Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-yil, 52 (I)-son), “Davlat soliq xizmati toʻgʻrisida”gi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, 9-son, 232-modda) 7-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 8-yanvardagi PQ-1257-son “Respublika soliq organlari tizimini yanada modernizatsiya qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 1-2-son, 4-modda) va 2010-yil 26-apreldagi PQ-1326-son “Dehqon bozorlari va savdo komplekslari faoliyatini tashkil qilishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 17-son, 131-modda) qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 28-iyuldagi 330-son “Nooziq-ovqat isteʼmol tovarlari bilan savdo qilishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2003-y., 14-son, 119-modda) qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarida bir martalik yigʻimlar, ijara toʻlovlari hamda koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq undirilishini tashkil etish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan 2000-yil 18-sentabrda 102, 2000-119-son bilan tasdiqlangan “Bozorlarda savdo qilish joyi berilganligi va koʻrsatilgan xizmatlar uchun bir martalik yigʻim toʻlanganligi toʻgʻrisidagi qatʼiy hisobotdagi pattalarni tayyorlash, ishlatish va hisobini yuritish tartibi toʻgʻrisida”gi Yoʻriqnoma (2000-yil 21-sentabr, roʻyxat raqami 971) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-yil, 52 (I)-son), “Davlat soliq xizmati toʻgʻrisida”gi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, 9-son, 232-modda) 7-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 8-yanvardagi PQ-1257-son “Respublika soliq organlari tizimini yanada modernizatsiya qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 1-2-son, 4-modda) va 2010-yil 26-apreldagi PQ-1326-son “Dehqon bozorlari va savdo komplekslari faoliyatini tashkil qilishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 17-son, 131-modda) qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 28-iyuldagi 330-son “Nooziq-ovqat isteʼmol tovarlari bilan savdo qilishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2003-y., 14-son, 119-modda) qaroriga muvofiq bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarida bir martalik yigʻimlar, ijara toʻlovlari hamda koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq undirilishini tashkil etish va nazorat qilish tartibini belgilaydi.

1. Ushbu Nizom bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallari hamda ularning hududida savdo faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslarga tatbiq etiladi.

2. Bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarining tushumlari va daromadlari quyidagilar:

bir martalik yigʻimlardan daromadlar;

ijara toʻlovlaridan daromadlar;

sotuvchilar va xaridorlarga xizmatlar koʻrsatishdan olingan daromadlar;

bozor maʼmuriyati (yoki uning savdo-xarid korxonalari) tomonidan amalga oshiriladigan qishloq xoʻjaligi tovarlarini tayyorlash, xarid qilish va sotishdan (dehqon bozorlari uchun) olingan daromadlar;

qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa tushumlar bozorlar daromadlarining manbalari hisoblanadi.

3. Bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarida bir martalik yigʻimlar, ijara toʻlovlari hamda koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan belgilangan stavkalar va taʼriflar boʻyicha hududiy moliya va soliq organlari bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan har yili belgilanadigan minimal miqdorlardan past boʻlmagan miqdorda undiriladi.

4. Bozorlarda tovarlar, buyumlar va qishloq xoʻjalik mahsulotlarini sotuvchi jismoniy shaxslar bir martalik yigʻimni toʻlaydilar.

Bir martalik yigʻim har bir sotish joyidan savdo qilingan har bir kun uchun yoki har bir tovar, buyum, chorva mol uchun undiriladi.

5. Bir martalik yigʻim toʻlovi toʻlovchilar tomonidan naqd pul yoki naqd pulsiz shaklda avtomatlashtirilgan bank tizimi orqali nazorat-kassa mashinalari yoki toʻlov terminalining chekini berish orqali amalga oshiriladi.

6. Bir martalik yigʻim toʻlanganligi toʻgʻrisida berilgan chekda bozor nomi, chek berilgan vaqti va sanasi, toʻlov nomi (bir martalik yigʻim toʻlovi), toʻlov summasi, joy raqami, sotiladigan tovar nomi, nazorat-kassa mashinasining yoki toʻlov terminalining raqami toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mavjud boʻlishi kerak.

7. Bir martalik yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi chek sotuvchida kunlik savdoning yakuniga qadar saqlanadi va uni boshqa shaxsga berish man etiladi.

8. Bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarining maʼmuriyati (bundan keyingi oʻrinlarda maʼmuriyat deb yuritiladi) tasarrufida boʻlgan binolar, inshootlar hamda boshqa mol-mulkdan va ularning xizmatlaridan belgilangan tartibda foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar ijara toʻlovlari va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlar toʻlovchilari hisoblanadi.

9. Binolar, inshootlar hamda boshqa mol-mulkni ijaraga berish faqat:

yuridik shaxslarga;

yakka tartibdagi tadbirkor sifatida davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisida guvohnomaga ega boʻlgan jismoniy shaxslarga tatbiq etiladi.

10. Ijara toʻlovlari undirilishi maʼmuriyat va ijarachi oʻrtasida qonun hujjatlariga muvofiq tuziladigan ijara shartnomasiga asosan amalga oshiriladi.

Ijara toʻlovi ijarachi tomonidan har oyning 25-sanasiga qadar bozor yoki savdo kompleksining hisob raqamiga toʻlanadi.

11. Bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarida koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlar xizmatlar koʻrsatish boshlangunga qadar, naqd pul yoki naqd pulsiz shaklda avtomatlashtirilgan bank tizimi orqali nazorat-kassa mashinalari yoki toʻlov terminalining chekini berish orqali undiriladi.

12. Sotuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

maʼmuriyatdan bozorning ish tartibi va rejimi boʻyicha zarur tushuntirishlar olish;

bozor maʼmuriyati tomonidan koʻrsatiladigan pulli xizmatlardan foydalanish;

oʻzlarining faoliyati nazorat organlari tomonidan tekshirilgan taqdirda maʼmuriyat xodimlarini taklif etish;

maʼmuriyatga bozor, savdo komplekslari va ularning filiallari faoliyatini yaxshilash boʻyicha takliflar kiritish.

13. Sotuvchilar bozor, savdo komplekslari va ularning filiallarida quyidagilarga majbur:

bozor, savdo komplekslari va ularning filiallarida savdo faoliyatini amalga oshirishda oʻz yonida shaxsini tasdiqlovchi hujjatga, bir martalik yigʻim toʻlanganligi toʻgʻrisidagi chekka, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hujjatlarga ega boʻlish;

tovarlar, buyumlar va qishloq xoʻjalik mahsulotlarini faqat maʼmuriyat tomonidan belgilangan joylarda sotish;

savdo oʻrinlarini toza va tartibli saqlash;

maʼmuriyat va nazorat qiluvchi organlarning qonuniy talablarini bajarish.

14. Savdo oʻrnini uchinchi shaxsga berish taqiqlanadi.

15. Maʼmuriyat quyidagi huquqlarga ega:

yuridik shaxslarga va yakka tartibdagi tadbirkorlarga bozor, savdo komplekslari va ularning filiallarida savdo faoliyatini amalga oshirish hamda xizmatlar koʻrsatish uchun shartnoma asosida savdo oʻrinlari berish;

dehqon bozorlarida jismoniy shaxslarga, ular tomonidan bir martalik yigʻim toʻlangan taqdirda yozma shartnomalar tuzmasdan savdo oʻrinlari berish;

shartnoma asosida qoʻshimcha xizmatlar koʻrsatish;

nazorat organlari vakillariga ular bozorlarda oʻz funksiyalarini amalga oshirayotganda hamrohlik qilish;

ijarachilar tomonidan bozor, savdo komplekslari va ularning filiallarida savdo faoliyatini amalga oshirishga belgilangan talablar takroran buzilishi hollari hujjatli tarzda tasdiqlangan taqdirda ular bilan turgʻun obyektlarni ijaraga berish, savdo oʻrinlari taqdim etish yuzasidan tuzilgan shartnomalarni muddatidan oldin bekor qilish.

16. Maʼmuriyat quyidagilarga majbur:

sotuvchilarni dehqon bozorlarida qatʼiy belgilangan savdo oʻrinlarida joylashtirish;

bir martalik yigʻimlar, ijara uchun va koʻrsatiladigan xizmatlar toʻlovlarni undirishning belgilangan tartiblariga rioya qilish;

maʼmuriyat tomonidan undiriladigan bir martalik yigʻim, ijara toʻlovi miqdorlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek koʻrsatiladigan xizmatlar roʻyxati va qiymatini bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallariga kiriladigan barcha joylarga osib qoʻyish;

100 ta va undan koʻproq turgʻun savdo nuqtalari hamda savdo oʻrinlariga ega boʻlgan bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarida bir martalik yigʻim, ijara haqi toʻlovlari, koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarni faqat avtomatlashtirilgan tarzda bank tizimi orqali undirilishini joriy qilish;

bir martalik yigʻimlar, ijara va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarning oʻz vaqtida toʻlanishi yuzasidan doimiy nazorat oʻrnatilishini taʼminlash;

bir martalik yigʻim, ijara toʻlovi va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlangan naqd pul tushumlarini xizmat koʻrsatuvchi bankka oʻz vaqtida inkassatsiya qilinishini taʼminlash;

savdo joylari mavjud boʻlganda, sotuvchilarni ular bilan toʻliq taʼminlash;

mahalliy budjet va budjetdan tashqari davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlarni oʻz vaqtida ajratishni taʼminlash.

17. Bir martalik yigʻimlar, ijara toʻlovlari va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarning undirilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining bozorlar va savdo komplekslari faoliyatini nazorat qilish bosh boshqarmasi hududiy boʻlimlari tomonidan amalga oshiriladi.

18. Maʼmuriyat har kuni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining bozorlar va savdo komplekslari faoliyatini nazorat qilish Bosh boshqarmasi hududiy boʻlimining biriktirilgan xodimi bilan birgalikda, savdo oʻrinlarini haqiqatda toʻldirilishi, bir martalik yigʻim, ijara toʻlovlari va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarning tushumi hisobini olib boradi.

19. Bir martalik yigʻim, ijara toʻlovini undirish, shuningdek aholi bilan naqd pul hisob-kitoblarini amalga oshirishda avtomatlashtirilgan bank tizimi hamda nazorat-kassa mashinalari va toʻlov terminallarining ishlatilishining hisobini toʻliq yuritilishi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi Bozorlar va savdo komplekslari faoliyatini nazorat qilish bosh boshqarmasining hududiy boʻlimlari xodimlari aniq bir bozor, savdo kompleksi va ularning filiallariga tegishli buyruq bilan biriktiriladilar.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi bozorlar va savdo komplekslari faoliyatini nazorat qilish bosh boshqarmasining hududiy boʻlimlarining biriktirilgan xodimi maʼmuriyat xodimi bilan birgalikda har kuni quyidagilarni amalga oshiradi:

kuzatish va sanash orqali savdo oʻrinlarining haqiqatdagi toʻldirilganligi yuzasidan hisob olib boradi. Hisobga olish natijasiga koʻra, savdo oʻrinlari haqiqatda toʻldirilganligini hamda tushum va toʻlovlar boʻyicha maʼlumotnoma tayyorlab, ushbu Nizomga ilovaga muvofiq oʻtkazilgan hisobga olish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumot toʻldiradi. Maʼlumotnoma va oʻtkazilgan hisobga olish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumot maʼmuriyat tomonidan imzolanganidan keyin, unga imzolangan maʼlumotnoma va oʻtkazilgan hisobga olish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotning nusxasini taqdim etadi.

maʼmuriyat tomonidan bir martalik yigʻim, ijara toʻlovi va boshqa toʻlovlarni bank orqali undirishning avtomatlashtirilgan tizimi qoʻllanilishini oʻrganadi;

bozor, savdo komplekslari va ularning filiallarida savdo oʻrinlarining haqiqatdagi toʻldirilganligini bozorlar daromadlari manbalari kesimida avtomatlashtirilgan bank tizimi orqali undirilgan tushumlarga mos kelishini tahlil etadi.

20. Oʻtkazilgan hisobga olish natijasiga koʻra tuzilgan maʼlumotnomalar maxsus kitobga qayd etiladi va alohida ish jildiga tikiladi, ulardagi mavjud boʻlgan maʼlumotlar tahlil qilinadi va umumlashtiriladi.

Tahlil maʼlumotlaridan bozorlar va savdo komplekslarining daromadlari (manbalar kesimida) toʻgʻrisida elektron baza yaratish va yuritishda, shuningdek bozorlar, savdo komplekslari va ularning filiallarida qisqa muddatli tekshirishlarni oʻtkazishda foydalaniladi.

21. Maʼmuriyat tomonidan bir martalik yigʻimlar, ijara toʻlovlari va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq undirilishini taʼminlamaslik, shuningdek oʻzi yetishtirgan qishloq xoʻjalik mahsulotlarini sotish hollaridan tashqari, belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtmagan shaxslarga savdo oʻrinlari berilganligi holatlarida, maʼmuriyatning rahbar va boshqa masʼul xodimlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.

22. Bir martalik yigʻimlar va ijara toʻlovlarini toʻlamasdan faoliyat yuritayotgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.