Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 52 (I)-son), Oʻzbekiston Respublikasi “Davlat soliq xizmati toʻgʻrisida”gi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi, 1997-y., 9-son, 232-modda) 7-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 24-dekabrdagi PQ-1449-son “Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yilgi asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlari prognozi va Davlat budjeti parametrlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 52-son, 513-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladilar:

1. Yagona soliq toʻlovining eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan yagona soliq toʻlovini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 52 (I)-son), Oʻzbekiston Respublikasi “Davlat soliq xizmati toʻgʻrisida”gi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi, 1997-y., 9-son, 232-modda) 7-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 24-dekabrdagi PQ-1449-son “Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yilgi asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlari prognozi va Davlat budjeti parametrlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 52-son, 513-modda) muvofiq xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan yagona soliq toʻlovining (keyingi oʻrinlarda YST deb yuritiladi) eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan YSTni hisoblab chiqarish va toʻlash tartibini belgilaydi.

1. 2011-yilning 1-iyulidan boshlab YST toʻlovchilari YSTni Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksida belgilangan tartibda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori bilan tegishli yil uchun tasdiqlangan stavkalar boʻyicha, lekin eng kam miqdordan — egallab turgan yer maydonidan kelib chiqib, ushbu Nizomning 1-ilovasida koʻrsatilgan pasaytiruvchi koeffitsiyentlarni hisobga olgan holda hisoblab chiqarilgan yer soligʻining uch baravaridan kam boʻlmagan miqdorda toʻlaydilar.

2. Ushbu Nizom quyidagilarga tatbiq etilmaydi:

a) yagona soliq toʻlovini Yagona soliq toʻlovining bazaviy miqdori kiritilishi munosabati bilan chakana savdo korxonalari, xizmat koʻrsatish sohasidagi mikrofirmalar va kichik korxonalar tomonidan yagona soliq toʻlovini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2134, 2010-yil 18-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 33-son, 284-modda) muvofiq aynan shunday faoliyat turini amalga oshirayotgan yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan toʻlanadigan qatʼiy belgilangan soliq miqdoridan kam boʻlmagan miqdorda toʻlaydigan chakana savdo korxonalari, xizmat koʻrsatish sohasidagi mikrofirmalar va kichik korxonalarga;

b) quyidagi yuridik shaxslarga:

YST toʻlovchisi boʻlmaganlarga;

YST toʻlashdan toʻliq ozod etilish koʻrinishida imtiyozga ega boʻlganlarga;

ixtiyoriy tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganlarga nisbatan.

3. YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda yuridik shaxslar tomonidan mulk huquqi, egalik qilish huquqi, foydalanish huquqi yoki ijara huquqi asosida foydalaniladigan yer uchastkalari hisobga olinadi, bundan quyidagilar mustasno:

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 280-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq soliq solish obyekti sifatida qaralmaydigan yer uchastkalari;

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 282-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq soliq solinmaydigan yer uchastkalari;

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga asosan tenglik asosida diplomatik vakolatxonalarni joylashtirish uchun berilgan yer uchastkalari.

Yer uchastkasidan bir nechta yuridik shaxs birgalikda foydalanganda YSTning eng kam miqdori soliq toʻlovchi tomonidan foydalanilayotgan yer uchastkasi maydoniga toʻgʻri keluvchi ulushdan kelib chiqib hisoblab chiqarilgan yer soligʻi summasidan hisoblanadi.

Agar alohida bino bir nechta yuridik shaxs balansida turgan boʻlsa, YSTning eng kam miqdori soliq toʻlovchi balansida turgan xonalar maydoniga mutanosib ravishda hisoblab chiqarilgan yer soligʻi summasidan kelib chiqib hisoblanadi.

Agar yuridik shaxs tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun binoni yoki binoning bir qismini ijaraga olsa, YSTning eng kam miqdori mazkur yuridik shaxs tomonidan ijaraga olingan xonalar maydonidan kelib chiqib hisoblanadi. Agar yuridik shaxs koʻp qavatli binoning bir qismini ijaraga olsa, YSTning eng kam miqdori bino egallagan umumiy yer maydoni va mazkur yuridik shaxs tomonidan ijaraga olingan xonalarga toʻgʻri keluvchi ulushdan kelib chiqib hisoblanadi. Bunda mazkur yuridik shaxsga mazkur bandning soliq solinadigan bazadan Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 282-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq soliq solinmaydigan yer uchastkalarini chiqarib tashlash qismida amal qilishi tatbiq etilmaydi.

4. Ushbu Nizomning amal qilishi tatbiq etiladigan YST toʻlovchilari har yili 1-fevralgacha, 2011-yilda esa — 1-aprelgacha soliq boʻyicha hisobga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga ushbu Nizom 2-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha Maʼlumotnoma-yagona soliq toʻlovining eng kam miqdorining hisob-kitobini (keyingi oʻrinda Maʼlumotnoma deb yuritiladi) taqdim etadilar.

Ushbu Nizomning 1-bandida koʻrsatilgan YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni toʻlashga oʻtgan yuridik shaxslar yil mobaynida Maʼlumotnomani soliq boʻyicha hisobga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga hisobot davri uchun YST hisob-kitobini taqdim etish muddatlaridan kechiktirmay taqdim etadilar.

5. Qaysi yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqi, egalik qilish huquqi, foydalanish huquqi yoki ijara huquqi yil mobaynida soliq toʻlovchiga oʻtgan boʻlsa, oʻsha yer uchastkalari YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda yer uchastkalariga tegishli huquq vujudga kelganidan keyingi oydan eʼtiboran hisobga olinadi.

YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda yer uchastkasi maydonining kamaytirilishi yer uchastkasi maydoni kamaytirilgan oydan eʼtiboran hisobga olinadi.

Ijaraga olingan xonalar maydonining kattalashuvi (kamayishi) YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda ijaraga olingan xonalar maydoni kattalashuvi (kamayishi) sodir boʻlgan oydan boshlab hisobga olinadi.

Bunda yuridik shaxslar hisobot davri uchun YST hisob-kitobini taqdim etish muddatlaridan kechiktirmay soliq boʻyicha hisobga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga aniqlashtirilgan Maʼlumotnomani taqdim etadilar.

6. YSTning eng kam miqdori kiritilishini hisobga olgan holda YSTning toʻlanishi lozim boʻlgan summasini aniqlash uchun toʻlovchilar quyidagilarni hisoblab chiqaradilar:

YSTning eng kam miqdorini;

YSTning hisob-kitob summasini;

YSTning qoʻshimcha hisoblangan summasini.

7. YSTning eng kam miqdori quyidagicha hisoblab chiqariladi:

mikrofirma va kichik korxonalar tomonidan — har chorakda;

mikrofirma va kichik korxonalarga kirmaydigan korxonalar tomonidan — har oyda.

8. YSTning eng kam miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

EKMyast — YSTning eng kam miqdori;

S — yer soligʻi. Yer soligʻini hisoblab chiqarishda mazkur joy va yer toifasi uchun belgilangan eng kam stavkalar qoʻllaniladi.

Misol uchun, Toshkent shahrida — 1-zona uchun, Samarqand shahrida — 4-zona uchun, Xiva shahrida esa 3-zona uchun belgilangan yer soligʻi stavkalari qoʻllaniladi.

Yer soligʻi quyidagicha hisoblab chiqariladi:

mikrofirmalar va kichik korxonalar tomonidan — bir chorak hisobida (yer uchastkasi (ijaraga olingan xona) maydoni x belgilangan stavka) / 4);

mikrofirma va kichik korxonalarga kirmaydigan korxonalar tomonidan — bir oy hisobida (yer uchastkasi (ijaraga olingan xona) maydoni x belgilangan stavka) / 12);

K₁ — amalga oshirilayotgan faoliyat turidan kelib chiqib qoʻllaniladigan ushbu Nizomning 1-ilovasida koʻrsatilgan pasaytiruvchi koeffitsiyent;

K₂ — yuridik shaxsning joylashgan joyidan kelib chiqib qoʻllaniladigan ushbu Nizomning 1-ilovasida koʻrsatilgan pasaytiruvchi koeffitsiyent.

9. Hisoblangan YST summasini ushbu Nizomning 7 va 8-bandlariga muvofiq hisoblab chiqarilgan YST summasi bilan taqqoslash uchun YSTning hisob-kitob summasi butun korxona boʻyicha aniqlanadi.

YSTning hisob-kitob summasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

HSyast — YSTning hisob-kitob summasi;

SYaT — YST boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan imtiyozlar qoʻllanilmagan holdagi hisobot oyi (chorak) uchun soliq solinadigan yalpi tushum (Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasining 2007-yil 29-dekabrdagi 111, 2007-66-son “Soliq hisobotining shakllarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori (roʻyxat raqami 1760, 2008-yil 21-yanvar) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 3-4-son, 15-modda) bilan tasdiqlangan YST hisob-kitobining “040”-satri koʻrsatkichlari asosida);

S — YSTning belgilangan stavkasi.

YSTning hisob-kitob summasi butun korxona boʻyicha ushbu Nizomning 3-ilovasida keltirilgan shakldagi Maʼlumotnoma-hisob-kitob (keyingi oʻrinlarda Maʼlumotnoma-hisob-kitob deb yuritiladi) asosida aniqlanadi.

10. YSTning hisob-kitob summasi YSTning eng kam miqdori summasidan kam boʻlgan holdagina YST qoʻshimcha hisoblanadi. Bu holda YSTning eng kam miqdori summasining YST hisob-kitob summasidan ortgan qismiga YST hisob-kitobi boʻyicha hisoblangan YST summasi qoʻshimcha hisoblanadi.

Agar YST hisob-kitob summasi YSTning eng kam miqdoridan oshsa yoki unga teng boʻlsa, unda YST qoʻshimcha hisoblanmaydi va YST Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksida belgilangan tartibda toʻlanishi lozim, yaʼni YST hisob-kitobi boʻyicha hisoblangan summa toʻlanadi.

11. Agar hisobot davri yakuni boʻyicha korxonaning asosiy faoliyat turi xuddi shunday faoliyat turini amalga oshiruvchi yakka tartibdagi tadbirkorlar toʻlaydigan qatʼiy belgilangan soliq summasi miqdorida YSTning eng kam miqdori belgilangan chakana savdo yoki xizmatlar koʻrsatish boʻlsa, korxona YSTni Yagona soliq toʻlovining bazaviy miqdori kiritilishi munosabati bilan chakana savdo korxonalari, xizmat koʻrsatish sohasidagi mikrofirmalar va kichik korxonalar tomonidan yagona soliq toʻlovini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2134, 2010-yil 18-avgust) muvofiq toʻlaydi.

Bunda qoʻshimcha hisoblangan YST summasining oʻsib boruvchi yakuni oldingi hisobot davri uchun YST hisob-kitobi boʻyicha hisoblangan YSTning qoʻshimcha hisoblangan summasiga teng deb qabul qilinadi.

12. Yangi tashkil etilgan mikrofirma va kichik korxonalarga yagona soliq toʻlovini toʻlash muddatini kechiktirish huquqini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 1502, 2005-yil 2-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-y., 30-31-son, 240-modda) bilan belgilangan tartibda YSTni toʻlash muddatini kechiktirish huquqi berilgan yangi tashkil etilgan mikrofirma va kichik korxonalar qoʻshimcha hisoblangan YST summasini yagona soliq toʻlovining kechiktirilgan summalarini toʻlash bilan bir vaqtda toʻlaydilar.

13. Ushbu Nizom tatbiq etiladigan YST toʻlovchilari YST hisob-kitobiga ushbu Nizomning 9-bandida koʻrsatilgan Maʼlumotnoma-hisob-kitobni taqdim etadilar.

YST hisob-kitobiga taqdim etilgan Maʼlumotnoma-hisob-kitobdan kelib chiqqan holda quyidagi satrlar kiritiladi:

“170” — qoʻshimcha hisoblangan YST summasi. Ushbu summa Maʼlumotnoma-hisob-kitobning “070”-satridan oʻtkaziladi;

“180” — hisobot davri uchun toʻlanishi lozim. “180”-satrda YST hisob-kitobining “130”, “150” va “170”-satrlari yigʻindisi koʻrsatiladi.

14. YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni hisob-kitob qilishga doir shartli misollar ushbu Nizomning 4-ilovasida keltirilgan.

15. Soliq toʻlovchilar ushbu Nizomning talablarini hisobga olgan holda YSTni toʻgʻri hisoblab chiqarishga va qonun hujjatlariga muvofiq uni oʻz vaqtida toʻlashga javobgardirlar.

16. Davlat soliq xizmati organlari qonun hujjatlariga muvofiq YSTning toʻgʻri hisoblab chiqarilishi va toʻlanishi ustidan nazoratni amalga oshiradilar.

17. Ushbu Nizomda nazarda tutilgan YSTni hisoblab chiqarish tartibi buzilgan holatlar aniqlanganda davlat soliq xizmati organlari YSTning eng kam miqdoridan kelib chiqib, qonun hujjatlariga muvofiq penya hisoblagan holda, YSTni qoʻshimcha hisoblaydilar.

1-misol.

Yagona soliq toʻlovini toʻlovchi kichik korxona, asosiy faoliyat turi trikotaj mahsuloti ishlab chiqarish boʻlib, bir necha yer uchastkasiga ega, maʼmuriy, ishlab chiqarish va savdo (firma doʻkoni) yuritilishi uchun egallagan xonalari:

1-son uchastkasi (1 200 m² (0,12 ga) maydonga ega maʼmuriy bino) — Toshkent shahrining 7-zonasida joylashgan;

2-son uchastkasi (3 800 m² (0,38 ga) maydonga ega ishlab chiqarish xonalari) — Chirchiq shahrining 2-zonasida joylashgan;

3-son uchastkasi (1 500 m² (0,15 ga) maydonga ega firma doʻkoni) — Toshkent shahrining 6-zonasida joylashgan.

Oʻzi ishlab chiqargan tovarlarning erkin almashtiriladigan valyutada eksportning umumiy realizatsiyasi hajmidagi hissasi 50 %ni tashkil etadi.

Ushbu korxonaning 2011-yilning yanvar — sentyabr oylari uchun koʻrsatkichlari quyidagicha:

1 ga uchun belgilangan yer soligʻi stavkalari:

Yer soligʻini hisoblaganda ushbu hudud uchun belgilangan yer soligʻining eng kam stavkasi qoʻllanilishini hisobga olsak, u holda Toshkent shahrida joylashgan yer uchastkalariga 1-zonaga (1 ga uchun 7 852 606 soʻm) belgilangan yer soligʻi stavkasi boʻyicha, Chirchiq shahrida joylashgan yer uchastkalariga esa — 4-zonaga belgilangan yer soligʻi stavkasi (1 ga uchun 4 690 847 soʻm) boʻyicha yer soligʻi summasi hisoblanadi.

Asosiy faoliyat turi tovarlar ishlab chiqarish boʻlgan (sanoat sohasi) kichik korxonalarga, amalga oshirilayotgan faoliyat turiga nisbatan pasaytiruvchi koeffitsiyent belgilangan — 0,5 (K₁)

YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda yagona soliq toʻlovini toʻlash tartibi 2011-yilning 1-iyulidan kiritilishini hisobga olib, yagona soliq toʻlovining eng kam miqdorini uchinchi chorak (iyul — sentyabr) uchun hisoblab chiqamiz:

Belgilangan formulaga muvofiq butun korxona boʻyicha YSTni hisob-kitob summasi uchinchi chorak (iyul — sentyabr) uchun quyidagicha:

Yagona soliq toʻlovining hisob-kitob summasi (3 402 ming soʻm) yagona soliq toʻlovining eng kam miqdoridan ortganligi uchun (1 463,52 ming soʻm), yagona soliq toʻlovi qoʻshimcha hisoblanmaydi.

2-misol.

Oʻzining yoki ijaraga olingan omborxonalari mavjud boʻlmagan hamda mikrofirma va kichik korxonalar toifasiga kirmaydigan ulgurji savdo korxonasi tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun Toshkent shahrining 7-zonasida joylashgan koʻp qavatli binoda ofis xonalarini ijaraga olgan. Binoning egallagan umumiy maydoni — 5 000 m². Yuridik shaxsning ijaraga olgan xonasiga toʻgʻri keladigan ulushi — 0,3 ni tashkil etadi. Shunday qilib, yagona soliq toʻlovini eng kam miqdorini aniqlashda yer soligʻi 1 500 m² (0,15 ga) dan kelib chiqib hisoblanadi.

Ushbu korxonaning 2011-yilning yanvar — iyul oylari uchun koʻrsatkichlari quyidagicha:

1 ga uchun belgilangan yer soligʻi stavkalari:

Yer soligʻini hisoblaganda ushbu hudud uchun belgilangan yer soligʻining eng kam stavkasi qoʻllanilishini hisobga olsak, u holda yer soligʻi summasi yer soligʻining 1-zonaga (1 ga uchun 7 852 606 soʻm) belgilangan stavkasi boʻyicha hisoblanadi.

Ushbu ulgurji savdo korxonasi oʻzining yoki ijaraga olingan omborxonalari mavjud emasligini eʼtiborga olganda, asosiy faoliyat turi ulgurji savdo boʻlgan korxonalarga belgilangan, amalga oshirayotgan faoliyat turiga bogʻliq holda pasaytiruvchi koeffitsiyent (K₁), qoʻllanilmaydi.

YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda yagona soliq toʻlovini toʻlash tartibi 2011-yilning 1-iyulidan kiritilishini hisobga olib, yagona soliq toʻlovining eng kam miqdorini iyul oyi uchun hisoblab chiqamiz:

Belgilangan formulaga muvofiq butun korxona boʻyicha YSTni hisob-kitob summasi iyul oyi uchun quyidagicha:

Iyul oyi uchun YSTning qoʻshimcha hisoblangan summasi = 294,47 – 204,75 = 89,72 ming soʻmni tashkil etadi.

Shunday qilib, YSTning eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan toʻlanishi lozim boʻlgan YSTning butun korxona boʻyicha 2011-yilning 7 oyi uchun summasi 4 681,97 ming soʻmni (4 592,25 + 89,72) tashkil etadi.