Buxoro viloyat prokuraturasi “ROSTEXSTROY” masʼuliyati cheklangan jamiyati manfaatida xoʻjalik sudiga murojaat qilib, Buxoro viloyat bojxona boshqarmasidan 4545592,82 soʻm ortiqcha toʻlangan bojxona toʻlovlarini undirishni soʻragan.

Birinchi instansiya sudining hal qiluv qarori bilan daʼvo qanoatlantirilgan.

Apellatsiya instansiyasi sudining 2010-yil 27-yanvardagi qarori bilan hal qiluv qarori oʻzgarishsiz qoldirilgan.

Kassatsiya shikoyatida sud qarorlarini bekor qilib, daʼvoni rad etish soʻralgan.

Sudlov hayʼati shikoyat vajlarini muhokama qilib, ishdagi hujjatlarni oʻrganib chiqib, quyidagilarga koʻra sud qarorlarini oʻzgarishsiz qoldirishni lozim topadi.

Ishdagi hujjatlarga koʻra, “ROSTEXSTROY” masʼuliyati cheklangan jamiyati 2009-yil 30-apreldagi 09/38-sonli shartnomaga asosan Turkiya Respublikasining “BERSA TEKSTIL VE KIMYA SANAYI LTD” kompaniyasidan 21030 t. “pigment” va “berkolin” mahsulotlarini 25680 AQSh dollariga sotib olib, 2009-yilning iyulida Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kelgan.

“ROSTEXSTROY” masʼuliyati cheklangan jamiyati Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirilgan ushbu mahsulotlarning qiymatini shartnomada belgilangan narxlarda hisoblab, bojxona deklaratsiyalarini bojxona organiga taqdim qilgan. Ammo, bojxona organi mahsulotlar uchun bojxona qiymatini rezerv usulda belgilashni talab qilgan va daʼvogar mahsulotni qisqa muddatlarda bojxonadan oʻtkazish uchun davlat bojxona xizmati organi belgilagan summa hisobidan bojxona toʻlovini toʻlashga majbur boʻlgan.

Olib kelingan mahsulotlar uchun bojxona toʻlovlarini hisoblashda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 1998-yil 13-yanvarda 390-son bilan roʻyxatga olingan “Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kelinadigan tovarlarning bojxona qiymatini belgilash boʻyicha” Yoʻriqnoma 2.1-bandining oltinchi xatboshisida koʻrsatilgan oltinchi usul, yaʼni rezerv usulidan foydalanilgan.

Lekin, “Boj tarifi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 23-moddasida agar tovarning bojxona qiymatini boshqa usullar yordamida aniqlash mumkin boʻlmasa, baholanayotgan tovarlarning bojxona qiymati bojxona organida mavjud boʻlgan narxlarga doir axborot asosida belgilanishi koʻrsatilgan.

Yuqorida qayd etilgan Yoʻriqnomaning 2.6-bandida oltinchi usul rezerv usul hisoblanishi, u bojxona qiymatini belgilash uchun bundan oldingi usullardan hech birini qoʻllab boʻlmaganida qoʻllanilishi qayd etilgan.

Dyemak, bojxona organi daʼvogar tomonidan olib kelingan mahsulotlarning bojxona qiymatini oltinchi usul boʻyicha hisoblab, daʼvogardan 4545592,82 soʻm ortiqcha bojxona toʻlovi undirgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Xoʻjalik protsessual kodeksining 55-moddasiga koʻra, ishda ishtirok etuvchi har bir shaxs oʻz talab va eʼtirozlariga asos qilib keltirayotgan holatlarni isbotlashi kerak boʻlsa-da, bojxona organi olib kelingan tovarlar qiymatini oltinchi usuldan oldingi usullar boʻyicha hisoblash mumkin emasligini isbotlab bermagan.

Shu sababli, birinchi instansiya sudi daʼvoni toʻgʻri qanoatlantirgan, apellatsiya instansiyasi sudi esa hal qiluv qarorini asosli ravishda oʻzgarishsiz qoldirgan.

Qayd etilganlarga koʻra, sudlov hayʼati sud qarorlarini oʻzgarishsiz qoldirishni lozim topadi.