25.02.2010 yildagi 83-son
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi Sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi “Sanoatkontexnazorat” boshligʻining buyrugʻi, 25.02.2010 yildagi 83-son
Кучга кириш санаси
11.03.2010
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasi Sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi “Sanoatkontexnazorat” boshligʻining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
buyrugʻi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
PORTLAShDAN HIMOYaLANGAN VENTILYaTORLARNING TUZILIShI, MONTAJ QILINIShI VA XAVFSIZ EKSPLUATATSIYA QILISh QOIDALARINI TASDIQLASh TOʻGʻRISIDA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan kelishilgan holda texnik hujjat deb topilgan. 2010-yil 11-mart, 6-24/11-2219/6-son]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasining “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 39-son, 386-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 10-iyuldagi 323-son “Sanoatda konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari toʻplami, 2004-y., 7-son, 64-modda) qaroriga muvofiq buyuraman:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarning tuzilishi, montaj qilinishi va xavfsiz ekspluatatsiya qilish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan kelishilib, normativ texnik hujjat sifatida eʼtirof etilgan kundan boshlab kuchga kiritilsin va koʻpaytirilsin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Inspeksiya boshligʻi I. XOLMATOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2010-yil 25-fevral,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
“SANOATKONTEXNAZORAT” davlat inspeksiyasi boshligʻining 200 yil 25-fevraldagi 83-sonli buyrugʻiga
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
PORTLAShDAN HIMOYaLANGAN VENTILYaTORLARNING MONTAJ QILINIShI VA XAVFSIZ IShLATILIShIGA OID
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mazkur “Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarning montaj qilinishi va xavfsiz ishlatilishiga oid qoidalar” (keyingi oʻrinlarda — Qoidalar deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 39-son, 386-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 10-iyuldagi 323-son “Sanoatda konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari toʻplami, 2004-y., 7-son, 64-modda) muvofiq ishlab chiqilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 - §. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Mazkur Qoidalar Sanoat xavfsizligi sohasida ish yurituvchi hamda “Sanoatkontexnazorat” davlat inspeksiyasi nazoratidagi, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, barcha tashkilotlar uchun taalluqlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Qoidalar kimyo, neftkimyo va neftni qayta ishlash sanoatida portlashdan himoyalangan ventilyator va tizimlarni ishlatishda sanoat xavfsizligini taʼminlashga, avariyalarning, ishlab chiqarishdagi jarohatlanish holatlarining oldini olishga qaratilgan talablarni belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Qoidalar quyidagi holatlarda ishlatishga moʻljallangan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a) zaharli moddalar hamda bugʻ va portlash-yongʻindan xavfli bugʻ-havo aralashmasini hosil qilishga moyil moddalarni ishlatish va saqlash bilan bogʻliq neft va gazni qayta ishlash, kimyo, neftkimyo va boshqa ishlab chiqarishlardagi obyektlarni loyihalash, qurish, kengaytirish, qayta qurish, texnik jihatdan qayta jihozlash, konservatsiyalash va xavfli ishlab chiqarish obyektlarini tugatishda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b) portlashdan himoyalangan ventilyatorlarni loyihalash, yasash, sinash, montaj qilish, sozlash, taʼmirlash, texnik diagnostikasini bajarish boʻyicha ishlar oʻtkazish va ularni ishlatishda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2 - §. Asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlar yordamida shamollatish tizimlarini loyihalash, qurish, qayta qurish, texnik jihatdan qayta jihozlash va ishlatish sanoat xavfsizligi, yongʻin xavfsizligi, elektr qurilmalar tuzilishi, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar hamda mazkur Qoidalar talablariga asosan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlar, maxsus vazifalarni bajaradigan ventilyatordir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Portlashdan xavfli ishlab chiqarishlar uchun ventilyatorlar turi va ularni yasash, ventilyatorlar aylantiradigan portlashdan xavfli aralashmaning turkumi va guruhidan kelib chiqib, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga asosan aniqlanadi (Ilova 1).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Normativ hujjatlarda aniqlangan resursni ishlab tugatgan ventilyatorlar, ularni ishlatishda davom ettirish imkonini aniqlash maqsadida, texnik koʻrikdan oʻtkaziladi va ularga texnik xizmat koʻrsatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Maʼlum turkum va guruhga mansub portlashdan xavfli aralashmalarni qoʻzgʻatishga moʻljallangan ventilyatorlar, faqat pastroq turkum va guruhga mansub portlashdan xavfli boshqa aralashmalarni qoʻzgʻatish uchun qoʻllanilishi mumkin (Ilova 2).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3 - §. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarni montaj qilish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Ventilyatorlarni montaj qilish va sozlash ishlari texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar, yasagan zavod instruksiyalari, pasport va mazkur Qoidalar talablariga asosan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Portlashdan xavfli korxonalarda yangi ishga tushiriladigan ventilyatorlarni montaj qilishni, odatda, ixtisoslashgan tashkilot yoki korxonalar amalga oshiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ishlab turgan korxonalarda taʼmirlangan ventilyatorlarni montaj qilish yoki ularni almashtirish ishlarini korxona boʻyicha buyruq orqali maxsus tayinlangan brigada bajaradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Yuklash-ortish ishlari normativ hujjatlar talablariga asosan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Tebranish tezligi 2 mm/s dan ziyod tebranishlarga moyil obyektlarda ventilyatorlar oʻrnatish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Ventilyatorlarni montaj qilish, ishlatish va taʼmirlash uchun ularni xavfsiz va qulay qilib joylashtirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Ventilyatorlarni boshqarish organlari elektroenergiya oʻchirilganda, soʻng elektroenergiya berilishi tiklangan holda, dvigatellar oʻz-oʻzidan tizimga ulanib ketishining oldini oluvchi vositalar bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Yongʻin yoki avariyalarda — har qaysi xonaning maxsus talablaridan kelib chiqqan holda, ventilatsiya qurilmalari ularni oʻchirilishi yoki yoqilishi uchun masofadan turib — distansiyali moslamalarga ega boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Ishlab chiqargan korxona tomonidan qismlarga ajratilgan holda keltirilgan ventilyatorlarni, ular yigʻilib, faqat kerakli rejimda ishlashi tekshirilgandan soʻnggina montaj qilinishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ventilyatorlarning yigʻilishi va fundamentga mahkamlanishi, zarur mustahkamlikni taʼminlashi, ularning deformatsiyalanishi va siljishiga yoʻl qoʻymasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Montaj qilishdan avval quyidagilarni amalga oshirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a) loyiha hujjatlariga koʻra, portlashdan himoyalangan ventilyator va dvigatelni koʻzdan kechirish va ularni oʻrnatish joyi va montaj qilinadigan poydevorni aniqlab solishtirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b) dvigatel izolatsiyasining qarshiligi va boltli tutashmalar mahkamligini (dvigatel va ventilyator korpusini stanina yoki poydevorga ishchi gʻildirak mahkamlanganligi, podshipnik korpuslarini) tekshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
v) ishchi gʻildirak hamda kollektor (radial ventilyatorlar uchun) va ishchi gʻildirak hamda obechayka korpusi (oʻqli ventilyatorlar uchun) orasidagi oʻqli va radial tirqishlarni tekshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
g) tebranma izolyatorlarning rezinali tarang elementlari sifatini tekshirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarda shikastlanishlar aniqlansa yoki ular butlanmagan holda keltirilgan boʻlsa, ularni ishga tushirishga yoʻl qoʻyilmaydi, bu holda dalolatnoma tuzilib, ishlab chiqargan tashkilot yoki tovar yetkazuvchiga qaytariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Amaldagi portlashdan xavfli ishlab chiqarish sharoitlarida, montaj qilinadigan ventilyatorlarni, portlashdan xavfli zonadan tashqarida, maxsus ajratilgan joylarda oʻramdan ochib olish, konservatsiyadan chiqarish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Gaz-bugʻ-havo aralashmasi ishlab chiqarish texnologik sxemasiga biriktirilgan ventilyatorga kirishi oldida, portlashdan xavfli darajagacha boʻlgan konsentratsiyalar toʻgʻrisida signal beruvchi sezdirgich (datchik)lar oʻrnatilib, boshqaruv xonasiga, zarurat boʻlganda, avariyaga qarshi avtomatik himoyalash tizimiga (AHT) ulanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Havo oqib keluvchi ventilyatorlarni ishlab chiqarishning barcha ishlash tartibi (rejimi)da ventilatsiya tizimiga portlashdan xavfli bugʻlar, gaz, chang kirmaydigan joylarga oʻrnatish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Mahalliy soʻrish ventilyatorlarida, u bilan konstruktiv bogʻliq texnologik uskunalar ventilyatorlari ishlamaganda, tizimga ulanishini istisno qiluvchi blokirovkalar oʻrnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Tebranma izolyatorlarni har biriga yuklanish bir maromda taqsimlanadigan qilib oʻrnatish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarni portlashdan xavfli ishlayotgan korxonalarda montaj qilishda, uchqun chiqarmaydigan asbob va moslamalardan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Haydovchi va soʻruvchi havooʻtkazgichlar ventilyator bilan yumshoq kirgizma orqali ulanadi. Ulanma zich (germetik) boʻlishi kerak. Ventilyator va havooʻtkazgichlar tizimi yopiq elektr zanjir hosil qilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Ishchi gʻildirak oson aylanishini va kirish patrubkasiga boʻr bilan nazorat chiziqlari qoʻyib disbalans yoʻqligini tekshirgandan soʻnggina havooʻtkazgichlarni ventilyatorga ulab ishlatish mumkin (ishchi gʻildirak ikki-uch karra aylantirilganda, bir joyda toʻxtashi mumkin emas).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Ventilyatorga begona predmetlar kirishini yoʻq qilish uchun havooʻtkazgichning soʻruvchi uchastkasida zarurat boʻlsa “choʻntak” (qoʻzgʻaluvchi muhit pastdan beriladi) yoki yacheykasining oʻlchami koʻpi bilan 12 x 12 mm li toʻsish panjara (toʻr)lari oʻrnatilishi nazarda tutiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Ventilyatorlar xonadan tashqarida oʻrnatilsa, ular uchun maxsus pana (ayvon) lar qurish kerak. Bu holda montaj qilishda va ishlatganda, texnik xizmat koʻrsatish qulayligini taʼminlash darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Ventilyatorning barcha aylanadigan qismlarida, xodimlarga shikast yetkazmaydigan toʻsiqlar mavjud boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarni yertutashtirish elektr uskunalarni tuzilish qoidalariga asosan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Montaj qilingandan soʻng ventilyatorlarni atmosfera havosida sinab ishlatib koʻrish darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Ventilyatorlarni ishga tushirishdan avval quyidagilarni tekshirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a) dvigatel vallari va ishchi gʻildirak vali uzellari moylanganligini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b) sovuq paytlarda ishchi gʻildirakda muz yoʻqligini va ventilyatorlarning elastik kirgizmalari muzlamaganligini tekshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
v) ventilyatorlar korpuslari, dvigatellari ishonchli yertutashganligini va zarurat boʻlsa, dvigatel yertutashganligini va zarurat boʻlsa, dvigateldan statik elektr tokini chetlanishini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Sinab ishga tushirish jarayonida, normativ hujjatlar talablariga asosan, ventilyator, dvigatellar, uzellar hamda detallar montaj qilinish sifatini, podshipniklar qizish haroratini, tebranish va boshqa parametrlarni tekshirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Qattiq tebranishda zarbalar, begona shovqin, olov yoki tutun paydo boʻlganda, dvigatel korpusi, podshipniklar korpusi va ventilyatorning boshqa qismlarining harorati oshib ketganda, portlashdan xavfli ventilyatorlar ishini darhol toʻxtatish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Ventilyatorlarni ishga tushirish dastlabki sinovlar oʻtkazilib, qabul qilish akti normativ hujjatlar talablariga asosan boshqa ishlatish hujjatlari rasmiylashtirilgandan soʻng ishlatishga topshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Portlashdan xavfli zonalar va portlashdan xavfli aralashmalar klasslari va mazkur Qoidalarga koʻra, mazkur portlashdan xavfli zona uchun portlashdan himoyalash talablariga javob bermaydigan ventilyatorlar hamda ularga oʻrnatilgan elektr yuritmalarni oʻrnatish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4 - §. Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarni ishlatish va texnik xizmat koʻrsatish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Ventilyatorlarni ishlatish, mazkur Qoidalar, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar, tayyorlovchi-zavod yoʻriqnomalari ventilyatorlarga pasportlar, portlash-yongʻindan xavfli kimyo, neftkimyo va neftni qayta ishlash korxonalari uchun portlashdan xavfli umumiy qoidalar, portlashdan himoyalangan ventilyatorlarni taʼmirlash va ularga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha yoʻriqnomalar, ventilyatorlarni ishlatish boʻyicha ishlab chiqarish yoʻriqnomalari va elektr qurilmalarning tuzilish qoidalari talablariga asosan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Ventilyator yordamida qoʻzgʻatiladigan portlashdan xavfli aralashmalar konsentratsiyasi portlashning pastki konsentratsiya chegarasining 50 % dan oshmasligi darkor. Nazoratni, uzluksiz ishlab turadigan asboblar bilan, tovushli signalni operatorga, zarur boʻlsa, avariyaga qarshi (PAZ) tizimiga chiqarish orqali amalga oshirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Avariyali holatlarda portlashdan xavfli konsentratsiyadagi aralashmalar paydo boʻlganda, texnologik uskuna butunlay toʻxtaguncha va portlashdan xavfli aralashma xonadan chiqarib yuborilguncha ventilyatorlar ishlab turishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Ventilyatorlarga texnik xizmat koʻrsatish, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga koʻra ishlab chiqilgan texnik xizmat koʻrsatish yoʻriqnomasiga asosan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Ventilyatorlar sozligi va ishlashini smenada kamida bir marta ishlatuvchi personal tekshirib, natijalarini smena jurnalida qayd etadi. Portlashdan himoyalanish shartlari buzilgan ventilyatorlarni ishlatish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Tarkibida ruxsat etilgan meʼyorlardan ortiqcha portlashdan xavfli changlar boʻlgan, ventilyator tomonidan qoʻzgʻatiladigan muhitni ventilyatorga berishdan avval tozalash zarur. Ventilyatorning havo oqib oʻtadigan qismini muntazam tozalashni, tashkilotda ishlab chiqilgan, texnik rahbar tomonidan tasdiqlangan jadvalga asosan bajarish kerak. Tozalash davriyligi, ventilyatorlarni ishlatish tajribasiga asosan, choʻkindi mahsulotning fizik-mexanikaviy xususiyatlari va qoʻzgʻatiluvchi havo-chang aralashmasi parametrlariga qarab belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Portlashdan xavfli tajovuzkor muhitni qoʻzgʻatuvchi ventilyatorlarni ishlatish jarayonida, ventilyatorning havo oqib oʻtadigan qismining emirilish darajasini davriy tekshiruvdan oʻtkazish zarur. Korroziyali eyilish darajasini tekshirish usullari va davriyligini, ishlatuvchi tashkilot, muhitni tajovuzkorligiga qarab belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Qoʻzgʻatilayotgan muhitda kondensat mavjud boʻlsa, uni oʻz vaqtida yopiq drenaj tizimiga toʻkish darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Ventilyatorlar ishlagan paytda podshipniklardagi va labirintli zichlanishdagi moy mavjudligi va haroratni nazorat qilish kerak. Maksimal isitish harorati texnik tavsiflarda koʻrsatilgan soʻnggi ruxsat etilgan haroratdan oshmasligi va mazkur portlashdan xavfli aralashmalar guruhi uchun ruxsat etilgan haroratdan yuqori boʻlmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Nazorat qilish davriyligi va usullari ventilyatorlarni ishlatishga oid yoʻriqnomada belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Ventilyatorlarni ishlatishdagi uzoq muddatli tanaffuslarda podshipniklardagi korroziyaning oldini olish choralari koʻriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Zaxiradagi ventilyatorlarni har 3-4 hafta qisqa muddat ichida ishlatib turish darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Ishlatish jarayonida dvigatel vali va ishchi gʻildirak valining ilashma (ssepleniye) muftalar holati yoki elektryuritgich va ishchi gʻildirak vallaridagi shkiv va tasmalar holatini koʻzdan (vizual) kechirib turish zarur. Muftalarning yuzasi bir-biriga tegmasligi darkor. Tasmalar bir xil taranglikda boʻlib, texnik koʻrik jarayonida tekshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Ventilyatorlarni ishlatishda tebranma izolyatorlar emirilmayotganligi va mahkamlovchi detallar yaxshilab buralganligini kuzatib turish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Ishlatish jarayonida oʻtkazuvchi joylar germetikligi va zarur suv, chang va portlash oʻtkazmasligini taʼminlovchi kirish qutisi kabelini tekshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Portlashdan himoyalangan ventilyatorni yasagan zavod ishlab chiqqan yoʻriqnomaning barcha talablariga rioya qilib ishlatish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Ventilyatorlarni ishlatish jarayonida, ishchi gʻildirakdan statik elektrni olish uchun shchetkalar uzatma valiga zich oʻtirganligi nazorat qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Nazorat qilish davriyligi va usullari ventilyatorlarni ishlatish boʻyicha yoʻriqnomada belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Quyidagi holatlarda ventilyatorni darhol toʻxtatish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a) ventilyator, dvigatel yoki ilashma muftasida taqillash, zarbalar va tebranish paydo boʻlganda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b) ventilyator uzellari va dvigatel harorati ruxsat etilganidan ziyod boʻlganda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
v) poydevorda darz ketish kuzatilganda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
g) ventilyator yoki havooʻtkazgichdan gaz yoki bugʻlar sizib chiqqanda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Ishchi gʻildirak nomuvozanatlanishi taʼsirida ventilyator toʻxtab qolganda, uni ishga tushirishdan avval val va podshipniklar holatini tekshirish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Uskuna bilan konstruktiv bogʻlangan yoki texnologik sxemaga biriktirilgan barcha ventilyatorlar hamda portlashdan xavfli xonada oʻrnatilgan boshqa ventilyatorlarni bir vaqtda barchasini tizimdan uzib qoʻyuvchi binodan tashqarida va boshqarish xonasida moslama oʻrnatish nazarda tutilishi darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Portlashdan xavfli korxonalarda ishlatilayotgan va mazkur Qoidalar talablariga javob bermaydigan ventilyatorlar boʻyicha ularni ishlatishda davom ettirish imkoni toʻgʻrisida ixtisoslashgan tashkilotdan xulosa olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5 - §. Portlashdan xavfli ventilyatorlarni taʼmirlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Ventilyatorlarni taʼmirlash ishlari portlashdan xavfli ventilyatorlarni taʼmirlash va texnik xizmat qilish yoʻriqnomasi, ventilyatorlar pasporti, shuningdek mazkur Qoidalar talablariga asosan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Ventilyatorlarni tiklashga oid taʼmirlash ishlari tarkibiga normativ hujjatlar talablariga koʻra, joriy va kapital taʼmirlash kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Joriy taʼmirlash, ventilyator oʻlchamlari va taʼmirlash murakkabligiga qarab, korxonaning ixtisoslashgan uchastkasida yoki uning oʻrnatilgan joyida bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Joriy taʼmirlashga sozlash, ayrim uzel va detallarni almashtirish yoki tiklash ishlari kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Taʼmirlash ishlarini bajarishni maxsus oʻqitilgan va taʼmirlash ishlarini bajarish huquqini tasdiqlovchi guvohnomaga ega boʻlgan shaxslar bajaradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Joriy taʼmirlashdan soʻng ventilyatorni sinab ishlatib koʻrish havooʻtkazgichlarni ulamay turib bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Joriy taʼmirlashning ish hajmi texnik koʻrikdan oʻtkazish va taʼmirlash ishlarini hisobga olish jurnalida va ventilyator pasportida qayd etilishi darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Kapital taʼmirlash, korxonaning ixtisoslashgan uchastkasida yoki belgilangan tartibda maxsus ruxsatnomaga ega boʻlgan, uskunalarni taʼmirlash boʻyicha ixtisoslashgan korxonada amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Ventilyatorlarni kapital taʼmirlash jarayonida uzel va detallarni konstruktiv oʻlchamlari buzilmasligi darkor. Ventilyatorni yasagan korxona bilan kelishmay turib, unga konstruktiv oʻzgartirishlar kiritish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Ventilyatorlarni kapital taʼmirlashga topshirish va taʼmirlashdan qabul qilib olish tartibi portlashdan himoyalangan ventilyatorlarni taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatishga oid yoʻriqnoma hamda ishlab chiqarish yoʻriqnomalari talablariga binoan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Kapital taʼmirlash boʻyicha ishlar hajmi, taʼmirlashni (joriy va kapital) hisobga olish jurnali va ventilyator pasportiga kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Kapital taʼmirlashdan soʻng ventilyator 2 soat mobaynida salt holda ishlatilib, bu jarayonda podshipniklar korpusining qizishi, tebranishi va zichligi (toʻsma qopqoqlar berkligida yoki havooʻtkazgichlar ulanganligida) tekshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Ventilyatorlarni taʼmirlashda, uchqundan xavfsizligi, korroziyaga chidamliligi va mexanik mustahkamligi koʻrsatgichlari ventilyator yasalgan materiallarning tegishli koʻrsatgichlaridan past boʻlgan materiallardan foydalanish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Ventilyatorlarni taʼmirlash uchun havooʻtkazgichlardan ajratishdan avval tizimni inert gaz yoki havo bilan puflash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Portlashdan xavfli mahsulotlardan boʻshatish, ventilyatorni mutlaq toʻxtatish va uni tasodifan ishga tushib ketishining oldini olish choralarini bajarmaguncha, ventilatsiya tizimida taʼmirlash ishlarini oʻtkazilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Uskuna bilan konstruktiv bogʻliq yoki texnologik sxemaga kiritilgan hamda portlashdan xavfli xonalarda joylashtirilgan boshqa ventilyatorlarni taftish qilish, qismlarga ajratish va yigʻishda tegishli asbob va moslamalardan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. Ventilyator korpusi, labirintli zichlik va val zichligi taʼmirlanganda, zichlash qistirmalarning shikastlanishi, labirint ostidagi valda tirnalishlarga yoʻl qoʻyilmaydi. Labirintli zichlash oraligʻi yangidan sozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Ishlab chiqarish texnologik sxemasidagi ventilyatorlarni taʼmirlash yoki uzoq vaqt tanaffusdan soʻng ishga tushirishdan avval havo oqib oʻtadigan qismini inert gazi bilan puflash darkor.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Dvigatellar taʼmirdan soʻng, qabul qilish-topshirish dasturi boʻyicha, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablarini hisobga olgan holda sinovdan oʻtkaziladi. Qabul qilish-topshirish, sinovlar natijalari tegishli jurnalda qayd etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Ishlayotgan portlashdan xavfli sexlardagi ventilyatorlarni taʼmirlashda, payvandlash va ochiq olov yoki uchqun chiqarish bilan bogʻliq boʻlgan boshqa ishlarni sanoat va yongʻin xavfsizligi boʻyicha normativ hujjatlar talablariga asosan oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Taʼmirlash jarayonida, yukkoʻtarish kranlari yordamida ventilyatorlarning detal va uzellarini siljitish bilan bogʻliq ishlarni bajarganda, yukkoʻtarish mexanizmlari yordamida yuklarni siljitishdagi qoidalar talablarini qoʻllash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
YAKUNIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
“Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarning tuzilishi, montaj qilinishi va xavfsiz ishlatilishiga oid qoidalar” “Oʻzbekneftgaz” MXK, “Oʻzkimyosanoat” DAK, Oʻzbekiston yoqilgʻi-energetika kompleksi, kimyo sanoati va geologiya xodimlari kasaba uyushmasi Markaziy Kengashi va OʻzR IIV YoHBB bilan kelishilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
“Oʻzbekneftgaz” MXK Boshqaruv raisi A. AHMEDOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
“Oʻzkimyosanoat” DAK Boshqaruv raisi I. IBRAGIMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston yoqilgʻi-energetika kompleksi, kimyo sanoati va geologiya xodimlari kasaba uyushmasi Markaziy Kengashining raisi M. XAKIMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
OʻzR IIV YoHBB boshligʻi vazifasini bajaruvchi M. MIRFAYZIYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
“Oʻzstandart” Agentligi bosh direktori A.ABDUVALIYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Portlashdan himoyalangan ventilyatorlarning montaj qilinishi va xavfsiz ishlatilishiga oid qoidalarga
1 - ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tashkilot __________________________________________________________________

‎‎Portlashdan xavfli ventilyatorlar uchun texnik talablar roʻyxati‎

‎‎1. Vazifasi va qoʻllanish sohasi‎
‎‎1.1. Vazifasi _______________________________________________________________‎
___________________________________________________________________________
1.2. Qoʻllanish sohasi (texnologik vazifasi) ____________________________________
___________________________________________________________________________‎‎
2. Harakatga keltirilgan muhit tavsifi:‎‎
2.1. Komponentlar tarkibi, protsent miqdori ___________________________________
___________________________________________________________________________‎‎
2.2. Harorati, °S____________________________________________________________‎
2.3. Namligi, %_____________________________________________________________‎‎

2.4. Fizik-kimyoviy xususiyatlari (miqdor, eroziya, asosiy konstruktiv materiallar va qoplamalarga taʼsir etuvchi mexanik va kimyoviy omillar).‎‎

___________________________________________________________________________‎‎
___________________________________________________________________________‎
___________________________________________________________________________‎‎
2.5. Changlanish (changning dispersiya tarkib miqdori, %, umumiy changlanish miqdori, g/m3; changni fizikaviy, mexanik xususiyatlari va kimyoviy koʻrsatgichlari boʻyicha tavsifi, shu jumladan ventilyator va tizimda portlashdan xavfli uchqun chiqaruvchan choʻkindilarni vujudga keltirishda moyilligi) __________________________________
___________________________________________________________________________‎‎
2.6. Portlashdan xavfli muhit turkumi va guruhi_________________________________‎‎
3. Yangi ishlab chiqilgan mahsulot parametri va tavsifi
3.1. Vazifa koʻrsatgichlari (faqat rusumlari bir xil boʻlgan va oʻxshash ventilyatorlar boʻyicha maʼlum tadqiqotlar bilan asoslangan).‎‎‎
- unumdorligi, m3/h‎‎‎ __________________________________________________________
- toʻliq bosim, Ra‎____________________________________________________________‎‎
- aylanish chastota, min-1 _____________________________________________________
- maksimal toʻliq f.i.k.‎‎‎ _______________________________________________________
- elektrdvigatelning belgilangan quvvati, kW __________________________________
- kuchlanish, V ______ chastota, N‎‎z _____________________tok______________________
3.2. Ishonchlilik koʻrsatgichlari:‎‎
- birinchi kapital taʼmirlashgacha boʻlgan oʻrtacha resurs, h_________________________‎‎‎
- belgilangan xizmat qilish resursi, yil‎‎‎________________________________________
- ishlamay qolguncha boʻlgan faoliyati, h‎‎_________________________________________
4. Mazkur sharoitda ishlamaydigan respublikada va xorijda ishlab chiqarilgan oʻxshash (agar mavjud boʻlsa) ventilyatorlar (turi, parametri, materiali, ish smenaligi, xizmat qilish muddati) _____________________________________________________________‎‎‎
5. Atrof - muhit taʼrifi:‎‎‎
- harorat, °S ________________________________________________________________
- namlik, %‎‎ ________________________________________________________________‎
- changlanish (changlanish tarkibi va miqdori, changning komponentlari va tajovuzkorligi boʻyicha taʼrifi, chang dispersligi)‎‎
6. Boshqa talablar:‎‎‎
a) ventilyator boʻyalishiga doir talablar_________________________________________‎‎‎
b) ehtiyot qismlar, moslamalar tarkibiga doir talablar___________________________‎‎
v) konservatsiyalash va oʻrashga doir talablar (transportda tashish va saqlash sharoitlariga qarab) _________________________________________________________‎‎‎
g) buyurtmachining boshqa talablari (konstruktiv, texnologik va boshq.)‎‎‎
___________________________________________________________________________‎‎‎

Rekvizitlar:‎‎

buyurtmachi_________________________________________________________________‎‎‎
pochta______________________________________________________________________‎‎‎
telegraf____________________________________________________________________‎‎‎
yuklab joʻnatish_____________________________________________________________‎‎
buyurtmachi masʼul vakilining lavozimi va imzosi_______________________________‎‎‎
‎

(F.I.Sh.)‎

Sana “__” ____________ 20 ___y.
Buyurtmachi imzosi‎‎
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2 - ILOVA
(tavsiya etilgan)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Portlashdan xavfli aralashmalar tarkibiga kiruvchi agressiv komponentlar va ulardan himoyalanish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

‎‏Portlashdan xavfli aralashmalar tarkibi kiruvchi agressiv komponentlar

Eng agressiv muhit

oʻrta agressiv muhit‎‎

Kam agressiv muhit‎‎

konsentratsiya, Mg/m3

tavsiya etilgan material va qoplamalar‎

konsentratsiya, Mg/m3‎

tavsiya etilgan material va qoplamalar‎

konsentratsiya, Mg/m3‎

tavsiya etilgan material va qoplamalar‎

Sulfat kislota (bugʻ)‎

>2,5

10X17N13MZT, 06XN28MDT‎

0,3 - 2,5

10X17N13MZT, 06XN28MDT‎

<0,3‎

10X17N13MZT, 12X18N10T‎

Xlorid kislota(bugʻ)‎

>5‎

10X17N13MZT, 06XN28MDT‎

1 - 5‎

10X17N13MZT, 06XN28MDT‎

<0,3‎

10X17N13MZT, 12X18N10T‎

Azot kislotasi (bugʻ)‎

>20‎

10X17N13MZT, 06XN28MDT‎

10 - 20‎

10X17N13M2T, 12X18N10T‎

<10‎

12X18N10T, St.Z+polimer qoplamasi‎

Fosfor kislotasi (bugʻ)‎

>100‎

10X17N13MZT, 06XN28MDT‎

50 - 100‎

10X17N13MZT, 12X18N10T‎

<50‎

12X18N10T, St.3+ polimer qoplamasi‎

Ftor - vodorod kislotasi (bugʻ)‎

>5‎

06XN28MDT‎

1 - 5‎

06XN28MDT, 10X17N13MZT‎

<10‎

12X18N10T, St.3+ polimer qoplamasi‎

Sirka kislotasi (bugʻ)‎

>5‎ 10X17N13MZT, 0X23N28MZDZ‎ 1 - 5‎ 10X17N13MZT, X17N13M2T‎ <1‎

X17N13M2T, 12X18N10T‎

Xlor (namlangan gaz)‎

>10‎ 10X17N13MZT, 06XN28MDT‎ 5 - 10‎ 10X17N13MZT, 12X18N10T‎ <5‎ 12X18N10T, St.3+ polimer qoplamasi‎

Brom (namlangan gaz)‎

>50‎ 06XN28MDT, 10X17N13MZT‎ 20 - 50‎ 06XN28MDT, 10X17N13MZT‎ <20‎

10X17N13MZT, 12X18N10T‎

Vodorodsulfidi (namlangan gaz)‎

>100‎ 06XN28MDT, 10X17N13MZT‎ 10 - 100‎ 10X17N13MZT, 12X18N10T‎ <10‎ 12X18N10T, St.3+ polimer qoplamasi‎

Oltingugurtli uglerod‎

>100‎

06XN28MDT, 12X18N10T‎ 10 - 100‎ 12X18N10T‎ <10‎ St.Z‎