Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasining qonuni
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBIRJALAR VA BIRJA FAOLIYATI TO‘G‘RISIDA
LexUZ sharhiMazkur Qonun O‘zbekiston Respublikasining 2001-yil 29-avgustdagi 260-II-sonli “Birjalar va birja faoliyati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi Qonuniga asosan yangi tahrirda qabul qilingan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu Qonun birjalar tashkil etish va birja faoliyatini huquqiy boshqarish tartibini belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI BO‘LIM. UMUMIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-modda. Birja
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja avvaldan tayinlanadigan manzil va vaqtda belgilangan qoidalar asosida ochiq savdo-sotiq o‘tkazish orqali birja tovarlari bilan erkin ulgurji savdo qilish uchun shart-sharoitlar yaratuvchi, yuridik shaxs hisoblanadigan korxonadir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-modda. Birja faoliyati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja faoliyati — tovarlarga bo‘lgan talab va ularni taklif qilishning amalda mavjud nisbatlarini aniqlash hamda uni hisobga olgan holda narx-navoni shakllantirish asosida birja tovarlarining ulgurji bozorini vujudga keltirishga qaratilgan harakatlarning majmuidan iboratdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-modda. Birja tovari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Mol-mulk, shu jumladan ko‘chmas mol-mulk, xizmatlar, mahsulot yetkazib berishga doir shartnomalar, intellektual mulk, qiymatli qog‘ozlar, valyuta mablag‘lari va fuqarolar o‘rtasida muomalaga chiqariladigan boshqa tovar birja tovari hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Yer, yer osti boyliklari, suvlar, boshqa tabiiy resurslar, madaniyat va tarixga doir milliy boyliklar ro‘yxati, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan boshqa turdagi tovarlar birja tovari bo‘lishi mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-modda. Birja faoliyatining qatnashchilari
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMulkchilikning barcha shaklidagi korxonalar, tashkilotlar, brokerlik va dilerlik firmalari (idoralari), brokerlar, dilerlar, boshqa yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan chet el yuridik va jismoniy shaxslari birja faoliyatining ishtirokchilari hisoblanadi.
(4-moddaning matni O‘zbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-modda. Birja va birja faoliyati to‘g‘risidagi qonunlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja tuzish va birja faoliyati bilan bog‘liq munosabatlar “O‘zbekiston Respublikasidagi korxonalar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, ushbu Qonun, O‘zbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlari bilan, Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududida esa Qoraqalpog‘iston Respublikasining qonunlari bilan ham tartibga solib turiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu Qonun mehnat birjasiga taalluqli emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII BO‘LIM. BIRJA TA’SIS ETISh VA UNING FAOLIYATINI TAShKIL QILISh
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-modda. Birja ta’sis etish va uni tugatish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birja yuridik shaxslar tomonidan ham, jismoniy shaxslar tomonidan ham, shu jumladan chet el yuridik va jismoniy shaxslari tomonidan ular o‘rtasidagi ixtiyoriy kelishuv asosida ta’sis etiladi. Birja ta’sis etish ta’sis shartnomasi bilan rasmiylashtirilib, unda birjaning vazifalari va faoliyat sohasi, birja muassislarining tarkibi, ustav fondining miqdori, har bir muassisning ustav fondidagi ulushi, ulush kiritish muddatlari va tartibi ko‘rsatiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjaning ustav fondi eng kam oylik ish haqining 500 baravaridan kam bo‘lmasligi kerak.
(6-moddaning 1-bandi ikkinchi qismi O‘zbekiston Respublikasining 1994-yil 23-sentabrdagi 2022-XII-sonli Qonuni tahririda — Oliy Kengash Axborotnomasi, 1994-y., 11-12-son, 285-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstav fondining eng kam miqdori har yili narx-navo darajasining o‘zgarishiga muvofiq ravishda qonunlarda belgilangan tartibda indeksatsiya qilinishi lozim.
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja ustav fondini ta’sis hujjatlarida nazarda tutilgan miqdorda shakllantirishning eng ko‘p muddati, agar qonun hujjatlarida boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, birja davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan paytdan e’tiboran bir yildan oshmasligi lozim.
(6-moddaning 1-bandi O‘zbekiston Respublikasining 1999-yil 20-avgustdagi 832-I-son Qonuniga asosan qism bilan to‘ldirilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1999-y., 9-son, 229-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Quyidagilar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdavlat hokimiyati va boshqaruvining oliy hamda mahalliy idoralari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdavlat banklari va davlat kredit muassasalari (bunda banklar fond va valyuta birjalarining muassislari bo‘lishi mumkin);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdavlat sug‘urta va davlat investitsiya kompaniyalari hamda fondlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjamoat, diniy va xayriya birlashmalari (tashkilotlari) hamda fondlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqonunlarga ko‘ra tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi man etilgan jismoniy shaxslar birja muassislari bo‘lishi mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Birja belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tgandan keyin birja savdo-sotig‘i o‘tkazish huquqini qo‘lga kiritadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Birjani tugatish va qayta tashkil etish O‘zbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-modda. Birja tashkil qilish shakllari
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjalar aksiyador jamiyatlar, mas’uliyati cheklangan jamiyatlar kabi xo‘jalik jamiyatlari ko‘rinishida va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa shakllarda tuzilishi mumkin.
(7-moddaning matni O‘zbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-modda. Birja turlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birjalar ixtisoslashuviga qarab:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtovar birjalari, shu jumladan universal va ixtisoslashtirilgan birjalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfond birjalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvalyuta birjalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtovar-fond birjalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишintellektual mulk obyektlari bilan savdo-sotiq qiluvchi birjalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaralash birjalar bo‘lishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Fond va valyuta birjalari, tovar-fond birjalarining fond bo‘limlari faoliyatining o‘ziga xos jihatlari maxsus qonunlar bilan tartibga solinadi.
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-modda. Birjalarning uyushmalari
(9-moddaning nomi O‘zbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birjalar o‘z faoliyatlarini muvofiqlashtirib borish, birja harakatini rivojlantirishga oid boshqa vazifalarni hal etish maqsadida ittifoqlar, uyushmalar va o‘zga birlashmalarga birlashishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birja savdo-sotig‘ida raqobatga barham berish yoki uni cheklab qo‘yish maqsadida birjalarning birlashishi taqiqlanadi hamda shunga qaratilgan bitimlar va harakatlar haqiqiy emas, deb hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-modda. Birjaning faoliyat sohasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birja birjaning savdo-sotig‘ini tashkil etish va uni tartibga solib turishga doir faoliyat bilan shug‘ullanishga haqlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birja oldi-sotdi, savdo-vositachilik faoliyati bilan bevosita shug‘ullanishi mumkin emas.
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlab chiqarish (mahsulotlar va mollar), savdo va savdo-vositachilik faoliyati bilan shug‘ullanishni maqsad qilib qo‘ygan, shuningdek birjada o‘zining brokerlik o‘rniga ega bo‘lgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga birja pul qo‘yishga, ularning ulushi (payi)ni, aksiyalarini sotib olishga, muassisi bo‘lishga haqli emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja savdolarini samarali o‘tkazishga ko‘maklashuvchi hamda birja infrastrukturasini (konsalting, targ‘ibot va boshqa xizmat turlari) tarkib toptiruvchi korxonalar uchun birja muassis bo‘lishi mumkin.
(10-moddaning 2-bandi ikkinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasining 1993-yil 2-sentabrdagi 922-XII-son Qonuniga asosan xatboshilar bilan almashtirilgan — Oliy Kengash Axborotnomasi, 1993-y., 9-son, 329-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-modda. Birjani boshqarish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjani boshqarish uning ustaviga muvofiq amalga oshiriladi. Birja o‘z boshqaruvining tuzilishi, shakli va uslublarini mustaqil belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-modda. Birja ustavi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja o‘z faoliyatini muassislari tasdiqlaydigan ustav asosida amalga oshiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjaning ustavida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirjaning nomi va turi;
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirjaning joylashgan yeri (pochta manzili)
(12-moddaning ikkinchi qismi uchinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasining 1999-yil 20-avgustdagi 832-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1999-y., 9-son, 229-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja faoliyatining sohasi va maqsadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustav fondining miqdori, muassislar tomonidan fondga ulushlar kiritishning tartibi va muddatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdaromadni taqsimlash va ehtimol tutilgan zararlarni qoplash tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja muassislari va a’zolarining mulkiy javobgarligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirjaning boshqaruv idoralari, ularni tashkil etish tartibi va ularning vakolatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja savdo-sotig‘i qoidalarini ishlab chiqish va qabul qilish tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja a’zoligiga qabul qilish, a’zolikni vaqtincha to‘xtatib turish va to‘xtatish tartibi, birja a’zolarining huquq va majburiyatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirjani qayta tashkil etish va tugatish tartibi belgilab berilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstavda qonunlarga zid kelmaydigan boshqa qoidalar ham nazarda tutilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-modda. Birjaning huquqlari va vazifalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birja ushbu Qonun va o‘z ustavi asosida birja savdo-sotig‘i qoidalarini qabul qilishga va bu qoidalarning birja savdo-sotig‘ining barcha ishtirokchilari tomonidan ijro etilishini talab qilishga haqlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja yuridik shaxs huquqiga ega bo‘lgan shu’ba korxonalar, shuningdek birja infrastrukturasini shakllantiruvchi filiallar va boshqa alohida bo‘linmalar tashkil etishga haqlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birja:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja savdo-sotig‘i o‘tkazish uchun sharoit yaratib berishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja operatsiyalarini tartibga solib borishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtovarlarga bo‘lgan talab va takliflar nisbati asosida narx-navoni aniqlashi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja a’zolari va mijozlariga tashkiliy yo‘sindagi hamda boshqa xil xizmatlar ko‘rsatishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuntazam ravishda (haftasiga kamida bir marta) narx-navo aniqlanishiga, indeksatsiyasi va o‘zgarishiga, savdo-sotiq vaqti, tovarlar, bitim hajmlari, kontraktlarning miqdorlariga va boshqa ko‘rsatkichlariga doir axborotlarni, tovarlar bozorining ahvoli va uning rivojlanishi taxminlariga doir tahliliy sharhlarni e’lon qilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-modda. Birja mol-mulki
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birjaning mol-mulki asosiy fondlar va oborot mablag‘laridan, shuningdek xususiy mulk tarzida birjaga qarashli boshqa mol-mulkdan iborat bo‘ladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja mol-mulki birja qatnashchilari tomonidan ta’sis paylari va kirish badallari hisobiga uning egaligiga yoki unga ijaraga beriladi, shuningdek birja tomonidan o‘z faoliyatidan orttirgan daromadlar hisobiga mulk sifatida sotib olinadi.
(14-modda 1-bandining birinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birja mol-mulkidan foydalanish tartibini birja a’zolarining umumiy yig‘ilishi belgilab beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Davlat birjaning mulkiy huquqlari muhofaza qilinishini kafolatlaydi. Qonunlarda nazarda tutilganidan bo‘lak hollarda birja mol-mulkining tortib olinishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjaning mulkiy huquqlarini buzish tufayli, faoliyatiga qonunga xilof ravishda aralashish oqibatida unga yetkazilgan zararlar qonunlarda belgilangan tartibda qoplanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-modda. Birja a’zolari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjaning ustav kapitalida ishtirok etuvchi (muassislar) yoxud birja mol-mulkiga o‘zga badallar kirituvchi yuridik va jismoniy shaxslar birja a’zolari hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu Qonunning 6-moddasi 2-bandida sanab o‘tilgan yuridik va jismoniy shaxslar, shuningdek mazkur birjaning xizmatchilari birja a’zolari bo‘lishi mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII BO‘LIM. BIRJA FAOLIYATI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-modda. Birja faoliyatining asosiy qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja faoliyati:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишo‘tkaziladigan joyi va vaqtini oldindan tartibga solish yo‘li bilan birja savdo-sotig‘i samaradorligini ta’minlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja tovarlari bozorini shakllantirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишerkin ravishda yuzaga keladigan bozor narxlarini qo‘llash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsavdo-sotiqni oshkora va omma oldida o‘tkazish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja bitimlarini tasdiqlangan qoidalarga asosan erkin ravishda tuzish va ularni ro‘yxatdan o‘tkazish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtovarlarning narxini belgilash va ularga doir ma’lumotlarni e’lon qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmonopoliyaga qarshi kurash to‘g‘risidagi qonunlarga rioya etish qoidalari asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17-modda. Birja savdo-sotig‘i ishtirokchilari va ularning birja savdosidagi ishtiroki
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja a’zolari, birja vositachilari, shuningdek birja mijozlari birja savdo-sotig‘ining qatnashchilari bo‘lishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBrokerlik joyiga ega ekanlik yoxud doimiy va bir gallik mijozlar tomonidan savdo-sotiqqa kelganlik uchun yig‘imlar to‘laganlik birja savdo-sotig‘ida bevosita ishtirok etish huquqini beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBrokerlik joyiga ega bo‘lmagan birja a’zolari birja savdo-sotig‘ida brokerlik firmalari (idoralari) va ushbu birjada o‘z faoliyatini amalga oshirayotgan mustaqil brokerlar bilan tuzgan shartnomalar asosida ishtirok etadilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18-modda. Birja faoliyatidagi vositachilik
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja faoliyatidagi vositachilik faqatgina birja vositachilari — brokerlar va dilerlar, brokerlik va dilerlik firmalari (idoralari) tomonidan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBroker — oldi-sotdi bitimlari tuzilishida o‘z mijozlarining topshirig‘iga binoan va ularning nomidan vositachilik xizmatini amalga oshiruvchi shaxsdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiler — birjada o‘z nomi va o‘z hisobidan vositachilikni amalga oshiruvchi shaxsdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19-modda. Birja savdo-sotig‘i qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birja savdo-sotig‘i qoidalari birja a’zolarining umumiy yig‘ilishi yoki umumiy yig‘ilish vakolat bergan birjaning boshqaruv idorasi tomonidan tasdiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birja savdo-sotig‘i qoidalarida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirjada amalga oshiriladigan birja operatsiyalarining turlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja savdo-sotig‘i ishtirokchilarining tarkibi va ularga qo‘yiladigan talablarning majmui;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja operatsiyalarini amalga oshirish va ro‘yxatdan o‘tkazish tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja tovarlari narx-navosini aniqlash tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja bitimlari tuzish chog‘ida birja a’zolari va birja savdo-sotig‘i boshqa qatnashchilarining o‘zaro hisob-kitob qilish tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja xizmatidan foydalanganlik uchun to‘lov miqdori va bu to‘lovlarni belgilash tartibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja qatnashchilari va xodimlarining birja savdo-sotig‘i qoidalarini bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun javobgarligi to‘g‘risidagi nizom aks ettirilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Birja qoidalarida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnarx-navoning o‘zgarishiga ta’sir ko‘rsatish maqsadida bir shaxs tomonidan bevosita yoki soxta shaxslar orqali tovarlarni (bitimlarni) oldi-sotdi qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja savdo-sotig‘i qatnashchilari tomonidan kelishib turib birjadagi kundalik narx-navoni o‘zgartirishi yoki belgilab berishi mumkin bo‘lgan har qanday xatti-harakatlar sodir etish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbozor kon’yukturasini sun’iy ravishda o‘zgartirishga olib kelishi mumkin bo‘lgan soxta ma’lumotlar tarqatish man etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Birja faoliyati bilan shug‘ullanishni ro‘yxatdan o‘tkazuvchi va bunday faoliyat bilan shug‘ullanish uchun litsenziya beruvchi davlat boshqaruvi idoralari birja savdo-sotig‘i qoidalarining ijro etilishi respublika iqtisodiyotiga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan taqdirda ushbu Qonun 16-moddasining talablariga muvofiq ana shu qoidalarga o‘zgartishlar kiritishni talab qilishga haqlidirlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20-modda. Birja operatsiyalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Muayyan birjada taqdim etilgan tovarlar oldi-sotdisi bo‘yicha birja vositachilari o‘rtasida tuzilgan, birja savdo-sotig‘i qoidalariga muvofiq amalga oshirilgan va belgilangan tartibda birjada ro‘yxatdan o‘tkazilgan bitimlar birja operatsiyalari deb e’tirof etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birjada ro‘yxatga olingan bitimlar notarial idorada tasdiqlanmaydi, amaldagi qonunlarda nazarda tutilgan hollar bundan mustasnodir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Birja bitimining mazmuni (tovarning nomi, miqdori, narxi, ijro o‘rni va muddatidan bo‘lak) oshkor etilishi mumkin emas. Birja bitimining mazmuniga doir ma’lumotlar faqat tergov va sud idoralarining talabi bilan taqdim etilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Birja bitimlari birja nomidan va uning hisobiga tuzilishi mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21-modda. Birja bitimlarining turlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjalarda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbor tovarlarning oldi-sotdi bitimlari, shu jumladan tovarlarni darhol berib yuborish yoki yetkazib berish yoxud tovarga egalik qilish huquqini beruvchi hujjatlar topshirishni ham ko‘zda tutuvchi oldi-sotdi bitimlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишforvard bitimlar, ya’ni bor tovarni yetkazib berish muddatlarini kechiktirgan holda xarid qilish va sotishga doir bitimlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfyuchers bitimlar, ya’ni standart kontraktlarga doir oldi-sotdi bitimlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишopsion bitimlar, ya’ni tovarlarni yoki tovarlar yetkazib berish kontraktlarini belgilangan narxlar bo‘yicha kelgusida xarid qilib olish yoki sotish huquqlarga doir oldi-sotdi bitimlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja savdo-sotig‘i qoidalarida nazarda tutilgan tovarlar, kontraktlar yoki huquqlarni xarid qilish va sotishga doir boshqa bitimlar tuzilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишForvard va fyuchers bitimlari hamda opsionlar savdosini amalga oshiruvchi birja o‘zining hisob-kitob (kliring) markazlari orqali bitimlar ijrosini kafolatlashi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22-modda. Birjada tovar ekspertizasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja savdo-sotiq qatnashchisining talabiga ko‘ra birja oldi-sotdisi orqali sotiladigan mavjud mollar sifatining ekspertizasini tashkil etishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23-modda. Hisob-kitob va hisobot
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja o‘z faoliyati natijalarining operativ va buxgalteriya hisobini, shuningdek amaldagi qonunlarda belgilangan tartibda statistika hisobotini yuritadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDavlat statistika hisobotini buzib ko‘rsatishda yoki belgilangan muddatda taqdim etmaganlikda aybdor bo‘lgan birjaning mansabdor shaxslari qonunlarda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV BO‘LIM. BIRJA FAOLIYATINI DAVLAT TOMONIDAN TARTIBGA SOLISh
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24-modda. Birja faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirjani va birja faoliyati ishtirokchilarini (yuridik shaxslarni) davlat ro‘yxatidan o‘tkazish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlitsenziyalar berish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja faoliyatini soliq solish bilan boshqarish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirjaga doir qonunlarga rioya etilishi ustidan nazorat qilish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDavlat tasarrufida bo‘lmagan tuzilmalarning birjalar va birja qatnashchilari faoliyatini ro‘yxatdan o‘tkazish va ularga litsenziya berish ishlariga aralashuviga yo‘l qo‘yilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25-modda. Birjani va birja faoliyati qatnashchilarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birjani davlat ro‘yxatidan O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi o‘tkazadi, birja faoliyati qatnashchilarini ro‘yxatdan o‘tkazish esa “O‘zbekiston Respublikasidagi korxonalar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi. Davlat ro‘yxatidan o‘tkazganlik uchun O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan qat’iy summalarda davlat poshlinasi undiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birjani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish uning ta’sis hujjatlari (ta’sis shartnomasi va ustavi) o‘zgargani taqdirdagina amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Asossiz ravishda ro‘yxatdan o‘tkazishni rad etish ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26-modda. Birja faoliyatiga litsenziya berish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQiymatli qog‘ozlar, valyuta, ko‘chmas mulk, intellektual mulk bilan savdo operatsiyalari bajarish birja faoliyati qatnashchilari tomonidan litsenziyalar asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja faoliyatiga litsenziya berish tartibini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi belgilab beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja faoliyatining qatnashchilariga litsenziya u davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgandan keyingina O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan idora tomonidan taqdim etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27-modda. Birja faoliyatini soliq yo‘li bilan tartibga solish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja faoliyatini soliq yo‘li bilan tartibga solib turish korxonalar, birlashmalar va tashkilotlardan olinadigan soliqlar to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28-modda. Birja qonunlariga rioya etilishi ustidan nazorat qilish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjalarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish hamda birja faoliyati qatnashchilariga litsenziyalar berish ishini amalga oshiruvchi davlat boshqaruvi idoralari birjalar va birja qatnashchilari birjaga doir qonunlarga rioya etishlarini nazorat qiladilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29-modda. Birjaning tashqi iqtisodiy faoliyati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja tashqi iqtisodiy faoliyatni ushbu Qonun va amaldagi qonunlarda belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tganidan keyin amalga oshiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirja savdo-sotig‘iga qo‘yish uchun mo‘ljallangan tovarlarga doir eksport va import ishlari birja vositachilari tomonidan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30-modda. Birja faoliyatiga davlat kafolati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDavlat amaldagi qonunlarga zid bo‘lmagan barcha turdagi birja bitimlari bo‘yicha mulkchilik huquqlari muhofaza qilinishini kafolatlaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDavlat boshqaruvi idoralari birja faoliyati qatnashchilarining faoliyatiga aralashishga haqli emas, qonunlarda nazarda tutilgan hollar bundan mustasnodir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV BO‘LIM. NIZOLARNI HAL ETISh TARTIBI VA BIRJA FAOLIYATI SUBYEKTLARINING JAVOBGARLIGI
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31-modda. Nizolarni qarab chiqish tartibi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birja faoliyati qatnashchilari o‘rtasida, shuningdek birja faoliyati qatnashchilari bilan davlat hokimiyati va boshqaruvi idoralari o‘rtasida kelib chiqadigan nizolar sudlar yoki xo‘jalik sudlari tomonidan hal etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Birja bitimlari qatnashchilari o‘rtasida birja savdo-sotig‘i qoidalarida nazarda tutilgan masalalar yuzasidan kelib chiqqan nizolarni birjaning hakamlik komissiyasi hal etadi, tomonlardan birontasi uning qaroriga rozi bo‘lmagan taqdirda esa tegishli xo‘jalik sudi hal etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNizolarni hakamlik komissiyasida qarab chiqqanlik uchun haq undirish taqiqlanadi.
(31-modda O‘zbekiston Respublikasining 1993-yil 2-sentabrdagi 922-XII-son Qonuni tahririda — Oliy Kengash Axborotnomasi, 1993-y., 9-son, 329-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32-modda. Birja va birja faoliyati qatnashchilarining javobgarligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Birjalarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish va birja qatnashchilariga litsenziyalar berish bilan shug‘ullanadigan idoralar 1, 2, 6 (2-band), 9 (2-band), 10, 13 (2-band 4-xatboshi), 15 (2-band), 19 (3-band), 29-moddalarda nazarda tutilgan qoidalar buzilgan taqdirda birja faoliyatini va litsenziyalarning amal qilishini uch oygacha to‘xtatib qo‘yishga haqlidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Agar birja tomonidan ushbu Qonunning qoidalari buzilishi davom ettirilaversa, nazorat qiluvchi idoralar O‘zbekiston Respublikasi Oliy xo‘jalik sudiga birjani tugatish to‘g‘risidagi da’voni taqdim qilishga haqlidirlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ushbu Qonunning qoidalarini buzganlarga nisbatan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja faoliyatining qatnashchisi bo‘lgan korxonaning mansabdor shaxsini birjaga doir qonunlar buzilganligi hollariga 15 kunlik muddat ichida barham berish to‘g‘risida yozma yoki og‘zaki ravishda ogohlantirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja faoliyati qatnashchisi bo‘lgan yuridik shaxslardan eng kam oylik ish haqining 200 hissasi miqdorda jarima undirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirja faoliyati qatnashchisi bo‘lgan korxonalarning mansabdor shaxslaridan eng kam oylik ish haqining 20 hissasi miqdorda jarima undirish kabi javobgarlik choralari ham qo‘llanishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjaga doir qonunlar buzilishiga yo‘l qo‘yganlik uchun javobgarlik turini aniqlash birjaga doir qonunlarga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi idoralarning vakolatiga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJarimalar nazorat idoralari tomonidan da’vo bildirish tartibiga rioya etmagan holda sudga yoki xo‘jalik sudiga da’vo taqdim etish orqali undiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Birjaga doir qonunlar va birja savdo-sotig‘i qoidalari buzilganligi uchun jarima undirish to‘g‘risida sudda yoki xo‘jalik sudida da’vo qo‘zg‘atgan davlat boshqaruvi idoralari davlat poshlinasi to‘lashdan ozod qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Ushbu moddaga muvofiq undirib olingan jarima summalari to‘liq miqdorda tegishli budjetga o‘tkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Jarima miqdorlari narx-navo darajasining o‘zgarishiga muvofiq indeksatsiya qilinishi lozim.
(32-modda O‘zbekiston Respublikasining 1993-yil 2-sentabrdagi 922-XII-son Qonuni tahririda — Oliy Kengash Axborotnomasi, 1993-y., 9-son, 329-modda)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO‘zbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1992-yil 2-iyul,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш625-XII-son
(O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-y., 10-son, 394-modda; 1993-y., 1-son, 19-modda; 1993-y., 9-son, 329-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda; 1999-y., 9-son, 229-modda)