85-сон 19.06.2008. Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi boshligʻining buyrugʻi, 19.06.2008 yildagi 85-son

Кучга кириш санаси

09.07.2008

Рус

Ўзб

O’zb

O‘zb|Рус

Joriy versiya

Hujjat 12.01.2018 sanasi holatiga

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi davlat veterinariya bosh boshqarmasi BOShLIGʻINING

BUYRUGʻI

GOʻShT VA GOʻShT MAHSULOTLARINI VETERINARIYA-SANITARIYA EKSPERTIZASIDAN OʻTKAZISh QOIDALARINI TASDIQLASh TOʻGʻRISIDA

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan kelishilgan holda texnik hujjat deb topilgan 2008-yil 30-iyun 20-15-222/11-son]

Oʻzbekiston Respublikasining “Veterinariya toʻgʻrisida”gi, “Davlat sanitariya nazorati toʻgʻrisida”gi, “Oziq-ovqat mahsulotlarining xavfsizligi toʻgʻrisida”gi va “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonuni talablarini bajarish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007-yil 21-dekabrdagi 03-38-144-sonli Bayoniga muvofiq buyuraman:

1. “Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish Qoidalari” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur hujjat Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab 10 kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

3. Mazkur Qoidalar tasdiqlanishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi bosh sanitariya vrachi tomonidan 1995-yil 11-yanvarda kelishilgan va Davlat veterinariya bosh boshqarmasi tomonidan 1995-yil 12-yanvarda tasdiqlangan “Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinar-sanitar ekspertizasi va soʻyiladigan hayvonlarni veterinar koʻrikdan oʻtkazish qoidalari” qoʻllanilmasin.

Boshliq N. YOʻLDOShEV

Toshkent sh.,

2008-yil 19-iyun,

85-son

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi boshligʻining 2008-yil 19-iyundagi 85-son buyrugʻi bilan

“TASDIQLANGAN”

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi boshligʻining 2008-yil 19-iyundagi 85-son buyrugʻi bilan

“TASDIQLANGAN”

Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

Qoidalari

I. Umumiy qoidalar

Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish Qoidalari Oʻzbekiston Respublikasining “Veterinariya toʻgʻrisida” (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 9-son, 335-modda), “Davlat sanitariya nazorati toʻgʻrisida” (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-y., 9-son, 355-modda), “Oziq-ovqat mahsulotlarining xavfsizligi toʻgʻrisida” (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-y., 9-son, 239-modda) va “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-y., 5-6-son, 59-modda) qonunlari asosida hayvonlarni va hayvonotga mansub xomashyolarni veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish qoidalarini belgilaydi.

II. Hayvonlarni soʻyishdan oldingi koʻrikdan oʻtkazishda veterinariya-sanitariya talablari

1. Soʻyiladigan uy hayvonlari toifasiga yirik shoxli mollar (shu jumladan qoʻtos, yovvoyi buqa), choʻchqalar, qoʻylar, echkilar, otlar, eshaklar, tuyalar, quyonlar, nutriyalar, barcha turdagi uy parrandalari kiradi.

2. Goʻsht uchun soʻyishga ruxsat etiladi:

sogʻlom uy hayvonlari;

kasallangan va yuqumli kasalliklar boʻyicha gumon qilingan yoki oʻlish xavfi ostida boʻlgan hayvonlarni (ogʻir travma, sinish, kuyish va boshqa jarohatlanishlar) tegishli yoʻriqnomalar va ushbu qoidalarda koʻzda tutilgan hollarda (goʻsht mahsulotlari inson sogʻligʻi uchun xavfsiz deb hisoblanganda);

majburiy holatlarda veterinariya vrachining ruxsati bilan emlangan hayvonlarni, agarda ularning tana harorati meʼyorida boʻlib, emlamaga reaksiya (asorat) bermaganda, emlama yoʻriqnomasida koʻrsatilgan muddatlardan oldin soʻyish mumkin.

3. Goʻsht uchun soʻyish taqiqlanadi:

tugʻilganiga 14 kundan oshmagan hayvonlarni;

quyidagi yuqumli kasalliklar bilan kasallangan yoki gumon qilinganda-kuydirgi, qorason, oʻlat, qoramol spongsimon ensefalopatiyasi, tuyalar oʻlati, quturish, qoqshol (kotma), yomon sifatli shish, bradzot, enterotoksemiya, qoʻylar skrepisi, qoramol va qoʻylarning kataral isitmasi (koʻk til), choʻchqalarning afrika oʻlati, tulyaremiya, botulizm, manqa, epizootik limfangoit, melioidoz (yolgʻon manqa), quyonlarning miksomatoz va gemorragik kasalligi, parrandalarning grippi;

hayvonning agoniya holati veterinariya vrachi (feldsher) tomonidan aniqlanganda;

kuydirgiga qarshi emlama bilan emlangan, shuningdek davolangan hayvonlar 14 kun, oqsil boʻyicha nosogʻlom hududlarda oqsilga qarshi faolsizlantirilgan emlama bilan emlangandan keyin 21 kun davomida;

goʻshtni qayta ishlash korxonalarida (goʻsht kombinati, kushxona, soʻyish maydonchalarida) soʻyishdan oldin sap kasalligiga allergik tekshirilmagan (malleinizatsiya) bir tuyoqlilarni (otlar, eshaklar).

4. Malleinizatsiya qilinmasdan soʻyilgan bir tuyoqlilar tanasi va boshqa soʻyish mahsulotlari utilizatsiya qilinadi.

*Izoh. Ushbu qoidalarda koʻrsatilgan barcha holatlarda “utilizatsiya” termini ostida oziq-ovqat uchun yaroqsiz boʻlgan tana goʻshti yoki soʻyish mahsulotlari belgilangan qayta ishlash qoidalariga rioya etilgan holda, hayvonotga mansub ozuqa uni, yelim ishlab chiqarilishi uchun qayta ishlanishi yoki boshqa texnik maqsadlar uchun ishlatilishi tushuniladi.

5. Soʻyish uchun joʻnatiladigan hayvonlar xoʻjalikda veterinariya koʻrigidan oʻtkaziladi; qoramollarni soʻyishga topshirishdan koʻpi bilan 30 kun oldin tuberkulyoz va brutsellyoz kasalliklariga tekshiriladi.

Brutsellyozga tekshirilmasdan qushxonaga soʻyishga keltirilgan yirik va mayda shoxli mollar soʻyishdan oldin brutsellyozga tekshiriladi.

6. Quyidagi holatlarda hayvonlarni soʻyish korxonalariga joʻnatish taqiqlanadi:

brutsellyoz va tuberkulyoz bilan klinik kasallangan, diagnozi aniqlanmagan, yuqumsiz kasalliklar bilan kasallangan, tana harorati meʼyordan yuqori yoki past darajada boʻlgan hayvonlarni hamda ornitoz, gripp, Nyukasl kasalliklari bilan kasallangan parrandalarni;

davolash va profilaktika maqsadida pestitsidlar va boshqa kimyoviy hamda farmatsevtik preparatlar, antibiotiklar qoʻllanilganda, mazkur preparatni qoʻllanilishi boʻyicha qoʻllanmada koʻrsatilgan muddat oʻtmasdan;

baliq, baliq chiqindilari va baliq uni bilan oxirgi marta oziqlantirilgandan soʻng chorva mollarini 30 kun, parrandalarni esa 10 kun oʻtmasdan.

7. Soʻyishga joʻnatiladigan hayvonlarning har bir partiyasiga, veterinariya mutaxassisi tomonidan veterinariya qonunchiligida belgilangan tartibda, veterinariya guvohnomasi F-1 (1-ilova) yoki F-4 maʼlumotnomasi (2-ilova) beriladi.

*Izoh. Bir vaqtda bir xoʻjalikdan (fermadan), bitta veterinariya guvohnomasi (veterinariya maʼlumotnomasi) bilan joʻnatiladigan hayvonlar guruhiga “partiya” deyiladi.

8. Tekshirilganda tuberkulyoz va brutsellyozga reaksiya beruvchi hayvonlarni, tuberkulyozga reaksiya beruvchi parrandalarni, shuningdek kasal hayvonlarni, ushbu qoidalarga muvofiq goʻsht uchun soʻyishga, tuman va shahar davlat veterinariya boʻlimining ruxsatnomasiga asosan joylardagi goʻshtni qayta ishlash korxonalari bilan kelishilgan, tegishli kasallikka qarshi kurash tadbirlari haqidagi yoʻriqnoma hamda hayvonlarni tashish qoidalariga rioya qilingan holda ruxsat etiladi. Bunday hayvonlarni soʻyishga haydab olib borish taqiqlanadi.

9. Goʻshtni qayta ishlash korxonasiga hayvonlar keltirilishi bilan korxona veterinariya vrachi (feldsher) veterinariya guvohnomasini (veterinariya maʼlumotnomasining) toʻgʻri rasmiylashtirilganligini tekshirib, ushbu hujjatlarda koʻrsatilgan hayvonlarni haqiqiy keltirilgan hayvonlarga toʻgʻri kelishini aniqlaydi. Hayvonlarni boshma-bosh veterinariya koʻrigidan, zarur hollarda esa termometriyadan oʻtkazadi va hayvonlar ustidan veterinariya kuzatuvini oʻrnatadi.

10. Hayvonlar orasida yuqumli kasalliklar bilan kasallangan, majburan soʻyilgan yoki oʻlgan hayvonlar aniqlanganda, shuningdek veterinariya guvohnomasida (veterinariya maʼlumotnomasida) koʻrsatilgan bosh soni, mavjud bosh soniga toʻgʻri kelmagan hollarda, ushbu partiyaga kasallik diagnozi yoki bosh sonining toʻgʻri kelmaslik sabablari aniqlangunga qadar, koʻpi bilan 3 kungacha karantinga qoʻyiladi.

Hayvonlar avtotransportda keltirilgan hollarda oʻlgan hayvon gavdalari tushirilmaydi, mikroskopik tekshirishlar natijasiga koʻra kuydirgi kasalligi istisno qilingandan soʻng, ular utilizatsiyaga joʻnatiladi yoki yoʻq qilinadi.

Temir yoʻl vagonlarida oʻlgan hayvonlarning gavdalari mavjud boʻlsa, kuydirgi kasalligi istisno qilingandan soʻng, ular tuman (shahar) davlat veterinariya boʻlimi tomonidan koʻrsatilgan joyga, mollarni qabul qiluvchining kuchi va vositalari yordamida tushiriladi.

11. Hayvonlar 100 kilometrgacha boʻlgan masofadan soʻyish korxonasiga avtotransport vositasida keltirilib, charchash alomatlari kuzatilmasa va ularni joʻnatishdan oldin xoʻjalikda yirik va mayda shoxli mollar, tuyalar kamida 15 soat, choʻchqalar-kamida 5 soat, quyonlar va nutriyalar-kamida 12 soat, quruqlik parrandalari 6 — 8 soat, suvda suzuvchi parrandalar 4 — 6 soat ozuqasiz saqlangan boʻlsa goʻsht sifati saqlanib qolishi uchun yirik shoxli mollar choʻchqalar, tuyalar va parrandalar qabul qilingandan soʻng kechi bilan 5 soat ichida soʻyiladi.

Qolgan holatlarda hayvonlar qabul qilingandan soʻng soʻyishdan oldin ozuqasiz saqlanadi, saqlanish muddati esa yirik va mayda shoxli mollar, bugʻular, tuyalar uchun—kamida 15 soat, choʻchqalar uchun—kamida 10 soat, quyonlar va nutriyalar uchun—kamida 5 soat. Hayvonlarni sugʻorish chegaralanmaydi, biroq soʻyishga 3 soat qolganda sugʻorish toʻxtatiladi.

Xoʻjalikda soʻyishga tayyorlanmagan parrandalarni soʻyishga joʻnatish mumkin emas.

Transportda uzoq muddat tashilgan hayvonlarda charchash alomatlari mavjud boʻlganda, ular kamida 48 soat davomida, meʼyorida oziqlantirilgan hamda sugʻorilgan holda, dam olishga qoʻyiladi, soʻngra hayvonlar yuqorida koʻrsatilgan muddatda ozuqasiz saqlanib keyin soʻyiladi.

Otlarni soʻyish korxonalarida saqlash barcha holatlarda 24 soat boʻlishi shart (malleinizatsiya natijalari chiqqunga qadar).

Buzoqlar va choʻchqa bolalari qabul qilingandan keyin 6 soat oʻtgach soʻyish mumkin.

12. Soʻyish kuni hayvonlar veterinariya vrachi (feldsher) tomonidan veterinariya koʻrigidan, boshma-bosh yoki tanlab termometriyadan oʻtkaziladi.

Hayvonlarni soʻyishdan oldingi veterinariya koʻrigi hamda termometriya natijalari (3-ilova) jurnalga qayd qilinadi.

Kasal yoki tana harorati koʻtarilgan yoki pasaygan hayvonlar aniqlansa, ular ajratilib tashxis qoʻyilgunga qadar soʻyilmaydi.

13. Ot va eshaklar soʻyishdan oldin manqaga bir martalik oftalmomalleinizatsiya usuli bilan tekshirishdan oʻtkaziladi. Malleinga reaksiya bergan hayvonlar yoʻq qilinadi.

Ot va eshaklarni korxonaning umumiy zalida, boshqa tur hayvonlardan alohida soʻyishga ruxsat etiladi.

14. Soʻyishga keltirilgan hayvonlarni soʻyish korxonasi hududidan olib ketish taqiqlanadi.

15. Hayvonlarni soʻyishdan oldin yoki soʻyishdan keyin yuqumli kasalliklar—(kuydirgi, manqa, tuberkulyoz, quturish, KU-isitmasi, ornitoz, meliodoz, leykoz, tulyaremiya, tuyalar oʻlati, listerioz, leptospiroz, oqsil, brutsellez, salmonellyoz, tsistitserkoz (finnoz), trixinellez, qoramollarning spongisimon ensefalopatiya va qoʻylarning skrepisi) bilan kasallanganligi aniqlansa yoki gumon qilinsa korxonaning veterinariya xizmati zudlik bilan ushbu korxona joylashgan tuman veterinariya boʻlimiga bu haqda xabar berishi zarur.

16. Soʻyish uchun keltirilgan, brutsellyoz yoki tuberkulyozga tekshirilganda reaksiya bergan, oshqozon-ichak kasalliklari bilan kasallangan, yiringli yalligʻlanishlar, gangrenali jarohatlar, mastit mavjud boʻlgan hayvonlar, kindik va boʻgʻimlarida yalligʻlanishlar boʻlgan buzoqlar va boshqa sabablar boʻyicha ular sogʻlom hayvonlardan alohida qabul qilinadi va sanitariya kushxonasiga joʻnatiladi. Sanitariya kushxonasi mavjud boʻlmaganda, ularni umumiy zalda, faqat sogʻlom hayvonlarni soʻygandan keyin, zaldan barcha tana goʻshtlari hamda sogʻlom hayvonlarning soʻyish mahsulotlari chiqarilgandan soʻng soʻyishga ruxsat etiladi.

Yuqorida bayon etilgan yuqumli kasalliklar bilan kasallangan hayvonlarni soʻyish tugagandan soʻng soʻyish sexi, hayvonlarni soʻyishda ishlatilgan barcha asbob-uskunalar hamda jihozlar, shuningdek ular soʻyishdan oldin saqlangan joyda sanitariya ishlovi va dezinfeksiya ishlari oʻtkaziladi.

17. Korxona maʼmuriyati yuqumli kasalliklar bilan kasallangan yoki gumon qilingan mollarni soʻyishda ishchilar tomonidan belgilangan shaxsiy profilaktika qoidalariga rioya etilishini taʼminlaydi va amaldagi yoʻriqnomalarga muvofiq tadbirlar oʻtkazadi.

18. Yoʻlda olib kelish yoki soʻyish korxonasiga qabul qilishda, korxonaga temir yoʻl yoki avtotransport vositasida keltirilgan mollar partiyasida kuydirgi kasalligi aniqlansa, hayvonlar veterinariya koʻrigidan oʻtkaziladi va boshma-bosh termometriya qilinadi. Tana harorati meʼyorida boʻlgan yirik va mayda shoxli mollar, tuyalar, otlar karantinga qoʻyiladi, ularga kuydirgiga qarshi qon zardobi profilaktika dozasida yuboriladi va ular ustidan veterinariya nazorati oʻrnatiladi. Emlashdan soʻng uch kun oʻtgach karantindagi mollar boshma-bosh termometriya qilinadi va tana harorati meʼyorida boʻlgan hayvonlar soʻyish uchun sanitariya kushxonasiga joʻnatiladi.

Kasallikning klinik belgilari mavjud boʻlgan barcha turdagi hayvonlar darhol izolyatorga joylashtirilib, davolanadi. Oradan 14 kun oʻtib tana harorati meʼyorida boʻlganda ular sanitariya kushxonasida soʻyiladi.

*Izoh. Soʻyishdan oldingi saqlash bazasidagi yoki soʻyishga oʻtkazilgan hayvonlar oʻrtasida kuydirgi bilan kasallanish yoki oʻlim holatlari aniqlansa, yuqorida koʻrsatilgani singari tadbirlar amalga oshiriladi.

19. Yirik shoxli mollarning qorason bilan kasallanish yoki oʻlim holatlari aniqlansa, ushbu partiyadagi barcha hayvonlar veterinariya koʻrigidan oʻtkaziladi. Tana harorati meʼyorida boʻlgan va kasallikning klinik belgilari boʻlmagan hayvonlar darhol soʻyiladi, kasal hayvonlar ajratilib, davolanadi. Oradan 14 kun oʻtib tana harorati meʼyorida boʻlganda ular sanitariya kushxonasida soʻyiladi.

20. Soʻyishga topshirilayotgan hayvonlar partiyasida oqsil kasalligi bilan kasallangan yoki gumon qilingan hayvonlar topilsa, hayvonlar partiyasi yoppasiga darhol sanitariya kushxonasida soʻyiladi. Ushbu mollarni sanitariya kushxonasida qayta ishlash imkoniyati boʻlmaganda soʻyish umumiy sexda amalga oshiriladi. Goʻsht va boshqa soʻyish mahsulotlarini sanitariya jihatidan baholash 38-bandda koʻrsatilgan tartibda oʻtkaziladi.

Goʻshtni qayta ishlash korxonasiga oqsil bilan kasallanib oʻtgan va karantin bekor qilingandan soʻng xoʻjalikdan birinchi 3 oy ichida joʻnatilgan hayvonlar, shuningdek oqsilga qarshi emlangan, emlashdan keyin 21 kun davomida joʻnatilgan hayvonlar qabul qilinadi va alohida partiya qilinib soʻyiladi. Soʻyish hamda goʻsht va boshqa soʻyish mahsulotlarini sanitariya jihatidan baholash 38-bandda koʻrsatilgan tartibda oʻtkaziladi.

*Izoh. Xoʻjalikda oqsil bilan kasallangan mollar sogʻaygandan soʻng 3 oy oʻtganga qadar soʻyilgan, shuningdek oqsilga qarshi emlangan va emlashdan soʻng 21 kun ichida majburan soʻyilgan hayvonlarning tana goʻshtlari va boshqa soʻyish mahsulotlari ushbu xoʻjalikning ichida 38-bandda koʻrsatilgan tartibda ishlatiladi.

21. Quturgan hayvon tishlagan hayvonlar darhol soʻyiladi.

22. Soʻyish jarayonida yirik shoxli mollarning, tuyalarning oʻlati, tulyaremiya, melioidoz kasalliklarining belgilari aniqlansa, tana goʻshti barcha organlari bilan yoʻq qilinadi, shu bilan birgalikda ushbu kasalliklar bilan kurashish boʻyicha amaldagi yoʻriqnomada koʻzda tutilgan boshqa tadbirlar amalga oshiriladi.

23. Soʻyish jarayonida hayvonlarning ushbu qoidalarning 3-bandida koʻrsatilgan yuqumli kasalliklar bilan kasallanganligi aniqlansa, ushbu qoidalarning III boʻlimiga muvofiq tadbirlar amalga oshiriladi.

24. Yongʻin, transport hodisalari, yashin, elektr toki urishi, muzlash, choʻkish va boshqa hodisalar sababli oʻlgan barcha turdagi uy hayvonlari va ovlanadigan (yovvoyi) hayvonlar goʻshtini oziq-ovqat uchun ishlatishga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunday hayvonlarning murdasi utilizatsiya qilinadi yoki veterinariya vrachining ruxsati bilan (agarda ular buzilmagan boʻlsa), albatta hayvonlar uchun xavfli boʻlgan salmonellalar va boshqa yuqumli hamda invazion kasalliklarning qoʻzgʻatuvchilari mavjudligiga bakteriologik tekshirishlardan keyin, zarur hollarda qaynatilgandan soʻng choʻchqalar yoki parrandalarga, shuningdek xomligicha yoki qaynatilgan holda pitomnikda saqlanayotgan yirtqich hayvonlarga ozuqa uchun ishlatishga ruxsat etiladi.

III. Hayvonlarning tana goʻshti va organlarini soʻyishdan keyingi veterinariya - sanitariya koʻrigidan oʻtkazish tartibi

25. Hayvonlarning goʻshti va soʻyish mahsulotlari veterinariya vrachi tomonidan soʻyishdan keyingi veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazilishi shart.

Mollarni uzluksiz qayta ishlash jarayoni mavjud boʻlgan goʻsht kombinatlarida veterinariya koʻrigining quyidagi ish oʻrinlari jihozlangan boʻlishi shart:

a) yirik shoxli mollar va otlarni qayta ishlash liniyasida—koʻrik uchun 4 ta veterinariya vrachining ish oʻrni: kalla, ichki organlar, tana goʻshti, yakuniy bosqich (final);

b) choʻchqalarni qayta ishlash liniyasida—koʻrik uchun 5 ta veterinariya vrachining ish oʻrni: jagʻ osti limfa tugunlarini kuydirgiga koʻrigi (tana goʻshtini terini shilish bilan qayta ishlashda ushbu nuqta bevosita qonsizlantirish joyidan keyin joylashtiriladi, shparka bilan qayta ishlaganda esa—kuydirish pechidan soʻng), kalla, ichki organlar, tana goʻshti, yakuniy bosqich;

v) mayda shoxli mollarni qayta ishlash liniyasida—koʻrik uchun 3 ta ish oʻrni: ichki organlar, kalla-tana goʻshti, yakuniy bosqich.

Kasalliklarga gumon qilingan tana goʻshtini batafsil veterinariya koʻrigidan oʻtkazish uchun zaxira yoʻliga oʻtkaziladi.

Soʻyiladigan hayvonlarning tana goʻshti, kallasi, oʻpka-jigari va talogʻiga ishlov berish liniyasi boʻlmagan soʻyish korxonalarida veterinariya koʻrigidan oʻtkazish uchun ular maxsus ilgakka ilinadi yoki stolga joylashtiriladi.

26. Tana goʻshti va organlari veterinariya koʻrigidan oʻtkaziladigan joy qulay va yaxshi yoritilgan, kasallik aniqlanganda uni belgilash moslamasi, sterilizatorlar (pichoq, ilgak va boshqa asbob-uskunalarni zararsizlantirish uchun), issiq va sovuq suvli yuvgich (umivalnik), sovun, qoʻllarga ishlov berish uchun dezinfeksiyalovchi eritma solingan idishlar va sochiq boʻlish shart.

Harakatlanuvchi konveyer oʻrnatilgan qayta ishlash liniyasida veterinariya koʻrigining u yoki bu ish oʻrni boʻlmagan yoki ushbu ish oʻrni veterinariya xizmatining tegishli mutaxassisi bilan taʼminlanmagan hollarda qayta ishlash taqiqlanadi.

Barcha goʻshtni qayta ishlash korxonalarida yirik va mayda shoxli mollar, choʻchqalar va otlarning har bir tanasi, kallasi (qoʻy va echkilarning kallasidan tashqari), oʻpka-jigari, ichagi va terisi bir xil raqam bilan raqamlanadi.

27. Hayvonlarning kalla va ichki organlarini veterinariya koʻrigi uchun tayyorlash:

a) qoramol kallasi tanasidan ajratiladi, pastki jagʻ tarmogʻi burchagining ortidan yoki uzuksimon togʻaydan ilgakka ilinadi, til tepasi hamda yonidan unga zarar yetkazilmasdan, jagʻlararo boʻshliqdan bemalol chiqadigan va koʻrikdan oʻtkaziladigan limfa tugunlari saqlanib qolingan holda kesiladi;

b) otlarning kallasi tanasidan ajratiladi va tili olingandan soʻng burun toʻsigʻi butunligi saqlangan holda kesiladi;

v) choʻchqalarning kallasi kesiladi, soʻyishdan keyingi ekspertiza tugagunga qadar tanada qoldiriladi, buning uchun terisi shilingach yoki kuydirilgandan soʻng kalla ensa tomonidan va chap lunjidan kesiladi, shu bilan birgalikda ensa-atlant boʻgʻini ajratiladi, jagʻlararo boʻshliqdan til hiqildoq bilan birgalikda kesiladi va koʻrik oxirigacha qoldiriladi;

g) buzoq, qoʻy va echkilarning kallasi ensa-atlant boʻgʻini boʻyicha ajratiladi va tanada ichki organlar koʻrikdan oʻtkazish tugagunga qadar qoldiriladi;

Tanadan ajratilgan oʻpka traxeya bilan, yurak va jigar ularni veterinariya koʻrigidan oʻtkazish tugagunga qadar oʻzaro tabiiy bogʻlangan (liver) va ulardagi limfa tugunlari saqlangan holda qoldiriladi.

Konveyer stoliga ajratiladigan ichki organlarni veterinariya vrachi tana bilan bir vaqtda (sinxron) koʻrikdan oʻtkazadi.

Tana goʻshti va uning organlarini veterinariya koʻrigidan oʻtkazish tugagunga qadar (shu jumladan choʻchqa tana goʻshtlarini trixinelloskopiya qilish), goʻsht nimtalari va boshqa soʻyish mahsulotlarini, tuyoq va qoramol quloqlari, mayda shoxli mollarning kallasi va tuyoqlarini, barcha turdagi hayvonlarning terisidan tashqari, soʻyish sexidan chiqarishga ruxsat etilmaydi.

28. Hayvonlarning kalla, ichki organlari va tana goʻshtini veterinariya-sanitariya ekspertizasi quyidagi tartibda oʻtkaziladi:

a) yirik shoxli mollarda:

Kalla: jagʻ osti, quloq atrofi va halqum orti limfa tugunlari koʻzdan kechiriladi va kesib koʻriladi. Lablar, til koʻzdan kechirilib, paypaslab koʻriladi. Chaynov mushaklari har bir tomondan, qavat - qavat qilinib, butun kengligi boʻylab, yuzasiga parallel ravishda tashqi mushaklar ikki, ichki mushaklar esa bir marta kesilib tsistitserkozni (finnozni) aniqlash uchun koʻriladi.

Taloq: tashqi tomondan va uzunasiga, teshmasdan kesib koʻriladi.

Oʻpkalar: tashqi tomondan va barcha boʻlaklari paypaslab koʻriladi. Chap bronx, traxeobronx va oʻrta devor limfa tugunlari kesib koʻriladi. Yirik bronxlar (ozuqa massasi va boshqa jismlar mavjudligiga) va patologik oʻzgarishlar aniqlangan joylar kesiladi va koʻzdan kechiriladi.

Yurak: yurak xaltasi yorib koʻriladi. Epikard, miokard holati koʻzdan kechiriladi, yurak mushaklari (tsistitserkoz, sarkotsistoz uchun) yurakning katta egriligi boʻylab oʻng va chap boʻlmalari 1-2 ta uzunasiga va bir marta koʻndalangiga kesiladi, endokard va qonning holati koʻzdan kechiriladi.

Jigar: diafragma va visseral tomondan koʻzdan kechiriladi va paypaslab koʻriladi. Diafragmaning jigarga oʻsib kirgan holatlarda diafragma ajratib olinadi va jigar parenximasida oʻzgarishlar mavjudligiga qaraladi. Portal limfa tugunlari kesiladi va koʻzdan kechiriladi, visseral tomondan oʻt yoʻllari boʻylab 2-3-marta kesib koʻriladi.

Buyraklar: kapsulasidan ajratiladi, koʻzdan kechiriladi va paypaslab koʻriladi, oʻzgarishlar aniqlangan taqdirda kesib koʻriladi.

Oshqozon (oshqozon oldi boʻlinmalari): tashqi tomondan seroz qavati koʻriladi, limfa tugunlari kesiladi va koʻzdan kechiriladi. Zarur hollarda oshqozon shilliq qavatini koʻrish uchun yoriladi, qiziloʻngach (tsistitserkoz, sarkotsistoz uchun) koʻzdan kechiriladi.

Ichaklar: seroz qavati tomondan koʻzdan kechiriladi va bir nechta qorin pardasi limfa tugunlari kesib koʻriladi.

Elin: diqqat bilan paypaslab koʻriladi va bir-ikki marta parallel kesib koʻriladi. Elin usti limfa tugunlari kesib koʻriladi.

Bachadon, urugʻdonlar, siydik pufagi, oshqozon osti bezi: koʻzdan kechiriladi, zarur hollarda esa kesib koʻriladi.

Tana goʻshti: tashqi va ichki yuzasi shishlar va boshqa patologik oʻzgarishlar mavjudligiga diqqat qilgan holda koʻzdan kechiriladi.

Yuqumli kasallikka yoki moddalar almashinuvining buzilishi bilan bogʻliq kasalliklarga gumon qilinganda quyidagi limfa tugunlari kesib koʻriladi: yuzaki-boʻyin (kurak oldi), qanot osti (birinchi qovurgʻa va haqiqiy qanot osti), qovurgʻa-boʻyin, qovurgʻalar aro kranial koʻkrak, toʻsh usti, bel, yonbosh, son, tizza burmasi, yuzaki chot, dumgʻaza va tizza osti. Zarur hollarda finnalarni aniqlash uchun qoʻshimcha boʻyin, kurak-tirsak, orqa, bel, son guruhi va diafragma mushaklari uzunasiga kesib koʻriladi.

Shuningdek, buzoqlarda kindik koʻzdan kechiriladi va bilak hamda sakrov boʻgʻinlari kesib koʻriladi;

b) mayda shoxli mollarda:

Kalla, ichki organlar va tana goʻshti xuddi yirik shoxli mollardagi singari koʻriladi. Kazeozli limfadenitni aniqlash uchun yuzaki-boʻyin va tizza burmasi limfa tugunlari kesib koʻriladi;

v) choʻchqalarda:

Kalla: qonsizlantirishdan soʻng, tana terisi shilinib qayta ishlanganda, jagʻ osti qismidagi teri va mushaklar pastga tomon, pastki jagʻ tarmoqlari tutashgan burchak yoʻnalishida, uzunasiga kesiladi, ochiladi va ikkala tomondagi jagʻ osti limfa tugunlari (kuydirgiga) koʻzdan kechiriladi. Agarda choʻchqa tanasi terisi shilinmasdan (kuydirish, part qilish orqali) qayta ishlanadigan boʻlsa, unda jagʻ osti limfa tugunlari va kallaning qolgan qismi kuydirishdan soʻng koʻzdan kechiriladi.

Kallada jagʻ osti, quloq atrofi va boʻyin limfa tugunlari, tashqi va ichki chaynov mushaklari (tsistitserkozga) kesiladi va koʻzdan kechiriladi. Til koʻzdan kechiriladi va paypaslab koʻriladi; halqumning shilliq qavati, halqum usti va bodomcha limfa tugunlari koʻzdan kechiriladi.

Taloq: tashqi tomondan koʻzdan kechiriladi, paypaslab, kesib koʻriladi, zarur hollarda limfa tugunlari ham kesib koʻriladi.

Oʻpkalar: tashqi tomondan koʻzdan kechiriladi, paypaslab koʻriladi va bronxial (chap, oʻng va oʻrta) limfa tugunlari kesib koʻriladi.

Oshqozon, qiziloʻngach, buyraklar, yurak: xuddi yirik shoxli mollardagi singari koʻzdan kechirib tekshiriladi.

Jigar: paypaslab koʻriladi, diafragma hamda visseral yuzasi koʻzdan kechiriladi, oʻt yoʻllari visseral tomondan, boʻlaklar tutashgan joydan koʻndalangiga kesib koʻriladi.

Tana goʻshti: yirik shoxli mollardagi singari koʻzdan kechiriladi. Sistitserkozga tekshirish uchun zarur hollarda orqa, boʻyin, kurak-tirsak (ankoneus), bel, orqa oyoqlar hamda diafragma mushaklari kesib koʻriladi.

Boʻyin qismidagi mushak toʻqimasining chuqur qatlamlarida joylashgan yalligʻlanish jarayonlari (abssesslar va boshqalar) mavjudligiga gumon qilinganda, mushaklar (boʻyinning oʻrta qismidan) uzunasiga ikki-uch marta kesiladi.

Tana goʻshtining oldi tomonidan yalligʻlanish jarayonlari aniqlansa, jagʻ osti va quloq atrofidagi limfa tugunlaridan tashqari, boʻyinning yuzaki limfa tugunlari ham koʻzdan kechiriladi.

Barcha tana goʻshtlari albatta trixinellezga tekshiriladi;

g) ot va eshaklarda:

Kalla: jagʻ osti va til osti limfa tugunlari kesiladi, burun boʻshligʻi va burun toʻsigʻi chopilib koʻzdan kechiriladi.

Oʻpka: traxeya, katta bronxlar kesiladi va shilliq qavati qaraladi. Traxeya boʻylab joylashgan barcha bronxial, shuningdek boʻyinning chuqur limfa tugunlari kesib koʻriladi. Oʻpkaning oʻng va chap boʻlaklari ikkita qiyshiq kesma qilib kesiladi, kesilgan joy koʻzdan kechiriladi va paypaslab koʻriladi.

Taloq, jigar, buyraklar, ichaklar, oshqozon, yurak va boshqa organlar yirik shoxli mollardagi singari ekspertiza qilinadi.

Tana goʻshti: tashqi va ichki tomondan qaraladi. Yuqumli kasalliklarga gumon qilinganda tana goʻshtining yirik shoxli mollardagi kabi limfa tugunlari kesib koʻriladi. Melanomaga mushaklar (kurakning ichki qismidan), alfortiozga qorin devorining ichki yuzasi koʻzdan kechiriladi. Oxotserkozga gumon qilinganda (yagʻrin qismida granulatsiya toʻqimasining oʻsishi, chandiq paydo boʻlishi va boshqa shu kabi koʻrinib turadigan patologik oʻzgarishlarning mavjudligi) chakka bogʻlami boʻylab koʻkrak umurtqasining oʻtkir oʻsimtasi sathigacha qiyshiq uzunasiga kesiladi;

d) tuyalarda:

Barcha organlari va tana goʻshti yirik shoxli mollardagi singari ekspertiza qilinadi. Bunda oʻrtatoʻsiq boʻylab bir butun tasma singari tortilgan oʻrta toʻsiq limfa tugunlari bir necha joyidan kesiladi va qaraladi.

e) parranda, quyon, yovvoyi va ovlanadigan hayvonlarni veterinariya koʻrigi, ularning goʻshti va barcha boshqa soʻyish mahsulotlarini sanitariya jihatidan baholash VII- va IX -boʻlimlarda koʻrsatilgan tartibda oʻtkaziladi.

29. Tana goʻshti va ichki organlar (jigar, yurak, buyraklar) ekspertiza qilinganda, imkoni boricha mahsulotning tovar koʻrinishi saqlanib qolinadi. Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish, trixinellyozga tekshirish, bakteriologik tekshirishlar, hayvonlarni sanitariya kushxonasida soʻyish hollari amaldagi veterinariya hisobiga olish va veterinariya hisoboti boʻyicha Yoʻriqnomaga muvofiq belgilangan shakldagi jurnallarga qayd qilinadi.

30. Ushbu qoidalarning tegishli bandlarida goʻsht va ayrim mahsulotlarni isteʼmolga chiqarishda cheklovlar haqida, terini dezinfeksiya qilish zarurligi toʻgʻrisida koʻrsatilmagan barcha holatlarda ular cheklovlarsiz isteʼmolga chiqariladi.

31. Tana goʻshti va organlarni veterinariya - sanitariya ekspertizasida yuqumli va invazion kasalliklarga xos boʻlgan oʻzgarishlar aniqlangan barcha holatlarda veterinariya - sanitariya tadbirlari (xonalarni, asbob-uskunalarni va jihozlarni dezinfeksiya qilish) amaldagi yoʻriqnomalariga muvofiq oʻtkaziladi.

IV. Yuqumli kasalliklar aniqlanganda tana goʻshti va ichki organlarni veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

32. Kuydirgi. Kuydirgiga gumon qilinganda hayvonlarni soʻyish toʻxtatiladi. Mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya qilingan holda tana goʻshtidan bir boʻlak, taloq, oʻzgargan toʻqima qismi va zararlangan limfa tugunlari olinadi va bakterioskopik, bakteriologik tekshirishlar uchun laboratoriyaga joʻnatiladi. Natijalar olingunga qadar tana goʻshti va barcha organlar alohida joyga ajratib qoʻyiladi:

a) bakterioskopik tekshirishlar bilan kuydirgi kasalligi aniqlanganda, tana goʻshti organlari va terisi bilan bakteriologik tekshirish natijalarini kutmasdan, kuydirish bilan yoʻq qilish uchun joʻnatiladi.

Boshqa hayvonlarni soʻyishdan olingan, biroq kuydirgi bilan kasallangan hayvondan olingan mahsulotlar bilan aralashgan, barcha mahsulotlar (tuyoq, quloq, elin, qon va boshqalar) kuydiriladi.

Sogʻlom hayvondan olingan, biroq kuydirgi bilan kasallangan hayvondan olingan terilar bilan kontaktda boʻlgan terilar amaldagi yoʻriqnomada koʻzda tutilgan tartibda dezinfeksiya qilinadi.

Kuydirgi aniqlangan tana goʻshti va boshqa soʻyish mahsulotlari chiqarilgandan soʻng soʻyish sexida darhol kuydirgiga qarshi dezinfeksiya oʻtkaziladi.

Kuydirgi batsillalari bilan ifloslanishga gumon qilingan boshqa tana goʻshtlari va soʻyish mahsulotlari zudlik bilan, soʻyish vaqtidan kechi bilan 6 soat ichida, ochiq qozonlarda qaynab chiqqandan boshlab 3 soat davomida, yopiq qozonlarda esa bugʻning bosimi 0,5 MPa boʻlganda 2,5 soat davomida qaynatish orqali zararsizlantiriladi. Koʻrsatilgan vaqtda zararsizlantirishning imkoni boʻlmaganda ushbu tana goʻshtlari harorati +10°Sdan yuqori boʻlmagan xonaga ajratiladi, soʻngra yuqorida koʻrsatilgani kabi, faqat soʻyish vaqtidan keyin kechi bilan 48 soat ichida zararsizlantiriladi. Agarda buni bajarishning imkoni boʻlmasa, tana goʻshti va soʻyish mahsulotlari utilizatsiyaga yoki yoqishga joʻnatiladi.

Kuydirgi batsillalari bilan ifloslanmagan tana goʻshtlari va soʻyish mahsulotlari cheklovlarsiz chiqariladi;

b) kuydirgi bilan zararlanganlikka gumon qilingan tana goʻshtini bakterioskopik tekshirishlardan salbiy natija olinganda, ushbu tana goʻshti bakteriologik tekshirish natijalari toʻgʻrisida xulosa olingunga qadar ajratilgan holda saqlanadi, sexda boshqa tadbirlar (dezinfeksiya va hokazo) oʻtkazish zaruriyati veterinariya vrachi tomonidan belgilanadi.

Kuydirgiga diagnoz bakteriologik tekshirishlar bilan tasdiqlanganda tana goʻshti va boshqa soʻyish mahsulotlari, shuningdek kuydirgi batsillalari bilan ifloslanganlikka gumon qilinganlariga nisbatan ushbu bandning a)kichik bandida koʻrsatilgan tadbirlar amalga oshiriladi.

33. Qoʻylarning qorason, yomonshish, bradzot, yuqumli enterotoksemiya kasalliklari.

Tana goʻshti organlari va terisi bilan yoqiladi.

Sogʻlom hayvonlarni soʻyish natijasida olingan biroq koʻrsatilgan kasalliklar bilan kasallangan hayvondan olingan mahsulotlar bilan aralashgan yoki ular bilan kontaktda boʻlgan barcha mahsulotlar (tuyoqlar, quloqlar, elin, qon va boshqalar) kuydiriladi.

34. Manqa, Botulizm, Epizootik limfangoit, Soqov.

Manqa, botulizm, epizootik limfangoit kasalliklari aniqlanganda tana goʻshti ichki organlari va terisi bilan yoʻq qilinadi. Manqa va epizootik limfangoit qoʻzgʻatuvchilari bilan ifloslanganligiga gumon qilingan barcha tana goʻshtlari qaynatilgandan soʻng chiqariladi, ichki organlari, shuningdek qaynatishning iloji boʻlmagan tana goʻshtlari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Botulizm qoʻzgʻatuvchisi bilan ifloslangan tana goʻshtlari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Soqov kasalligi aniqlanganda kalla va ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti esa, bakteriologik tekshirishlar natijasida salmonellalar yoki soqov kasalligining qoʻzgʻatuvchisi ajratilmaganda, cheklovlarsiz chiqariladi. Agarda tana goʻshtidan salmonellalar yoki soqov streptokokklari ajratilsa bunday tana goʻshti qaynatishga joʻnatiladi.

35. Tuberkulyoz:

a) oriq tana goʻshtlari, organlar va limfa tugunlarida tuberkulyozli zararlanish aniqlanganda, tana goʻshtining semizlik darajasidan qatʼi nazar, kalla, ichki organlar (shu jumladan ichaklar) generallizatsiyalangan tuberkulyoz jarayonida, yaʼni koʻkrak va qorin organlari, regionar limfa tugunlari bilan bir vaqtda zararlanganda, utilizatsiyaga joʻnatiladi;

b) meʼyoriy semizlikdagi tana goʻshtlari (choʻchqalarning tana goʻshtidan tashqari) limfa tugunida, yoki bironta ichki organida yoki boshqa toʻqimalarda tuberkulyozli zararlanish mavjud boʻlganda, zararlanmagan organlar, goʻsht noni, konserva ishlab chiqarishga yoki qaynatishga joʻnatiladi. Ichki yogʻlari eritiladi.

Zararlanish shaklidan qatʼi nazar tuberkulyoz bilan zararlangan organ va toʻqimalar utilizatsiyaga joʻnatiladi;

*Izoh. Tuberkulyoz bilan zararlanmagan ichaklar ushbu korxonada qaynatib tayyorlanadigan kolbasa ishlab chiqarishda qobiq sifatida ishlatiladi, bunday imkoniyat mavjud boʻlmaganda esa quruq ozuqalar ishlab chiqarishga joʻnatiladi.

v) choʻchqa goʻshtida faqat jagʻ osti limfa tugunlarida ohaklangan oʻchoqlar koʻrinishidagi tuberkulyozli zararlanishlar aniqlanganda limfa tugunlari olib tashlanadi, kalla til bilan birgalikda qaynatishga joʻnatiladi, tana goʻshti, ichki organlar va ichaklar cheklovsiz chiqariladi. Faqat qorin pardasi limfa tugunlarida tuberkulyozli zararlanish mavjud boʻlsa ichaklar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti va boshqa ichki organlar cheklovsiz chiqariladi.

Koʻrsatilgan limfa tugunlaridan birida, jagʻ osti va qorin pardasi limfa tugunlarida bir vaqtning oʻzida kazioz-tvorogsimon, ohaklanmagan oʻchoqlar yoki tuberklyozli zararlanish (ularning turidan qatʼi nazar) aniqlansa ushbu limfa tugunlari olib tashlanadi, ichaklar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti va boshqa organlardan goʻsht noni, konservalar tayyorlanadi yoki qaynatilib zararsizlantiriladi.

Choʻchqa tana goʻshti limfa tugunlarida koronobakteriyalar tomonidan chaqiriladigan tuberkulyozsimon zararlanishlar aniqlansa, zararlangan limfa tugunlari olib tashlanadi, tana goʻshti va organlar cheklovsiz chiqariladi.

Choʻchqa tana goʻshti limfa tugunlarida yoki ichaklarda parranda tipiga mansub atipik mikobakteriyalar tomonidan tuberkulyozsimon zararlanishlar aniqlanganda, tana goʻshti va organlar bilan quyi bandda koʻrsatilgani singari ishlar bajariladi;

g) suyaklarda tuberkulyozdan zararlanish aniqlanganda skeletning barcha suyaklari utilizatsiyaga joʻnatiladi, goʻshti esa (tuberkulyozdan zararlanish mavjud boʻlmaganda) goʻsht noni, konservalar tayyorlashga yoki qaynatishga joʻnatiladi;

d) tuberkulinga reaksiya beruvchi hayvonlar goʻshti va boshqa mahsulotlarini sanitariya jihatidan baholash tuberkulyozdan zararlanishlar aniqlanishiga bogʻliq. Agarda limfa tugunlari, toʻqimalar va organlarda tuberkulyozdan zararlanish aniqlanmasa, tana goʻshti va boshqa soʻyish mahsulotlari cheklovsiz isteʼmolga chiqariladi.

36. Psevdotuberkulyoz. Oriqlik va limfa tugunlarining koʻplab zararlanishi mavjud boʻlganda yoki mushaklarda psevdotuberkulyoz jarayoni aniqlanganda tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Oriqlik mavjud boʻlmaganda va zararlanish faqat ichki organlar yoki limfa tugunlarida aniqlanganda ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti va boshqa soʻyish mahsulotlari cheklovsiz chiqariladi.

37. Paratuberkulyozli enterit.

Ichaklar, qorin pardasi limfa tugunlari, halqum, jagʻlar orasidagi patologik oʻzgarishlar (kalla shishi) mavjud boʻlsa, oʻzgargan organlar va ichak qorin pardasi bilan utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti va soʻyish mahsulotlari cheklovsiz chiqariladi.

Oriq tana goʻshti, shuningdek zararlanishlar mavjud boʻlgan organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

38. Oqsil:

a) bir partiyada boʻlgan, oqsil bilan kasallangan yoki gumon qilingan hayvonlardan olingan goʻsht va boshqa mahsulotlar kolbasaning qaynatilgan yoki qaynatib-dudlangan sortlariga, qaynatilgan pazandalik yoki konserva mahsulotlari tayyorlashga ishlatiladi. Goʻshtni koʻrsatilgan mahsulotlarga ishlatishning imkoni boʻlmaganda u qaynatib zararsizlantiriladi.

Goʻsht va boshqa soʻyish mahsulotlarini xom holda chiqarish taqiqlanadi.

Koʻpchilik mushaklarda (tos, koʻkrak, oyoqlarda, yelka bogʻlamida va boshqalar) koʻplab mayda yoki yoyilgan nekroz oʻchoqlari mavjud boʻlsa, shuningdek oyoqlar, sut bezi va boshqa organlarning gangrenali yoki yiringli yalligʻlanishi bilan kechuvchi oqsilning asoratli shakllarida tana goʻshti va organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Mushaklarda ayrim nekrotik oʻchoqlar mavjud boʻlsa mushaklarning zararlangan qismi utilizatsiyaga joʻnatiladi, organlar va qolgan goʻshtni ishlatish tartibi toʻgʻrisidagi masala bakteriologik tekshirishlar natijalariga asosan hal etiladi.

Agarda ushbu korxonada kolbasa yoki konserva ishlab chiqarish mavjud boʻlmasa, unda koʻrsatilgan tana goʻshtlari va kalla - pocha, ichak - chavoqlar yaqin oradagi viloyat hududida joylashgan kolbasa yoki goʻsht konservalash korxonasiga faqat Oʻzbekiston Respublikasi Davlat veterinariya bosh boshqarmasining ruxsati bilan joʻnatiladi.

Suyaklar 2,5 soat davomida qaynatilgandan soʻng chiqariladi yoki ushbu korxonaning oʻzida quruq hayvon ozuqasi uchun qayta ishlanadi.

Ichaklar, qiziloʻngach, siydik pufagi boshqa xomashyolardan alohida, ichki va tashqi tomonidan 0,5 foizli formaldegid eritmasi bilan yuvilgan holda yoki 0,08 foizli sirka kislotasi bilan nordonlashtirilgan osh tuzining toʻyingan eritmasiga: ichaklar 4 soat, qiziloʻngach va siydik pufaklari 24 soat davomida botirib qoʻyilib zararsizlantiriladi. Koʻrsatilgan usul bilan zararsizlantirilmagan ichak mahsulotlari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Choʻchqalar oshqozoni va qoramol shirdoni shilliq qavatidan ushbu korxonaning oʻzida pepsin olish uchun ishlatishga ruxsat etiladi.

Qon — korxona kamida 65°S haroratda ishlov berilishini taʼminlaydigan quritish moslamalari bilan jihozlangan boʻlsa, quruq albumin ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Bunday moslamalar yoʻq boʻlsa qon qaynatiladi.

Endokrin xomashyosi. Oqsil bilan kasallangan yoki kasallanib oʻtgan, shuningdek vaksina bilan emlanib immunitet paydo boʻlish muddatlari oʻtgunga qadar hayvonlardan endokrin xomashyosini (gipofiz, buyrak usti, oshqozon osti, qalqonsimon va paraqalqonsimon bezlari), orqa miya va oʻt suyuqligini yigʻish taqiqlanadi. Oqsil virusi bilan ifloslanganlikka gumon qilingan hayvonlardan olingan endokrin xomashyosidan ushbu korxonaning oʻzida davolovchi endokrin preparatlarini (insulin, kampolon, xolesterin, adrenalin, adrenokortikatrop gormoni) tayyorlashga ruxsat etiladi.

Hayvonlarga ozuqa uchun ishlatiladigan barcha soʻyish chiqindilari (jumladan qon, fibrin va hokazo), 2 soat davomida qaynatilgandan soʻng (massa qatlamidagi harorat kamida 80°S darajaga yetgan holda), chiqariladi yoki ushbu korxonaning oʻzida quruq hayvon ozuqasi uchun qayta ishlanadi.

Kasal, kasallikka va oqsil virusi bilan ifloslanganlikka gumon qilingan hayvonlarning terilari dezinfeksiya qilinadi. Oqsil aniqlangunga qadar olingan terilar, shuningdek infeksiyalangan terilarga tegmagan, sogʻlom hayvonlardan olingan terilarni korxonadan dezinfeksiya qilinmasdan alohida vagonlar yoki avtomashinalarga yuklab, saqlash omborxonalarini chetlab oʻtgan holda, bevosita teri oshlash zavodlariga joʻnatishga ruxsat etiladi.

Shox, tuyoq, jun, qil-tola formaldegidning bir foizlik eritmasi bilan dezinfeksiya qilinib, soʻngra cheklovlarsiz chiqariladi;

b) oqsil bilan kasallanib oʻtgan va soʻyishga sogʻaygandan va xoʻjalikda karantin bekor qilingandan soʻng 3 oy ichida joʻnatilgan hayvonlardan, shuningdek oqsil boʻyicha nosogʻlom viloyatda, shuningdek 21 kun ichida emlangan hayvonlardan olingan tana goʻshti va boshqa barcha mahsulotlari cheklovlarsiz chiqariladi, biroq ularni viloyatdan tashqariga olib chiqarishga ruxsat etilmaydi. Ushbu mahsulotlar boshqa viloyatlarga faqat Oʻzbekiston Respublikasi Davlat veterinariya bosh boshqarmasining ruxsati bilan chiqariladi. Bunday hayvonlardan endokrin xomashyosini yigʻish taqiqlanadi.

Xoʻjalikdan karantin bekor qilingandan keyin uch oydan ortiq muddat oʻtgan boʻlsa, oqsil bilan kasallanib oʻtgan hayvonlarni soʻyishga joʻnatish ruxsat etiladi, bunday hollarda goʻsht va boshqa soʻyish mahsulotlari cheklovlarsiz sotishga chiqariladi.

v) xoʻjaliqda oqsil bilan kasallangan hayvonlar majburiy soʻyilganda ularning goʻshti va boshqa soʻyish mahsulotlari faqat qaynatilgandan soʻng xoʻjalikning oʻzida ishlatiladi. Teri, shox, tuyoq, jun va qil dezinfeksiya qilinadi.

39. Brutsellyoz:

a) brutsellyozning klinik yoki patologoanatomik belgilari aniqlangan barcha turdagi hayvonlarni soʻyishdan olingan goʻsht qaynatilgandan soʻng chiqariladi.

Brutsellyozga reaksiya beruvchi, biroq ularda brutsellyozning klinik belgilari yoki goʻshti va organlarida patologoanatomik oʻzgarishlar topilmaganda, yirik shoxli mollar va choʻchqalardan olingan goʻsht cheklovlarsiz chiqariladi.

Brutsellyozga reaksiya beruvchi va brutsellyozning qoʻy-echkilarga xos turi (melitenzis) boʻyicha nosogʻlom xoʻjalikdan (fermadan) keltirilgan yirik shoxli mollar va choʻchqalarning goʻshti, qaynatilgan kolbasa yoki konserva uchun qayta ishlatiladi;

b) brutsellyozning klinik yoki patologoanatomik belgilari boʻlgan barcha turdagi hayvonlarning, shuningdek brutsellyozga reaksiya beruvchi qoʻy va echkilarning tana goʻshtlaridan olingan suyaklar yogʻini eritib olishga yoki hayvonlarga quruq ozuqa ishlab chiqarishga ishlatiladi;

v) brutsellyozga reaksiya beruvchi yoki brutsellyozning klinik belgilari boʻlgan barcha turdagi hayvonlarni soʻyishdan olingan kalla, jigar, yurak, oʻpka, buyraklar, oshqozon va boshqa ichki organlarni xom holicha sotishga ruxsat etilmaydi, ular qaynatilgandan soʻng ishlatiladi yoki kolbasa va boshqa qaynatib pishirilgan mahsulotlar ishlab chiqariladi;

g) qoramol va choʻchqalarning quloq va oyoqlari, qoramollarning lablari va choʻchqalarning dumlari dastavval sanoatda qayta ishlanishidan yoki qaynatib pishirishdan oldin part qilinishi yoki kuydirilishi, qoʻy va choʻchqa kallalari-kuydirilishi, oshqozonlari part qilinishi shart;

d) brutsellyozga reaksiya beruvchi, biroq brutsellyozning klinik belgilari va tana goʻshti hamda organlarida patologoanatomik oʻzgarishlari boʻlmagan sigir, qoʻy va echkilarning elinlari qaynatilgandan soʻng chiqariladi, brutsellyozning klinik belgilari yoki patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlganda esa utilizatsiya qilinadi;

e) brutsellyozga reaksiya bergan hayvonlardan olingan ichak, qiziloʻngach va siydik pufaklari 0,5 foizli xlorid kislotasini saqlovchi 1 foizli tuz eritmasida 15 — 20°S haroratda 48 soat davomida va suyuqlik koeffitsiyenti 1:2 nisbatda saqlanadi. Klinik kasal hayvonlardan olingan ichak, qiziloʻngach va siydik pufaklari utilizatsiya qilinadi;

j) klinik kasal va tekshirganda reaksiya beruvchi hayvonlardan olingan qon quruq hayvon ozuqasi yoki texnik mahsulotlar tayyorlash uchun ishlatiladi;

z) klinik kasal va qoʻy-echki brutsellyoziga (melitenzis) reaksiya beruvchi barcha turdagi hayvonlarni soʻyishdan olingan teri, shox, tuyoqlar dezinfeksiya qilingandan soʻng chiqariladi.

40. Leptospiroz, Ku-isitmasi, hayvonlarning xlamidiozli (enzootik) aborti, Leptospiroz kasalligi aniqlanib muskulaturada degenerativ oʻzgarishlar yoki ikki sutkada ham yoʻqolmaydigan sariq rangga boʻyalish mavjud boʻlganda tana goʻshti va ichki organlari utilizatsiyaga joʻnatiladi. Muskulaturada degenerativ oʻzgarishlar boʻlmay, ikki sutka davomida yoʻqoladigan sariq rangga boʻyalish mavjud boʻlganda tana goʻshti, shuningdek patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlmagan ichki organlar qaynatilgandan soʻng ishlatiladi. Ichak va patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlgan organlar utilizatsiya qilinadi.

Hayvonlarda Ku-isitmasi, xlamidiyali (enzootik) abort aniqlanganda tana goʻshti va oʻzgarishga uchramagan organlar qaynatilgandan soʻng chiqariladi, oʻzgarishga uchragan organlar va qon utilizatsiya qilinadi.

Hayvonlar xlamidiozida ichak, qiziloʻngach, siydik pufagi, ularda patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlmaganda, 0,5 foizli formaldegid eritmasi bilan 30 daqiqa davomida ishlov berilgandan keyin ishlatiladi. Suyaklar 2,5 soat davomida qaynatiladi.

Leptospiroz, xlamidiozli (enzootik) abort, Ku-isitmasiga ijobiy reaksiya bergan, klinik belgilar yoki mushak toʻqimasi va organlarda patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlmagan hayvonlarni soʻyishdan olingan tana goʻshtlari va boshqa mahsulotlari cheklovlarsiz chiqariladi.

Leptospiroz, xlamidiozli (enzootik) abort, Ku-isitmasi bilan klinik kasal hayvonlarni soʻyishdan olingan teri, jun, shox va tuyoqlar dezinfeksiyadan soʻng chiqariladi.

41. Aktinomikoz. Aktinomikoz bilan faqat kallaning limfa tugunlari zararlangan boʻlsa, ular olib tashlanadi, kalla esa qaynatishga joʻnatiladi. Kallaning suyak va mushaklari zararlanganda u butunicha utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Ichki organlar va tilning aktinomikoz bilan chegarali zararlanishida, ularning zararlangan joylari olib tashlanadi, ichki organlar va tilning keng tarqalgan zararlanishida ular utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Suyaklar, ichki organlar, muskulaturaning keng tarqalgan aktinomikoz jarayonida tana goʻshti barcha organlari bilan utilizatsiyaga joʻnatiladi.

42. Choʻchqalarning oʻlati, saramas, Auyeski kasalligi, pasterellyoz (gemorragik septitsemiya), listerioz, salmonellyoz. Koʻrsatilgan kasalliklar bilan kasallangan va kasallikka gumon qilingan hayvonlarning tana goʻshtlari va soʻyish mahsulotlarini xom holicha chiqarish taqiqlanadi. Oʻlatga qarshi emlangan va soʻyish oldidan yuqori harorati boʻlgan yoki soʻyishdan keyin ichki organlarida patologoanatomik oʻzgarishlari boʻlgan choʻchqalarni sanitariya jihatidan baholash xuddi oʻlat bilan kasallangan hayvonlar singari oʻtkaziladi.

Muskulaturada degenerativ yoki boshqa patologik oʻzgarishlar (abssesslar va boshqalar) mavjud boʻlsa tana goʻshti ichki organlari bilan utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Tana goʻshti va ichki organlarda patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlmasa, ularni ishlatish toʻgʻrisida qaror salmonellalarga bakteriologik tekshirishlar oʻtkazilgandan soʻng (listeriozdan tashqari) qabul qilinadi. Bunda goʻshtda yoki ichki organlarda salmonellalar aniqlangan hollarda ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi yoki konservalar tayyorlanadi.

Salmonellalar mavjud boʻlmasa tana goʻshti, tashqi yogʻ qatlami (shpik) va ichki organlaridan qaynatilgan, qaynatilgan-dudlangan kolbasalar, konservalar tayyorlanadi yoki qaynatishga joʻnatiladi. Saramas, pasterellyoz va listerioz bilan kasallangan hayvondan olingan goʻsht, qaynatilgan kolbasalar, qaynatilgan-dudlangan koʻkrak (grudinka) va toʻsh (koreyka) tayyorlash uchun ishlatiladi.

Patologoanatomik oʻzgargan ichki organlar, ichak va qon, shuningdek listerioz bilan kasallangan hayvonlarning kallasi barcha holatlarda 100°S dan kam boʻlmagan haroratda qayta ishlash yoki ushbu haroratda 1 soat davomida qaynatish bilan utilizatsiya qilinadi.

Terilar dezinfeksiya qilinadi.

43. Yuqumli atrofik rinit. Kasallikka gumon qilinganda kallani koʻzdan kechirish uchun uzunasiga ikki yarim boʻlakka boʻlinadi. Havo yoʻli koʻzdan kechiriladi: burun shilliq qavatida yalligʻlanish va nekrotik jarayonlar, burun qanotlari atrofiyasi aniqlanganda, kalla tili bilan, traxeya va oʻpkalar utilizatsiyaga joʻnatiladi. Tana goʻshti va qolgan ichki organlar (jigar, buyraklar, taloq va boshqalar) ularda degenerativ oʻzgarishlar boʻlmasa cheklovlarsiz chiqariladi.

44. Yuqumli rinotraxeit, Paragripp- 3, virusli diareya, adenovirusli infeksiya. Veterinariya-sanitariya ekspertiza natijalariga koʻra oziq-ovqat uchun yaroqli deb topilgan goʻsht va submahsulotlar qaynatilgan va qaynatib-dudlangan kolbasa mahsulotlari, goʻsht noni va konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi.

Tana goʻshti va ichki organlarda patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlsa bakteriologik tekshirishlar oʻtkaziladi. Salmonellalar aniqlanganda ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi yoki konserva va goʻsht nonlari tayyorlash uchun ishlatiladi.

Kalla, traxeya, qiziloʻngach, siydik pufagi, goʻshti ajratilgan suyaklar, qon, patologoanatomik oʻzgargan organ va toʻqimalar, shox va tuyoq utilizatsiya qilinadi.

Terilar 1 foizli xlorid kislotasi (xlorid kislotasiga hisoblaganda) solingan osh tuzining toʻyingan eritmasida 24 soat davomida dez eritmadagi harorat 15 — 18°S darajada va suyuqlik koeffitsiyenti 1:4 nisbatda dezinfeksiya qilinadi. Neytrallash 6 foizli osh tuzi saqlovchi eritmada, unga neytrallash tugagunga qadar bir necha marta xomashyo massasiga nisbatan 0,5 foizdan kalsiylangan soda qoʻshilgan holda oʻtkaziladi, neytrallashning tugaganligi indikatorlar bilan aniqlanadi.

Jun — bugʻli dezinfeksiya kameralarida 109 — 111°S haroratda 30 daqiqa davomida dezinfeksiyalanadi.

45. Yirik shoxli mollardagi oʻpkaning yalpi yalligʻlanish kasalligi, qoʻylarning yuqumli agalaktiya kasalligi, echkilarning yuqumli plyevropnevmoniyasi.

Tana goʻshti va zararlanmagan ichki organlar qaynatishga yoki qaynatilgan kolbasa yoki konserva tayyorlash uchun qayta ishlashga joʻnatiladi.

Patologik oʻzgargan organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Ichaklar ishlov berilgandan va tuz bilan konservatsiya qilingandan soʻng umumiy asosda ishlatiladi.

Oʻpkaning yalpi yalligʻlanishi bilan kasallangan yirik shoxli mollar va yuqumli plyevropnevmoniya bilan kasallangan echkilardan olingan terilar dezinfeksiya qilinadi.

46. Qoqshol. Kalla, tana goʻshti va boshqa soʻyish mahsulotlari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

47. Yirik shoxli mollarning yomon sifatli kataral isitmasi, otlarning ensefalomiyelit kasalligi.

Tana goʻshti qaynatishga, kalla va zararlangan organlar esa utilizatsiyaga joʻnatiladi. Terilar dezinfeksiya qilinadi.

48. Otlarning yuqumli anemiya kasalligi. Kasal hayvonlardan olingan tana goʻshti va soʻyish mahsulotlari utilizatsiyaga joʻnatiladi. Kasallikning klinik belgilari aniqlanmagan yoki 7 — 20 kun interval bilan ikki marta oʻtkazilgan serologik tekshirishda gumon natija koʻrsatgan hayvonlar sanitariya kushxonasida soʻyiladi, tana goʻshti esa qaynatish orqali zararsizlantirilgandan soʻng ishlatiladi yoki goʻsht nonlari va konservalari tayyorlash uchun ishlatiladi.

Kalla, suyak va ichki organlar utilizatsiya qilinadi. Terilar dezinfeksiya qilinadi.

49. Choʻchqalarning virusli (transmissiv) gastroenterit kasalligi:

a) kasallangan, kasallikka gumon qilingan choʻchqalardan olingan goʻsht va soʻyish mahsulotlari qaynatilgan, qaynatib-dudlangan kolbasa mahsulotlari va konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi. Kolbasa mahsulotlariga ishlashning imkoniyati boʻlmaganda goʻsht va kalla-pocha, ichak-chavaqlar qaynatib zararsizlantiriladi;

b) kasallanib oʻtgan hayvonlarning goʻshti va kalla-pocha, ichak-chavaqlari patologik oʻzgarishlar boʻlmaganda cheklovlarsiz chiqariladi. Ushbu hayvonlardan olingan kalla, oyoqlar va dumi zels yoki ilvira tayyorlash uchun ishlatiladi yoki qaynatiladi;

v) kasal choʻchqalarning ichak, siydik pufagi va qiziloʻngachlari utilizatsiya qilinadi.

Kasallikka gumon qilingan va kasallanib oʻtgan hayvonlardan olingan ichak, siydik pufagi va qiziloʻngachlar dastlab 0,5 foizli formaldegid eritmasi bilan bir soat davomida ishlov berilib suvda yuvilgandan soʻng qaynatilgan kolbasa mahsulotlari tayyorlashda qobiq sifatida ishlatiladi;

g) suyaklar yogʻi eritib olingandan soʻng, qon, tuyoqlar hayvonotga mansub ozuqa tayyorlash uchun qayta ishlanadi;

d) kasal va kasallik boʻyicha gumon qilingan choʻchqalardan olingan terilar dezinfeksiya qilinadi.

Kasallanib oʻtgan hayvonlarning terilari cheklovlarsiz chiqariladi.

50. Choʻchqalarning enzootik ensefalomiyeliti (Teshen kasalligi). Goʻsht va soʻyish mahsulotlari qaynatilgan, qaynatib dudlangan kolbasa yoki konservalar tayyorlash uchun qayta ishlanadi yoki qaynatib pishiriladi.

Kalla, oyoq va dumlari zels va ilvira tayyorlash uchun ishlatiladi.

Suyak, qon, bosh va orqamiya, ichak, oshqozon, siydik pufagi, qiziloʻngach, tuyoqlar quruq hayvon ozuqasi uchun qayta ishlanadi.

Muskulaturada degenerativ oʻzgarishlar mavjud boʻlsa tana goʻshti barcha ichki organlari bilan utilizatsiyaga joʻnatiladi yoki yoqiladi.

Hayvonlarning terisi shilinmaydi, balki kuydiriladi yoki part qilinadi. Goʻsht kombinatlarida teri shilinishi mumkin va u dezinfeksiya qilinadi.

51. Choʻchqalarning vezikulyar kasalligi.

Kasallangan, kasallikka gumon qilingan choʻchqalarni soʻyishdan olingan goʻsht va boshqa mahsulotlar qaynatilgan, qaynatib dudlangan va dudlanib pishirilgan kolbasa mahsulotlari va konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi.

Suyaklar yogʻi eritib olingandan soʻng, oshqozonlar shilliq qavati, tuyoqlar korxonaning oʻzida quruq hayvon ozuqasi uchun qayta ishlanadi.

Ichak, siydik pufagi va qiziloʻngachlarga formaldegidning 0,5 foizli eritmasi bilan bir soat davomida ishlov berilib, suvda yuviladi, shundan soʻng ular korxonaning oʻzida ishlatiladi. Koʻrsatilgan usulda zararsizlantirilmagan ichak va boshqa xomashyolar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Kasallangan, kasallikka gumon qilingan choʻchqalardan olingan terilar dezinfeksiya qilinadi.

52. Chechak. Chechakning yengil shaklida va pustulalar bitib ketganda yirik shoxli mollar, qoʻy, echki va choʻchqalarning tana goʻshti hamda ichki organlari patologik oʻzgarishlar olib tashlangandan (tozalangandan) soʻng cheklovlarsiz chiqariladi.

Chechakning yoyilgan gemorragik va gangrenoz shaklida qoʻy, echki va choʻchqalarning tana goʻshti, shuningdek soʻyish mahsulotlari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Terilar dezinfeksiya qilinadi.

53. Nekrobakterioz. Mahalliy patologik jarayonda (lab, burun, halqum, ichki organlar yoki oyoqlar zararlanganda) tana goʻshti cheklovlarsiz chiqariladi, zararlangan qismi esa utilizatsiyaga joʻnatiladi. Septik jarayonda tana goʻshti, kalla-pocha, ichak-chavaqlar utilizatsiyaga joʻnatiladi. Tana goʻshti oʻrtacha semizlikda boʻlib bir necha organlari zararlanganda goʻsht va ichki organlarni ishlatish mumkinligi toʻgʻrisidagi qaror bakteriologik tekshirishlar (patogen kokk mikrofloralar, salmonellalar mavjudligiga) oʻtkazilgandan soʻng qabul qilinadi.

54. Yosh mollarning yuqumli kasalliklari (diplokokkli septitsemiya, kolibakterioz, streptokokkoz, salmonellyoz, qoʻzilar va choʻchqalar dizenteriyasi, enzootik bronxopnevmoniyasi).

Tana goʻshtining mushaklarida va soʻyish mahsulotlarida degenerativ oʻzgarishlar mavjud boʻlsa utilizatsiya qilinadi.

Mushak toʻqimasida patologik oʻzgarishlar boʻlmasa ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi.

55. Mastitlar, endometrit, parametrit. Mastit, endometrit, parametrit bilan kasallangan sigir va qoʻylarni soʻyishdan olingan goʻshti salmonellalar va patogen stafilakokklarga tekshiriladi.

Salmonellalar va patogen stafilakokklar topilmasa, shuningdek muskulaturada degenerativ oʻzgarishlar boʻlmasa tana goʻshti va ichki organlar cheklovlarsiz chiqariladi.

Salmonellalar mavjud boʻlsa goʻsht-goʻsht noni, konserva uchun qayta ishlashga yoki qaynatishga joʻnatiladi. Stafilakokklar aniqlanganda goʻsht qaynatishga joʻnatiladi.

Zararlangan elin ushbu va boshqa holatlarda utilizatsiyaga joʻnatiladi.

56. Staxibotriotoksikoz. Fuzariotoksikoz. Patologoanatomik oʻzgarishlar mavjud boʻlmaganda va salmonellalarga tekshirilganda salbiy natija olinganda tana goʻshti, kalla va oyoqlar cheklovlarsiz chiqariladi. Salmonellalar mavjud boʻlganda tana goʻshti qaynatishga yoki konservalar tayyorlashga joʻnatiladi.

Kasal hayvonlardan olingan ichki organlar va nekrozga uchragan joylari boʻlgan tana goʻshti utilizatsiyaga joʻnatiladi.

57. Leykoz:

a) tana goʻshtining mushaklari, limfa tugunlari, bir necha parenximatoz organlar zararlanganda yoki tana goʻshtining seroz qavatida leykozli oʻsimtalar (blyashkalar) aniqlanganda, tana goʻshti, soʻyish mahsulotlari utilizatsiya qilinadi;

b) agarda baʼzi limfa tugunlari yoki organlar zararlangan boʻlib, tana muskulaturasida oʻzgarishlar boʻlmasa, bunday limfa tugunlari yoki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti va zararlanmagan organlar bakteriologik tekshirishlar natijasiga koʻra ishlatiladi. Salmonellalar aniqlanganda tana goʻshti va zararlanmagan organlar qaynatishga yoki konservalar tayyorlashga ishlatiladi. Salmonellalar aniklanmaganda tana goʻshti va zararlanmagan organlar kolbasa mahsulotlari tayyorlashga joʻnatiladi;

v) hayvonlarni leykozga gematologik tekshirganda ijobiy natija olinib, leykozga xos boʻlgan patologik oʻzgarishlar boʻlmaganda tana goʻshti va organlar cheklovlarsiz chiqariladi.

58. Yirik shoxli mollarning efemer isitmasi.

Kasal hayvonlarning goʻshti shartli yaroqli sifatida chiqariladi. Zararlangan joylar—kalla, til, oʻpka, taloq va boshqalar utilizatsiya qilinadi.

Terilar dezinfeksiya qilinadi.

V. Invazion kasalliklarda tana goʻshti va ichki organlarni veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

59. Piroplazmidozlar. Tana goʻshti va ichki organlar sariq rangga kirmagan va degenerativ oʻzgarishlar boʻlmaganda cheklovlarsiz chiqariladi, oʻzgarishlar boʻlganda 79- va 80-bandlarda koʻrsatilgani kabi ishlar amalga oshiriladi.

60. Yirik shoxli mollar va choʻchqalarning tsistitserkoz (finnoz) kasalligi. Kalla va yurak mushaklari kesmasida finnlar topilsa boʻyinning chiqish qismidan, kurak-tirsak, orqa, bel, son oyoqlari va diafragma mushaklaridan ikkitadan parallel kesiladi. Tana goʻshtini sanitariya jihatidan baholash differensiyalangan holda zararlanish darajasiga qarab oʻtkaziladi.

Kalla yoki yurak mushaklari kesma yuzasining 40 sm² qismida va tana goʻshtining hech boʻlmaganda bitta kesma yuzasida uch donadan koʻp tirik yoki oʻlgan finnlar topilsa, tana goʻshti, kalla va ichki organlar (ichakdan tashqari) utilizatsiyaga joʻnatiladi. Ichki va tashqi yogʻ qatlami (shpik) oziq-ovqat maqsadida eritilgandan soʻng ishlatiladi. Shpikni muzlatish va tuzlash usuli bilan zararsizlantirish mumkin.

Ichki yogʻ qatlami va shpik yuqorida koʻrsatilgani singari zararsizlantiriladi.

Yirik shoxli mollar va choʻchqalarning muzlatish yoki tuzlash bilan zararsizlantirilgan tana goʻshtlari qaynatilgan kolbasa yoki konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi. Submahsulotlar zararsizlantirilgandan soʻng ishlatiladi.

Ichak va terilar tsistitserkoz bilan zararlanish darajasidan qatʼi nazar cheklovlarsiz chiqariladi.

Seroz qavatlarda va jigarda ingichka boʻyinli finnlar (ingichka boʻyinli tsistitserkoz) aniqlanganda ular olib tashlanadi, shundan soʻng tana goʻshti va ichki organlar cheklovlarsiz chiqariladi.

61. Qoʻy, echkilarning tsistitserkoz (finnoz) kasalligi. Tana goʻshti va organlarning kamroq zararlanishida (kesma yuzasining 40 sm² qismida 5 donadan kam finn topilsa) va muskulaturasida oʻzgarishlar boʻlmasa tana goʻshti va organlar muzlatish bilan zararsizlantirilib, soʻngra ushbu qoidalarning XV boʻlimda koʻrsatilgani singari qaynatilgan kolbasa yoki konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi.

Kesmada finnlar 5 donadan koʻp yoki muskulaturada patologik oʻzgarishlar mavjud boʻlsa tana goʻshti utilizatsiyaga joʻnatiladi, yogʻi esa eritiladi.

62. Trixinellyoz. Choʻchqa (uch haftalikkacha boʻlgan choʻchqachalardan tashqari), toʻngʻiz, boʻrsiq, ayiq va goʻshtxoʻr hayvonlar, shuningdek nutriyalarning tana goʻshtlari trixinellyozga tekshiriladi. Har bir tana goʻshtidan diafragma oyoqchalaridan (mushak toʻqimasining payga aylanish chegarasidan), ular mavjud boʻlmaganda esa diafragmaning qovurgʻa qismidan, qovurgʻalararo yoki boʻyin mushaklaridan tekshirish uchun ikkita namuna (har biri 60 g.dan) olinadi. Har bir namunadan kamida 12 kesma tayyorlanadi. Kompressoriumdagi 24 kesmaning hech boʻlmaganda bir donosida trixinella (yashovchanligidan qatʼi nazar) aniqlansa tana goʻshti va kala-pocha, ichak-chavoqlar, qiziloʻngach, toʻgʻri ichak, shuningdek tozalangan goʻsht mahsulotlari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Shpik (tashqi yogʻ) ajratib olinadi va eritiladi. Ichki yogʻ cheklovlarsiz chiqariladi.

Ichaklar (toʻgʻri ichakdan tashqari) odatdagi ishlov berishdan soʻng cheklovlarsiz chiqariladi.

Terilar ulardagi mushak toʻqimalaridan tozalangandan soʻng chiqariladi. Ajratilgan mushak toʻqimalari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

*Izoh. Trixinellalarni topish uchun amaldagi qoʻllanmaga muvofiq reaktorda (AVT apparati) guruhli fermatitiv oʻzlashtirish (hazm qilish) usulidan foydalanish mumkin.

63. Exinokokkoz. Mushaklar yoki ichki organning 2/3 qismidan qoʻp qismi zararlanganda u butunicha utilizatsiya qilinadi. Chegaralangan zararlanishda faqat tana goʻshtining va organlarning zararlangan qismi utilizatsiyaga joʻnatiladi. Tana goʻshti va organlarning zararlanmagan qismi cheklovlarsiz chiqariladi.

64. Metastrongilyozlar, fassiollyoz, diktiokaullyoz, dikrotselioz. lingvatulyoz. Ichki organning 2/3 qismidan qoʻp qismi zararlanganda u butunicha utilizatsiya qilinadi. Undan kam zararlanganda zararlangan qismi utilizatsiyaga joʻnatiladi yoki yoʻq qilinadi; zararlanmagan qismi cheklovlarsiz chiqariladi.

65. Alfortioz. Alfortioz bilan kasallangan otlarning tana goʻshtining zararlangan qismi tozalangandan soʻng cheklovlarsiz chiqariladi.

66. Onxotserkoz. Zararlangan qismlar tozalangandan soʻng tana goʻshti va organlar cheklovlarsiz chiqariladi. Onxotserkozning yiringli-nekrotik jarayonli asoratli kechuvchi shaklida tana goʻshti va ichki organlar patogen stafilakokklar va salmonellalarga bakteriologik tekshiriladi.

67. Askaridoz, paraskaridoz, gidremiya belgilari yaqqol namoyon boʻlgan hollarda tana goʻshti va organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Gidremiyaning belgilari boʻlmagan hollarda tana goʻshti va organlar cheklovlarsiz chiqariladi.

68. Soʻna lichinkasi. Yalligʻlangan va shishgan joylar tozalanadi.

69. Senuroz. Kalla utilizatsiyaga joʻnatiladi. Tana goʻshti va organlar cheklovlarsiz chiqariladi.

70. Sarkotsistoz. Mushaklarda sarkotsistlar aniqlanib, ularda patologik oʻzgarishlar boʻlmaganda tana goʻshti va organlar cheklovlarsiz chiqariladi.

Tana goʻshtining sarkotsistlar bilan zararlanishi va mushaklarda oʻzgarishlar (oriqlik, gidremiya, rangsizlanish, mushak toʻqimasining ohaklanishi, degenerativ oʻzgarishlar) mavjud boʻlganda tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi.

Choʻchqalar shpigi va barcha turdagi hayvonlarning ichki yogʻi, ichaklari va terilari cheklovlarsiz chiqariladi.

VI. Mahalliy va umumiy patologik oʻzgarishlarda tana goʻshti va ichki organlarni veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

71. Ayrim organlarning atrofiya, tsirroz va degenerativ oʻzgarishlarida ular utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Jigarni yogʻ bosganda utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshtini ishlatish mumkinligi toʻgʻrisidagi qaror zarur hollarda salmonellalarga tekshirish natijalariga koʻra qabul qilinadi.

72. Oʻpka, jigar, buyraklar, mushaklar va suyaklarning pigmentatsiyasida (melanoz, qoʻngʻir atrofiya, gemoxromatoz) tana goʻshti ichki organlar bilan utilizatsiya qilinadi.

Mushaklarning ayrim joylari pigmentatsiyasida ular olib tashlanib utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa sanoatda qayta ishlanadi.

Ayrim ichki organlarning pigmentatsiyasida zararlangan organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti esa cheklovlarsiz chiqariladi. Shuningdek, jigarda ozuqaga mansub pigmentatsiya mavjud boʻlib, uning sifati oʻzgarmaganda va boshqa organlar hamda tana goʻshtida pigmentatsiya boʻlmagan hollarda oziq - ovqat uchun ishlatiladi.

73. Organlar va mushaklarning ayrim qismlarida ohak toʻplanishi mavjud boʻlsa, ular utilizatsiyaga joʻnatiladi.

74. Jigar, buyraklar, taloq, oʻpkalarda gemorragik infarktlar mavjud boʻlib, ularda yiringli oʻchoqlar boʻlmasa, tana goʻshti va organlar toʻqimalarining oʻzgargan qismlari olib tashlangandan soʻng ishlatiladi. Organlarda yiringli oʻchoqlar mavjud boʻlganda ular utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshtini chiqarish toʻgʻrisidagi qaror esa bakteriologik tekshirishlar natijasiga asosan qabul qilinadi.

75. Yangi travmalarda, suyaklarning sinishida va kam miqdordagi yangi qon qoʻyilishlarda, hayvonda soʻyishdan oldin tana harorati meʼyorida boʻlib, atrof toʻqimalarda va limfa tugunlarida yalligʻlanishga xos belgilar mavjud boʻlmaganda qon shimilib shishgan toʻqimalar olib tashlanadi, tana goʻshti esa cheklovlarsiz chiqariladi.

Limfa tugunlarida yalligʻlanish alomatlari boʻlgan keng koʻlamdagi kuyishlarda, qon quyilishlarda va septik jarayon belgilarida yoki teri osti kletchatkasiga, ichki organlarga, shilliq qavatlarga biroz qon qoʻyilganda, shuningdek ichki organlar hamda tana goʻshtining ayrim qismlari shish mavjud boʻlganda veterinariya-sanitariya ekspertizasi V boʻlimda koʻrsatilgani singari oʻtkaziladi.

Tarqalgan flegmona, ixorozli hid, keng koʻlamli nekroz aniqlanganda, shuningdek koʻp miqdordagi sinishlarda va tozalashning iloji boʻlmagan travmalarda tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi.

76. Parenximatoz organlarda koʻp miqdordagi abssesslar aniqlanganda zararlangan organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa bakteriologik tekshirishlar natijalariga koʻra ishlatiladi, agarda abssesslar limfa tugunlari va muskulaturada aniqlansa tana goʻshti utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Kovil bilan zararlangan, biroq abssesslar va boshqa yalligʻlanish oʻzgarishlar mavjud boʻlmagan qoʻy tana goʻshti tana goʻshtining kovil bilan zararlangan qismlari tozalangandan soʻng cheklovlarsiz chiqariladi, kovil bilan zararlanish va koʻp miqdordagi yiringli yalligʻlanishlar yoki boshqa yalligʻlanish holatlari mavjud boʻlsa tana goʻshti utilizatsiya qilinadi.

77. Yomon va yaxshi sifatli oʻsmalar. Yomon sifatli oʻsmalar, shuningdek koʻp miqdordagi yaxshi sifatli oʻsmalar bilan zararlangan tana goʻshtining organ va qismlari utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshtining zararlanmagan qismlari esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi. Zararlangan qismlarni olib tashlash mumkin boʻlmagan hollarda tana goʻshti yoki organlar utilizatsiya qilinadi.

Kam miqdorda yaxshi sifatli oʻsmalar mavjud boʻlganda zararlangan qismlar olib tashlanadi, tana goʻshti va organlar esa cheklovlarsiz chiqariladi.

78. Oq mushak kasalligi. Ketozlar. Muskulaturada degenerativ oʻzgarishlar (rangsizlanish, shish, hajmining kattalashuvi, yumshoqlanish) mavjud boʻlsa tana goʻshti organlari bilan utilizatsiya qilinadi.

Muskulaturada oʻzgarishlar kuchsiz namoyon boʻlganda (rangi och-pushti, hajmining kam miqdorda kattalashuvi) yoki organlarda yoki skelet muskulaturasi qismida patologoanatomik oʻzgarishlarda tana goʻshti va ichki organlar salmonellalarga tekshiriladi. Mushaklar yoki organlarda salmonellalar topilganda tana goʻshti qaynatish bilan zararsizlantirishga, ichki organlar esa utilizatsiyaga joʻnatiladi. Salmonellalarga bakteriologik tekshirishlardan salbiy natijalar olinganda tana goʻshti va zararlanmagan organlar qaynatilgan va qaynatib-dudlangan kolbasa va konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi, zararlangan organlar utilizatsiya qilinadi.

79. Oriqlash. Oriqlashni keltirib chiqargan sababidan qatʼiy nazar, tananing yogʻ toʻplanadigan joylarida ilviragan shish mavjud boʻlganda yoki mushak toʻqimasida xuddi shunday shish boʻlganda, mushaklar atrofiyasi yoki degenerativ oʻzgarishida, limfa tugunlarining shishida tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

80. Tana goʻshti barcha toʻqimalarining ikki sutka davomida yoʻqolmaydigan sariq tusga boʻyalishida, qaynatib koʻrilganda achchiq taʼm va axlat hidi mavjud boʻlganda tana goʻshti utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Sariq rang, axlat hidi va achchiq taʼmning ikki sutka davomida yoʻqolib ketganida tana goʻshti bakteriologik tekshirishlar natijasiga asosan chiqariladi.

81. Goʻshtda qaynatib koʻrilganda yoʻqolmaydigan baliq, mochevina, vorvana (dengiz hayvonlari eritilgan yogʻning hidi), dori-darmon yoki goʻshtga xos boʻlmagan hidlarning, shuningdek irib parchalanish belgilari mavjud boʻlganda tana goʻshti utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Baliq hidiga ega boʻlib, patologoanatomik oʻzgarishlar boʻlmagan goʻsht sovuqxona kamerasida 48 soat davomida saqlanadi. Agarda 48 soat saqlagandan soʻng qaynatib koʻrilganda baliq hidi qayd qilinmasa qayta ishlanadi.

Yogʻda baliq hidi mavjud boʻlganda utilizatsiya qilinadi.

82. Juft organlardan birida va tana goʻshti qismida qon dimlanishi (gipostaz) mavjud boʻlsa, kesilgan joyda oʻziga xos xarakterli reaksiya boʻlmaganda, hayvonning oʻlganligini yoki agoniya paytida soʻyilganligini koʻrsatuvchi yomon qonsizlanishda, tana goʻshti va barcha organlar utilizatsiya qilinadi.

VII. Alohida organlarning kasalliklari va patologik oʻzgarishlarda tana goʻshti va ichki organlarni veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

83. Oʻpka. Pnevmoniya, plevrit, abssesslar, oʻsmalarning barcha turlarida, qon yoki oshqozondagi (oshqozon old boʻlmalari) ozuqalar bilan aspiratsiyada oʻpkalar utilizatsiya qilinadi.

*Izoh. Goʻshtni sanitariya jihatidan baholashda oriqlashni “oriq goʻsht” termini bilan aralashtirish yaramaydi, chunki oriq goʻsht tashqi tomondan sogʻlom, biroq hayvonlarni yetarli oziqlantirmaslik natijasidagi oriqlash, kasallik yoki qandaydir patologik jarayonning mavjudligi bilan bogʻliq emas.

84. Yurak. Perikardit va endokarditlarda, yurak mushaklari kattalashuvi bilan kechuvchi miokarditlarda, oʻsmalar bilan zararlanganda yurak utilizatsiya qilinadi.

85. Jigar. Kam miqdordagi kapsulalarga oʻralgan abssesslarda jigarning zararlangan qismi olib tashlanadi, jigarning zararlanmagan qismi, shuningdek kapilyar ektaziyasi kuchsiz namoyon boʻlgan jigar cheklovlarsiz chiqariladi. Yiringli yalligʻlanishda, keskin namoyon boʻlgan tsirrozda, barcha turdagi toʻqimalar oʻzgarishida, sariqlikda, oʻsmalarda, kuchli namoyon boʻlgan kapilyarlar ektaziyasida va parenximaning boshqa patologik oʻzgarishlarida jigar utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Sogʻlom hayvonlarni soʻyishdan olingan, biroq rangi kuchsiz oʻzgargan va kam miqdorda yogʻ infiltratsiyasi boʻlgan jigar qaynatilgan kolbasa mahsulotlari yoki konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi.

86. Taloq. Barcha patologik oʻzgarishlarda taloq utilizatsiya qilinadi.

87. Buyraklar. Nefrit, nefrozlarning barcha turida, koʻp miqdordagi kista, oʻsma, toshlar mavjud boʻlganda utilizatsiya qilinadi.

88. Oshqozon (oshqozon old boʻlimlari). Barcha turdagi yalligʻlanish, yara, oʻsma va boshqa patologik oʻzgarishlarda utilizatsiya qilinadi.

89. Ichak. Enterit, kolitlarning barcha turlarida, yaralar, peritonit, yiringli va gemorragik yalligʻlanish, oʻsmalar, shuningdek boshqa patologik oʻzgarishlarda ichak utilizatsiya qilinadi.

90. Elin. Barcha turdagi yalligʻlanishlarda utilizatsiya qilinadi.

VIII. Qon va endokrin-ferment xomashyolarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

91. Hayvonlarni soʻyish jarayonida 3-bandda koʻrsatilgan yuqumli kasalliklar aniqlanganda, ushbu hayvonlarning qoni, shuningdek toʻplagichdagi kasal hayvonlarning qoni bilan aralashgan qon ushbu korxonaning oʻzida 100°S darajadan kam boʻlmagan haroratda 2 soat davomida zararsizlantirilib, soʻngra yoʻq qilinadi.

Tuberkulyoz, brutsellyoz, listerioz, oʻlat va choʻchqalar saramasi, yuqumli atrofik rinit, Auyeski kasalligi, pasterellyoz, leykoz kasalliklari bilan kasallangan yoki kasallikka gumon qilingan hayvonlarni soʻyish, shuningdek sanitariya kushxonasida hayvonlarni soʻyishdan olingan qon, massa qatlamida harorat kamida 80°S haroratda 2 soat davomida, tez-tez aralashtirilgan holda qaynatish yoʻli bilan texnik va ozuqa mahsulotlariga, shuningdek hayvonlarning quruq ozuqasi uchun qayta ishlashga ruxsat etiladi.

92. Davolash va farmatsevtik preparatlar ishlab chiqarishga yoki oziq-ovqat maqsadlariga qayta ishlashga moʻljallangan qon faqat sogʻlom hayvonlardan yigʻiladi.

93. Endokrin — ferment xomashyosi yuqumli kasalliklardan sogʻlom boʻlgan hayvonlardan yigʻishga ruxsat etiladi.

Brutsellyozga tekshirilganda reaksiya beruvchi, biroq ushbu kasallikning klinik belgilari boʻlmagan hayvonlardan olingan oshqozon osti bezini kristall insulin tayyorlash uchun ishlatishga ruxsat etiladi.

Leykoz va yomon sifatli oʻsma bilan kasallangan hayvonlardan endokrin-ferment xomashyosini yigʻish, shuningdek xomashyoda patologik oʻzgarishlar, irib parchalinish belgilari, yot hidlar aniqlanganda uni ishlatish taqiqlanadi.

XI. Majburiy soʻyilgan hayvonlar goʻshtini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

94. Goʻsht kombinati, kushxona, xoʻjalikda kasallanish yoki hayvon hayotiga xavf soluvchi boshqa sabablar tufayli, shuningdek uzoq muddatli, iqtisodiy oqlamaydigan davolash talab etilgan hollarda hayvonlar majburiy soʻyilganda goʻshtni va boshqa soʻyish mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish, ushbu qoidalarda koʻrsatilgan tartibda amalga oshiriladi. Bundan tashqari, ushbu qoidalarning XV boʻlimida koʻrsatilganidek, albatta bakteriologik, zarur hollarda esa fizik-kimyoviy tekshirishlar oʻtkaziladi, bunda albatta goʻshtga xos boʻlmagan yot hidlarni aniqlash uchun qaynatib koʻrish probasi bajariladi.

Hayvonlarni majburiy soʻyish veterinariya vrachining (feldsherning) ruxsati bilan amalga oshiriladi.

Soʻyish korxonalariga majburiy soʻyish uchun keltirilgan hayvonlar soʻyishdan oldin saqlanmaydi.

95. Xoʻjalikda hayvonlarni majburiy soʻyilganligi sabablari toʻgʻrisida veterinariya vrachining imzosi qoʻyilgan dalolatnoma tuzilishi shart. Ushbu dalolatnoma va majburiy soʻyilgan hayvon tana goʻshtini bakteriologik tekshirish natijalari haqida veterinariya laboratoriyasining xulosasi veterinariya guvohnomasi bilan birgalikda ushbu tana goʻshtini qayta ishlash sexiga yuboriladi, qayta ishlash korxonasida tana goʻshti takroran bakteriologik tekshirishdan oʻtkaziladi.

Hayvonlarni pestitsidlar va boshqa zaharli kimyoviy moddalar bilan zaharlanganligiga gumon qilingan hollarda veterinariya laboratoriyasining, goʻshtni zaharli kimyoviy moddalar mavjudligiga tekshirish natijalari toʻgʻrisidagi xulosasi boʻlishi zarur.

96. Majburiy soʻyilgan hayvonlarning goʻshtini xoʻjalikdan goʻshtni qayta ishlash korxonalariga tashish, goʻsht mahsulotlarini tashish boʻyicha amaldagi veterinariya-sanitariya qoidalariga rioya qilingan holda amalga oshiriladi.

97. Veterinariya-sanitariya ekspertizasini toʻgʻriligini taʼminlash maqsadida majburiy soʻyilgan qoʻy, echki, choʻchqa va buzoqlarning goʻshti qayta ishlash korxonalariga butun tana goʻshti holida keltiriladi, yirik shoxli mollar va tuyalarning goʻshti esa butun tana goʻshti, yarimta va chorak tana goʻshti holida keltiriladi hamda alohida sovuqxona kamerasiga joylanadi. Yarimta yoki chorak tana goʻshtlariga ularning bir tana goʻshtiga taalluqli ekanligini aniqlash uchun belgi qoʻyiladi.

Xoʻjalikda majburiy soʻyilgan choʻchqalarning tana goʻshtlari kallasi ajratilmasdan keltirilishi shart.

Xoʻjalikda majburiy soʻyilgan hayvonlarning goʻshti qayta ishlash korxonasiga tuzlangan holda keltirilganda har bir bochkada bir tana goʻshtining tuzlamasi solinishi shart.

Qayta ishlash korxonasiga, soʻyishdan oldingi koʻriksiz, majburiy soʻyilgan, veterinariya guvohnomasi (maʼlumotnomasi), majburiy soʻyishning sababi toʻgʻrisidagi veterinariya dalolatnomasi va veterinariya laboratoriyasining bakteriologik tekshirishlar xulosasi olinmasdan keltirilgan hayvonlarning tana goʻshtlarini qabul qilish taqiqlanadi.

98. Agarda ekspertiza natijasi, shuningdek ushbu qoidalarning XV boʻlimdagi talabga koʻra bakteriologik va fizik-kimyoviy tekshirishlar natijalari boʻyicha goʻsht hamda boshqa majburiy soʻyishdan olingan goʻsht mahsulotlari oziq-ovqat uchun yaroqli deb topilsa ular qaynatishga, shuningdek goʻsht nonlari yoki konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi.

Ushbu goʻshtni va boshqa soʻyish mahsulotlarini, dastavval qaynatish orqali zararsizlantirilmagan holda, yaʼni xom holicha chiqarish, shuningdek umumiy ovqatlanish tarmogʻiga berish taqiqlanadi.

*Izoh. Majburiy soʻyish holatiga quyidagilar kiritilmaydi: klinik sogʻlom, talab etilgan konditsiyagacha boʻrdoqiga boqishga berilmagan, oʻsish va rivojlanishdan orqada qolgan, mahsuldorligi kam, qisir, biroq tana harorati meʼyorida boʻlgan hayvonlarni soʻyish;

tabiiy ofat (qishki yaylovda qor bosishi va hokazo) natijasida oʻlim xavf solgan, shuningdek soʻyish korxonasida soʻyishdan oldin travma olgan sogʻlom hayvonlarni soʻyish;

goʻshtni qayta ishlash korxonalarida mollarni majburan soʻyish faqat sanitariya kushxonasida amalga oshiriladi.

X. Uy parrandalarini veterinariya-sanitariya koʻrigidan va soʻyish mahsulotlarini ekspertizadan oʻtkazish

99. Parrandalarni veterinariya koʻrigidan oʻtkazish:

a) goʻsht kombinatlari, parrandachilik kombinatlari va parrandachilik fabrikalarida parrandalarni qabul qilish, soʻyishdan oldin saqlash, veterinariya koʻrigidan oʻtkazish va ularni soʻyish uchun veterinariya-sanitariya talablariga javob beradigan tegishli xonalar jihozlanadi;

b) sogʻlom va kasal parrandalarni birgalikda tashish va soʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi;

v) goʻsht kombinati yoki parrandachilik kombinatida soʻyishga kelib tushgan parrandalar partiyasi ichida yuqumli kasallik (grippdan tashqari) bilan kasallanganlari aniqlansa butun partiya darhol soʻyishga joʻnatiladi, bunda ushbu partiyani soʻyish sogʻlom partiyadan alohida amalga oshiriladi.

100. Parrandalarni patini yulish, koʻrikdan oʻtkazish, shuningdek tana goʻshti hamda organlarni veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish:

a) goʻsht kombinatlaridan (parrandachilik kombinatlaridan) va parrandachilik fabrikalaridan parrandalar tana goʻshti pati yulinmagan holda chiqarish taqiqlanadi.

Toʻliq tozalanganda kalla, boʻyin, oyoqlar ajratiladi, tana goʻshtidan jigʻildon, kekirdak, qiziloʻngach va ichki organlar ajratib olinishi shart. Patologik oʻzgarishlari boʻlmagan oʻpka va buyraklar tana goʻshtida qoldirilishi mumkin. Oshqozon ozuqalardan va kutikulasidan tozalanishi shart.

Tana goʻshtlari yarim tozalangan holda chiqarilganda ulardan ichak, kloaka va tuxum yoʻli bilan birgalikda olib tashlanadi. Jigʻildon ozuqa massasi bilan toʻla boʻlgan hollarda olib tashlanadi.

Faqat sogʻlom parrandani soʻyib olingan tana goʻshtlarini yarim tozalangan holda chiqarish ruxsat etiladi. Yuqumli yoki yuqumsiz kasallik aniqlanganda barcha parrandalar, ularning yoshi va sonidan qatʼi nazar, ichak-chavaqdan toʻliq tozalanishi shart;

b) parrandalarni qayta ishlash sexida veterinariya vrachlarining ish oʻrni tana goʻshtlarini qayta ishlash liniyasida tana goʻshtini tozalash (yarim tozalash) joyi, shuningdek veterinariya-sanitariya jihatidan gumonli va qoʻshimcha sinchkovlik bilan veterinariya koʻrigi talab etadigan tana goʻshtlarini ilish uchun ilgaklari boʻlgan stol yoniga oʻrnatiladi;

v) tana goʻshtlaridan ichki organlar soʻyish sexining ishchilari tomonidan texnologik yoʻriqnomada koʻzda tutilgan tartibda olib tashlanadi;

g) parrandalar soʻyilgandan soʻng maxsus oʻqitilgan ishchi tana goʻshtlarini tashqi tomondan koʻrikdan oʻtkazadi va kalla, teri, boʻgʻimlarda patologoanatomik oʻzgarishlar aniqlaganda bunday tana goʻshtlarini ichki organlaridan ajratib, ichki organlari bilan birgalikda veterinariya vrachi sinchkovlik bilan veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazishi uchun stolga beradi;

d) tozalangandan soʻng veterinariya-sanitariya ekspertizasida ichki organlar (yurak, jigar, taloq, tuxumdonlar, urugʻdonlar, oshqozon, ichaklar) koʻzdan kechiriladi.

Ichki organlar yoki seroz qavatlarda patologik oʻzgarishlar aniqlangan hollarda tana goʻshti ichki organlari bilan birgalikda konveyerdan olinadi va sinchkovlik bilan tekshiriladi. Agarda patologoanatomik tekshirishlar diagnoz qoʻyish imkonini bermasa, tana goʻshti va organlar bakteriologik tekshirishlarga joʻnatiladi.

Veterinariya vrachi yarim tozalangan tana goʻshtini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazishda ularni tashqi tomondan koʻzdan kechirgandan soʻng ichaklarni (ishchi tana goʻshtidan ajratgan) tekshirgach, qorin boʻshligʻi devoridagi mavjud kesma (kesik uzunligi 3-4 sm) orqali ichki organlarni koʻzdan kechiradi. Patologik oʻzgarishlari boʻlgan tana goʻshtlari konveyerdan olinadi va batafsil ekspertizadan oʻtkaziladi.

Tozalangan tana goʻshtlari veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazilgandan soʻng oʻrash uchun ruxsat etilgan sellofan, pergament yoki polimer plenkaga joylangan oziq-ovqat ichak-chavaqlari komplekti (jigar, yurak va ozuqadan tozalangan mushakli oshqozon, boʻyin) tozalangan tana goʻshti ichiga qoʻyilishi yoki tana goʻshtidan alohida realizatsiyaga chiqarilishi mumkin;

e) ichak, jigʻildon, kekirdak, qiziloʻngach, mushakli oshqozon kutikulasi, tuxum yoʻli, taloq, urugʻdonlar, tuxumdonlar, oʻt xaltasi barcha hollarda utilizatsiyaga joʻnatiladi.

101. Yuqumli kasalliklarda parrandalar tana goʻshti va organlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish:

a) Pasterellyoz. Ichki organlar utilizatsiya qilinadi. Tana goʻshtlari qaynatishga, qovurishga yoki konserva tayyorlash uchun qayta ishlashga joʻnatiladi. Par va patlari dezinfeksiya qilinadi;

b) Pulloroz-tif. Zararlangan organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshtlari qaynatishga yoki konserva tayyorlash uchun ishlatiladi. Muskulaturasida oʻzgarish boʻlgan, koʻkrak-qorin boʻshligʻiga qon quyilish yoki peritonit mavjud boʻlgan tana goʻshtlari utilizatsiya qilinadi;

v) Tuberkulyoz. Tuberkulyoz bilan bir nechta ichki organlar yoki alohida organlarning zararlanishi va oriqlashda tana goʻshti organlari bilan utilizatsiya qilinadi.

Alohida organlarning tuberkulyoz bilan zararlanishida, tana goʻshtining meʼyordagi semizligida ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi.

Tuberkulinga ijobiy reaksiya bergan parrandalar soʻyilganda, tuberkulyozli zararlanishlar boʻlmagan tana goʻshtlari qaynatilgandan soʻng yoki konserva tayyorlash uchun ishlatiladi;

Par va pat dezinfeksiya qilinadi;

g) Yuqumli laringotraxeit. Yuqumli bronxit. Zararlangan organlar va tana goʻshti qismlari utilizatsiya qilinadi, oʻzgarishlar boʻlmasa tana goʻshti va organlar qaynatiladi yoki tana goʻshti konserva uchun qayta ishlanadi.

Par va pat dezinfeksiya qilinadi;

d) Chechak. Keng tarqalgan jarayonda tana goʻshti barcha ichki organlari bilan utilizatsiya qilinadi, faqat kalla zararlanganda uning oʻzi utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti va organlar qaynatilgandan soʻng yoki konservaga ishlatiladi.

Par va pat dezinfeksiya qilinadi.

e) Salmonellyoz. Ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng yoki konservaga ishlatiladi.

Par va pat dezinfeksiya qilinadi;

j) Kolibakterioz. Mushaklarda va ichki organlarda patologik oʻzgarishlar (perikardit, perigepatit, aerosakkulit, peritonit) mavjud boʻlsa tana goʻshti organlari bilan utilizatsiya qilinadi.

Faqat ichki organlarda oʻzgarishlar mavjud boʻlsa tana goʻshti qaynatiladi yoki konserva tayyorlash uchun ishlatiladi, ichki organlar esa utilizatsiya qilinadi;

z) Aspergillyoz. Oʻpka va mushak toʻqimalari zararlanganda tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi. Oʻpka zararlanganda faqat ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

i) Parsha (kal). Kalla va boʻyin utilizatsiya qilinadi;

y) Stafilokokkoz. Boʻgʻimlardan biri zararlanganda zararlangan qismi olib tashlanadi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi. Tarqalgan jarayonda (boʻgʻimlarda abssesslar, organlarda oʻzgarishlar) tana goʻshti organlari bilan utilizatsiya qilinadi;

k) Spiroxetoz. Oriqlashda va ichki organlarda patologik oʻzgarishlar boʻlganda tana goʻshti ichki organlari bilan utilizatsiya qilinadi.

Mushaklarda patologik oʻzgarishlar boʻlmaganda faqat ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

l) Enterogepatit. Zararlangan organlar (jigar, bezli oshqozon, jigʻildon) utilizatsiya qilinadi;

m) Leykoz. Marek kasalligi. Oʻsmalar. Anemiya, sariqlik, mushaklarda patologik oʻzgarishlar boʻlmaganda yoki ichki organlarning cheklangan zararlanishida faqat ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti qaynatiladi yoki konserva tayyorlash uchun ishlatiladi. Keng tarqalgan jarayonda yoki teri va mushaklarning zararlanishida yoki oriqlik, sariqlik mavjud boʻlganda zararlanish darajasidan qatʼi nazar tana goʻshti organlari bilan utilizatsiya qilinadi. Marek kasalligida par va patlar dezinfeksiya qilinadi;

n) Gripp. Virusning N5N1 serovarianti tomonidan chaqiriladigan kasallik bundan mustasno. Peritonit, mushak toʻqimasining koʻk tusga kirishi va degenerativ oʻzgarishi, koʻkrak qorin boʻshligʻiga qon quyilishi boʻlmasa tana goʻshti qaynatiladi. Ichki organlar utilizatsiya qilinadi.

Par va patlar yoʻq qilinadi.

Virusning N5N1 serovarianti tomonidan chaqiriladigan kasallikda tana goʻshti va organlar veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazilmasdan yoʻq qilinadi;

o) Nyukasl kasalligi. Tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi. Zararlanishi gumon qilingan, biroq patologoanatomik oʻzgarishlari boʻlmagan parrandalarni soʻyib olingan tana goʻshtlari va ichak-chavaqlar qaynatiladi.

Par va patlar yoʻq qilinadi;

p) Botulizm. Tana goʻshti ichki organlari bilan, par va patlar yoʻq qilinadi;

r) Streptokokkoz. Tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

s) Ornitoz (psittakoz). Tana goʻshti qaynatiladi, ichki organlar utilizatsiya qilinadi.

Par va patlar yoʻq qilinadi;

t) Listerioz. Kalla va zararlangan organlar utilizatsiya qilinadi. Tana goʻshti va zararlanmagan ichki organlar qaynatiladi. Par va patlar yoʻq qilinadi;

u) Saramas septitsemiyasi. Mushaklarda oʻzgarishlar boʻlmasa tana goʻshti qaynatiladi, ichki organlar esa utilizatsiya qilinadi. Mushaklarda patologik oʻzgarishlar mavjud boʻlsa tana goʻshti organlari bilan utilizatsiya qilinadi;

f) Oyoq qichimasi. Oyoqlarning patsiz qismi utilizatsiya qilinadi;

x) Mikoplazmoz. Tana goʻshti havo tutuvchi xaltachalarining fibrinozli zararlanishida tana goʻshti utilizatsiya qilinadi, koʻrsatilgan zararlanish boʻlmasa kalla va ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatiladi;

ts) Nekrobakterioz. Yuqumli sinusit. Septik jarayonda tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi. Faqat kalla, boʻyin zararlanishida ular utilizatsiya qilinadi.

102. Yuqumsiz kasalliklarda parrandalar tana goʻshti va organlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish:

a) Avitaminozlar. Oriqlik yoki visseral podagra mavjud boʻlsa tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi;

b) Oriqlik. Mushak toʻqimasining yogʻ toʻplanadigan joylarida ilviragan shish mavjud boʻlsa, mushaklar atrofiyasi va quruqligida (boʻgʻimlar, orqa va boshqa joylardagi suyaklarining keskin boʻrtib turishi), shuningdek mushak toʻqimasi, tojilar, sirgʻalar oqarganda yoki koʻkish tusga kirganda tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi;

v) Travmalar, Abssesslar. Tana goʻshtida travmalar, abssesslar mavjud boʻlsa zararlangan qismlari, koʻproq qismi zararlanganda esa tana goʻshti butunicha ichki organlari bilan utilizatsiya qilinadi. Kamroq zararlanishda mushak toʻqimasidagi patologik oʻzgarishlar olib tashlangandan soʻng, tana goʻshtining qolgan qismi konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi yoki qaynatiladi.

Yangi travmalarda va kam miqdordagi qon quyilishlarda, atrof toʻqimalarda yalligʻlanish belgilari boʻlmagan taqdirda barcha oʻzgargan toʻqimalar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshtining qolgan qismi konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi yoki qaynatiladi. Terining yaxshi koʻrinadigan, tiniq yoki koʻkish tovlanuvchi qizil suyuqlik va oq fibrinoz massa saqlovchi pufaksimon shishi boʻlgan shikastlanishlar olib tashlanadi va utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti esa konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi yoki qaynatiladi. Yiringli yoki yarali shikastlanishlar olib tashlanadi va atrofdagi oʻzgargan toʻqima bilan birgalikda utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatishga yoki konserva tayyorlash uchun ishlatiladi. Shikastlanishlarni maxsus oʻqitilgan ishchi olib tashlaydi;

g) Peritonitlar. Ichki organlar, plevra va qorin seroz qavatining oʻchoqli yalligʻlanishida zararlangan organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatiladi, qovuriladi yoki konserva tayyorlash uchun ishlatiladi.

Ichki organlar va koʻkrak-qorin boʻshligʻi serroz qavatida zararlanish boʻlgan diffuzli peritonitlarda va qorin boʻshligʻida serozli-fibrinozli yoki yiringli eksudat mavjud boʻlsa tana goʻshti hamda organlar utilizatsiya qilinadi;

d) Yot hidlar. Dori-darmonlar yoki boshqa parranda goʻshtiga xos boʻlmagan hidlar mavjud boʻlsa tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

e) Patulinotoksikoz. Mushaklar va ichki organlarda patologik oʻzgarishlar boʻlsa tana goʻshti hamda ichki organlar utilizatsiya qilinadi. Mushaklarda patologik oʻzgarishlar boʻlmasa faqat ichki organlar utilizatsiya qilinadi.

XI. Quyon, nutriya va yovvoyi hayvonlarning soʻyish mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

103. Quyonlarni veterinariya koʻrigidan oʻtkazish:

a) soʻyishga keltirilgan quyonlar veterinariya koʻrigidan oʻtkaziladi. Quyonlarni soʻyishdan oldin saqlash, veterinariya koʻrigidan oʻtkazish, soʻyish va qayta ishlash uchun maxsus sexlari boʻlmagan korxonalarda tegishli xonalar va veterinariya vrachlari uchun ish oʻrinlari ajratilishi hamda jihozlanishi zarur.

Keltirilgan quyonlar partiyasi ichida yuqumli va yuqumsiz kasalliklar bilan kasallangan yoki gumon qilingan hayvonlar aniqlansa (gemorragik kasallikdan tashqari) ular sogʻlom quyonlardan alohida soʻyiladi;

b) quyonlar soʻyilgandan soʻng ichki organlar (oʻpka, yurak, jigar, taloq, ichak), kalla mushaklari (tsistitserkozga) va tana goʻshti koʻrikdan oʻtkaziladi. Tana goʻshtini koʻrikdan oʻtkazganda qonsizlantirish darajasiga, tana goʻshtiga ishlov berishning tozaligiga, patologoanatomik oʻzgarishlar mavjudligiga ahamiyat beriladi.

104. Kasal quyonlarning tana goʻshti va ichki organlari sanitariya jihatidan quyidagicha baholanadi:

a) Pasterellyoz. Ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi. Abssesslar mavjud boʻlganda tana goʻshti toʻligʻicha ichki organlari bilan utilizatsiya qilinadi;

b) Psevdotuberkulyoz. Oriqlash yoki muskulaturada psevdotuberkulyozga xos zararlanishlar mavjud boʻlganda tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi. Ushbu belgilar yoʻq boʻlganda tana goʻshti qaynatiladi. Zararlangan organlar utilizatsiya qilinadi;

v) Nekrobakterioz. Mahalliy jarayonda tana goʻshtining zararlangan qismi, keng tarqalgan jarayonda esa tana goʻshti ichki organlar bilan utilizatsiya qilinadi;

g) Tuberkulyoz, tulyaremiya, miksomatoz, streptokokkli septitsemiya, stafilokokkozlar (yuqumli mastit). Tana goʻshti, ichki organlar, teri utilizatsiya qilinadi;

d) Spiroxetoz. Tana goʻshtining zararlangan qismi va organlar utilizatsiya qilinadi;

e) Fassiolyoz, Sistitserkoz. Fassiolyozda jigar utilizatsiya qilinadi. Mushaklar tsistitserkoz bilan zararlanganda tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi;

j) Koksidioz. Zararlangan organlar (jigar, ichak) utilizatsiya qilinadi;

z) Listerioz. Zararlangan organlar (yurak, jigar) va kalla utilizatsiya qilinadi. Tana goʻshti qaynatilgandan soʻng chiqariladi. Teri dezinfeksiya qilinadi;

i) Auyeski kasalligi. Muskulaturada degenerativ oʻzgarishlar boʻlganda tana goʻshti ichki organlar bilan utilizatsiya qilinadi. Degenerativ oʻzgarishlar boʻlmasa ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatilgandan soʻng chiqariladi. Teri dezinfeksiya qilinadi;

y) Oriqlash. Tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi.

105. Nutriyalarni veterinariya koʻrigidan oʻtkazish:

a) goʻsht uchun faqat sogʻlom, veterinariya koʻrigidan oʻtkazilgan nutriyalar soʻyishga ruxsat etiladi. Nutriyalarni soʻyish maxsus ajratilgan va jihozlangan xonalarda amalga oshiriladi;

b) kallasi, dumi, terisi va ichki organlari olingan butun tana goʻshtlari veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkaziladi. Tana goʻshti bilan bir vaqtda ichki organlar: yurak, taloq, jigar, buyraklar patologoanatomik oʻzgarishlar, shikastlanishlar, qonsizlanish darajasi, tozalanish sifati, semizlik holati, yangi soʻyilganligi, yod hidlar, mushak va yogʻ rangi koʻriladi. Nutriyalarning oʻziga xos tur belgisi fassiyasi osti va 5 — 8 koʻkrak umurtqasi qirrali oʻsimtasi ustidagi yogʻ qavatlari veterinariya koʻrigidan soʻng olib tashlanadi.

106. Turli kasalliklarda nutriyalarning tana goʻshti va ichki organlarini sanitariya jihatidan baholash:

a) kuydirgi, yomon sifatli shish, tulyaremiya, quturish, qoqshol (stolbnyak), gemorragik kasalliklar. Tana goʻshti, organlar vateri yoqiladi;

b) Tuberkulyoz. Tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

v) Leptospiroz. Mushaklarda degenerativ oʻzgarishlar yoki sargʻish tusga kirish yoʻq boʻlsa tana goʻshti qaynatiladi. Ichki organlar utilizatsiya qilinadi. Mushaklarda degenerativ oʻzgarishlar va sargʻish tusga kirish mavjud boʻlsa tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

g) Listerioz. Zararlangan organlar (yurak, jigar) va kalla utilizatsiya qilinadi. Tana goʻshti qaynatiladi. Teri dezinfeksiya qilinadi;

d) Salmonellyoz. Ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti qaynatilib zararsizlantiriladi;

e) Kolibakterioz. Mushaklarda degenerativ oʻzgarishlar boʻlmasa tana goʻshti qaynatiladi, ichki organlar utilizatsiya qilinadi. Mushaklarda degenerativ oʻzgarish mavjud boʻlsa tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

j) Pasterellyoz. Ichki organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatiladi. Mushaklarda abssesslar mavjud boʻlsa tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

z) Nekrobakterioz. Mahalliy jarayonda zararlangan qismlari olib tashlanadi, tana goʻshti esa cheklovlarsiz chiqariladi, tarqalgan formada tana goʻshti ichki organlar bilan utilizatsiya qilinadi;

i) Auyeski kasalligi. Mushaklarda degenerativ oʻzgarishlar aniqlanganda tana goʻshti ichki organlar bilan utilizatsiya qilinadi. Oʻzgarishlar yoʻq boʻlsa organlar utilizatsiya qilinadi, tana goʻshti esa qaynatiladi. Teri dezinfeksiya qilinadi;

y) Trixinellyoz. Tana goʻshti va ichki organlar utilizatsiya qilinadi;

k) Fassiolyoz. Tana goʻshti cheklovlarsiz chiqariladi, zararlangan ichki organlar barcha hollarda utilizatsiya qilinadi;

l) Oriqlik. Tana goʻshti va organlar utilizatsiya qilinadi.

107. Yovvoyi hayvonlarning soʻyish mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish:

a) oziq-ovqat uchun quyidagi hayvonlar goʻshtini ishlatishga ruxsat etiladi: kosul, asl bugʻi, saygʻoq, togʻ kiyigi, togʻ takasi, yovvoyi qoʻy, toʻngʻiz, ayiq, boʻrsiq, yovvoyi quyon, yovvoyi qushlar.

Goʻsht egasi veterinariya-sanitariya ekspertizasiga keltirganda, oʻsha joyning yovvoyi va uy hayvonlari yuqumli kasalliklari boʻyicha sogʻlomligi toʻgʻrisidagi, shuningdek albatta oʻljaning soʻyilgan joyi va vaqti, veterinariya koʻrigi natijalari koʻrsatilgan veterinariya guvohnomasini F - 2 (4-ilova) yoki veterinariya maʼlumotnomasini F - 4 (2-ilova) taqdim etishi shart;

b) yovvoyi hayvonlar va qushlar goʻshtini veterinariya-sanitariya koʻrigi, agarda ularni otish (yoki ovlash) tayyorlovchi tashkilotlar tomonidan amalga oshirilganda, tayyorlov joyida (yigʻish punktlarida), ayrim ovchilar tomonidan ovlanganda esa—bozorlardagi veterinariya-sanitariya ekspertiza laboratoriyalari (tuman davlat veterinariya boʻlimlari) veterinariya mutaxassislari tomonidan oʻtkaziladi. Tana goʻshti terisi va ichki organlari olib tashlangan holda veterinariya koʻrigidan oʻtkaziladi. Yovvoyi qushlar veterinariya koʻrigiga pati yulingan va ichak-chavagʻidan tozalangan holda keltiriladi.

Tana goʻshti, (ichki organlar) koʻrilganda ularning yangiligiga, yaralanish xarakteriga, qonsizlanish darajasiga, semizligiga va patologoanatomik oʻzgarishlar mavjudligiga diqqat qilinadi.

Yangiligi va sifatliligiga gumon qilingan hollarda ushbu qoidalarning XV boʻlimida koʻrsatilgani singari tekshirishlar oʻtkaziladi;

v) yuqumli va yuqumsiz kasalliklar aniqlanganda yovvoyi hayvonlar va qushlarning goʻshti va ichki organlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish va sanitariya jihatidan baholash uy hayvonlarini goʻshti va ichki organlarini ekspertizadan oʻtkazish singari amalga oshiriladi;

g) toʻngʻiz, ayiq, boʻrsiq, har narsani eyaveradigan va goʻshtxoʻr hayvonlarning, shuningdek nutriyalarning goʻshti albatta trixinellyozga tekshiriladi;

d) keng tarqalgan oʻq-doridan (yoki boshqa sababdan) kelib chiqqan yaralanishlarda, qon quyilishlar bilan kechuvchi koʻp miqdordagi suyaklar sinishida, oʻpka shishida, abssesslar yoki boshqa patologik jarayonlarda goʻshtning yangiligiga gumon tugʻilganda (chirigan hid va hokazo), tozalashning va zararlangan qismlarni olib tashlashning imkoni boʻlmaganda tana goʻshti utilizatsiya qilinadi yoki uni ishlatish bakteriologik tekshirishlardan soʻng hal qilinadi. Salmonellalar va patogen mikrofloralar yoʻq boʻlsa bunday tana goʻshtlari cheklovlarsiz yoki ularning holatiga, yil fasliga, qisqa vaqtda isteʼmol qilish imkoniyatiga qarab qaynatilgandan soʻng chiqariladi.

108. Yovvoyi hayvonlar va qushlarning tana goʻshti, organlari quyidagi holatlarda utilizatsiya qilinadi:

a) oriqlik (muskulatura atrofiyasi, gidremiyasi, limfa tugunlari shishi, yogʻ toʻplangan joylarda ilviragan shish) mavjud boʻlsa;

b) tana goʻshtining barcha toʻqimalari ikki kunda ham yoʻqolmaydigan sargʻish rangga kirganda, qaynatib koʻrilganda achchiq taʼm va axlat hidi mavjud boʻlganda;

v) goʻshtda qaynatib koʻrilganda yoʻqolmaydigan baliq, mochevina, dori-darmon va boshqa goʻshtga xos boʻlmagan hidlar mavjud boʻlganda.

XII. Bozorlarda va boshqa savdo-sotiq korxonalarida goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

109. Bozorga sotish uchun keltirilgan goʻsht va goʻsht mahsulotlari veterinariya-sanitariya ekspertizasi laboratoriyalarida veterinariya-sanitariya koʻrigidan oʻtkazilishi shart. Bozorga keltirilgan tana goʻshti va ichki organlar veterinariya-sanitariya ekspertizasi laboratoriyasi mutaxassislari, bozordan tashqaridagi savdo obyektlarida tuman davlat veterinariya boʻlimi mutaxassislari tomonidan oʻtkaziladi.

Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan veterinariya vrachi oʻtkazadi. Xoʻjalikda, kushxonada, goʻsht kombinatida, veterinariya uchastkasida va boshqalarda veterinariya koʻrigidan oʻtkazilgan, tamgʻalangan goʻsht va goʻsht mahsulotlari sotishdan avval qayta veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkaziladi.

110. Bozorlarda quyidagi mahsulotlar veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazilishi shart:

a) sovutilgan, muzlatilgan yoki tuzlangan holda sotish uchun keltirilgan barcha turdagi soʻyiladigan hayvonlarning goʻshti, shuningdek ushbu hududda oziq-ovqat uchun ishlatiladigan yovvoyi hayvonlar va qushlarning goʻshti ularning ichki organlari va kalla-pocha, ichak-chavaqlari.

Tana goʻshtidan alohida keltirilgan ichki organlar va kalla-pocha, ichak-chavaqlar sotishga qoʻyilmaydi. Patologoanatomik oʻzgarishlar aniqlangan sogʻlom hayvondan olingan ichki organlar va kalla-pocha, ichak-chavaqlar utilizatsiya yoki yoʻq qilinadi;

b) goʻsht mahsulotlari (kolbasa, okorok, shpik, qazi) tegishli veterinariya va gigiyena hujjatlari taqdim etilgandan soʻng;

v) uy va yovvoyi hayvonlar yogʻi ushbu yogʻning kelib chiqishi va hayvon turini tasdiqlovchi, oʻlja olingan vaqti va joyi koʻrsatilgan, veterinariya vrachining yogʻ tayyorlangan hudud boʻyicha berilgan maʼlumotnomasi mavjud boʻlganda veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazilgandan soʻng sotishga ruxsat etiladi. Ushbu yirtqich hayvonlarni otish cheklangan hollarda ruxsatnoma (litsenziya) taqdim etiladi.

Boʻrsiq va sugʻur yogʻi faqat eritilgan holda saqlash muddati koʻpi bilan 6 oygacha boʻlganda sotishga ruxsat etiladi.

Boʻrsiq, sugʻur yogʻi va boshqa yogʻlarning qaysi turga mansubligi va sifati organoleptik usulda (rangi, hidi, konsistensiyasi) va fizik-kimyoviy koʻrsatkichlari boʻyicha aniqlanadi.

Yangiligi gumon qilingan yogʻlar sotishga qoʻyilmaydi.

Yuqorida koʻrsatilgan barcha mahsulotlar bozorda kun davomida sotilmasa va bozordan tashqaridagi sovuqxonalarda saqlanganda, ertasi kuni sotilishidan takroran ekspertiza qilinadi.

111. Tana goʻshti, ichki organlar (oʻpka, yurak, jigar, taloq va buyraklar) bilan birgalikda, choʻchqa, ot va qoramol goʻshti esa, shuningdek kalla bilan birgalikda keltirilishi shart.

112. Bozorlarda veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish uchun butun tana goʻshtlari, shuningdek ikkiga yoki toʻrtga boʻlingan tana goʻshtlari, parrandalarda esa tana goʻshti butun, ichak-chavagʻidan tozalangan holda taqdim etiladi.

Ichki organlar, ichakdan tashqari tana goʻshti bilan birgalikda keltirilishi shart.

Uyda soʻyilgan quyon, nutriya va yovvoyi quyon tana goʻshtlari sotish uchun keltirilganda orqa oyoqlaridan birida sakrash boʻgʻimi ostida kamida 3 sm shilinmagan teri qoldirilishi shart.

113. Sotish uchun keltirilgan goʻsht, kalla-pocha va ichak-chavagʻlar veterinariya-sanitariya ekspertizasi (davlat veterinariya boʻlimi) mutaxassisiga belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan veterinariya guvohnomasi F-2 yoki veterinariya maʼlumotnomasi F-4 taqdim etishi, goʻsht, ichki organlar oʻrnatilgan tartibda tamgʻalangan boʻlishi zarur. Bir tuyokli hayvonlar veterinariya maʼlumotnomasida (guvohnoma F-2) hayvonni soʻyishdan oldin oʻtkazilgan malleinizatsiya koʻrsatilmaganda goʻsht va boshqa soʻyish mahsulotlari yoʻq qilinadi.

Agarda goʻsht, kalla-pocha va ichak-chavaqlar veterinariya guvohnomasisiz (maʼlumotnomasisiz) keltirilganda, bunday goʻsht, kalla-pocha va ichak-chavaqlar maʼlumotnoma taqdim etilgunga qadar sanitariya sovutish kamerasiga qoʻyiladi. Maʼlumotnoma taqdim etilmagan hollarda goʻsht, kalla-pocha va ichak-chavaqlar laboratoriya tekshiruvlaridan oʻtkaziladi.

114. Tana goʻshti va organlarining veterinariya-sanitariya ekspertizasi hamda sanitariya jihatidan baholash ushbu Qoidalarning II-boʻlimida koʻrsatilgan tartibda oʻtkaziladi.

115. Tekshirish uchun namunalar Davlat standartining GOST 7269-79 “Goʻsht-namuna olish va yangiligini organaleptik aniqlash”ga muvofiq butun goʻsht nimtasi yoki nimta boʻlagidan, butun boʻlagi 200 grammdan kam boʻlmagan miqdorda quyidagi qismlaridan olinadi: 4-5 boʻyin umurtqasidan, kuragidan, sonidagi qalin mushaklaridan.

116. Oziq-ovqat uchun yaroqli deb topilgan goʻsht oʻrnatilgan tartibda tamgʻalanadi va belgilangan shakldagi veterinariya-sanitariya ekspertizasi xulosasi (5-ilova).

Oziq-ovqat uchun cheklovlar bilan yaroqli deb topilgan goʻsht va goʻsht mahsulotlari ushbu Qoidalarning XVI boʻlimida koʻrsatilgan tarzda zararsizlantirilgandan soʻng ishlatishga ruxsat etiladi. Bunday mahsulotlarni zararsizlantirilmagan holda sotish taqiqlanadi.

117. Oziq-ovqat uchun yaroqsiz deb topilgan goʻsht va goʻsht mahsulotlari yoʻq qilinadi yoki utilizatsiya qilinadi.

118. Veterinariya-sanitariya ekspertiza va goʻshtni baholash natijalari 6-ilovada koʻrsatilgan shakldagi jurnalga qayd qilinadi.

XIII. Sovuqxonalarda goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasi va veterinariya nazorati

119. Sovuqxonalarga sifati boʻyicha belgilangan talablarga javob beruvchi goʻsht va goʻsht mahsulotlari, xomashyolari (shu jumladan xom dudlanganlari) F-2 shakldagi veterinariya guvohnomasi hamda gigiyenik sertifikati mavjud boʻlganda qabul qilinadi.

Veterinariya guvohnomasi va gigiyenik sertifikati boʻlmagan goʻsht va goʻsht mahsulotlarini sovuqxonaning alohida ajratilgan kamerasiga qabul qilinadi. Bu holda sovuqxona maʼmuriyati darhol yuk joʻnatuvchidan veterinariya guvohnomasi va gigiyenik sertifikatini soʻrashi shart. Javob olinmagan hollarda ushbu mahsulotlarni ishlatish tartibi haqidagi masala sovuqxonada oʻtkazilgan veterinariya-sanitariya ekspertizasi natijalari boʻyicha hal qilinadi.

Kolbasa mahsulotlari, dudlamalar, goʻsht va goʻsht-oʻsimlik konservalari, shuningdek boshqa turdagi tayyor goʻsht mahsulotlari hamda yarim fabrikatlar, eritilgan yogʻlar belgilangan tartibda yuknomaga (nakladnoy) va sifati toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq qabul qilinadi.

120. Sovuqxonaga kelib tushgan choʻchqa, ayiq, toʻngʻiz, nutriya goʻshtiga berilgan veterinariya guvohnomasida ularni trixinellyozga tekshirilganligi toʻgʻrisida maʼlumot koʻrsatilgan boʻlishi shart. Ushbu tekshirishlar boʻlmaganda bunday goʻshtlar albatta trixinelloskopiya qilinadi. Soʻyilgan joyida trixinellyozga tekshirilgan choʻchqa goʻshti (ayiq, toʻngʻiz, nutriya goʻshti) sovuqxonada takroran tekshiriladi.

Veterinariya guvohnomasida hayvonlarni soʻyishdan oldin malleinizatsiya qilinganligi koʻrsatilmagan hollarda ot va boshqa bir tuyoqli hayvonlarning goʻshti alohida kameraga tegishli maʼlumotlar olingunga qadar qabul qilinadi. Soʻyishgacha malleinizatsiya oʻtkazilmaganligi aniqlanganda tana goʻshti utilizatsiya qilinadi.

121. Sovuqxonada goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya-sanitariya jihatidan baholash ushbu qoidalarning II-boʻlimida koʻrsatilgani singari oʻtkaziladi.

122. Sovugan va sovutilgan goʻshtni veterinariya-sanitariya koʻrigidan oʻtkazilganda uning sifati (hidi, rangi, shilliq parda, mogʻorlanish, ifloslanish yoʻqligi), termik va texnologik ishlov berish holati, veterinariya koʻrigi belgilari (tamgʻa) mavjudligi tekshiriladi. Gumonli holatlarda laboratoriya tekshirishlari oʻtkaziladi.

Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini koʻrikdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar maxsus jurnalda roʻyxatga olinadi.

123. Muzlatilgan tana goʻshtlarini veterinariya-sanitariya koʻrigidan oʻtkazish quyidagicha amalga oshiriladi:

a) yirik shoxli mollar va boshqa yirik hayvonlarning tana goʻshtlarida ensa chuqurligi, boʻyinning pastki yuzasi va kurak sohasi, qorin mushaklari, kesmalarning yuzasi, sonning orqa chegarasi, plevra va qorin pardasi koʻriladi;

b) qoʻy va choʻchqa tana goʻshtlarida koʻkrak va qorin boʻshligʻi seroz qavatlari, soʻyilgan joy va tana goʻshtining oyoqlar orasidagi yuzasi, choʻchqa tana goʻshti uzunasiga ikkita boʻlakka boʻlinganda boʻyin sohasi va chopilgan yuza koʻzdan kechiriladi,

v) parrandalar tana goʻshtida chot oraligʻi va dumgʻaza atrofi, shuningdek ifloslangan yoki terisi kesilgan joylari, ichak-chavaqdan tozalangan parrandalarda koʻkrak-qorin boʻshligʻi koʻriladi.

Muzlatilgan goʻsht koʻzdan kechirilganda oʻzgarishlar (shishlar, infiltratlar, yomon qonsizlanish belgilari va boshqalar) aniqlanganda, u eritilib, qoʻshimcha veterinariya-sanitariya ekspertizasi, zarur hollarda esa bakteriologik tekshirishlar oʻtkaziladi.

124. Goʻsht yoki goʻsht mahsulotlarining veterinariya-sanitariya ekspertizasi natijalariga asosan va sifati hisobga olingan holda ularni saqlash muddati belgilanadi.

Sovuqxonaga cheklovlar, yaʼni qaynatilib, muzlatilib zararsizlantirilgandan soʻng realizatsiya qilinadigan yoki qayta ishlash uchun belgilangan goʻsht va goʻsht mahsulotlari keltirilganda, ular alohida ajratilgan kameraga yoki harakatlanuvchi toʻsiq bilan ajratilgan seksiyaga joylanishi shart. Bunda kamera eshigiga yoki goʻsht taxlamiga kamerada qanday mahsulot turi borligi, ular qaysi sababga koʻra ajratilganligi va qanday qayta ishlov berilishi koʻrsatilgan, sovuqxona veterinariya vrachi tomonidan imzolangan pasport ilingan boʻlishi shart.

125. Sovuqxonaga saqlash uchun qabul qilingan goʻsht va goʻsht mahsulotlari, shuningdek sovuqxonaning veterinariya-sanitariya holati ustidan tuman davlat veterinariya boʻlimi nazorat oʻrnatadi.

Sovuqxonaning veterinariya vrachi kamchiliklarni oʻz vaqtida aniqlashi va sovuqxona maʼmuriyatidan ularni bartaraf qilish uchun zarur tadbirlar qabul qilinishini talab etishi shart.

126. Zarur hollarda veterinariya va sanitariya nazoratining talabi boʻyicha kameralar dezinfeksiya va deratizatsiya qilinadi. Har chorakda kamida bir marta, zarur hollarda veterinariya vrachining talabiga muvofiq, kamera havosi, uning devoridan qirindi va asbob-uskunalaridan yuvundi olinib bakteriologik tekshirishlar oʻtkaziladi. Sovuqxonaning dezinfeksiya va deratizatsiyasi sifatli oʻtkazilishi ustidan nazoratni veterinariya vrachi amalga oshiradi.

127. Goʻsht va goʻsht mahsulotlarida mogʻorlanish aniqlanganda kamera zudlik bilan boʻshatilishi, sovuqxona sanoati korxonalari uchun amaldagi qoidalarda koʻzda tutilgani singari tozalanishi va dezinfeksiya qilinishi shart.

128. Kamerada goʻshtlar toza taxta stellajlarga taxlam qilinib, devorlardan kamida 30 sm masofada va balandligi taxlamning yuqori cheti havo-sovutgich qutilarning yuzasiga 25 sm yetmasdan joylanadi.

129. Sovuqxonadan goʻsht va goʻsht mahsulotlarini chiqarishda veterinariya vrachi ushbu mahsulotlarni takror koʻrikdan oʻtkazadi, tozaligini, veterinariya-sanitariya koʻrigining belgilari aniqligini tekshiradi.

Sovuqxona veterinariya-sanitariya nazoratining ruxsatisiz goʻsht va goʻsht mahsulotlarini sovuqxonadan chiqarish taqiqlanadi.

Goʻsht va goʻsht mahsulotlarining yuzasida, goʻsht qatlamiga kirmagan, mogʻor koloniyalari aniqlanganda, obdon tozalanadi, shundan soʻng goʻsht darhol realizatsiya qilinadi yoki sanoatda qayta ishlashga joʻnatiladi. Bunday goʻshtlar qayta muzlatishga qoʻyilmaydi. Mogʻorlanish mushak toʻqimasiga chuqur kirmagan hollarda goʻsht tozalangandan soʻng sanoatda qayta ishlashga joʻnatiladi, chuqur zararlanishida esa—utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Mogʻorlanish mavjud boʻlgan goʻsht sovuqxonaga kelib tushganda ular alohida kameraga joylanadi, tozalanadi va erish-muzlash holatlarida darhol realizatsiya uchun joʻnatiladi. Mogʻorlarni olib tashlash va tana goʻshtini tozalash saqlash kamerasidan tashqarida, alohida ajratilgan xonada amalga oshiriladi.

130. Kemiruvchilar zararlangan yoki ularning axlati bilan ifloslangan goʻshtlar ajratiladi. Zararlangan yoki axlat bilan ifloslangan goʻshti tozalanadi va utilizatsiya qilinadi, shundan soʻng tana goʻshtining qolgan qismi qaynatishga yoki sanoatda qayta ishlashga joʻnatiladi. Tozalashning iloji boʻlmaganda, tana goʻshti butunicha utilizatsiyaga joʻnatiladi.

131. Goʻshtni qayta ishlash korxonalarida yoki sovuqxonalarda goʻsht va goʻsht mahsulotlarini temir yoʻl, suv, avtomobil va boshqa turdagi transport vositalari bilan tashishga tayyorlash, shuningdek tashish jarayonida nazorat qilish amaldagi ushbu yuklarni tashish qoidalarida koʻzda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

Goʻsht mahsulotlarini yuklashdan oldin, veterinariya vrachi tomonidan ularning sifati va tashishga yaroqliligini aniqlash maqsadida tekshirilishi shart. Ularning holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar belgilangan shakldagi sifat guvohnomasi yozilishi shart.

Sanoatda qayta ishlash uchun belgilangan goʻsht, uning sifat guvohnomasiga aniqlangan kamchiliklar toʻgʻrisida yozilgan taqdirda, tashish uchun qabul qilinadi.

132. Joʻnatiladigan goʻsht va goʻsht mahsulotlarining har bir partiyasi uchun belgilangan tartibda veterinariya guvohnomasi F - 2 yoki F - 4 maʼlumotnomasi beriladi.

XIV. Kolbasa mahsulotlari, goʻsht dudlamalari, konservalari, eritilgan oziq-ovqat yogʻi va ichak xomashyosini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

133. Kolbasa mahsulotlari va dudlamalar:

a) kolbasa mahsulotiga va goʻsht dudlamalariga qayta ishlash uchun, ushbu mahsulotlarning standartlari va texnik shartlarida koʻzda tutilgan va veterinariya nazorati tomonidan oziq-ovqat maqsadlari uchun ruxsat etilgan goʻsht, shpik, kalla-pocha, ichak-chavaqlar, qon va boshqa hayvonot hamda oʻsimlik dunyosiga mansub oziq-ovqat xomashyolari qoʻyiladi;

b) goʻshtni qayta ishlash korxonalarida kolbasa mahsulotlari va goʻsht dudlamalarining sifati har bir turdagi mahsulot standarti va texnik shartlari talablariga muvofiq, amaldagi namuna olish boʻyicha davlat standartida koʻrsatilgan usullarni, kolbasa mahsulotlari hamda dudlamalarni laboratoriya tekshirishlarini qoʻllagan holda aniqlanadi;

v) kolbasa mahsulotlari va goʻsht dudlamalari mahsulot ichida patogen mikroblar, mogʻorlash, irib parchalanish, achib bijgʻish aniqlansa texnik utilizatsiyaga joʻnatiladi.

Kolbasa mahsulotlari va goʻsht dudlamalarida ichak tayoqchalari yoki protey guruhidagi bakteriyalar aniqlanganda, shu bilan bir vaqtda mahsulotning organoleptik holatlari oʻzgarganda ular texnik utilizatsiyaga joʻnatiladi. Normal organoleptik xususiyatlari saqlanganda qaynatilgan va yarim dudlangan kolbasa mahsulotlari kolbasaga qayta ishlash uchun, xom dudlangan kolbasalar esa qoʻshimcha 10 — 12 sutka saqlash uchun, keyinchalik bakteriologik tekshirish sharti bilan joʻnatiladi. Agarda takroriy tekshirishda ichak tayoqchalari yoki protey guruhidagi mikroblar topilmasa, mahsulotlar cheklovlarsiz chiqariladi. Aks holda ular kolbasaga qayta ishlashga joʻnatiladi.

Xom dudlangan kolbasada salmonellalar topilganda mahsulotda normal organoleptik xususiyatlar saqlanib qolganda u dastavval qaynatilgandan soʻng qayta ishlashga joʻnatiladi.

Yuqorida koʻrsatilgan holatlarda albatta termik taʼsir bilan qayta ishlash amaldagi texnik-meʼyoriy hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.

Kolbasa mahsulotlari va dudlamalarda saprofit aerob bakteriyalar va patogen boʻlmagan spora hosil qiluvchi anaeroblar aniqlanganda normal organoleptik koʻrsatkichlar saqlanib qolganda ushbu mahsulotlar cheklovlarsiz chiqariladi;

g) dudlangan kolbasalar qobigʻida mogʻor topilsa, kolbasa mogʻordan tozalangandan soʻng chiqariladi.

Kolbasa mahsulotlarini saqlash sharoiti va muddatlari‎‎
Mahsulotlarning nomi‎	Nam saqlashi (foiz)‎‏ ‎	Saqlash sharoiti‎‏ ‎	70—80% nisbiy namlikda saqlash muddati
Mahsulotlarning nomi‎	Nam saqlashi (foiz)‎‏ ‎	Saqlash sharoiti‎‏ ‎	Harorat (°S)‎	Davomiylik muddati‎
qaynatilgan kolbasalar 1 va 2 sortlar‎	63—75‎	Ilingan holatda‎	0 dan 8 gacha‎	2-3 sutkagacha‎
Sosiska va sardyelkalar‎	65—75‎	Ilingan holatda‎	0 dan 8 gacha‎	2-3 sutkagacha‎
Oʻpka-jigar kolbasalari oliy va 1 sort‎	48—50‎	Ilingan holatda‎	0 dan 8 gacha‎	2 sutkagacha‎
Oʻpka-jigar kolbasalari 3 sort‎	70‎	Ilingan holatda‎	6‎	12 soatgacha‎
qon kolbasalari va zelslar 3 sort‎	70—75‎	Ilingan holatda‎	6‎	12 soatgacha‎
Ilvira‎	80—85‎	Togʻora yoki konteynerlarda‎	6‎	12 soatgacha‎
Yarim dudlangan kolbasalar‎	37—50‎	Ilingan holatda‎	15 dan yuqori emas‎	10 sutkagacha‎
Yarim dudlangan kolbasalar‎	37—50‎	Yashiklarda‎	9 dan yuqori emas‎	3 oygacha‎
Qaynatib dudlangan kolbasalar‎	35—48‎	Yashiklarda‎	0 dan 4 gacha‎	3 oygacha‎
Xom dudlangan kolbasalar‎	25—35‎	qalin yashiklarda, qutilarda yoki qipiq solingan bochkalarda‎	12 dan 9 gacha‎	12 oygacha‎
Dudlangan son goʻshti (okoroka)‎	25—35‎	Yashiklarda‎	7 dan 9 gacha‎	6 oygacha‎
Qaynatib dudlangan son goʻshti‎	25—35‎	Ilingan holatda‎	2 dan 4 gacha‎	10 sutkagacha‎
qaynatilgan son goʻshti‎	25—35‎	Ilingan holatda‎	2 dan 4 gacha‎	3—6 sutkagacha‎

Kolbasa mahsulotlarini saqlash sharoiti va muddatlari‎‎
Mahsulotlarning nomi‎	Nam saqlashi (foiz)‎‏ ‎	Saqlash sharoiti‎‏ ‎	70—80% nisbiy namlikda saqlash muddati
Mahsulotlarning nomi‎	Nam saqlashi (foiz)‎‏ ‎	Saqlash sharoiti‎‏ ‎	Harorat (°S)‎	Davomiylik muddati‎
qaynatilgan kolbasalar 1 va 2 sortlar‎	63—75‎	Ilingan holatda‎	0 dan 8 gacha‎	2-3 sutkagacha‎
Sosiska va sardyelkalar‎	65—75‎	Ilingan holatda‎	0 dan 8 gacha‎	2-3 sutkagacha‎
Oʻpka-jigar kolbasalari oliy va 1 sort‎	48—50‎	Ilingan holatda‎	0 dan 8 gacha‎	2 sutkagacha‎
Oʻpka-jigar kolbasalari 3 sort‎	70‎	Ilingan holatda‎	6‎	12 soatgacha‎
qon kolbasalari va zelslar 3 sort‎	70—75‎	Ilingan holatda‎	6‎	12 soatgacha‎
Ilvira‎	80—85‎	Togʻora yoki konteynerlarda‎	6‎	12 soatgacha‎
Yarim dudlangan kolbasalar‎	37—50‎	Ilingan holatda‎	15 dan yuqori emas‎	10 sutkagacha‎
Yarim dudlangan kolbasalar‎	37—50‎	Yashiklarda‎	9 dan yuqori emas‎	3 oygacha‎
Qaynatib dudlangan kolbasalar‎	35—48‎	Yashiklarda‎	0 dan 4 gacha‎	3 oygacha‎
Xom dudlangan kolbasalar‎	25—35‎	qalin yashiklarda, qutilarda yoki qipiq solingan bochkalarda‎	12 dan 9 gacha‎	12 oygacha‎
Dudlangan son goʻshti (okoroka)‎	25—35‎	Yashiklarda‎	7 dan 9 gacha‎	6 oygacha‎
Qaynatib dudlangan son goʻshti‎	25—35‎	Ilingan holatda‎	2 dan 4 gacha‎	10 sutkagacha‎
qaynatilgan son goʻshti‎	25—35‎	Ilingan holatda‎	2 dan 4 gacha‎	3—6 sutkagacha‎

134. Goʻsht va goʻsht - oʻsimlik konservalari:

a) goʻsht va goʻsht-oʻsimlik konservalariga xomashyolarga boʻlgan talablarga javob beradigan goʻsht, kalla-pocha, ichak-chavaq, shpik, eritilgan yogʻ, oʻsimlikka mansub mahsulotlar ishlatiladi. Konservalar tayyorlash uchun ishlatiladigan barcha xomashyolarning sifati veterinariya xizmati tomonidan nazorat qilinadi. Ushbu nazoratning natijalari maxsus jurnalda qayd etiladi;

b) konservalar sifati amaldagi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan konservalar ishlab chiqarishni texnik-sanitariya nazorat qilish haqidagi Yoʻriqnomada koʻzda tutilgan tartibda va boshqa ushbu turdagi konserva uchun tasdiqlangan texnik-meʼyoriy hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.

135. Yogʻ xomashyosi va eritilgan hayvon yogʻlari:

a) sogʻlom hayvonlarni soʻyishdan olingan yogʻ xomashyosi sovugan, sovutilgan holda realizatsiya qilish yoki oziq-ovqat sanoatida ishlatiladi.

Yogʻ-xomashyosida patologik oʻzgarishlar, irib parchalanish, yot hidlar, mogʻorlanish, ifloslanish belgilari aniqlanganda oʻzgargan qismi texnik utilizatsiya qilinadi, qolgan qismi esa eritilib oziq-ovqat yogʻini olishga ishlatiladi;

b) goʻshti cheklovlar bilan zararsizlantirishdan soʻng, oziq-ovqat maqsadlari uchun qoʻyiladigan hayvonlardan olingan yogʻ xomashyosi, ushbu qoidalarning XVI boʻlimi talablariga rioya etilgan holda, oziq-ovqat yogʻiga eritiladi.

136. Ichak xomashyosi va ichak fabrikatlari:

a) ichak xomashyolari ushbu qoidalarning Sh boʻlimida koʻrsatilgan holatlarda, shuningdek tana goʻshtini toʻliq yaroqsizlantirishga olib keluvchi gemorragik yoki krupoz (difterik) yalligʻlanishlar aniqlanganda, ichaklar shilliq qavatida gʻuncha koʻrinishidagi koʻp miqdordagi yalligʻlanish oʻchoqlari mavjud boʻlganda, enteritlar va boshqa patologik jarayonlarda oziq-ovqat maqsadlari uchun ishlatishga qoʻyilmaydi.

b) oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun keltirilgan tayyor ichak xomashyosi (fabrikati) partiyasidan kamida 10 foiz oʻrami ochilgan holda veterinariya koʻrigidan oʻtkaziladi.

Tuzlangan ichak fabrikatlari tuzdan tozalanadi va tashqi hamda ichki tomonidan tekshiriladi. Sifatiga gumon paydo boʻlganda laboratoriya tekshiruvlari oʻtkaziladi.

137. Ichak fabrikatlari quyidagi holatlarda oziq-ovqat mahsulotlarini tayyorlash uchun qoʻyilmaydi:

a) qiziloʻngachda teri osti boʻqasining lichinkalari, gelmintlari aniqlanib ularni olib tashlashning imkoni boʻlmaganda;

b) ichaklarning devorida yiringli tugunchalar va gelmintlar mavjud boʻlib, ularni olib tashlashning imkoni boʻlmaganda;

v) ichidagi axlat bilan ifloslanganda va ularni tozalashning imkoni boʻlmaganda;

g) keskin achchiq hidli yogʻ qoldiqlari topilganda;

d) kemiruvchilar axlati va pashshalar lichinkasi bilan ifloslanganda, hasharotlar (kuya, terixoʻr va ularning lichinkalari) va mogʻor bilan zararlanganda;

e) yot hidlar boʻlganda (kerosin va hokazo);

j) ichak fabrikatlarining zang yoki qizilcha bilan zararlanganida, ularni ishlatish haqidagi masala ushbu fabrikatlar tegishli turlarining standartlari talablariga muvofiq hal qilinadi.

Tuzlangan ichak fabrikatlari pashshalarning lichinka hamda qoʻgʻirchoqlari bilan yuvilganda ham tozalanmaydigan darajada kuchli zararlanganida, ichak fabrikatlari utilizatsiyaga joʻnatiladi. Kuchsiz zararlanganda lichinka hamda qoʻgʻirchoqlarni toʻliq ajratib olgunga qadar namakob bilan yuviladi.

Yaroqsiz ichak fabrikatlari utilizatsiyaga joʻnatiladi.

138. Ichak xomashyolari, ichak fabrikatlari F - 3 (7-ilova) shakldagi veterinariya guvohnomasi mavjud boʻlganda ishlatishga qoʻyiladi.

XV. Hayvonlarning zaharlanishida soʻyish mahsulotlarini veterinariya-sanitariya ekspertizasidan oʻtkazish

139. Kimyoviy yoki oʻsimlikka mansub zaharli moddalar bilan zaharlangan hayvonlar majburan soʻyilgan hollarda, bunday hayvonlarning goʻshtini oziq-ovqat uchun ishlatish mumkinligi haqidagi qaror har bir alohida holatda hayvonlarning zaharlanish darajasi hamda klinik belgilarini, zaharlanishni chaqirgan zaharning kuchiga va uning qoldiq miqdorini hisobga olingan holda qabul qilinadi.

Soʻyishdan oldin barcha hayvonlar belgilangan tartibda veterinariya koʻrigidan oʻtkazilishi shart.

Tana goʻshti va barcha ichki organlarni umumiy veterinariya-sanitariya ekspertizasi ushbu Qoidalarning II boʻlimida koʻrsatilgan tartibda, ushbu Qoidalarning XV boʻlimiga muvofiq albatta toksikologik, bakteriologik va fizik-kimyoviy tekshirishlar bilan oʻtkaziladi.

140. Zaharlarning qoldiqlarini tekshirish uchun veterinariya laboratoriyasiga mushak, yogʻ toʻqimalari va jigardan 200 g miqdorida hamda oshqozon ichidagi massa joʻnatiladi. Ilova hujjatida qanday zaharlarga tekshirish oʻtkazish zarurligi koʻrsatiladi. Agarda zaharlanishning sababi nomaʼlum boʻlsa, laboratoriyada zaharlanishga diagnoz qoʻyish maqsadida avvalo oshqozon ichidagi massa galma-gal ogʻir metall tuzlariga, pestitsidlarga, alkaloidlarga, mikotoksinlarga guruh usullarida tekshiriladi, soʻngra mushak va yogʻ toʻqimalari hamda jigar zaharlarning qoldigʻiga tekshiriladi. Tekshirishlar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan rasmiy usullarni qoʻllagan holda oʻtkaziladi. Laboratoriyaning javobida zaharning qoldiq miqdorini aniqlash usuli koʻrsatilishi va hayvonlar soʻyish mahsulotlarini ishlatish boʻyicha tavsiya berilishi shart.

141. Quyidagi moddalarning qoldiqlari (ularning miqdoridan qatʼi nazar) aniqlanganda soʻyish mahsulotlarini oziq-ovqatga ishlatish taqiqlanadi: tsianidlar, sariq fosfor, propazin, geptoxlor, dixloralmochevina, polixlorpinen, polixlorkamfen, aldrin, TMTD, DDVF, tsineb, dikrezil, polikarbatsin, baygon, sevin, yalan, bentiokarb, dinitroortokrezol, nitrofen, metafos, xlorofos, tiofos, karbofos, simob saqlovchi pestitsidlar (simobning tabiiy miqdori hayvonlar jigarida koʻpi bilan 0,03 mg/kg va buyraklarda koʻpi bilan 0,05 mg/kg ekanligi hisobga olinadi), margimush saqlovchi preparatlar (margimushning goʻshtdagi tabiiy miqdori 0,05 mg/kg gacha ekanligi hisobga olinadi) va 2,4-D guruhidagi gerbitsidlar.

Agarda goʻshtda pestitsidlar va boshqa zaharli moddalarning qoldiqlari ruxsat etilgan miqdor kattaligidan 4-martaga yoki zaharli kimyoviy moddalarning qoldiqlarini aniqlash rasmiy usuli sezgirlik chegarasidan 4-martaga oshmagan miqdorlarda aniqlanganda, goʻsht hayvonlar quruq ozuqasiga qayta ishlash uchun ruxsat etilishi mumkin.

142. Majburiy soʻyilgan hayvonlar mushak toʻqimasida zaharlanishga sababchi boʻlgan zaharli kimyoviy moddalar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan, ruxsat etilgan qoldiq miqdor chegarasida topilganda goʻsht, ushbu Qoidalarning XVI boʻlimda koʻrsatilgani singari, faqat qaynatilgandan soʻng chiqariladi, barcha ichki organlar esa, shu jumladan oshqozon-ichak sistemasi, shuningdek elin va miya utilizatsiyaga joʻnatiladi.

143. Ftor preparatlari, rux, mis tuzlari, natriy va kaliy xlor, kislota va ishqorlar, gazsimon moddalar (ammiak, oltingugurt nordon angidridi, is gazi, xlor), mochevina, alkoloidlar, glyukozidlar, saponinlar, efir yogʻi, smola va fotodinamik taʼsir koʻrsatuvchi moddalarni saqlovchi oʻsimliklar, mogʻor zamburugʻlari va ular hayot faoliyatining mahsulotlari, asosan oshqozon-ichak traktini zararlovchi oʻsimliklar (kukol-randak-sariq gulli yovvoyi oʻt, molochay sutlama, ixroj-zaharli oq shira chiqaradigan oʻt), ayiqtovondoshlar oilasiga kiruvchi oʻsimliklar, zaharli vex va jungar akoniti (parpi-dorivor oʻsimlik) bilan zaharlanish natijasida hayvonlar majburan soʻyilganda-goʻsht ushbu qoidalarning VIII boʻlimiga muvofiq ishlatiladi. Kampirchopon bilan zaharlanganda goʻshtni oziq-ovqat maqsadida ishlatish taqiqlanadi.

144. Zaharlanishni kechirgan yoki zaharli kimyoviy moddalar bilan ishlov berilgan hayvonlar soʻyilganda, meʼyoriy hujjatlarda belgilangan, zaharlangan va ishlov berilgan vaqtdan boshlab, ruxsat etilgan soʻyish muddatiga rioya etish zarur.

145. Hayvonlar kechirgan zaharlanish yoki zaharli kimyoviy moddalar bilan ishlov berish vaqtidan boshlab ushbu moddalarni ishlatish qoʻllanmalarida belgilangan muddatlardan oldin soʻyilgan hollarda goʻshtni veterinariya-sanitariya ekspertizasi ushbu Qoidalarning XIV boʻlimiga muvofiq oʻtkaziladi. Teri va boshqa texnik xomashyolar barcha hollarda umumiy asoslarda chiqariladi.

XVI. Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini laboratoriya tekshirishlaridan oʻtkazish

146. Goʻsht, xom goʻsht mahsulotlari, yarim fabrikatlar va tayyor goʻsht mahsulotlarini laboratoriya tekshirishlari amaldagi standart va yoʻriqnomalarda bayon qilingan usullar boʻyicha oʻtkaziladi.

147. Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini bakteriologik tekshirish.

Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini bakteriologik tekshirish, barcha hollarda, ularni ishlatish masalasini hal qilish uchun, ushbu Qoidalarning III, IV, V, VI boʻlimlarida koʻzda tutilgan holatlarda oʻtkaziladi.

148. Taxminiy diagnoz va patologoanatomik oʻzgarishlar xarakteriga qarab quyidagilar bakteriologik tekshirishga joʻnatiladi:

tana goʻshtining oldingi va orqa oyoqlaridagi bukuvchi yoki yozuvchi, fassiya bilan qoplangan, uzunligi kamida 8 sm boʻlgan mushaklar qismi yoki hajmi kamida 8_^x6_^x6 sm boʻlgan boshqa mushak qismi;

limfa tugunlari yirik shoxli mollardan-yuzaki boʻyin yoki qanot osti va tashqi yonbosh, choʻchqalardan esa-yuzaki boʻyin dorzal (kalla va boʻyin sohasida patologoanatomik oʻzgarishlar boʻlmaganda) yoki oʻng qobirgʻaning qanot osti va tizza usti; taloq, buyrak, jigar boʻlagi, jigar limfa tuguni (limfa tuguni boʻlmaganda — oʻtsiz oʻt pufagi) bilan;

jigar, buyrak va taloqning bir qismi olinganda kesma yuzasida qobiq paydo boʻlgunga qadar kuydiriladi;

yarimta yoki chorakta tana goʻshti tekshirish uchun mushak boʻlagi, limfa tuguni va naysimon suyak olinadi;

mayda hayvonlar (quyonlar, nutriyalar) va parrandalar goʻshti tekshirilganda laboratoriyaga tana goʻshtlari butunicha;

idishdagi tuzlangan goʻsht tekshirilganda yuqorisi, oʻrtasi va idish tubidan goʻsht hamda mavjud limfa tugunlari namunalari, shuningdek mavjud boʻlganda naysimon suyak va namakob olinadi;

saramasga gumon qilinganda mushak, limfa tugunlari va ichki organlardan tashqari laboratoriyaga naysimon suyak;

listeriozga bakteriologik tekshirilganda bosh miya, jigar boʻlagi va buyrak;

kuydirgi, qorason, yomon sifatli shishga gumon qilinganda zararlangan organning limfa tuguni yoki gumon qilinayotgan joydan limfa toʻplaydigan limfa tuguni, shishgan toʻqima, ekssudat, choʻchqalarda, bundan tashqari, jagʻ osti limfa tuguni.

149. Tekshirish uchun olingan namunalar laboratoriyaga ilova hujjati bilan nam oʻtkazmaydigan idishda, plombalangan yoki muhrlangan holda joʻnatiladi. Ilova hujjatida hayvonning yoki mahsulotning turi, ular tegishli boʻlgan joy (manzil), qanday material va qancha miqdorda joʻnatilganligi, tekshirish uchun material joʻnatish sababi, mahsulotda qanday oʻzgarishlar aniqlanganligi, taxminiy diagnoz va qaysi tekshirishni (bakteriologik, fizik-kimyoviy va hokazo) oʻtkazish talab etilishi koʻrsatiladi.

150. Laboratoriya tekshirishlari bilan hayvonlar soʻyishga qoʻyilmaydigan yuqumli kasalliklar aniqlanganda tana goʻshti terisi bilan yoʻq qilinadi, tegishli yoʻriqnomalarda koʻzda tutilgan barcha tadbirlar oʻtkaziladi.

Soʻyish mahsulotlarida III, IV, V, VI boʻlimlarida koʻrsatilgan yuqumli kasalliklarning qoʻzgʻatuvchilari topilganda tana goʻshti va ichki organlar ushbu Qoidalarning tegishli bandlarida koʻrsatilgani singari ishlatiladi.

Agarda tana goʻshti yoki organlarda salmonellalar topilganda, ichki organlar utilizatsiyaga joʻnatiladi, goʻsht esa ushbu Qoidalarning XVI boʻlimida koʻrsatilgan tartibda qaynatishga yoki goʻsht noni yoki konservaga qayta ishlashga joʻnatiladi.

Agarda mushak toʻqimasida yoki limfa tugunlarida ichak tayoqchalari topilganda, goʻsht ushbu qoidalarning XVI boʻlimida koʻrsatilgan tartibda qaynatilgan yoki qaynatib dudlangan kolbasaga qayta ishlash uchun joʻnatiladi.

Ichak tayoqchalari faqat ichki organlardan ajratilganda ular XVI — boʻlimida boʻyicha qayta ishlanadi, tana goʻshti esa cheklovlarsiz chiqariladi.

Muskulaturaning chuqur qatlamlarida yoki limfa tugunlarida kokklar guruhiga kiruvchi bakteriyalar, chirituvchi mikroblar (asosan protey guruhidan) topilganda, yaxshi organoleptik koʻrsatkichlarda goʻsht XVI boʻlimda koʻrsatilgani kabi qaynatishga yoki goʻsht noni ishlash uchun joʻnatiladi. Goʻsht va goʻsht mahsulotlarining chirib parchalanishini bildiruvchi organoleptik koʻrsatkichlar olinganda yoki qaynatib koʻrilganda yoʻqolmaydigan ularga xos boʻlmagan hid boʻlganda, bunday goʻsht va goʻsht mahsulotlari texnik utilizatsiyaga joʻnatiladi yoki yoʻq qilinadi.

151. Bakteriologik tekshirish natijalari olingunga qadar goʻsht, kalla-pocha va ichak-chavaqlar ajratilgan sharoitda +4°S dan yuqori boʻlmagan haroratda saqlanadi.

152. Goʻshtni fizik-kimyoviy tekshirish.

Goʻshtning yangiligiga gumon boʻlganida u organoleptik tekshirishlardan, quyidagi amaldagi meʼyoriy hujjatlarda koʻzda tutilgan usullarni qoʻllagan holda oʻtkaziladi:

a) goʻsht (qoramol, qoʻy-echki, ot, choʻchqa va boshqa) uchun - “Goʻsht. Namunalar olish usullari va yangiligini organoleptik aniqlash usullari” davlat standarti;

b) quyonlar goʻshti uchun “Quyonlar goʻshti. Namunalar olish usullari. Sifatini organoleptik baholash usullari” davlat standarti;

v) parrandalar goʻshti uchun — “Parrandalar goʻshti. Namunalar olish usullari. Sifatini organoleptik baholash usullari” davlat standarti.

Goʻshtning yangiligini baholashda u kimyoviy va mikroskopik tekshirishdan, tegishli davlat standartlarida koʻzda tutilgan goʻshtning yangiligini kimyoviy va mikroskopik tekshirish usullari qoʻllanilgan holda oʻtkaziladi. Mol goʻshti uchuvchi yogʻ kislotalari miqdorini, bulonda oqsillarning birlamchi parchalanish mahsulotlarini aniqlash va mikroskopik tekshirish usulida tekshiriladi. Quyon goʻshti ammiak va ammoniy tuzlarini, uchuvchan yogʻ kislotalari miqdorini, bulonda oqsillarning birlamchi parchalanish mahsulotlarini aniqlash va mikroskopik tekshirish usulida tekshiriladi. Parranda goʻshti ammiak va ammoniy tuzlarini, peroksidazani, uchuvchan yogʻ kislotalari miqdorini, yogʻning kislotalik sonini, yogʻning perekis sonini aniqlash va mikroskopik tekshirish usulida tekshiriladi.

Zarur hollarda barcha turdagi mollar goʻshtining yetilish darajasini, ushbu goʻshtni uzoq muddat saqlash hamda transportda tashishga yaroqligini va uning yangililigini aniqlashda “Goʻsht. Gistologik tekshirish usuli” davlat standartida koʻrsatilgan gistologik tekshirish usullari qoʻllaniladi.

Parranda goʻshtining yangilik darajasini baholashda gumon boʻlganda “Parranda goʻshti. Gistologik tekshirish usuli” davlat standartida koʻrsatilgan gistologik tekshirish usullari qoʻllaniladi.

153. Goʻsht yangi deb hisoblanadi uning organoleptik koʻrsatkichlari va qaynatib koʻrish probasi (tashqi koʻrinishi, rangi, konsistensiyasi, hidi, shuningdek bulon tiniqligi va xushboʻyligi) yangi goʻshtga muvofiq kelsa, iz koʻchirish-surtmasida mikroflora topilmasa yoki preparatning koʻrish maydonida kamdan-kam kokklar va tayoqchasimon bakteriyalar (10 tagacha mikrob tanachalari) uchraganda va toʻqimalar parchalanish qoldigʻi boʻlmaganda, bulonga mis oltingugurt nordoni qoʻshilganda u tiniqligicha qoladi, uchuvchan yogʻ kislotalari miqdori 1 g namunada KON 4 mg gacha (quyon goʻshtida — KON 2,25 mg gacha, parranda goʻshtida KON 4,5 mg gacha) boʻladi; quyon va parranda goʻshti ammiak va ammoniy tuzlariga tekshirilganda ekstrakt zangori-sariq tusga kiradi, tiniqligicha qoladi yoki yengil loyqalanadi. Parranda goʻshtida (suvda suzuvchi va joʻjalardan tashqari) ekstrakt 1-2 daqiqa ichida qoʻngʻir-malla tusga oʻtuvchi koʻkish-zangori rangga kiradi.

154. Goʻsht yangiligi, koʻp boʻlmagan organoleptik oʻzgarishlarda gumonli deb hisoblanadi: uning yuzasi nam, yengil yopishqoq, qoraygan, mushaklar kesilganda yopishqoq va toʻq-qizil rangda, muzi eritilgan goʻshtda esa kesma yuzasidan toʻqroq goʻsht shirasi oqadi, goʻsht hidi aynishga moyil yengil nordonroq, bulon yengil eski goʻsht hidi boʻlgan tiniq yoki loyqa, iz koʻchirish-surtmasida koʻpi bilan 30 ta mikrob (oʻrtacha), shuningdek toʻqimaning parchalangan izi topiladi, bulonga mis sulfat nordon tuzi eritmasi qoʻshilganda bulonning loyqalanishi, muzlatilgan goʻshtning bulonida esa-boʻlakchalar paydo boʻlib intensiv loyqalanishi kuzatiladi, uchuvchan yogʻ kislotalari miqdori 1 g mahsulotda KON 4 dan 9 mg gacha (quyon goʻshtida — KON 2,25 dan 9 mg gacha, parranda goʻshtida — KON 4,5 dan 9,0 mg gacha), quyon va parranda goʻshtini ammiak va ammoniy tuzlariga tekshirilganda ekstrakt intensiv-sariq rangga kiradi, kuchli loyqalanish kuzatiladi, muzlatilgan goʻsht uchun esa choʻkma tushishi kuzatiladi.

Yangiligi gumon qilingan goʻsht qaynatilgan kolbasaga ishlatiladi yoki XVI boʻlimga muvofiq tegishli tozalashdan (yopishqoq, oʻzgargan qismlarini ajratib olish va utilizatsiya qilish), zarur hollarda yuvishdan soʻng qaynatiladi.

155. Goʻsht quyidagi oʻzgarishlarda yangi emas deb hisoblanadi: uning yuzasi shilimshiq yoki mogʻor bilan qoplangan, mushaklar kesmada nam, yopishqoq, qizil-malla rangda, muzi eritilgan goʻshtda esa yuzasidan loyqa goʻsht sharbati oqadi, goʻsht hidi irigan, bulon loyqa koʻplab boʻlakchalari va keskin qoʻlansa hid bilan, surtmaning koʻrish maydonida 30 tadan koʻp mikroblar topiladi, toʻqimalarning koʻplab parchalanganligi kuzatiladi, bulonga mis sulfat nordon tuzi eritmasi qoʻshilganda jelesimon choʻkma hosil boʻlishi, muzlatilgan goʻshtning bulonida esa-yirik boʻlaklar mavjudligi kuzatiladi, uchuvchan yogʻ kislotalari 1 g mahsulotda (goʻshtning turidan qatʼi nazar) KON 9 mg.dan koʻp boʻladi. Quyon va parranda goʻshtlari ammiak va ammoniy tuzlariga tekshirilganda ekstrakt sariq-pushti yoki toʻq pushti rangga kiradi, choʻkmaga tushuvchi yirik boʻlakchalarning tez paydo boʻlishi kuzatiladi. Parranda goʻshtidagi peroksidazani aniqlaganda (suvda suzuvchi parrandalar va joʻjalardan tashqari) ekstrakt yoki koʻkish-zangori, yoki qoʻngʻir-malla rangga kiradi.

Yangi emas deb topilgan goʻsht utilizatsiya qilinadi.

156. Goʻsht, kasal yoki agoniya holatida soʻyilgan hayvondan olinganligi gumon qilinganda, bakteriologik tekshirishdan tashqari, XV boʻlimda koʻrsatilgani singari qaynatib koʻrish, formalin bilan reaksiya (formalli reaksiya) probasi oʻtkaziladi.

Tana goʻshti yaxshi organoleptik koʻrsatkichlarga ega va patogen mikroblar yoʻq boʻlganda goʻsht sogʻlom hayvondan olingan deb hisoblanadi. Qaynatib koʻrish probasida bulonning organoleptik koʻrsatkichlari (tashqi koʻrinishi, rangi, tiniqligi, hidi) yangi goʻshtga muvofiq keladi.

Kasal, shuningdek agoniya holatida soʻyilgan hayvonlar goʻshti chala yoki yomon qonsizlantirilgan, limfa tugunlari sirensimon-pushti yoki koʻkimtir rangda boʻladi. Goʻshtda patogen mikrofloralar boʻlishi mumkin. Qaynatib koʻrish probasida bulon loyqa, boʻlakchalari bilan, goʻshtga xos boʻlmagan yot hidga ega boʻladi. Ushbu holatda qoʻshimcha koʻrsatkichlar: peroksidazaga salbiy reaksiya, rN 6,6 va undan yuqori, yirik shoxli mol goʻshti uchun ijobiy reaksiya — formol va mis sulfat nordon tuzi eritmasi reaksiyasida ekstraktda boʻlaklar yoki jelesimon burda paydo boʻlishi.

*Izoh. rNni aniqlashga, peroksidazaga, formol va mis sulfat nordon tuzi eritmasi bilan boʻladigan reaksiyalar qoʻyilgunga qadar goʻsht kamida 20 — 24 soat davomida yetilishi shart.

XVII. Zararsizlantiriladigan goʻsht va goʻsht mahsulotlarini qayta ishlash tartibi

157. Ishlov berilmasdan oziq-ovqat uchun chiqarilishi mumkin boʻlmagan goʻsht va goʻsht mahsulotlari, ushbu qoidalarga muvofiq, zararsizlantirilishi zarur.

158. Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini zararsizlantirish uchun maxsus asbob-uskunalari boʻlmagan korxonalarda, goʻshtni 100°S dan kam boʻlmagan haroratda qaynashini taʼminlaydigan, avtoklavlar, yopiq yoki ochiq qozonlar yoki boshqa sigʻimlar oʻrnatilishi va ushbu mahsulotlar qaynatilgandan soʻng vaqtinchalik saqlanadigan alohida kameralar jihozlanishi shart.

159. Qaynatish bilan zararsizlantiriladigan (xoʻjalik sharoitida, bozorga sotish uchun keltirilgan, shuningdek korxonalarda) goʻsht va goʻsht mahsulotlariga quyidagi tartibda zararsizlantiriladi:

a) goʻsht va goʻsht mahsulotlari massasi koʻpi bilan 2 kg, qalinligi 8 sm gacha boʻlaklanib ochiq qozonlarda 3 soat davomida, yopiq qozonlarda bugʻning ortiqcha bosimi 0,5 MPa boʻlganda 2,5 soat davomida qaynatib zararsizlantiriladi. Agarda boʻlak ichida harorat kamida 80°S ga yetgan boʻlsa, choʻchqa goʻshtining rangi kesmada oq-kul rang tusga, boshqa hayvonlarning goʻshti esa kul rang tusga, qonsimon tovlanish belgilarisiz qaynatilgan goʻsht kesmasining yuzasidan oqadigan sharbat rangsiz boʻlsa goʻsht zararsizlantirilgan deb hisoblanadi.

Elektr yoki gaz pechkalari bilan jihozlangan goʻsht kombinatlarida qaynatish bilan zararsizlantiriladigan goʻsht, XVI boʻlimda koʻrsatilgan tartibda goʻsht nonlari, shuningdek kondensiyasi boʻyicha konserva uchun ishlatiladigan goʻshtga boʻlgan talablarga javob berganda va ushbu Qoidalarning ushbu boʻlimida koʻzda tutilgan shartlarga rioya etilganda, konservalar tayyorlash uchun ishlatiladi;

b) ichki yogʻ va shpik quyidagicha eritiladi: eritilgan yogʻda harorat 100°S gacha yetkazilishi shart, ushbu haroratda u 20 daqiqa saqlanadi;

v) parranda va quyonlarning tana goʻshtlari 100°S haroratda kamida 1 soat, parrandalar salmonelyozida esa bir yarim soat davomida qaynatiladi;

g) parrandalar pasterelyozida tana goʻshtlari 100°S haroratda qaynatilib, kamida 30 daqiqa davomida pishiriladi. Tovuq va oʻrdak tana goʻshtlari, shuningdek ochiq tovalarda yoqqa botirish yoʻli bilan yogʻ harorati kamida 100°S va undan yuqori boʻlib kamida 30 daqiqa davomida qovurib zararsizlantiriladi, gʻoz, kurka tana goʻshtlari duxovka shkaflarida 180°S haroratda kamida 90 daqiqa, oʻrdak tana goʻshti esa xuddi shu sharoitda kamida 60 daqiqa toblab pishiriladi;

d) stafilakokkozda parrandalar tana goʻshtlari qaynab turgan suvda (100°S) toʻliq botirilgan holda tovuq va oʻrdak tana goʻshtlari kamida 60 daqiqa, gʻoz va kurka tana goʻshtlari kamida 90 daqiqa davomida pishiriladi.

Parrandalarning tana goʻshtlari yoqqa toʻliq botirish yoʻli bilan ochiq tovalarda yogʻning harorati 120°S darajada: parrandalar tana goʻshti kamida 45 daqiqa, oʻrdak—kamida 60 daqiqa, gʻoz va kurkalar kamida 80 daqiqa zararsizlantiriladi.

Duxovka shkafida 150 — 180°S haroratda toblab-qovurib zararsizlantirilganda parranda va oʻrdak tana goʻshtlari kamida 60 daqiqa, gʻoz va kurkalar—kamida 90 daqiqa qovuriladi. Parrandalarning tana goʻshtlari, koʻkrak mushaklari qatlamida harorat 90°S ga yetganda, zararsizlantirilgan deb hisoblanadi.

160. Sistitserkoz bilan zararlangan goʻsht muzlatish, tuzlash yoki qaynatish yoʻli bilan zararsizlantiriladi:

a) tsistitserkoz (finnoz) bilan zararlangan goʻshtni sovuq bilan zararsizlantirish quyidagi tartibda amalga oshiriladi.

Choʻchqalarning goʻshti muskulatura qatlamidagi haroratini -10°S ga yetkazish, keyinchalik kamera havosining harorati -12°S da 10 sutka davomida saqlash yoki muskulatura qatlamida -12°S ga yetkazish, keyinchalik kamera havosining harorati -13°S da 4 sutka davomida saqlash yoʻli bilan muzlatiladi. Harorat tos-son mushaklari qatlamining 7 — 10 sm chuqurligida oʻlchanadi.

Yirik shoxli mollarning goʻshti muskulatura qatlamida haroratni -12°Sga yetkazish keyinchalik saqlamasdan yoki muskulatura qatlamida haroratni -6°Sga yetkazish keyinchalik saqlash kamerasida -9°S haroratda kamida 24 soat saqlash yoʻli bilan muzlatiladi.

Muzlatib zararsizlantirilgan goʻsht qiymali kolbasa mahsulotlariga yoki qiymali konserva tayyorlash uchun ishlatiladi;

b) kuchli tuzlash uchun goʻsht massasi koʻpi bilan 2,5 kg boʻlgan boʻlaklarga boʻlinadi, goʻsht massasining 10 foizi hisobida olingan osh tuzi ishqalanadi va sepiladi, soʻngra osh tuzi konsentratsiyasi 24 foiz boʻlgan namakob quyiladi va 20 kun saqlanadi.

161. Ushbu Qoidalarning III, IV, V, VI boʻlimlarida koʻrsatilgan kasalliklarda goʻshtni kolbasa, goʻsht noni va konservalarga qayta ishlash kolbasa va konserva sexlarida quyidagi shartlarga rioya qilinganda ruxsat etiladi.

Tana goʻshtini boʻlaklash, qiyma tayyorlash, konserva bankalarini goʻsht bilan toʻldirish va hokazo ishlar alohida stollarda, idishlarda, xonalarda (sexlarda) yoki alohida smenada, veterinariya vrachining nazorati ostida amalga oshiriladi. Tana goʻshtini boʻlaklashda olinadigan barcha nooziq-ovqat chiqindilari kamida 3 soat davomida qaynatilgandan soʻng korxonadan chiqarishga ruxsat etiladi yoki hayvonlarning quruq ozuqasi tayyorlanadi.

162. Kolbasa 88 — 90°S haroratda, baton ichidagi haroratni kamida 75°S ga yetkazish uchun zarur boʻlgan vaqt davomida qaynatiladi.

163. Goʻshtni goʻsht noniga qayta ishlaganda ularning vazni koʻpi bilan 2,5 kg dan boʻlishi shart. Nonlarni yopish kamida 120°S haroratda 2 — 2,5 soat davomida amalga oshiriladi, bunda mahsulot ichidagi harorat yopish jarayonining oxirida kamida 85°S boʻlishi shart.

164. Qaynatib-dudlangan koʻkrak va toʻsh tayyorlashda ular 89 — 90°S haroratda, koʻkrak goʻshti-kamida 1 soat 35 daqiqa va toʻsh goʻshti -1 soat 50 daqiqa pishiriladi, mahsulot qatlamidagi harorat 80°Sga yetkazilishi shart.

165. Ushbu Qoidalarga muvofiq zararsizlantirish talab etiladigan konservalarni sterilizatsiya qilish tegishli texnologik yoʻriqnomalarga rioya qilingan holda amalga oshiriladi.

Oziq-ovqat maqsadlari uchun yaroqli deb topilgan majburan soʻyilgan hayvonlarning tana goʻshtlari qaynatish probasi bilan tekshiriladi. Goʻsht xomashyolarga boʻlgan talablarga javob bersa konserva tayyorlashga ruxsat etiladi.

166. Zararsizlantiriladigan goʻsht qayta ishlangan barcha holatlarda, ish tugagandan soʻng xonalar, barcha asbob-uskunalar va idishlar dezinfeksiya qilinadi. Goʻshtni qayta ishlashda ishlatilgan apparaturalar kalsiyli sodaning 5 foizli issiq eritmasi yoki boshqa preparatlar bilan amaldagi yoʻriqnoma koʻrsatmalariga muvofiq yuviladi.

Ishlab chiqarish suvlari belgilangan tartibda zararsizlantiriladi. Maxsus kiyimlar oldin dezinfeksiya (avtoklavda yoki qaynatilib) qilingandan keyin yuvishga joʻnatiladi.

Qoidalarning bajarilishi ustidan nazorat qilish davlat veterinariya nazorati zimmasiga yuklanadi.

Qoidalarni bajarish masʼulligi hayvonlarni soʻyish va ularning mahsulotlarini qayta ishlovchi xoʻjalik, korxona va muassasa rahbarlari, egalari, mulkiy shaklidan va tobeligidan qatʼiy nazar sovuqxonalarning rahbarlari, shuningdek hayvon egalari zimmasiga yuklanadi.

Goʻshtni fizik-kimyoviy tekshirish usullari 8-ilova eritilgan yogʻlarni tekshirish usullari va yogʻlarning fizik-kimyoviiy koʻrsatkichlari 9-ilova, kolbasa mahsulotlari va qazini tekshirish usullari. Qazining fizik-kimyoviy koʻrsatgichlari 10-ilova, laboratoriya tekshirishlari uchun goʻsht va goʻsht mahsulotlaridan namunalar olish meʼyori11-ilova)

Qoidalarning bajarilishi ustidan nazorat qilish davlat veterinariya nazorati zimmasiga yuklanadi.

1-ilova (razmer A4)

RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR	Forma № 1 ‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na jivotnix vklyuchaya ptits, rib, nasekomix), a takje biologicheskiye obyekti, ispolzuyemie dlya razmnojeniya ‎‎
_____________________________‎‎
‎‎(subyekt Respubliki Uzbekistan)
‎‎_____________________________
‎‎(rayon, (gorod))
‎‎VETERINARNOYE SVIDETELSTVO №
‎‎№ _____________
‎‎ot “___”_____________200 g.
Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo‎‎
‎‎__________________________________________________________________
(komu — naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
__________________________________________________________________‎‎
v tom, chto pri veterinarnom osmotre podlejaщix otpravke ‎‎
__________________________________________________________________
‎‎(ukazat vid jivotnix, biologicheskix obyektov)
‎‎______________________ v kolichestve ______________________ golov (mest, shtuk) bolnix i podozritelnix po zabolevaniyu zaraznimi boleznyami ne obnarujeno, i oni vixodyat (vivozyatsya) iz
__________________________________________________________________
‎‎(ukazat naimenovaniye organizatsii-otpravitelya, polniy adres, v t. ch.
‎‎__________________________________________________________________
‎‎rayona, oblasti, kraya, avtonomnogo obrazovaniya ili respubliki v sostave RUz) blagopoluchnogo po osobo opasnim i karantinnim boleznyam jivotnix. Pri otpravke na eksport ukazivayut blagopoluchiye xozyaystva i mestnosti soglasno trebovaniyam strani-importera i srok ix blagopoluchiya (mes., let)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Jivotnie naxodilis v Respublike Uzbekistan s rojdeniya, ne meneye 6 mesyatsev (nujnoye podcherknut) ili ______________ mesyatsev.
Jivotnie pered otpravkoy karantinirovalis ________________________________
‎‎(mesto karantinirovaniya i kolichestvo dney)
‎‎_________________________________________________________________
‎‎V period karantinirovaniya jivotnie ne imeli kontakta s drugimi jivotnimi; ejednevno klinicheski osmatrivalis i u nix izmeryalas temperatura tela; v den vidachi svidetelstva obsledovani, bolnix i podozritelnix v zabolevanii ne viyavleno. V period karantinirovaniya material ot jivotnix issledovalsya v gosudarstvennoy veterinarnoy laboratorii ____________________________________,
‎‎(ukazat naimenovaniye laboratorii)
‎‎i bili polucheni sleduyuщiye rezultati:
Naimenovaniye bolezni Rezultati issledovaniya‎	Data issledovaniya‎	Metod issledovaniya‎
__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Provedena immunizatsiya protiv:
___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Jivotnie obrabotani protiv parazitov:
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Upakovochniy material i soprovojdayuщiye gruzi proisxodyat neposredstvenno iz xozyaystva-postavщika i ne kontaminirovani vozbuditelyami infeksionnix bolezney.
‎‎Jivotnie napravlyayutsya
__________________________________________________________________
‎‎(punkt naznacheniya i poluchatel)
__________________________________________________________________
pri sertifikatsii (gruzovoy vedomosti, nakladnoy)№ _______ot “___”________ goda dlya
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(otkorma, razvedeniya, prodaji, uboy i t. d.) i sleduyut
‎‎__________________________________________________________________
(jeleznodorojnim, vodnim, avtomobilnim, vozdushnim transportom; № avtomobilya, vagona, nazvaniye sudna, № reysa i t. d.)
‎‎Po marshrutu: ______________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazat osnovnie punkti sledovaniya)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Transportnie sredstva ochiщeni i prodezinfitsirovani
‎‎OSOBIE OTMETKI:
‎‎__________________________________________________________________
(zapolnyayetsya pri otpravke jivotnix, perebolevshix osobo opasnimi zabolevaniyami,
__________________________________________________________________‎‎
‎‎perevozke na osobix usloviyax i po spetsialnomu razresheniyu (ukazaniyu), kem ono dano,
‎‎__________________________________________________________________
nomer i data)
__________________________________________________________________
‎‎(otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke, v puti sledovaniya)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vida�i s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
Veterinarniy vrach
‎‎__________________________ podpis i polnoye naimenovaniye doljnosti,
‎‎__________________________ familiya, initsiali)
M.P.‎	‎‎
‎	‎‎Forma № 1
RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR‎	‎‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na jivotnix vklyuchaya ptits, rib, nasekomix), a takje biologicheskiye obyekti, ispolzuyemie dlya razmnojeniya
_______________________‎‎
(subyekt Respubliki Uzbekistan)‎‎
‎‎________________________
^{(rayon, (gorod))}
‎‎________________________
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)
‎‎KOREShOK VETERINARNOGO SVIDETELSTVA
№ _____________
ot “___”_____________200 g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎__________________________________________________________________
(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎__________________________________________________________________
v tom, chto pri veterinarnom osmotre podlejaщix otpravke
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazat vid jivotnix,
________________________________________________________________
biologicheskix obyektov)
‎‎_________________ v kolichestve _______________________golov (mest, shtuk) bolnix i podozritelnix po zabolevaniyu zaraznimi boleznyami ne obnarujeno, i oni �ixodyat (vivozyatsya) iz
‎‎__________________________________________________________________
(ukazat naimenovaniye organizatsii-otpravitelya,
‎‎_________________________________________________________________
‎‎polniy adres, v t. ch. naimenovaniye naselennogo punkta, ulitsi i nomer doma,
‎‎__________________________________________________________________
‎‎rayona, oblasti, kraya, avtonomnogo obrazovaniya ili respubliki v sostave RUz)
‎‎blagopoluchnogo po osobo opasnim i karantinnim boleznyam jivotnix. Pri otpravke na eksport ukazivayut blagopoluchiye xozyaystva i mestnosti soglasno trebovaniyam strani-importera i srok ix blagopoluchiya (mes., let)
‎‎__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
‎‎Jivotnie naxodilis v Respublike Uzbekistan s rojdeniya, ne meneye 6 mesyatsev (nujnoye podcherknut) ili _______________ mesyatsev. ‎ Jivotnie pered otpravkoy karantinirovalis _________________________________
‎‎(mesto karan�inirovaniya i kolichestvo dney)
__________________________________________________________________
‎‎V period karantinirovaniya jivotnie ne imeli kontakta s drugimi jivotnimi; ejednevno klinicheski osmatrivalis i u nix izmeryalas temperatura tela; v den vidachi svidetelstva obsledovani, bolnix i podozritelni v zabolevanii ne viyavleno. ‎ V period karantinirovaniya material ot jivotnix issledovalsya v gosudarstvennoy veterinarnoy laboratorii _____________________________,
(ukazat naimenovaniye laboratorii)
‎‎i bili polucheni sleduyuщiye rezultati:
Naimenovaniye bolezni Rezultati issledovaniya ‎	Data issledovaniya‎	Metod issledovaniya‎
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
‎‎Provedena immunizatsiya protiv:
___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Jivotnie obrabotani protiv parazitov:
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Upakovochniy material i soprovojdayuщiye gruzi proisxodyat neposredstvenno iz xozyaystva-postavщika i ne kontaminirovani vozbuditelyami infeksionnix bolezney. Jivotnie napravlyayutsya
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(punkt naznacheniya i poluchatel)
‎‎__________________________________________________________________
‎pri sertifikatsii (gruzovoy vedomosti, nakladnoy) №_______ ot “___”__________ goda dlya
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(otkorma, razvedeniya, prodaji, uboy i t. d.) i sleduyut
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(jeleznodorojnim, vodnim, avtomobilnim, vozdushnim transportom;
__________________________________________________________________
№‎ avtomobilya, vagona, nazvaniye sudna, № reysa i t. d.)
Po________________________________________________________________marshrutu:
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazat osnovnie punkti sledovaniya)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Transportnie sredstva ochiщeni i prodezinfitsirovani
OSOBIE OTMETKI:‎‎
‎‎__________________________________________________________________
(zapolnyayetsya pri otpravke jivotnix, perebolevshix osobo opasnimi
‎‎__________________________________________________________________
‎‎zabolevaniyami, perevozke na osobix usloviyax i po spetsialnomu razresheniyu
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazaniyu), kem ono dano, nomer i data)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
(otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke, v puti sledovaniya)
__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎	Veterinarniy vrach
‎‎______________________________________ podpis i polnoye naimenovaniye doljnosti,
_______________________________________ familiya, initsiali)
M.P.‎	‎‎

RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR	Forma № 1 ‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na jivotnix vklyuchaya ptits, rib, nasekomix), a takje biologicheskiye obyekti, ispolzuyemie dlya razmnojeniya ‎‎
_____________________________‎‎
‎‎(subyekt Respubliki Uzbekistan)
‎‎_____________________________
‎‎(rayon, (gorod))
‎‎VETERINARNOYE SVIDETELSTVO №
‎‎№ _____________
‎‎ot “___”_____________200 g.
Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo‎‎
‎‎__________________________________________________________________
(komu — naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
__________________________________________________________________‎‎
v tom, chto pri veterinarnom osmotre podlejaщix otpravke ‎‎
__________________________________________________________________
‎‎(ukazat vid jivotnix, biologicheskix obyektov)
‎‎______________________ v kolichestve ______________________ golov (mest, shtuk) bolnix i podozritelnix po zabolevaniyu zaraznimi boleznyami ne obnarujeno, i oni vixodyat (vivozyatsya) iz
__________________________________________________________________
‎‎(ukazat naimenovaniye organizatsii-otpravitelya, polniy adres, v t. ch.
‎‎__________________________________________________________________
‎‎rayona, oblasti, kraya, avtonomnogo obrazovaniya ili respubliki v sostave RUz) blagopoluchnogo po osobo opasnim i karantinnim boleznyam jivotnix. Pri otpravke na eksport ukazivayut blagopoluchiye xozyaystva i mestnosti soglasno trebovaniyam strani-importera i srok ix blagopoluchiya (mes., let)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Jivotnie naxodilis v Respublike Uzbekistan s rojdeniya, ne meneye 6 mesyatsev (nujnoye podcherknut) ili ______________ mesyatsev.
Jivotnie pered otpravkoy karantinirovalis ________________________________
‎‎(mesto karantinirovaniya i kolichestvo dney)
‎‎_________________________________________________________________
‎‎V period karantinirovaniya jivotnie ne imeli kontakta s drugimi jivotnimi; ejednevno klinicheski osmatrivalis i u nix izmeryalas temperatura tela; v den vidachi svidetelstva obsledovani, bolnix i podozritelnix v zabolevanii ne viyavleno. V period karantinirovaniya material ot jivotnix issledovalsya v gosudarstvennoy veterinarnoy laboratorii ____________________________________,
‎‎(ukazat naimenovaniye laboratorii)
‎‎i bili polucheni sleduyuщiye rezultati:
Naimenovaniye bolezni Rezultati issledovaniya‎	Data issledovaniya‎	Metod issledovaniya‎
__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Provedena immunizatsiya protiv:
___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Jivotnie obrabotani protiv parazitov:
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Upakovochniy material i soprovojdayuщiye gruzi proisxodyat neposredstvenno iz xozyaystva-postavщika i ne kontaminirovani vozbuditelyami infeksionnix bolezney.
‎‎Jivotnie napravlyayutsya
__________________________________________________________________
‎‎(punkt naznacheniya i poluchatel)
__________________________________________________________________
pri sertifikatsii (gruzovoy vedomosti, nakladnoy)№ _______ot “___”________ goda dlya
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(otkorma, razvedeniya, prodaji, uboy i t. d.) i sleduyut
‎‎__________________________________________________________________
(jeleznodorojnim, vodnim, avtomobilnim, vozdushnim transportom; № avtomobilya, vagona, nazvaniye sudna, № reysa i t. d.)
‎‎Po marshrutu: ______________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazat osnovnie punkti sledovaniya)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Transportnie sredstva ochiщeni i prodezinfitsirovani
‎‎OSOBIE OTMETKI:
‎‎__________________________________________________________________
(zapolnyayetsya pri otpravke jivotnix, perebolevshix osobo opasnimi zabolevaniyami,
__________________________________________________________________‎‎
‎‎perevozke na osobix usloviyax i po spetsialnomu razresheniyu (ukazaniyu), kem ono dano,
‎‎__________________________________________________________________
nomer i data)
__________________________________________________________________
‎‎(otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke, v puti sledovaniya)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vida�i s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
Veterinarniy vrach
‎‎__________________________ podpis i polnoye naimenovaniye doljnosti,
‎‎__________________________ familiya, initsiali)
M.P.‎	‎‎
‎	‎‎Forma № 1
RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR‎	‎‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na jivotnix vklyuchaya ptits, rib, nasekomix), a takje biologicheskiye obyekti, ispolzuyemie dlya razmnojeniya
_______________________‎‎
(subyekt Respubliki Uzbekistan)‎‎
‎‎________________________
^{(rayon, (gorod))}
‎‎________________________
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)
‎‎KOREShOK VETERINARNOGO SVIDETELSTVA
№ _____________
ot “___”_____________200 g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎__________________________________________________________________
(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎__________________________________________________________________
v tom, chto pri veterinarnom osmotre podlejaщix otpravke
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazat vid jivotnix,
________________________________________________________________
biologicheskix obyektov)
‎‎_________________ v kolichestve _______________________golov (mest, shtuk) bolnix i podozritelnix po zabolevaniyu zaraznimi boleznyami ne obnarujeno, i oni �ixodyat (vivozyatsya) iz
‎‎__________________________________________________________________
(ukazat naimenovaniye organizatsii-otpravitelya,
‎‎_________________________________________________________________
‎‎polniy adres, v t. ch. naimenovaniye naselennogo punkta, ulitsi i nomer doma,
‎‎__________________________________________________________________
‎‎rayona, oblasti, kraya, avtonomnogo obrazovaniya ili respubliki v sostave RUz)
‎‎blagopoluchnogo po osobo opasnim i karantinnim boleznyam jivotnix. Pri otpravke na eksport ukazivayut blagopoluchiye xozyaystva i mestnosti soglasno trebovaniyam strani-importera i srok ix blagopoluchiya (mes., let)
‎‎__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
‎‎Jivotnie naxodilis v Respublike Uzbekistan s rojdeniya, ne meneye 6 mesyatsev (nujnoye podcherknut) ili _______________ mesyatsev. ‎ Jivotnie pered otpravkoy karantinirovalis _________________________________
‎‎(mesto karan�inirovaniya i kolichestvo dney)
__________________________________________________________________
‎‎V period karantinirovaniya jivotnie ne imeli kontakta s drugimi jivotnimi; ejednevno klinicheski osmatrivalis i u nix izmeryalas temperatura tela; v den vidachi svidetelstva obsledovani, bolnix i podozritelni v zabolevanii ne viyavleno. ‎ V period karantinirovaniya material ot jivotnix issledovalsya v gosudarstvennoy veterinarnoy laboratorii _____________________________,
(ukazat naimenovaniye laboratorii)
‎‎i bili polucheni sleduyuщiye rezultati:
Naimenovaniye bolezni Rezultati issledovaniya ‎	Data issledovaniya‎	Metod issledovaniya‎
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
‎‎Provedena immunizatsiya protiv:
___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Jivotnie obrabotani protiv parazitov:
___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎___________________________________________ “___” __________200 __g.
‎‎Upakovochniy material i soprovojdayuщiye gruzi proisxodyat neposredstvenno iz xozyaystva-postavщika i ne kontaminirovani vozbuditelyami infeksionnix bolezney. Jivotnie napravlyayutsya
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(punkt naznacheniya i poluchatel)
‎‎__________________________________________________________________
‎pri sertifikatsii (gruzovoy vedomosti, nakladnoy) №_______ ot “___”__________ goda dlya
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(otkorma, razvedeniya, prodaji, uboy i t. d.) i sleduyut
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(jeleznodorojnim, vodnim, avtomobilnim, vozdushnim transportom;
__________________________________________________________________
№‎ avtomobilya, vagona, nazvaniye sudna, № reysa i t. d.)
Po________________________________________________________________marshrutu:
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazat osnovnie punkti sledovaniya)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Transportnie sredstva ochiщeni i prodezinfitsirovani
OSOBIE OTMETKI:‎‎
‎‎__________________________________________________________________
(zapolnyayetsya pri otpravke jivotnix, perebolevshix osobo opasnimi
‎‎__________________________________________________________________
‎‎zabolevaniyami, perevozke na osobix usloviyax i po spetsialnomu razresheniyu
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(ukazaniyu), kem ono dano, nomer i data)
‎‎__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
(otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke, v puti sledovaniya)
__________________________________________________________________
‎‎__________________________________________________________________
‎‎Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎	Veterinarniy vrach
‎‎______________________________________ podpis i polnoye naimenovaniye doljnosti,
_______________________________________ familiya, initsiali)
M.P.‎	‎‎

2-ilova (oʻlcham) 1/2 A4

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT VETERINARIYA NAZORATI ‎	Forma № 4 ‎Davlat va idoraviy veterinariya mutaxassislari tomonidan barcha nazorat ostidagi yuklarni faqat tuman (shahar) hududida tashishda beriladi‎‎
______________________
(viloyat)‎‎
______________________‎‎
(tuman, shahar)
‎‎______________________
(veterinariya tashkiloti nomi)‎‎
VETERINARIYA MAʼLUMOTNOMASI __________son
‎	‎‎“_____” ___________ 20 ___ y.
‎‎Men, quyida imzo chekuvchi veterinariya vrachi, ushbu maʼlumotnomani
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(kimga — yuridik shaxsning nomi �ki jismoniy shaxsning ismi-sharifi)
‎‎berildi shu haqdakim, ushbu shaxs ga qarashli _____________________________________
‎	(mahsulotning nomi:
__________________________________________________________________
hayvonlarning (parrandalar, baliqlar) turi, jinsi, yoshi)
soni ___________________‎	______________________‎	_____________________‎
(joy, dona, kg, bosh)‎	(idish turi) ‎	(tamgʻa, markirovka)‎
‎‎quyidagi___________________________________________________________________
‎‎(tekshirishlar, emlashlar, ishlovlar, zararsizlantirishlar
‎‎______________________________________________________________dan utkazilgan
‎‎konservatsiyalash, pasterizatsiya va boshqa)
‎‎Mahsulotlar, hayvonlar _____________________________________________________
‎‎(quyidagi marshrut bilan
‎‎____________________________________ ____________________________________
(qayerga) ‎	‎‎(boʻrdoqiga boqish, soʻyish, sotish
‎‎_____________________________________________________uchun yuborilayapti.
‎‎saqlash, qayta ishlash va boshqalar)‎
‎‎MAXSUS MAʼLUMOTLAR:_________________________________________________
‎	‎‎(veterinariya tamgʻa raqami, hayvonning
‎‎_________________________________________________________________
‎‎inventar raqami yoki laqabi)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(maxsus sharoitlarda joʻnatilganda toʻldiriladi)
‎‎Veterinariya maʼlumotnomasini asl nusxasi berildi va u tuman (shahar) hu�udida taʼsir etadi
‎	‎‎_________________________________
‎	‎‎(ismi-sharifi)
‎	‎‎_____________________________
‎	‎‎(lavozimi)
‎	‎‎_____________________________
‎	‎‎(sana va imzo)

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT VETERINARIYA NAZORATI ‎	Forma № 4 ‎Davlat va idoraviy veterinariya mutaxassislari tomonidan barcha nazorat ostidagi yuklarni faqat tuman (shahar) hududida tashishda beriladi‎‎
______________________
(viloyat)‎‎
______________________‎‎
(tuman, shahar)
‎‎______________________
(veterinariya tashkiloti nomi)‎‎
VETERINARIYA MAʼLUMOTNOMASI __________son
‎	‎‎“_____” ___________ 20 ___ y.
‎‎Men, quyida imzo chekuvchi veterinariya vrachi, ushbu maʼlumotnomani
‎‎__________________________________________________________________
‎‎(kimga — yuridik shaxsning nomi �ki jismoniy shaxsning ismi-sharifi)
‎‎berildi shu haqdakim, ushbu shaxs ga qarashli _____________________________________
‎	(mahsulotning nomi:
__________________________________________________________________
hayvonlarning (parrandalar, baliqlar) turi, jinsi, yoshi)
soni ___________________‎	______________________‎	_____________________‎
(joy, dona, kg, bosh)‎	(idish turi) ‎	(tamgʻa, markirovka)‎
‎‎quyidagi___________________________________________________________________
‎‎(tekshirishlar, emlashlar, ishlovlar, zararsizlantirishlar
‎‎______________________________________________________________dan utkazilgan
‎‎konservatsiyalash, pasterizatsiya va boshqa)
‎‎Mahsulotlar, hayvonlar _____________________________________________________
‎‎(quyidagi marshrut bilan
‎‎____________________________________ ____________________________________
(qayerga) ‎	‎‎(boʻrdoqiga boqish, soʻyish, sotish
‎‎_____________________________________________________uchun yuborilayapti.
‎‎saqlash, qayta ishlash va boshqalar)‎
‎‎MAXSUS MAʼLUMOTLAR:_________________________________________________
‎	‎‎(veterinariya tamgʻa raqami, hayvonning
‎‎_________________________________________________________________
‎‎inventar raqami yoki laqabi)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(maxsus sharoitlarda joʻnatilganda toʻldiriladi)
‎‎Veterinariya maʼlumotnomasini asl nusxasi berildi va u tuman (shahar) hu�udida taʼsir etadi
‎	‎‎_________________________________
‎	‎‎(ismi-sharifi)
‎	‎‎_____________________________
‎	‎‎(lavozimi)
‎	‎‎_____________________________
‎	‎‎(sana va imzo)

3-ilova

Hayvonlarni kuyishdan oldingi veterinariya koʻrigi hamda kushxona (soʻyish maydoncha)larda goʻsht va goʻsht mahsulotlarini veterinariya sanitariya ekspertiza natijalarini qayd qilish

JURNALI

old tomoni
T-r‎‏ ‎	Hayvon kelib tushgan kun‎‏ ‎	Hayvon turi‎‏ ‎	‎‏ Bosh soni‎	Hayvonni yuborgan tashkilot nomi: hayvon egasinning familiyasi, ismi va adresi ‎‏ ‎	Veterinariya guvohnomasi raqami va berilgan sanasi: maʼlumot bergan veterinariya vrachining familiyasi‎‏ ‎	Soʻyishdan oldingi veterinariya koʻrigi natijasi‎‎
T-r‎‏ ‎	Hayvon kelib tushgan kun‎‏ ‎	Hayvon turi‎‏ ‎	‎‏ Bosh soni‎			Klinik koʻrik maʼlumoti va tana harorati oʻlchami‎	Veterinariya vrachining xulosasi‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎

old tomoni
T-r‎‏ ‎	Hayvon kelib tushgan kun‎‏ ‎	Hayvon turi‎‏ ‎	‎‏ Bosh soni‎	Hayvonni yuborgan tashkilot nomi: hayvon egasinning familiyasi, ismi va adresi ‎‏ ‎	Veterinariya guvohnomasi raqami va berilgan sanasi: maʼlumot bergan veterinariya vrachining familiyasi‎‏ ‎	Soʻyishdan oldingi veterinariya koʻrigi natijasi‎‎
T-r‎‏ ‎	Hayvon kelib tushgan kun‎‏ ‎	Hayvon turi‎‏ ‎	‎‏ Bosh soni‎			Klinik koʻrik maʼlumoti va tana harorati oʻlchami‎	Veterinariya vrachining xulosasi‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎

orqa tomoni
Veterinariya-sanitariya ekspertiza natijasi‎‎		Bakteriologik tekshirish natijalari va trixinelloskopiya (tahlil natijasini raqami va sanasi)‎‏ ‎‏ ‎	koʻrikdan oʻtkazilgan goʻsht va goʻsht mahsulotlaridan			‎‏Koʻrikdan va ekspertizadan oʻtkazgan veterinariya vrachining imzosi ‎‏ ‎
‎‏Aniqlangan kasallik nomi ‎	Hodisa soni‎‏ ‎		yuborildi (kg)‎‎		Cheklovsiz chiqarildi (kg)‎‏ ‎
‎‏Aniqlangan kasallik nomi ‎	Hodisa soni‎‏ ‎		texnik qayta ishlovga va yoʻqotishga‎	Zararsizlantirishga va qayta ishlashga‎	Cheklovsiz chiqarildi (kg)‎‏ ‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎

orqa tomoni
Veterinariya-sanitariya ekspertiza natijasi‎‎		Bakteriologik tekshirish natijalari va trixinelloskopiya (tahlil natijasini raqami va sanasi)‎‏ ‎‏ ‎	koʻrikdan oʻtkazilgan goʻsht va goʻsht mahsulotlaridan			‎‏Koʻrikdan va ekspertizadan oʻtkazgan veterinariya vrachining imzosi ‎‏ ‎
‎‏Aniqlangan kasallik nomi ‎	Hodisa soni‎‏ ‎		yuborildi (kg)‎‎		Cheklovsiz chiqarildi (kg)‎‏ ‎
‎‏Aniqlangan kasallik nomi ‎	Hodisa soni‎‏ ‎		texnik qayta ishlovga va yoʻqotishga‎	Zararsizlantirishga va qayta ishlashga‎	Cheklovsiz chiqarildi (kg)‎‏ ‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎
‎	‎	‎	‎	‎	‎	‎

4-ilova Razmer A4

RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR‎	Forma № 2 ‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na produkti i prodovolstvennoye sirye jivotnogo proisxojdeniya ‎‎ ‎
______________________‎‎
(subyekt
_________________________‎‎
Respubliki Uzbekistan)‎‎
______________________
(rayon, (gorod))‎‎
______________________‎‎
(naimenovaniye vetuchrejdeniya)‎‎
VETERINARNOYE SVIDETELSTVO №________
‎‎ot “__” ___________ 200 ___ g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo __________________________________________________________________________
‎‎(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎___________________________________________________________________‎
v tom, chto ___________________________________________________________________
(naimenovaniye produksii)‎‎
v kolichestve ______________ ‎	_____________________‎	_____________________‎
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka) ‎	(markirovka)‎
virabotannaya________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye predpriyatiya, F.I.O. vladelsa, adres) (data virabotki)
‎‎priznana godnoy dlya: __________________________________________________________
‎‎(realizatsiya bez ogranicheniy, s ogranicheniyem— ukazat prichini
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎ili pererabotki soglasno pravilam vetsanekspertizi)
‎‎i napravlyayetsya ___________________________________________________________________________
(vid transporta, marshrut sledovaniya, usloviya perevozki)
v __________________________ po ____________________________________________
(naimenovaniye i adres poluchatelya) ‎‎‎(naimenovaniye, № i data vidachi tovarno-transportnogo dokumenta)
‎‎Produksiya podvergnuta dopolnitelnim laboratornim issledovaniyam
‎‎________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎laboratorii, № ekspertizi i rezultati issledovaniya)
‎‎OSOBIE OTMETKI
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(ukazivayutsya epizootologicheskoye blagopoluchiye mestnosti, data i nomera razresheniy
‎‎___________________________________________________________________________
vishestoyaщego gosvetinspektora na vivoz produksii za predeli territorii,‎‎ perechislyayutsya
№№kleym i dr.)‎‎
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎‎___________________________________
‎	‎‎(familiya, imya, otchestvo vetvracha)
‎‎___________________________________
‎	(doljnost)
‎‎___________________________________
‎	‎‎(podpis)

RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR‎	Forma № 2 ‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na produkti i prodovolstvennoye sirye jivotnogo proisxojdeniya ‎‎ ‎
______________________‎‎
(subyekt
_________________________‎‎
Respubliki Uzbekistan)‎‎
______________________
(rayon, (gorod))‎‎
______________________‎‎
(naimenovaniye vetuchrejdeniya)‎‎
VETERINARNOYE SVIDETELSTVO №________
‎‎ot “__” ___________ 200 ___ g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo __________________________________________________________________________
‎‎(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎___________________________________________________________________‎
v tom, chto ___________________________________________________________________
(naimenovaniye produksii)‎‎
v kolichestve ______________ ‎	_____________________‎	_____________________‎
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka) ‎	(markirovka)‎
virabotannaya________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye predpriyatiya, F.I.O. vladelsa, adres) (data virabotki)
‎‎priznana godnoy dlya: __________________________________________________________
‎‎(realizatsiya bez ogranicheniy, s ogranicheniyem— ukazat prichini
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎ili pererabotki soglasno pravilam vetsanekspertizi)
‎‎i napravlyayetsya ___________________________________________________________________________
(vid transporta, marshrut sledovaniya, usloviya perevozki)
v __________________________ po ____________________________________________
(naimenovaniye i adres poluchatelya) ‎‎‎(naimenovaniye, № i data vidachi tovarno-transportnogo dokumenta)
‎‎Produksiya podvergnuta dopolnitelnim laboratornim issledovaniyam
‎‎________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎laboratorii, № ekspertizi i rezultati issledovaniya)
‎‎OSOBIE OTMETKI
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(ukazivayutsya epizootologicheskoye blagopoluchiye mestnosti, data i nomera razresheniy
‎‎___________________________________________________________________________
vishestoyaщego gosvetinspektora na vivoz produksii za predeli territorii,‎‎ perechislyayutsya
№№kleym i dr.)‎‎
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎‎___________________________________
‎	‎‎(familiya, imya, otchestvo vetvracha)
‎‎___________________________________
‎	(doljnost)
‎‎___________________________________
‎	‎‎(podpis)

RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR‎	‎‎Forma № 2 ‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na produkti i prodovolstvennoye sirye jivotnogo proisxojdeniya
‎‎___________________________________
‎‎(subyekt Respubliki Uzbekistan)
‎‎___________________________________
‎‎(rayon, (gorod))
‎‎___________________________________
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)
‎‎KOREShOK VETERINARNOGO SVIDETELSTVA №___________
‎‎ot “__” ____________200 ___ g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎v tom, chto __________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye produksii)
‎‎v kolichestve _____________________ ___________________ ____________________
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka)‎	(markirovka) ‎
virabotannaya ___________________________________________________________________________ ‎‎
‎‎(naimenovaniye predpriyatiya, F.I.O. vladelsa, adres)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(data virabotki)
‎‎priznana godnoy dlya: ________________________________________________________
‎‎(realizatsiya bez ogranicheniy, s ogranicheniyem— ukazat prichini
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎ili pererabotki soglasno pravilam vetsanekspertizi)
‎‎i napravlyayetsya
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(vid transporta, marshrut sledovaniya, usloviya perevozki)
‎‎v __________________________ po _________________________________
‎‎(naimenovaniye i adres poluchatelya) (naimenovaniye, № i data vidachi tovarno-transportnogo dokumenta
Produksiya podvergnuta dopolnitelnim laboratornim issledovaniyam‎‎
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye laboratorii, № ekspertizi i rezultati issledovaniya)
‎‎OSOBIE OTMETKI
‎‎____________________________________________________ data i nomera razresheniy
‎‎(ukazivayutsya epizootologicheskoye blagopoluchiye mestnosti, vishestoyaщego gosvetinspektora
‎‎___________________________________________________________________________
na vivoz produksii za predeli territorii, perechislyayutsya №№ kleym i dr.) ‎‎
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy. Veterinarnoye svidetelstvo poluchil:
______________________‎	‎‎____________________________________________
(familiya, imya, otchestvo vetvracha)‎	‎‎(familiya, imya, otchestvo vetvracha)
______________________‎	‎‎____________________________________________
(doljnost)‎	‎‎(doljnost)
______________________‎	‎‎____________________________________________
(podpis)‎	‎‎(podpis)

RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR‎	‎‎Forma № 2 ‎Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na produkti i prodovolstvennoye sirye jivotnogo proisxojdeniya
‎‎___________________________________
‎‎(subyekt Respubliki Uzbekistan)
‎‎___________________________________
‎‎(rayon, (gorod))
‎‎___________________________________
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)
‎‎KOREShOK VETERINARNOGO SVIDETELSTVA №___________
‎‎ot “__” ____________200 ___ g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎v tom, chto __________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye produksii)
‎‎v kolichestve _____________________ ___________________ ____________________
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka)‎	(markirovka) ‎
virabotannaya ___________________________________________________________________________ ‎‎
‎‎(naimenovaniye predpriyatiya, F.I.O. vladelsa, adres)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(data virabotki)
‎‎priznana godnoy dlya: ________________________________________________________
‎‎(realizatsiya bez ogranicheniy, s ogranicheniyem— ukazat prichini
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎ili pererabotki soglasno pravilam vetsanekspertizi)
‎‎i napravlyayetsya
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(vid transporta, marshrut sledovaniya, usloviya perevozki)
‎‎v __________________________ po _________________________________
‎‎(naimenovaniye i adres poluchatelya) (naimenovaniye, № i data vidachi tovarno-transportnogo dokumenta
Produksiya podvergnuta dopolnitelnim laboratornim issledovaniyam‎‎
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye laboratorii, № ekspertizi i rezultati issledovaniya)
‎‎OSOBIE OTMETKI
‎‎____________________________________________________ data i nomera razresheniy
‎‎(ukazivayutsya epizootologicheskoye blagopoluchiye mestnosti, vishestoyaщego gosvetinspektora
‎‎___________________________________________________________________________
na vivoz produksii za predeli territorii, perechislyayutsya №№ kleym i dr.) ‎‎
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy. Veterinarnoye svidetelstvo poluchil:
______________________‎	‎‎____________________________________________
(familiya, imya, otchestvo vetvracha)‎	‎‎(familiya, imya, otchestvo vetvracha)
______________________‎	‎‎____________________________________________
(doljnost)‎	‎‎(doljnost)
______________________‎	‎‎____________________________________________
(podpis)‎	‎‎(podpis)

6-ilova. № 23 Shakl

‎

Juft bet ‎

T/r‎‏
‎‏
‎

Ekspertiza raqami‎‏
‎‏
‎

Xoʻjalik, tashkilot nomi, mahsulot egasining ismi, familiyasi
‎

Manzil (viloyat, tuman, aholi punkti) ‎‏
‎‏
‎

Vet. hujjatning raqami va berilgan sanasi

TANA‎‎

Ichki aʼzolarining mavjudligi

Baliq, qisqichbaqa, kg ‎‏
‎‏
‎

Tuxum dona ‎‏
‎‏
‎

mol goʻshti kg

qoʻy goʻshti kg

choʻchqa goʻshti kg

parranda goʻshti kg

boshqa hayvonlar goʻshti kg

1‎

2‎

3‎

4‎

5‎

6‎

7‎

8‎

9‎

10‎

11‎

12‎

13‎

‎

Juft bet ‎

T/r‎‏
‎‏
‎

Ekspertiza raqami‎‏
‎‏
‎

Xoʻjalik, tashkilot nomi, mahsulot egasining ismi, familiyasi
‎

Manzil (viloyat, tuman, aholi punkti) ‎‏
‎‏
‎

Vet. hujjatning raqami va berilgan sanasi

TANA‎‎

Ichki aʼzolarining mavjudligi

Baliq, qisqichbaqa, kg ‎‏
‎‏
‎

Tuxum dona ‎‏
‎‏
‎

mol goʻshti kg

qoʻy goʻshti kg

choʻchqa goʻshti kg

parranda goʻshti kg

boshqa hayvonlar goʻshti kg

1‎

2‎

3‎

4‎

5‎

6‎

7‎

8‎

9‎

10‎

11‎

12‎

13‎

‎

‎‎Toq bet‎

‎‎

Tekshirish natijalari

Alohida sharti bilan ruxsat etildi (mikdori

Musodara qilingan va utilga joʻnatilgan, (miqdori

Sotishga ruxsat etilmagan va egasiga qaytarib berilgan (miqdori)

Eslatma

Organoleptik (aniqlangan nuqsonlar)

Bakterioskopik

Trixinelloskopik

Bioximiyaviy reaksiyalar

Bakteriologik

peroksidaza‎‏

mis kuporosi

‎‏formol

serovodorod

labora- toriyaga joʻnatilgan sanasi

Labaratoriyaga xulosasi, uning raqami va sanasi

14‎

15‎

16‎

17‎

18‎

19‎

20‎

21‎

22‎

23‎

24‎

25‎

26‎

27‎

‎

‎‎Toq bet‎

‎‎

Tekshirish natijalari

Alohida sharti bilan ruxsat etildi (mikdori

Musodara qilingan va utilga joʻnatilgan, (miqdori

Sotishga ruxsat etilmagan va egasiga qaytarib berilgan (miqdori)

Eslatma

Organoleptik (aniqlangan nuqsonlar)

Bakterioskopik

Trixinelloskopik

Bioximiyaviy reaksiyalar

Bakteriologik

peroksidaza‎‏

mis kuporosi

‎‏formol

serovodorod

labora- toriyaga joʻnatilgan sanasi

Labaratoriyaga xulosasi, uning raqami va sanasi

14‎

15‎

16‎

17‎

18‎

19‎

20‎

21‎

22‎

23‎

24‎

25‎

26‎

27‎

7-ilova Razmer A4

‎‎Forma № 3
‎	Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na texnicheskoye sirye i korma
‎‎RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR		‎
____________________________________		‎
‎‎(subyekt Respubliki Uzbekistan)		‎
____________________________________		‎
‎‎(rayon, (gorod))		‎
‎‎____________________________________		‎
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)		‎
‎‎VETERINARNOYE SVIDETELSTVO №_________
‎‎ot “__” ___________ 200 ___ g.
Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎______________________________________________________________
‎‎(komu - naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
tom, chto ___________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye produksii)
v kolichestve _____________ ‎	_________________‎	__________________‎
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka)‎	(markirovka)‎
__________________________________________________________________
‎‎(markirovka)
‎‎proisxojdeniye ______________________________________________________________
‎‎(boyenskoye, paloye, sbornoye, poluchennoye ot zdorovix ili bolnix jivotnix)
‎‎virabotano (zagotovleno) pod kontrolem gosvetslujbi _____________________________
(naimenovaniye predpriyatiya, f.i.o. vladelsa, adres)
‎‎i priznano godnim dlya:______________________________________________________
‎‎(realizatsii, pererabotki, ispolzovaniya bez ogranicheniy,
‎‎esli s ogranicheniyami — ukazat prichini i rejim)
i napravlyayetsya _____________________________________________________________
‎‎(vid transporta, marshrut sledovaniya)
‎‎v _________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye i adres poluchatelya)
‎‎po_________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye, № i data vidachi tovaro-transportnogo dokumenta)
‎‎Sirye (korma) podvergnuto ___________________________________________________
‎‎(dezinfeksii, moyke, konservatsii-ukazat metod i naimenovaniye
‎‎preparatov, issledovaniyam— naimenovaniye laboratorii, №, datu vidachi ekspertizi i rezultati issledovaniy)
‎‎OSOBIE OTMETKI
___________________________________________________________________________
‎‎(ukazivayutsya epizooticheskoye blagopoluchiye mestnosti, data i
‎‎nomer razresheniy
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎vishestoyaщego gosvetinspektora na vivoz produksii za peredeli territorii,
___________________________________________________________________________
‎‎perechislyayutsya №№ kleym i dr.)
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎‎_______________________________________________‎
(familiya, imya, otchestvo vetvracha)
____________________________________________
M.P.	(doljnost)‎‎	‎
_______________________________________________ ‎‎
‎	(podpis)‎	‎

‎‎Forma № 3
‎	Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na texnicheskoye sirye i korma
‎‎RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR		‎
____________________________________		‎
‎‎(subyekt Respubliki Uzbekistan)		‎
____________________________________		‎
‎‎(rayon, (gorod))		‎
‎‎____________________________________		‎
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)		‎
‎‎VETERINARNOYE SVIDETELSTVO №_________
‎‎ot “__” ___________ 200 ___ g.
Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎______________________________________________________________
‎‎(komu - naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
tom, chto ___________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye produksii)
v kolichestve _____________ ‎	_________________‎	__________________‎
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka)‎	(markirovka)‎
__________________________________________________________________
‎‎(markirovka)
‎‎proisxojdeniye ______________________________________________________________
‎‎(boyenskoye, paloye, sbornoye, poluchennoye ot zdorovix ili bolnix jivotnix)
‎‎virabotano (zagotovleno) pod kontrolem gosvetslujbi _____________________________
(naimenovaniye predpriyatiya, f.i.o. vladelsa, adres)
‎‎i priznano godnim dlya:______________________________________________________
‎‎(realizatsii, pererabotki, ispolzovaniya bez ogranicheniy,
‎‎esli s ogranicheniyami — ukazat prichini i rejim)
i napravlyayetsya _____________________________________________________________
‎‎(vid transporta, marshrut sledovaniya)
‎‎v _________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye i adres poluchatelya)
‎‎po_________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye, № i data vidachi tovaro-transportnogo dokumenta)
‎‎Sirye (korma) podvergnuto ___________________________________________________
‎‎(dezinfeksii, moyke, konservatsii-ukazat metod i naimenovaniye
‎‎preparatov, issledovaniyam— naimenovaniye laboratorii, №, datu vidachi ekspertizi i rezultati issledovaniy)
‎‎OSOBIE OTMETKI
___________________________________________________________________________
‎‎(ukazivayutsya epizooticheskoye blagopoluchiye mestnosti, data i
‎‎nomer razresheniy
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎vishestoyaщego gosvetinspektora na vivoz produksii za peredeli territorii,
___________________________________________________________________________
‎‎perechislyayutsya №№ kleym i dr.)
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎‎_______________________________________________‎
(familiya, imya, otchestvo vetvracha)
____________________________________________
M.P.	(doljnost)‎‎	‎
_______________________________________________ ‎‎
‎	(podpis)‎	‎

№ 3‎	‎	Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na texnicheskoye sirye i korma ‎
RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR		‎
‎‎__________________________________		‎
(subyekt Respubliki Uzbekistan)		‎
__________________________________ ‎‎		‎
‎‎(rayon, (gorod))		‎
‎‎__________________________________		‎
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)		‎
‎‎KOREShOK VETERINARNOGO SVIDETELSTVA №___________
‎‎ot “__” ____________200 ___ g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎v tom, chto __________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye produksii)
v kolichestve ______________‎	___________________ ‎	__________________‎
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka) ‎	(markirovka)‎
‎‎virabotannaya _______________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye predpriyatiya, F.I.O. vladelsa, adres)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(data virabotki)
‎‎priznana godnoy dlya: ________________________________________________________
‎‎(realizatsiya bez ogranicheniy, s ogranicheniyem— ukazat prichini
___________________________________________________________________________
ili pererabotki soglasno pravilam vetsanekspertizi)‎‎
‎‎i napravlyayetsya ______________________________________________________________
‎‎(vid transporta, marshrut sledovaniya, usloviya perevozki)
‎‎v __________________________ po _________________________________
(naimenovaniye i adres poluchatelya)‎ (naimenovaniye, № i data vidachi tovarno-transportnogo dokumenta
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye laboratorii, № ekspertizi i rezultati issledovaniya)
(dezinfeksii, moyke, konservatsii— ukazat metod i naimenovaniye preparatov,
‎‎___________________________________________________________________________
issledovaniyam— naimenovaniye laboratorii, №, datu vidachi ekspertizi i rezultati issledovaniy)
OSOBIE OTMETKI
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(ukazivayutsya epizooticheskoye blagopoluchiye mestnosti, data i nomer razresheniy
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎vishestoyaщego gosvetinspektora na vivoz produksii za peredeli territorii,
‎‎__________________________________________________________________
perechislyayutsya №№ kleym i dr.) ‎‎
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎‎_______________________________________________		‎
‎‎(familiya, imya, otchestvo vetvracha)		‎
‎‎_______________________________________________		‎
M.P. ‎	(doljnost)‎	‎
‎‎__________________________________________
‎	(podpis)‎	‎

№ 3‎	‎	Vidayetsya veterinarnimi vrachami gosvetuchrejdeniy na texnicheskoye sirye i korma ‎
RESPUBLIKA UZBEKISTAN GOSUDARSTVENNIY VETERINARNIY NADZOR		‎
‎‎__________________________________		‎
(subyekt Respubliki Uzbekistan)		‎
__________________________________ ‎‎		‎
‎‎(rayon, (gorod))		‎
‎‎__________________________________		‎
‎‎(naimenovaniye vetuchrejdeniya)		‎
‎‎KOREShOK VETERINARNOGO SVIDETELSTVA №___________
‎‎ot “__” ____________200 ___ g.
‎‎Ya, nijepodpisavshiysya veterinarniy vrach, vidal nastoyaщeye veterinarnoye svidetelstvo
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(komu— naimenovaniye yuridicheskogo litsa ili F.I.O. fizicheskogo litsa)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎v tom, chto __________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye produksii)
v kolichestve ______________‎	___________________ ‎	__________________‎
(mest, shtuk, kg) ‎	(upakovka) ‎	(markirovka)‎
‎‎virabotannaya _______________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye predpriyatiya, F.I.O. vladelsa, adres)
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(data virabotki)
‎‎priznana godnoy dlya: ________________________________________________________
‎‎(realizatsiya bez ogranicheniy, s ogranicheniyem— ukazat prichini
___________________________________________________________________________
ili pererabotki soglasno pravilam vetsanekspertizi)‎‎
‎‎i napravlyayetsya ______________________________________________________________
‎‎(vid transporta, marshrut sledovaniya, usloviya perevozki)
‎‎v __________________________ po _________________________________
(naimenovaniye i adres poluchatelya)‎ (naimenovaniye, № i data vidachi tovarno-transportnogo dokumenta
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(naimenovaniye laboratorii, № ekspertizi i rezultati issledovaniya)
(dezinfeksii, moyke, konservatsii— ukazat metod i naimenovaniye preparatov,
‎‎___________________________________________________________________________
issledovaniyam— naimenovaniye laboratorii, №, datu vidachi ekspertizi i rezultati issledovaniy)
OSOBIE OTMETKI
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎(ukazivayutsya epizooticheskoye blagopoluchiye mestnosti, data i nomer razresheniy
‎‎___________________________________________________________________________
‎‎vishestoyaщego gosvetinspektora na vivoz produksii za peredeli territorii,
‎‎__________________________________________________________________
perechislyayutsya №№ kleym i dr.) ‎‎
‎‎Transportnoye sredstvo ochiщeno i prodezinfitsirovano. Svidetelstvo predʼyavlyayetsya dlya kontrolya pri pogruzke, v puti sledovaniya i peredayetsya gruzopoluchatelyu. Otmetki organov gosvetnadzora ob osmotre pri pogruzke, vigruzke i v puti sledovaniya delayutsya na oborote. Kopii svidetelstva nedeystvitelni. Pri ustanovlenii narusheniy poryadka zapolneniya blanka svidetelstvo peredayetsya glavnomu gosvetinspektoru subyekta Respubliki Uzbekistan po mestu vidachi s ukazaniyem viyavlennix narusheniy.
‎‎_______________________________________________		‎
‎‎(familiya, imya, otchestvo vetvracha)		‎
‎‎_______________________________________________		‎
M.P. ‎	(doljnost)‎	‎
‎‎__________________________________________
‎	(podpis)‎	‎

8-ilova

GOʻShTNI FIZIK-KIMYoVIY TEKShIRISh

USULLARI

1. Mis sulfat bilan reaksiya qoʻyish.

Konussimon kolbaga 20 g qiyma solinadi, 60 ml distillangan suv qoʻshilib obdon aralashtiriladi. Kolba oyna bilan yopilib qaynab turgan suv hamommida 10 daqiqa davomida qizdiriladi. Soʻngra issiq bulon qalinligi 5 sm boʻlgan zich paxta qavati orqali sovuq suvli stakanga solingan probirkaga filtrlanadi. Agarda filtratda oqsil parchasi qolgan boʻlsa, u qaytadan filtr qogʻozi orqali filtrlanadi.

Filtratsiyadan soʻng probirkaga filtrlangan bulondan 2 ml quyiladi va mis sulfat tuzining 5 foizli eritmasidan 3 tomchi qoʻshiladi, 2-3-marta chayqatiladi va 5 daqiqa saqlanadi.

Eskirgan goʻsht buloni parchalar paydo boʻlishi yoki koʻk-zangori yoki yashil tusdagi yelimsimon quyqa choʻkishi bilan xarakterlanadi.

2. Uchuvchan yogʻ kislotalari miqdorini aniqlash.

Analiz suv bugʻi bilan haydovchi priborda oʻtkaziladi. 25+0,01 g qiyma aylana tubli kolbaga solinadi. Uning ustiga 2 foizli sulfat kislotasi eritmasidan 150 ml quyiladi. Kolbadagi moddalar chayqatiladi va kolba tiqin bilan berkitiladi. Sovuqxona ostiga 250 ml sigʻimdagi konussimon kolba qoʻyiladi, uning 200 ml hajmi belgilanadi. Yassi tubli kolbadagi distillangan suv qaynashgacha olib boriladi va uchuvchan yogʻ kislotalari bugʻ bilan haydaladi, bu jarayon yigʻuvchi kolbaga 200 ml distilyat toʻplangunga qadar davom etadi. Haydash paytida qiyma solingan kolba qizdiriladi. Distilyatning toʻliq miqdori indikator (fenolftalein) solingan kolbada kaliy gidroksid (yoki natriy gidroksid) 0,1 eritmasi bilan yoʻqolmaydigan malina rangi paydo boʻlgunga qadar titrlanadi.

Xuddi shunday sharoitda parallel ravishda reaktiv bilan distilyatni titrlash uchun ketadigan ishqor sarfini aniqlash uchun goʻshtsiz nazorat tekshiruvi oʻtkaziladi.

Uchuvchan yogʻ kislotalarining miqdori 100 g goʻshtga kaliy gidrooksidning milligrammdagi sarfi quyidagi formula bilan hisoblanadi:

bunda V — 0,1 n kaliy gidroksidning (yoki natriy gidroksidning) goʻshtdan haydalgan 200 ml distilyatni titrlash uchun sarflangan miqdori, ml;

V_o — kaliy gidrooksidning (yoki natriy gidrooksidning) nazorat tekshirishdagi 200 ml distilyatni titrlashga sarflangan miqdori, ml;

K — kaliy gidroksid (yoki natriy gidroksid) 0,1 n eritmasi titriga tuzatish;

5,61—1 ml 0,1 n eritmadagi kaliy gidroksidning miqdori, mg;

m — namuna massasi, g.

Sinov natijasi deb ikkita parallel aniqlashning oʻrtacha arifmetik koʻrsatkichi qabul qilinadi.

Hisoblash kaliy gidroksidning koʻpi bilan 0,01 mg gacha xatolik bilan bajariladi.

Agarda goʻshtda 4 dan 9 mg gacha kaliy gidroksid hisobida uchuvchan yogʻ kislotalari mavjud boʻlsa yangiligi gumonli, 9 mg dan koʻp boʻlganda esa—yangi emas deb hisoblanadi. Kaliy gidrooksid 4 mg gacha boʻlgan uchuvchan yogʻ kislotalari mavjud boʻlsa goʻsht yangi deb hisoblanadi.

3. Formalin bilan reaksiya qoʻyish (formalli reaksiya).

Goʻsht namunasi yogʻ va biriktiruvchi toʻqimadan tozalanadi. 10 g oʻlchanma olinib hovonchaga solinadi, qaychi yordamida yaxshilab maydalanadi, soʻngra 10 ml fiziologik eritma va oʻyuvchi natriyning detsinormal eritmasidan 10 tomchi qoʻshiladi. Goʻsht dastak bilan eziladi, hosil boʻlgan boʻtqa shisha tayoqcha bilan kolbaga joylanadi va oqsillarni choʻktirish uchun qaynagunga qadar qizdiriladi. Kolba oqar suvda sovutiladi, soʻngra kolbadagi massa otquloq kislotasining 5 foizli eritmasidan 5 tomchi qoʻshilib neytrallanadi va filtr qogʻozi orqali probirkaga filtrlanadi. Agarda olingan suyuqlik loyqa boʻlsa u qaytadan filtrlanadi va tsentrifugalanadi.

Koʻrsatilgani singari tayyorlangan suyuqlikdan 2 ml probirkaga quyiladi va unga 1 ml neytral formalin qoʻshiladi.

Agarda filtrat tiniqligicha qolsa yoki biroz loyqalansa, u holda goʻsht sogʻlom hayvonni soʻyib olingan deb hisoblanadi, agarda filtrat zich choʻkmaga aylansa yoki unda parchalar paydo boʻlsa, u holda goʻsht kasal hayvonni soʻyishdan yoki agoniya holatiga tushgan hayvonni soʻyishdan olingan deb hisoblanadi.

4. Peroksidazga reaksiya qoʻyish.

Probirkaga goʻsht qiymasi va distillangan suvning 1:4 nisbatdagi aralashmasidan tayyorlangan filtratdan 2 ml olinadi, unga benzidinning 0,2 foizlik spirtli eritmasidan 5 tomchi qoʻshiladi, probirka chayqatiladi, soʻngra perekis vodorodning 1 foizli eritmasidan ikki tomchi qoʻshiladi.

Agarda filtrat 1-2 daqiqa ichida qoʻngʻir-malla tusga oʻtuvchi koʻk-yashil rangga kirsa goʻsht yangi deb hisoblanadi (ijobiy reaksiya).

Agarda filtrat maxsus koʻk-yashil rangga kirmasa yoki birdaniga qoʻngʻir-malla rang paydo boʻlsa goʻsht yangi emas deb hisoblanadi (salbiy reaksiya).

5. Goʻshtning rN koʻrsatkichini aniqlash.

Goʻshtning rN koʻrsatkichi ikki usulda aniqlanadi:

potensiometr (rN — metr) bilan 1:10 nisbatdagi aralashmadan tayyorlangan suvli filtratida. Aralashma 30 daqiqa davomida vaqti-vaqti bilan aralashtirilgan holda tindiriladi va qogʻoz filtr orqali filtrlanadi;

“Status” — “Stilet” qayta oʻzgartirgich yordamida “Asbob bilan ishlash uslubi”ga muvofiq rN — metr usulida.

6. Goʻsht va goʻsht mahsulotlari yangiligini lyuminetsent usulida aniqlash.

Goʻsht va goʻsht mahsulotlarining yangiligini lyuminetsent usulda aniqlash “Filin” lyuminoskopi yordamida, unga ilova qilingan “Goʻsht va goʻsht mahsulotlarini lyuminetsent tekshirish boʻyicha uslubiy tavsiyanoma”ga muvofiq oʻtkaziladi.

9 - ilova

ERITILGAN YoGʻLARNI TEKShIRISh USULLARI VA YoGʻLARNING FIZIK- KIMYoVIY

KOʻRSATKIChLARI

I. Eritilgan yogʻlarni tekshirish usullari

1. Tiniqligi va rangini aniqlash.

Rangsiz shishadan ishlangan quruq probirkaga yogʻ solinadi, suv hammomida eritiladi va tiniqligi aniqlanadi, soʻngra 15 — 20°S haroratgacha sovutiladi, kunduzgi yorugʻlikda aks etuvchi rangi va tovlanishi aniqlanadi.

2. Hidini aniqlash.

Yogʻ shisha platinkaga (predmet oynasiga) yupqa qilib surtiladi va uning hidi aniqlanadi.

3. Yogʻning konsistensiyasini aniqlash.

Xona haroratida yogʻni shpatel bilan ezish yoʻli bilan aniqlanadi.

4. Nurning sinish koeffitsiyentini aniqlash.

40°S haroratda universal refraktometr yordamida, ushbu asbobga ilova qilingan yoʻriqnomaga muvofiq oʻtkaziladi.

5. Perekis mavjudligini aniqlash.

Probirkaga 5 g atrofida eritilgan yogʻ quyiladi, soʻngra ketma-ket yangi olingan qonning 5 foizli suvli eritmasidan 2-3 tomchi, gvayak smolasining 5 foizli spirtli eritmasidan 6 — 8 tomchi va 5 ml iliq suv tomiziladi. Probirka chayqatiladi va aralashmaning rangi aniqlanadi. Yogʻda perekis mavjud boʻlsa aralashma toʻq zangori rangga kiradi.

6. Perekis sonini aniqlash.

Kolbaga 1-2 g yogʻ (0,01 g gacha aniqlikda) oʻlchab olinadi, yogʻ suv hammomida eritiladi, soʻngra 7,5 ml muzdek sirka kislotasi va 5 ml xloroform aralashmasida eritiladi. Olingan eritmaga kaliy yodidning yangi tayyorlangan toʻyingan suvli eritmasidan 1 ml qoʻshiladi. Kolba tiqin bilan yopiladi va 5 daqiqa davomida chayqatiladi. 60 ml suv qoʻshiladi, kraxmalning 1 foizli eritmasidan 1 ml quyiladi, shundan soʻng eritma koʻk rangga kiradi. Soʻngra koʻk rang yoʻqolgunga qadar giposulfatning 0,01 n eritmasi bilan titrlanadi.

Nazorat tajribasi uchun yogʻdan tashqari reaktivlar xuddi shu miqdorda olinadi.

Perekis soni qoʻyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:

a — yogʻli eritmani titrlashga ketgan 0,01 n giposulfitning miqdori (ml);

b — nazorat tajribasidagi xuddi shu koʻrsatkich;

0,00127 — 0,01 n giposulfit eritmasidan 1 ml qismini bogʻlovchi yod miqdori;

M — yogʻ oʻlchanmasi (g).

7. Neytral qizil bilan reaksiya qoʻyish.

Massasi 1 g atrofida boʻlgan yogʻ namunasi soat oynasiga joylanadi va 0,1 foizli neytral qizil eritmasidan 1 ml qoʻshiladi, soʻngra yaxshilab aralashtiriladi. Boʻyoq toʻkiladi va bir marta suv bilan yuvib tashlanadi, soʻngra yogʻ rangi aniqlanadi.

Yangi olingan yogʻ sariq yoki sargʻish-malla rangda, yangiligi gumon qilingan yogʻ malla-pushti, yangi boʻlmagan yogʻ esa pushti-qizil rangda boʻladi.

*Izoh. Ushbu reaksiya yengil eruvchi yogʻlar uchun koʻproq toʻgʻri keladi.

8. Aldegidlar mavjudligini aniqlash.

_Atsetondagi Floroglyutsin bilan reaksiya qoʻyish. Probirkaga 3 — 5 g yogʻ olinadi, eritiladi, xuddi shuncha hajmda atsetondagi floroglyutsin va 2-3 tomchi sulfat kislotasi qoʻshiladi. Probirka chayqatiladi. Yogʻda aldegidlar mavjud boʻlsa toʻq qizil rang paydo boʻladi.

Benzoldagi rezorsin bilan reaksiya qoʻyish. Probirkaga 3 — 5 g yogʻ olinadi, eritiladi, xuddi shuncha miqdorda konsentrlangan xlorid kislotasi va xuddi shuncha miqdorda rezorsinning benzoldagi toʻyingan eritmasi qoʻshiladi. Yogʻda aldegidlar mavjud boʻlsa suyuqlik qizgʻish-binafsha rangga boʻyaladi yoki yogʻ bilan suyuqlik chegarasida xuddi shunday rangdagi halqa paydo boʻladi.

9. Kislotalik sonini aniqlash.

Kolbaga yoki kimyoviy stakanchaga 2 g atrofida (0,01 g gacha aniqlikda) yogʻ oʻlchab olinadi, suv hammomiga qoʻyiladi va 1:2 nisbatdagi spirt-efirning neytral aralashmasidan 20 ml quyiladi. Hosil boʻlgan eritmaga fenolftaleinning 1 foizli spirtli eritmasidan 3 — 5 tomchi qoʻshiladi, shundan soʻng ushbu suyuqlik tezlik bilan oʻyuvchi kaliyning 0,1 n eritmasi bilan bir daqiqa davomida yoʻqolmaydigan och qizil rang paydo boʻlguncha titrlanadi.

Formula hisob boʻyicha ishlab chiqiladi:

X — kislotalik soni;

a — titrlash uchun sarflangan 0,1 n oʻyuvchi kaliy miqdori (ml);

5,61 — 1 ml 0,1 n eritmadagi oʻyuvchi kaliy miqdori (g);

M—yogʻ oʻlchanmasi (g).

*Izoh. Spirtning efir bilan aralashmasi oldindan neytrallanadi, unga bir necha tomchi 1 foizli fenolftalein eritmasi qoʻshiladi va oʻyuvchi kaliy yoki oʻyuvchi natriyning 0,1 n eritmasi bilan och qizil rang paydo boʻlgunga qadar titrlanadi.

10. Qoʻshimchalarni aniqlash.

Probirkaga eritilgan sinalayotgan yogʻdan 3-4 ml quyiladi va u 2 — 6°S haroratdagi sovuqxonaga joylanadi. Turli xil haroratlardagi qotish natijasida yogʻlarning tur boʻyicha ajralishi roʻy beradi.

II. Yogʻlarning fizik-kimyoviiy koʻrsatkichlari

1. Yaxshi sifatli boʻrsiq yogʻi och sariq rangda, oʻziga xos hidli. Eritilgan holda tiniq. Erish harorati 21 — 25°S, qotish harorati 8 — 10°S, 40°S haroratda refraksiya koeffitsiyenti 1,4562 — 1,4564, solishtirma massasi 0,903, kislotalik soni koʻpi bilan 1,5, perekis soni esa-0,11, aldegidlar va perekisga reaksiyasi salbiy.

2. Yaxshi sifatli sugʻur yogʻi och sariq rangda, oʻziga xos xarakterli hidga ega, xona haroratida suyuq, tiniq. Erish harorati 13 — 16°S, qotishi 8°S, 40°S haroratda rekraksiya koeffitsiyenti 1,467 — 1,468, solishtirma massasi 0,901, kislotalik soni 0,9 dan yuqori emas, perekis soni koʻpi bilan 0,05. Aldegidlar va perekisga reaksiyasi salbiy.

3. Sifatsiz boʻrsiq va sugʻur yogʻlari loyqalangan oʻtkir taxir hidli boʻladi. Perekis soni sugʻur yogʻi uchun 0,06, boʻrsik yogʻi uchun 0,12, peryokislar hamda aldegidlar mavjudligiga qoʻyilgan reaksiya ijobiy, neytral qizil bilan qoʻyilgan reaksiyada boʻrsiq yogʻi sargʻish-malla, sugʻur yogʻi esa mala-pushti rangga kiradi. Kislotalik soni boʻrsiq yogʻida 1,6, sugʻur yogʻida esa 1,0. Sifatsiz yogʻ utilizatsiya qilinadi.

4. Sifatli qoramol yogʻi qattiq konsistensiyali, och sariq yoki sariq rangda, oʻziga xos hidli, yogʻ eritilgan holda tiniq. Erish harorati 42 — 45°S, qotish harorati 27 — 35°S, 40°S haroratda nur sinishi koʻrsatkichi (refraksiya koeffitsiyenti) 1,4510 — 1,4583, solishtirma massasi 0,923 — 0,933, kislotalik soni 3,5, perekis soni koʻpi bilan 0,06.

5. Sifatli qoʻy yogʻi qattiq konsistensiyali, oq yoki och sariq rangda, oʻziga xos hid va taʼmga ega, yogʻ eritilgan holda tiniq, solishtirma massasi 0,932 — 0,961. Erish harorati 44 - 45°S, qotish harorati 32 — 40°S, 40°S haroratda nur sinish koʻrsatkichi (refraksiya koeffitsiyenti) 1,4566 — 1,4383. Kislotalik soni 3,5 gacha, peryokis soni 0,06 dan yuqori emas.

6. Sifatli choʻchqa yogʻi pastasimon konsistensiyali, rangi oq sargʻish tusda, oʻziga xos hidga va taʼmga ega, yogʻ eritilgan holda tiniq. Solishtirma massasi 0,931 — 0,938, erish harorati 30 — 40°S, qotish harorati 26 — 30°S. 40°S haroratda nur sinish koʻrsatkichi (refraksiya koeffitsiyenti) 1,4536, kislotalik soni 3,0, peryokis soni koʻpi bilan 0,06.

7. Yangiligi gumon qilingan qoramol, qoʻy va choʻchqa yogʻlari toʻq kul rang, baʼzan malla tusda. Hidi aynigan, taxir va stearinli. Taʼmi oʻtkir achchiq, eritilgan holda yogʻ loyqalangan. Yogʻ yuzasi nam va yopishqoq. Kislotalik soni 3,5 dan yuqori, perekis soni esa 0,07 — 0,1. Peryokis va aldegidlar mavjudligiga qoʻyilgan reaksiya ijobiy, choʻchqa yogʻi uchun esa, shuningdek neytral qizil bilan qoʻyilgan reaksiya ham ijobiy natija beradi.

Yangiligi gumon qilingan yogʻlar qayta eritilishi va tekshirilishi shart.

8. Buzilgan qoramol, qoʻy va choʻchqa yogʻlari toʻq-kul rang tusda, baʼzan esa malla rangda. oʻtkir aynigan yoki achigan xidli. Yogʻ yuzasi yopishqoq, eritilgan holda yogʻ loyqalangan. Perekis va aldegidlar mavjudligiga qoʻyilgan reaksiya ijobiy, choʻchqa yogʻi uchun esa, shuningdek neytral qizil bilan qoʻyilgan reaksiya ham ijobiy natija beradi. Kislotalik soni 5,0 dan koʻp, perekis soni esa 0,1 dan yuqori.

Buzilgan yogʻlar utilizatsiya qilinadi.

10 - ilova

KOLBASA MAHSULOTLARI VA QAZINI TEKShIRISh USULLARI. QAZINING FIZIK-KIMYoVIY

KOʻRSATKIChLARI

I. Kolbasa mahsulotlari va qazini tekshirish usullari

Soʻyishdan oldin mallein bilan tekshirilmagan ot goʻshtidan qazi tayyorlash taʼqiqlanadi. Soʻyishdan oldingi mallenizatsiya oʻtkazilganligini tasdiqlovchi veterinariya hujjatlarisiz sotish uchun keltirilgan qazilar veterinariya-sanitariya ekspertizasidan va boshqa laboratoriya tekshirishlaridan oʻtkazilmaydi. Ular olib qoʻyiladi va utilizatsiya qilinadi

1. Tashqi koʻrinishi, rangi va yuzasining holatini aniqlash vizual — koʻz bilan tashqi tomondan qarash yoʻli bilan aniqlanadi.

2. Hidini (xushboʻyligini) aniqlash.

Mahsulot yuzasida aniqlanadi. Zarur hollarda mahsulot ichidagi hidni aniqlash maqsadida maxsus yogʻoch yoki metall igna olinib mahsulotning ichki qatlamiga sanchiladi, soʻngra igna tezlik bilan sugʻurib olinadi va ushbu igna yuzasida qolgan hid aniqlanadi. Xuddi shunday usulda, texnologiyaga muvofiq, suyak bilan tayyorlanadigan mahsulotlardagi suyakka yopishgan mushak toʻqimasi qatlamidagi hid aniqlanadi.

3. Konsistensiyasini aniqlash.

Barmoqlar yoki shpatel yordamida bosib (ezib) koʻrish orqali aniqlanadi.

4. Kesilgan mahsulotning sifat koʻrsatgichlarini aniqlash:

— ayni paytda uzunasiga hamda koʻndalangiga kesilgan kolbasa, goʻsht noni, zels, ilviralar va koʻndalangiga kesilgan choʻchqa, qoramol, qoʻy, parranda va boshqa soʻyiladigan hayvonlar goʻshtidan tayyorlangan mahsulotlarning tashqi koʻrinishi (strukturasi va ingradiyentlarning taqsimlanishi), rangi vizual aniqlanadi;

— goʻsht mahsulotlarining hidi (xushbuyligi), taʼmi va shiradorligi ular kesib boʻlaklangan zahoti tatib koʻrish orqali aniqlanadi, shu bilan birgalikda yot hid, taʼm, ziravorlarning xushbuyligi, dudlash, tuzlash darajasi aniqlanadi. Sosiska va sardelkalarning hidi, taʼmi va shiradorligi qizdirilgan holda aniqlanadi, buning uchun ular qaynab turgan suvga solinib, mahsulot oʻrtasidagi harorat 60 — 70°S darajagacha qizdiriladi. Odatdagi qobiqqa oʻralgan sosiska va sardelkalarning shiradorligi ularni teshib koʻrish orqali aniqlanadi. Sanchib teshilgan joydan suyuqlik tomchisi chiqishi shart;

— mahsulotning konsistensiyasi: bosib, kesib, chaynab, surtib (pashtetlar) koʻrish orqali aniqlanadi.

Konsistensiyasini aniqlashda: zichligi, gʻovakligi, yumshoqligi, qattiqligi, uvalanishi, massaning bir xilligi (pashtetlar uchun) qayd qilinadi.

5. Natriy xlorid (osh tuzi) miqdorini aniqlash usuli:

a) qaynatilgan kolbasalar uchun: kimyoviy stakanga maydalangan oʻrtacha namunadan q 0,01 g aniqlikda 5 g oʻlchab olinadi va 100 ml distillangan suv qoʻshiladi. 40 daqiqa tindirib qoʻyilgandan soʻng (vaqti-vaqti bilan shisha tayoqcha yordamida aralashtirilgan holda) suvli qismi qogʻoz filtr orqali filtrlanadi.

Pipetka bilan 5 — 10 ml filtrat konussimon kolbaga solinadi va byuretkadan 0,05 n kumush nitrat eritmasi bilan 0,5 ml 10 foizli kaliy xromat eritmasi ishtirokida toʻq sariq rangga kirgunga qadar titrlanadi;

b) yarim dudlangan, qaynatib-dudlangan, dudlangan kolbasa, qazi, tuzlangan bekon, choʻchqa, qoʻy va qoramol goʻshtidan tayyorlangan (xom dudlangan, dudlama-qaynatma, dudlama-yopilma, yopilgan va qovurilgan) mahsulotlar uchun: kimyoviy stakanga maydalangan oʻrtacha namunadan q 0,01 g aniqlikda 5 g oʻlchab olinadi va 100 ml distillangan suv qoʻshiladi. Suv hammomida 40°S gacha qizdiriladi, ushbu haroratda 45 daqiqa (vaqti-vaqti bilan shisha tayoqcha yordamida aralashtirilgan holda) saqlanadi va qogʻoz filtr orqali filtrlanadi.

Xona haroratigacha sovutilgandan soʻng 5 — 10 ml filtrat 0,05 n kumush nitrat eritmasi bilan 0,5 ml 10 foizli kaliy xromat eritmasi ishtirokida toʻq sariq rangga kirgunga qadar titrlanadi.

Natriy xloridning miqdori foizda (X) quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:

0,00292 — natriy xloridning 1 ml 0,05 n kumush nitrat eritmasiga ekvivalent miqdori, g;

K — kumush nitratning 0,05 n eritmasi titriga tuzatma;

v — kumush nitratning 0,05 n eritmasidan sinalayotgan eritmani titrlash uchun sarflangan miqdori, ml;

v₁ — titrlash uchun olingan suvli ajratma miqdori, ml;

m — oʻlchanma, g.

Parallel sinovlar oʻrtasidagi farq 0,1 foizdan oshmasligi shart. Ikki parallel sinov natijalarining oʻrtacha arifmetik koʻrsatkichi yakuniy natija deb qabul qilinadi.

6. Kraxmal miqdorini aniqlash usuli

a) sifat koʻrsatgichi boʻyicha aniqlash:

Kolbasa yoki konservaning yangi kesilgan yuzasiga bir tomchidan Lyugol eritmasi tomiziladi. Kraxmal mavjud boʻlsa kesma yuzasi koʻk yoki qoramtir koʻk rangga boʻyaladi.

II. Qazining fizik-kimyoviy koʻrsatkichlari

‎‏Koʻrsatkichlar nomi ‎	Taʼrifi va meʼyori‎‎
	“Oʻzbekiston” qazisi‎	“Toshkent” qazisi‎	Kabob (shashlik) kolbasasi‎
Tashqi koʻrinishi‎	Batonlarning yuzasi toza, biroz nam, qobigʻi zararlanmagan, dogʻlarsiz
Konsistensiyasi‎	Zich‎‎
Hidi‎	Ziravorlar solingan yaxshi sifatli goʻshtga xos boʻlib, keskin yoki yot hidlarsiz.‎‎
Batonlar shakli va oʻlchami‎	Batonlar shpagat bilan, ichki diametri 10 — 15 sm qilib, halqa koʻrinishida bogʻlangan, bir uchida koʻndalang bogʻlamsiz yoki bita koʻndalang bogʻlamli		Batonchalar uzunligi 10 — 12 sm qilib bogʻlangan, 4-5 tadan batonchalar halqa qilib ulangan
Osh tuzining massa ulushi foizda, koʻp emas‎	4,0‎	4,0‎	3,0‎

‎‏Koʻrsatkichlar nomi ‎	Taʼrifi va meʼyori‎‎
	“Oʻzbekiston” qazisi‎	“Toshkent” qazisi‎	Kabob (shashlik) kolbasasi‎
Tashqi koʻrinishi‎	Batonlarning yuzasi toza, biroz nam, qobigʻi zararlanmagan, dogʻlarsiz
Konsistensiyasi‎	Zich‎‎
Hidi‎	Ziravorlar solingan yaxshi sifatli goʻshtga xos boʻlib, keskin yoki yot hidlarsiz.‎‎
Batonlar shakli va oʻlchami‎	Batonlar shpagat bilan, ichki diametri 10 — 15 sm qilib, halqa koʻrinishida bogʻlangan, bir uchida koʻndalang bogʻlamsiz yoki bita koʻndalang bogʻlamli		Batonchalar uzunligi 10 — 12 sm qilib bogʻlangan, 4-5 tadan batonchalar halqa qilib ulangan
Osh tuzining massa ulushi foizda, koʻp emas‎	4,0‎	4,0‎	3,0‎

11- ilova

LABORATORIYA TEKShIRIShLARI UChUN GOʻShT VA GOʻShT MAHSULOTLARIDAN NAMUNALAR OLISh

MEʼYORI

1. Bakteriologik tekshirishlar:

a) goʻshtni bakteriologik tekshirish uchun:

— tana goʻshtining oldingi va orqa oyoqlardagi bukuvchi yoki yozuvchi mushaklarining kamida 8 sm uzunlikdagi bir qismi yoki kamida 8 x 6 x 6 sm oʻlchamdagi boshqa mushak boʻlagi;

— boʻyin yuzaki yoki oʻmrov osti va tashqi yonbosh limfa tugunlari ularni oʻrab turgan biriktiruvchi va yogʻ toʻqimalari bilan birgalikda, choʻchqalardan esa — boʻyin dorzal yuzaki (bosh va boʻyin sohasida patologik oʻzgarishlar boʻlmaganda) yoki birinchi qobirgʻa oʻmrov osti va tizza usti limfa tugunlari;

— jigar limfa tugunlari yoki oʻt suyuqligidan ozod qilingan oʻt pufagi bilan jigar boʻlagi, buyrak va taloq;.

b) kuydirgi qoʻzgʻatuvchisiga bakteriologik tekshirish uchun:

— zararlangan organning limfa tuguni yoki gumonli fokus joylashgan qismdan limfa toʻplovchi limfa tuguni, shishgan toʻqima, quloq, choʻchqalarda esa, bundan tashqari, jagʻ osti limfa tuguni;

v) yarimta tana goʻshtini yoki tana goʻshtining chorak qismini tekshirishda: mushak boʻlagi, limfa tuguni va naysimon suyak.

2. Trixinellyozga tekshirish uchun:

— goʻshtdan (choʻchqa, boʻrsiq, ayiq, nutriya va boshqa hayvonlar) — diafragma oyoqchalaridan yoki diafragmaning qovurgʻa qismidan, qovurgʻalararo yoki boʻyin mushaklaridan 60 grammdan ikkita namuna;

— shpik (tashqi yogʻ) — har bir boʻlakdan 20 grammdan.

3. Goʻshtni fizik-kimyoviy tekshirish:

— soʻyilgan joydan, yaʼni 4 va 5-boʻyin umurtqalari qarshisidan, kurak sohasidan, son sohasidan va mushaklarning qalin qismidan — massasi kamida 200 gramm.

4. Hayvonotga mansub eritilgan yogʻlar:

Bir idishdagi hayvonotga mansub eritilgan yogʻlardan — 100 gramm;

5. Parranda goʻshti:

parranda goʻshtidan

Parranda goʻshti— oʻramdan (joydan) koʻrsatma boʻyicha uchta namuna tanlab olinadi.

6. Quyon goʻshti:

quyon goʻshti oʻramdan (joydan) koʻrsatma boʻyicha uchta namuna tanlab olinadi.

7. Kolbasa mahsulotlari, sosiska, sardelka, kabob kolbasasi, qazi:

— bakteriologik tekshirishlar uchun — kolbasa mahsulotlarining har bir partiyasidan kamida ikkita har birining uzunligi 15 sm boʻlgan bir martalik namuna batonning chetidan olinadi. Ikkita bir martalik namunadan umumiy namuna tashkil etiladi;

— organoleptik va kimyoviy tekshirishlar uchun — kolbasa mahsulotlarining har bir partiyasidan organoleptik koʻrsatkichlarni aniqlash uchun bir martalik namuna massasi 400 — 500 gr. olinadi, kimyoviy tekshirishlar uchun — 200 — 250 gr, mahsulot chetidan kamida 5 sm berida koʻndalang yoʻnalishda kesib olinadi. Mahsulotning turli birliklaridan olingan ikkita bir martalik namunalardan organoleptik sinovlar uchun massasi 800 — 1000 gr, kimyoviy sinovlar uchun esa 400 — 500 gr umumiy namuna tashkil etiladi.

— sosiska, sardelka, qazi va kabob kolbasasining har bir partiyasidan mahsulot birligining butunligini buzmasdan bir martalik namunalar olinadi. Bir necha bir martalik namunalardan massasi 400 — 500 gr boʻlgan ikkita umumiy namuna tashkil etiladi.

Кўриниш

Кўриниш