“Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”, “Kredit uyushmalari toʻgʻrisida”, “Mikrokredit tashkilotlari toʻgʻrisida”, “Mikromoliyalash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “2010-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida mikromoliyalashtirishni rivojlantirish dasturi toʻgʻrisida”gi 2007-yil 8-iyundagi 114-sonli qaroriga muvofiq Markaziy bank Boshqaruvi qaror qiladi:

1. Mikrokreditbank orqali mikromoliyalashtirish uchun jalb etilgan grant va kreditlarni kredit uyushmalari va mikrokredit tashkilotlari oʻrtasida tanlov asosida taqsimlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgach kuchga kiradi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”, “Kredit uyushmalari toʻgʻrisida”, “Mikrokredit tashkilotlari toʻgʻrisida”, “Mikromoliyalash toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “2010-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida mikromoliyalashtirishni rivojlantirish dasturi toʻgʻrisida” 2007-yil 8-iyundagi 114-sonli qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan boʻlib, Mikrokreditbank orqali mikromoliyalashtirish uchun jalb etilgan grant va kreditlarni kredit uyushmalari va mikrokredit tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda — nobank kredit tashkiloti) oʻrtasida tanlov asosida taqsimlashning yagona tartibini belgilaydi.

1. Mikromoliyalashtirish uchun Mikrokreditbank tomonidan jalb qilingan grant va kreditlar qayta moliyalashtirish uchun respublikada faoliyat yuritayotgan nobank kredit tashkilotiga tanlov asosida ajratiladi.

Mikrokreditbank tomonidan mikromoliyalashtirish maqsadida jalb qilinadigan grant va kreditlar (keyingi oʻrinlarda — Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari) hisobidan nobank kredit tashkiloti orqali qayta moliyalashtirish milliy valyutada amalga oshiriladi.

2. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari nobank kredit tashkiloti tomonidan mikroqarz, mikrokredit va mikrolizing shakllarida muddatlilik, qaytarishlik, toʻlovlilik, taʼminlanganlik va maqsadlilik tamoyillari asosida beriladi.

3. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari hisobidan nobank kredit tashkiloti tomonidan quyidagi maqsadlarni koʻzda tutuvchi tadbirkorlik faoliyatini moliyalashtirishga ruxsat beriladi:

dehqon va fermer xoʻjaliklarining oʻz ishlab chiqarishini rivojlantirish va kengaytirishga, shu jumladan, qishloq xoʻjaligi texnikasini sotib olishga, fermerlik inshootlarini qurishga, chorva mollari, yosh chorva mollari, parranda, yem-xashak va omuxta yem, veterinariya dori-darmonlari, oʻsimliklarni kimyoviy himoya qilish vositalari, mineral oʻgʻit sotib olishga, urugʻlik, koʻchatlar sotib olishga;

xomashyo va materiallarni birlamchi qayta ishlashga;

mini-uskunalar, mehnat qurollari, xomashyo, yarim fabrikatlar, furnitura sotib olishga;

xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼati buyumlarini ishlab chiqarishga;

hunarmandchilik va uy mehnatini rivojlantirishga;

servis sohasi, shu jumladan, aholiga maishiy xizmat koʻrsatishni rivojlantirishga;

sogʻliqni saqlashni rivojlantirishga;

sayyohlik industriyasini rivojlantirishga;

kichik koʻlamli, koʻp mehnat talab qiladigan ishlab chiqarishni tashkil etishga;

qishloq xoʻjalik mahsulotlarini ishlab chiqarish va tub (chuqur) qayta ishlashga;

mahalliy sanoatni rivojlantirishga;

qurilish va qurilish materiallari industriyasiga;

eksportga yoʻnaltirilgan va import oʻrnini bosadigan ishlab chiqarishlarni, ayniqsa qishloq joylarida ustuvor ravishda yaratishga;

xalq isteʼmoli tovarlari ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohasi bilan bogʻliq boʻlgan boshqa tadbirkorlik faoliyati turlariga yoʻnaltiriladi.

4. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari dastlabki sarmoyani shakllantirishga kreditlar shaklida mikrofirmalar, kichik korxonalar, dehqon xoʻjaliklari (yuridik shaxs maqomiga ega) va fermer xoʻjaliklarining faoliyatini boshlash uchun aylanma mablagʻlarni shakllantirishga, investitsiya loyihasining texnik-iqtisodiy asoslanishini ishlab chiqishga, asbob-uskunalar sotib olish uchun ham beriladi.

5. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari hisobidan kreditlarni quyidagi maqsadlarga berish mumkin emas:

ilgari olingan kreditlarni yoki har qanday boshqa qarzlarni qaytarishga;

tamaki va alkogolli ichimliklar ishlab chiqarishga;

maʼmuriy xarajatlarni toʻlashga, shu jumladan, xizmat avtomobillarini taʼmirlashga;

idora uchun mebel sotib olishga, uyali telefon, peydjyerlar sotib olishga, aloqa xizmatlari uchun toʻlovga.

6. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari bir ish oʻrnini yaratishga kredit mablagʻlaridan foydalanishning samaradorligidan kelib chiqqan holda tanlov asosida kredit uyushmalari va mikrokredit tashkilotlari oʻrtasida qayta moliyalashtirish maqsadida taqsimlanadi.

7. Nobank kredit tashkilotiga kredit resurslarini taqsimlash tanlov asosida quyidagi hollarda amalga oshirilishi mumkin:

nobank kredit tashkiloti roʻyxatga olingan kundan boshlab kamida ikki yil davomida oʻz faoliyatini amalga oshirgan boʻlishi;

Markaziy bank tomonidan oʻrnatilgan iqtisodiy meʼyorlarga amal qilayotgan boʻlishi;

muddati oʻtgan kreditlar summasi oxirgi olti oy davomida nobank kredit tashkilotining kredit portfeli hajmining 5 foizidan yuqori boʻlmasligi;

nobank kredit tashkilotining kapitali ustav fondi, tekinga olingan mulklarni chegirgandan soʻng oxirgi olti oy davomida nobank kredit tashkiloti aktivlarining kamida 5 foizini tashkil etishi.

9. Nobank kredit tashkiloti tomonidan mikromoliyalashtirish maqsadida Mikrokreditbankdan jalb qilingan kreditlar va ular boʻyicha hisoblangan foizlar shartnomada koʻrsatilgan muddatlarda Mikrokreditbankka qaytarilishi shart.

10. Mikrokreditbank ajratilgan mikromoliyalashtirish mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishini nazorat qilish maqsadida nobank kredit tashkilotining oʻzida kredit yigʻmajildlarini oʻrganish yoʻli bilan hamda ularning vakili bilan birgalikda, joylarga chiqqan holda, tekshirish huquqiga ega.

11. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari nobank kredit tashkilotiga Mikrokreditbankning marjasi qoʻshib hisoblanadigan foiz stavkasi asosida ajratiladi.

12. Kredit liniyalarini ochish uchun Mikrokreditbank bilan nobank kredit tashkiloti oʻrtasida kredit shartnomasi tuziladi. Kredit shartnomasida ochiladigan kredit liniyasiga xizmat koʻrsatishning quyidagi asosiy shartlari belgilanadi:

kredit liniyasi summasi;

kredit liniyasi hisobiga mablagʻlarni ajratishning muddatlari;

foiz stavkasi;

kredit liniyasi mablagʻlarini nobank kredit tashkiloti tomonidan maqsadli ishlatilishi ustidan monitoringni amalga oshirish tartibi.

13. Mikrokreditbank bir yoki bir nechta nobank kredit tashkiloti bilan kredit liniyasini ochish toʻgʻrisida shartnoma tuzish huquqiga ega.

14. Mikrokreditbank tomonidan nobank kredit tashkilotiga kredit liniyasi ochish uchun taqdim etilgan mablagʻlarining hisobi kredit liniyasi muddatiga mos ravishda ochiladigan 15401 — “Bank boʻlmagan moliyaviy muassasalarga beriladigan uzoq muddatli kreditlar” hisobvaragʻida yuritiladi.

15. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari nobank kredit tashkilotining balansida qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yuritiladi.

16. Mikromoliyaviy xizmat koʻrsatish uchun ochilgan kredit liniyalari mablagʻlari boʻyicha foizlar kredit liniyasidan mablagʻlar nobank kredit tashkilotining Mikrokreditbankda ochilgan talab qilib olingunicha hisob raqamiga oʻtkazib berilgan kunning ertasidan boshlab hisoblanadi va uning toʻlovi har oyda amalga oshiriladi.

17. Nobank kredit tashkiloti Mikrokreditbank kredit liniyasi mablagʻlarining kredit shartnomasida belgilangan muddatlarda ishlatilmagan qismiga kredit shartnomasi shartlariga muvofiq foiz toʻlaydilar.

18. Ushbu Nizomning 3-bandida koʻrsatilgan maqsadlardan tashqari boshqa maqsadlar uchun mikromoliyaviy xizmat koʻrsatilishi kredit liniyasi mablagʻlaridan maqsadsiz foydalanish deb baholanadi va u Mikrokreditbank va nobank kredit tashkiloti oʻrtasidagi kredit liniyasi ochish shartnomasida belgilangan choralarni koʻrish uchun asos hisoblanadi.

19. Mikrokreditbank bilan nobank kredit tashkiloti oʻrtasida keyingi kredit liniyalari ochilganda yangi kredit liniyalarining summalari koʻrsatilgan holda qoʻshimcha kredit shartnomasi rasmiylashtiriladi.

20. Kredit liniyasining amal qilish muddati tugaganidan keyin nobank kredit tashkiloti Mikrokreditbankka kredit liniyasi mablagʻlarini, hisoblangan lekin toʻlanmagan foizlar qoldigʻini qoʻshgan holda kredit shartnomasida belgilangan muddatlarda toʻlashi shart.

21. Nobank kredit tashkiloti Mikrokreditbankning kredit liniyalarini oʻzlashtirishning ahvoli toʻgʻrisida har chorakda Mikrokreditbankka, mikromoliyaviy xizmat koʻrsatilgan yuridik va jismoniy shaxslar roʻyxatini ilova qilgan holda, maʼlumot taqdim etadilar.

22. Mikrokreditbankning mikromoliyalashtirish mablagʻlari hisobidan kreditlarni berish nobank kredit tashkiloti kredit siyosatida oʻrnatilgan tartibda rasmiylashtirilganidan va kreditning qaytarilishini taʼminlovchi hujjatlar qonun bilan belgilangan tartibda rasmiylashtirilib, nobank kredit tashkilotiga taqdim qilingandan soʻng 10 (oʻn) ish kuni davomida amalga oshiriladi.

23. Kredit ajratilishidan oldin kredit hujjatlari boʻyicha quyidagi talablar bajarilishi lozim:

kredit hujjatlarining toʻliqligi;

kredit qoʻmitasi qarori bilan kredit shartnomasining mazmuni oʻrtasida muvofiqlik (kredit miqdori, foiz stavkasi, kredit muddati, foydalanish maqsadi, taʼminot va boshqa talablar);

barcha shartnomalarning qonun talabiga asosan rasmiylashtirilganligi (kredit shartnomasi, kreditning taʼminoti boʻyicha shartnomalar).

24. Nobank kredit tashkiloti rahbari va kredit xodimlari kreditni ajratish jarayonida yuqorida koʻrsatilgan barcha bandlarning bajarilishi uchun shaxsan javobgardir.

25. Kreditlar qarz oluvchining toʻlov topshiriqnomalari asosida nobank kredit tashkilotining Mikrokreditbankdagi alohida ochilgan ssuda hisob raqamidan oʻrnatilgan tartibda pul oʻtkazish yoʻli bilan yoki naqd pulda ajratiladi.

Naqd pul shaklida kreditlarning ajratilishi Oʻzbekiston Respublikasi banklarining kassa aylanmalari toʻgʻrisidagi statistika hisobotining 53, 54-ramzlari (simvoli) boʻyicha aks ettiriladi.

26. Yuridik shaxs maqomini olishiga hamda kredit ajratish muddatiga qarab kreditlar mos balans hisob raqamlarida hisobga olinadi.

27. Kredit shartnomalarining va garov shartnomalarining asl nusxalari kredit boʻlimining xizmat farmoyishi asosida tegishli koʻzda tutilmagan sharoitlar hisob raqamlariga kirim qilinadi va nobank kredit tashkiloti kassasida saqlanadi. Yuqorida qayd etilgan hujjatlar asosiy qarz va foizlar boʻyicha qarzdorlik toʻliq soʻndirilgan kuni kassadan olinadi, ularning qiymati esa koʻzda tutilmagan sharoitlar hisob raqamlaridan hisobdan chiqariladi.

28. Oldin olingan kredit va foizlardan qarzdorlik mavjud boʻlsa yangi kreditlar berilmaydi.

29. Nobank kredit tashkiloti Mikrokreditbankning kredit liniyalari hisobidan yuridik shaxs va jismoniy shaxslarga isteʼmol uchun, ishlab chiqarish, qishloq xoʻjaligi, transport va kommunikatsiya, savdo va umumiy ovqatlanish sohalariga mikromoliyaviy xizmatlarni koʻrsatishda foydalanishlari mumkin.

30. Nobank kredit tashkiloti kreditdan foydalanishning butun muddati davomida ajratilgan kreditlarni maqsadli ishlatilishi ustidan doimiy monitoring oʻrnatadi. Mazkur monitoring qarzdorning investitsiya loyihasini va kredit shartnomasi shartlarini amalga oshirilishiga har tomonlama koʻmaklashishga qaratilgan boʻlishi lozim.

31. Berilgan kreditlardan boshqa maqsadlarda foydalanish holatlari aniqlangan holda, nobank kredit tashkiloti qonun hujjatlariga muvofiq, qarzdorni bundan keyin kreditlashni rad etishga, qarzdordan kredit summasini muddatidan oldin qaytarib olishga va hisoblangan foizlarni kredit shartnomasida belgilangan shartlar asosida jarima belgilashga va muddatidan oldin undirib olishga haqlidir.

32. Qarzdor kredit boʻyicha qarzi va hisoblangan foizlarni kredit shartnomasi shartlari asosida toʻlashdan yoki garov shartnomasi shartlari asosida garov mulkini nobank kredit tashkiloti tasarrufiga berishdan bosh tortgan holda, nobank kredit tashkiloti ushbu mikrokreditni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda undiradi.

33. Berilgan kreditlardan maqsadli foydalanilmayotganligi aniqlangan holda, Mikrokreditbank nobank kredit tashkilotidan kreditning maqsadsiz ishlatilgan qismini muddatidan oldin qaytarishini talab qilishga haqli. Nobank kredit tashkiloti Mikrokreditbankining ushbu talabini oʻzaro tuzilgan kredit shartnomasida belgilangan shartlar asosida bajarishga majburdir.