinayotgan shaxslarni taʼqib etishda;
terrorchilikka qarshi operatsiyani oʻtkazishda, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalari yoxud zaharli yoki radioaktiv moddalar topilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tekshirishda;
ommaviy tadbirlar, shu jumladan bayramlar, xalq sayillari, mitinglar, koʻcha yurishlarini oʻtkazishda.
Agar fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlash, tergov harakatlarini, tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazish, jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan joyni, hodisa joyini qoʻriqlash, shuningdek xavf tahdid solayotgan mulk obyektlarini himoya qilish uchun zarur boʻlsa, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda hududdagi uchastkalarni oʻrab olish (toʻsib qoʻyish) chogʻida transport vositalari va piyodalar qatnovi cheklanishi yoki taqiqlanishi mumkin.
Agar fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga xavfning oldini olish uchun zarur boʻlsa va ularni boshqacha usulda himoya qilish mumkin boʻlmasa, oʻrab olish (toʻsib qoʻyish) jismoniy va yuridik shaxslarga qarashli turar joylarga, imoratlarga va boshqa obyektlarga nisbatan ham amalga oshirilishi mumkin.
Ichki ishlar organlari ushbu moddada koʻrsatilgan harakatlarni amalga oshirishda boʻlgʻusi oʻrab olish (toʻsib qoʻyish) haqida aholini xabardor qilish, aholining normal hayot kechirishini taʼminlash choralarini koʻradi, fuqarolarga yuzaga kelgan vaziyatda eng qulay harakatlanish yoʻnalishlarini tushuntiradi.
20-modda. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan foydalanish
Ichki ishlar organlari tashkilotlarning yoki fuqarolarning transport vositalaridan tabiiy ofat yuz bergan joyga borish, shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj fuqarolarni tibbiy muassasalarga olib borish, jinoyat sodir etgan shaxslarni taʼqib qilish va ichki ishlar organlariga olib kelish, hodisa joyiga yoki ichki ishlar organlarining shaxsiy tarkibini jangovar trevoga boʻyicha toʻplash joyiga borish uchun majburiy tartibda foydalanishi mumkin va bunda transport vositasidan foydalanilganligi faktini tasdiqlovchi hamda undan foydalangan ichki ishlar organi xodimini identifikatsiyalovchi hujjat beriladi, chet davlatlarning diplomatik, konsullik vakolatxonalariga va boshqa vakolatxonalariga, xalqaro tashkilotlarga tegishli boʻlgan transport vositalari hamda maxsus moʻljallangan transport vositalari bundan mustasno.
Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan majburiy tarzda foydalanganlik natijasida xarajatlar qilingan yoki zarar yetkazilgan taqdirda, shuningdek transport vositasining egasiga mulkiy zarar yetkazilgan taqdirda ushbu xarajatlarning yoki zararlarning oʻrnini ichki ishlar organlari tomonidan qoplash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
(20-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
5-bob. Ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va oʻqotar qurolni qoʻllash
21-modda. Jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va oʻqotar qurolni qoʻllash shartlari
Ichki ishlar organi xodimi oʻziga biriktirilgan oʻqotar qurol va maxsus vositalarni xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida olib yurish, saqlash, jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va oʻqotar qurolni qoʻllash huquqiga faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda ega boʻladi.
Ichki ishlar organi xodimi maxsus tayyorgarlikdan, shuningdek jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar va oʻqotar qurol qoʻllanilishi bilan bogʻliq sharoitlardagi harakatlarga kasbiy yaroqliligini tekshirish uchun davriy tekshiruvdan oʻtishi shart. Maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan xodimga tegishli sertifikat beriladi.
Jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar va oʻqotar qurol qoʻllanilishi bilan bogʻliq sharoitlardagi harakatlarga kasbiy yaroqliligini aniqlash boʻyicha tekshiruvdan oʻta olmagan ichki ishlar organi xodimi egallab turgan lavozimga muvofiqligini aniqlash uchun attestatsiyadan oʻtadi.
Jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar va oʻqotar qurol qoʻllanilishidan avval ularni qoʻllash niyati toʻgʻrisida aniq ifodalangan ogohlantirish boʻlishi kerak, bundan ushbu ogohlantirishning imkoni boʻlmagan yoxud ularning qoʻllanilishini kechiktirish fuqarolarning va ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga bevosita xavf tugʻdiradigan hamda boshqa ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan hollar mustasno.
Jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalar yoki oʻqotar qurol qoʻllanilishi yuzaga kelgan vaziyatga, shaxslar xatti-harakatlarining xususiyatiga va xavflilik darajasiga muvofiq boʻlishi kerak. Bunda ichki ishlar organi xodimi har qanday zararning imkon qadar kam boʻlishiga intilishi shart.
Ichki ishlar organi xodimi, agar yuzaga kelgan vaziyatda maxsus vositalarni yoki oʻqotar qurolni qoʻllash uchun mazkur moddada hamda ushbu Qonunning 23 va 24-moddalarida nazarda tutilgan asoslar vujudga kelishi mumkin deb hisoblasa, maxsus vositalarni yoki oʻqotar qurolni qoʻllash uchun tayyorlash hamda ularni jangovar holatga keltirish huquqiga ega.
Jismoniy kuch ishlatilganligi, maxsus vositalar yoki oʻqotar qurol qoʻllanilganligi natijasida tan jarohati olgan fuqarolarga birinchi yordam koʻrsatilishi, shuningdek imkon qadar qisqa vaqt ichida tibbiy yordam koʻrsatish choralari koʻrilishi, ularning qarindoshlari esa yigirma toʻrt soat ichida bu haqda xabardor qilinishi kerak.
Jismoniy kuch ishlatilgan, maxsus vositalar va oʻqotar qurol qoʻllanilgan har bir holat toʻgʻrisida ichki ishlar organining xodimi bevosita boshligʻiga darhol axborot berishi shart.
Jismoniy kuch ishlatilganligi va maxsus vositalar qoʻllanilganligi natijasida jismoniy yoxud yuridik shaxslarning hayotiga, sogʻligʻiga yoki mol-mulkiga zarar yetkazilgan har bir holat haqida, shuningdek oʻqotar qurol qoʻllanilgan barcha hollar toʻgʻrisida ichki ishlar organlari prokurorga darhol xabar beradi.
Ichki ishlar organi xodimining jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki oʻqotar qurolni qoʻllash chogʻida oʻz vakolatlari doirasidan chiqqanligi qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.
Agar jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki oʻqotar qurolni qoʻllash qonunda belgilangan asoslar boʻyicha va tartibda amalga oshirilgan boʻlsa, ichki ishlar organi xodimi jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki oʻqotar qurolni qoʻllash chogʻida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻlmaydi.
Agar ichki ishlar organi xodimi tomonidan jismoniy kuch ishlatilganligi, maxsus vositalar yoki oʻqotar qurol qoʻllanilganligi natijasida fuqaroga tan jarohati yetkazilsa yoxud u halok boʻlsa, ichki ishlar organi xodimi hodisa joyini oʻzgarishsiz saqlashga qaratilgan choralarni koʻrishi shart.
22-modda. Jismoniy kuch ishlatish
Agar kuch ishlatilmaydigan usullar ichki ishlar organi xodimining zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlamasa, u quyidagi hollarda shaxsan oʻzi yoki boʻlinma (guruh) tarkibida jismoniy kuch ishlatish, shu jumladan kurashning jang usullarini qoʻllash huquqiga ega boʻladi:
jinoyatlarga va maʼmuriy huquqbuzarliklarga chek qoʻyish uchun;
jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni eng yaqindagi ichki ishlar organiga yoxud huquqni muhofaza qiluvchi boshqa organga olib borish va bu shaxslarni ushlab turish uchun;
ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qarshilik koʻrsatilishini bartaraf etish uchun.
Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda maxsus vositalar yoki oʻqotar qurol qoʻllanilishiga ruxsat etilgan hollarda ham jismoniy kuch ishlatish huquqiga ega.
Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy kuch ishlatish taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi, fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, hujum qilganligi hollari mustasno.
23-modda. Maxsus vositalarni qoʻllash
Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega:
fuqaroga yoki ichki ishlar organi xodimiga qilingan hujumni qaytarish uchun;
jinoyatga yoki maʼmuriy huquqbuzarlikka chek qoʻyishda;
ichki ishlar organi xodimiga qarshilik koʻrsatilishiga chek qoʻyishda;
jinoyatni sodir etish chogʻida yoki uni sodir etganidan keyin darhol koʻrib qolingan, yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda;
qurolli qarshilik koʻrsatishi mumkin boʻlgan shaxsni ushlashda;
ushlab turilgan shaxslarni va qamoqqa olingan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni olib borish, qoʻriqlab borish va qoʻriqlashda, shuningdek qochishga urinishini, atrofdagilarga yoki oʻziga zarar yetkazishini bartaraf etish maqsadida;
zoʻravonlik bilan ushlab turilgan shaxslarni, egallab olingan binolarni, xonalarni, inshootlarni, transport vositalarini va yer uchastkalarini ozod qilishda;
fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga hamda boshqa gʻayriqonuniy xatti-harakatlarga chek qoʻyishda;
haydovchisi ichki ishlar organi xodimining toʻxtash toʻgʻrisidagi talabini bajarmagan transport vositasini toʻxtatishda;
jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etayotgan yoxud sodir etgan shaxslarni aniqlashda;
muhofaza qilinadigan obyektlarni himoya qilishda, gʻayriqonuniy xatti-harakatlarni sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsib qoʻyishda.
Ichki ishlar organi xodimi quyidagi maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega:
rezina tayoqlar — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
koʻzdan yosh oqizuvchi moddalar, gazli, shikastlantiruvchi qurol — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
qoʻlkishanlar yoki boshqa bogʻlash vositalari — ushbu modda birinchi qismining uchinchi — yettinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
maxsus boʻyovchi va markirovka qiluvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oʻninchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
elektroshok qurilmalari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — beshinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
xizmat hayvonlari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — yettinchi, toʻqqizinchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
chalgʻitma taʼsir koʻrsatuvchi nur-tovush moslamalari — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
transport vositalarini majburiy toʻxtatish vositalari — ushbu modda birinchi qismining toʻqqizinchi va oʻninchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
tinchlantirish koʻylagi — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
suv bilan zarba beruvchi mashinalar — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
zirhli mashinalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
muhofaza qilinadigan obyektlarni (hududlarni) himoya qilish, gʻayriqonuniy harakatlar sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsish vositalari — ushbu modda birinchi qismining oʻn ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda;
toʻsiq-gʻovlarni bartaraf etuvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn birinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda.
Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda oʻqotar qurol ishlatishga ruxsat etilgan barcha hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega.
Maxsus vositalarning qoʻllanilishi uchinchi shaxslarning hayoti, sogʻligʻiga xavf tugʻdirmasligi va mol-mulkiga zarar yetkazmasligi kerak.
Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno, shuningdek kuch ishlatmasdan, jamoat tartibini, transport, aloqa vositalari va tashkilotlarning ishini buzmasdan oʻtkazilayotgan gʻayriqonuniy yigʻilishlar, mitinglar, namoyishlar, ommaviy chiqishlar va piket qoʻyishlarni bartaraf etish chogʻida maxsus vositalarning, shu jumladan gazli hamda shikastlantiruvchi qurolning qoʻllanilishi taqiqlanadi.
Quyidagilar taqiqlanadi:
odamning boshiga, boʻyniga, oʻmrov suyagiga, qorniga, jinsiy aʼzolariga, yurak sohasiga rezina tayoq bilan zarbalar berish;
havo harorati Selsiy boʻyicha nol darajadan past boʻlganida suv bilan zarba beruvchi mashinalarni qoʻllash.
Suv bilan zarba beruvchi va zirhli mashinalar Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshliqlarining ogʻzaki yoki yozma qarori asosida qoʻllaniladi, bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziriga hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar va viloyatlar prokurorlariga hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlarga darhol xabar beriladi.
(23-moddaning yettinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 27-oktabrdagi OʻRQ-797-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.10.2022-y., 03/22/797/0967-son)
Ichki ishlar organlari taʼminotida boʻladigan maxsus vositalarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
24-modda. Oʻqotar qurolni qoʻllash
Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda oʻqotar qurolni qoʻllash huquqiga ega:
fuqarolarni yoxud oʻzini hayot yoki sogʻliq uchun xavfli boʻlgan, zoʻrlik ishlatish bilan qilingan hujumdan himoya qilishda;
garovdagilarni ozod qilishda;
oʻta ogʻir jinoyatni sodir etish chogʻida koʻrib qolingan va yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda, agar boshqa vositalar bilan bu shaxsni ushlash imkoni boʻlmasa;
ichki ishlar organlarining oʻqotar qurollarini, oʻq-dorilarini, portlovchi moddalarini, transport vositalarini, maxsus va jangovar texnikasini egallab olishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda;
fuqarolarning uy-joylariga, davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning qoʻriqlanadigan obyektlariga, oʻta muhim yuklariga, transport vositalariga, binolariga guruh boʻlib qilingan hujumni yoki qurolli hujumni daf etishda;
qurolli qarshilik koʻrsatayotgan shaxsni, shuningdek yonidagi qurolni, oʻq-dorilarni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli yoki radioaktiv moddalarni topshirish toʻgʻrisidagi qonuniy talabni bajarishni rad etayotgan shaxsni ushlashda;
jinoyat sodir etishda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarning, oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarning qamoqdan qochib ketishiga chek qoʻyishda, shuningdek ushbu shaxslarni kuch ishlatib ozod qilishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda;
agar transport vositasining haydovchisi fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga haqiqiy xavf tugʻdirsa hamda ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qaramay, toʻxtashdan bosh tortsa, ushbu transport vositasini shikastlash yoʻli bilan toʻxtatishda;
insonning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solayotgan hayvonni zararsizlantirishda;
qurol ishlatish niyati haqida ogohlantirish sifatida oʻq otishda, yuqoriga qarata yoki boshqa xavfsiz yoʻnalishda oʻq otish orqali xavf-xatar signali berishda yoki yordamga chaqirishda.
Ichki ishlar organining xodimi oʻqotar qurolni qoʻllashdan oldin ogohlantirishi shart, bundan uning hayotiga yoki fuqarolarning hayotiga bevosita xavf tahdid solayotgan hollar mustasno.
Ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan oʻqotar qurolni qoʻllash taqiqlanadi, bundan ularning qurolli hujum qilganligi, qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno.
Oʻqotar qurol qoʻllanilishi natijasida tasodifiy shaxslar jabrlanishi mumkin boʻlsa, ichki ishlar organi xodimi koʻp fuqarolar toʻplanganda uni qoʻllash huquqiga ega emas.
Ichki ishlar organlari qurollantiriladigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari turlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Ushbu roʻyxatga kirmaydigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari bilan ichki ishlar organlarini qurollantirish hamda ulardan foydalanish taqiqlanadi.
6-bob. Ichki ishlar organlarida xizmatni oʻtash tartibi va shartlari
25-modda. Ichki ishlar organlarida xizmatni oʻtash chogʻida fuqarolar huquqlarining tengligini taʼminlash
Ichki ishlar organlaridagi xizmatga fuqarolarni qabul qilish, lavozimga tayinlash, ularning xizmatda koʻtarilishi va boshqa lavozimga oʻtishi fuqarolarning jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar amalga oshiriladi.
(25-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 20-sentabrdagi OʻRQ-963-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.09.2024-y., 03/24/963/0735-son)
26-modda. Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilish
Oʻn sakkizdan oʻttiz yoshgacha, shu jumladan oʻttiz yoshdagi, tegishli maʼlumotga ega boʻlgan, oʻzining shaxsiy va ishchanlik sifatlari, sogʻligʻining holati va jismoniy tayyorgarligi boʻyicha ichki ishlar organi xodimining xizmat majburiyatlarini bajarishga qodir Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari ichki ishlar organlaridagi xizmatga ixtiyoriy tartibda, tanlov asosida qabul qilinadi.
(26-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
Zarur boʻlgan hollarda, ichki ishlar organlarining ayrim boʻlinmalari va tashkilotlariga xizmatda boʻlishning eng yuqori yoshiga toʻlgan paytida koʻp yillik xizmati uchun pensiya olish huquqiga ega boʻladigan oʻttiz yoshdan katta fuqarolar qabul qilinishi mumkin.
Ichki ishlar organlarining oʻttiz yoshdan katta fuqarolar qabul qilinadigan ayrim boʻlinmalari, tashkilotlari va lavozimlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan belgilanadi.
Erkaklar ichki ishlar organlaridagi xizmatga kirguniga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlaridagi muddatli harbiy xizmatni yoki safarbarlik chaqiruvi rezervidagi harbiy xizmatni oʻtashi yoxud oliy taʼlim tashkilotlarida harbiy tayyorgarlikdan oʻtishi kerak.
(26-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 7-sentabrdagi OʻRQ-957-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.09.2024-y., 03/24/957/0689-son)
Alohida hollarda, boshqa davlat organlari va tashkilotlaridan xodimlar ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va toʻrtinchi qismlarida belgilangan talablarga rioya etilmagan holda ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilinishi mumkin.
Siyosiy partiyalarning aʼzolari boʻlgan, ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilingan fuqarolar xizmatni oʻtash davrida siyosiy partiyalarga aʼzolikni toʻxtatib turadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilish uchun tegishli maʼlumotga ega boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari, shuningdek ichki ishlar organlarining harbiy xizmatchilari va xodimlari qabul qilinadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining taʼlim muassasalarida chet el fuqarolari qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda oʻqishi mumkin.
(26-moddaning sakkizinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan, xizmatni oʻtashga toʻsqinlik qiladigan kasalligi yoki jismoniy nuqsonlari boʻlgan, boshqa davlat organlaridan salbiy sabablarga koʻra boʻshatilgan fuqarolar, shuningdek sodir etgan jinoyati uchun qoʻllanilgan jazo turidan, sudlanganlik holati tugallanganligidan yoki olib tashlanganligidan va amnistiya akti qoʻllanilganligidan qatʼi nazar muqaddam sudlangan fuqarolar ichki ishlar organlariga xizmatga qabul qilinishi mumkin emas.
(26-moddaning toʻqqizinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilingan shaxslar uchun dastlabki sinov muddati uch oydan ortiq boʻlishi mumkin emas.
Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilingan harbiy xizmatga majbur Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi taʼlim muassasalarining harbiy xizmatga chaqiriluvchi boʻlgan tinglovchilari va kursantlari harbiy hisobdan chiqariladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining maxsus hisobida turadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining taʼlim muassasalari tinglovchilari va kursantlari birinchi bosqichdagi oʻquv muddatini tugallaganidan keyin muddatli harbiy xizmatni oʻtagan hisoblanadi va ularga oʻquv muassasasi joylashgan yerdagi mudofaa ishlari boʻyicha hududiy boʻlim tomonidan harbiy guvohnoma beriladi.
27-modda. Ichki ishlar organi xodimining qasamyodi
Ichki ishlar organlaridagi xizmatga birinchi marta qabul qilingan fuqarolar quyidagi mazmunda qasamyod qabul qiladi:
“Men, (familiyasi, ismi, otasining ismi), ichki ishlar organlaridagi xizmatga kirar ekanman, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini himoya qilish, mamlakat tinchligi, osoyishtaligi va xavfsizligini mustahkamlash borasidagi burchimni va zimmamga yuklatilgan majburiyatlarni vijdonan, sidqidildan bajarishga vaʼda beraman.
Vatanimga va Oʻzbekiston xalqiga sodiq boʻlishga qasamyod qilaman”.
28-modda. Ichki ishlar organlarining xodimlari
Ichki ishlar organlarida xizmat qilayotgan, maxsus unvon berilgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi ichki ishlar organining xodimidir.
Ichki ishlar organlarida xizmatni oʻtash tartibi hamda formali kiyim-bosh namunalari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.
Ichki ishlar organi xodimiga Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan, belgilangan namunadagi xizmat guvohnomasi va jeton beriladi.
Ichki ishlar organi xodimi egallagan lavozimi, turgan joyi va vaqtidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida boshligʻining (komandirining) buyrugʻiga binoan istalgan vaqtda xizmat majburiyatlarini bajarishga kirishishi hamda quyidagi choralarni koʻrishi shart:
jinoyatlar, boshqa huquqbuzarliklar sodir etilgan joyda yoki hodisalar joyida jabrlangan fuqarolarga, shuningdek nochor ahvolda qolgan fuqarolarga birinchi tibbiy yordam yoki boshqa xil yordam koʻrsatilishini tashkil etish;
odamlarni qutqarish, huquqbuzarliklarning oldini olish va ularga chek qoʻyish, ularni sodir etgan shaxslarni ushlash, hodisa joyini qoʻriqlash hamda unga fuqarolar oʻzlarining shaxsiy xavfsizligiga yoki jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi voqealar toʻgʻrisidagi xabarlar bilan murojaat qilgan yoxud bevosita oʻzi shunday voqealarga duch kelgan taqdirda eng yaqindagi ichki ishlar organlari boʻlinmasiga xabar berish.
Ichki ishlar organi xodimining xizmat majburiyatlarini bajarishi deganda quyidagilar tushuniladi:
lavozim majburiyatlarini bajarish va jangovar harakatlarda ishtirok etish;
xizmatni (jangovar xizmatni) oʻtash;
xizmat safarida yoki davolanishda boʻlish;
kun tartibida belgilangan xizmat vaqti davomida yoki xizmat zarurati tufayli ichki ishlar organlari (harbiy qism) hududida boʻlish;
xizmat, davolanish joyiga borish yoki ulardan qaytish;
yigʻinlarda (harbiy yigʻinlarda) ishtirok etish;
asirlikda boʻlish (oʻz ixtiyori bilan asirga tushish hollari bundan mustasno), garovga olingan yoki ushlab qurolsizlantirilgan holatda boʻlish;
bedarak ketish — xodim qonunda belgilangan tartibda bedarak yoʻqolgan deb topilguniga yoki vafot etgan deb eʼlon qilinguniga qadar;
shaxsning hayoti, sogʻligʻi, shaʼni va qadr-qimmatini himoya qilishga doir harakatlar;
qonuniylikni va huquq-tartibotni taʼminlashda boshqa shaxslarga yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yordam koʻrsatish;
sud tomonidan xodimning shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini koʻzlab sodir etilgan deb topilgan boshqa harakatlari.
29-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining maxsus unvonlari
Ichki ishlar organlari xodimlariga quyidagi maxsus unvonlar beriladi:
safdorlar tarkibi — safdor;
serjantlar tarkibi — kichik serjant, serjant, katta serjant;
ofitserlar tarkibi:
kichik ofitserlar tarkibi — leytenant, katta leytenant, kapitan;
katta ofitserlar tarkibi — mayor, podpolkovnik, polkovnik;
generallar tarkibi — general-mayor, general-leytenant, general-polkovnik.
Maxsus unvonlarni berish va ulardan mahrum etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.
30-modda. Ichki ishlar organlaridagi xizmat
Ichki ishlar organlari xodimlariga nisbatan mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning amal qilishi ichki ishlar organlarida xizmatni oʻtash masalalarini belgilovchi qonunchilikda va ushbu Qonunda tartibga solinmagan qismiga nisbatan tatbiq etiladi.
(30-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ichki ishlar organlari xodimlari ish vaqtining davomiyligi haftasiga qirq soatdan oshishi mumkin emas.
Zarur boʻlgan hollarda, ichki ishlar organlari xodimlari xizmatni oʻtashga kuchaytirilgan yoki sutkalik rejimda jalb qilinishi mumkin.
Kuchaytirilgan rejim ichki ishlar organlari xodimlari uchun kuniga ish vaqtidan tashqari davomiyligi toʻrt soatdan oshmaydigan ish belgilanishini nazarda tutadi.
Sutkalik rejim ichki ishlar organlari xodimlari uchun xizmatni Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari harbiy xizmatchilariga umumqoʻshin payogi normalari doirasida belgilanadigan oziq-ovqat payogini kompensatsiya qilish oʻrniga xizmatni oʻtash joyida uch mahal bepul ovqatlangan holda sutkalik oʻtash belgilanishini nazarda tutadi.
Kuchaytirilgan va sutkalik rejimni joriy etish hamda bekor qilish, shuningdek ichki ishlar organlari xodimlarini harbiy harakatlarda ishtirok etishga jalb qilish Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining buyrugʻi bilan amalga oshiriladi.
Ichki ishlar organlarining xodimlariga taʼtilni oʻtkazish joyiga borish va qaytish uchun zarur boʻlgan, biroq uch kundan oshmaydigan vaqt qoʻshilgan holda davomiyligi oʻttiz kalendar kun boʻlgan haq toʻlanadigan har yilgi taʼtil beriladi.
Ichki ishlar organlarining xodimlariga quyidagi kalendar hisobdagi xizmat davri uchun:
oʻn yillik xizmatdan soʻng — davomiyligi besh kun;
oʻn besh yillik xizmatdan soʻng — davomiyligi oʻn kun;
yigirma yillik xizmatdan soʻng — davomiyligi oʻn besh kun boʻlgan, haq toʻlanadigan qoʻshimcha taʼtil beriladi.
Ichki ishlar organlari xodimlariga qonunchilikda belgilangan tartibda boshqa turdagi taʼtillar ham berilishi mumkin.
(30-moddaning toʻqqizinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
(30-moddaning oʻninchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-noyabrdagi OʻRQ-1008-sonli Qonuniga asosan chiqarilish sanasi 2025-yil 3-yanvar — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 02.12.2024-y., 03/24/1008/0988-son)
“Ichki ishlar organlarida xizmatda boʻlishning cheklangan yoshi safdorlar va serjantlar tarkibi xodimlari uchun ellik yoshni, ofitserlar tarkibi uchun — ellik besh yoshni, generallar tarkibi uchun — oltmish yoshni, ayollarga esa (mavjud unvonidan qatʼi nazar) — ellik yoshni tashkil etadi.
(30-moddaning oʻn birinchi va oʻn ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuniga asosan oʻn birinchi qism bilan almashtirilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
Ichki ishlar organlarining safdorlar, serjantlar va ofitserlar tarkibining maxsus unvonlariga ega boʻlgan, belgilangan chegaradagi yoshga toʻlgan xodimlari zaxiraga yoki isteʼfoga chiqariladi.
Yuksak kasbiy tayyorgarlikka, egallab turgan lavozimida ish tajribasiga ega boʻlgan va sogʻligʻining holatiga koʻra xizmatni oʻtashga yaroqli xodimlarning xizmat muddati Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan belgilangan tartibda ushbu xodimlarning roziligi bilan besh yilgacha, boshliqlar tarkibidagi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi taʼlim muassasalarida professor-oʻqituvchilik lavozimlarini egallab turgan va ilmiy darajaga ega boʻlgan shaxslarning xizmat muddati esa oʻn yilgacha boʻlgan muddatga uzaytirilishi mumkin.
(30-moddaning oʻn uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
Xizmatda qoldirish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qaror xodimni ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslar boʻyicha ichki ishlar organlaridan boʻshatish imkoniyatini istisno etmaydi.
Xizmat faoliyatida yuqori natijalarga erishganlik, majburiyatlarini namunali tarzda bajarganlik, benuqson xizmat qilganlik va ichki ishlar organlari tizimini rivojlantirish va takomillashtirishga katta hissa qoʻshganlik, xizmat burchini bajarish chogʻida mardlik va jasorat koʻrsatganlik, shuningdek boshqa alohida xizmatlari uchun xodimlar Oʻzbekiston Respublikasining davlat mukofotlari, shuningdek qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan taʼsis etiladigan farqlovchi idoraviy belgilar bilan taqdirlanishga taqdim etilishi mumkin.
(30-moddaning oʻn beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ichki ishlar organlaridagi ishchi va xizmatchilarning mehnat munosabatlari mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.
(30-moddaning oʻn oltinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
301-modda. Ichki ishlar organlarida xizmatni oʻtash bilan bogʻliq boʻlgan cheklovlar
Ichki ishlar organlari xodimlari quyidagilarga haqli emas:
oʻzaro yaqin qarindoshlikda yoki quda tomondan qarindosh boʻlgan shaxslar bilan (ota-onalar, aka-ukalar, opa-singillar, oʻgʻillar, qizlar, er-xotinlar, shuningdek, er-xotinlarning ota-onalari, aka-ukalari, opa-singillari va farzandlari) ichki ishlar organlarida birga xizmat qilishi, agar ularning birga xizmat qilishi ulardan birining ikkinchisiga bevosita boʻysunishiga olib kelsa;
ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa faoliyat bilan shugʻullanishga;
tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishga;
tadbirkorlik faoliyati subyektlarini tashkil etishga, ularning muassisi (ishtirokchisi) boʻlishga, tadbirkorlik faoliyati subyektida tashkiliy-boshqaruv, maʼmuriy-xoʻjalik vazifalarini bajarishga;
oʻz xizmat vakolatlarini jismoniy va yuridik shaxslarning manfaatlarini koʻzlab bajarish yoki bajarmaslik evaziga ulardan biron-bir mukofot, foyda yoki sovgʻalar olishga;
qonunchilikda nazarda tutilmagan imtiyozlardan, preferensiyalar yoki afzalliklardan oʻz xizmat mavqeyi bilan bogʻliq holda foydalanishga;
qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarda, shu jumladan axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda ishtirok etishga;
chet davlat fuqaroligini yoki chet davlatda doimiy yashash huquqini beruvchi hujjatni olish maqsadida murojaat qilishga;
Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida hisobvaraqlar ochishga va ularga ega boʻlishga, koʻchmas mulkka va boshqa mol-mulkka egalik qilishga, bundan chet davlatda taʼlim olish, stajirovka oʻtash va tibbiy xizmatlardan foydalanish maqsadida ochilgan hisobvaraqlar mustasno;
oʻzining vakolatlarini siyosiy partiyalarning, boshqa jamoat birlashmalarining va ular organlarining manfaatlarini koʻzlab amalga oshirishga, xizmat majburiyatlarini amalga oshirish bilan bogʻliq hollar bundan mustasno;
xizmatni oʻtash vaqtida diniy rasm-rusumlar va marosimlarni bajarishga, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan alohida hollar bundan mustasno;
ichki ishlar organlarining binolarida va hududida diniy rasm-rusumlar va marosimlarni tashkil etishga, diniy mazmundagi materiallar va buyumlarni saqlashga, xizmat majburiyatlarini amalga oshirish bilan bogʻliq hollar bundan mustasno.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan cheklovlarga rioya etmaganlik ichki ishlar organi xodimlarini qonunga muvofiq javobgarlikka tortish uchun asos boʻladi.
(301-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 29-noyabrdagi OʻRQ-1008-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 02.12.2024-y., 03/24/1008/0988-son. Kuchga kirish sanasi — 2025-yil 3-yanvar)
31-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini tayyorlash va qayta tayyorlash
Ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilinadigan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari majburiy tartibda maxsus kasbiy tayyorgarlikdan yoki qayta tayyorgarlikdan oʻtadi.
Ichki ishlar organlari uchun professional kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, xodimlarning malakasini oshirish, qoida tariqasida, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi taʼlim muassasalari tomonidan amalga oshiriladi, bundan ushbu muassasalarda oʻqitilmaydigan ixtisosliklar mustasno.
(31-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi taʼlim muassasalarining tinglovchilari va kursantlari ichki ishlar organlarida xizmatda deb hisoblanadi, chet el fuqarolari bundan mustasno.
32-modda. Ichki ishlar organi xodimini xizmatdan boʻshatish
Ichki ishlar organi xodimini xizmatdan boʻshatishga quyidagilar asos boʻladi:
oʻzining xohishi (pensiya olish huquqini beradigan xizmat muddatini oʻtamaganlarga) — xodimning bildirgisi asosida;
(32-moddaning birinchi qismi ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
ichki ishlar organlarida xizmatda boʻlishning ushbu Qonunda belgilangan chegaradagi yoshiga toʻlganligi;
pensiya olish huquqini beradigan xizmat muddatini oʻtaganligi — xodimning bildirgisi asosida;
(32-moddaning birinchi qismi toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
tashkiliy-shtat oʻzgarishlari;
kasalligi — harbiy-tibbiy komissiyaning xizmatga yaroqsizligi toʻgʻrisidagi xulosasi asosida;
(32-moddaning birinchi qismi oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
sogʻligʻining cheklanganligi holati — harbiy-tibbiy komissiyaning ichki ishlar organlaridagi xizmatga yaroqliligi cheklanganligi toʻgʻrisidagi va xizmat boʻyicha boshqa lavozimga oʻtkazish imkoniyati mavjud boʻlmagan taqdirda, egallab turgan lavozimiga muvofiq xizmat majburiyatlarini bajara olmasligi haqidagi xulosasi asosida;
dastlabki sinov muddati davomida xizmatga yaroqsizligi;
(32-moddaning birinchi qismi sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
malakasi yetarli emasligi oqibatida egallab turgan lavozimiga noloyiqligi — attestatsiya natijalari asosida;
xizmat intizomini qoʻpol ravishda buzganligi;
ichki ishlar organi xodimining shaʼniga putur yetkazuvchi xatti-harakatlar sodir etganligi;
sodir etgan jinoyati uchun sudning hukmi, ajrimi, qarori qonuniy kuchga kirganligi;
(32-moddaning birinchi qismi oʻn ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
xodimda intizomiy jazo chorasi mavjud boʻlgan taqdirda, muntazam ravishda xizmat intizomini buzganligi;
(32-moddaning birinchi qismi oʻn uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
boshqa turdagi davlat xizmatiga oʻtganligi (kadrlarning amaldagi zaxirasiga kiritilmagan holda);
(32-moddaning birinchi qismi oʻn toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligi tugatilganligi yoki chet davlat fuqaroligini olganligi.
Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda va boshqa qonunchilik hujjatlarida ichki ishlar organlari xodimlari uchun belgilangan cheklovlar va taqiqlarga rioya etmaganligi uchun xizmatdan boʻshatilishi mumkin.
(32-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
33-modda. Ichki ishlar organi xodimining boshqa organlar va tashkilotlarga saylanishidagi (tayinlanishidagi, yuborilishidagi) kafolatlar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoniga, qaroriga, farmoyishiga, shuningdek roziligiga yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan boshqa davlat organlariga yoki ularning tasarrufidagi tashkilotlarga tayinlangan, xuddi shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining buyrugʻi bilan boshqa davlat organlarining taʼlim muassasalariga oʻqishga yuborilgan ichki ishlar organi xodimi majburiyatlarni bajarish (oʻqish) davrida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi kadrlarining amaldagi zaxirasiga kiritib qoʻyilishi mumkin.
(33-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-563-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2019-y., 03/19/563/3685-son)
Majburiyatlarni bajarish (oʻqish) tugatilganidan keyin ichki ishlar organi xodimiga ilgarigi ishi (lavozimi), ushbu ish (lavozim) yoʻqligida esa unga teng boshqa ish (lavozim) beriladi.
Ushbu moddaning birinchi qismida sanab oʻtilgan ichki ishlar organlari xodimlariga maxsus unvonlar oxirgi egallagan lavozimidan qatʼi nazar, belgilangan tartibda beriladi.
Majburiyatlarni bajarish (oʻqish) davri ichki ishlar organi xodimiga navbatdagi maxsus unvonni olish huquqini beradigan xizmat qilgan yillariga ustama toʻlash, pul taʼminoti (lavozim maoshi va maxsus unvon boʻyicha maoshi summasidan iborat boʻlgan) maoshini belgilash va pensiya tayinlash uchun ichki ishlar organlaridagi xizmat stajiga qoʻshib hisoblanadi.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan xodimlar xizmatdan boʻshatilganda, shuningdek ularning oila aʼzolari ichki ishlar organlaridan boʻshatilgan xodimlar bilan teng huquqlar, imtiyozlar va afzalliklardan foydalanadi.
7-bob. Ichki ishlar organlari xodimlarini huquqiy va ijtimoiy himoya qilish
34-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini huquqiy himoya qilish kafolatlari
Ichki ishlar organi xodimi davlat organi vakili sifatida ish yuritadi va davlat himoyasi ostida boʻladi.
Ichki ishlar organi xodimi xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida faqat bevosita yoki toʻgʻridan-toʻgʻri boshliqqa boʻysunadi.
Qonun bilan vakolat berilgan shaxslardan tashqari hech kim ichki ishlar organi xodimining qonuniy faoliyatiga aralashish, ichki ishlar organi xodimini qonun bilan ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilmagan majburiyatlarni bajarishga majburlash huquqiga ega emas. Qonunga zidligi aniq boʻlgan buyruq yoki farmoyish olganda ichki ishlar organi xodimi uni bajarishni rad etish huquqiga ega va qonunga amal qilishi shart.
Ichki ishlar organi xodimi oʻz ish yurituvida boʻlgan ishlar va materiallarning mohiyati haqida biror-bir tushuntirish berishga, shuningdek bunday ishlar va materiallarni, shu jumladan fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga daxldor ishlar hamda materiallarni tanishib chiqish uchun qonunchilikda nazarda tutilgan hollardan va tartibdan boshqacha tarzda taqdim etishga majbur emas.
(34-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ichki ishlar organlarining xodimlari oʻziga nisbatan qabul qilingan qarorlar va harakatlar (harakatsizlik) ustidan yuqori turuvchi mansabdor shaxslarga, prokurorga yoki sudga belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga ega.
341-modda. Ichki ishlar organlari tergov boʻlinmalari xodimlarining daxlsizligi
Ichki ishlar organlarining tergov boʻlinmalari surishtiruvchilariga, tergovchilariga va rahbarlariga nisbatan jinoyat ishlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori, Toshkent shahar, viloyatlar prokurorlari va ularga tenglashtirilgan prokurorlar tomonidan, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Tergov departamentining tergovchilariga, boʻlinmalari rahbarlariga va boshligʻiga nisbatan esa Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori yoki uning oʻrinbosarlari tomonidan qoʻzgʻatiladi.
(341-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
35-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini ijtimoiy himoya qilish
Ichki ishlar organlari xodimlarini ijtimoiy himoya qilish quyidagilar orqali taʼminlanadi:
sogʻligʻini saqlash;
mehnatiga haq toʻlash;
uy-joy maydoni bilan taʼminlash;
mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash;
xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida transport vositalaridan imtiyozli foydalanish;
davlat pensiya taʼminoti;
davlat sugʻurtasi;
ijtimoiy yordam koʻrsatish.
Qonunchilikda ichki ishlar organlari xodimlarini ijtimoiy himoya qilishga doir boshqa chora-tadbirlar ham nazarda tutilishi mumkin.
(35-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
36-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining sogʻligʻini saqlash
Ichki ishlar organlarining xodimlariga, harbiy xizmatchilariga, pensionerlariga, ishchi va xizmatchilariga hamda ularning oila aʼzolariga, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining taʼlim muassasalari kursantlari va tinglovchilariga ichki ishlar organlarining tibbiy muassasalari, shuningdek faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiruvchi boshqa davolash-profilaktika muassasalari tomonidan bepul tibbiy-sanitariya, tibbiy-ijtimoiy taʼminot beriladi hamda tibbiy-sanitariya yordami koʻrsatiladi.
Ichki ishlar organlarining xodimlari, harbiy xizmatchilari, pensionerlari sanatoriy-kurort sharoitida davolanish uchun yiliga bir marta imtiyozli yoʻllanmalar bilan taʼminlanadi.
Kasalliklarning profilaktikasi, bemorlarga tashxis qoʻyish, ularni davolash va sogʻlomlashtirish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish, tibbiy koʻriklar va harbiy-tibbiy ekspertiza oʻtkazish uchun zarur boʻlgan tibbiy vositalar, buyumlar, asbob-uskunalar va dori vositalari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan olinadi.
Zarur boʻlgan hollarda, shoshilinch tibbiy yordam va rejali ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining davolash-profilaktika muassasalari tomonidan amalga oshiriladi.
Alohida hollarda, biriktirilgan tarkibning tibbiy koʻrsatmalar boʻyicha tibbiy yordam olishi uchun uni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga yuborish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining maxsus komissiyasi xulosasi asosida amalga oshiriladi. Bunday hollarda, biriktirilgan tarkibning tibbiy yordam olishi uchun xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Ichki ishlar organlarida tibbiy-sanitariya, tibbiy-ijtimoiy yordamni va sanatoriy-kurort taʼminotini, tibbiy tekshiruvni tashkil etish va harbiy-tibbiy ekspertizani oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
37-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining mehnatiga haq toʻlash
Ichki ishlar organlari xodimlariga pul taʼminotining turlari va miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.
Ichki ishlar organlari xodimlari qonunchilikda belgilangan tartibda hamda miqdorlarda pul va oziq-ovqat taʼminoti bilan taʼminlanadi.
(37-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
38-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarini uy-joy maydoni bilan taʼminlash
Uy-joy olishga va uy-joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj deb topilgan ichki ishlar organlari xodimlari belgilangan tartibda uy-joy maydoni olish huquqiga ega.
Ichki ishlar organlari xizmat uy-joy fondiga ega boʻlishi mumkin.
Ichki ishlar organlari xodimlariga turar joylarni ijaraga olganlik (ijarada turganlik) uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilangan tartibda va miqdorlarda pullik kompensatsiya toʻlanadi.
Ichki ishlar organlari xodimlariga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda uzoq muddatli, imtiyozli ipoteka kreditlaridan foydalangan holda kvartiralar olish huquqi beriladi va yakka tartibda uy-joy qurilishi uchun yer uchastkalarini elektron onlayn-auksion vositasida sotib olish xarajatlarining oʻrni qoplanadi.
(38-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 6-iyundagi OʻRQ-775-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 07.06.2022-y., 03/22/775/0477-son)
39-modda. Ichki ishlar organi xodimining mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash
Ichki ishlar organi xodimining yoki uning yaqin qarindoshlarining mol-mulkiga uning xizmat majburiyatlarini bajarishi bilan bogʻliq holda yetkazilgan zararning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan toʻliq hajmda qoplanadi, ushbu summa keyinchalik aybdor shaxslardan undirib olinadi.
40-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida transport vositalaridan foydalanishi tartibi
Ichki ishlar organlari maxsus avtotransport vositalari, shu jumladan ichki ishlar organlariga tegishlilikni bildiruvchi maxsus yorugʻlik signallariga va tovushli signallarga, boʻyoqli rangli grafika sxemasiga ega maxsus avtotransport vositalari, shuningdek boshqa maxsus vositalar bilan taʼminlanadi.
Mehnatning qatnov xususiyati bilan bogʻliq boʻlgan xizmat majburiyatlarini bajaruvchi ichki ishlar organlari xodimlariga qonunchilikda belgilangan tartibda va miqdorlarda shahar yoʻlovchi transportidan (yoʻnalishli va yoʻnalishsiz taksilardan tashqari) foydalanish uchun oylik yoʻl chiptalari beriladi yoki pullik kompensatsiya toʻlanadi.
(40-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Xizmat safariga yuborilgan ichki ishlar organlari xodimlariga transportning barcha turlariga yoʻl hujjatlarini safar guvohnomasini koʻrsatib navbatsiz olish huquqi beriladi.
Shaxsiy transportdan xizmat safarlarida foydalanadigan ichki ishlar organlari xodimlariga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda va miqdorlarda pullik kompensatsiya toʻlanadi.
41-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining davlat pensiya taʼminoti
Ichki ishlar organlari xodimlari, boquvchisini yoʻqotgan taqdirda esa ularning oila aʼzolari qonunchilikda belgilangan tartibda va miqdorlarda davlat pensiya taʼminotini olish huquqiga ega.
(41-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
42-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining davlat sugʻurtasi
Ichki ishlar organlarining xodimlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilinadi.
(42-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
43-modda. Ichki ishlar organlarining xodimlariga va ularning oilalariga ijtimoiy yordam koʻrsatish
Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri ichki ishlar organlarining xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida tan jarohati yetkazilgan xodimlariga, shuningdek halok boʻlganlarning oila aʼzolariga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda va miqdorlarda bir marotabalik nafaqa tayinlashga haqli.
Qonunchilikda xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida halok boʻlgan ichki ishlar organlari xodimlarining farzandlariga ularni ichki ishlar organlaridagi xizmatga qabul qilishda va Oʻzbekiston Respublikasining oliy harbiy taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilishda afzalliklar berilishi mumkin.
(43-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
8-bob. Yakunlovchi qoidalar
44-modda. Ichki ishlar organlarining moliyalashtirilishi va moddiy-texnika taʼminoti
Ichki ishlar organlarining moliyalashtirilishi va moddiy-texnika taʼminoti, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi, bundan yuridik va jismoniy shaxslar bilan tuziladigan shartnomalar asosida tashkil etiladigan boʻlinmalar mustasno.
(44-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ichki ishlar organlarining jismoniy va yuridik shaxslar bilan tuzilgan shartnomalar asosida tashkil etilgan boʻlinmalari ushbu shaxslar hisobidan taʼminlanadi.
Ichki ishlar organlari xodimlari bepul formali kiyim-bosh bilan taʼminlanadi. Ashyoviy taʼminot normalari, shuningdek formali kiyim-boshni kiyish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan belgilanadi.
Ichki ishlar organlarida budjetdan tashqari jamgʻarma tashkil etilishi mumkin, uni tashkil etish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
Ichki ishlar organlari uchun ajratiladigan mablagʻlardan maqsadli foydalanilishi ustidan nazorat qilish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
(44-moddaning toʻrtinchi va beshinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
45-modda. Xalqaro hamkorlik
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq boshqa davlatlarning huquqni muhofaza qiluvchi organlari hamda xalqaro tashkilotlar bilan oʻz vakolatiga taalluqli masalalar boʻyicha hamkorlikni amalga oshiradi.
(45-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
46-modda. Ichki ishlar organlari xodimlarining javobgarligi
Ichki ishlar organi xodimi gʻayriqonuniy xatti-harakatlari yoki harakatsizligi, shuningdek xizmat majburiyatlarini lozim darajada bajarmaganligi uchun qonunga muvofiq javobgar boʻladi.
Ichki ishlar organi xodimining gʻayriqonuniy xatti-harakatlari yoki harakatsizligi tufayli jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararning oʻrni ichki ishlar organlari tomonidan budjetdan tashqari jamgʻarma mablagʻlari hisobidan qoplanadi, ushbu summa keyinchalik aybdor shaxsdan undirib olinadi.
Ichki ishlar organlari xodimlari xizmat intizomini buzganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadigan Ichki ishlar organlarining intizom ustaviga muvofiq javobgar boʻladi.
Qaysi jismoniy yoki yuridik shaxs oʻzining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari kamsitilishiga ichki ishlar organi xodimining harakatlari yoki harakatsizligi sabab boʻldi deb hisoblasa, oʻsha jismoniy yoki yuridik shaxs ushbu harakatlar yoki harakatsizlik ustidan boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, prokurorga yoxud sudga shikoyat qilishga haqli.
47-modda. Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
(47-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
48-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
(48-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
49-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti vazifasini bajaruvchi Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2016-yil 16-sentabr,
OʻRQ-407-son
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2016-y., 38-son, 438-modda; 2017-y., 24-son, 487-modda, 37-son, 978-modda, Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son, 2019-y., 2-son, 47-modda, 05.09.2019-y., 03/19/563/3685-son, 11.09.2019-y., 03/19/566/3734-son; 30.10.2019-y., 03/19/575/3972-son; 25.12.2019-y., 03/19/597/4193-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son; 14.03.2022-y., 03/22/759/0213-son, 01.06.2022-y., 03/22/772/0460-son, 07.06.2022-y., 03/22/775/0477-son; 28.10.2022-y., 03/22/797/0967-son; 12.07.2023-y., 03/23/854/0463-son; 14.03.2024-y., 03/24/920/0209-son; 09.09.2024-y., 03/24/957/0689-son; 21.09.2024-y., 03/24/963/0735-son; 02.12.2024-y., 03/24/1008/0988-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 13.01.2026-y., 03/26/1111/0037-son; 18.04.2026-y., 03/26/1132/0378-son; 20.05.2026-y., 03/26/1146/0514-son; 14.08.2026-y., 03/26/1166/0842-son)
Закон Республики Узбекистан
Об органах внутренних дел
Принят Законодательной палатой 12 августа 2016 года
Одобрен Сенатом 24 августа 2016 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование деятельности органов внутренних дел Республики Узбекистан (далее — органы внутренних дел).
Статья 2. Основные задачи органов внутренних дел
Основными задачами органов внутренних дел являются защита прав, свобод и законных интересов граждан, собственности физических и юридических лиц, конституционного строя, обеспечение верховенства закона, безопасности личности, общества и государства, а также предупреждение и профилактика правонарушений.
Статья 3. Законодательство об органах внутренних дел
Законодательство об органах внутренних дел состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Статья 4. Основные направления деятельности органов внутренних дел
Органы внутренних дел в пределах своей компетенции осуществляют деятельность по следующим основным направлениям:
защита прав, свобод и законных интересов граждан;
охрана общественного порядка и обеспечение общественной безопасности;
осуществление доследственной проверки, оперативно-розыскной деятельности, проведение дознания и предварительного следствия по уголовным делам;
(абзац четвертый статьи 4 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
борьба с преступностью и терроризмом, в том числе путем участия в пресечении актов терроризма и освобождении заложников, а также противодействие торговле людьми;
профилактика правонарушений, выявление и устранение причин и условий, им способствующих, выявление лиц, склонных к совершению правонарушений;
исполнение мер пресечения, уголовного наказания и иных мер уголовно-правового воздействия, а также организация работ по розыску лиц;
(абзац седьмой статьи 4 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
производство по делам об административных правонарушениях, исполнение постановлений о применении административных взысканий;
обеспечение безопасности дорожного движения;
обеспечение исполнения требований паспортной системы, осуществление работ по выдаче и оформлению документов, необходимых для выезда и въезда в Республику Узбекистан, разрешений на постоянное и временное проживание, контроля за соблюдением паспортной системы и правил пребывания на территории Республики Узбекистан;
контроль в сфере оборота гражданского и служебного оружия и боевых припасов к нему, взрывчатых материалов промышленного назначения, а также пиротехнических изделий, наркотических средств, их аналогов, психотропных веществ и прекурсоров;
(абзац одиннадцатый части первой статьи 4 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 мая 2022 года № ЗРУ-772 — Национальная база данных законодательства, 01.06.2022 г., № 03/22/772/0460 — Вступает в силу с 2 сентября 2022 года)
(абзац двенадцатый статьи 4 исключен Законом Республики Узбекистан от 24 декабря 2019 года № ЗРУ-597 — Национальная база данных законодательства, 25.12.2019 г., № 03/19/597/4193 — Вступает в силу с 26 марта 2020 года)
осуществление экспертно-криминалистической деятельности;
охрана государственных, особо важных, категорированных и иных объектов, имущества физических и юридических лиц;
лицензирование и выдача документов разрешительного характера, а также контроль за соблюдением лицензионных и разрешительных требований и условий;
осуществление военно-мобилизационных работ и мероприятий по гражданской защите;
участие в законотворческой деятельности и работе по повышению правового сознания и правовой культуры в обществе.
Статья 5. Основные принципы деятельности органов внутренних дел
Основными принципами деятельности органов внутренних дел являются законность, единство, соблюдение и уважение прав, свобод и законных интересов граждан, открытость и прозрачность.
Статья 6. Принцип законности
Сотрудники органов внутренних дел в своей деятельности обязаны точно соблюдать и исполнять требования Конституции Республики Узбекистан, настоящего Закона и других актов законодательства.
Всякое отступление от точного исполнения и соблюдения законов, какими бы мотивами оно ни было вызвано, является нарушением законности и влечет за собой установленную ответственность.
Сотрудники органов внутренних дел не могут в оправдание своих незаконных действий (бездействия) при выполнении служебных обязанностей ссылаться на интересы службы, экономическую целесообразность, незаконные требования, приказы и распоряжения вышестоящих должностных лиц или какие-либо иные обстоятельства, не соответствующие закону. Сотрудникам органов внутренних дел запрещается подстрекать, склонять, побуждать в прямой или косвенной форме кого-либо к совершению противоправных действий.
Статья 7. Принцип единства
Органы внутренних дел являются правоохранительными органами и составляют единую систему, возглавляемую министром внутренних дел Республики Узбекистан.
Статья 8. Принцип соблюдения и уважения прав, свобод и законных интересов граждан
Органы внутренних дел осуществляют свою деятельность на основе соблюдения и уважения прав, свобод и законных интересов граждан.
Органы внутренних дел обеспечивают защиту прав, свобод и законных интересов граждан независимо от пола, расы, национальности, языка, религии, убеждений, социального происхождения, общественного положения.
(часть вторая статьи 8 в редакции Закона Республики Узбекистан от 20 сентября 2024 года № ЗРУ-963 — Национальная база данных законодательства, 21.09.2024 г., № 03/24/963/0735)
Деятельность органов внутренних дел, ограничивающая права, свободы и законные интересы граждан, немедленно прекращается, если достигнута законная цель или выяснилось, что эта цель не может или не должна достигаться путем ограничения прав, свобод и законных интересов граждан.
Сотруднику органа внутренних дел запрещается прибегать к пыткам, насилию, другому жестокому или унижающему человеческое достоинство обращению. Сотрудник органа внутренних дел обязан пресекать действия, которыми гражданину умышленно причиняются боль, физическое или нравственное страдание.
Органы внутренних дел не имеют права разглашать сведения, порочащие честь, достоинство или деловую репутацию гражданина, относящиеся к его частной жизни, если иное не предусмотрено законом.
Органы внутренних дел обязаны обеспечить каждому гражданину возможность ознакомления с имеющимися у них документами и материалами, непосредственно затрагивающими его права, свободы и законные интересы, если иное не установлено законом.
Сотрудник органа внутренних дел при обращении к гражданину обязан:
назвать свою должность, звание, фамилию, имя, отчество, предъявить по требованию гражданина служебное удостоверение, после чего сообщить причину и цель обращения;
в случае применения к гражданину мер, ограничивающих его права и свободы, разъяснить ему причину и основания применения таких мер, а также возникающие в связи с этим права и обязанности гражданина.
Сотрудник органа внутренних дел в случае обращения к нему гражданина обязан назвать свою должность, звание, фамилию, имя, отчество, внимательно его выслушать, принять соответствующие меры в пределах своих полномочий либо разъяснить, в чью компетенцию входит решение поставленного вопроса.
Статья 9. Принцип открытости и прозрачности
Органы внутренних дел осуществляют свою деятельность открыто и прозрачно, во взаимодействии с государственными органами, органами самоуправления граждан, другими организациями и гражданами, а также со средствами массовой информации.
Физические и юридические лица имеют право в порядке, установленном законодательством, получать достоверную информацию о деятельности органов внутренних дел, а также непосредственно затрагивающую права и законные интересы физических и юридических лиц, за исключением информации, доступ к которой ограничен законом.
Органы внутренних дел обеспечивают доступ к информации о своей деятельности в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «Об открытости деятельности органов государственной власти и управления».
Статья 10. Обязательность выполнения законных требований сотрудника органа внутренних дел
Законные требования сотрудника органа внутренних дел, предъявленные в пределах его компетенции, в том числе о соблюдении закона, представлении документов, материалов проверок и других сведений, выделении специалиста, явке в орган внутренних дел и даче объяснений по поводу выявленных нарушений закона, об устранении нарушений, а также причин и условий, способствовавших их совершению, обязательны для выполнения всеми государственными органами, другими организациями, должностными лицами и гражданами.
Информация, документы и иные материалы, необходимые для выполнения возложенных на органы внутренних дел задач, представляются по их законному требованию безвозмездно.
Обжалование законных требований сотрудника органа внутренних дел не приостанавливает их выполнение.
Статья 11. Взаимодействие органов внутренних дел с другими органами и организациями
Органы внутренних дел в целях выполнения возложенных на них задач взаимодействуют и осуществляют обмен информацией, в том числе в электронной форме, об имеющихся материалах по выявленным преступлениям и другим правонарушениям, а также иной информацией с государственными органами, органами самоуправления граждан и другими организациями в порядке, установленном законодательством.
Государственные органы, органы самоуправления граждан и другие организации в пределах своей компетенции обязаны оказывать содействие органам внутренних дел в защите прав, свобод и законных интересов граждан, охране общественного порядка, обеспечении общественной безопасности, предупреждении, выявлении, пресечении, раскрытии преступлений и административных правонарушений, расследовании уголовных дел, розыске преступников, установлении местонахождения лиц, пропавших без вести, а также профилактике правонарушений.
Статья 12. Использование достижений науки, современных технологий и информационных систем
Органы внутренних дел в своей деятельности используют достижения науки, современные технологии и информационные системы.
Органы внутренних дел в соответствии с законодательством обеспечивают оказание электронных государственных услуг, относящихся к их компетенции, физическим и юридическим лицам, а также применение электронных форм приема и регистрации документов, уведомлений о ходе оказания государственных услуг.
Органы внутренних дел могут использовать технические средства, включая средства аудио-, фото- и видеофиксации, при обеспечении общественного порядка, общественной безопасности, предупреждении, выявлении, пресечении, раскрытии, расследовании и документировании обстоятельств совершения преступлений, административных правонарушений, обстоятельств происшествий, в том числе в общественных местах, а также для фиксирования действий сотрудников органов внутренних дел, выполняющих возложенные на них задачи.
В органах внутренних дел обеспечивается защита сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну, в том числе техническая с применением криптографических средств.
Глава 2. Органы внутренних дел
Статья 13. Система органов внутренних дел
Систему органов внутренних дел составляют Министерство внутренних дел Республики Узбекистан, Министерство внутренних дел Республики Каракалпакстан, главные управления внутренних дел города Ташкента и Ташкентской области, управления внутренних дел областей, управления (отделы) внутренних дел районов и городов, управления (отделы) обеспечения безопасности на транспорте, учреждения по исполнению наказания, Департамент охраны при Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан и его подразделения, подразделения органов внутренних дел на особо важных и категорированных объектах, поселковые отделения внутренних дел, махаллинские пункты правопорядка и опорные пункты органов внутренних дел, а также образовательные и медицинские учреждения, иные подразделения и организации, создаваемые для выполнения возложенных на органы внутренних дел задач.
В систему органов внутренних дел также входят караульные войска, пользующиеся в установленном законодательством порядке правами и льготами, предусмотренными для военнослужащих Вооруженных Сил Республики Узбекистан.
Министр внутренних дел Республики Узбекистан по своему статусу входит в состав Кабинета Министров Республики Узбекистан.
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан подчиняется непосредственно Президенту Республики Узбекистан, а по отдельным вопросам в соответствии с законодательством — Кабинету Министров Республики Узбекистан.
Министр внутренних дел Республики Узбекистан два раза в год представляет в Сенат Олий Мажлиса Республики Узбекистан информацию о состоянии предупреждения и профилактики правонарушений.
(статья 13 дополнена частью пятой Законом Республики Узбекистан от 13 июня 2017 года № ЗРУ-436 — СЗ РУ, 2017 г., № 24, ст. 487)
Организационно-штатная структура и предельная штатная численность органов внутренних дел утверждаются Президентом Республики Узбекистан.
Статья 131. Отчетность руководителей территориальных подразделений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан перед Жокаргы Кенесом Республики Каракалпакстан, Кенгашами народных депутатов
Министр внутренних дел Республики Каракалпакстан, начальники главных управлений внутренних дел города Ташкента и Ташкентской области, управлений внутренних дел областей представляют отчет о состоянии предупреждения и профилактики правонарушений ежеквартально, отчет об общественной безопасности — каждые шесть месяцев соответственно в Жокаргы Кенес Республики Каракалпакстан, Кенгаши народных депутатов города Ташкента и областей.
Начальники районных (городских) управлений (отделов) внутренних дел ежеквартально представляют в районные (городские) Кенгаши народных депутатов отчет о состоянии предупреждения и профилактики правонарушений, а также общественной безопасности.
Главные инспекторы по профилактике махаллинских пунктов правопорядка каждые шесть месяцев представляют отчет о состоянии обеспечения общественной безопасности районным (городским) Кенгашам народных депутатов.
На заслушивание отчетов руководителей территориальных подразделений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан могут приглашаться представители других государственных органов, органов самоуправления граждан, предприятий, учреждений, организаций, в том числе негосударственных некоммерческих организаций, политических партий, средств массовой информации, расположенных на соответствующей территории, и другие лица.
В ходе заслушивания отчетов руководителей территориальных подразделений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан критически обсуждаются принимаемые меры и результаты работы по выполнению возложенных задач, дается персональная оценка эффективности их деятельности, а также принимаются рекомендации о соответствии или несоответствии занимаемой должности.
(статья 131 введена Законом Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 — СЗ РУ, 2017 г., № 37, ст. 978)
Статья 14. Назначение и освобождение от должности должностных лиц органов внутренних дел
Министр внутренних дел Республики Узбекистан утверждается Президентом Республики Узбекистан по представлению Премьер-министра Республики Узбекистан и освобождается от должности Президентом Республики Узбекистан.
Заместители министра внутренних дел Республики Узбекистан назначаются и освобождаются от должности в порядке, определяемом Президентом Республики Узбекистан.
Министр внутренних дел Республики Каракалпакстан назначается и освобождается от должности Жокаргы Кенесом Республики Каракалпакстан по согласованию с министром внутренних дел Республики Узбекистан.
Начальники управлений внутренних дел областей назначаются и освобождаются от должности министром внутренних дел Республики Узбекистан.
(часть четвертая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
Начальники управлений (отделов) внутренних дел районов и городов назначаются и освобождаются от должности министром внутренних дел Республики Узбекистан по представлению министра внутренних дел Республики Каракалпакстан, начальников главных управлений внутренних дел города Ташкента и Ташкентской области, начальников управлений внутренних дел областей.
(часть пятая статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 октября 2022 года № ЗРУ-797 — Национальная база данных законодательства, 28.10.2022 г., № 03/22/797/0967)
Порядок назначения и освобождения от должности сотрудников органов внутренних дел, не указанных в частях первой — пятой настоящей статьи, определяется законодательством.
Статья 15. Опорные пункты органов внутренних дел
Опорные пункты органов внутренних дел являются основным низовым звеном управлений (отделов) внутренних дел районов и городов, создаваемым в целях обеспечения взаимодействия органов внутренних дел с общественностью и непосредственно обеспечивающим охрану общественного порядка, безопасность граждан, профилактику правонарушений, борьбу с преступностью в кишлаках, аулах и махаллях.
Опорные пункты органов внутренних дел осуществляют деятельность в составе старших инспекторов по профилактике, инспекторов и младших инспекторов.
(часть третья статьи 131 исключена Законом Республики Узбекистан от 30 декабря 2025 года № ЗРУ-1109)
Инспекторы по профилактике в установленном порядке представляют отчеты органам самоуправления граждан.
(статья 15 дополнена частями третьей и четвертой Законом Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 — СЗ РУ, 2017 г., № 37, ст. 978)
Для организации работы опорных пунктов органов внутренних дел могут привлекаться и другие подразделения органов внутренних дел.
(часть пятая статьи 15 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 октября 2022 года № ЗРУ-797 — Национальная база данных законодательства, 28.10.2022 г., № 03/22/797/0967)
Статья 151. Махаллинские пункты правопорядка
Махаллинские пункты правопорядка являются структурными подразделениями органов внутренних дел, осуществляющими деятельность по охране общественного порядка, профилактике правонарушений и борьбе с преступностью непосредственно в махаллях, а также по организации взаимодействия органов внутренних дел, других органов правопорядка и общественных формирований по обеспечению безопасности и спокойствия граждан в разрезе махаллей.
Махаллинские пункты правопорядка осуществляют свою деятельность в составе:
главного инспектора, старшего инспектора, инспектора и младшего инспектора по профилактике;
инспектора по вопросам женщин, инспектора подразделения пробации, оперативного сотрудника, сотрудников патрульно-постовой службы, инспектора дорожно-патрульной службы, наряда подразделения охраны районного (городского) органа внутренних дел, введенных на основе организационно-штатной структуры;
сотрудников подразделения Национальной гвардии Республики Узбекистан и других уполномоченных государственных органов, а также представителей общественных формирований, направленных для оказания содействия в охране общественного порядка и профилактике правонарушений.
(статья 151 введена Законом Республики Узбекистан от 27 октября 2022 года № ЗРУ-797 — Национальная база данных законодательства, 28.10.2022 г., № 03/22/797/0967)
Деятельностью махаллинского пункта правопорядка руководит главный инспектор по профилактике.
Глава 3. Обязанности и права органов внутренних дел
Статья 16. Обязанности органов внутренних дел
Органы внутренних дел обязаны:
принимать в пределах своих полномочий все необходимые меры по защите прав, свобод и законных интересов граждан, собственности физических и юридических лиц, безопасности личности, общества и государства;
обеспечивать безопасность граждан в общественных местах, в том числе на улицах, площадях, в парках, на транспортных магистралях, вокзалах, в аэропортах, а также при проведении массовых мероприятий;
принимать и регистрировать, в том числе в электронной форме заявления, сообщения и иную информацию о преступлениях, других правонарушениях и происшествиях, своевременно принимать по ним меры с последующим уведомлением обратившегося в порядке, установленном законодательством;
прибывать незамедлительно на место совершения преступления, административного правонарушения, место происшествия, пресекать противоправные деяния, устранять угрозы безопасности граждан, документировать обстоятельства совершения преступления, административного правонарушения, обстоятельства происшествия, обеспечивать сохранность следов преступления, административного правонарушения, происшествия;
уведомлять в письменной форме в течение двадцати четырех часов прокурора о всех случаях проникновения сотрудников органов внутренних дел в жилые и иные помещения физических и юридических лиц вопреки воле собственников и их представителей или в их отсутствие;
организовать оказание первой медицинской или иной помощи гражданам, пострадавшим на месте совершения преступления, административного правонарушения или месте происшествия, а также гражданам, находящимся в беспомощном состоянии;
возбуждать уголовные дела по фактам преступлений, вести производство по делам об административных правонарушениях в пределах своей компетенции;
принимать меры по предупреждению, выявлению, пресечению и раскрытию преступлений, а также выявлению и установлению лиц, причастных к их подготовке и совершению;
оказывать содействие органам, осуществляющим доследственную проверку, органам дознания и следствия, суду в производстве отдельных процессуальных действий в порядке, предусмотренном Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан;
(абзац десятой части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
назначать и проводить экспертизы по уголовным делам, а в необходимых случаях до возбуждения уголовного дела, по делам об административных правонарушениях, а также исследования предметов и документов в целях осуществления оперативно-розыскной деятельности;
устанавливать личность неопознанных трупов;
принимать меры по идентификации лиц, которые по состоянию здоровья, возрасту или иным причинам не могут сообщить сведения о себе;
исполнять определения суда, постановления прокурора, следователя дознавателя и должностного лица органа, осуществляющего доследственную проверку о принудительном приводе лиц, уклоняющихся от явки по их вызову;
(абзац четырнадцатой части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
содержать под стражей лиц, отбывающих административный арест;
содержать и охранять задержанных, заключенных под стражу и осужденных в местах содержания под стражей, распределять осужденных по учреждениям по исполнению наказания;
обеспечивать условия содержания и права осужденных и лиц, заключенных под стражу, в учреждениях по исполнению наказания и местах их содержания;
осуществлять конвоирование и этапирование лиц, страдающих психическими расстройствами, для дальнейшего принудительного лечения, задержанных, заключенных под стражу и осужденных, а также лиц, подвергнутых административному аресту;
осуществлять надзор за исполнением меры пресечения в виде домашнего ареста;
приводить в исполнение уголовные наказания в виде лишения определенного права, обязательных общественных работ, исправительных работ, ограничения свободы, лишения свободы, пожизненного лишения свободы, а также иные меры уголовно-правового воздействия в соответствии с законом;
(абзац двадцаты части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
осуществлять на основании постановления суда административный надзор за лицами, освобожденными из учреждений по исполнению наказания;
исполнять решения суда о лишении права на управление транспортным средством, возмездном изъятии гражданского и служебного оружия и боеприпасов к нему, административном аресте, административном выдворении иностранных граждан и лиц без гражданства за пределы Республики Узбекистан, помещении несовершеннолетних в специализированные учебно-воспитательные учреждения;
(абзац двадцать второй части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 мая 2022 года № ЗРУ-772 — Национальная база данных законодательства, 01.06.2022 г., № 03/22/772/0460 — Вступает в силу с 2 сентября 2022 года)
осуществлять принудительное лечение осужденных к лишению свободы больных хроническим алкоголизмом, наркоманией и токсикоманией на основании приговора, определения и постановления суда;
(абзац двадцать третьей части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
обеспечивать деятельность учреждений по исполнению наказания, изоляторов временного содержания, следственных изоляторов, специальных приемников для содержания лиц, подвергнутых административному аресту, центров социально-правовой помощи несовершеннолетним органов внутренних дел, центров реабилитации лиц без определенного места жительства и кинологических подразделений органов внутренних дел;
осуществлять профилактику правонарушений, выявлять причины и условия, способствовавшие их совершению, и принимать меры по их устранению;
вести профилактический учет лиц, предусмотренных законом;
вести учет преступлений и административных правонарушений, лиц, их совершивших, потерпевших от правонарушений, объявленных в розыск, пропавших без вести, владеющих гражданским и служебным оружием, осуществлять анализ этих данных в целях планирования и проведения профилактических мероприятий;
(абзац двадцать седьмой части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 мая 2022 года № ЗРУ-772 — Национальная база данных законодательства, 01.06.2022 г., № 03/22/772/0460 — Вступает в силу с 2 сентября 2022 года)
выявлять лиц, склонных к совершению правонарушений, и проводить с ними индивидуальную профилактическую работу;
осуществлять профилактику безнадзорности и правонарушений среди несовершеннолетних;
доставлять несовершеннолетних, совершивших правонарушения или антисоциальные действия, а также безнадзорных и беспризорных в центры социально-правовой помощи несовершеннолетним органов внутренних дел, специализированные учебно-воспитательные учреждения для несовершеннолетних, нуждающихся в особых условиях содержания, воспитания и образования, либо в служебное помещение территориального органа внутренних дел;
принимать меры по социальной реабилитации и социальной адаптации;
в случаях и порядке, установленных законодательством, оказывать содействие учреждениям здравоохранения в доставлении уклоняющихся от явки по вызову лиц, которые страдают венерическими заболеваниями, вирусом иммунодефицита человека (ВИЧ-инфекцией), психическими расстройствами, хроническим алкоголизмом, наркоманией или токсикоманией, а также употребляющих психотропные или другие вещества, влияющие на интеллектуально-волевую деятельность;
принимать при авариях, катастрофах, пожарах, стихийных бедствиях и других чрезвычайных ситуациях неотложные меры по оповещению населения, спасению людей, оказанию им первой медицинской помощи, произведению оцепления (блокирования) необходимых участков местности, а также выполнять задачи по охране имущества, оставшегося без присмотра;
(абзац тридцать третий части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 24 декабря 2019 года № ЗРУ-597 — Национальная база данных законодательства, 25.12.2019 г., № 03/19/597/4193 — Вступает в силу с 26 марта 2020 года)
участвовать в обеспечении правового режима чрезвычайного положения в случаях введения его на территории Республики Узбекистан или в отдельных ее местностях;
вести учет и регистрацию транспортных средств, нарушений правил дорожного движения и дорожно-транспортных происшествий, оформлять документы о дорожно-транспортных происшествиях;
обеспечивать отстранение от управления транспортным средством лица, в отношении которого имеются основания полагать, что оно находится в состоянии опьянения, и его освидетельствование в установленном порядке на состояние опьянения;
запрещать эксплуатацию транспортных средств, техническое состояние которых не отвечает установленным требованиям безопасности, ограничивать или запрещать проведение ремонтно-строительных и других работ на улицах и дорогах, если не соблюдаются требования по обеспечению безопасности дорожного движения;
запрещать эксплуатацию дорог и железнодорожных переездов, не соответствующих стандартам, правилам и нормам безопасности дорожного движения;
вести централизованный учет и единую базу данных иностранных граждан и лиц без гражданства, пребывающих в Республике Узбекистан;
участвовать в подготовке материалов по приему в гражданство и выходу из гражданства Республики Узбекистан;
принимать меры по обеспечению охраны жизни, здоровья и имущества судей, прокуроров, следователей, дознавателей, потерпевших, свидетелей и других участников уголовного процесса, а также членов их семей при угрозе опасности;
обеспечивать сохранность изъятых у задержанных или заключенных под стражу лиц, а также найденных и сданных в органы внутренних дел документов, ценностей, вещей и другого имущества, принимать меры по их возврату законным владельцам или передаче в ведение соответствующих государственных органов или органов самоуправления граждан;
осуществлять охрану подлежащих охране государственных объектов, особо важных и категорированных объектов и иных объектов, а также имущества физических и юридических лиц, объектов торговли, сферы услуг, развлекательных и строительных объектов;
принимать неотложные меры по обеспечению сохранности бесхозяйного имущества и кладов до передачи их в ведение соответственно государственных органов, органов самоуправления граждан, гражданам или юридическим лицам;
осуществлять мероприятия по охране и сопровождению особо опасных и специальных грузов;
осуществлять выдачу и обмен идентификационных ID-карт или биометрических паспортов для выезда за границу гражданам Республики Узбекистан, идентификационных ID-карт иностранным гражданам и лицам без гражданства, проездных документов лицам без гражданства, а также разрешений на въезд в пограничную зону, регистрацию по месту постоянного проживания и временного пребывания граждан Республики Узбекистан, иностранных граждан и лиц без гражданства, рассматривать вопросы продления срока действия виз иностранным гражданам и лицам без гражданства;
(абзац сорок шестой части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 14 марта 2022 года № ЗРУ-759 — Национальная база данных законодательства, 14.03.2022 г., № 03/22/759/0213)
изымать у граждан и должностных лиц документы, имеющие признаки подделки, а также предметы, оборот которых запрещен или ограничен, находящиеся у них без соответствующего основания, с составлением протокола и вручением его копии указанным гражданам и должностным лицам;
принимать меры по приему и хранению соответствующими специализированными организациями добровольно найденных и сданных взрывчатых материалов промышленного назначения, пиротехнических изделий, наркотических средств, их аналогов, психотропных веществ, прекурсоров, порошков и чешуек алюминиевых, а также обеспечению их реализации или уничтожения;
(абзац сорок восьмой части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 мая 2022 года № ЗРУ-772 — Национальная база данных законодательства, 01.06.2022 г., № 03/22/772/0460 — Вступает в силу с 2 сентября 2022 года)
обеспечивать конфиденциальность и сохранность служебной информации, а также ставших им известными в ходе исполнения служебных обязанностей сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну;
участвовать в проведении карантинных, санитарно-эпидемиологических, экологических мероприятий и мероприятий по охране окружающей среды и принимать меры по борьбе с правонарушениями в данной области;
(абзац пятидесятый части первой статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 11 июля 2023 года № ЗРУ-854 — Национальная база данных законодательства, 12.07.2023 г., № 03/23/854/0463 — Вступает в силу с 13 октября 2023 года)
осуществлять научно-исследовательскую и организационно-методическую деятельность в сфере охранной деятельности, профилактики правонарушений, охраны общественного порядка и обеспечения общественной безопасности, а также других сферах, при выполнении возложенных на них задач развивать и использовать достижения науки и технологий, внедрять новые методы, технические и иные средства;
формировать справочно-информационные фонды, создавать криминалистическую учетно-информационную систему, вести оперативно-поисковые и кадровые учеты, государственную и иную статистическую отчетность.
Органы внутренних дел могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 17. Права органов внутренних дел
Органы внутренних дел в пределах своих полномочий имеют право:
требовать от граждан соблюдения законодательства, прекращения противоправных действий, а в случае невыполнения этих требований применять меры принуждения;
проверять при осуществлении своих служебных обязанностей у граждан документы, удостоверяющие личность, а при наличии оснований полагать, что они имеют при себе оружие, боеприпасы, взрывчатые, радиоактивные или ядовитые вещества, взрывные устройства, пиротехнические изделия, наркотические средства, их аналоги, психотропные вещества, прекурсоры либо иные предметы, оборот которых запрещен или ограничен, производить личный досмотр, досмотр их вещей, ручной клади, багажа и изымать указанные предметы, средства и вещества при отсутствии оснований для их ношения и хранения;
(абзац третий части первой статьи 17 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 мая 2022 года № ЗРУ-772 — Национальная база данных законодательства, 01.06.2022 г., № 03/22/772/0460 — Вступает в силу с 2 сентября 2022 года)
требовать от граждан покинуть место совершения преступления, административного правонарушения, место происшествия, если это необходимо для проведения доследственных и следственных действий, оперативно-розыскных и поисковых мероприятий, документирования обстоятельств или сохранения следов преступления, административного правонарушения, обстоятельств происшествия;
беспрепятственно в любое время суток входить (проникать) на территорию, в жилые и иные помещения, земельные участки, транспортные средства организаций и граждан для пресечения совершаемых преступлений, а также преследования и задержания совершающих их лиц, если промедление может поставить под угрозу жизнь и здоровье граждан, безопасность общества и государства;
находиться в жилых и иных помещениях граждан, на принадлежащих им земельных участках с их согласия, на территории и в помещениях, занимаемых организациями, с ведома их администрации или согласия собственника в целях обеспечения личной безопасности граждан и общественной безопасности, предотвращения преступлений, обнаружения и задержания лиц, их совершивших или находящихся в розыске;
в рамках расследования уголовных дел и рассмотрения дел об административных правонарушениях, проверки заявлений и сообщений о преступлениях, других правонарушениях и происшествиях посещать государственные органы и иные организации, знакомиться с необходимыми документами и материалами, а также запрашивать и получать от государственных органов, иных организаций и граждан сведения и другие необходимые документы и материалы;
осуществлять в зоне проведения антитеррористической операции личный досмотр физических лиц, досмотр находящихся при них вещей, транспортных средств и провозимых грузов, в том числе с применением технических и иных средств контроля;
вызывать в органы внутренних дел граждан, должностных лиц по делам и материалам, находящимся в производстве органов внутренних дел, получать необходимые объяснения, сведения, документы, справки и копии с них;
привлекать граждан с их согласия к сотрудничеству, поощрять граждан, оказавших помощь органам внутренних дел и отличившихся в охране общественного порядка и обеспечении общественной безопасности;
получать безвозмездно от организаций и граждан информацию, необходимую для осуществления деятельности органов внутренних дел, за исключением случаев, когда законодательством установлен иной порядок;
вносить в государственные органы, другие организации или должностным лицам обязательные для выполнения представления об устранении нарушений, а также причин и условий, способствовавших их совершению;
создавать в целях предотвращения и раскрытия преступлений и других правонарушений информационные системы с необходимыми базами данных с использованием технических и специальных средств;
задерживать, доставлять в органы внутренних дел и содержать под стражей лиц, подозреваемых в совершении преступлений, а также лиц, в отношении которых избрана мера пресечения в виде заключения под стражу, в порядке, установленном законодательством;
задерживать военнослужащих, подозреваемых в совершении преступлений, до передачи их военным патрулям, военному коменданту, командирам воинских частей;
задерживать и доставлять в органы внутренних дел лиц, совершивших административные правонарушения, в порядке, установленном законодательством;
производить регистрацию, фотографирование, звукозапись, кино- и видеосъемку, дактилоскопирование лиц, содержащихся под стражей, подвергнутых административному аресту, иных задержанных лиц при невозможности установления их личности, а также других лиц в соответствии с законом;
применять меры по контролю за лицами, освобожденными из учреждений по исполнению наказания, а также осужденными к наказаниям, не связанным с лишением свободы, либо условно осужденными;
задерживать и доставлять в специальные учреждения лиц, уклоняющихся от прохождения назначенных им принудительных мер медицинского и воспитательного характера;
доставлять в центры реабилитации лиц без определенного места жительства, а также содержать их до установления личности на основании определений судов на срок не более тридцати суток;
безвозмездно использовать возможности средств массовой информации, учрежденных государственными органами и иными организациями, для установления обстоятельств преступлений, лиц, их совершивших, розыска лиц, скрывающихся от органов, осуществляющих доследственную проверку, органов дознания, следствия, суда, уклоняющихся от отбывания уголовного наказания и административного взыскания, а также лиц, без вести пропавших;
(абзац двадцать первый части первой статьи 17 в редакции Закона Республики Узбекистан от 13 марта 2024 года № ЗРУ-920 — Национальная база данных законодательства, 14.03.2024 г., № 03/24/920/0209)
осуществлять контроль за соблюдением законодательства о безопасности дорожного движения;
принимать экзамены и выдавать удостоверения на право управления автомототранспортными средствами, вести контроль за образовательными учреждениями, осуществляющими деятельность по подготовке и переподготовке водителей;
организовывать и проводить обязательный государственный технический осмотр и регистрацию автомототранспортных средств и прицепов к ним, регулировать дорожное движение;
разрабатывать стандарты, правила и нормы безопасности дорожного движения;
осуществлять государственный экологический контроль за загрязнением атмосферного воздуха при эксплуатации автомототранспортных средств;
останавливать в случае необходимости транспортные средства и проверять документы на право управления и пользования ими, документы на транспортное средство, а также на перевозимые грузы, осуществлять совместно с водителем или лицом, сопровождающим грузы, внешний осмотр транспортных средств и грузов;
осуществлять задержание, досмотр транспортных средств и лиц, отстранять их от управления транспортным средством, изымать документы на право управления, а также доставлять их для помещения в места стоянки в случаях и порядке, предусмотренных законодательством;
осуществлять сопровождение специальных автомобилей, иностранных делегаций, автомобильных колонн, ценных, крупногабаритных и опасных грузов;
осуществлять контроль за содержанием дорог и железнодорожных переездов, оборудованием их средствами регулирования дорожного движения;
осуществлять контроль за соблюдением гражданами Республики Узбекистан и должностными лицами установленных правил паспортной системы, а также соблюдением иностранными гражданами и лицами без гражданства правил пребывания и транзитного проезда через территорию Республики Узбекистан;
входить в жилые и иные помещения граждан с их согласия с 6-00 часов до 22-00 часов при осуществлении контроля за соблюдением правил паспортного режима, а также иных правил, контроль за выполнением которых возложен на органы внутренних дел;
проводить освидетельствование лиц, подозреваемых в совершении преступлений или административных правонарушений, для определения наличия в организме алкоголя, наркотических средств, психотропных или других веществ, влияющих на интеллектуально-волевую деятельность;
доставлять граждан, находящихся в общественных местах в состоянии алкогольного, наркотического или токсического опьянения и утративших способность самостоятельно передвигаться или ориентироваться в окружающей обстановке, в пункты реабилитации и оказания медицинской помощи Министерства здравоохранения Республики Узбекистан;
входить беспрепятственно по предъявлению служебного удостоверения и специального разрешения, выдаваемого в установленном порядке, в административные, производственные, складские и подсобные помещения объектов, осуществляющих деятельность в сфере оборота гражданского и служебного оружия, боеприпасов к нему, взрывчатых материалов промышленного назначения, пиротехнических изделий, наркотических средств, их аналогов, психотропных веществ и прекурсоров, порошков и чешуек алюминиевых для осуществления возложенных на органы внутренних дел задач по контролю за соблюдением законодательства в этой сфере;
(абзац тридцать пятый части первой статьи 17 в редакции Закона Республики Узбекистан от 31 мая 2022 года № ЗРУ-772 — Национальная база данных законодательства, 01.06.2022 г., № 03/22/772/0460 — Вступает в силу с 2 сентября 2022 года)
в случаях, когда нарушение лицензионных и разрешительных требований и условий создает угрозу утраты или хищения гражданского и служебного оружия, боеприпасов к нему, взрывчатых материалов промышленного назначения, наркотических средств, их аналогов, психотропных веществ и прекурсоров, порошков и чешуек алюминиевых, производить их изъятие, требовать немедленной перевозки и помещения на хранение взрывчатых материалов промышленного назначения, пиротехнических изделий, наркотических средств, их аналогов, психотропных веществ и прекурсоров, порошков и чешуек алюминиевых в соответствующие специализированные организации, а гражданского и служебного оружия и боеприпасов к нему — в органы внутренних дел;
в установленном порядке производить изъятие, перевозку и помещение на хранение гражданского и служебного оружия, боеприпасов к нему, взрывчатых материалов, наркотических средств, их аналогов, психотропных веществ и прекурсоров, порошков и чешуек алюминиевых, находящихся в организациях и у граждан без лицензий и разрешений, принимать меры по их уничтожению;
осуществлять охрану подлежащих охране государственных объектов, особо важных и категорированных объектов и иных объектов, а также имущества физических и юридических лиц, объектов торговли, сферы услуг, развлекательных и строительных объектов на основании заключенных с ними договоров;
(абзац тридцать восьмой части первой статьи 17 исключен Законом Республики Узбекистан от 24 декабря 2019 года № ЗРУ-597 — Национальная база данных законодательства, 25.12.2019 г., № 03/19/597/4193 — Вступает в силу с 26 марта 2020 года)
(абзац тридцать девятый части первой статьи 17 исключен Законом Республики Узбекистан от 29 октября 2019 года № ЗРУ-575 — Национальная база данных законодательства, 30.10.2019 г., № 03/19/575/3972)
контролировать и координировать работу по соблюдению внутриобъектового и пропускного режима проведением контрольных проверок в ведомственных военизированных подразделениях охраны и караульных подразделениях, а также в соответствующих организациях, за исключением объектов государственных органов и иных организаций, определяемых Кабинетом Министров Республики Узбекистан;
осуществлять лицензирование и выдачу документов разрешительного характера, проводить проверки соблюдения лицензионных требований и условий в соответствии с законодательством;
осуществлять контроль за исполнением законодательства о Государственном флаге и Государственном гербе Республики Узбекистан государственными органами и иными организациями;
принимать нормативно-правовые акты, разрабатывать предложения по совершенствованию законодательства по вопросам, входящим в компетенцию органов внутренних дел;
участвовать в работе по повышению правового сознания и правовой культуры в обществе.
Органы внутренних дел могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Глава 4. Применение органами внутренних дел отдельных мер принуждения
Статья 18. Основания и порядок задержания лиц органами внутренних дел
Органы внутренних дел имеют право задерживать лиц:
подозреваемых в совершении преступлений в порядке, предусмотренном Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан;
в отношении которых избрана мера пресечения в виде заключения под стражу;
находящихся в розыске;
в отношении которых поступил запрос о выдаче;
уклоняющихся от отбывания административного ареста, административного выдворения, а также в отношении которых ведется производство по делам об административных правонарушениях, в порядке, предусмотренном Кодексом Республики Узбекистан об административной ответственности;
уклоняющихся от отбывания уголовного наказания, а также от исполнения назначенных им судом принудительных мер медицинского и иного характера;
без определенного места жительства, с последующим помещением в центры реабилитации лиц без определенного места жительства на основании определения суда;
нарушивших режим чрезвычайного положения или чрезвычайной ситуации;
уклоняющихся от выполнения всеобщей воинской обязанности;
незаконно проникших либо пытавшихся проникнуть на охраняемые объекты;
предпринявших попытку самоубийства либо имеющих признаки выраженного психического расстройства и создающих своими действиями опасность для себя и окружающих.
Задержание лиц, предусмотренных частью первой настоящей статьи, производится до установления личности и выяснения обстоятельств правонарушения, а также передачи их соответствующим государственным органам или должностным лицам.
Задержанному лицу предоставляется право на телефонный разговор или сообщение адвокату или близкому родственнику о задержании и месте нахождения, иметь защитника (адвоката) с момента задержания, а также иные права в соответствии с законом.
Задержанные лица, находящиеся при них вещи и документы, а также их транспортные средства могут подвергаться досмотру в порядке, установленном законодательством.
О каждом случае задержания несовершеннолетнего органы внутренних дел незамедлительно уведомляют его близких родственников или иных законных представителей.
О задержании военнослужащего органы внутренних дел уведомляют командование воинской части, в которой он проходит военную службу.
О задержании иностранного гражданина органы внутренних дел уведомляют Министерство иностранных дел Республики Узбекистан.
Статья 19. Оцепление (блокирование) участков местности, жилых помещений, строений и других объектов
Органы внутренних дел имеют право проводить оцепление (блокирование) участков местности по устному или письменному решению начальника управления (отдела) внутренних дел района, города и других вышестоящих руководителей при:
ликвидации последствий аварий, катастроф природного и техногенного характера и других чрезвычайных ситуаций, проведении карантинных мероприятий во время эпидемий и эпизоотий;
проведении мероприятий по пресечению массовых беспорядков и иных действий, нарушающих движение транспорта, работу средств связи и организаций;
розыске лиц, совершивших побег из-под стражи, и лиц, уклоняющихся от отбывания уголовного наказания;
преследовании лиц, подозреваемых в совершении преступления;
проведении антитеррористической операции, проверке сведений об обнаружении взрывчатых веществ или взрывных устройств либо ядовитых или радиоактивных веществ;
проведении массовых мероприятий, в том числе праздников, народных гуляний, митингов, шествий.
При оцеплении (блокировании) участков местности в случаях, предусмотренных в части первой настоящей статьи, может быть ограничено или запрещено движение транспортных средств и пешеходов, если это необходимо для обеспечения безопасности граждан и общественного порядка, проведения следственных действий, оперативно-розыскных мероприятий, охраны места совершения преступления, административного правонарушения, места происшествия, а также для защиты объектов собственности, которым угрожает опасность.
Оцепление (блокирование) может осуществляться также в отношении жилых помещений, строений и других объектов, принадлежащих физическим и юридическим лицам, если это необходимо для предотвращения угрозы жизни и здоровью граждан, которые не могут быть защищены иным способом.
При осуществлении действий, указанных в настоящей статье, органы внутренних дел принимают меры по оповещению населения о предстоящих оцеплениях (блокированиях), обеспечению нормальной жизнедеятельности населения, разъясняют гражданам наиболее удобные в создавшейся обстановке маршруты передвижения.
Статья 20. Использование транспортных средств организаций и граждан
Органы внутренних дел могут в принудительном порядке использовать транспортные средства организаций или граждан, кроме принадлежащих дипломатическим, консульским и иным представительствам иностранных государств, международным организациям и транспортных средств специального назначения, для проезда к месту стихийного бедствия, доставления в медицинские учреждения граждан, нуждающихся в срочной медицинской помощи, преследования лиц, совершивших преступления, и доставления их в органы внутренних дел, проезда к месту происшествия или сбора личного состава органов внутренних дел по боевой тревоге, с выдачей документа, подтверждающего факт их использования и идентифицирующего сотрудника органа внутренних дел, использовавшего транспортное средство.
В случае понесения расходов или убытков, причиненных в результате принудительного использования транспортных средств организаций и граждан, а также в случае причинения имущественного вреда владельцу транспортного средства, их возмещение органами внутренних дел осуществляется в порядке, установленном законодательством.
Глава 5. Применение сотрудниками органов внутренних дел физической силы, специальных средств и огнестрельного оружия
Статья 21. Условия применения физической силы, специальных средств и огнестрельного оружия
Сотрудник органа внутренних дел имеет право при исполнении служебных обязанностей на ношение, хранение закрепленного за ним огнестрельного оружия и специальных средств, применять физическую силу, специальные средства и огнестрельное оружие только в случаях и порядке, предусмотренных законом.
Сотрудник органа внутренних дел обязан проходить специальную подготовку, а также периодическую проверку на профессиональную пригодность к действиям в условиях, связанных с применением физической силы, специальных средств и огнестрельного оружия. Сотруднику, прошедшему специальную подготовку, выдается соответствующий сертификат.
Сотрудник органа внутренних дел, не прошедший проверку на профессиональную пригодность к действиям в условиях, связанных с применением физической силы, специальных средств и огнестрельного оружия, проходит аттестацию на соответствие занимаемой должности.
Применению физической силы, специальных средств и огнестрельного оружия должно предшествовать четко выраженное предупреждение о намерении их применить, за исключением случаев, когда такое предупреждение невозможно, либо когда промедление создает непосредственную опасность для жизни и здоровья граждан и сотрудника органа внутренних дел и может повлечь иные тяжкие последствия.
Применение физической силы, специальных средств или огнестрельного оружия должно соответствовать создавшейся обстановке, характеру и степени опасности действий лиц. При этом сотрудник органа внутренних дел обязан стремиться к минимизации любого вреда.
Сотрудник органа внутренних дел имеет право подготовить специальные средства или огнестрельное оружие к применению и привести их в боевую готовность, если считает, что в создавшейся обстановке могут возникнуть основания для их применения, предусмотренные настоящей статьей и статьями 23 и 24 настоящего Закона.
Гражданам, получившим телесные повреждения в результате применения физической силы, специальных средств или огнестрельного оружия, должна быть оказана первая помощь, а также приняты меры по предоставлению медицинской помощи в возможно короткий срок, а их родственники — уведомлены об этом в течение двадцати четырех часов.
О каждом случае применения физической силы, специальных средств и огнестрельного оружия сотрудник органа внутренних дел обязан немедленно доложить непосредственному начальнику.
О каждом случае причинения вреда жизни, здоровью или имуществу физических либо юридических лиц в результате применения физической силы и специальных средств, а также обо всех случаях применения огнестрельного оружия органы внутренних дел немедленно сообщают прокурору.
Превышение сотрудником органа внутренних дел полномочий при применении физической силы, специальных средств или огнестрельного оружия влечет ответственность, установленную законом.
Сотрудник органа внутренних дел не несет ответственности за вред, причиненный физическим и юридическим лицам при применении физической силы, специальных средств или огнестрельного оружия, если применение физической силы, специальных средств или огнестрельного оружия осуществлялось по основаниям и в порядке, установленном законом.
Сотрудник органа внутренних дел обязан принять меры, направленные на сохранение без изменения места происшествия, если в результате применения им физической силы, специальных средств или огнестрельного оружия гражданину нанесено телесное повреждение либо наступила его смерть.
Статья 22. Применение физической силы
Сотрудник органа внутренних дел имеет право лично или в составе подразделения (группы) применять физическую силу, в том числе боевые приемы борьбы, если не силовые способы не обеспечивают выполнение возложенных на него обязанностей, в следующих случаях:
для пресечения преступлений и административных правонарушений;
для доставления в ближайший орган внутренних дел или иной правоохранительный орган лиц, совершивших преступления или административные правонарушения, и задержания этих лиц;
для преодоления противодействия законным требованиям сотрудника органа внутренних дел.
Сотрудник органа внутренних дел имеет право применять физическую силу также в случаях, когда настоящим Законом разрешено применение специальных средств или огнестрельного оружия.
Запрещается применять физическую силу в отношении женщин с видимыми признаками беременности, лиц с видимыми признаками инвалидности, несовершеннолетних, когда их возраст очевиден или известен, кроме случаев оказания ими вооруженного сопротивления, совершения нападения, угрожающего жизни и здоровью граждан либо сотрудника органа внутренних дел.
Статья 23. Применение специальных средств
Сотрудник органа внутренних дел имеет право применять специальные средства при:
отражении нападения на гражданина или сотрудника органа внутренних дел;
пресечении преступления или административного правонарушения;
пресечении сопротивления, оказываемого сотруднику органа внутренних дел;
задержании лица, застигнутого при совершении преступления или сразу же после его совершения, пытающегося скрыться;
задержании лица, если это лицо может оказать вооруженное сопротивление;
доставлении, конвоировании и охране задержанных лиц и лиц, заключенных под стражу, подвергнутых административному аресту, а также в целях пресечения попытки побега, причинения вреда окружающим или себе;
освобождении насильственно удерживаемых лиц, захваченных зданий, помещений, сооружений, транспортных средств и земельных участков;
пресечении массовых беспорядков и иных противоправных действий, угрожающих жизни и здоровью граждан, общественной безопасности;
остановке транспортного средства, водитель которого не выполнил требование сотрудника органа внутренних дел об остановке;
выявлении лиц, совершающих или совершивших преступления или административные правонарушения;
защите охраняемых объектов, блокировании движения групп граждан, совершающих противоправные действия.
Сотрудник органа внутренних дел имеет право применять следующие специальные средства:
резиновые палки — в случаях, предусмотренных абзацами вторым — шестым, восьмым, девятым и двенадцатым части первой настоящей статьи;
слезоточивые вещества, газовое, травматическое оружие — в случаях, предусмотренных абзацами вторым — шестым, восьмым, девятым и двенадцатым части первой настоящей статьи;
наручники или иные средства связывания — в случаях, предусмотренных абзацами третьим — седьмым, девятым и двенадцатым части первой настоящей статьи;
специальные окрашивающие и маркирующие средства — в случаях, предусмотренных абзацами десятым, одиннадцатым и двенадцатым части первой настоящей статьи;
электрошоковые устройства — в случаях, предусмотренных абзацами вторым — пятым, седьмым и восьмым части первой настоящей статьи;
служебные животные — в случаях, предусмотренных абзацами вторым — седьмым, девятым, одиннадцатым и двенадцатым части первой настоящей статьи;
светозвуковые устройства отвлекающего воздействия — в случаях, предусмотренных абзацами восьмым, девятым и двенадцатым части первой настоящей статьи;
средства принудительной остановки транспортных средств — в случаях, предусмотренных абзацами девятым и десятым части первой настоящей статьи;
смирительную рубашку — в случаях, предусмотренных абзацами вторым — шестым части первой настоящей статьи;
водометы — в случаях, предусмотренных абзацами восьмым и девятым части первой настоящей статьи;
бронемашины — в случаях, предусмотренных абзацами шестым, восьмым и девятым части первой настоящей статьи;
средства защиты охраняемых объектов (территорий), блокирования движения групп граждан, совершающих противоправные действия, — в случаях, предусмотренных абзацем двенадцатым части первой настоящей статьи;
средства разрушения преград — в случаях, предусмотренных абзацами шестым, восьмым, девятым и одиннадцатым части первой настоящей статьи.
Сотрудник органа внутренних дел имеет право применять специальные средства во всех случаях, когда настоящим Законом разрешено применение огнестрельного оружия.
Применение специальных средств не должно создавать угрозу жизни, здоровью и причинения ущерба имуществу третьих лиц.
Запрещается применять специальные средства, включая газовое и травматическое оружие в отношении женщин с видимыми признаками беременности, лиц с видимыми признаками инвалидности и несовершеннолетних, когда их возраст очевиден либо известен, кроме случаев оказания ими вооруженного сопротивления или группового нападения, реально угрожающего жизни и здоровью граждан либо сотрудника органа внутренних дел, а также при пресечении незаконных собраний, митингов, демонстраций, шествий и пикетирований ненасильственного характера, которые не нарушают общественный порядок, работу транспорта, средств связи и организаций.
Запрещается:
нанесение человеку ударов резиновой палкой по голове, шее, ключичной области, животу, половым органам, в область проекции сердца;
применение водометов при температуре воздуха ниже нуля градусов Цельсия.
Водометы и бронемашины применяются по устному или письменному решению министра внутренних дел Республики Каракалпакстан, начальников главных управлений внутренних дел города Ташкента и Ташкентской области и управлений внутренних дел областей, о чем немедленно сообщается министру внутренних дел Республики Узбекистан и прокурорам Республики Каракалпакстан, города Ташкента и областей и приравненным к ним прокурорам.
(часть седьмая статьи 23 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 октября 2022 года № ЗРУ-797 — Национальная база данных законодательства, 28.10.2022 г., № 03/22/797/0967)
Перечень специальных средств, состоящих на обеспечении органов внутренних дел, утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 24. Применение огнестрельного оружия
Сотрудник органа внутренних дел имеет право применять огнестрельное оружие при:
защите граждан либо себя от нападения, если оно сопряжено с насилием, опасным для жизни или здоровья;
освобождении заложников;
задержании лица, застигнутого при совершении особо тяжкого преступления и пытающегося скрыться, если иными средствами задержать это лицо не представляется возможным;
пресечении попытки завладения огнестрельным оружием, боеприпасами, взрывчатыми веществами, транспортным средством, специальной и боевой техникой органов внутренних дел;
отражении группового или вооруженного нападения на жилища граждан, охраняемые объекты, особо важные грузы, транспортные средства, помещения государственных органов и других организаций;
задержании лица, оказывающего вооруженное сопротивление, а также лица, отказывающегося выполнять законное требование о сдаче находящихся при нем оружия, боеприпасов, взрывчатых веществ, взрывных устройств, ядовитых или радиоактивных веществ;
пресечении побега из-под стражи лиц, задержанных по подозрению в совершении преступления, лиц, в отношении которых мерой пресечения избрано заключение под стражу, осужденных к лишению свободы, а также пресечении попыток насильственного освобождения этих лиц;
остановке транспортного средства путем его повреждения, если водитель создает реальную опасность жизни и здоровью граждан и отказывается остановиться несмотря на законные требования сотрудника органа внутренних дел;
обезвреживании животного, угрожающего жизни и здоровью человека;
производстве выстрела в качестве предупреждения о намерении применить оружие, подаче сигнала тревоги или вызова помощи путем производства выстрела вверх или в ином безопасном направлении.
Перед применением огнестрельного оружия сотрудник органа внутренних дел обязан сделать предупреждение, за исключением случаев, когда его жизни или жизни граждан угрожает непосредственная опасность.
Запрещается применять огнестрельное оружие в отношении женщин, лиц с видимыми признаками инвалидности, несовершеннолетних, когда их возраст очевиден или известен, кроме случаев совершения ими вооруженного нападения, оказания вооруженного сопротивления или совершения группового нападения, угрожающего жизни и здоровью граждан либо сотрудника органа внутренних дел.
Сотрудник органа внутренних дел не имеет права применять огнестрельное оружие при значительном скоплении граждан, если в результате его применения могут пострадать случайные лица.
Перечень видов огнестрельного оружия и боеприпасов к нему, состоящих на вооружении органов внутренних дел, утверждается Президентом Республики Узбекистан. Запрещается принимать на вооружение органов внутренних дел и использовать огнестрельное оружие и боеприпасы к нему, не входящие в этот перечень.
Глава 6. Порядок и условия прохождения службы в органах внутренних дел
Статья 25. Обеспечение равенства прав граждан при прохождении службы в органах внутренних дел
Прием граждан на службу, назначение на должность, продвижение и перемещение по службе в органах внутренних дел осуществляется независимо от их пола, расы, национальности, языка, религии, убеждений, социального происхождения, общественного положения.
(текст статьи 25 в редакции Закона Республики Узбекистан от 20 сентября 2024 года № ЗРУ-963 — Национальная база данных законодательства, 21.09.2024 г., № 03/24/963/0735)
Статья 26. Прием на службу в органы внутренних дел
На службу в органы внутренних дел принимаются в добровольном порядке, на конкурсной основе граждане Республики Узбекистан в возрасте от восемнадцати до тридцати лет включительно, имеющие соответствующее образование, способные по своим личным и деловым качествам, состоянию здоровья и физической подготовке выполнять служебные обязанности сотрудника органа внутренних дел.
(часть первая статьи 26 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
В необходимых случаях в отдельные подразделения и организации органов внутренних дел могут приниматься граждане старше тридцати лет, если они к моменту достижения предельного возраста состояния на службе будут иметь право на пенсию за выслугу лет.
Перечень отдельных подразделений, организаций и должностей органов внутренних дел, в которые принимаются граждане старше тридцати лет, определяется министром внутренних дел Республики Узбекистан.
Мужчины до поступления на службу в органы внутренних дел должны отслужить срочную военную службу в Вооруженных Силах Республики Узбекистан или военную службу в мобилизационном призывном резерве либо пройти военную подготовку в высших образовательных организациях.
(часть четвертая статьи 26 в редакции Закона Республики Узбекистан от 7 сентября 2024 года № ЗРУ-957 — Национальная база данных законодательства, 09.09.2024 г., № 03/24/957/0689)
В исключительных случаях на службу в органы внутренних дел могут приниматься работники из других государственных органов и иных организаций без соблюдения требований, установленных частями первой, второй и четвертой настоящей статьи.
Граждане, являющиеся членами политических партий, принятые на службу в органы внутренних дел, на период прохождения службы приостанавливают свое членство в политических партиях.
В образовательные учреждения Министерства внутренних дел Республики Узбекистан принимаются граждане Республики Узбекистан, а также военнослужащие и сотрудники органов внутренних дел, имеющие соответствующее образование для приема на учебу.
В образовательных учреждениях Министерства внутренних дел Республики Узбекистан могут обучаться иностранные граждане в случаях и порядке, предусмотренных законодательством.
Не могут быть приняты на службу в органы внутренних дел граждане, признанные в установленном порядке недееспособными или ограниченно дееспособными, имеющие заболевания или физические недостатки, препятствующие прохождению службы, уволенные с других государственных органов по отрицательным мотивам, а также граждане, ранее осужденные за совершение преступления независимо от меры наказания, погашения или снятия судимости и применения акта амнистии.
(часть девятая статьи 26 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
Срок предварительного испытания для лиц, принятых на службу в органы внутренних дел, не может превышать трех месяцев.
Военнообязанные граждане Республики Узбекистан, принятые на службу в органы внутренних дел, в том числе слушатели и курсанты образовательных учреждений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан, являющиеся призывниками, снимаются с воинского учета и состоят на специальном учете в Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан.
Слушатели и курсанты образовательных учреждений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан по завершении срока обучения на первом курсе считаются прошедшими срочную военную службу и по месту нахождения образовательного учреждения территориальным отделом по делам обороны им выдается военное удостоверение.
Статья 27. Присяга сотрудника органа внутренних дел
Граждане, впервые принятые на службу в органы внутренних дел, принимают присягу следующего содержания:
«Я, (фамилия, имя, отчество), поступая на службу в органы внутренних дел, обязуюсь честно, добросовестно выполнять свой долг и возложенные на меня обязанности по защите конституционных прав граждан, укреплению мира, спокойствия и безопасности страны.
Клянусь быть преданным Родине и народу Узбекистана».
Статья 28. Сотрудники органов внутренних дел
Сотрудником органа внутренних дел является гражданин Республики Узбекистан, состоящий на службе в органах внутренних дел, которому присвоено специальное звание.
Порядок прохождения службы в органах внутренних дел и образцы форменной одежды устанавливаются Президентом Республики Узбекистан.
Сотруднику органа внутренних дел выдаются служебное удостоверение и жетон установленного образца, утверждаемые Министерством внутренних дел Республики Узбекистан.
Сотрудник органа внутренних дел на всей территории Республики Узбекистан независимо от занимаемой должности, места нахождения и времени по приказу начальника (командира) обязан приступить к исполнению служебных обязанностей в любое время и принимать меры к:
организации первой медицинской или другой помощи гражданам, пострадавшим на месте совершения преступлений, других правонарушений или месте происшествий, а также гражданам, находящимся в беспомощном состоянии;
спасению людей, предотвращению и пресечению правонарушений, задержанию лиц, их совершивших, охране места происшествия и информированию ближайшего подразделения органов внутренних дел в случае обращения к нему граждан с сообщениями о событиях, угрожающих их личной или общественной безопасности, либо непосредственного обнаружения таких событий.
Под исполнением служебных обязанностей сотрудника органа внутренних дел понимается:
исполнение должностных обязанностей и участие в боевых действиях;
несение службы (боевой службы);
нахождение в служебной командировке или на лечении;
нахождение на территории органов внутренних дел (воинской части) в течение установленного распорядком дня служебного времени или если это вызвано служебной необходимостью;
следование к месту службы, лечения или обратно;
прохождение сборов (военных сборов);
нахождение в плену (кроме случаев добровольной сдачи в плен), в положении заложника или интернированного;
безвестное отсутствие — до признания сотрудника безвестно пропавшим или объявления его умершим в установленном законом порядке;
действия по защите жизни, здоровья, чести и достоинства личности;
оказание помощи другим лицам или правоохранительным органам в обеспечении законности и правопорядка;
иные действия сотрудника, признанные судом совершенными в интересах личности, общества и государства.
Статья 29. Специальные звания сотрудников органов внутренних дел
Сотрудникам органов внутренних дел присваиваются следующие специальные звания:
рядовой состав — рядовой;
сержантский состав — младший сержант, сержант, старший сержант;
офицерский состав:
младший офицерский состав — лейтенант, старший лейтенант, капитан;
старший офицерский состав — майор, подполковник, полковник;
генеральский состав — генерал-майор, генерал-лейтенант, генерал-полковник.
Порядок присвоения и лишения специальных званий устанавливается Президентом Республики Узбекистан.
Статья 30. Служба в органах внутренних дел
Действие трудового законодательства распространяется на сотрудников органов внутренних дел в части, не урегулированной законодательством, регламентирующим вопросы прохождения службы в органах внутренних дел, и настоящим Законом.
Продолжительность рабочего времени для сотрудников органов внутренних дел не может превышать сорока часов в неделю.
При необходимости сотрудники органов внутренних дел могут быть привлечены к несению службы в усиленном или круглосуточном режиме.
Усиленный режим предусматривает установление для сотрудников органов внутренних дел сверхурочной работы продолжительностью не свыше четырех часов в день.
Круглосуточный режим предусматривает установление для сотрудников органов внутренних дел круглосуточное несение службы с бесплатным трехразовым питанием по месту несения службы взамен компенсации за продовольственный паек в пределах нормы общевойскового пайка, устанавливаемой для военнослужащих Вооруженных Сил Республики Узбекистан.
Введение и отмена усиленного и круглосуточного режима, а также привлечение сотрудников органов внутренних дел к участию в боевых действиях осуществляются приказом министра внутренних дел Республики Узбекистан.
Сотрудникам органов внутренних дел предоставляется ежегодный оплачиваемый отпуск продолжительностью тридцать календарных дней с предоставлением времени, необходимого для проезда к месту проведения отпуска и обратно, но не более трех дней.
Дополнительный оплачиваемый отпуск сотрудникам органов внутренних дел предоставляется при выслуге в календарном исчислении:
после десяти лет службы — продолжительностью пять дней;
после пятнадцати лет службы — продолжительностью десять дней;
после двадцати лет службы — продолжительностью пятнадцать дней.
Сотрудникам органов внутренних дел могут предоставляться и другие виды отпусков в порядке, установленном законодательством.
(часть десятая статьи 30 будет исключен с 3 января 2025 года Законом Республики Узбекистан от 29 ноября 2024 года № ЗРУ-1008 — Национальная база данных законодательства 02.12.2024 г., № 03/24/1008/0988)
Предельный возраст пребывания на службе в органах внутренних дел составляет для сотрудников рядового и сержантского составов — пятьдесят лет, офицерского состава — пятьдесят пять лет, генеральского состава — шестьдесят лет, а женщин (вне зависимости от имеющегося специального звания) — пятьдесят лет.
(части одиннадцатой и двенадцатой статьи 30 заменены частью одиннадцатой Законом Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
Сотрудники органов внутренних дел, имеющие специальные звания рядового, сержантского и офицерского состава, достигшие установленного предельного возраста, подлежат увольнению в запас или отставку.
Сотрудникам, имеющим высокую профессиональную подготовку, опыт работы на занимаемой должности и годным по состоянию здоровья для прохождения службы, с их согласия срок службы может быть продлен до пяти лет, а лицам начальствующего состава, занимающим профессорско-преподавательские должности в образовательных учреждениях Министерства внутренних дел Республики Узбекистан и имеющим ученую степень, — до десяти лет в порядке, установленном министром внутренних дел Республики Узбекистан.
(часть тринадцатая статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
Решение о продлении срока оставления на службе не исключает возможности увольнения сотрудника из органов внутренних дел по основаниям, предусмотренным настоящим Законом.
За достигнутые высокие результаты служебной деятельности, образцовое исполнение обязанностей, безупречную службу и существенный вклад в развитие и совершенствование системы органов внутренних дел, проявленное мужество и отвагу при исполнении служебного долга, а также другие особые заслуги сотрудники могут быть представлены к награждению государственными наградами Республики Узбекистан, а также ведомственными знаками отличия, учреждаемыми Министерством внутренних дел Республики Узбекистан в порядке, установленном законодательством.
Трудовые отношения рабочих и служащих органов внутренних дел регулируются трудовым законодательством.
Статья 301. Ограничения, связанные с прохождением службы в органах внутренних дел
Сотрудники органов внутренних дел не вправе:
проходить службу в органах внутренних дел с лицами, состоящими с ними в близком родстве или свойстве (родители, братья, сестры, сыновья, дочери, супруги, а также родители, братья, сестры и дети супругов), если их совместная служба приводит к непосредственному подчинению одного из них другому;
заниматься другой оплачиваемой деятельностью, кроме научной, творческой и педагогической;
заниматься предпринимательской деятельностью;
создавать субъекты предпринимательской деятельности, быть их учредителем (участником), выполнять организационно-управленческие, административно-хозяйственные функции в субъекте предпринимательской деятельности;
получать от физических и юридических лиц какие-либо вознаграждения, выгоды или подарки за выполнение или невыполнение своих служебных полномочий в их интересах;
пользоваться не предусмотренными законодательством льготами, преференциями или преимуществами в связи со своим служебным положением;
участвовать в азартных и других основанных на риске играх, в том числе посредством информационно-коммуникационных технологий;
обращаться с целью получения гражданства иностранного государства или документа, предоставляющего право на постоянное жительство в иностранном государстве;
открывать и иметь счета, владеть недвижимым и иным имуществом за пределами территории Республики Узбекистан, за исключением счетов, открытых с целью обучения, стажировки и пользования медицинскими услугами в иностранном государстве;
осуществлять свои полномочия в интересах политических партий, иных общественных объединений и их органов, за исключением случаев, связанных с осуществлением служебных обязанностей;
совершать религиозные обряды и церемонии во время прохождения службы, за исключением отдельных случаев, предусмотренных актами законодательства;
организовывать религиозные обряды и церемонии, хранить материалы и предметы религиозного содержания, за исключением случаев, связанных с осуществлением служебных обязанностей, в помещениях и на территории органов внутренних дел.
Несоблюдение ограничений, предусмотренных частью первой настоящей статьи, является основанием для привлечения сотрудников органов внутренних дел к ответственности в соответствии с законом.
(статья 301 введена Законом Республики Узбекистан от 29 ноября 2024 года № ЗРУ-1008 — Национальная база данных законодательства, 02.12.2024 г., № 03/24/1008/0988. Дата вступления в силу — 3 января 2025 года)
Статья 31. Подготовка и переподготовка сотрудников органов внутренних дел
Граждане Республики Узбекистан, принимаемые на службу в органы внутренних дел, в обязательном порядке проходят специальную профессиональную подготовку или переподготовку.
Подготовка и переподготовка профессиональных кадров для органов внутренних дел, повышение квалификации сотрудников осуществляются, как правило, образовательными учреждениями Министерства внутренних дел Республики Узбекистан, за исключением специальностей, не преподаваемых в этих учреждениях.
(часть вторая статьи 31 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
Слушатели и курсанты образовательных учреждений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан считаются находящимися на службе в органах внутренних дел, за исключением иностранных граждан.
Статья 32. Увольнение со службы сотрудника органа внутренних дел
Основаниями увольнения сотрудника органа внутренних дел со службы являются:
собственное желание (для не достигших выслуги срока службы, дающего право на получение пенсии) — на основании рапорта сотрудника;
(абзац второй части первой статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
достижение предельного возраста пребывания на службе в органах внутренних дел, установленного настоящим Законом;
выслуга срока службы, дающего право на получение пенсии, — на основании рапорта сотрудника;
(абзац четвертый части первой статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
организационно-штатные изменения;
болезнь — на основании заключения военно-врачебной комиссии о негодности к службе;
(абзац шестой части первой статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
ограниченное состояние здоровья — на основании заключения военно-врачебной комиссии об ограниченной годности к службе в органах внутренних дел и о невозможности выполнять служебные обязанности в соответствии с занимаемой должностью при отсутствии возможности перемещения по службе;
непригодность к службе в период предварительного испытательного срока;
(абзац восьмой части первой статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
несоответствие занимаемой должности вследствие недостаточной квалификации — на основании результатов аттестации;
грубое нарушение служебной дисциплины;
совершение проступка, порочащего честь сотрудника органа внутренних дел;
вступления в законную силу приговора, определения, постановления суда за совершенное преступление;
(абзац двенадцатый части первой статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
систематические нарушения служебной дисциплины при наличии у сотрудника дисциплинарного взыскания;
(абзац тринадцатый части первой статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
переход на государственную службу иного вида (без зачисления в действующий резерв кадров);
(абзац четырнадцатый части первой статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
прекращение гражданства Республики Узбекистан или приобретение гражданства иностранного государства.
Сотрудник органа внутренних дел может быть уволен со службы за несоблюдение ограничений и запретов, установленных для сотрудников органов внутренних дел настоящим Законом и иными актами законодательства.
Статья 33. Гарантии при избрании (назначении, откомандировании) сотрудника органа внутренних дел в другие органы и организации
Сотрудник органа внутренних дел, назначенный на основании указа, постановления, распоряжения, а также по согласию Президента Республики Узбекистан либо решением Кабинета Министров Республики Узбекистан в другие государственные органы или подведомственные им организации, а равно откомандированный приказом министра внутренних дел Республики Узбекистан для обучения в образовательные учреждения других государственных органов, на период исполнения обязанностей (обучения) может зачисляться в действующий резерв кадров Министерства внутренних дел Республики Узбекистан.
(часть первая статьи 33 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2019 года № ЗРУ-563 — Национальная база данных законодательства, 05.09.2019 г., № 03/19/563/3685)
После прекращения исполнения обязанностей (обучения) сотруднику органа внутренних дел предоставляется прежняя работа (должность), а при ее отсутствии — другая равноценная работа (должность).
Сотрудникам органов внутренних дел, перечисленным в части первой настоящей статьи, специальные звания присваиваются в установленном порядке независимо от последней занимаемой должности.
Период исполнения обязанностей (обучения) засчитывается сотруднику органа внутренних дел в стаж службы в органах внутренних дел для выплаты надбавки за выслугу лет, дающую право на присвоение очередного специального звания, установления оклада денежного содержания (состоящий из суммы должностного оклада и оклада по специальному званию) и назначения пенсии.
При увольнении со службы сотрудники, указанные в части первой настоящей статьи, а также члены их семей пользуются правами, льготами и преимуществами наравне с сотрудниками, уволенными из органов внутренних дел.
Глава 7. Правовая и социальная защита сотрудников органов внутренних дел
Статья 34. Гарантии правовой защиты сотрудников органов внутренних дел
Сотрудник органа внутренних дел выступает в качестве представителя государственного органа и находится под защитой государства.
Сотрудник органа внутренних дел при выполнении служебных обязанностей подчиняется только непосредственному или прямому начальнику.
Никто не имеет права вмешиваться в законную деятельность сотрудника органа внутренних дел, кроме лиц, прямо уполномоченных законом, принуждать сотрудника органа внутренних дел к выполнению обязанностей, которые законом не возложены на органы внутренних дел. При получении приказа или распоряжения, явно противоречащего закону, сотрудник органа внутренних дел имеет право отказаться от его исполнения и обязан руководствоваться законом.
Сотрудник органа внутренних дел не обязан давать какие-либо объяснения по существу находящихся в его производстве дел и материалов, а также предоставлять такие дела и материалы, в том числе затрагивающие права, свободы и законные интересы граждан, для ознакомления иначе как в случаях и порядке, предусмотренных законодательством.
Сотрудники органов внутренних дел в установленном порядке имеют право на обжалование принимаемых в отношении них решений и действий (бездействия) вышестоящим должностным лицам, прокурору или в суд.
Статья 341. Неприкосновенность сотрудников следственных подразделений органов внутренних дел
Уголовные дела в отношении дознавателей, следователей и руководителей следственных подразделений органов внутренних дел возбуждаются прокурором Республики Каракалпакстан, прокурорами города Ташкента, областей и приравненными к ним прокурорами, а в отношении следователей, руководителей подразделений и начальника Следственного департамента при Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан — Генеральным прокурором Республики Узбекистан либо его заместителями.
(статья 341 введена Законом Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
Статья 35. Социальная защита сотрудников органов внутренних дел
Социальная защита сотрудников органов внутренних дел обеспечивается путем:
охраны здоровья;
оплаты труда;
обеспечения жилой площадью;
возмещения ущерба, причиненного имуществу;
льготного пользования транспортными средствами при исполнении служебных обязанностей;
государственного пенсионного обеспечения;
государственного страхования;
оказания социальной помощи.
Законодательством могут быть предусмотрены и иные меры социальной защиты сотрудников органов внутренних дел.
Статья 36. Охрана здоровья сотрудников органов внутренних дел
Сотрудникам, военнослужащим, пенсионерам, рабочим и служащим органов внутренних дел и членам их семей, курсантам и слушателям образовательных учреждений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан бесплатно предоставляется медико-санитарное, медико-социальное обеспечение и оказывается медико-санитарная помощь медицинскими учреждениями органов внутренних дел, а также другими лечебно-профилактическими учреждениями, осуществляющими деятельность за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.
Сотрудники, военнослужащие, пенсионеры органов внутренних дел обеспечиваются льготными направлениями для получения санаторно-курортного лечения один раз в год.
Медицинские средства, изделия, инвентарь и лекарственные средства, необходимые для осуществления мероприятий по профилактике заболеваний, диагностике, лечению и оздоровлению больных, проведения медицинских осмотров и военно-медицинской экспертизы, приобретаются за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.
В необходимых случаях экстренная медицинская и плановая специализированная медицинская помощь осуществляется лечебно- профилактическими учреждениями Министерства здравоохранения Республики Узбекистан в установленном порядке.
В особых случаях направление для получения медицинской помощи прикрепленному контингенту по медицинским показаниям за пределами Республики Узбекистан осуществляется на основании заключения Специальной комиссии Министерства здравоохранения Республики Узбекистан. В таких случаях затраты на получение медицинской помощи прикрепленному контингенту осуществляются за счет внебюджетных средств Министерства внутренних дел Республики Узбекистан.
Порядок организации медико-санитарной, медико-социальной помощи и санаторно-курортного обеспечения в органах внутренних дел, медицинского освидетельствования и проведения военно-врачебной экспертизы утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 37. Оплата труда сотрудников органов внутренних дел
Виды и размеры денежного довольствия сотрудникам органов внутренних дел утверждаются Президентом Республики Узбекистан.
Сотрудники органов внутренних дел обеспечиваются денежным и продовольственным довольствием в порядке и размерах, установленных законодательством.
Статья 38. Обеспечение сотрудников органов внутренних дел жилой площадью
Сотрудники органов внутренних дел, признанные нуждающимися в жилье и в улучшении жилищных условий, в установленном порядке имеют право на получение жилой площади.
Органы внутренних дел могут иметь служебный жилищный фонд.
Сотрудникам органов внутренних дел за наем (поднаем) жилых помещений выплачивается денежная компенсация в порядке и размерах, установленных Президентом Республики Узбекистан.
Сотрудникам органов внутренних дел предоставляется право приобретения квартир с использованием льготных долгосрочных ипотечных кредитов и возмещаются затраты на приобретение земельных участков для индивидуального жилищного строительства посредством электронного онлайн-аукциона в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(часть четвертая статьи 38 в редакции Закона Республики Узбекистан от 6 июня 2022 года № ЗРУ-775 — Национальная база данных законодательства, 07.06.2022 г., № 03/22/775/0477)
Статья 39. Возмещение ущерба, причиненного имуществу сотрудника органа внутренних дел
Ущерб, причиненный имуществу сотрудника органа внутренних дел или его близких родственников в связи с исполнением служебных обязанностей, подлежит возмещению в полном объеме за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан с последующим взысканием этой суммы с виновных лиц.
Статья 40. Порядок пользования сотрудниками органов внутренних дел транспортными средствами при исполнении служебных обязанностей
Органы внутренних дел обеспечиваются специальными автотранспортными средствами, в том числе имеющими специальные световые и звуковые сигналы, цветографические схемы окраски, обозначающие принадлежность органам внутренних дел, а также иными специальными средствами.
Сотрудникам органов внутренних дел, исполняющим служебные обязанности, связанные с разъездным характером труда, производится выдача месячных проездных карточек на пользование городским пассажирским транспортом (кроме маршрутных и линейных такси) или выплата денежной компенсации в порядке и размерах, установленных законодательством.
Сотрудникам органов внутренних дел, направляющимся в служебную командировку, по предъявлению командировочного удостоверения предоставляется право на внеочередное приобретение проездных документов на все виды транспорта.
Сотрудникам органов внутренних дел, использующим в служебных поездках личный транспорт, выплачивается денежная компенсация в порядке и размерах, установленных Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 41. Государственное пенсионное обеспечение сотрудников органов внутренних дел
Сотрудники органов внутренних дел, а в случае потери кормильца члены их семей имеют право на государственное пенсионное обеспечение в порядке и размерах, установленных законодательством.
Статья 42. Государственное страхование сотрудников органов внутренних дел
Сотрудники органов внутренних дел подлежат обязательному государственному страхованию за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и иных источников, не запрещенных законодательством.
Статья 43. Оказание социальной помощи сотрудникам органов внутренних дел и их семьям
Министр внутренних дел Республики Узбекистан вправе назначать единовременные пособия сотрудникам органов внутренних дел, получившим телесные повреждения при исполнении служебных обязанностей, а также семьям погибших в порядке и размерах, установленных Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Законодательством могут быть предоставлены преимущества детям сотрудников органов внутренних дел, погибших при исполнении служебных обязанностей, при приеме на службу в органы внутренних дел и при приеме на учебу в высшие военные образовательные учреждения Республики Узбекистан.
Глава 8. Заключительные положения
Статья 44. Финансирование и материально-техническое обеспечение органов внутренних дел
Финансирование и материально-техническое обеспечение органов внутренних дел, за исключением подразделений, создаваемых на основе договоров, заключаемых с физическими и юридическими лицами, осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и иных источников, не запрещенных законодательством.
Подразделения органов внутренних дел, созданные на основе договоров с физическими и юридическими лицами, содержатся за счет средств этих лиц.
Сотрудники органов внутренних дел обеспечиваются бесплатной форменной одеждой. Нормы снабжения вещевым довольствием, а также правила ношения форменной одежды устанавливаются Министерством внутренних дел Республики Узбекистан.
В органах внутренних дел может создаваться внебюджетный фонд, порядок образования которого определяется законодательством.
Контроль за целевым использованием средств, выделяемых для органов внутренних дел, осуществляется в соответствии с законодательством.
Статья 45. Международное сотрудничество
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан осуществляет сотрудничество с правоохранительными органами других государств и международными организациями по вопросам, отнесенным к его компетенции.
Статья 46. Ответственность сотрудников органов внутренних дел
За противоправные действия или бездействие, а также ненадлежащее исполнение служебных обязанностей сотрудник органа внутренних дел несет ответственность в соответствии с законом.
Вред, причиненный физическим и юридическим лицам противоправными действиями или бездействием сотрудника органа внутренних дел, подлежит возмещению органами внутренних дел за счет средств внебюджетного фонда с последующим взысканием этой суммы с виновного лица.
Ответственность за нарушение служебной дисциплины сотрудники органов внутренних дел несут в соответствии с Дисциплинарным уставом органов внутренних дел, утверждаемым Президентом Республики Узбекистан.
Физическое или юридическое лицо, считающее, что действия или бездействие сотрудника органа внутренних дел привело к ущемлению его прав, свобод и законных интересов, вправе обжаловать эти действия или бездействие в вышестоящий в порядке подчиненности орган, прокурору либо в суд.
Статья 47. Ответственность за нарушение законодательства об органах внутренних дел
Лица, виновные в нарушении законодательства об органах внутренних дел, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 48. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 49. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу по истечении шести месяцев со дня его официального опубликования.
Исполняющий обязанности Президента Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
16 сентября 2016 г.,
№ ЗРУ-407
(Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2016 г., № 38, ст. 438; 2017 г., № 24, ст. 487, № 37, ст. 978; Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317, 2019 г., № 2, ст. 47, 05.09.2019 г., № 03/19/563/3685, 11.09.2019 г., № 03/19/566/3734; 30.10.2019 г., № 03/19/575/3972; 25.12.2019 г., № 03/19/597/4193; 14.03.2022 г., № 03/22/759/0213, 01.06.2022 г., № 03/22/772/0460, 07.06.2022 г., № 03/22/775/0477; 28.10.2022 г., № 03/22/797/0967; 12.07.2023 г., № 03/23/854/0463; 14.03.2024 г., № 03/24/920/0209; 09.09.2024 г., № 03/24/957/0689; 21.09.2024 г., № 03/24/963/0735; 02.12.2024 г., № 03/24/1008/0988)