Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi “Sanoatkontexnazorat” boshligʻining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBuyrugʻi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXAVFLI IShLAB ChIQARISh OBYEKTLARINI NAZORAT QILIShDA QOʻLLANILADIGAN AKUSTIK - EMISSION APPARATLARGA QOʻYILADIGAN TALABLARNI TASDIQLASh HAQIDA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan kelishilgan holda texnik hujjat deb topilgan, 2009-yil 29-iyuldagi 6-15/13-5890/6-son]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 10-iyul 323-sonli “Sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qaroriga va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari E. Shoismatov tomonidan 2007-yil 21 mayda tasdiqlangan Sanoat xavfsizligi sohasidagi meʼyoriy-huquqiy va meʼyoriy texnik hujjatlarni tayyorlash jadvaliga asosan buyuraman:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini nazorat qilishda qoʻllaniladigan akustik emission apparatlarga qoʻyiladigan talablar tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ushbu Talablar Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan kelishilib, normativ texnik hujjatlar jumlasiga kiritilgach kuchga kiritilsin va koʻpaytirilsin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишInspeksiya boshligʻi I. XOLMATOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2009-yil 26-iyun,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“Sanoatkontexnazorat” davlat inspeksiyasining 2009-yil 26-iyundagi 131-sonli buyrugʻi bilan
TASDIQLANDI
TASDIQLANDI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXAVFLI IShLAB ChIQARISh OBYEKTLARINI NAZORAT QILIShDA QOʻLLANILADIGAN AKUSTIK-EMISSION APPARATLARGA QOʻYILADIGAN TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini nazorat qilishda qoʻllaniladigan akustik-emission apparatlarga qoʻyiladigan talablar” Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 28-sentabrdagi OʻRQ-57-sonli “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 10-iyuldagi 323-sonli “Sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq ishlab chiqildi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur hujjat sinovlar jarayonida akustik-emissiya (AE) apparatlari (apparat vositalari)ning texnik tavsiflari va parametrlarini aniqlashda qoʻllash uchun moʻljallangan. Mazkur hujjat sinovlar jarayonida AE apparatlarining parametrlari va texnik tavsiflarini aniqlash usullari va vositalarini belgilab beradi. Hujjat AE apparatlarining birlamchi va davriy sinovlarida yoki apparatlardagi nosozliklar bartaraf etilgandan keyin qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE asbobining texnik hujjatlarida ishlab chiqaruvchi tomonidan asbob parametrlarining qiymatlarini aniqlash koʻzda tutilgan hollarda ishlab chiqaruvchi usullari mazkur hujjatda bayon etilgan usullar bilan birgalikda qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Apparatlar nazorat obyektida nuqsonlarning yuzaga kelishi, mavjudligi va ularning rivojlanish jarayonini buzmaydigan akustik-emission nazoratini bajarishda qoʻllaniladigan akustik-elektron qurilmalardan tashkil topadi. Akustik emissiya usuli akustik nazorat turiga mansub boʻlib, maʼlumot olish sxemasiga koʻra passiv usul hisoblanadi. Bu asosiy vazifasi AE signallarni qabul qilish va identifikatsiyalash, ularni kuchaytirish, qayta ishlash, signal parametrlari qiymatlarini ajratish va aniqlash, maʼlumotlarni qayd qilish va taqdim etish boʻlgan apparatlarning strukturasini belgilab beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Materiallarning plastik deformatsiyasi va buzilishida akustik-emission jarayon stoxastik (tasodifiy) impulsli jarayon hisoblanadi. Ishchi jismning ishqalanishi va emirilishi uzluksiz AE bilan birga kechadi. AE turi signallarni qayta ishlash usullari, asboblarning ajratiladigan parametrlari va strukturasini belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Nisbatan katta dinamik diapazonda ishlash zaruriyati AE apparatlarining oʻziga xos jihati hisoblanadi. Bu kichik amplitudali alohida AE signallarni aniqlashning ahamiyati, shuningdek nisbatan katta amplitudali intensiv impulslar oqimi bilan ajralib turadigan darzlarning jadal rivojlanishida AE signallarni qayd qilish zaruriyatidan kelib chiqadi. Nazorat oʻtkazish paytida AE signallarning dinamik diapazoni 100 dB ga etishi va undan ortiq boʻlishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. AE usul texnik vositalari obyektlarni nazorat qilish va AE signal parametrlari qiymatlarini aniqlash vositalari hisoblanadi. Ular sertifikatlashtirish sinovlari jarayonida har qaysi AE tizimi (asbobi) uchun aniqlanishi talab etiladigan parametrlar va texnik tavsiflarga ega.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Akustik emissiya asboblari blok yoki komponentlari parametrlarining qiymatlari va texnik tavsiflarini nazorat qilish va aniqlash usullari hamda bajarilgan operatsiyalar natijalari hujjatlar bilan rasmiylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Zamonaviy AE tizimlarda maʼlumotlarni yigʻish, toʻplash, taqdim etish va tahlil qilishni boshqarish uchun protsessorlar (mini yoki mikrokompyuterlar) va periferiya qurilmalari ishlatiladi. Qoʻllaniladigan AE tizimi hisoblash bloklari mustaqil bloklar — AE apparatlarining nomaxsus qismi sifatida qaraladi. Shuning uchun EHM larni oʻz ichiga olgan AE tizimlarini attestatsiya qilishda hisoblash texnikasi va uning periferiyasi ishlab chiqaruvchilarining tavsiyalaridan foydalanish lozim. Hujjat EHM va uning periferiyasini sinovdan oʻtkazishga joriy etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII bob. Akustik-emission nazorat vositalarining tavsifi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. AE vositalari murakkabligiga qarab asboblar va tizimlarga ajratiladi. AE asboblari quyidagilarga ajratiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir kanalli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишikki kanalli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻrt kanalli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻp kanalli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. AE tizimlari apparat vositalari, hisoblash qurilmalari va maxsus dasturiy taʼminot yigʻindisidan tashkil topgan koʻp kanalli murakkab qurilma boʻlib, maxsus protsessorlar, shuningdek universal EHM larni oʻz ichiga oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Ishlatiladigan joyiga qarab AE tizimi apparat vositalari quyidagilarga ajratiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlaboratoriya apparatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdala apparatlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlatish usuliga qoʻra ular quyidagilarga ajratiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstatsionar apparatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmobil (harakatlanuvchi texnik vositalarga oʻrnatilgan) apparatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻchma apparatlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoʻllanilish sohasiga koʻra:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuniversal apparatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишixtisoslashgan apparatlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Sinflar boʻyicha AE nazorati apparat vositalari AE nazorati paytida olinadigan maʼlumot hajmiga koʻra toʻrtta sinfga ajratiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) I sinf apparatlar — “Idishlar, apparatlar, qozonlar va texnologik quvurlarning akustik-emission nazoratini tashkil etish va oʻtkazish qoidalari”ga toʻliq muvofiq holda AE manbalarini ajratish, qayta ishlash, taqdim etish va tasniflashni taʼminlovchi apparatlar. I sinf apparatlarga universal AE tizimlari kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) II sinf apparatlar — “Idishlar, apparatlar, qozonlar va texnologik quvurlarning akustik-emission nazoratini tashkil etish va oʻtkazish qoidalari”da koʻrsatilgan parametrlarning bir yoki bir nechtasi, lekin koʻpi bilan 25% boʻyicha AE manbalarini ajratish, qayta ishlash, taqdim etish va tasniflashni taʼminlamaydigan apparatlar. II sinf apparatlarga keng sohada qoʻllaniladigan AE asboblari kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) III sinf apparatlar — “Idishlar, apparatlar, qozonlar va texnologik quvurlarning akustik-emission nazoratini tashkil etish va oʻtkazish qoidalari”da koʻrsatilgan parametrlarning 25% — 50% boʻyicha AE manbalarini ajratish, qayta ishlash, taqdim etish va tasniflashni taʼminlamaydigan apparatlar. III sinf apparatlarga ixtisoslashgan AE asboblari kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) IV sinf apparatlar — “Idishlar, apparatlar, qozonlar va texnologik quvurlarning akustik-emission nazoratini tashkil etish va oʻtkazish qoidalari”da koʻrsatilgan parametrlarning 50% dan ortigʻi boʻyicha AE manbalarini ajratish, qayta ishlash, taqdim etish va tasniflashni taʼminlamaydigan apparatlar. IV sinf apparatlarga tor ixtisosdagi AE asboblari kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Mazkur hujjatda koʻrsatilgan barcha talablar I va II sinf apparatlarga taalluqli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII bob. Akustik-emissiya apparatlarining tarkibi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. AE apparatlari tarkibiga quyidagi bloklar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE oʻzgartirgichlar (AEOʻ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdastlabki va asosiy kuchaytirgichlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsignallarni identifikatsiyalash va qayta ishlash, AE signallarning parametrlarini ajratish va oʻlchash, maʼlumotlarni qayd qilish va taqdim etish vositalari, shu jumladan boʻsagʻa qurilmalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyordamchi parametrlarni oʻlchash vositalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkontrollerlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE apparatlari tarkibiga, shuningdek buyurtmachi bilan kelishilgan holda, EHM, akustik oʻzgartirgichlarni mahkamlash qurilmalari, kabel liniyalari, yordamchi fizik kattaliklarni qayd etish datchiklari va foydalanish xususiyatlarini hisobga olgan holda boshqa uskunalar kiritilishi mumkin. AE oʻzgartirgichlarga qoʻyiladigan talablar va ularni kalibrlash usullari “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini nazorat qilish uchun qoʻllaniladigan akustik emissiya oʻzgartirgichlariga qoʻyiladigan talablar”da beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV bob. Akustik-emissiya apparatlarining parametrlari va texnik tavsiflari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. AE apparatlarining ishlashini tavsiflovchi texnik maʼlumotlar asosiy (parametrlar va texnik tavsiflar) va umumiy (parametrlar va texnik tavsiflar)ga ajratiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE apparatlarining asosiy parametrlari va texnik tavsiflari — bu nazorat qilinadigan obyektning holatini baholash uchun muhim ahamiyatga ega, AE nazorati amaliyotida tez-tez va adekvat holda ishlatiladigan texnik maʼlumotlardir. Qolgan barcha texnik maʼlumotlar umumiy maʼlumotlar toifasiga kiradi. AE apparatlarining asosiy parametrlari va texnik tavsiflari apparatlarning pasportida koʻrsatilishi kerak va ular attestatsiya obyekti hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. AE apparatlarining asosiy parametrlari va texnik tavsiflariga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) kuchaytiruvchi traktning oʻz shovqinlari darajasi, ish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) dinamik amplituda diapazoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) ishchi chastotalar diapazoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) amplituda-chastota tavsifi (AChT);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) AE impulslarni qayta ishlashning maksimal tezligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) apparatlarning kanallari soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишj) oʻlchanadigan AE signal parametrlarining roʻyxati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz) AE apparatlarining oʻlchanadigan parametrlari roʻyxati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Quyidagilar AE apparatlarining umumiy parametrlari va texnik tavsiflari hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) elektr toki kuchlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) isteʼmol qilinadigan quvvat;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) apparatlarning iqlimiy va texnik ish sharoitlari (namlik, harorat va h. k.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) apparatlarning massasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) apparatlar va alohida bloklarning gabarit oʻlchamlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) apparat bloklarining soni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV bob. Akustik-emissiya apparatlarining parametrlari va texnik tavsiflariga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. “Sanoatkontexnazorat” Davlat inspeksiyasi nazorati ostidagi obyektlarni nazorat qilish uchun ishlatiladigan akustik emissiya apparatlarining parametrlari va texnik tavsiflariga quyidagi talablar qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) kuchaytiruvchi trakt oʻz shovqinlari kuchlanishining kuchaytiruvchi trakt kirishiga keltirilgan samarali qiymati (uning kirishining qisqa tutashuv rejimida) 5 μV dan oshmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) AE signal amplitudasini oʻlchash dinamik diapazoni kamida 60 dB boʻlishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) apparatlarning ishchi chastotatalari diapazoni 10,0 kHz — 1,0 MHz doirasida boʻlishi kerak. Kesma chastotalarning maksimal chetga chiqishi kesma nominal chastotalarining 10% dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTartib buzilganda ishchi diapazon tashqarisidagi kesma chastotalariga nisbatan oktavadagi (2-marta) kuchsizlanish AE apparatlarning har qaysi kanali boʻyicha, odatda, kamida 30 dB boʻlishi kerak. Amplituda-chastota tavsifining notekisligi ± 3 dB dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) chastotalarning ishchi diapazoni oʻrtacha geometrik chastotada oʻlchanganda AE signal amplitudasining oʻlchov xatoligi ± 2 dB dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) kirishga keltirilgan boʻsagʻa kuchlanishni rostlash diapazoni: 20 dB — 80 dB (kuchaytiruvchi trakt kirishida nisbatan 1 μV), imkoniyat 1 dB;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) belgilangan boʻsagʻa bilan bir qatorda “oʻzgaruvchan boʻsagʻa” ham qoʻllanilishi mumkin, boʻsagʻa darajasining oʻrtacha kvadrat shovqin darajasi qiymatidan oshishi 10 ÷ 20 dB doirasida tartibga solinishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишj) apparatlarda AE energiyasi (energetik parametrlari)ni hisoblash bloki boʻlishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz) apparatlarning belgilanadigan vaqtinchalik parametrlari (AE impulsining maksimal qiymatini nazorat qilish oraligʻi, impuls davomiyligi, impulsning tugashi): 50 μs ÷ 65 ms;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишi) apparatlarda belgilangan boʻsagʻadan oshganda ishga tushadigan yorugʻlik va (yoki) tovush signalizatsiyasi boʻlishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk) AE signalning kelib tushishi vaqtini qayd qilishda: imkoniyat koʻpi bilan 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишl) signal davomiyligini oʻlchash diapazoni: kamida 65 ms, imkoniyat koʻpi bilan 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишm) chiqishlar (impulsda) sonini oʻlchash diapazoni: kamida 65000, imkoniyat 1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn) signalning oʻsib borish (maksimal qiymatga etish) vaqtini oʻlchash diapazoni: kamida 65 ms, imkoniyat koʻpi bilan 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo) bir kanalli rejimda ishlaganda AE signallarni qayta ishlash tezligi: kamida 1000 1/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp) apparatlar AE signallarning birlamchi parametrlarini va ularning bogʻlanishlarini qayd qilish va kamida 10 yilga arxivlashni taʼminlashi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr) har qaysi kanal boʻyicha akustik-emissiya signallarining birlamchi oʻlchanadigan parametrlarini baholash generator (imitator) tomonidan beriladigan signal parametrlari qiymatlarini apparatlarda oʻlchangan qiymat bilan taqqoslash orqali amalga oshiriladi. Nisbiy xatolik quyidagicha boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqtinchalik parametrlar uchun — koʻpi bilan 0,5 % ± 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboshqa parametrlar uchun — koʻpi bilan 2 dB.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻlchovlar asbob ishchi chastotalari diapazonining oʻrtacha geometrik chastotasida bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишs) parametrik kanal parametrlar oʻlchovining dinamik diapazonini kamida 60 dB boʻlishini taʼminlashi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt) apparatlarda apparat yoki dastur darajasida tayyorlangan yuklanish sikllari sonini hisoblagich boʻlishi tavsiya etiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишu) tok kuchlanishi: oʻzgaruvchan tok, kuchlanish 127 V ÷ 220 V;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoimiy tok, kuchlanish 12V ÷ 24V;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf) isteʼmol qilinadigan quvvat: 2,5 kVA gacha.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVI bob. Akustik-emissiya apparatlarining aniqlanadigan parametrlari va texnik tavsiflari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. AE apparatlarining quyidagi parametrlari va texnik tavsiflari aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuchaytiruvchi traktning kirishga keltirilgan oʻz shovqinlari kuchlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishchi chastotalar diapazoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишamplituda-chastota tavsif notekisligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsignalning ishchi diapazon doirasidan tashqari kuchsizlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuchaytiruvchi traktning kuchayish koeffitsiyenti qiymati (zarur hollarda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE signal amplitudasini oʻlchashning dinamik diapazoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboʻsagʻa darajalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE impulslarini qayta ishlash tezligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE signallarning oʻlchanadigan (hisoblanadigan) AE parametrlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE impulsning amplitudasi, davomiyligi, chiqishlar soni, impulslar soni, AE impulsni etib kelish vaqti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. AE signallarning energiyasi apparatlarning texnik hujjatlarida koʻrsatilgan tegishli ifodalar yordamida aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVII bob. Akustik-emissiya apparatlarini sinashda ularning parametrlarini oʻlchash tartibi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. AE apparatlarini chiqarishda ishlab chiqaruvchi ularning parametrlari va texnik tavsiflarini oʻlchashi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Oʻlchovlar natijalari bayonnomada qayd etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Apparatlarning asosiy parametrlari va texnik tavsiflari ularning texnik pasportida berilgan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Shuningdek, buyurtmachining talabi boʻyicha unga zarur umumiy parametrlar va texnik tavsiflar taqdim etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. AE apparatlarning egasi har yil apparatlarning asosiy parametrlari va texnik tavsiflarini oʻlchagan holda ularning nazorat sinovlari (tekshiruvlari)ni oʻtkazishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Sinovlar potensial xavfli ishlab chiqarishlar va obyektlar uskunalarini nazorat qilish va sinovdan oʻtkazish dasturlari, usullarini ekspertizadan oʻtkazish (xulosa bergan holda) uchun “Sanoatkontexnazorat” davlat inspeksiyasining ruxsatnomasi (litsenziyasi)ga ega boʻlgan ekspertiza tashkilotlari tomonidan bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. AE apparatlarini sinovdan oʻtkazishda operatsiyalarni bajarish ketma-ketligi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1) AE apparatlari bloklari va uzellarini tashqi koʻzdan kechirish va ularning ishlash qobiliyatini tekshirish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2) Ishchi chastotalar diapazonini, amplituda-chastota tavsif notekisligini va AE signalning ishchi chastotalar diapazoni doirasidan tashqarida kuchsizlanishini oʻlchash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3) Kuchaytiruvchi traktning oʻz shovqinlarini aniqlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4) Kuchaytiruvchi traktning kuchayish koeffitsiyentlarini oʻlchash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5) Oʻlchov traktining dinamik amplituda diapazonini oʻlchash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6) Akustik-emissiyaning oʻlchanadigan birlamchi parametrlarini aniqlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Apparatlarni ishlab chiqaruvchi ularning barcha parametrlari va texnik tavsiflarini mazkur hujjatning 14, 15, 17, 18-bandlarida belgilangan toʻliq hajmda oʻlchash va aniqlash ishlarini bajaradi. Foydalanuvchi bu operatsiyalarni faqat asosiy parametrlar (14-band) va texnik tavsiflar uchun bajarishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. AE apparatlari parametrlarini aniqlash operatsiyalari va ularni bajarish tartibiga sinovlar jarayonida aniqlik kiritilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVIII bob. Sinov shartlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. AE apparatlar sinovlarini oʻtkazishda quyidagi shartlar bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxonadagi havoning harorati 20 ± 5° S;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavoning nisbiy namligi 65 ± 15%;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишatmosfera bosimi 100 ± 4 kRa (750 ± 30 mm Hg);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишelektr tarmogʻidagi kuchlanish 220 ± 4,4 V;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишelektr tarmogʻidagi chastota 50 ± 0,5 Hz.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Apparatlarni sinovdan oʻtkazishdan oldin barcha asboblar yerga ulanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Apparatlar jamlamasi bilan ishlaganda “Elektr qurilmalarining tuzilishi qoidalari” (EQTQ), “Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari” (TFQ), “Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan foydalanishda xavfsizlik texnikasi qoidalari” (XTQ)ga muvofiq xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIX bob. Akustik-emissiya apparatlarini sinovdan oʻtkazishda qoʻllaniladigan texnik vositalar. Sinovlarni oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. AE apparatlari sinovlarini oʻtkazishda jadvalda keltirilgan asbob va uskunalardan foydalanish tavsiya etiladi. Asboblarning taxminiy turlari va asosiy parametrlari koʻrsatilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| | | |
Jadval |
|
№ |
Oʻlchov vositalarining nomi |
Ishlatiladigan parametrlar |
Xatolik |
| 1 | Maxsus shakldagi signallar generatori | Chastotalar diapazoni 1 kHz — 2 MHz | ± 2% |
| 2 | Ossillograf | Chastotalar mintaqasi 0 — 10 MHz Kuchlanishlar diapazoni 10 mV — 40 V | ± 5% |
| 3 | Oʻrtacha kvadrat qiymatli mikrovoltmetr | Oʻlchanadigan kuchlanishlar diapazoni 0,1 mV — 10 V Chastotalar diapazoni 1 kHz — 2 MHz | ± 2,5 % |
| 4 | Impulslar generatori | Takrorlanish chastotasi 2 Hz — 10 kHz Davomiyligi 10 μs — 200 μs | ± 2% |
| 5 | Rostlanadigan attenyuator | 60 dB, diskretligi 0,5 dB | 0,2 dB |
| 6 | Radioimpulslar generatori | Takrorlanish chastotasi 2 Hz —10 kHz Toʻlish chastotasi 10 kHz — 1 MHz | |
| 7 | Vaqtinchalik oraliqlar oʻlchagichi | Oraliqlar diapazoni: 10 μs — 100 | 0,01% |
| 8 | Chastotomer | Chastotalar diapazoni: 2 Hz —10 kHz | 0,01% |
| 9 | Shovqin generatori | Chastotalar diapazoni: 1 kHz — 10 MHz | |
| 10 | Spektr analizatori | Chastotalar diapazoni: 1 kHz — 10 MHz | |
| 11 | Doimiy tok voltmetri | Kuchlanishlar diapazoni: 1 kHz — 10 MHz | 0,1% |
| 12 | Elektron AE imitator | | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Sinovlarni oʻtkazishdan oldin ishlab chiqaruvchi tomonidan yetkazib berilayotgan apparatlarga oid “Texnik tavsif va foydalanish boʻyicha yoʻriqnoma”ga muvofiq apparatlarni soz holatga keltirish boʻyicha tayyorgarlik ishlari bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишX bob. Akustik-emission apparatlarning parametrlarini oʻlchash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 1. Umumiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Apparatlarning parametrlari va texnik tavsiflarini oʻlchash ishlarini bajarishdan oldin apparatlar mexanik shikastlarni bartaraf etish yoki ularning elektr parametrlarga koʻrsatadigan taʼsirini baholash maqsadida ularni aniqlash uchun tashqi koʻrikdan oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Apparatlarning 17, 18-bandlarda koʻrsatilgan asosiy parametrlari va texnik tavsiflari majburiy tarzda oʻlchanishi shart. Bunda AE asbobi koʻrsatkichlarining nazorat qilishda foydalaniladigan AE signal parametrlari uchun dinamik diapazoni va xatoliklari, shu jumladan quyidagi parametrlar, baholanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишamplituda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdavomiylik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻsib borish vaqti (jamlama tarkibiga kiruvchi AE oʻzgartirgichlar bilan birgalikda yoki elektron AE imitator yordamida oʻlchanadi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишenergiya, yoki energetik parametrlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE impulslarning etib kelish vaqtini oʻlchash diapazoni va xatoliklari (AE manba koordinatalarini aniqlash maqsadida);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsummar hisob;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhisob tezligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишimpulslar soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfaollik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. AE apparatlarida asosiy parametrlarni oʻlchashni taʼminlovchi chiqishlar boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Oʻtkazilgan sinovlar natijalari boʻyicha hisobot va bayonnoma tuziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 2. Chastota tavsifi va chastota mintaqalarini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Oʻlchov sxemasi 1-rasmda berilgan. U oldindan kuchaytirgich, filtrlar, asosiy kuchaytirgich, ulovchi kabellarni oʻz ichiga oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-rasm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Kesma chastotalari oʻrtasida joylashgan va amplituda-chastota tavsifi qiymatlari uning oʻrtacha geometrik chastotadagi qiymatiga nisbatan 3 dB ga kam boʻlgan soha asbob (tizim) elektron qismining ishchi chastotalari diapazoni hisoblanadi. Apparatlarning texnik hujjatlarida koʻrsatilgan asbob oʻtkazish mintaqasining yuqori va pastki chastotalari oʻrtacha geometrik qiymatiga teng chastota (fsg) oʻrtacha geometrik (OʻG) chastota hisoblanadi. U quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda ƒH — kesmaning nominal pastki chastotasi, ƒH — kesmaning nominal yuqori chastotasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Asbobning amplituda-chastota tavsifi (AChT)ni oʻlchashda oʻlchov generatorining rostlash chastotasi AE asbobi OʻG chastotasi qiymatiga teng qiymatda oʻrnatiladi. Generatorning kuchlanish amplitudasi kuchaytirgich zoʻriqmaydigan darajaga keltiriladi. Generator chastotasi AE asbobining kuchaytirgich trakti chiqishidagi amplituda OʻG chastota miqdoriga nisbatan 3 dB ga kamaygunga qadar kamaytirib boriladi. Hosil boʻlgan chastota AE asbobi (tizimi) ishchi chastotalarining pastki chastotasi hisoblanadi. AE asbobi (tizimi) ishchi chastotalarining yuqori chastotasi ham shu singari oʻlchanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Kuchaytiruvchi traktning chiqish signali oʻrtacha kvadrat qiymat voltmetri bilan oʻlchanadi. Signal kattaligi avtomat tarzda yoki qoʻlda yozib boriladi. Kuchlanishlar shkalasini detsibelda (dB) berish tavsiya etiladi. Chastota shkalasi chiziqli yoki logarifm koʻrinishida berilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Ishchi chastotalar diapazonini aniqlash uchun spektr analizatori va svipgenerator yoki oq shovqin manbai ishlatilishi mumkin. Oq shovqin generatori ishlatilganda u kirishga ulanadi, spektr analizatori esa chastota tavsifini yozib olish uchun chiqishga ulanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 3. Kuchayishni oʻlchash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Kuchayishning umumiy koeffitsiyenti 1-rasmda keltirilgan sxema yordamida oʻlchanishi lozim. Oʻlchov generatori ishchi chastotaga oʻrnatiladi. Zoʻriqish natijasida natijalarning buzilishiga yoʻl qoʻymaslik uchun generator amplitudasi qiymati asbobning dinamik diapazoni doirasida belgilanadi. Generatorga ulangan voltmetr koʻrsatkichi 1 V qiymatga qoʻyiladi. Attenyuatorda kutilayotgan umumiy kuchayishga nisbatan kattaroq qiymat belgilanadi. Shundan keyin voltmetr asbobning chiqishiga ulanadi. Attenyuator voltmetrdagi qiymatni 1 V ga keltirgan holda rostlanadi. Umumiy kuchayish attenyuator koʻrsatkichlari qiymatlarining farqiga teng boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 4. Dinamik diapazonni oʻlchash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Boʻsagʻa qurilmasi yoki komparator blok boʻlmagan asbobning dinamik diapazoni — bu zoʻriqish nuqtasidagi signal oʻrtacha kvadrat qiymatining shovqinlar oʻrtacha kvadrat qiymatiga nisbatidir. Shovqin tavsiflarini aniqlash va signalning zoʻriqish nuqtasini nazorat qilish uchun ossillografdan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Dinamik diapazon detsibellarda quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda UCK — chiqish kuchlanishining oʻrtacha kvadrat qiymati, Ush — chiqish shovqinining oʻrtacha kvadrat qiymati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoʻsagʻa qurilmasiga ega apparatlar uchun dinamik diapazon — bu buzilmagan signal maksimal qiymatining boʻsagʻa minimal qiymati darajasiga nisbatidir. Dinamik diapazonni aniqlash uchun quyidagi ifoda ishlatiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda: D — asbob (tizim)ning dinamik diapazoni, umax — eng katga amplitudali signallar buzilmagan holda oʻtadigan boʻsagʻa qiymati, Thmin — kirishda signal boʻlmagan holda sekundiga 1 tadan kam chiqish qayd qilinadigan boʻsagʻa qiymati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Asbob (tizim) kuchaytiruvchi traktining oʻz shovqinlari darajasi asbob (tizim) kirishining qisqa tutashuvi rejimida oʻlchanishi lozim. Oʻrtacha kvadrat kuchlanish asbobning chiqishi (Uvix)da oʻlchanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Zoʻriqish 1-rasmda koʻrsatilgani singari oʻzgartirgichni sinusoidal signal generatori bilan almashtirish orqali oʻlchanadi. Chastota qiymati asbob oʻtkazish mintaqasining oʻrtacha geometrik chastotasi sifatida tanlanadi. Generator kuchlanishi 1 Vga teng boʻlgan quloch qiymatiga keltiriladi va ossillograf Uoss. koʻrsatkichi boʻyicha nazorat qilinadi. Oldindan kuchaytirgichga berilayotgan signal amplitudasi asbobning chiqishi (Uvix)dagi kuchlanish amplitudasi tegishli kirish signali qiymatidan 2 dBga kam darajaga etgunga qadar attenyuator yordamida oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh: AE asbobning dala sharoitida oʻlchangan dinamik diapazoni tashqi shovqinlar va navodkalar (tashqi, shuningdek asbobning raqamli bloklari ishlaganda yuzaga keladigan) taʼsiri natijasida laboratoriya sharoitida olingan dinamik diapazondan ancha farq qilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 5. Signallarga qayta ishlov berish tezligini oʻlchash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. AE signallarga ishlov berishning chegaraviy tezligi koʻp hollarda asbob oʻlik vaqt bilan aniqlanadi. Asbob oʻlik vaqt asbobning konstruksiyasi va maʼlumotlarni qayta ishlashning qabul qilingan tizimiga qarab oʻzgaruvchan va oʻzgarmas komponentdan tashkil topgan boʻlishi mumkin. Oʻlik vaqt qayta ishlash vaqti va blokirovka vaqtini oʻz ichiga oladi. Qayta ishlash vaqti asbobning konstruksiyasi bilan belgilanadi va impulslarning qayta ishlanadigan parametrlari soniga bogʻliq boʻladi. Operator boshqarishi mumkin boʻlgan blokirovka vaqti yangi impuls qabul qilingunga qadar vaqtinchalik ushlanishni belgilash uchun ishlatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Pasportda koʻrsatilgan barcha parametrlar oʻlchanishini hisobga olgan holda tizimning oʻlik vaqtini oʻlchash ishlari elektron AE imitator yordamida quyidagicha bajariladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) elektron imitator chiqishidan muayyan davomiylikka ega (masalan, 100 μs) va toʻldirish chastotasi asbobning oʻrtacha geometrik chastotasiga teng boʻlgan radioimpuls yuboriladi. Takrorlanish chastotasi qayd qilinadigan impulslar chastotasi barcha parametrlar uchun imitatorning takrorlash chastotasiga teng boʻlishi hisobidan tanlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) imitator impulslarining takrorlanish chastotasi kuzatilayotgan takrorlanish chastotasi imitator chastotasiga toʻgʻri kelmay qolgunga qadar oshiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) ushbu kattalik maksimal takrorlanish chastotasi sifatida qayd etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Oʻlik vaqt (Tm) quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTm = (1/Fu) -Tu,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Tu — imitator impulsi davomiyligi, Gʻu — imitator impulslarining takrorlanish chastotasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 6. Boʻsagʻa darajasini oʻlchash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. AE asboblarda AE impulsni qayd qilish paytida AE signali amplitudasining boʻsagʻa darajasidan oshishi tamoyili qoʻllaniladi. Bu daraja oʻzgarmas va oʻzgaruvchan (avtomatik) boʻlishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Oʻzgarmas boʻsagʻa darajasini oʻlchash quyidagicha amalga oshiriladi (1-rasm):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE asbobi kirishiga generator (imitator)dan attenyuator orqali impuls signal yuboriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишattenyuatorning chiqishi (asbobning kirishi)da asbob tomonidan signallar qayd qilina boshlaydigan signal amplitudasi qayd qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasbobning kirishida taʼsir koʻrsatadigan signal amplitudasi, attenyuatorning boʻlinish koeffitsiyentini hisobga olgan holda, boʻsagʻa kuchlanishi sifatida qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboʻsagʻa kuchlanishi asbobning butun chastotalar mintaqasi boʻylab oʻlchanishi lozim, chunki aniqlashning boʻsagʻa tamoyilidan foydalanuvchi signallarni qayta ishlash bloklari chastotaga nisbatan sezgir boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 7. AE signallarning informativ parametrlarini oʻlchash tavsiflarini tekshirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. AE parametrlar bogʻlanishlarining chiziqlilik chegaralari ularni AE tizimlar yordamida qayd qilish paytida elektron AE imitatortlardan foydalangan holda oʻlchanadi. Elektron AE imitator (buning uchun zarur oʻlchovlarni taʼminlovchi standart asboblar toʻplami ishlatilishi mumkin) impuls amplitudasi, davomiyligi, oʻsib borish vaqti va uning nisbiy kelib tushish vaqtini tartibga solishni taʼminlashi kerak. AE imitator impulsining energiyasi (yoki energetik parametri) apparatlarning texnik hujjatlarida keltirilgan ifodalar yordamida hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShuningdek, AE signallarning informatsion parametrlari apparatlar jamlamasi tarkibiga kiruvchi AEOʻ bilan birgalikda oʻlchanishi mumkin. Bunda AE signallarining akustik imitatorlari ishlatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53 Har qaysi parametr uchun chegaralar yoki dinamik diapazon va bogʻlanishlar chiziqliligi, shu jumladan amplituda, davomiylik va oʻsib borish vaqtini quyidagicha hisoblash tavsiya etiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) AE imitator AE tekshiriladigan kanalning kirishiga ulanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) AE tizim nazorat qilinadigan parametrni yozib olish va chiqarishga rostlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) avval oʻzgaradigan parametrlarning qiymatlari asbob pasporti boʻyicha tegishli parametr diapazoni (logarifmik shkalada keltirilgan) oʻrtasiga keltiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) har qaysi parametrning yuqori chegaralarini oʻlchash uchun kirishda uning qiymati teng pogʻonalar (masalan, 6 dB) bilan oshirib boriladi va ushbu parametrning kuzatilayotgan kattaligi qayd qilinadi. Uning qiymati kirishdagi qiymatdan 16r-bandda koʻrsatilgan xatolik kattaligida farq qilgunga qadar oʻzgartirish davom ettiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) har qaysi parametrning pastki chegaralarini oʻlchash uchun 53g-bandda koʻrsatilgan tarzda rostlanadi. Faqat bunda kirishda parametr qiymati kamaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. AE signal energiyasi (energetik parametri) qiymati AE asbobi (tizimi)da ishlatiladigan usul boʻyicha hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEnergiyani hisoblash uchun quyidagi aniq ifodadan foydalanish tavsiya etiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Z — signal energiyasi hisoblanadigan zanjir impedansi (toʻliq qarshilik), u- signalning lahzalik qiymati. Energiya Joul (J)da beriladi. Quyidagi soddalashtirilgan ifodalar yordamida aniqlanadigan energiya va energetik parametrlardan foydalanish ruxsat etiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишE' = ku2m (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda im — impuls amplitudasi, k = e2/8V, e — natural logarifmlar asosi, V- AE oʻzgartirgichlarni oʻlchashda ishlatiladigan pasayish (AEOʻ impuls tasvifining pasayishi). Oʻlchami (V2 s).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda tm — impulsning davomiyligi (toʻgʻri burchakli radioimpulsni kalibrlash uchun qoʻllanilganda). Parametr oʻlchami (V s).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Koʻp kanalli elektron AE imitator tizimlar lokatsiyasining aniqligini tekshirish uchun qoʻllanilishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) AE tizimi undan foydalanish boʻyicha koʻrsatmaga muvofiq manba lokatsiyasiga tayyorlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) koʻp kanalli elektron AE imitator imitatsiya signallarining tegishli kanallarga yuborilishini taʼminlaydigan holda AE tizimiga ulanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) obyekt imitatsiyasi uchun tovush tezligi tanlanadi va imitatsiya qilinayotgan AE manba turgan joydan har qaysi antenna panjarasi oʻzgartirgichiga tarqalish vaqti hisoblanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAE oʻzgartirgichlar holatini imitatsiya qilish uchun signallarning nisbiy etib kelish vaqtini modellashtirgan holda imitatorda tarqalish vaqtlaridagi farq kiritiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) displeyda paydo boʻlgan dastlabki imitatsiya signallariga toʻgʻri keladigan AE imitatorlari manbalarining koordinatalari qayd etiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoʻshni nuqta uchun T ning yangi qiymatlari hisoblanadi va kiritiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишimitatsiya manbaining kiritilgan va displeyda aks etgan holatlari oʻrtasidagi farq yozib olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu AE imitatsiya manbalarining bunday pogʻonali siljishi manbaning displeydagi holati uning berilgan holatidan 10%ga yoki tizim ishlab chiqaruvchisi tomonidan belgilangan kattalikda farq qilgunga qadar antenna panjarasi markazidan chiziq (nur) boʻylab uzoqlashgan holda davom ettiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlab chiqaruvchi tomonidan berilgan tizimning texnik hujjatlarida belgilangan kattalikka nisbatan manba lokatsiyasi chiziqliligidagi xatolik baholanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) manbalarning lokatsiya koʻrsatkichlarini sinovdan oʻtkazish jarayoni panjara markazidan simmetriya oʻqi boʻylab turli yoʻnalishlarda yoʻnalgan ikki yoki undan ortiq (panjara simmetriyasiga qarab) nurlar uchun takrorlanishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) manbalarning lokatsiya jarayonini tizimning har qaysi koʻp kanalli panjarasi uchun takrorlash tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXI bob. Oʻlchov natijalarini rasmiylashtirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Apparatlar jamlamasini metrologik attestatsiyadan oʻtkazish natijalari boʻyicha hisobot hujjatlari rasmiylashtiriladi. Ularning tarkibiga bayonnoma, xulosa, sertifikat kiritilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Attestatsiyadan oʻtkazilgan har qaysi apparatlar jamlamasiga sertifikat rasmiylashtiriladi va pasportiga qayd etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Foydalanish uchun yaroqsiz topilgan har qaysi apparatlar jamlamasiga xabarnoma beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXII bob. Yakuniy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Ushbu “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini nazorati uchun foydalanadigan akustik-emission apparaturaga Talablar” “Oʻzbekneftgaz” Milliy xolding kompaniyasi, Navoiy kon-metallurgiya kombinati va “Oʻzkimyosanoat” Davlat-aksiyadorlik kompaniyasi bilan kelishilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“Oʻzbekneftgaz” MXK Boshqaruvi Raisi S. NAZAROV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNavoiy kon-metallurgiya kombinati DK Bosh direktori K.S. SANAKULOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“Oʻzkimyosanoat” DAK Boshqaruvi Raisi G. I. IBRAGIMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXavfli ishlab chiqarish obyektlarini nazorat qilishda qoʻllaniladigan akustik-emission apparatlarga qoʻyiladigan talablarga
1-ILOVA
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| | |
(Maʼlumot uchun) |
|
Foydalanilgan hujjatlar | ||
| 1. | GOST 8.009-84 | Oʻlchov vositalarining meʼyorlanadigan metrologik tavsiflari. |
| 2. | GOST 8.326-89 | Oʻlchov vositalarini metrologik attestatsiyadan oʻtkazish |
| 3. | GOST 8.395-80 | Qiyoslashda normal oʻlchov sharoitlari. |
| 4. | GOST 8.508-84 | Oʻlchov vositalarining metrologik tavsiflari va GSP avtomatizatsiya vositalarining aniqlik tavsiflari. |
| | | Umumiy baholash va nazorat usullari. |
| 5. | GOST 23222-78 | Meʼyorlanadigan metrologik va aniqlik tavsiflari. |
| 6. | GOST 23667-85 | Buzmaydigan nazorat. Ultratovush defektoskoplar. Asosiy parametrlarni oʻlchash usullari. |
| 7. | GOST 25861-83 | Hisoblash mashinalari va maʼlumotlarni qayta ishlash tizimlari. Elektr va mexanik xavfsizlik talablari va sinov usullari. |
| 8. | GOST 27655-88 | Akustik emissiya. Atamalar, taʼriflar va belgilar. |
| 9. | “Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari” (TFQ). | |
| 10. | “Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan foydalanishda xavfsizlik texnikasi qoidalari” (XTQ). | |
| 11. | “Idishlar, apparatlar, qozonlar va texnologik quvurlarning akustik-emission nazoratini tashkil etish va oʻtkazish qoidalari”. | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXavfli ishlab chiqarish obyektlarini nazorat qilishda qoʻllaniladigan akustik-emission apparatlarga qoʻyiladigan talablarga
2-ILOVA
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| | |
(Maʼlumot uchun) |
|
Atama va taʼriflar | ||
|
№ p/p |
Atama, shartli belgi |
Taʼrif |
| 1. | AE impuls (signal) amplitudasi |
elektr AE impuls (signal)ning maksimal qiymati — im. Oʻlchami (V). |
| 2. | Zoʻriqishdan keyin tiklanish vaqti |
signal amplitudasining asbob chiziqli ishchi diapazonidan oshishi bilan bogʻliq asbobning chiziqsiz rejimda ishlash oraligʻi. |
| 3. | AE impuls (signal)ning oʻsib borish vaqti |
AE impuls (signal)ning boshlanishi va impuls (signal)ning maksimal qiymati oʻrtasidagi vaqt. |
| 4. | Dinamik diapazon |
signalning zoʻriqish darajasiga toʻgʻri keladigan maksimal qiymati va shovqinlar darajasi oʻrtasidagi farq, detsibelda. |
| 5. | AE impuls (signal)ning davomiyligi |
AE impuls (signal)ning boshlanishi va tugashi oʻrtasidagi vaqt. Signalning boshlanishi va tugashi, odatda, 0,1 im darajada hisoblanadi, bu yerda im-impuls (signal)ning amplitudasi. |
| 6. | Qayta ishlash hajmi |
tizim buferlarni tozalash yoki qoʻshimcha maʼlumotlarni qabul qilish uchun tayyorlanish uchun maʼlumot toʻplanishini toʻxtatishga majbur boʻlgunga qadar tizim tomonidan qayta ishlanishi mumkin boʻlgan impulslar soni. |
| 7. | Impuls |
Qiymati berilgan maksimal nisbiy darajadan oshadigan vaqt oraligʻida noldan farq qiladigan akustik emissiya signali (GOST 27655-88 boʻyicha). |
| 8. | Komparator |
oʻlchanadigan kattalikni etalon bilan taqqoslash uchun moʻljallangan oʻlchov asbobi, chiziqli oʻlchovlarni qiyoslash, nur tarqatgichlarning elektr magnit maydoni kuchlanishini oʻlchash uchun qoʻllaniladi. |
| 9. | AE impuls (signal)ning tugashi |
boʻsagʻani ushbu impuls (signal) bilan oxirgi kesishishi sifatida belgilanadigan AE ning qayd qilingan tugashi. |
| 10. | Oʻlik vaqt |
asbob yoki tizim biror sabab tufayli yangi maʼlumotlarni qabul qila olmaydigan vaqt oraligʻi. |
| 11. | AE impuls (signal)ning boshlanishi |
boʻsagʻani ushbu impuls (signal) bilan birinchi kesishishi sifatida belgilanadigan AE ning qayd qilingan boshlanishi. |
| 12. | Oʻzgaruvchan boʻsagʻa |
kirish signali vaqti boʻyicha oʻrtalashtirish yoʻli bilan belgilanadigan darajali boʻsagʻa. |
| 13. | Boʻsagʻa (boʻsagʻa kuchlanishi) |
elektron komparatordagi kuchlanish kattaligi boʻlib, unda amplitudali signallar ushbu kattaliklar qayd qilinishi mumkin boʻlganiga qaraganda koʻproq. Foydalanuvchi kuchlanish boʻsagʻasini tartibga solishi, belgilashi yoki uni oʻzgaruvchan sifatida tanlashi mumkin. |
| 14. | Qayta ishlash tezligi |
AE tomonidan maʼlumot uzatilishini toʻxtatmasdan uzluksiz qayta ishlanishi mumkin boʻlgan bir sekunddagi impulslar soni. |
| 15. | Zoʻriqish nuqtasi |
kirish signalining maksimal qiymati boʻlib, unda chiqish signali qiymatlarining kirish signaliga nisbati belgilangan chiziqli ishchi diapazonda qoladi. |
| 16. | Zoʻriqish darajasi |
undan oshganda signalning buzilishi yuzaga keladigan signal qiymati. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXavfli ishlab chiqarish obyektlarini nazorat qilishda qoʻllaniladigan akustik-emission apparatlarga qoʻyiladigan talablarga
3-ILOVA
3-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| |
(Maʼlumot uchun) |
|
Akustik emissiya tizimi (asbobi) pasportining mazmuni | |
| AE apparatlar (asbob, tizim)ning texnik pasportida quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak: | |
| 1. | Ishlab chiqaruvchining nomi. |
| 2. | Modelning nomi va belgisi. |
| 3. | Seriya raqami. |
| 4. | Ishlab chiqarilgan sana. |
| 5. | Qabul (attestatsiya) qilingan sana. |
| 6. | Qabul qiluvchining familiyasi va imzosi. |
| 7. | Kafolat majburiyatlari. |
| 8. | Oʻlchamlari. |
| 9. | Apparatlarning massasi. |
| 10. | Apparatlarning iqlim va texnik ish sharoitlari (namlik, harorat, foydalanish sharoitlari va h. k.). |
| 11. | Elektr tok kuchlanishi. |
| 12. | Isteʼmol qilinadigan quvvat. |
| 13. | Apparatlar va alohida bloklarning gabarit oʻlchamlari. |
| 14. | Apparat bloklarining soni. |
| 15. | Apparat kanallarining soni. |
| 16. | Kuchaytiruvchi traktning oʻz shovqinlari darajasi. |
| 17. | Dinamik amplituda diapazoni. |
| 18. | Ishchi chastotalar diapazoni. |
| 19. | Amplituda-chastota tavsifi (AChT). |
| 20. | AE signallarni qayta ishlashning maksimal tezligi. |
| 21. | Oʻlchanadigan AE signal parametrlari roʻyxati. |
| 22. | Belgilanadigan AE apparat parametrlari roʻyxati. |
| 23. | Qoʻshimcha maʼlumotlar (isteʼmolchining talabi boʻyicha) |