Taʼkidlash joizki, jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida mahalliy eksport qiluvchi korxonalarni qoʻllab-quvvatlash va eksport mahsulotlari ishlab chiqarish koʻpaytirilishini ragʻbatlantirish maqsadida imtiyoz va afzalliklarning kompleks tizimi yaratildi. Buning natijasida, jahon bozorlaridagi konyukturaning sezilarli oʻzgarishlariga qaramay, oxirgi 5 yil ichida mahsulotlar eksporti 1,67 barobar oʻsdi, uning tuzilmasini diversifikatsiya qilish taʼminlanmoqda — eksport umumiy hajmida tayyor mahsulotlarning ulushi 68,5 foizdan ortiqni tashkil etadi.

Tovarlarni eksportga yetkazib berishda rasmiylashtirish tartibotlari sezilarli darajada soddalashtirildi va arzonlashtirildi. Bojxona rasmiylashtiruvi, deklaratsiyalash, sertifikatlash, sanitariya-epidemiologiya nazorati va bojxona rasmiylashtiruvining boshqa tartibotlari bir vaqtning oʻzida amalga oshirilishini taʼminlaydigan “bir darcha” tamoyili boʻyicha eksport bitimlarining bojxona rasmiylashtiruvi mexanizmlari bosqichma-bosqich joriy etilmoqda.

Eksport qiluvchi korxonalarga, birinchi navbatda, kichik biznes subyektlariga mahsulotlarni standartlashtirish va sertifikatlashtirish, ularni tashqi bozorlarga olib chiqish masalalarida koʻmaklashish boʻyicha ixtisoslashgan tuzilmalar tashkil etildi.

Shu bilan birga, tan olish joizki, qurilish materiallari, oziq-ovqat, charm-poyabzal, tikuvchilik, chinni-fayans, farmatsevtika, mebel, elektrotexnika sanoati kabi tarmoqlarda eksport hajmi oshmayapti. Eksport mahsuloti ishlab chiqarish bilan deyarli shugʻullanmayotgan korxonalar faoliyat koʻrsatishda davom etmoqda.

Bu, birinchi navbatda, koʻpchilik korxonalar rahbarlarining fikrlash doirasi torligi va noqobilligi, ishlab chiqarishni yangilash va modernizatsiya qilish, mahsulot sifatini tubdan yaxshilash, ularni standartlashtirish va sertifikatlashtirish, mahsulot sotish bozorlarini izlash rejalarining mavjud emasligi bilan bogʻliq.

Oxir oqibatda — bu Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan haqiqiy raqobatni shakllantirish va rivojlantirish hamda imtiyoz va bojxona afzalliklari tizimidan toʻgʻri foydalanish masalalariga yetarlicha eʼtibor qaratilmaganligi natijasidir.

Davom etayotgan jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida eksportga yetkazib berish hajmi va turlarini koʻpaytirish, raqobatbardosh, eksportga yoʻnaltirilgan mahsulotlar ishlab chiqaruvchi korxonalarni ragʻbatlantirish, ularga mahsulotlarini yangi jahon va mintaqaviy bozorlarga olib chiqishda koʻmaklashish maqsadida:

1. Respublikada eksportga mahsulot ishlab chiqarishni koʻpaytirishni ragʻbatlantirish maqsadida eksport qiluvchi korxonalar uchun ilovaga muvofiq soliq imtiyozlari va afzalliklari tizimi yaratilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Vazirlar Mahkamasi bir hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Moliya vazirligi, Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi mutaxassislarini jalb etgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari U.U. Rozuqulov boshchiligida Maxsus ekspert komissiyasini tashkil etsin.

Maxsus ekspert komissiyasi (U.U. Rozuqulov) uch oy muddatda eksportga mahsulot ishlab chiqarmaydigan va ishlab chiqargan mahsulotlarni eksport qilish masalalari bilan shugʻullanmaydigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar roʻyxatini koʻrib chiqsin, ularning ushbu masala boʻyicha rezerv va imkoniyatlarini oʻrgansin hamda Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish uchun zarur takliflarni kiritsin.

Vazirlar Mahkamasi oʻz majlisida ushbu masalalarni muhokama qilsin hamda respublikada eksportga yetkazib beriladigan mahsulotlar hajmi va turlarini koʻpaytirish borasidagi ishlarning ahvolini tubdan yaxshilash boʻyicha taʼsirchan chora-tadbirlarni amalga oshirsin.

Eksportga mahsulot ishlab chiqarish hajmini koʻpaytirish korxonalar rahbarlarining faoliyatini baholashdagi eng muhim mezonlardan biri sifatida koʻrib chiqilsin.

3. Sifatni boshqarishning zamonaviy tizimlarini keng joriy etish va mahsulotlarning xalqaro standartlarga muvofiqligini sertifikatsiyadan oʻtkazish korxonalarning eksportga yetkazib berishga moʻljallangan mahsulotlar ishlab chiqarishni koʻpaytirish boʻyicha eng muhim vazifasi deb hisoblansin.

Vazirlar Mahkamasi Komplekslarining rahbarlari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, “Oʻzstandart” agentligi bilan birgalikda uch oy muddatda korxonalar tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar roʻyxatini va ularning qanchasi xalqaro standartlarga muvofiqligi boʻyicha sertifikatlanganligini puxta oʻrganib chiqsin hamda oʻtkazilgan tahlil natijalariga koʻra Vazirlar Mahkamasiga sertifikatlangan mahsulotlar turlari miqdorini koʻpaytirish boʻyicha aniq takliflar kiritsin.

4. Maxsus ekspert komissiyasiga (U.U. Rozuqulov) Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Moliya vazirligi va Iqtisodiyot vazirligi taqdimnomasi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining ishlab chiqaruvchi korxonalari va tashqi savdo kompaniyalariga mahsulotlarni jahon bozorida real shakllangan narxlar boʻyicha, shu jumladan, tannarxidan past qiymatda eksport qilishga ruxsat berish bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqish hamda oʻz takliflarini Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish uchun kiritish huquqi berilsin.

5. Mahalliy tovar (ish, xizmat) ishlab chiqaruvchi korxonalarga:

xalqaro moliya institutlari, donor mamlakatlar, xorijiy davlatlar hukumatlari, boshqa norezidentlar mablagʻlari hisobidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalga oshiriladigan loyihalar boʻyicha xalqaro tenderlarda xorijiy qatnashchilar bilan teng sharoitlarda, jumladan ishlab chiqarilgan tovar (ish, xizmat)larni yetkazib berishga chet el valyutasida shartnomalar tuzgan holda ishtirok etish;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydalanish nazarda tutilgan oʻzida ishlab chiqarilgan tovar (ish, xizmat)larni yetkazib berishga toʻgʻridan-toʻgʻri bitimlar shartida norezidentlar bilan xorijiy valyutada shartnomalar tuzish huquqi berilsin.

Belgilansinki, mazkur bandda koʻrsatilgan shartnomalar maʼlumotlarni Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga kiritgan va eksport qiluvchi korxonalardek soliq imtiyozlari berilgan holda eksport shartnomalariga tenglashtiriladi.

6. 2012-yil 1-apreldan boshlab yangi qurilish, mavjud ishlab chiqarishlarni modernizatsiyalash va texnologik yangilashga valyuta kreditlari boʻyicha asosiy qarzni qaytarishga joriy toʻlovlar boʻyicha yoʻnaltiriladigan valyuta tushumi qismini vakolatli banklarga majburiy sotishdan asosiy qarz batamom toʻlab boʻlinadigan muddatga qadar ozod qilinsin.

7. Sifatni boshqarish tizimlarini joriy etish, mahsulotlarning xalqaro standartlarga muvofiqligini sertifikatsiyadan oʻtkazish, shuningdek laboratoriya testlari va sinovlarini oʻtkazish komplekslarini xarid qilishga yoʻnaltiriladigan mablagʻlarga yangi texnologik uskunalarni sotib olishda nazarda tutilgan yagona soliq toʻlovi boʻyicha soliq solinadigan bazani kamaytirishning amaldagi tartibi mikrofirmalar va kichik korxonalar uchun tadbiq etilsin.

8. Tijorat banklariga eksport operatsiyalari boʻyicha faktoring xizmatlarini amalga oshirishning cheklangan muddatini 60 kundan 90 kunga uzaytirgan holda eksport operatsiyalari boʻyicha faktoring xizmatlarini amalga oshirish hajmini kengaytirish tavsiya etilsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Adliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Moliya vazirligi, Markaziy bank hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

10. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh.M. Mirziyoyev zimmasiga yuklansin.

1. Aksiz toʻlanadigan tovarlarni ularning ishlab chiqaruvchilari tomonidan eksportga realizatsiya qilishga aksiz soligʻi solinmaydi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan aksiz toʻlanadigan tovarlarning ayrim turlari bundan mustasno (Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi, 230-modda).

2. Tovarlarni chet el valyutasida eksportga realizatsiya qilish (qimmatbaho metallar bundan mustasno) oborotiga nol darajali stavka boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi solinadi (Soliq kodeksi, 212-modda).

3. Eksport qiluvchi korxonalar (xom ashyo tovarlarini sotish bundan mustasno) uchun foyda soligʻi va mulk soligʻi stavkasi umumiy sotish hajmida oʻzi ishlab chiqargan va erkin almashtiriladigan valyutaga sotilgan tovar (ish, xizmat)lar eksportidagi ulushiga bogʻliq holda kamaytiriladi:

eksport ulushi 15 foizdan 30 foizgacha miqdorda boʻlganida — 30 foizga;

eksport ulushi 30 va undan koʻproq foiz boʻlganida — 2 marotaba.

(Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2000-yil 5-iyundagi “Eksport mahsuloti ishlab chiqaruvchilarni ragʻbatlantirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF–2613-sonli Farmoni).

4. Mikrofirmalar va kichik korxonalar uchun yagona soliq toʻlovi stavkasi quyidagicha kamaytiriladi:

umumiy sotish hajmida eksport ulushi 15 foizdan 30 foizgacha boʻlganida 30 foizga;

eksport ulushi 30 va undan koʻproq boʻlganida — 2 marotaba.

(Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2000-yil 5-iyundagi “Eksport mahsuloti ishlab chiqaruvchilarni ragʻbatlantirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF–2613-sonli Farmoni).

5. 2016-yil 1-yanvarga qadar respublikadagi oʻz mahsuloti hajmining, jumladan yarim tayyor mahsulotlarining (kalava, gazlama, trikotaj gazlama va paxta yigirish chiqindilari) 80 foizi va undan ortigʻini erkin almashtiriladigan valyutaga sotadigan toʻqimachilik sanoati korxonalari mulk soligʻi toʻlashdan ozod qilingan.

(Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 28-martdagi “Toʻqimachilik sanoati korxonalarini jadal rivojlantirishni ragʻbatlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-1512-sonli qarori).

6. Tovar (ish, xizmat)larning barcha turlariga eksport bojxona bojlari va spetsifik tovarlardan tashqari boshqa tovar (ish, xizmat)lar eksportini litsenziyalash bekor qilingan.

(Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1997-yil 10-oktabrdagi “Tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksportini ragʻbatlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF–1871-sonli Farmoni).

7. Tovarlarni eksport qilishda toʻlanadigan bojxona rasmiylashtiruvi yigʻimlarining amaldagi stavkasiga qaraganda oʻrtacha 2 marotabaga kamaytirilgan yangi stavkalari tasdiqlangan.

(Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 25-avgustdagi “Byurokratik toʻsiqlarni bartaraf etish va tadbirkorlik faoliyati erkinligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ–1604-sonli qarori).

8. Mikrofirmalar va kichik korxonalar oʻzi ishlab chiqargan tovar (ish, xizmat)larni eksport qilishdan tushadigan valyuta tushumining 50 foizini majburiy sotishdan ozod etilgan.

(Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 24-avgustdagi “Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni yanada rivojlantirish uchun qulay ishbilarmonlik muhitini shakllantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF–4354-sonli Farmoni).