O‘zbekistonda demokratik huquqiy davlat, rivojlangan bozor iqtisodiyotiga ega bo‘lgan ochiq fuqarolik jamiyati barpo etish yo‘lidagi eng muhim vazifa mustaqil, barqaror, aholining keng qatlamlari tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan va xalq orasida chuqur ildizlari bo‘lgan fuqarolik jamiyatining turli xil institutlarini yaratish va rivojlantirishdan iboratdir.

Fuqarolik jamiyati institutlari — fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari (mahalla), partiyalar, harakatlar, kasaba uyushmalari, jamoat birlashmalari va fondlari, nodavlat notijorat tashkilotlar (NNT) — fuqarolik jamiyatining asosini tashkil etadi, uning mohiyatini belgilaydi. Ular jamiyat a’zolarining fuqarolik faolligi, milliy o‘zligini anglashi, siyosiy madaniyati va yuksak ma’naviyatining o‘sishiga, ularda qadr-qimmat tuyg‘usini, mustaqil fikrlash, o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarish, o‘z kelajagini o‘z qo‘llari bilan qurish istagini tarbiyalashga ko‘maklashishga qaratilgan.

Demokratik qadriyatlarni, insonlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish fuqarolik jamiyati institutlari faoliyatining eng muhim yo‘nalishiga aylanishi kerak. Nodavlat va jamoat tashkilotlarining rivojlangan tuzilmasi jamiyatda manfaatlar muvozanatini ta’minlash va qo‘llab-quvvatlashga, siyosiy va ijtimoiy sohada davlat tuzilmalariga qarama-qarshi turishga qaratilgan. Fuqarolik institutlari jamiyatda qaror topib va obro‘-e’tibori mustahkamlanib borgani sayin davlat va hokimiyat tuzilmalari faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning muhim vositasiga aylanib borishi lozim.

Fuqarolik jamiyati institutlari mustaqil, erkin ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda ijtimoiy fikr va ijtimoiy ongni nafaqat ifoda etishi, balki shakllantirishi lozim. Odamlar ongida demokratik qadriyatlarni mustahkamlamasdan turib, demokratiya o‘z-o‘zidan yoki chetdan qilingan harakatlar bilan rivojlana olmaydi. Bu ayniqsa, xalq deputatlari tuman Kengashlaridan tortib, qonun chiqaruvchi hokimiyatning oliy organi bo‘lgan davlat hokimiyati vakillik organlariga saylovlarga tayyorgarlik ko‘rish va ularni o‘tkazish nuqtai nazaridan muhimdir.

Nodavlat notijorat tashkilotlari fuqarolik jamiyati institutlarining muhim tarkibiy qismiga aylanmoqda. Har xil nodavlat notijorat tashkilotlarini tashkil etish birdan bir maqsad emas. Ular fuqarolik jamiyati institutlarini, shu jumladan ko‘p asrlar davomida shakllangan institutlarni rivojlantirishga, ularning aholiga ta’sirini kuchaytirish va kengaytirishga, ko‘p asrlik ma’naviy-axloqiy negizlarni, bag‘rikenglik va dinlararo totuvlik g‘oyalarini mustahkamlashga ko‘maklashishi lozim.

Mamlakatimizni demokratik yangilash va modernizatsiya qilish borasida amalga oshirilayotgan islohotlar jarayonida fuqarolik jamiyati institutlarini shakllantirishning tashkiliy-huquqiy, moddiy shart-sharoitlarini yaratishga qaratilgan qator chora-tadbirlar amalga oshirildi. Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, jamoat birlashmalari va fondlari, kasaba uyushmalari, ularning huquqlari va faoliyatining kafolatlari to‘g‘risida qonunlar qabul qilindi. Ommaviy axborot vositalari, jurnalistning kasbiy faoliyatini himoya qilish, axborot olish kafolatlari va erkinligi to‘g‘risidagi va boshqa ko‘plab qonunlarning qabul qilinishi katta ijtimoiy-siyosiy ahamiyatga ega bo‘ldi. O‘zbekistonda Jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh etish va modernizatsiya qilish maqsad va vazifalarini amalga oshirish bo‘yicha qabul qilingan, xususan, kuchli fuqarolik jamiyatini yanada rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlarni nazarda tutuvchi dastur amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, jamiyat hayoti, mamlakat davlat qurilishini demokratlashtirish jarayonida fuqarolik jamiyati institutlarining roli va ahamiyatini yanada kuchaytirish ularning faoliyatini moddiy va moliyaviy qo‘llab-quvvatlashga, haqiqiy mustaqilligini ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar va mexanizmlarni ishlab chiqish va amalga oshirishni taqozo etmoqda. Faqatgina erkin, mustaqil, yetarli moliyaviy resurslarga va mustaqil moliyalashtirish manbalariga ega bo‘lgan fuqarolik institutlari o‘zlariga yuklatilgan vazifalarni samarali bajarishlari mumkin.

Mustaqil, barqaror, aholining turli qatlamlari tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan fuqarolik institutlarini shakllantirishga ko‘maklashish, ularning ijtimoiy ahamiyatga molik muammolarni hal etishdagi rolini kuchaytirish, fuqarolarning ijtimoiy-siyosiy, sotsial va ishchanlik faolligini oshirish maqsadida:

1. Fuqarolik jamiyati institutlarini, shu jumladan, nodavlat notijorat tashkilotlarini rivojlantirish va ularning faoliyati ko‘lamini kengaytirishni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh etish va modernizatsiya qilish jarayonlarini chuqurlashtirish ishidagi eng muhim vazifa deb hisoblansin.

Vazirliklar va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari zimmasiga fuqarolik jamiyati institutlarining fuqarolar huquqlari, manfaatlarini himoya qilish va farovonligini oshirishga, mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy rivojlantirishga qaratilgan faoliyatiga har tomonlama ko‘maklashish va qo‘llab-quvvatlash majburiyati yuklansin.

2. O‘zbekiston nodavlat notijorat tashkilotlari milliy assotsiatsiyasining (O‘zNNTMA) assotsiatsiya tarkibida uning dasturiy maqsadlar va ustav vazifalari doirasida amalga oshiriladigan faoliyatini moliyalashtirish uchun tashkil etiladigan Nodavlat notijorat tashkilotlarini qo‘llab-quvvatlash fondini (keyingi o‘rinlarda — Fond) tashkil etish to‘g‘risidagi taklifiga rozilik berilsin.

3. Quyidagilar Fondning asosiy vazifalari hisoblanishi ma’lumot uchun qabul qilinsin:

zarur moddiy resurslar va moliyaviy mablag‘larni to‘plash, shu jumladan fuqarolik jamiyati institutlarini va, eng avvalo, aholi tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan, respublika fuqarolarining u yoki bu manfaatlarini qondirish va himoya qilish bo‘yicha o‘z oldida turgan vazifalarni mustaqil hal etadigan mustaqil nodavlat notijorat tashkilotlarini rivojlantirishni rag‘batlantirish uchun mo‘ljallangan mahalliy, xorijiy, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlarini jalb etish;

eng muhim gumanitar, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa ijtimoiy ahamiyatga molik muammolar va vazifalarni hal etishda fuqarolarning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirishga, fuqarolik jamiyati institutlarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan NNTlarining loyihalari va dasturlarini moliyalashtirish;

NNTning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, ularga huquqiy, maslahat, tashkiliy, texnik va boshqa yordam ko‘rsatish, NNT, fuqarolik jamiyati institutlari faoliyatini rivojlantirish masalalari bo‘yicha tadbirlar (konferensiyalar, seminarlar, treninglar va boshqalar) o‘tkazish bilan bog‘liq loyihalar va dasturlarni amalga oshirishda moliyaviy ko‘maklashish.

4. Quyidagilar Fond mablag‘larini shakllantirish manbalari etib belgilansin:

muassis — O‘zNNTMAning pul badallari, Fond, shuningdek uning oldida turgan vazifalarni hal etish maqsadida u ta’sis etgan korxonalar va tashkilotlar faoliyatidan olingan daromadlar;

xorijiy mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari va beg‘araz yordami;

yuridik va jismoniy shaxslarning — O‘zbekiston Respublikasi rezidentlarining ham, norezidentlarining ham ixtiyoriy homiylik badallari, qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mablag‘lar.

5. Vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlarga Fondga, shuningdek, Nodavlat notijorat tashkilotlari milliy assotsiatsiyasiga ularning ustavdagi vazifalarini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan har tomonlama moliyaviy, moddiy-texnik va boshqa yordam ko‘rsatish tavsiya etilsin.

Davlat va jamoat tashkilotlari tomonidan Fondni moliyaviy va tashkiliy jihatdan qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risidagi tashabbus ilovaga muvofiq ma’qullansin.

7. Toshkent shahar hokimligi bir hafta muddatda O‘zNNTMA va Fondni bepul asosda Movarounnahr ko‘chasi, 14-uy manzili bo‘yicha joylashtirsin.

8. O‘zbekiston matbuot va axborot agentligiga, O‘zbekiston Teleradiokompaniyasiga, O‘zbekiston Milliy axborot agentligiga, boshqa ommaviy axborot vositalariga O‘zNNTMA va Fond faoliyatini keng yoritish, NNT faoliyatini rivojlantirishdagi ijobiy ish tajribasini targ‘ib qilish, shuningdek O‘zNNTMA va Fondning faol homiylarini axborot bilan, shu jumladan reklama bilan ta’minlash tavsiya etilsin.

9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari R.S. Azimov va Bosh vazir o‘rinbosari R.S. Qosimov zimmasiga yuklansin.