Ota-onasining qarovisiz qolgan bolalarning manfaatlarini har tomonlama taʼminlash, voyaga yetmagan bolalarning huquqlarini himoya qilishga doir qonun hujjatlarini takomillashtirish maqsadida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 16-apreldagi “Voyaga yetmagan shaxslarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-153-sonli Qonunining 5-moddasini bajarish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Vasiylik va homiylik organiga ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish tartibi haqidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi, Respublika “Mahalla” xayriya jamgʻarmasi, Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi hamda Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi bilan birgalikda bir oy muddatda aholi oʻrtasida vasiylik va homiylik organiga ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish tartibining ushbu qaror bilan tasdiqlangan talablari haqida tushuntirish ishlari oʻtkazilishini tashkil etsinlar.

3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Qosimov zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom vasiylik va homiylik organiga ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni bolalar amalda yashayotgan joydagi Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi hududiy boʻlimlari huzuridagi vasiylik va homiylik organiga (keyingi oʻrinlarda vasiylik va homiylik organi deb ataladi) taqdim etish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomga muvofiq ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar vasiylik va homiylik organlariga:

ota-onasi vafot etganda yoki sud tomonidan vafot etgan deb eʼlon qilinganda;

ota-onasi ota-onalik huquqlaridan mahrum boʻlganda yoki ularning ota-onalik huquqlari cheklanganda;

ota-onasi sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb eʼtirof etilganda;

ota-onasi ikki oydan ortiq kasal boʻlib, oqibatda ota-onalik huquqini bajara olmaganda;

ota-onasi olti oydan ortiq boʻlmaganda, bola ular tomonidan olti oydan ortiq muddatga qarindoshlarining yoki boshqa yaqin kishilarining vasiyligida yoki homiyligida va nazoratida qoldirilganda;

ota-ona yashash joyida olti oydan kam muddatga vaqtincha boʻlmaganda, basharti bola ular tomonidan qarindoshlarining yoki boshqa yaqin kishilarining vasiyligida yoki homiyligida va nazoratida qoldirilgan boʻlib, agar bu bolaning manfaatlari uchun zarur boʻlsa;

ota-onasi bolalarni tarbiyalashdan yoki ularning huquq va manfaatlarini himoya qilishdan bosh tortganda;

ota-onasi bolalarini tarbiya muassasalaridan, davolash muassasalaridan, aholini ijtimoiy muhofaza qilish muassasalaridan va shunga oʻxshash muassasalardan olishni rad etganda taqdim etiladi.

Maʼlumotlar, shuningdek ota-onasi nomaʼlum boʻlgan yoxud ular sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb eʼtirof etilgan, ota-ona tarbiyasida boʻlishi bolaning manfaatlariga zid boʻlgan, ularning hayoti va sogʻligʻiga xavf tugʻdirilgan, bolalar odam savdosi qurboni boʻlgan hollarda, shuningdek ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan boshqa hollarda ham taqdim etiladi.

3. Vasiylik va homiylik organi ota-onasining qarovisiz qolgan bolalarni aniqlaydi va ularning hisobini yuritadi.

4. Ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar vasiylik va homiylik organiga:

bolaning qarindoshlari;

fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari raislari;

fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) organlarining mansabdor shaxslari (fuqarolarning oʻlimini roʻyxatdan oʻtkazishda ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar mavjudligi maʼlum boʻlganda, shuningdek boshqa hollarda);

sudlar (fuqaroni muomalaga layoqatsiz deb eʼtirof etish toʻgʻrisida, uni vafot etgan deb eʼlon qilish toʻgʻrisida qarorlar chiqarilganda, qaramogʻida voyaga yetmagan bolalar mavjud boʻlgan shaxslarni qamoqqa olishda yoki ozodlikdan mahrum etishda, shuningdek bolalar ota-onasining qarovisiz qolgan boshqa hollarda);

muassasalar (maktabgacha taʼlim tashkilotlari, umumtaʼlim muassasalari, davolash muassasalari, aholini ijtimoiy muhofaza qilish muassasalari va boshqa muassasalar), jamoat birlashmalarining mansabdor shaxslari;

bolalarning ota-onasining qarovisiz qolganligi toʻgʻrisida ularga maʼlum boʻlgan fuqarolar tomonidan taqdim etiladi.

5. Bolalar ota-onasining qarovisiz qolganligining sabablari har bir ota-onaga nisbatan yakka tartibda aniqlanadi.

6. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari vasiylik va homiylik organiga ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar, shuningdek ota-onasi olti oydan ortiq boʻlmagan hamda ularning tarbiyasi va taʼminotida qatnashmayotgan, ota-onaning eʼtibori va gʻamxoʻrligi namoyon boʻlmayotgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni beradi.

7. Bolalarning ota-onasining qarovisiz qolishi holati fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan “Mahalla posboni” jamoat tuzilmasi aʼzolarining, shuningdek yaqin atrofdagi uylarda yashaydigan fuqarolarning xabariga koʻra aniqlanadi.

8. Ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar aniqlangan taqdirda har bir bolaga nisbatan alohida dalolatnoma tuziladi.

Dalolatnoma ikki qoʻshni ishtirokida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakili tomonidan tuziladi. Dalolatnoma fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi raisi tomonidan imzolanadi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarida tuziladigan dalolatnoma namunasi belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

9. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi raisi ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar aniqlangan kundan boshlab yetti kun mobaynida vasiylik va homiylik organiga ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar aniqlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni dalolatnomani ilova qilgan holda maʼlum qiladi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi raisi ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar aniqlangandan keyin tegishli qaror qabul qilingunga qadar, bolalarning ota-onalarini yoki bolaning oilasi bilan doʻstona aloqalarda boʻlgan shaxslarni, bolalarni ushbu oilalarga vaqtincha joylashtirish uchun bolalarni zarur tarzda parvarish qilish toʻgʻrisida ulardan tilxat olgan holda, aniqlash chora-tadbirlarini koʻradi.

10. Ichki ishlar organlarining mansabdor shaxslari (Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlarda — profilaktika inspektorlari, Toshkent shahrida esa — voyaga yetmaganlar va yoshlar oʻrtasida huquqbuzarlikning profilaktikasi inspektorlari) ota-onasining qarovisiz qolgan bolalarni aniqlashda va ularni voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam berish markazlariga vaqtincha joylashtirishda, joylashtirish shakli aniqlanganda esa — bolalarga ular boradigan punktgacha hamrohlik qilishda vasiylik va homiylik organlariga yordam beradilar.

11. Ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar aniqlanganligi toʻgʻrisidagi dalolatnoma tuman (hududida ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar aniqlangan shahar) ichki ishlar organining mansabdor shaxsi tomonidan tuziladi va uning boshligʻi tomonidan tasdiqlanadi.

Ichki ishlar organlari tomonidan tuziladigan dalolatnoma namunasi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan belgilangan tartibda ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

12. Ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar ularning shaxsi aniqlangunga va zarur hujjatlar rasmiylashtirilgunga qadar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda vaqtincha voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish markaziga qabul qilinadi hamda yetti kun mobaynida tegishli maʼlumotlar ichki ishlar organlari tomonidan bolalar yashaydigan hududdagi tuman (shahar) vasiylik va homiylik organiga taqdim etiladi.

13. Qaramogʻida voyaga yetmagan bolalar boʻlgan shaxslarga nisbatan sudlar tomonidan ota-onalik huquqidan mahrum qilish toʻgʻrisida, fuqaroni huquqiy muomalaga layoqatsiz deb eʼtirof etish, qamoqqa olish shaklida oldini olish chorasini qoʻllash, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda hamda koʻrib chiqiladigan boshqa holatlarda ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yetti kun mobaynida sudning qarori yuborilgan holda vasiylik va homiylik organlariga maʼlum qilinadi. Sudning qaroriga sudning qarori qonuniy kuchga kirganligi toʻgʻrisidagi imzo va sudning muhri bilan tasdiqlangan maʼlumotnoma ilova qilinadi.

14. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida, umumtaʼlim muassasalarida ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar aniqlangan taqdirda ushbu muassasalar rahbarlari dalolatnoma tuzishlari shart. Dalolatnomaga bolaga tegishli ushbu muassasadagi mavjud hujjatlar ilova qilinadi va yetti kun mobaynida bolaning yashash joyidagi tuman (shahar) vasiylik va homiylik organiga taqdim etiladi.

15. Bolaning sogʻliqni saqlash muassasalarida (kasalxonalar va tugʻruqxonalarda) qoldirilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnoma, agar ona bolani qoldirib ketgan va ona toʻgʻrisida zarur maʼlumotlar mavjud boʻlmagan taqdirda (pasport, tugʻilganlik haqidagi guvohnoma va hokazolar taqdim etilmaganda) tuziladi. Dalolatnoma sogʻliqni saqlash muassasasining mansabdor shaxslari tomonidan tuziladi va ushbu muassasa rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

Sogʻliqni saqlash muassasalarida tuziladigan dalolatnoma namunasi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

16. Sogʻliqni saqlash muassasalarida bola qoldirib ketilganligi toʻgʻrisida tuzilgan dalolatnoma yetti kun mobaynida sogʻliqni saqlash muassasasi joylashgan joydagi vasiylik va homiylik organiga beriladi.

17. Agar oʻlimni roʻyxatdan oʻtkazishda yoki vafot etgan deb eʼlon qilishda ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar mavjudligi maʼlum boʻlib qolsa, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) organlari mudirlari yetti kun mobaynida ushbu maʼlumotlarni vasiylik va homiylik hududiy organiga taqdim etadilar.

18. Tegishli maʼlumotlarni olgandan keyin vasiylik va homiylik organlari Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq ish koʻradi.

19. Ota-onasining qarovisiz qolgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etmaganlik yoki qasddan yolgʻon maʼlumotlar taqdim etganlik uchun mansabdor shaxslar qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.