Oʻzbekiston Respublikasining “Veterinariya toʻgʻrisida”gi Qonuni talablarini bajarish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007-yil 21-dekabrdagi 03-38-144-sonli Bayoniga muvofiq buyuraman:

1. “Veterinariya nazorati obyektlarini dezinfeksiyalashda dez-20 preparatini qoʻllash boʻyicha Qoʻllanma” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur hujjat Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab 10 kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

3. Mazkur Qoʻllanma tasdiqlanishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi tomonidan 2006-yil 14-sentabrda tasdiqlangan “Veterinariya nazorati obyektlarini dezinfeksiyalashda dez-20 preparatini qoʻllash boʻyicha Qoʻllanma” oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

4. Mazkur buyruqning ijrosini nazorat qilishni oʻz zimmamda qoldiraman.

1. Dez-20 (Dez-20) — toʻrtlamchi ammoniyli birikmalar guruhiga mansub dezinfeksiyalovchi vosita. Sinonimlari: Septutin, Septusteril, Septaksin.

2. Preparat tashqi koʻrinishiga koʻra och binafsha rangdan zangori ranggacha boʻlgan shaffof, kuchsiz oʻziga xos hidli, taʼsir etuvchi modda sifatida alkildimetil-benzilammoniy xlorid boʻlgan suyuqlik.

3. Chiqarilish shakli: 1 ml tarkibida 200 mg taʼsir etuvchi moddasi mavjud eritma.

4. Preparat shisha yoki polietilen flakonlarga 100, 200, 500 va 1000 ml dan, yoki 5,10 l dan plastik idishlarga qadoqlanadi.

5. Preparat quruq, yopiq, quyosh nurlaridan himoyalangan va yaxshi shamollatiladigan joylarda, begona odamlar va hayvonlardan alohida, 35°S dan yuqori boʻlmagan haroratda saqlanadi. Preparatning yaroqlilik muddati saqlash shartlariga rioya qilinganda tayyorlangan kunidan boshlab 3 yil, ishchi eritmalari — 7 kun.

6. Preparatni tashish tayyorlovchi korxona taralarida transportning barcha turlarida, preparat va taraning butunligini taʼminlovchi yuk tashishning amaldagi qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Preparatni yonuvchan moddalar, ozuqalar va oziq-ovqat mahsulotlari bilan tashish va saqlash taqiqlanadi.

7. Dez-20 preparati bakterial (shu jumladan, sil), virusli va zamburugʻ etiologiyasidagi infeksion kasalliklar qoʻzgʻatuvchilariga nisbatan keng koʻlamdagi taʼsirga ega.

8. Preparat organizmga taʼsir etish darajasi boʻyicha oʻrtacha xavfli moddalarga kiradi (GOST 12.1.007-76 boʻyicha xavflilikning 3-sinfi). Preparatning ishchi eritmalari terini yalligʻlantirmaydi, temirlarni zanglatmaydi.

9. Profilaktika maqsadida va majburiy (navbatdagi va yakuniy) dezinfeksiyalashda:

chorvachilik (parrandachilik, hayvonot) binolari, chorvachilikning yordamchi obyektlari, ulardagi texnik uskunalar va hayvonlar uchun ishlatiladigan asbob-anjomlar, shu jumladan inkubatorlar, inkubatsion tuxumlarni ham zararsizlantirishda;

soʻyiladigan hayvonlar saqlanadigan joylar, sanitariya kushxonalari, kushxonalar, ozuqaxonalar, ozuqa saqlanadigan idishlar;

savdo, laboratoriya binolari va ulardagi asbob-uskunalar;

hayvonlar, xomashyo va hayvon mahsulotlari tashiladigan avtomobil transportlari, temir yoʻl vagonlari va boshqa transport vositalari;

ochiq obyektlar (rampalar, estakadalar, platformalar) va hayvonlar yigʻiladigan joylar (bozor, koʻrgazmalar, sport maydonlari);

zoopark, sirk, hayvonxona, vivariylar, veterinariya shifoxona va izolyatorlari;

asalarilar aspergillyozi, paragnil, amerika va yevropa chirishi, askoferozi va nozematozi boʻyicha nosogʻlom asalarichilik obyektlari;

suv saqlash sistemalarida yashil suv oʻtlarini nazorat qilish maqsadida suv oʻtkazish quvurlarini tozalashda qoʻllaniladi.

10. Preparatning ishchi eritmasi zaruriy konsentratsiya va sigʻimni hisobga olgan holda tayyorlanadi. Ishchi eritma konsentratsiyasi dezinfeksiya maqsadiga va ishlov berilayotgan obyekt taʼrifiga bogʻliq.

Ishchi eritmani tayyorlashdagi suv va preparat nisbati quyidagi jadvalda keltirilgan:

11. Binolar, jihoz va transport vositalarini profilaktik va majburiy de-zinfeksiyalash hayvonlar (shu jumladan parrandalar) yoʻq paytda 18—20°S haroratda amalga oshiriladi. Ishlov berish avval obyektlarning koʻrinib turgan iflos joylarini mexanik tozalashdan soʻng sepish, quyish yoki artish yoʻli bilan oʻtkaziladi.

12. Profilaktik dezinfeksiya 0,25 % li Dez-20 eritmasini 0,15 l/m² sarf hisobida va 60 minut ekspozitsiyada oʻtkaziladi. Eritma harorati 40—50°S ga koʻtarilganda ekspozitsiya vaqti 30 minutgacha qisqartirilishi mumkin.

Xuddi shunday eritma bilan suv oʻtkazish quvurlari sanatsiya qilinadi.

13. 0,05 % li eritma bilan yopiq basseynlar va suv saqlash sistemalari yashil oʻtlar koʻpayishidan himoyalanadi. Bunday ishlov berishlarni doimiy tarzda 1 hafta oraligʻida oʻtkazib turish maqsadga muvofiqdir.

14. 0,5 % li eritma yordamida jarrohlik xonasi pollari, tikish materiallari va operatsiyadan oldin qoʻllarga ishlov beriladi, maxsus kiyim yuvishdan avval ivitiladi.

Sogʻlom asalarichilik xoʻjaliklarida yiliga 2-marta (kuzgi va bahorgi tekshiruvlarda) hoʻllangan gubka bilan asalari uyalarining barcha ichki va tashqi devorlari artib chiqiladi.

15. 1 % li eritma bilan chorvachilik (parrandachilik) binolari sanitariya kunlarida rejali (texnologik) dezinfeksiyalash, 0,15 l/m² sarf hisobida va 60 minut ekspozitsiyada oʻtkaziladi.

16. 1,5 % li eritmada infeksion kasal hayvonlar va parrandalar saqlangan joy va asbob-uskunalarni gijjasizlantirish va zararsizlantirishdan soʻng, 0,15 l/m² sarf hisobida va 60 minut ekspozitsiyada dezinfeksiyalanadi.

17. 2,5 % li eritma yordamida issiq vaqtda asalarilarning oʻta xavfli kasalliklari boʻyicha xoʻjaliklarida dezinfeksiyalash (uyalar, asalarichilik asbob-uskunalari, uya devorlari) amalga oshiriladi.

18. Preparatning 3 % li eritmasida akusherlik va jarrohlik asbob-uskunalarini sovuq dezinfeksiyalanadi.

19. Veterinariya nazorati ostidagi obyektlarini majburiy (navbatdagi va yakuniy) dezinfeksiyalash, qoʻzgʻatuvchilari quyidagi guruhlarga tegishli boʻlgan infeksiyalarda:

dezinfeksiyalash sifatini ichak tayoqchalari ajralishi bilan aniqlanuvchi, dezinfeksiyalovchi vositalarga nisbatan chidamsiz (1 guruh) 0,25% li eritma bilan 0,15 l/m² sarf hisobida va 60 minut ekspozitsiyada oʻtkaziladi;

dezinfeksiyalash sifatini stafilokokklar ajralishi bilan aniqlanuvchi, dezinfeksiyalovchi vositalarga nisbatan chidamli (2 guruh) 0,5% eritma bilan 0,15 l/m² sarf hisobida va 60 minut ekspozitsiyada oʻtkaziladi.

20. Sil va virusli infeksiyalardagi majburiy (navbatdagi va yakuniy) dezinfeksiyalash Dez-20 preparatining 2 % li eritmasi bilan 0,15 l/m² sarf hisobida va 60 minut ekspozitsiyada oʻtkaziladi.

21. Dezinfeksiyalashning barcha turlarida sepish orqali yoki gʻovaksimon materiallarni (boʻyalmagan yogʻoch, sement, rezina) artish orqali ishlov berishda preparat miqdorini 0,3 l/m² gacha oshirilib, eritma 15 minut oraliqda 2-marta surtiladi.

22. Dezinfeksiyalash yakunlangandan soʻng asboblarning xomashyo va tayyor mahsulot bilan bevosita muloqotda boʻladigan yuzalari preparat qoldiqlaridan tozalanadi. Boshqa holatlarda esa (inkubatsion tuxumlar, inkubatsion va chiqaruvchi shkaflar, xomashyo va tayyor mahsulot tegmaydigan yuzalar) yuvish talab etilmaydi.

Hayvonlar saqlanadigan binolarda ishlov oʻtkazilgandan soʻng xoʻraklar, suvxoʻraklar, jihozlar va hayvonlar tegadigan joylar yuviladi, bino shamollatiladi va quritiladi, shundan soʻnggina hayvonlar va ishchi xodimlar kiritiladi.

23. Inkubatsion tuxum sirtini profilaktika maqsadida zararsizlantirishda, hamda qoʻzgʻatuvchilari dezinfeksiyalovchi vositalarga nisbatan chidamlilikda ichak tayoqchalari va stafilokokklarga tenglashtirilgan infeksion kasalliklarda Dez-20 ning 0,25 % li eritmasi qoʻllaniladi.

Normal shakldagi toza, urilmagan, chaqilmagan va darz ketmagan, katakchalarga solingan tuxumlarni inkubatsiyalashdan oldin dezeritmali idishga 3—5 sekundga solinadi yoki gidropultdan (yoki boshqa purkagichdan) sepiladi, soʻngra xona haroratida 30—60 minut davomida quritiladi.

Tuxumlarni inkubatsiyalash davrida qoʻshimcha dezinfeksiyalash talab etilmaydi.

24. Dez-20 preparatining neytrallovchi vosita sifatida 0,01 % li Tvin-80 eritmasi yoki 0,1 % li sulfanolning sterillangan sutdagi eritmasidan foydalaniladi.

25. Preparat bilan barcha ishlovlar shaxsiy himoya vositalari yordamida (paxtadan kostyum yoki xalat, rezina qoʻlqoplar) oʻtkaziladi.

26. Vosita sepish usulida qoʻllanganda, qoʻshimcha ravishda nafas organlarini himoyalovchi vositalar — RPG-67 universal respiratori yoki RU-60 “B” patronli respirator va koʻzni himoyalovchi — germetik koʻzoynaklardan foydalaniladi.

27. Preparat bilan ishlashda ovqatlanish, suv ichish va chekish man etiladi. Ish tugagandan soʻng yuz-qoʻllarni sovunlab yuviladi, ogʻiz chayqaladi.

28. Preparat yoki eritma teriga tushganda, zararlangan joy sovunlab yuviladi, shilliq pardalarga va koʻzga tushganda esa darhol 1-2 minut davomida oqar suvda yaxshilab yuviladi.

29. Eritma oshqozonga tushganda jabrlanuvchiga 3-4 stakan iliq suv beriladi va adsorbentlar (faollashtirilgan toshkoʻmir) beriladi. Zaharlanish belgilari paydo boʻlganda vrach yordamiga murojaat etiladi.

30. Preparat ushbu Qoʻllanma talablariga muvofiq kelmagan taqdirda, uning qoʻllanilishi toʻxtatilib, bu haqida Oʻzbekiston veterinariya preparatlari davlat ilmiy nazorat laboratoriyasiga quyidagi manzil boʻyicha murojaat qilinadi: 100178, Toshkent sh., A.Yunusov koʻchasi, 1a uy. Tel./faks: 228-76-14, 229-30-47. E-mail: uzgnkl@rambler.ru. Bir vaqtning oʻzida laboratoriyaga preparatning laboratoriya bilan kelishilgan miqdordagi ochilmagan oʻramlari va preparatning qoʻllanmaga muvofiq kelmasligining toʻliq tavsifi joʻnatiladi.