Счётлар рақамлари	Счётлар номи	Счёт тури
I ҚИСМ. УЗОҚ МУДДАТЛИ АКТИВЛАР
I БЎЛИМ. АСОСИЙ ВОСИТАЛАР, НОМОДДИЙ ВА БОШҚА УЗОҚ МУДДАТЛИ АКТИВЛАР
0100	АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0110	Ер
0111	Ерни ободонлаштириш
0112	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш*
0120	Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар
0130	Машина ва асбоб-ускуналар
0140	Мебель ва офис жиҳозлари
0150	Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси
0160	Транспорт воситалари
0170	Ишчи ҳайвонлар
0180	Кўп йиллик ўсимликлар
0190	Бошқа асосий воситалар
0199	Консервация қилинган асосий воситалар
0200	АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИНГ ЭСКИРИШИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	КА
0211	Ерни ободонлаштиришнинг эскириши
0212	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштиришнинг эскириши
0220	Бино, иншоот ва узатувчи мосламаларнинг эскириши
0230	Машина ва асбоб-ускуналарнинг эскириши
0240	Мебель ва офис жиҳозларининг эскириши
0250	Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникасининг эскириши
0260	Транспорт воситаларининг эскириши
0270	Ишчи ҳайвонларнинг эскириши
0280	Кўп йиллик ўсимликларнинг эскириши
0290	Бошқа асосий воситаларнинг эскириши
0299	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши
0300	МОЛИЯВИЙ ИЖАРА ШАРТНОМАСИ БЎЙИЧА ОЛИНГАН АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0310	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар
0400	НОМОДДИЙ АКТИВЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0410	Патентлар, лицензиялар ва ноу-хау
0420	Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналари
0430	Дастурий таъминот
0440	Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқлари
0450	Ташкилий харажатлар
0460	Франчайз
0470	Муаллифлик ҳуқуқлари
0480	Гудвилл
0490	Бошқа номоддий активлар
0500	НОМОДДИЙ АКТИВЛАР АМОРТИЗАЦИЯСИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	КА
0510	Патентлар, лицензиялар ва ноу-хаунинг амортизацияси
0520	Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналарининг амортизацияси
0530	Дастурий таъминотнинг амортизацияси
0540	Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқларининг амортизацияси
0550	Ташкилий харажатларнинг амортизацияси
0560	Франчайзнинг амортизацияси
0570	Муаллифлик ҳуқуқларининг амортизацияси
0590	Бошқа номоддий активларни?г амортизацияси
0600	УЗОҚ МУДДАТЛИ ИНВЕСТИЦИЯЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0610	Қимматли қоғозлар
0620	Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар
0630	Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар
0640	Чет эл капитали мавжуд бўлган корхоналарга инвестициялар
0690	Бошқа узоқ муддатли инвестициялар
0700	ЎРНАТИЛАДИГАН АСБОБ-УСКУНАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0710	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — маҳаллий
0720	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — хорижий
0800	КАПИТАЛ ҚЎЙИЛМАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0810	Тугалланмаган қурилиш
0820	Асосий воситаларни харид қилиш
0830	Номоддий активларни харид қилиш
0840	Асосий подани ташкил қилиш
0850	Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалари
0860	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар
0890	Бошқа капитал қўйилмалар
0900	УЗОҚ МУДДАТЛИ ДЕБИТОРЛИК ҚАРЗЛАРИ ВА КЕЧИКТИРИЛГАН ХАРАЖАТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0910	Олинган векселлар
0920	Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар
0930	Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари
0940	Бошқа узоқ муддатли дебитор қарзлар
0950	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи
0960	Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар
0990	Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар
II ҚИСМ. ЖОРИЙ АКТИВЛАР
II БЎЛИМ. ТОВАР-МОДДИЙ ЗАХИРАЛАРИ
1000	МАТЕРИАЛЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
1010	Хом ашё ва материаллар
1020	Бутловчи буюмлар
1030	Ёқилғилар
1040	Эҳтиёт қисмлар
1050	Қурилиш материаллари
1060	Идиш ва идишбоб материаллар
1070	Четга қайта ишлаш учун берилган материаллар
1080	Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари
1090	Бошқа материаллар
1100
1200
1300
1400
1500	МАТЕРИАЛЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ ВА ХАРИД ҚИЛИШНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР
1510	Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш
1600	МАТЕРИАЛЛАР ҚИЙМАТИДАГИ ФАРҚЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
1610	Материаллар қийматидаги фарқлар
1700
1800
1900
2000	СУҒУРТА ИШИНИ ЮРИТИШ ХАРАЖАТЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
2010	Суғурта ишини юритиш харажатлари
2100
2200	СУҒУРТА ТОВОНЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
2210	Ҳисобот даврида тўғридан-тўғри суғурта бўйича содир бўлган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари
2220	Муддатидан олдин тугатилган шартномалар бўйича суғурта товонлари
2230	Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича суғурта товонлари
2300	ЁРДАМЧИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
2310	Ёрдамчи ишлаб чиқариш
2400	ҚАЙТА СУҒУРТА ҚИЛИШГА ОИД РАҒБАТЛАНТИРИШЛАР БЎЙИЧА ХАРАЖАТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
2410	Қайта суғурта қилишга оид комиссион ва брокерлик рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимларни тўлаш бўйича харажатлар
2500	УМУМИШЛАБЧИҚАРИШ ХАРАЖАТЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
2510	Умумишлабчиқариш харажатлари
2600
2700	ХИЗМАТ КЎРСАТУВЧИ ХЎЖАЛИКЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
2710	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар
2800
2900
III ҚИСМ. КЕЛГУСИ ДАВР ХАРАЖАТЛАРИ ВА КЕЧИКТИРИЛГАН ХАРАЖАТЛАР — ЖОРИЙ ҚИСМИ
3000
3100	КЕЛГУСИ ДАВР ХАРАЖАТЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
3110	Олдиндан тўланган ижара ҳақи
3120	Олдиндан тўланган хизматлар ҳақи
3190	Бошқа келгуси давр харажатлари
3200	КЕЧИКТИРИЛГАН ХАРАЖАТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
3210	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи
3220	Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар
3290	Бошқа кечиктирилган харажатлар
3300
3400
3500
3600
3700
3800
3900
IV БЎЛИМ. ОЛИНАДИГАН СЧЁТЛАР — ЖОРИЙ ҚИСМИ
4000	ОЛИНАДИГАН СЧЁТЛАР	А
4010	Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар
4020	Олинган векселлар
4030	Суғурта қилдирувчилардан олинадиган счётлар
4040	Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар
4050	Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар
4051	Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимлар бўйича олинадиган счётлар
4060	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар
4070	Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича олинадиган счётлар
4080	Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо зарари
4090	Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо мукофотлари
4100	АЛОҲИДА БЎЛИНМАЛАР, ШУЪБА ВА ҚАРАМ ХЎЖАЛИК ЖАМИЯТЛАРИДАН ОЛИНАДИГАН СЧЁТЛАР	А
4110	Алоҳида бўлинмалардан олинадиган счётлар
4120	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётлар
4200	ХОДИМЛАРГА БЕРИЛГАН БЎНАКЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
4210	Меҳнат ҳақи бўйича берилган бўнаклар
4220	Хизмат сафарларига берилган бўнаклар
4230	Умумхўжалик харажатлари учун берилган бўнаклар
4290	Ходимларга берилган бошқа бўнаклар
4300	МОЛ ЕТКАЗИБ БЕРУВЧИЛАР ВА ПУДРАТЧИЛАРГА БЕРИЛГАН БЎНАКЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
4310	ТМҚлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар
4320	Узоқ муддатли активлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар
4330	Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш учун берилган бўнаклар
4340	Бошқа берилган бўнаклар
4400	БЮДЖЕТГА БЎНАК ТЎЛОВЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
4410	Бюджетга солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)
4500	МАҚСАДЛИ ДАВЛАТ ЖАМҒАРМАЛАРИГА ВА СУҒУРТАЛАР БЎЙИЧА БЎНАК ТЎЛОВЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
4510	Суғурталар бўйича бўнак тўловлари
4520	Мақсадли давлат жамғармаларига бўнак тўловлари
4600	УСТАВ КАПИТАЛИГА ТАЪСИСЧИЛАРНИНГ УЛУШЛАРИ БЎЙИЧА ҚАРЗИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
4610	Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи
4700	ХОДИМЛАРНИНГ БОШҚА ОПЕРАЦИЯЛАР БЎЙИЧА ҚАРЗИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
4710	Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи
4720	Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи
4730	Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи
4790	Ходимларнинг бошқа қарзлари
4800	ТУРЛИ ДЕБИТОРЛАР ҚАРЗЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
4810	Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар
4820	Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар
4830	Олинадиган фоизлар
4840	Олинадиган дивидендлар
4850	Олинадиган роялти
4860	Даъволар бўйича олинадиган счётлар
4890	Бошқа дебиторлар қарзлари
4900	ИШОНЧСИЗ ҚАРЗЛАР БЎЙИЧА РЕЗЕРВНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	КА
4910	Ишончсиз қарзлар бўйича резерв
V БЎЛИМ. ПУЛ МАБЛАҒЛАРИ, ҚИСҚА МУДДАТЛИ ИНВЕСТИЦИЯЛАР ВА БОШҚА ЖОРИЙ АКТИВЛАР
5000	КАССАДАГИ ПУЛ МАБЛАҒЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5010	Миллий валютадаги пул маблағлари
5020	Чет эл валютасидаги пул маблағлари
5100	ҲИСОБ-КИТОБ СЧЁТИДАГИ ПУЛ МАБЛАҒЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5110	Ҳисоб-китоб счёти
5200	ЧЕТ ЭЛ ВАЛЮТАСИДАГИ ПУЛ МАБЛАҒЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5210	Мамлакат ичидаги валюта счётлари
5220	Чет элдаги валюта счётлари
5300
5400
5500	БАНКДАГИ МАХСУС СЧЁТЛАРДАГИ ПУЛ МАБЛАҒЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5510	Аккредитивлар
5520	Чек дафтарчалари
5530	Бошқа махсус счётлар
5600?	ПУЛ ЭКВИВАЛЕНТЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5610	Пул эквивалентлари (турлари бўйича)
5700	ЙЎЛДАГИ ПУЛ МАБЛАҒ (ЎТКАЗМА)ЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5710	Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари
5800	ҚИСҚА МУДДАТЛИ ИНВЕСТИЦИЯЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5810	Қимматли қоғозлар
5830	Берилган қисқа муддатли қарзлар
5890	Бошқа жорий инвестициялар
5900	КАМОМАДЛАР ВА ҚИЙМАТЛИКЛАРНИНГ БУЗИЛИШИДАН ЙЎҚОТИШЛАР ВА БОШҚА ЖОРИЙ АКТИВЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
5910	Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар
5920	Бошқа жорий активлар
III ҚИСМ. МАЖБУРИЯТЛАР
VI БЎЛИМ. ЖОРИЙ МАЖБУРИЯТЛАР
6000	ТЎЛАНАДИГАН СЧЁТЛАР	П
6010	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар
6011	Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича пудратчиларга тўланадиган счётлар
6020	Берилган векселлар
6030	Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар
6040	Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган счётлар
6050	Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар
6060	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар
6070	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича депо мукофотлар
6080	Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган счётлар
6090	Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган счётлар
6100	АЛОҲИДА БЎЛИНМАЛАР, ШУЪБА ВА ҚАРАМ ХЎЖАЛИК ЖАМИЯТЛАРИГА ТЎЛАНАДИГАН СЧЁТЛАР	П
6110	Алоҳида бўлинмаларга тўланадиган счётлар
6120	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар
6200	КЕЧИКТИРИЛГАН МАЖБУРИЯТЛАР ВА СУҒУРТА МУКОФОТЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6210	Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар
6220	Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар
6230	Бошқа кечиктирилган даромадлар
6240	Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар
6250	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича мажбуриятлар
6270	Қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотлари
6280	Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари
6290	Бошқа кечиктирилган мажбуриятлар
6300	ОЛИНГАН БЎНАКЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6310	Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар
6320	Акцияга обуначилардан олинган бўнаклар
6330	Суғурта қилдирувчилардан олинган бўнак суғурта мукофотлари
6390	Бошқа олинган бўнаклар
6400	БЮДЖЕТГА ТЎЛОВЛАР БЎЙИЧА ҚАРЗНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6410	Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)
6500	СУҒУРТА ВА МАҚСАДЛИ ДАВЛАТ ЖАМҒАРМАЛАРИГА ТЎЛОВЛАР БЎЙИЧА ҚАРЗНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6510	Суғурта бўйича тўловлар
6520	Мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар
6600	ТАЪСИСЧИЛАРГА БЎЛГАН ҚАРЗНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6610	Тўланадиган дивидендлар
6620	Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзлар
6700	МЕҲНАТ ҲАҚИ БЎЙИЧА ХОДИМЛАР БИЛАН ҲИСОБЛАШИШЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6710	Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар
6720	Депонентланган меҳнат ҳақи
6800	ҚИСҚА МУДДАТЛИ КРЕДИТЛАР ВА ҚАРЗЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6810	Қисқа муддатли банк кредитлари
6820	Қисқа муддатли қарзлар
6830	Тўланадиган облигациялар
6840	Тўланадиган векселлар
6900	ТУРЛИ КРЕДИТОРЛАРГА БЎЛГАН ҚАРЗЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
6910	Тўланадиган оператив ижара
6920	Ҳисобланган фоизлар
6930	Роялти бўйича қарз
6940	Кафолатлар бўйича қарз
6950	Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми
6960	Даъволар бўйича тўланадиган счётлар
6970	Ҳисобдор шахсларга бўлган қарз
6990	Бошқа мажбуриятлар
VII БЎЛИМ. УЗОҚ МУДДАТЛИ МАЖБУРИЯТЛАР
7000	УЗОҚ МУДДАТЛИ ТЎЛАНАДИГАН СЧЁТЛАР	П
7010	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7011	Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7020	Берилган векселлар
7030	Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7040	Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7050	Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликл�р бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7060	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7070	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича депо мукофотлар
7080	Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7090	Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар
7100	АЛОҲИДА БЎЛИНМАЛАР, ШУЪБА ВА ҚАРАМ ХЎЖАЛИК ЖАМИЯТЛАРИГА БЎЛГАН УЗОҚ МУДДАТЛИ ҚАРЗ	П
7110	Алоҳида бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарз
7120	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарз
7200	КЕЧИКТИРИЛГАН УЗОҚ МУДДАТЛИ МАЖБУРИЯТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
7210	Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар
7220	Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар
7230	Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар
7240	Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар
7250	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар
7290	Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар
7300	ХАРИДОРЛАР ВА БУЮРТМАЧИЛАРДАН ОЛИНГАН БЎНАКЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
7310	Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар
7400
7500
7600
7700
7800	УЗОҚ МУДДАТЛИ КРЕДИТЛАР ВА ҚАРЗЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
7810	Узоқ муддатли банк кредитлари
7820	Узоқ муддатли қарзлар
7830	Тўланадиган облигациялар
7840	Тўланадиган векселлар
7900	ТУРЛИ КРЕДИТОРЛАРГА УЗОҚ МУДДАТЛИ ҚАРЗЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
7910	Тўланадиган молиявий ижара
7920	Турли кредиторларга узоқ муддатли қарзлар
VIII БЎЛИМ. СУҒУРТА ЗАХИРАЛАРИ
8000	СУҒУРТА ЗАХИРАЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
8010	Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси
8020	Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси
8030	Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси
8040	Огоҳлантириш чора-тадбирлари захираси
8050	Активларнинг номувофиқлиги захираси
8060	Фалокатлар захираси
8070	Зарарлиликнинг тебраниши захираси
8090	Ҳаёт суғуртаси бўйича захира
8100	СУҒУРТА ЗАХИРАЛАРИДАГИ ҚАЙТА СУҒУРТАЛОВЧИЛАР УЛУШЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	КП
8110	Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши
8120	Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши
8130	Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши
8140	Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши
IV ҚИСМ. ХУСУСИЙ КАПИТАЛ
IX БЎЛИМ. КАПИТАЛ, ТАҚСИМЛАНМАГАН ФОЙДА ВА РЕЗЕРВЛАР
8200
8300	УСТАВ КАПИТАЛИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
8310	Оддий акциялар
8320	Имтиёзли акциялар
8330	Пай ва улушлар
8400	ҚЎШИЛГАН КАПИТАЛНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
8410	Эмиссия даромади
8420	Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи
8500	ЗАХИРА КАПИТАЛИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
8510	Мулкни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар
8520	Захира капитали
8530	Текинга олинган мулк
8600	СОТИБ ОЛИНГАН ХУСУСИЙ АКЦИЯЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	КП
8610	Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий
8620	Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли
8700	ТАҚСИМЛАНМАГАН ФОЙДА (ҚОПЛАНМАГАН ЗАРАР)НИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
8710	Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)
8720	Жамғарилган фойда (қопланмаган зарар)
8800	МАҚСАДЛИ ТУШУМЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
8810	Грантлар
8820	Субсидиялар
8830	Аъзолик бадаллари
8840	Мақсадли фойдаланиладиган солиқ имтиёзлари
8890	Бошқа мақсадли тушумлар
8900	КЕЛГУСИ ХАРАЖАТЛАР ВА ТЎЛОВЛАР РЕЗЕРВЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	П
8910	Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари
V ҚИСМ. МОЛИЯВИЙ НАТИЖАЛАРНИНГ ШАКЛЛАНИШИ ВА ИШЛАТИЛИШИ
X БЎЛИМ. ДАРОМАДЛАР ВА ХАРАЖАТЛАР
9000	АСОСИЙ (ОПЕРАЦИОН) ФАОЛИЯТНИНГ ДАРОМАДЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9030	Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар
9040	Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланган суғурта мукофотлари	КП
9050	Харидорлар ва буютмачиларга берилган чегирмалар	КП
9060	Суғурта воситачиси хизматларини кўрсатишдан даромадлар
9070	Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича зарарлар улушининг қопланиши бўйича даромадлар
9080	Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар бўйича даромадлар
9090	Сюрвейер ва аджастер хизматларини кўрсатишдан даромадлар
9100	СОТИЛГАН ТОВАРЛАР ВА ХИЗМАТЛАР ТАННАРХИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9130	Кўрсатилган хизматларнинг таннархи
9140	Даврий ҳисобда ТМЗ сотиб олиш/харид қилиш
9150	Даврий ҳисобда ТМЗ бўйича тузатишлар
9200	АСОСИЙ ВОСИТАЛАР, БОШҚА АКТИВЛАРНИНГ ЧИҚИБ КЕТИШИНИ ВА СУҒУРТА ЗАХИРАЛАРИ ЎЗГАРИШИНИНГ НАТИЖАСИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9210	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши
9220	Бошқа активларнинг чиқиб кетиши
9230	Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси
9240	Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси
9250	Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси
9260	Фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси
9270	Зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси
9280	Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси
9290	Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси
9300	АСОСИЙ ФАОЛИЯТНИНГ БОШҚА ДАРОМАДЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9310	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда
9320	Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда
9330	Ундирилган жарима, пеня ва устамалар
9340	Ўтган йиллар фойдалари
9350	Оператив ижарадан даромадлар
9360	Кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар
9370	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар даромадлари
9380	Текин қайтарилмайдиган молиявий ёрдам
9390	Бошқа операцион даромадлар
9400	ДАВР ХАРАЖАТЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9410	Сотиш харажатлари
9420	Маъмурий харажатлар
9430	Бошқа операцион харажатлар
9431	Тўғридан-тўғри суғурта бўйича ўтган даврларда содир бўлган, ўтган даврда хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари
9432	Тўғридан-тўғри суғурта бўйича ўтган даврларда содир бўлган, лекин ҳисобот даврида хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари
9440	Келгусида солиқ солинадиган базадан чиқариладиган, ҳисобот даври харажатлари
9500	МОЛИЯВИЙ ФАОЛИЯТ ДАРОМАДЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9510	Роялти кўринишидаги даромадлар
9520	Дивидендлар кўринишидаги даромадлар
9530	Фоизлар кўринишидаги даромадлар
9540	Валюталар курслари фарқидан даромадлар
9550	Молиявий ижарадан даромадлар
9560	Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар
9590	Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари
9600	МОЛИЯВИЙ ФАОЛИЯТ БЎЙИЧА ХАРАЖАТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9610	Фоизлар кўринишидаги харажатлар
9620	Валюталар курслари фарқидан зарарлар
9630	Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш бўйича харажатлар
9690	Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар
9700	ФАВҚУЛОДДАГИ ФОЙДА (ЗАРАР)ЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9710	Фавқулоддаги фойдалар
9720	Фавқулоддаги зарарлар
9800	СОЛИҚЛАР ВА БОШҚА МАЖБУРИЙ ТЎЛОВЛАРНИ ТЎЛАШ УЧУН ФОЙДАНИНГ ИШЛАТИЛИШИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9810	Фойда солиғи бўйича харажатлар
9820	Фойдадан ҳисобланган бошқа солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича харажатлар
9900	ЯКУНИЙ МОЛИЯВИЙ НАТИЖАНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9910	Якуний молиявий натижа
VI БЎЛИМ. БАЛАНСДАН ТАШҚАРИ СЧЁТЛАР
001	Оператив ижарага олинган асосий воситалар	БТ
002	Масъул сақлашга қабул қилинган товар-моддий қийматликлар	БТ
003	Қайта ишловга қабул қилинган материаллар	БТ
004	Комиссияга қабул қилинган товарлар	БТ
005	Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар	БТ
006	Қатъий ҳисобот варақлари	БТ
007	Тўлашга қобилиятсиз дебиторларнинг зарарга ўтказилиб ҳисобдан чиқарилган қарзи	БТ
008	Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — олинган	БТ
009	Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — берилган	БТ
010	Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар	БТ
011	Ссуда шартномаси бўйича олинган мулк	БТ
012	Келгуси даврларда солиқ солинадиган базадан чиқариладиган харажатлар	БТ
013	Вақтинчалик солиқ имтиёзлари (турлари бўйича)	БТ
014	Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари	БТ

* Кейинги ўринларда «Молиявий ижара» атамаси лизинг тушунчасини ҳам ўз ичига олади.

(Счётлар режаси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Суғурталовчилар молиявий- хўжалик фаолиятининг бухгалтерия ҳисоби Счётлар режасига
ИЛОВА

Суғурталовчилар молиявий-хўжалик фаолиятининг бухгалтерия ҳисоби Счётлар режасини қўллаш бўйича

ЙЎРИҚНОМА

I қисм. Умумий қоидалар

1. Ушбу Йўриқнома мақсадида фойдаланиладиган атама ва тушунчалар:

актив счёт (А) — бу активларни акс эттиришга мўлжалланган счёт бўлиб, унда иқтисодий ресурсларнинг қолдиғи ва кўпайиши счётнинг дебетида, камайиш эса кредитида акс эттирилади;

балансдан ташқари счётлар (З) — бу суғурталовчига қарашли бўлмаган, лекин вақтинчалик тасарруфида бўлган, активларнинг мавжудлиги ва ҳаракати, шартли ҳуқуқлар ва мажбуриятлар ҳақидаги ахборотни умумлаштиришга мўлжалланган счётлар. Бу счётлар бошқа счётлар билан боғланмайди ва суғурталовчининг молиявий ҳисоботида акс эттирилмайди;

бухгалтерия счёти — суғурталовчилар иқтисодий ресурсларининг ҳолати ва ҳаракати ҳақидаги бухгалтерия ахборотини қайд этиш ва сақлаш услуби ва уларга бўлган талаблар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

депонентланган суғурта мукофоти (депо мукофот) — қайта суғурта қилдирувчининг ҳисобида вақтинча бўлган ва қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ қайта суғурталовчига тўланиши лозим бўлган суғурта мукофоти;

(1-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

доимий счётлар — бу ҳисобот даври охирига қолдиққа эга бўлиб, бухгалтерия балансида акс эттириладиган активлар, мажбуриятлар ва капитал счётларидир. Доимий счётлар актив, пассив, контр-актив ва контр-пассив счётларга бўлинади;

контр-актив счёт (КА) — бу молиявий ҳисоботда активнинг соф қийматини акс эттириш учун, қолдиғи у билан боғлик бўлган актив счётнинг сальдосидан чегириладиган счётдир;

контр-пассив счёт (КП) — бу молиявий ҳисоботда мажбурият ёки капиталнинг соф қийматини акс эттириш учун, қолдиғи у билан боғлиқ бўлган пассив счётнинг сальдосидан чегараладиган счётдир;

пассив счёт (П) — бу мажбурият ва капитални акс эттиришга мўлжалланган счёт бўлиб, унда мажбуриятлар ва капиталнинг қолдиғи ва кўпайиши счётнинг кредити бўйича, камайиш эса дебети бўйича акс эттирилади;

ретроцессия — қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган суғурта мажбуриятларини ёки уларнинг бир қисмини қайта суғурта қилиш шартномаси асосида қайта суғурта қилишга бериш;

Олдинги таҳрирга қаранг.

суғурта полиси — суғурта шартномаси бўйича суғурта қилдирувчи томонидан суғурта мукофоти тўлангандан сўнг (агар суғурта шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса) бериладиган, суғурта шартномасининг тузилганлигини ва суғурта шартномаси бўйича суғурталовчининг мажбуриятлари кучга кирганлигини тасдиқловчи ҳужжат (шаҳодатнома, сертификат, квитанция);

(1-банднинг ўн биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

транзит счётлар (Т) — бу ҳисобот даврида фойдаланиладиган, лекин ёпиладиган ва ҳисобот даври охирида қолдиққа эга бўлмайдиган, Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириладиган, даромадлар ва харажатларга вақтинчалик счётларидир;

қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар — суғурталовчи томонидан бошқа суғурталовчилардан қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ қабул қилинган таваккалчиликлар;

қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар — суғурталовчи томонидан қабул қилинган ва қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ бошқа суғурталовчида суғурталанган таваккалчиликлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

қайта суғурта қилдирувчи — ўзига қабул қилиб олган суғурта мажбуриятларини қайта суғурта қилишга берувчи суғурталовчи ёки қайта суғурталовчи;

(1-банднинг ўн бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

қайта суғурталовчи — қайта суғурта қилиш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия ёки бир вақтда қайта суғурта қилиш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи суғурта фаолияти бўйича лицензияга эга бўлган суғурталовчи, жойлашган жойидаги давлат қонунчилигига мувофиқ қайта суғурта қилиш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлган чет эл суғурта ташкилоти.

II қисм. Асосий қоидалар

I бўлим. Узоқ муддатли активлар

I кичик бўлим. Асосий воситалар, номоддий ва бошқа узоқ муддатли активлар

2. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари қуйидагилар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган:

Олдинги таҳрирга қаранг.

а) мулкчилик ҳуқуқи суғурталовчига тегишли бўлган ва молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг мавжудлиги, ҳаракати ва эскириши;

(2-банднинг «а» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

б) мулкчилик ҳуқуқи суғурталовчига тегишли бўлган номоддий активларнинг мавжудлиги, ҳаракати ва эскириши;

в) қимматли қоғозларга, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига, чет эл капитали мавжуд бўлган ва бошқаларга қилинган узоқ муддатли инвестициялар;

г) маҳаллий ва хориждан келтирилган ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисида;

д) барча турдаги капитал қўйилмалар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

е) олинган векселлар бўйича ҳисоб-китобларнинг узоқ муддатли қисми, молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар, ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари, бошқа узоқ муддатли дебитор қарзлар, вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи, бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар.

(2-банднинг «е» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

3. Ушбу бўлимда қуйидаги счётлар бўйича ҳисоб юритиш тартиби ёритилади:

0100 — Асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлар;

0200 — Асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи счётлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

0300 — Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлар;

(3-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

0400 — Номоддий активларни ҳисобга олувчи счётлар;

0500 — Номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи счётлар;

0600 — Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар;

0700 — Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар;

0800 — Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар;

0900 — Узоқ муддатли дебитор қарзлари ва кечиктирилган харажатларни ҳисобга олувчи счётлар.

1-§. Асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлар (0100)

Олдинги таҳрирга қаранг.

4. Мулкчилик ҳуқуқи суғурталовчига тегишли бўлган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати, фойдаланилаётган, консервация қилинган ёки оператив ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

(4-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

0110 «Ер»;

0111 «Ерни ободонлаштириш»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

0112 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш»;

(4-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

0120 «Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар»;

0130 «Машина ва асбоб-ускуналар»;

0140 «Мебель ва офис жиҳозлари»;

0150 «Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси»;

0160 «Транспорт воситалари»;

0170 «Ишчи ҳайвонлар»;

0180 «Кўп йиллик ўсимликлар»;

0190 «Бошқа асосий воситалар»;

0199 «Консервация қилинган асосий воситалар».

Аналитик ҳисобнинг ташкил қилиниши республика ҳудуди ва хориждаги асосий воситаларнинг мавжудлиги ва уларнинг ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

5. Бухгалтерияда мулкни асосий воситалар таркибига киритиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 2003 йил 10 октябрда 114-сон билан тасдиқланган Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (5-сонли БҲМС) «Асосий воситалар» (2004 йил 20 январь, рўйхат рақами 1299 — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 йил, 3-сон, 35-модда) ва харид қилиш вақтида олинган паспорт ва фойдаланиш бўйича йўриқнома, ҳамда бошқа техник ҳужжатлар асосида амалга оширилади.

6. Асосий воситалар асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларда қуйидаги объектлар учун аниқланадиган бошланғич қийматда ҳисобга олинади:

а) суғурталовчининг устав капиталига таъсисчилар томонидан уларнинг улуши ҳисобидан киритилган объектлар — томонларнинг келишувига асосан;

Олдинги таҳрирга қаранг.

б) суғурталовчининг ўзида тайёрланган шунингдек, тўлов эвазига бошқа корхона ва шахслардан сотиб олинган объектлар — ушбу объектларни (иншоот, қуриш, тиклаш) барпо этишга кетган ҳақиқий харажатлардан келиб чиқиб ёки ушбу объектларни харид қилишда, тўланган ва қопланмайдиган солиқлар (бошқа мажбурий тўловлар) шунингдек, етказиб бериш, йиғиш, ўрнатиш, ишга тушириш ва ушбу активни ишчи ҳолатига келтириш билан бевосита боғлиқ бошқа харажатларни ҳисобга олган ҳолда;

(6-банднинг «б» кичик банди Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

в) бошқа корхона ва шахслардан текинга олинган, шунингдек, ҳукумат идоралари томонидан субсидия кўринишида олинганлари — қабул қилиш санадаги бозор баҳоси ёки қабул қилиш топшириш ҳужжатларида кўрсатилган қиймат бўйича.

Асосий воситаларнинг бошланғич қиймати фақат қайта қурилганда, таъмирланганда ва қисман тугатилганда ҳамда қайта баҳоланган ҳолларда ўзгартирилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 31 декабрдаги 490-сонли «Асосий макроиқтисодий кўрсаткичлар прогнози ва Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг 2002 йилги параметрлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ барча хўжалик юритувчи субъектлар мулкчилик шаклидан қатъи назар, ҳар йили 1 январь ҳолатига асосий воситалар қийматини жорий баҳога келтириш учун қайта баҳолашни амалга оширадилар. Асосий воситалар баҳосини ошириш (тушириш) суммаси асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0100) дебети (кредити) бўйича 8510 «Мулкни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

7. Таъсисчилар томонидан суғурталовчининг устав капиталига улуш ҳисобидан киритилган асосий воситаларни кирим қилиш асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0100) дебети ва 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счётининг кредитида акс эттирилади.

8. Суғурталовчининг ўзи томонидан қурилган шунингдек, пудрат шартномасига асосан қурилган асосий восита объектларини тегишли асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0100) дебети, 0810 «Тугалланмаган қурилиш» счётининг кредити бўйича кирим қилинади.

9. Мол етказиб берувчилар, пудратчилар ва бошқа шахслардан сотиб олинган асосий восита объектлари асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0100) дебети, 0820 «Асосий воситаларни харид қилиш» счётининг кредити бўйича кирим қилинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

10. Бошқа корхона ва шахслардан текинга олинган асосий воситаларнинг кирим қилиниши асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0100) дебетида 8530 «Текинга олинган мулклар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Бироқ, солиққа тортиш мақсадида, текинга олинган асосий воситаларнинг қиймати фойда солиғини ҳисоблашда солиққа тортиладиган базага қўшилади.

(10-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

Олдинги таҳрирга қаранг.

11. Асосий воситаларни тугатиш, сотиш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижарага бериш, камомад ёки бузилиши натижасида ҳисобдан чиқаришда уларнинг бошланғич қиймати тегишли (0100) асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлардан 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг дебети орқали ҳисобдан чиқарилади.

(11-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

12. 0110 «Ер» счётида қонунчиликка мувофиқ суғурталовчига мулк сифатида берилган ер майдонлари ҳисобга олиб борилади. 0110 «Ер» счётининг дебетида шунингдек, ер майдонларини харид қилишда тўланадиган қўшимча харажатлар, кўчмас мулк агентларининг комиссион мукофоти, адвокатларнинг хизмат ҳақи, сотиб олиш билан боғлиқ солиқлар, зовурлар қиймати, ерларни тозалаш ва текислаш харажатлари ҳисобга олинади.

Ерларни фойдаланишга тайёрлаш жумладан, сув олиб келиш, оқова сувларни чиқариш иншоотлари, геодезия ишлари бўйича умумий харажатлар 0110 «Ер» счётида капитализация қилинади. Чунки ушбу харажатлар ердан келгусида фойдаланиш ва унинг қийматини ошириш учун зарур.

Ер майдони бино ва иншоотларни реконструкция қилиш ёки қуриш учун сотиб олинганда, мавжуд конструкциялар ва бошқа тўсиқларни бартараф этиш қиймати 0110 «Ер» счётининг дебетида капитализация қилинади. Бунда конструкцияни тугатишдан олинган материалларни сотишдан тушган тушум ушбу харажатларни камайтиради.

Агар ер майдони олдиндан тасарруфда бўлса ва мавжуд конструкциялар янги қурилиш объектига жой бериш учун бузиб ташланса, бузиш бўйича харажатлар 0110 «Ер» счётига капитализация қилинмайди, балки эски конструкцияларни ҳисобдан чиқариш билан боғлиқ харажат сифатида акс эттирилади.

13. 0111 «Ерни ободонлаштириш» счётида ер майдонлари тузилишини ўзгартириш, келиш йўллари, автомобиллар ва бошқа транспорт воситаларининг тўхташ майдонлари, деворлар ва бошқа иншоотларнинг ҳолатини яхшилаш харажатлари ҳисобга олинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

14. 0112 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш» счётида узоқ муддатли ижара шартномаси бўйича ижарага олинган мулкни ободонлаштириш билан боғлиқ капитал харажатлар ҳисобга олинади.

(14-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш бўйича капитал харажатларга, шунингдек, реконструкция ва модернизация қилиш харажатлари ҳам қўшилади.

(14-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

15. 0120 «Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар» счётида қуйидагилар ҳисобга олинади:

а) бино — ишлаб чиқариш, маъмурий, ижтимоий-маиший, уй-жой (инвентар объекти бўлиб, мустақил хўжалик аҳамиятига эга бўлган, алоҳида турган бино ёки қўшимча қурилишлар ҳисобланади). Бино ва қўшимча қурилишлар таркибига бир меъёрда фойдаланиш учун шароит яратиб берадиган барча коммуникация тизими (иситиш, ёритиш, шамоллатиш, сув-газ таъминоти тизимлари, ички телефон ва компьютер тармоқлари, лифт хўжалиги, ёнғиндан сақлаш ва қўриқлаш сигнализация тизими) киради;

б) иншоотлар — автомобиль йўллари, кўприклар, осма йўллар, сув омбори, нефть ва газ қудуқлари, шахта қудуқлари ва бошқалар;

в) ўтказувчи мосламалар — электр қувватини узатиш тизимлари, труба йўллари, иссиқлик ва газ тармоқлари, трансмиссиялар ва бошқалар.

16. 0130 «Машина ва асбоб-ускуналар» счётида қуйидагилар ҳисобга олинади:

а) кучлантирувчи машина ва ускуналар — атом реакторлари, қозонлар, буғ двигателлари, турбиналар, кучлантирувчи трансформаторлар, ички ёнув двигателлари ва бошқалар;

б) ишчи машиналар ва ускуналар — меҳнат буюмларига механик, иссиқлик, кимёвий ва бошқа технологик таъсир кўрсатувчи станоклар, аппаратлар, агрегатлар;

в) ўлчов ва бошқарув мосламалари ва лаборатория ускуналари ҳамда жиҳозлари — тарозилар, манометрлар, термостатлар, диспетчер назорати ускуналари, сигнализация, илмий-текшириш лабораторияси, сейсмологик станция ускуналари ва бошқалар;

г) бошқа машиналар ва ускуналар — телефон станцияси ускуналари ва бошқа олдинги гуруҳларда ҳисобга олинмайдиган машина ва ускуналар.

17. 0140 «Мебель ва офис жиҳозлари» счётида ишлаб чиқариш ва бошқарув учун мўлжалланган мебель ва жиҳозлар (столлар, шкафлар, мебель йиғимлари, кресло, темир сейфлар ва бошқалар) шунингдек, офис жиҳозлари (телефакс аппарати, қоғоз қирқадиган ва йўқ қиладиган машиналар ва бошқалар) ҳисобга олинади.

18. 0150 «Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси» счётида компьютерлар, принтерлар, сканерлар, модем ва бошқа компьютер жиҳозлари, ҳамда ҳисоблаш техникалари ҳисобга олинади.

19. 0160 «Транспорт воситалари» счётида темир йўл, сув, ҳаво, автомобиль, ишлаб чиқариш ва коммунал транспорт воситаларининг ҳаракатланувчи таркиби шунингдек, магистраль қувур тармоқлари (трубопроводлар) ҳисобга олинади.

20. 0170 «Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар» счётида ишчи кучи сифатида фойдаланиладиган ишчи ҳайвонлар — отлар, ҳўкизлар, туялар, хачир ва эшаклар ва бошқа ишчи ҳайвонлар (шунингдек, юк транспорт воситаси сифатида фойдаланиладиган ҳайвонлар) ҳисобга олинади.

21. 0180 «Кўп йиллик ўсимликлар» счётида кўкаламзорлаштириш, декорация, мева-резавор дарахтлар ва ўсимликлар, яшил деворлар ва бошқалар ҳисобга олинади.

22. 0190 «Бошқа асосий воситалар» счётида юқорида келтирилган счётларда санаб ўтилмаган асосий воситалар ҳисобга олинади.

23. 0199 «Консервация қилинган асосий воситалар» счётида қонунчиликда ўрнатилган тартибда консервация қилинган асосий воситалар ҳисобга олинади.

24. Асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлар (0100)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қуриб битказилган ва фойдаланишга топширилган объектларнинг асосий воситалар таркибига ўтказилиши	0110—0190	0810
2.	Асосий воситаларнинг ҳақиқий таннархи бўйича харид қилиниши (бошланғич қиймати)	0110—0190	0820
3.	Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни узоқ муддатли ижара шартномаси тугагандан кейин асосий воситалар таркибига қабул қилиниши	0110—0190	0310
4.	Таъсисчиларнинг устав капиталига улуш (пай) сифатида киритган ёки акцияларга тўлов сифатида келиб тушган асосий воситаларнинг кирим қилиниши	0110—0190	4610
5.	Асосий воситаларнинг текинга келиб тушиши	0110—0190	8530
6.	Асосий воситаларнинг алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан келиб тушиши	0110—0190	6110, 6120
7.	Қўшимча қуриш, ускуналар ўрнатиш, модернизация, реконструкция қилиш ва бошқа сифат жиҳатдан яхшилаш натижасида асосий воситалар бошланғич қийматининг кўпайиши	0110—0190	0890
8.	Ерни ободонлаштириш билан боғлиқ харажатларни асосий воситалар таркибига киритиш	0111	0850
9.	Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ва ободонлаштириш билан боғлиқ харажатларни асосий воситалар таркибига киритиш	0112	0860
10.	Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонларнинг асосий воситалар таркибига кирим қилиниши	0170	0840
11.	Асосий воситаларни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши	0110—0199	8510
	б) қийматининг камайтирилиши	8510	0110—0199
12.	Тугатиш, сотиш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижарага бериш, камомад ёки бузилиш натижасида асосий воситаларнинг бошланғич қийматини ҳисобдан чиқариш	9210	0110—0190
13.	Алоҳида бўлинмаларга асосий воситаларнинг берилиши	4110	0110—0190
14.	Қонунчиликда белгиланган тартибда консервация қилинган асосий воситалар	0199	0110—0190

(24-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

2-§. Асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи счётлар (0200)

Олдинги таҳрирга қаранг.

25. Суғурталовчининг мулки ҳисобланган ёки молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

(25-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

0211 «Ерни ободонлаштиришнинг эскириши»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

0212 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштиришнинг эскириши»;

(25-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

0220 «Бино, иншоот ва узатувчи мосламаларнинг эскириши»;

0230 «Машина ва асбоб-ускуналарнинг эскириши»;

0240 «Мебель ва офис жиҳозларининг эскириши»;

0250 «Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникасининг эскириши»;

0260 «Транспорт воситаларининг эскириши»;

0270 «Ишчи ҳайвонларнинг эскириши»;

0280 «Кўп йиллик ўсимликларнинг эскириши»;

0290 «Бошқа асосий воситаларнинг эскириши»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши».

(25-банднинг ўн иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Аналитик ҳисобнинг ташкил қилиниши Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ва хориждаги асосий воситаларнинг мавжудлиги ва эскиришининг ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

26. Асосий воситаларнинг эскиришини ҳисоблаш Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси ва Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 2003 йил 10 октябрда 114-сон билан тасдиқланган (5-сонли БҲМС) «Асосий воситалар» Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандартида (2004 йил 20 январь, рўйхат рақами 1299 — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 йил, 3-сон, 35-модда) белгиланган меъёр ва усуллар асосида амалга оширилади.

27. Қуйидаги асосий воситаларга амортизация ҳисобланмайди:

а) кутубхона фондларига;

б) қонунчиликда белгиланган тартибда консервацияга ўтказилган фондларга;

в) музей қийматликларига;

г) санъат ва архитектура ёдгорликларига;

д) тўлиқ эскириш ҳисобланган асосий воситаларга.

28. 0211—0290 счётларда мулкчилик ҳуқуқи суғурталовчига тегишли бўлган асосий воситаларнинг эскириши ҳисобга олинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

29. 0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши» счётида молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг эскириши хусусий асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш тартиби каби бир хил тартибда ҳисобга олинади.

(29-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

30. Асосий воситаларга ҳисобланган эскириш суммаси тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи счётларнинг (0200) кредитида, харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда олиб борилади.

31. Ижарага берувчи — суғурталовчилар жорий ижарага берилган асосий воситалар бўйича ҳисобланган эскириш суммасини тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи счётларнинг (0200) кредити ва 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётининг дебетида акс эттирадилар.

Олдинги таҳрирга қаранг.

32. Суғурталовчи мулки бўлган асосий воситаларни тугатиш, сотиш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижарага бериш, камомад ёки бузилиш натижасида ҳисобдан чиқаришда уларга ҳисобланган эскириш суммаси тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи счётларнинг (0200) дебетидан 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредити бўйича амалга оширилган ёзув орқали ҳисобдан чиқарилади.

(32-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

33. Асосий воситалар эскиришини ҳисобга олувчи счётлар (0200)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	2010, 2310, 2710	0211—0299
2.	Умумишлабчиқариш мақсадида фойдаланилаётган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	2510	0211—0299
3.	Маъмурий мақсадлар учун фойдаланилаётган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	9420	0211—0299
4.	Ишчи ҳайвонларга эскириш ҳисоблаш	2010, 2310	0270
5.	Кўп йиллик ўсимликларга эскириш ҳисоблаш	2010, 2310, 9430	0280
6.	Жорий (оператив) ижарага берилган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	9430	0220—0299
7.	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни хусусий асосий воситалар таркибига ўтиши натижасида уларга ҳисобланган эскириш суммасини ўтказиш	0299	0211—0290
8.	Молиявий ижара шартномасининг муддати тугагандан кейин ижарага берувчига қайтариладиган асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобдан чиқариш	0299	0310
9.	Асосий воситаларнинг эскиришини қайта баҳолаш:
	а) қиймати оширилганда	8510	0211—0299
	б) қиймати камайтирилганда	0211—0299	8510
10.	Асосий воситаларни тугатиш, сотиш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижарага бериш, камомад ёки бузилиш натижасида уларга ҳақиқатда ҳисобланган эскиришни ҳисобдан чиқариш	0211—0290	9210

(33-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

3-§. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлар (0300)

(3-параграфнинг номи Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

34. Суғурталовчида молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётида амалга оширилади. Ушбу счёт ижарачи суғурталовчиларда қўлланилади.

(34-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

35. Суғурталовчи томонидан қисқа муддатли ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар ҳисоби балансдан ташқари 001 «Оператив ижарага олинган асосий воситалар» счётида юритилади.

(35-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

36. Ижара ҳисоби Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (6-сонли БҲМС) «Ижара ҳисоби»га (рўйхат рақами 1946, 2009 йил 24 апрель) мувофиқ амалга оширилади.

(36-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

37. Суғурталовчига молиявий ижара шартлари асосида келиб тушган асосий воситалар 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг дебети ва 6950 «Молиявий мажбуриятлар — жорий қисми» ҳамда 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» счётининг кредитида акс эттирилади.

(37-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

38. Молиявий ижарага олинган асосий воситалардан фойдаланганлик учун ижарага берувчига тўланадиган жорий тўловлар 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» счётининг дебети ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида акс эттирилади.

(38-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

39. Молиявий ижара шартномаси бўйича ҳисобланган фоизлар суммаси қуйидагича акс эттирилади:

(39-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

а) ижарачида — 9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар» счётининг дебети ва 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётининг кредитида;

Олдинги таҳрирга қаранг.

б) ижарага берувчида — 4830 «Олинадиган фоизлар» счётининг дебети ва 9550 «Молиявий ижарадан даромадлар» счётининг кредитида.

(39-банднинг «б» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

40. Молиявий ижара шартномасининг шартларига мувофиқ (ёки ижарага берувчи ва ижарачининг қўшимча келишуви асосида) ижарага олинган асосий воситалар ижарачи корхонанинг мулкига ўтиши, ҳисобда асосий воситаларни ҳисобга олувчи (0100) счётларнинг тегишли счётлари дебети ва 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг кредитида тегишли асосий воситалар турлари бўйича ёзувлар амалга оширилади. Бир вақтнинг ўзида ушбу объект бўйича 0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши» счётида ҳисоблаб борилган эскириш суммаси тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи счётларга (0200) ўтказилади.

Агар молиявий ижара шартномасининг тугаши билан асосий восита объектлари ижарага берувчига қайтарилса, у ҳолда ҳисобда 0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши» счётининг дебети ва 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

Агар ижарага олинган асосий воситалар молиявий ижара шартномасининг муддати тугашига қадар ижарага берувчига қайтарилса, у ҳолда ҳисобда 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг кредити ва 0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши» (ҳисобланган эскириш суммасига), 6950 «Молиявий мажбуриятлар — жорий қисми», 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» (ижара тўловларининг қолдиқ суммасига) счётларининг дебети бўйича ёзувлар амалга оширилади.

0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счёти бўйича аналитик ҳисоб асосий воситаларнинг турлари ва алоҳида инвентарь объектлари бўйича юритилади.

(40-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

41. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлар (0300)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Молиявий ижара шартномаси бўйича асосий воситаларнинг келиб тушиши	0310	6950 7910
2.	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг хусусий асосий воситалар таркибига ўтказилиши.	0110—0190	0310
2.	Бир вақтнинг ўзида эскириш суммасининг ўтказилиши	0299	0211—0290
3.	Молиявий ижара шартномасининг муддати тугагунига қадар ижарага берувчига қайтарилган объектга ҳисобланган эскириш суммаси	0299	0310
4.	Молиявий ижара шартномасининг муддати тугагунига қадар ижарага берувчига қайтарилган объектлар бўйича молиявий ижара шартномаси бўйича тўланмай қолган қолдиқнинг:
	жорий қисмига	6950	0310
	узоқ муддатли қисмига	7910	0310
5.	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши	0310	8510
	б) қийматининг камайтирилиши	8510	0310

(41-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

4-§. Номоддий активларни ҳисобга олувчи счётлар (0400)

42. Мулкчилик ҳуқуқи суғурталовчига тегишли номоддий активларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0410 «Патентлар, лицензиялар ва ноу-хау»;

0420 «Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналари»;

0430 «Дастурий таъминот»;

0440 «Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқлари»;

0450 «Ташкилий харажатлар»;

0460 «Франчайз»;

0470 «Муаллифлик ҳуқуқлари»;

0480 «Гудвилл»;

0490 «Бошқа номоддий активлар».

43. Объектларни номоддий активларга киритиш тартиби ва уларнинг таркиби қонунчилик асосида ҳамда Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 2005 йил 25 мартда 35-сон билан тасдиқланган (7-сонли БҲМС) «Номоддий активлар» (янги таҳрир) Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (2005 йил 27 июнь, рўйхат рақами 1485 — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 йил, 25-26-сон, 188-модда) асосида тартибга солинади.

44. Номоддий активлар қуйидаги объектлар учун аниқланадиган бошланғич баҳода номоддий активларни ҳисобга олувчи счётларда ҳисобга олинади:

а) таъсисчилар томонидан суғурталовчининг устав капиталига улуш ҳисобидан киритилгани — томонларнинг келишуви бўйича;

б) тўлов асосида бошқа корхона ва шахслардан харид қилинган ушбу объектларни харид қилиш ва тайёр ҳолатга келтириш бўйича амалга оширилган — ҳақиқий харажатлар бўйича;

в) бошқа корхона ва шахслардан текинга олинган объектлар — кирим қилиш санасидаги бозор баҳосида ёки қабул қилиш-топшириш ҳужжатларида кўрсатилган қиймат бўйича;

г) суғурталовчининг ўзи томонидан яратилган ёки суғурталовчининг ўзида илмий-тадқиқот ишлари натижасида олинган объектлар — ҳақиқий таннархи бўйича.

45. Таъсисчилар томонидан суғурталовчининг устав капиталига уларнинг улушлари ҳисобига киритилган номоддий активларни кирим қилиш (0400) номоддий активларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида ва 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счётининг кредитида акс эттирилади.

Бошқа корхона ва шахслардан харид қилинган номоддий активлар, номоддий активларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебети, 0830 «Номоддий активларни харид қилиш» счётининг кредитига кирим қилинади.

Бошқа корхона ва шахслардан текинга олинган номоддий активларнинг кирим қилиниши номоддий активларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида, 8530 «Текинга олинган мулк» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Агар номоддий актив суғурталовчининг ўзи томонидан яратилса ва уни яратиш харажатларининг аниқ суммасини аниқлаш имкони мавжуд бўлса, у ҳолда номоддий актив ҳақиқий таннархи бўйича акс эттирилади. Номоддий активларнинг ҳақиқий таннархини аниқлаш имконияти мавжуд бўлмаган ҳолда ушбу харажатлар илмий-тадқиқот ишлари (ИТИ) ёки илмий-тадқиқот ва синов конструкторлик ишлари (ИТСКИ) харажатлари сифатида акс эттирилади.

46. «Гудвилл (фирма баҳоси)»нинг бухгалтерия ҳисоби Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 2005 йил 25 мартда 35-сон билан тасдиқланган (7-сонли БҲМС) «Номоддий активлар» (янги таҳрир) Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (2005 йил 27 июнь, рўйхат рақами 1485 — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 йил, 25-26-сон, 188-модда) мувофиқ амалга оширилади.

47. Номоддий активлар чиқиб кетганда (сотилганда, текинга берилганда ва бошқаларда) уларнинг бошланғич қиймати номоддий активларни ҳисобга олувчи тегишли счётларнинг (0400) кредитидан 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счётининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

48. Номоддий активларни ҳисобга олувчи счётлар (0400)нинг боғланиши


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Харид қилинган номоддий активларнинг бошланғич қиймати (ҳақиқий таннархи) бўйича кирим қилиниши	0410—0490	0830
2.	Корхонанинг ўзида яратилган номоддий активларнинг ҳақиқий таннархи бўйича кирим қилиниши	0410—0490	0830
3.	Устав капиталига улуш сифатида ёки акцияга обуна бўлишга ҳақ тўлаш ҳисобига олинган номоддий активларнинг кирим қилиниши	0410—0490	4610
4.	Текинга олинган номоддий активларнинг кирим қилиниши	0410—0490	8530
5.	Суғурталовчини сотиб олишда активларнинг ҳақиқий баҳоси ва сотиб олиш баҳоси ўртасидаги фарқ сифатида вужудга келадиган гудвилл (фирма баҳоси)ни акс эттириш	0480	8330
6.	Гудвилл (фирма баҳоси) суммасини ҳар ой фойдали хизмат муддати давомида ҳисобдан чиқарилиши	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	0480
7.	Номоддий активларнинг бошланғич қиймати бўйича сотилиши, ҳисобдан чиқарилиши, харид қилинган қимматли қоғозлар ҳақининг тўлови учун берилиши, бошқа корхоналарнинг устав капиталига улуш сифатида, шунингдек, текинга берилганда ва бошқалар натижасида чиқиб кетиши	9220	0410—0490

5-§. Номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи счётлар (0500)

49. Мулкчилик ҳуқуқи суғурталовчига тегишли бўлган номоддий активлар объектлари бўйича жамланган амортизация тўғрисида маълумотлар қуйидаги счётларда умумлаштирилади:

0510 «Патентлар, лицензиялар ва ноу-хаунинг амортизацияси»;

0520 «Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналарининг амортизацияси»;

0530 «Дастурий таъминотнинг амортизацияси»;

0540 «Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқларининг амортизацияси»;

0550 «Ташкилий харажатларнинг амортизацияси»;

0560 «Франчайзнинг амортизацияси»;

0570 «Муаллифлик ҳуқуқларининг амортизацияси»;

0590 «Бошқа номоддий активларнинг амортизацияси».

50. Номоддий активлар амортизацияси Солиқ кодекси ва Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 2005 йил 25 мартда 35-сон билан тасдиқланган (7-сонли БҲМС) «Номоддий активлар» (янги таҳрир) Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (2005 йил 27 июнь, рўйхат рақами 1485 — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 йил, 25-26-сон, 188-модда) кўзда тутилган усулларга мувофиқ, белгиланган меъёрлар бўйича суғурталовчи томонидан ҳисоблаб чиқилиб, ойма-ой тегишлилигига қараб таннархга ёки давр харажатларига олиб борилади.

51. Номоддий активларга ҳисобланган амортизация суммаси харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва (0500) номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитига олиб борилади.

52. Номоддий активларнинг чиқиб кетиши (сотилиши, текинга берилиши ва бошқалар)да улар бўйича ҳисобланган эскириш суммаси (0500) номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетидан 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.

Номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи счётлар (0500) бўйича аналитик ҳисоб номоддий активларнинг турлари ва алоҳида объектлари бўйича юритилади.

53. Номоддий активларнинг амортизациясини ҳисобга олувчи счётлар (0500)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқаришда фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисоблаш	2010, 2310	0510—0590
2.	Умумишлабчиқариш мақсадида ва хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисоблаш	2510, 2710	0510—0590
3.	Бошқарув мақсадида фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисоблаш	9420	0510—0590
4.	Капитал қуйилмаларда фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисоблаш	0810—0890	0510—0590
5.	Номоддий активларни тугатиш, сотиш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижарага бериш, камомад ёки бузилиши натижасида йиғилган амортизация суммасини ҳисобдан чиқариш ва ҳоказо.	0510—0590	9220

(53-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

6-§. Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар (0600)

54. Бошқа корхоналарнинг қимматли қоғозларига, мамлакат ҳудудида ва хорижда тузилган шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари ва бошқа корхоналарнинг устав капиталларига қилинган узоқ муддатли инвестициялар (қўйилмалар)нинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0610 «Қимматли қоғозлар»;

0620 «Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар»;

0630 «Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар»;

0640 «Чет эл капитали мавжуд бўлган корхоналарга инвестициялар»;

0690 «Бошқа узоқ муддатли инвестициялар».

55. Активларни инвестициялар таркибига киритиш ва уларнинг турлари Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 1998 йил 25 декабрда 65-сон билан тасдиқланган Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (12-сонли БҲМС) «Молиявий инвестициялар ҳисоби» (1999 йил 16 январь, рўйхат рақами 596 — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси, 1999 йил, 3 ва 6-сон) ва Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 1998 йил 14 октябрда 50-сон билан тасдиқланган Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (8-сонли БҲМС) «Консолидациялаштирилган молиявий ҳисоботлар ва шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар ҳисоби» (1998 йил 28 декабрь, рўйхат рақами 580 — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси, 1999 йил, 6-сон) билан тартибга солинади.

56. 0610 «Қимматли қоғозлар» счётида давлат фоизли облигациялари ва маҳаллий қарзлар, акциялар ва бошқа қимматли қоғозларга қилинган узоқ муддатли инвестиция (қуйилма)ларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

57. 0620 «Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар», 0630 «Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар», 0640 «Чет эл капитали мавжуд бўлган корхоналарга инвестициялар» счётларида тегишли чет эл капитали мавжуд бўлган шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига қилинган узоқ муддатли инвестицияларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

58. 0690 «Бошқа узоқ муддатли инвестициялар» счётида келажакда молиявий наф олиш мақсадида давлат корхоналари ёки бошқа хайрия, экология жамиятларига қилинган узоқ муддатли инвестициялар ҳисобга олинади.

59. Акциялар, облигациялар ва бошқа қимматли қоғозлар сотиб олиш баҳосида 0610 «Қимматли қоғозлар» счётининг дебетида ушбу қўйилмалар ҳисобига берилган қийматликлар ҳисобга олинадиган счётлар билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

60. Агар суғурталовчи томонидан харид қилинган облигациялар ва шу каби бошқа қимматли қоғозларнинг харид қиймати уларнинг номинал қийматидан юқори бўлса, у ҳолда харид қилинган вақтдан то қоплаш вақтигача бўлган даврда харид қиймати ва номинал қиймат ўртасидаги фарқ қисми ҳисобдан чиқарилади. Бунда 9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар» счётининг дебети ва 0610 «Қимматли қоғозлар» счётининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

Агар суғурталовчи томонидан харид қилинган облигациялар ва шу каби бошқа қимматли қоғозларнинг харид қиймати уларнинг номинал қийматидан паст бўлса, у ҳолда харид қилинган вақтдан то қоплаш вақтигача бўлган даврда харид қиймати ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ қисми қўшимча ҳисобланади. Бунда 0610 «Қимматли қоғозлар» счётининг дебети ва 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» счётининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

Юқорида кўрсатилган ҳар иккала ҳолатда ҳам қимматли қоғозларни қоплаш муддати келганда 0610 «Қимматли қоғозлар» счётида ҳисобга олинган баҳо номинал қийматга тўғри келиши лозим.

Қимматли қоғозлар бўйича фоизлар (дивидендлар) ҳисобланганда 4830 «Олинадиган фоизлар» ёки 4840 «Олинадиган дивидендлар» счётининг дебети ва 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» ёки 9520 «Дивидендлар кўринишидаги даромадлар» счётларининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар бўйича аналитик ҳисоб узоқ муддатли инвестицияларнинг турлари ва ушбу инвестициялар амалга оширилган объектлар (қимматли қоғозларни сотувчи-корхоналар, суғурталовчи иштирокчиси ҳисобланган шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари ва шу кабилар) бўйича юритилади. Бунда аналитик ҳисобнинг ташкил қилиниши Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва хориждаги объектларга қилинган узоқ муддатли инвестициялар тўғрисидаги маълумотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

61. Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар (0600)нинг боғланиши


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Сотувчи корхонага асосий воситаларни бериш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9210
2.	Сотувчи корхонага номоддий активлар ва материаллар бериш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9220
3.	Сотувчи корхонага хизмат кўрсатиш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9030
4.	Сотувчи корхонага ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни бериш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9220
5.	Қимматли қоғозлар узоқ муддатли инвестициялар сифатида текинга олинганда	0610	8530
6.	Бошқа корхоналарнинг қимматли қоғозлари харид қилинганда	0610	5010—5530
7.	Дебиторлик қарзлари ҳисобига қимматли қоғозларнинг харид қилиниши	0610	Олинадиган счётлар
8.	Қисқа муддатли инвестициялар таркиби ўзгартирилганда (реструктуризация)	0610	5810—5890
9.	Таъсисчиларнинг суғурталовчи устав капиталига уларнинг улуши сифатида берилган қимматли қоғозларнинг қиймати	0610	4610
10.	Суғурталовчи қимматли қоғозларга тегишли ҳуқуқлар унга ўтганлиги тўғрисида гувоҳнома олди	0610	6990, 7920
11.	Қимматли қоғозларнинг харид ва номинал қийматлари ўртасидаги фарқ:
	а) номинал қиймати харид қийматидан юқори	0610	9590
	б) харид қиймати номинал қийматдан юқори	9690	0610
12.	Чет эл валютасидаги узоқ муддатли инвестициялар билан боғлиқ операциялар бўйича курс фарқлари:
	Ижобий	0610	9540
	Салбий	9620	0610
13.	Узоқ муддатли инвестицияларни:
	а) шуъба хўжалик жамиятларида;	0620	9030, 9210—9220
	б) қарам хўжалик жамиятларида;	0630
	в) чет эл капитали мавжуд бўлган корхоналарда акс эттириш	0640
14.	Узоқ муддатли инвестициялар сифатида ҳисобга олинган қимматли қоғозларнинг қопланиши (сотиб олиниши)	5110—5530	0610
15.	Узоқ муддатли инвестициялар сифатида ҳисобга олинган қимматли қоғозларнинг сотилиши	9220	0610

7-§. Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар (0700)

62. Қурилаётган (таъмирланаётган) капитал қўйилма объектларида ўрнатиш учун мўлжалланган ва монтажни талаб қилувчи технологик, энергетик ва ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарнинг (шунингдек, лаборатория, тажриба мосламалари ва устахоналар учун мўлжалланган асбоб-ускуналар) мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0710 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — маҳаллий»

0720 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — хорижий».

63. Монтажни талаб қилувчи асбоб-ускуналарга уларнинг қисмлари йиғилганидан сўнг ва фундаментга ёки таянчга, полга, қаватлар ўртасидаги устунларга ва бошқа бино ва иншоотларнинг конструкцияларига мустаҳкамлангандан сўнг ишга тушириладиган кўтарма асбоб-ускуналар шунингдек, шу каби асбоб-ускуналарнинг эҳтиёт қисмлари киради. Бундай асбоб-ускуналар таркибига шунингдек, назорат-ўлчов аппаратлари ёки ўрнатиладиган асбоб-ускуна таркибида йиғиш-ўрнатиш учун мўлжалланган бошқа асбоблар киради.

64. Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётларда (0700) монтажни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналар: транспорт воситалари, мустақил турувчи станоклар, қурилиш механизмлари, қишлоқ хўжалиги машиналари, ишлаб чиқариш воситалари, инвентарлар, ўлчов асбоблари ва бошқалар ҳисобга олинмайди. Монтажни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналарни харид қилиш харажатлари улар суғурталовчига келиб тушиши билан бевосита 0820 «Асосий воситаларни харид қилиш» счётида акс эттирилади.

65. Асбоб-ускуналар ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар (0700)да суғурталовчи омборларига ушбу қийматликларни етказиб бериш ва тайёрлаш харажатлари ҳамда харид қилиш (тайёрлаш) баҳолари қийматидан ташкил топадиган ҳақиқий харид қилиш таннархи бўйича ҳисобга олинади.

Суғурталовчининг устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари ҳисобига киритилган асбоб-ускуналарни кирим қилиш 0710 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — маҳаллий», 0720 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — хорижий» счётларининг дебети ва 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счётининг кредити бўйича акс эттирилади.

66. Қурувчи (буюртмачи) томонидан қурилиш майдонига келтирилган монтаж ва ўрнатишни талаб қилувчи асбоб-ускуналар пудратчи томонидан балансдан ташқари 005 «Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар» счётига қабул қилинади. Ушбу монтажга берилган асбоб-ускуналар ёки уларнинг қисмлари қийматини пудратчи балансдан ташқари 005 «Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар» счётидан ҳисобдан чиқаради. Пудратчига берилган, бироқ доимий фойдаланиш жойига ўрнатиш ва монтаж қилиш ҳали бошланмаган асбоб-ускуналар қиймати қурувчида ҳисобдан чиқарилмайди.

Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар (0700) бўйича аналитик ҳисоб асбоб-ускуналарнинг турлари ва сақланиш жойлари бўйича юритилади.

67. Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар (0700)нинг боғланиши


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Келиб тушган ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг кирим қилиниши	0710—0720	6010—6020, 6110—6120
2.	Келиб тушган, ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг кирим қилиниши (1510 счётдан фойдаланилганда)	0710—0720	1510
3.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг қийматига ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг турли хизматлари: транспорт, эҳтиёт қисмлар, штампларни тайёрлаш ва бошқаларнинг киритилиши	0710—0720	2310
4.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни етказиб бериш ва сақлаш билан боғлиқ ишларга меҳнат ҳақи ҳисобланиши	0710—0720	6710
5.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилиш ва сақлашда ҳисобланган иш ҳақи бўйича мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар қилиниши	0710—0720	6520
6.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилиш, етказиб бериш ва сақлаш билан боғлиқ турли харажатлар ҳисобдор шахслар томонидан тўланиши	0710—0720	4220—4290, 6970
7.	Акциянинг тўлови эвазига ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг келиб тушиши	0710—0720	4610
8.	Турли шахслардан ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг сотиб олиниши	0710—0720	6990
9.	Инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча асбоб-ускуналар суммаси	0710—0720	9390
10.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши	0710—0720	8510
	б) қийматининг камайтирилиши	8510	0710—0720
11.	Банклар томонидан уларнинг узоқ ва қисқа муддатли кредитлари ҳисобидан тўланган, ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилиниши	0710—0720	6810, 7810
12.	Қарз берувчилар томонидан уларнинг узоқ ва қисқа муддатли қарзлари ҳисобидан тўланган, ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилиниши	0710—0720	6820—6840 7820—7840
13.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг сотилиши, харид қилинган қимматли қоғозларнинг ҳақини тўланиши, бошқа корхоналарнинг устав капиталига улуш сифатида, текинга берилиши ва бошқалар натижасида ҳисобдан чиқарилиши	9210	0710—0720
14.	Монтажга берилган асбоб-ускуналар қийматининг ҳисобдан чиқарилиши	0810	0710—0720
15.	Мол етказиб берувчиларга ёки транспорт корхоналарига ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг камомади учун даъволар билдирилиши	4860	0710—0720
16.	Инвентаризация натижасида аниқланган асбоб-ускуналарнинг камомади	9220	0710—0720
17.	Табиий офатдан кейин ўтказилган инвентаризация натижасида аниқланган асбоб-ускуналарнинг камомади	9720	0710—0720

8-§. Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар (0800)

68. Суғурталовчининг асосий воситалар ва номоддий активларга инвестициялари, шунингдек, маҳсулдор ва ишчи ҳайвонларнинг асосий подасини ташкил қилиш бўйича харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0810 «Тугалланмаган қурилиш»;

0820 «Асосий воситаларни харид қилиш»;

0830 «Номоддий активларни харид қилиш»;

0840 «Асосий подани ташкил қилиш»;

0850 «Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

0860 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар»;

(68-банднинг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

0890 «Бошқа капитал қўйилмалар».

69. 0810 «Тугалланмаган қурилиш» счётида (қурилиш пудрат ёки хўжалик усулида амалга оширилишдан қатъи назар) капитал қурилиш сметалари, смета-лойиҳа ҳисоб-китобларида ва титул рўйхатларида келтирилган бино ва иншоотларни барпо этиш, ускуналар, асбоблар, инвентарлар ва бошқа жиҳозларни сотиб олиш бўйича харажатлар ҳисобга олинади.

70. 0820 «Асосий воситаларни харид қилиш» счётида асосий воситаларни харид қилиш, ўрнатиш ва йиғиш билан боғлиқ барча харажатлар ҳисобга олинади.

71. 0830 «Номоддий активларни харид қилиш» счётида номоддий активларни харид қилиш ёки суғурталовчининг ўзида яратилиши билан боғлиқ барча харажатлар ҳисобга олинади.

72. 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» счётида: асосий подага ўтказиладиган хўжаликдаги ёш ишчи ҳайвонларни ўстириш бўйича харажатлар; асосий пода учун харид қилинган катта ёшдаги ишчи ҳайвонларнинг қиймати, шунингдек, уларни етказиб бериш билан боғлиқ харажатлар; бошқа корхоналардан текинга олинган катта ёшдаги ҳайвонларни хўжаликка етказиб бериш билан боғлиқ харажатлар ҳисобга олинади.

Асосий подага ўтказиладиган ёш ҳайвонлар ҳақиқий таннарх бўйича баҳоланади. Асосий подага ўтказиладиган ёш ишчи ҳайвонларнинг барча турларининг қиймати йил давомида 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётидан 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» счётининг дебетига йил бошида ҳисобда турган баланс қийматига, йил бошидан то ҳайвонларни асосий подага ўтказиш вақтигача бўлган даврда ортган вазни ёки ўсган вазнининг режа таннархини қўшган ҳолда, ҳисобдан чиқарилади. Бир вақтнинг ўзида, ёш ҳайвонларни асосий подага ўтказишда 0170 «Ишчи ҳайвонлар» счёти дебетланади ва 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» счёти кредитланади. Йил охирида ҳисобот калькуляцияси тузилгандан кейин йил давомида ўтказилган ёш ҳайвонларнинг кўрсатилган қиймати билан унинг ҳақиқий таннархи ўртасидаги фарқ 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётидан 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» счётига, бир вақтнинг ўзида ҳайвоннинг баҳосини аниқлаб, қўшимча 0170 «Ишчи ҳайвонлар» счётларига ҳисобдан чиқарилади.

Четдан харид қилинган катта ёшдаги ишчи ҳайвонларнинг қиймати 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» счётининг дебетига уни етказиб бериш харажатлари билан биргаликда, харид қилишнинг ҳақиқий таннархи бўйича кирим қилинади.

Асосий подани ташкил этишнинг тугалланган муомалалари бўйича харажатлар 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» счётидан 0170 «Ишчи ҳайвонлар» счётининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

73. 0850 «Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар» счётида суғурталовчининг ер майдонини ободонлаштириш бўйича харажатлари, шунингдек, кириш йўллари, автомобиль ва бошқа транспорт воситаларининг тўхташ майдонлари, деворлар ва кўкаламзорлаштиришнинг бошқа турлари қиймати ҳисобга олинади.

Ер майдонлари, ўрмон ва сув ҳавзалари ва кўп йиллик ўсимликларга қилинган инвентар хусусиятига эга бўлган капитал қўйилмалар, асосий воситалар таркибига, комплекс ишлар тугашидан қатъи назар, фойдаланишга қабул қилинган майдонларга тегишли харажатлар суммаси бўйича киритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

74. 0860 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар» счётида молиявий ижара шартномаси бўйича ижарага олинган мулкни ободонлаштириш ҳамда унинг таъмирланиши ва модернизациясига қилинадиган капитал қўйилмалар ҳисобга олинади.

(74-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

75. Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида асосий воситалар объектларининг бошланғич қийматига ўрнатилган тартибда қўшиладиган қурувчининг барча ҳақиқий харажатлари, шунингдек, суғурталовчининг асосий воситаларни, номоддий активларни харид қилиш, асосий подани ташкил этиш ва бошқа капитал қўйилмалар билан боғлиқ харажатлар акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар бўйича қолдиқ, суғурталовчининг тугалланмаган қурилишга, асосий воситалар, номоддий активларни харид қилиш, ерни ва молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштиришга қилинган капитал қўйилмалар миқдорини, шунингдек, асосий подани ташкил этиш бўйича тугалланмаган харажатлар суммасини акс эттиради.

(75-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар (0800) бўйича аналитик ҳисоб капитал қўйилмаларнинг ҳар бир йўналиши бўйича юритилади. Бунда аналитик ҳисобнинг ташкил этилиши қуйидаги харажатлар ҳақида маълумот олиш имконини бериши лозим:

а) қурилиш ва реконструкция ишлари; бурғулаш ишлари; асбоб-ускуналарни йиғиш; ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилиш; монтажни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналарни харид қилиш, шунингдек, капитал қўйилмаларнинг сметаларида назарда тутилган асбоблар ва инвентарларни харид қилиш лойиҳа-қидирув ишларига оид ва бошқа капитал қўйилмалар бўйича харажатлар;

б) асосий воситалар ва номоддий активларни харид қилиш харажатлари — асосий воситалар ва номоддий активларнинг турлари ва номлари бўйича;

Олдинги таҳрирга қаранг.

в) ер ва молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш харажатлари — объектларнинг тури ва номи бўйича;

(75-банднинг «в» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

г) асосий подани ташкил этиш харажатлари — ҳайвонларнинг турлари (йирик шохли ҳайвонлар, қўйлар, отлар ва бошқалар) бўйича.

76. Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар (0800)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Объектларни қуришда фойдаланилаётган асосий воситаларнинг эскириши, капитал қўйилмалар харажатига киритилиши	0810	0211—0299
2.	Объектларни қуришда фойдаланилаётган номоддий активларнинг амортизацияси харажатларга киритилиши	0810	0510—0590
3.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар монтажга топширилди (монтажга тайёргарлик бошланган пайтдан)	0810	0710—0720
4.	Сарфланган қурилиш ва бошқа материаллар қиймати капитал қўйилмалар бўйича харажатларга киритилиши	0810	1010—1090
5.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг капитал қўйилмаларга кўрсатган хизматлари ҳисобдан чиқарилиши	0810	2310
6.	Капитал қўйилмаларда фойдаланилган банк кредитлари ва бошқа қарз мажбуриятлари бўйича фоизлар ҳисобланиши	0810	6920
7.	Тугалланмаган қурилишни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши;	0810	8510
	б) қийматининг камайтирилиши	8510	0810
8.	Капитал қурилишда бажарган ишлари ва кўрсатган хизматлари учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга қарзлар	0810	6010, 7010
9.	Капитал қўйилмалар билан боғлиқ қондирилмаган даъволар бўйича сумма ҳисобдан чиқарилиши	0810	4860
10.	Инвентаризация натижасида тугалланмаган қурилишда камомад суммаси аниқланиши	5910	0810
11.	Ёш ҳайвоннинг асосий подага ўтказилиши	0840	2710
12.	Асосий поданинг ташкил қилиниши	0170	0840
13.	Келгуси давр харажатлари тегишли қисмининг капитал қўйилмаларига олиб борилиши	0810—0890	3110—3190
14.	Капитал қўйилмалар таннархига киритиладиган суғурта бўйича қарзлар	0810—0890	6510
15.	Капитал қўйилмалар таннархига киритиладиган мақсадли давлат жамғармалари бўйича қарзлар	0810—0890	6520
16.	Таъсисчилар томонидан устав капиталига улуш (пай) сифатида киритилган тугалланмаган капитал қўйилмалар	0810—0890	4610
17.	Автотранспорт воситаларини сотиб олиш солиғи (инвентарь қийматига)	0810—0890	6520
18.	Капитал қўйилмаларни ўзлаштиришда банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи бўйича турли суммалар ҳисобланиши	0810—0890	6710
19.	Ҳисобдор шахсларнинг капитал қўйилмаларга уларнинг қилган харажатлари бўйича қарзлари ҳисобдан чиқарилиши	0810—0890	4220—4290, 6970
20.	Асосий воситаларни харид қилиш ва қуриш жараёнида вужудга келган турли кредиторлар олдидаги қарзлар	0810—0890	6990
21.	Капитал қўйилмалар бўйича алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг кўрсатган хизматлари учун қарзлар	0810—0890	6110—6120
22.	Асосий воситалар объектларини қуриш ёки харид қилиш натижасида уларни бошланғич қиймати бўйича фойдаланишга бериш	0110—0190	0810—0890
23.	Асосий воситаларни қуриш ва харид қилиш билан боғлиқ, аммо объектларнинг бошланғич қийматига қўшилмайдиган харажатлар суғурталовчи маблағлари ҳисобига ҳисобдан чиқарилиши	9430	0810—0820
24.	Агар айбдор шахсни аниқлаш имкони бўлмаса, камомад ва бузилган қийматликларнинг суммаси капитал қўйилмалар бўйича харажатларга олиб борилиши	0810—0890	5910

(жадвал Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

9-§. Узоқ муддатли дебитор қарзлари ва кечиктирилган харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (0900)

77. Қуйидаги ҳисоб-китобларнинг узоқ муддатли қисми:

а) харидорлар ва буюртмачилар билан олинган векселлар бўйича;

Олдинги таҳрирга қаранг.

б) ижарачилар билан уларнинг молиявий ижара шартномаси асосида олган асосий воситалари бўйича;

(77-банднинг «б» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

в) мол етказиб берувчилар билан — уларга товар-моддий бойликлар ва бошқа активларни етказиб бериш учун берилган бўнаклар бўйича;

г) харидорлар ва буюртмачилар билан товарлар, тайёр маҳсулот, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар учун олинадиган счётлар бўйича;

Олдинги таҳрирга қаранг.

д) алоҳида бўлинмалар билан товарлар, тайёр маҳсулот, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар учун олинадиган счётлар бўйича;

(77-банднинг «д» кичик банди Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

е) корхоналар ва ташкилотлар билан берилган қарзлар бўйича;

ж) моддий-жавобгар шахслар ва суғурталовчининг ходимлари билан моддий зарарни қоплаш бўйича;

з) бошқа юридик ва жисмоний шахслар билан суғурталовчига юқорида келтирилмаган турли қарзлар бўйича;

Олдинги таҳрирга қаранг.

и) вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича;

(77-банднинг «и» кичик банди Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

к) облигациялар дисконтлари бўйича кечиктирилган харажатлар;

л) бошқа кечиктирилган харажатлар тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0910 «Олинган векселлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар»;

(«л» кичик бандининг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари»;

0940 «Бошқа узоқ муддатли дебитор қарзлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи»;

(«л» кичик банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар»;

0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар».

78. 0910 «Олинган векселлар» счётида харидорлар ва буюртмачилардан улар сотиб олган товар-моддий захиралари ва бошқа активлар, улар учун бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар бўйича харидорлар ва буюртмачилар томонидан тўлов ҳужжати сифатида вексель тақдим қилиши натижасида, улардан олиниши керак бўлган тўлов суммаси ҳисобга олинади. Бунда шундай ҳисоб-китоблар содир бўлганда, олинадиган счётларнинг узоқ муддатли қисми 0910 «Олинган векселлар» счётининг дебети ва 9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар», 9020 «Товарларни сотишдан даромадлар», 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар», 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши», 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счётларининг кредитида акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

79. 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти ижарага берувчи суғурталовчида мулкнинг молиявий ижара шартномаси бўйича муомалаларни ҳисобга олишда фойдаланилади.

Асосий восита объектларини молиявий ижара шартномаси бўйича беришда ижарага берувчи объектларнинг қийматини умумий тартибда ҳисобдан чиқаради. Бунда молиявий ижарага берилган асосий восита объектларининг қиймати ижарачи ва ижарага берувчи билан келишилган баҳода узоқ муддатли қисми 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётининг дебетига, жорий қисми 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг дебетига ва дебиторлик қарзининг жами суммаси 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредитига ўтказилади.

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счёти бўйича кредитдаги сальдо (ижарага берилган асосий восита объектларининг ижарачи ва ижарага берувчи томонидан келишилган баҳодаги қиймати билан бу объектларнинг қолдиқ қиймати ўртасидаги фарқ) кечиктирилган фойда сифатида 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счётига узоқ муддатли қисми ва 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счётига жорий қисми ҳисобдан чиқарилади.

Ижарага берилган асосий восита объектларининг ижарачи ва ижарага берувчи келишган баҳодаги қиймати билан ушбу объектларнинг қолдиқ қиймати ўртасидаги фарқнинг тегишли қисми ижара ҳақи келиб тушганда 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счётидан 9550 «Молиявий ижарадан даромадлар» счётининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.

Ҳисобот йилининг охирида ижарага берувчи жорий йилда келиб тушадиган суммаларни 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётининг кредитидан 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг дебетига ўтказади. Ижара ҳақининг келиб тушиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг кредитида акс эттирилади.

Агар асосий воситалар объекти ижара муддатининг тугашига қадар ижарачининг мулкига ўтса, у ҳолда сотиб олиш баҳоси тўланган ижара ҳақини чегириб ташлаган ҳолда юқорида кўриб ўтилган ижара ҳақининг келиб тушишини акс эттириш тартибида сотиб олиш вақтида акс эттирилади.

0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ижара шартномаси бўйича юритилади.

(79-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

80. 0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» счётида суғурталовчи ходимларига кредитга сотилган товарлар бўйича ҳисоб-китоблар, берилган қарзлар бўйича уларнинг қарздорлиги, ходимларнинг суғурталовчига пул маблағлари, товар-моддий қийматликларининг камомади ва ўғирланиши, яроқсизлиги натижасида етказилган моддий зарарларнинг қопланиши шунингдек, бошқа турдаги зарарларнинг қопланиши ва шу кабилар ҳисобга олинади.

Кредитга товар сотиб олган шахс ишлайдиган суғурталовчи уларга берилган кредитни савдо суғурталовчилари томонидан банк кредити ҳисобидан тўлиқ қоплаши мумкин. Бунда банк савдо корхоналарининг тегишли ҳисоб-китоб ҳужжатларини ўзининг кредити ҳисобидан тўлайди. Ушбу муомала суғурталовчиларда 0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» счётининг дебети ва 7810 «Узоқ муддатли банк кредитлари» счётининг кредитида акс эттирилади.

Ходимларга берилган қарзлар суммаси 0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» счётининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Кредитга сотилган товарлар, берилган қарзлар, моддий ва бошқа зарарларнинг қопланиши бўйича қарзларнинг узоқ муддатли қисмининг жорий дебиторлик қарзлари қисмига ўтказилишида 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи», 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи», 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи», 4790 «Ходимларнинг бошқа қарзлари» счётларининг дебети, 0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» счётининг кредити бўйича ёзув амалга оширилади.

0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» счёти бўйича аналитик ҳисоб суғурталовчининг ҳар бир ходими бўйича юритилади.

81. 0940 «Бошқа узоқ муддатли дебитор қарзлар» счётида харидорлар ва буюртмачилардан даъволар ва бошқалар бўйича олинадиган счётларнинг узоқ муддатли қисми ҳисобга олинади.

Юқорида келтирилган счётлар бўйича аналитик ҳисоб харидорлар ва буюртмачиларга берилган ҳар бир счёт бўйича юритилади. Аналитик ҳисобнинг ташкил қилиниши векселлар, харидорлар ва буюртмачилар билан ҳисоб-китоблар бўйича қарзлар тўғрисида маълумотларни олиш имкониятини бериши лозим.

Олдинги таҳрирга қаранг.

82. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 5 февралдаги 54-сонли қарори (ЎзР ҚТ, 1999 йил, 2-сон, 9-модда) билан тасдиқланган «Маҳсулот (иш, хизмат)ларни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатларининг таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисида»ги Низомнинг 2-иловасига мувофиқ жорий ҳисобот даврида тўланадиган солиқнинг узоқ муддатли қисми 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётида ҳисобга олинади. Вақтинчалик фарқларга оид харажатлар бўйича солиқни ҳисоблаш 0930 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг дебети ва 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» счётининг кредитида акс эттирилади. Кейинчалик бу харажатларнинг жами фойдали хизмат муддати давомида ёки 10 йил мобайнида, бу муддатларнинг қайси бири қисқароқ бўлишидан келиб чиққан ҳолда, (вақт оралиғидаги фарқлар) солиқнинг тегишли қисми узоқ муддатли қисмдан жорий қисмга ўтказилади, бу эса 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг дебети ва 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг кредитида акс эттирилади. Тегишли муддатда тўланадиган фойда солиғини ҳисоблашда ушбу сумма ҳисобга олинади.

Вақтинчалик фарқлар — бу даромад ва харажатларнинг айрим моддалари солиққа тортиладиган фойдага киритиладиган ҳисобот даври билан ушбу моддалар ҳисоб фойдасига киритиладиган ҳисобот даврининг мувофиқ келмаслиги натижасида юзага келадиган ҳисобот давридаги солиққа тортиладиган ва ҳисоб фойдаси ўртасидаги фарқдир.

Харажатларнинг тегишли суммасига солиқлар камайтирилиши юз берадиган даврлар келганда солиқлар суммаси 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счётининг дебети ва 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг кредитида акс эттирилади. Шундай қилиб, 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг дебетидаги қолдиқ келгуси даврларда бюджетга тўланадиган умумий солиқ суммасининг камайтириш зарур бўлган солиқ суммасининг узоқ муддатли қисмини кўрсатади.

(82-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

83. 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счётида харажатларга қоплаш муддати давомида тақсимланиб бориладиган облигация дисконт (чегирма)лари бўйича суғурталовчининг узоқ муддатли кечиктирилган харажатлари акс эттирилади. Ушбу счёт фақат облигацияларни сотувчи (эмитент)лар томонидан фойдаланилади. Облигацияларнинг чегирма билан сотилиши 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счёти ва олинган суммага пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида ва 7830 «Тўланадиган облигациялар» счётининг кредитида акс эттирилади. Облигациялар бўйича фоизларнинг жорий қисми ҳисобдан чиқарилганда 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счёти 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» счёти билан боғланган ҳолда кредитланади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

84. 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счётида 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ва 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётларида кўрсатилмаган бошқа кечиктирилган харажатлар акс эттирилади. Ушбу харажатларни ишлаб чиқариш, давр харажатлари, молиявий фаолият харажатларига ҳисобдан чиқариладиган муддати қонунчилик асосида тартибга солинади. Бунда бошқа кечиктирилган харажатларнинг узоқ муддатли қисми 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счётининг дебетида, жорий қисми эса 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счётининг дебетида акс эттирилади.

0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир берилган бўнак бўйича мол етказиб берувчи ёки пудратчи бўйича юритилади.

(84-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

85. Узоқ муддатли дебитор қарзлари ва кечиктирилган харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (0900)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Банк томонидан тўлови кафолатланган харидорлар ва буюртмачилардан олинган векселларнинг узоқ муддатли қисми	0910	4010
2.	Олинган векселларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	4020	0910
3.	Ижарачи билан келишилган баҳода асосий воситаларнинг молиявий ижара шартномаси бўйича берилиши:
	узоқ муддатли қисмига	0920	9210
	жорий қисмига	4810	9210
4.	Олинадиган молиявий ижаранинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказилиши	4810	0920
5.	Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимлар қарзларининг узоқ муддатли қисми	0930	7810
6.	Кредитга сотилган товарлар бўйича қарзларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказилиши	4710	0930
7.	Берилган қарзлар бўйича ходимлар қарзларининг узоқ муддатли қисми	0930	5110—5530
8.	Берилган қарзлар бўйича қарзлар суммасининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказилиши	4720	0930
9.	Моддий зарарларни қоплаш бўйича қарзларнинг узоқ муддатли қисми	0930	1010—1090, 5010—5530, 9210
10.	Моддий зарарларни қоплаш бўйича қарзлар суммасининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказилиши	4730	0930
11.	Берилган бўнакларнинг узоқ муддатли қисми	0940	5110—5530
12.	Берилган бўнакларнинг узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказилиши	4310—4340	0940
13.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	4110—4120	0940
14.	Бошқа шахслар қарзлари суммасининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	4890	0940
15.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи	0950	6410
16.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи суммасининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	3210	0950
17.	Облигацияларни чегирма (дисконт) билан сотиш	0960	7830
18.	Дисконт бўйича кечиктирилган харажатларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	3220	0960
19.	Келгуси даврлар (узоқ муддатли) ҳисобига тўланган ижара тўловлари	0990	5110—5530
20.	Келгуси даврлар (узоқ муддатли) ҳисобига тўланган абонент тўловлари	0990	5110—5530
21.	Кечиктирилган харажатларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	3290	0990

(85-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

II бўлим. Жорий активлар

I кичик бўлим. Товар-моддий захиралари

86. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари қуйидагиларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган:

а) хизматлар кўрсатиш жараёнида фойдаланиш учун мўлжалланган хом ашё захиралари, материаллар, сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар, ёқилғи, идишлар, эҳтиёт қисмлар, инвентар ва хўжалик жиҳозлари, бошқа материаллар;

б) тугалланмаган хизматлар кўрсатиш.

87. Товар-моддий захиралари ҳисобини ташкил қилишда уларнинг таркиби, ҳолати, ҳаракати, миқдори, харид қилиниши, қайта баҳолаш тартиби ва ҳоказоларга эътибор қаратиш лозим. Ҳисоб маълумотлари маҳсулот таннархини пасайтириш имкониятларини қидириб топиш, моддий қийматликлардан тежамли фойдаланиш, харажат меъёрларини камайтириш, уларни тегишли ҳолатда сақлаш ва уларнинг бутлигини таъминлаш тўғрисидаги ахборотлардан иборат бўлиши лозим.

88. Ушбу бўлимда қуйидаги счётларнинг ҳисоб тартиби ёритилади:

1000 — Материалларни ҳисобга олувчи счётлар;

1500 — Материалларни тайёрлаш ва харид қилишни ҳисобга олувчи счётлар;

1600 — Материаллар қийматидаги фарқларни ҳисобга олувчи счётлар;

2000 — Суғурта ишини юритиш харажатларини ҳисобга олувчи счётлар;

2200 — Суғурта товонларини ҳисобга олувчи счётлар;

2300 — Ёрдамчи ишлаб чиқаришни ҳисобга олувчи счётлар;

2400 — Қайта суғурта қилишга оид рағбатлантиришлар бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётлар;

2500 — Умумишлабчиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётлар;

2600 — Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотларни ҳисобга олувчи счётлар;

2700 — Хизмат кўрсатувчи хўжаликларни ҳисобга олувчи счётлар.

89. Қийматликларни товар-моддий захиралари таркибига киритиш ва уларнинг ҳисобини юритиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 2006 йил 15 июнда 52-сон билан тасдиқланган (4-сонли БҲМС) «Товар-моддий захиралари» Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (2006 йил 17 июль, рўйхат рақами 1595 — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил, 28-29-сон, 282-модда) билан тартибга солинади.

1-§. Материалларни ҳисобга олувчи счётлар (1000)

90. Суғурталовчига тегишли бўлган хом ашё, материаллар, ёқилғи, эҳтиёт қисмлар, бутловчи буюмлар, сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар, конструкциялар, деталлар, идишбоб материаллар, инвентарлар, хўжалик жиҳозлари ва ш.к. қийматликларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

1010 «Хом ашё ва материаллар»;

1020 «Бутловчи буюмлар»;

1030 «Ёқилғилар»;

1040 «Эҳтиёт қисмлар»;

1050 «Қурилиш материаллари»;

1060 «Идиш ва идишбоб материаллар»;

1070 «Четга қайта ишлаш учун берилган материаллар»;

1080 «Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари»;

1090 «Бошқа материаллар».

91. Материаллар ҳисобда иккита баҳонинг энг пасти бўйича материалларни ҳисобга олувчи счётларда — ҳақиқий таннархи (сотиб олиш баҳоси ёки ишлаб чиқариш таннархи) бўйича ёки бозор баҳоси (сотишнинг соф қиймати) бўйича ҳисобга олинади.

92. Зарур ҳолларда (ишлатиладиган материалларнинг номенклатураси катта бўлганда, суғурталовчи ичида материалларнинг ҳаракати интенсив бўлганда, қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқаришида ва бошқаларда) материаллар ҳисоби ҳисоб баҳоси бўйича юритилиши мумкин. Ҳисоб баҳоси сифатида режа таннархи, ўртача сотиб олиш нархлари, улгуржи ва бошқалар қабул қилинади. Материалларни ҳисоб баҳоси бўйича ҳисобга олишда, ҳар ой, ҳақиқий таннархи кўрсатилган баҳосининг қийматидан фарқланиш суммаси ва фоизлари ҳисоблаб чиқилади. Фарқлар 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» счётида ҳисобга олинади.

93. 1010 «Хом ашё ва материаллар» счётида қуйидагиларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади:

а) ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг таркибига кирадиган, унинг асосини ташкил этадиган ёки уни тайёрлашда (ишлаб чиқаришда) зарур таркибий қисмлар ҳисобланиладиган хом ашё ва асосий материаллар;

б) маҳсулот ишлаб чиқаришда ёки хўжалик эҳтиёжлари учун сарфланадиган, техник мақсадлар ва ишлаб чиқариш жараёнига ёрдамлашишда иштирок этадиган ёрдамчи материаллар;

в) қайта ишлаш учун тайёрланган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ва ҳ. к.;

г) ем-хашак ва тўшамалар. Ўзида ишлаб чиқарилган ем-хашак ва тўшамалар йил охирида ҳақиқий таннархига тўғрилаш билан йил давомида режа таннархи бўйича акс эттирилади.

94. 1020 «Бутловчи буюмлар» счётида тайёр бутловчи буюмлар, қурилиш деталлари ва конструкцияларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Илмий-тадқиқот ёки конструкторлик мавзуси бўйича илмий ва синов ишларини амалга ошириш учун керак бўлган бутловчи буюмлар, махсус асбоб-ускуналар, асбоблар, қурилмалар, мосламалар ва ҳоказоларни четдан харид қилувчи суғурталовчилар, ушбу қийматликларни 1020 «Бутловчи буюмлар» счётида ҳисобга оладилар.

95. 1030 «Ёқилғилар» счётида нефть маҳсулотлари, ёқилғи-мойлаш материаллари (ЁММ) (нефть, бензин, керосин, дизель ёқилғиси, ёғ ва ҳоказолар), қаттиқ ёқилғи (кўмир, ўтин ва ҳоказолар) ва газсимон ёқилғи (газ, газолин) шунингдек, ишлаб чиқариш чиқиндилари ва қаттиқ ёқилғи сифатида ишлатиладиган иккиламчи материал қийматликларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Ёқилғи-мойлаш материаллари (ЁММ) учун талонлардан фойдаланилганда ҳам уларнинг ҳисоби 1030 «Ёқилғилар» счётида юритилади.

96. 1040 «Эҳтиёт қисмлар» счётида машина, ускуна, транспорт воситалари ва бошқаларни таъмирлаш ва эскирган қисмини алмаштириш учун мўлжалланган асосий фаолият учун харид қилинган ёки тайёрланган, эҳтиёт қисмларнинг мавжудлиги ва ҳаракати, ҳамда захирадаги автомобиль шиналари ҳисобга олинади. Шу ерда таъмирлаш заводларида ва техник сервис пунктларида суғурталовчининг таъмирлаш бўлимларида қилинган (яратилган) агрегатлар, двигателлар, ускуналар, тўлиқ комплектли машиналарнинг алмашиш фонди ҳаракати ҳам ҳисобга олинади.

97. 1050 «Қурилиш материаллари» счётида қурилиш конструкциялари ва деталлари, бино ва иншоотларнинг қисмлари, конструкция ва деталларини қуриш ва пардоз қилиш, қурилиш деталларини тайёрлаш, қурилиш ва монтаж ишларида ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун ишлатиладиган, шунингдек, бошқа эҳтиёжлар учун четдан сотиб олинган ва ўзида ишлаб чиқилган қурилиш материалларининг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

98. 1060 «Идиш ва идишбоб материаллар» счётида идишларнинг барча турлари (хўжалик инвентари сифатида фойдаланиладиган идишлардан ташқари) шунингдек, идишлар тайёрлаш ва таъмирлаш учун мўлжалланган материаллар ва деталлар (яшикларни йиғиш учун деталлар, бочка тахтаси, темир гардиш ва бошқалар)нинг мавжудлиги ва ҳаракати юритилади. Юкланадиган маҳсулотларнинг бутлиги ва сақланишини таъминлаш мақсадида вагонлар, баржалар, самолётлар, кемаларни қўшимча жиҳозлаш учун мўлжалланган буюмлар 1010 «Хом ашё ва материаллар» счётида ҳисобга олинади.

99. 1070 «Четга қайта ишлаш учун берилган материаллар» счётида четга қайта ишлаш учун берилган материалларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Бунда материалларга қайта ишлов бериш билан боғлиқ четдаги корхоналарга тўланган харажатлар бевосита қайта ишлашдан олинган буюмларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетига олиб борилади.

100. 1080 «Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари» счётида суғурталовчининг айланма маблағлари таркибига кирадиган инвентарлар, асбоблар, хўжалик жиҳозлари ва бошқа меҳнат воситаларининг (кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар) мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Ушбу счётда қуйидаги мезонлардан бирига жавоб берадиган мулк ҳисобга олинади:

а) хизмат қилиш муддати бир йилдан ортиқ бўлмаган;

б) хизмат қилиш муддатидан қатъи назар, бир бирлиги (комплекти)нинг қиймати (сотиб олиш вақтида) Ўзбекистон Республикасида белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг эллик баробаригача бўлган буюмлар. Раҳбар ҳисобот йилида буюмларнинг инвентар ва хўжалик жиҳозлари таркибида ҳисобга олиниши учун қийматининг паст чегарасини белгилаш ҳуқуқига эга.

Хизмат қилиш муддати ва қийматидан қатъи назар, инвентарь ва хўжалик жиҳозлари таркибига қуйидагилар киритилади:

а) махсус асбоблар ва мосламалар (алоҳида буюртмани тайёрлаш учун ёки маълум бир турдаги буюмларни серияли ва оммавий ишлаб чиқариш учун мўлжалланган мақсадли асбоблар ва мосламалар);

б) махсус ва санитар буюмлар, махсус пойабзал;

в) ётоқ жиҳозлари;

г) канцелярия жиҳозлари (калькуляторлар, стол жиҳозлари ва ҳ. к.);

д) ошхона ва овқатланиш хонаси жиҳозлари, шунингдек, овқатланиш хонаси чойшаблари;

е) харажатлари, уларни қуриш, қурилиш-монтаж ишлари таннархига олиб бориладиган вақтинчалик (титулсиз иншоотлар) қурилма ва мосламалар;

ж) фойдаланиш муддати бир йилдан кам бўлган алмаштириладиган ускуналар;

з) ов қуроллари (кўкан, қопқон, тўрлар ва ҳ. к.).

Суғурталовчилар мустақил равишда инвентарлар, асбоблар ва хўжалик жиҳозларни ҳисобга олувчи счётларни уларнинг молиявий-хўжалик фаолиятидаги ўрни ва ролига қараб очишлари мумкин. Уларнинг қиймати фойдаланишга берилган вақтда ишлаб чиқариш ёки давр харажатларига тўлиқ қўшилади. Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозларининг сақланишини таъминлаш мақсадида кейинчалик уларнинг ҳисоби балансдан ташқари 014 «Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари» счётида цех, омбор ва алоҳида фойдаланувчилар бўйича юритилади.

Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари кейинчалик фойдаланишга яроқсиз ҳолга келган ҳолларда уларни балансдан ташқари счётдан ҳисобдан чиқариш белгиланган тартибда расмийлаштирилган ҳисобдан чиқариш далолатномасига асосан амалга оширилади.

101. 1090 «Бошқа материаллар» счётида юқорида келтирилган счётларда назарда тутилмаган материалларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Бу ерда ишлаб чиқариш чиқиндилари (қирқимлар, қиринди ва ш. к.); тузатиб бўлмайдиган яроқсиз маҳсулотлар; асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан олинган моддий қийматликлар (металлолом, яроқсиз хом ашё, эскирган шиналар, камералар, яроқсиз резина, ишлатилган мой, нигрол ва ҳ .к.) ҳисобга олинади.

102. Материалларнинг келиб тушиши 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ва 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» счётларидан фойдаланилган ҳолда (агар бу суғурталовчининг ҳисоб счётида белгиланган бўлса) ёки ушбу счётлардан фойдаланилмаган ҳолда акс эттирилиши мумкин.

103. Материалларни ишлаб чиқаришга ёки бошқа хўжалик мақсадларига ҳақиқатда сарфланиши (1000) материалларни ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Материалларни четга сотиш (1000) материалларни ҳисобга олувчи счётларнинг кредити ва 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счётининг дебетида акс эттирилади.

Материалларни ҳисобга олувчи счётлар (1000)нинг аналитик ҳисоби сақланиш жойлари ва уларнинг алоҳида номлари (турлари, навлари, ҳажмлари ва бошқалар) бўйича юритилади.

104. Материалларни ҳисобга олувчи счётлар (1000)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Мол етказиб берувчилардан материаллар олиниши	1010—1090	6010
2.	Асосий воситаларни тугатиш натижасида келиб тушган материалларнинг қиймати	1090	9210
3.	Таъсисчилардан уларнинг улуши ҳисобидан турли хил материалларнинг келиб тушиши	1010—1090	4610
4.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан материалларнинг келиб тушиши	1010—1090	6110, 6120
5.	Бошқа шахслардан материалларнинг текинга олиниши	1010—1090	8530
6.	Материаллар кирим қилингандан кейин аниқланган яроқсизлик (дефект) бўйича мол етказиб берувчига билдирилган даъво	4860	1010—1090
7.	Транспорт-тайёрлов харажатларининг материаллар таннархига киритилиши	1010—1090	1510
8.	Материалларнинг ҳақиқий таннархи бўйича кирим қилиниши (1500 счёт қўлланилганда)	1010—1090	1510
9.	Ўзида ишлаб чиқарилган материалларнинг кирим қилиниши	1010—1090	2310
10.	Тўлови инкор этилган олдин билдирилган даъво суммасининг ҳисобдан чиқарилиши	1010—1090	4860
11.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжаликларга материалларнинг чиқарилиши	2010, 2310 2510, 2710	1010—1090
12.	Маъмурий эҳтиёжлар учун материалларнинг берилиши	9420	1010—1090
13.	Четга чиқиб кетаётган материалларнинг қийматини ҳисобдан чиқариш	9220	1010—1090
14.	Табиий офат натижасида йўқотилган материалларнинг ҳисобдан чиқарилиши	9720	1010—1090
15.	Инвентаризация натижасида материалларнинг камомади аниқланди	5910	1010—1090

2-§. Материалларни тайёрлаш ва харид қилишни ҳисобга олувчи счётлар (1500)

105. Айланма маблағларга тааллуқли бўлган моддий қийматликларни тайёрлаш ва сотиб олиш тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» счётида амалга оширилади.

106. 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» счётининг дебетига моддий қийматликларнинг ҳисоб баҳоси олиб борилади. Бунда у ёки бу қийматликлар қаердан келиб тушганлиги ва суғурталовчида материалларни тайёрлаш ва олиб келиш харажатларининг хусусиятига кўра 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» ва шу каби бошқа счётлар билан боғланган ҳолда ёзувлар амалга оширилади.

1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» счётининг кредитига харид қилинган қийматликларни харид қилиш (тайёрлаш)нинг ҳақиқий таннархи бўйича ҳисобланган қиймати, моддий қийматликларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда олиб борилади.

Моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳоси бўйича қиймати орасидаги фарқ суммаси 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» счётидан 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» счётига ҳисобдан чиқарилади.

Ой охирида 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» счётидаги қолдиқ тайёрланган ва харид қилинган, шунингдек, йўлдаги ёки мол етказиб берувчиларнинг омборларидан (ушбу қийматликларни омборга кирим қилинмасдан) олиб келинмаган материалларнинг мавжудлигини кўрсатади.

107. Материалларни тайёрлаш ва харид қилишни ҳисобга олувчи счётлар (1500)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Товар моддий қийматликларини тайёрлаш ва етказиб бериш жараёнида ёрдамчи ишлаб чиқариш томонидан кўрсатилган хизматларнинг ҳисобдан чиқарилиши	1510	2310
2.	Мол етказиб берувчилардан материаллар олиниши	1510	6010
3.	Мол етказиб берувчиларга материалларнинг камомад суммаси бўйича даъво билдирилиши	4860	1510
4.	Ундирилмаган даъво суммаларининг материаллар таннархига киритилиши	1510	4860
5.	Товар моддий қийматликларни харид қилишда ҳисобдор шахслар томонидан тўланган суммалар	1510	6970
6.	Материалларни харид қилишдаги турли ташкилотларнинг хизматлари суммаси	1510	6990
7.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан келиб тушган материаллар	1510	6110, 6120
8.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг кирим қилиниши	0710	1510
9.	Омборга келиб тушган моддий қийматликларнинг кирим қилиниши	1010—1090	1510
10.	Ўстиришга ва боқувга келиб тушган ҳайвонларнинг кирим қилиниши	2710	1510
11.	Фарқ суммасининг ҳисобдан чиқарилиши:
	а) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳосидан паст бўлганда;	1510	1610
	б) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳоларидан юқори бўлганда;	1610	1510

(жадвал Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

3-§. Материаллар қийматидаги фарқларни ҳисобга олувчи счётлар (1600)

108. Моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳоси орасидаги фарқ тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» счётида амалга оширилади.

Моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳолари орасидаги фарқ суммаси 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» счётининг дебети ёки кредитига 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» счётидан ҳисобдан чиқарилади.

1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» счётида йиғилган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳолари орасидаги фарқ суммалари ишлаб чиқариш харажатлари, давр харажатлари ва бошқа тегишли харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетига сарфланган материалларнинг ҳисоб баҳосига мутаносиб равишда ҳисобдан чиқарилади.

1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб моддий қийматликларнинг гуруҳлари бўйича юритилади.

109. Материаллар қийматидаги фарқларни ҳисобга олувчи счётлар (1600)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Фарқ суммасининг ҳисобдан чиқарилиши:
	а) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳоларидан паст бўлганда;	1510	1610
	б) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳоларидан юқори бўлганда	1610	1510
2.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинган материаллар бўйича фарқлар суммаси	1610	4110, 4120
3.	Материаллар қийматидаги фарқлар (ҳисобланган улушда) тегишли счётларга ҳисобдан чиқарилди	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	1610
4.	Материаллар қийматидаги фарқнинг бир қисми алоҳида бўлинмаларга, уларга берилган материаллар счётига ҳисобдан чиқарилди	4110	1610

4-§. Суғурта ишини юритиш харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (2000)

110. Суғурталовчининг асосий фаолияти бўйича харажатлар тўғрисидаги маълумотларни жамлаш 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётида амалга оширилади.

111. 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг дебети бўйича хизматларни кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган тўғридан-тўғри харажатлар, шунингдек ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари, асосий фаолиятни бошқариш ва унга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлган билвосита харажатлар акс эттирилади. Суғурталовчиларнинг асосий фаолияти бўйича харажатларга қуйидагилар киради:

суғурта шартномаларини тузиш бўйича ҳужжатларни расмийлаштириш билан банд бўлган суғурталовчининг ходимлари меҳнат ҳақини тўлаш бўйича харажатлар;

суғурта ишини ташкил қилиш ва технологиясига мувофиқ, суғурта хизматларини кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган суғурталовчининг харажатлари;

суғурта хизматларини кўрсатиш жараёнига хизмат кўрсатиш бўйича суғурта ташкилотини материаллар, мосламалар, инвентар, хўжалик жиҳозлари ва бошқа воситалар билан таъминлаш билан боғлиқ харажатлар;

суғурта товонларини тўлаш билан боғлиқ харажатлар;

қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича зарарлар улушини тўлаш билан боғлиқ харажатлар;

суғурта ҳодисасининг оқибатларини бартараф қилиш ва тўловларни амалга ошириш билан боғлиқ харажатлар;

актуарий, аджастер, сюрвейер ва ассистанс хизматлари ҳақини тўлаш бўйича харажатлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

огоҳлантириш чора-тадбирларига ажратмалар;

(111-банднинг тўққизинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

қайта суғурта қилиш операциялари бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантъемаларни тўлаш бўйича харажатлар;

суғурта воситачиларига комиссион мукофотларни тўлаш бўйича харажатлар ва бошқалар.

Хизматлар кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган тўғридан-тўғри харажатлар 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётига материаллар, ходимларга меҳнат ҳақини тўлаш бўйича ҳисоб китобларни ҳисобга олувчи ва бошқа счётларнинг кредити бўйича ўтказилади.

Асосий фаолиятни бошқариш ва ташкил этиш билан боғлиқ билвосита харажатлар 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётига 2510 «Умумишлабчиқариш харажатлари» счётидан ўтказилади.

2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг кредити бўйича кўрсатилган хизматларнинг ҳақиқий таннархи акс эттирилади. Ушбу суммалар 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётидан 9130 «Кўрсатилган хизматларнинг таннархи» счётининг дебетига ўтказилади.

Аналитик ҳисоб харажатлар турлари ва хизматлар турлари бўйича юритилади. Харажатларнинг юзага келиш жойлари ва бошқа белгилари бўйича гуруҳланиши, шунингдек, калькуляцион ҳисоб алоҳида счётлар тизимида амалга оширилади. Ушбу счётларнинг таркиби ва фойдаланиш услубиятини ҳар бир суғурталовчи ўзининг ишлаб чиқариш фаолияти, тузилиши, бошқаришни ташкил этиш хусусиятларига қараб белгилайди. Агар харажатларнинг вужудга келиш жойи ва бошқа белгилари бўйича гуруҳланиши ҳамда калькуляцион ҳисоб алоҳида счётлар тизимида ҳисобга олинмаса, 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг аналитик ҳисоби ҳам суғурталовчининг алоҳида бўлинмалари бўйича юритилади.

112. Асосий ишлаб чиқаришни ҳисобга олувчи счётлар (2000)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Бевосита маҳсулот хизмат кўрсатишда қатнашадиган асосий воситаларнинг эскириши	2010	0211—0299
2.	Хизмат кўрсатишга тааллуқли бўлган номоддий активларнинг амортизацияси	2010	0510—0590
3.	Тўғридан-тўғри материал харажатлари хизмат кўрсатишга ҳисобдан чиқарилиши	2010	1010—1090
4.	Материаллар қийматидаги фарқ тегишли улушларда асосий иш юритиш харажатларига ҳисобдан чиқарилиши	2010	1610
5.	Умумишлабчиқариш харажатларининг хизматларнинг таннархига киритилиши	2010	2510
6.	Илгари келгуси давр харажатлари сифатида акс эттирилган харажатларнинг тегишли улуши хизматларнинг таннархига олиб борилиши	2010	3110—3190
7.	Қондирилмаган даъволар суммаси хизматларининг таннархига киритилиши	2010	4860
8.	Асосий фаолиятдаги суғурта харажатлари	2010	6510
9.	Асосий фаолият харажатлари бўйича мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар	2010	6520
10.	Асосий фаолият ходимларига меҳнат ҳақи тўлаш бўйича суммалар ҳисобланиши	2010	6710
11.	Ҳисобдор шахслар томонидан амалга оширилган харажатлар	2010	4220—4290, 6970
12.	Турли корхоналарга улар томонидан кўрсатилган хизматлар учун қарзлар	2010	6990
13.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг асосий фаолият эҳтиёжларга қилган харажатлари	2010	6110, 6120
14.	Материалларнинг асосий фаолиятдан қайтарилиши	1010—1090	2010
15.	Суғурта агентлари ва брокерларига комиссион мукофотларни ҳисоблаш	2010	6040
16.	Суғурта товонларини таннархга киритиш	2010	2210, 2220
17.	Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича суғурта товонларини ҳисобдан чиқариш	2010	2230
18.	Қайта суғурта қилишга оид брокерлик рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимларни ҳисобдан чиқариш	2010	2410
19.	Актурийлар (актуарий ташкилотлари), аджастерлар (аджастер ташкилотлари, сюрвейерлар (сюрвейер ташкилотлари), ассистансларга (ассинстанс хизматларини кўрсатувчи ташкилотларга) тўланадиган суммаларнинг ҳисобланиши	2010	6090
20.	Огоҳлантириш чора-тадбирларига ажратмалар	2010	8040
21.	Иш юритиш харажатларининг кўрсатилган хизматлар таннархига киритилиши	9130	2010
22.	Табиий офатлар, ёнғин ва шу кабилар натижасида тугалланмаган ишлаб чиқаришдаги йўқотишлар ҳисобидан чиқарилиши	9720	2010
23.	Асосий ишлаб чиқаришда аниқланган моддий қийматликларнинг камомади	5910	2010

5-§. Суғурта товонларини ҳисобга олувчи счётлар (2200)

113. Тўғридан-тўғри суғурта ва қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича ҳисобланган суғурта товонлари тўғрисидаги ахборотни жамлаш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

2210 «Ҳисобот даврида тўғридан-тўғри суғурта бўйича содир бўлган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари»;

2220 «Муддатидан олдин тугатилган шартномалар бўйича суғурта товонлари»;

2230 «Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича суғурта товонлари»

114. 2210 «Ҳисобот даврида тўғридан-тўғри суғурта бўйича содир бўлган суғурта бўйича ҳодисалари бўйича суғурта товонлари» счётида ҳисобот даврида содир бўлган ҳодисалар бўйича тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича ҳисобланган суғурта товонлари ҳисобга олинади.

115. 2220 «Муддатидан олдин тугатилган шартномалар бўйича суғурта товонлари» счётида муддатидан олдин тугатилган тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича ҳисобланган суғурта товонлари ҳисобга олинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

116. 2230 «Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича суғурта товонлари» счётида 6050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счёти дебети билан боғланган ҳолда қайта суғурта қилдирувчига тўланган суғурта товонлари суммалари акс эттирилади.

117. Суғурта товонини ҳисоблашда 2210—2220 счётлари 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счёти билан боғланган ҳолда дебетланади.

(116 ва 117-бандлар Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

118. Ҳисобот даврининг охирида 2210—2230 счётларнинг дебет томонидаги қолдиғи 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг дебетига ўтказилади.

119. Суғурта товонлари ҳисобга олувчи счётлар (2200)нинг боғланиши


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта товонларининг ҳисобланиши	2210—2220	6030
2.	Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган зарар улушининг ҳисобланиши	2230	6050
3.	Нотўғри тўланган суғурта товонларини қайтариб олиш тўғрисидаги талабнинг билдирилиши	4890	2210—2230
4.	Тегишли суғурта товонларининг иш юритиш харажатларига ўтказилиши	2010	2210—2230

6-§. Ёрдамчи ишлаб чиқаришни ҳисобга олувчи счётлар (2300)

120. Суғурталовчининг асосий фаолиятига ёрдамчи ва хизмат кўрсатувчи ҳисобланган ишлаб чиқариш харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счётида амалга оширилади.

121. Ушбу счёт қуйидагиларни таъминлайдиган, ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олиш учун қўлланилади:

а) энергиянинг турли хиллари (электр энергияси, буғ ва бошқалар) билан хизмат кўрсатиш;

б) транспорт хизматини кўрсатиш;

в) асосий воситаларни таъмирлаш;

г) суғурта соҳасида мутахассисларнинг малакасини ошириш бўйича хизматларни кўрсатиш ва бошқалар.

Бундан ташқари ушбу счётларда суғурталовчи балансида турувчи илмий текшириш ва тажриба конструкторлик бўлинмаларининг харажатлари акс эттирилиши мумкин.

122. 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счётининг дебети бўйича хизмат кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган тўғри харажатлар, шунингдек, ёрдамчи ишлаб чиқаришни бошқариш ва хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлган эгри харажатлар ва яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар акс эттирилади.

Маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизмат кўрсатиш билан бевосита боғлиқ тўғри харажатлар 2310 «Асосий ишлаб чиқариш» счётига, ишлаб чиқариш захиралари, меҳнат ҳақи тўлаш бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар, асосий воситаларга эскириш ва номоддий активларга амортизация ҳисоблаш ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётларнинг кредитидан ҳисобдан чиқарилади.

Ёрдамчи ишлаб чиқаришни бошқариш ва хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлган эгри харажатлар 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счётига 2510 «Умумишлабчиқариш харажатлари» счётидан ҳисобдан чиқарилади. Ёрдамчи ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ харажатлар айрим ҳолларда бевосита 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счётида ҳисобга олиниши мумкин.

2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счётининг кредитида тугалланган маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизмат кўрсатиш ҳақиқий таннархининг суммалари акс эттирилади. Ушбу суммалар 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счётининг кредитидан 2510 «Умумишлабчиқариш харажатлари», 9130 «Кўрсатилган хизматларнинг таннархи», 9420 «Маъмурий харажатлар» счётларига ва бошқа счётлар билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади.

2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счёти бўйича аналитик ҳисоб харажат элементлари ва моддалари бўйича ва маҳсулот турлари бўйича юритилади.

123. Ёрдамчи ишлаб чиқаришни ҳисобга олувчи счётлар (2300)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.


Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш цехларида фойдаланилаётган асосий воситаларнинг эскириши	2310	0211—0299
2.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларига тааллуқли номоддий активларга амортизация ҳисобланди	2310	0510—0590
3.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун материаллар сарфланди	2310	1010—1090
4.	Маҳсулот олиш учун ҳайвонларнинг сўйилиши	2310	2710
5.	Тугалланмаган маҳсулотни қайта баҳолаш
	а) қийматининг оширилиши	2310	6230
	б) қийматининг камайтирилиши	3290	2310
6.	Материаллар қийматидаги фарқларни ҳисобланган улушларда ёрдамчи ишлаб чиқариш счётларига ҳисобдан чиқариш	2310	1610
7.	Умумишлабчиқариш харажатларининг тегишли улуши ёрдамчи ишлаб чиқариш маҳсулотлари, иш ва хизматлари таннархига киритилиши	2310	2510
8.	Келгуси даврлар харажатларининг улуши ёрдамчи ишлаб чиқариш маҳсулотлари, иш ва хизматлари таннархига киритилди	2310	3110—3190 3210—3290
9.	Мол етказиб берувчилардан ёрдамчи ишлаб чиқаришга моддий қийматликлар ва хизматлар (сув, буғ, энергия ва ҳоказо) келиб тушди	2310	6010, 6990
10.	Қондирилмаган даъволар суммасининг ёрдамчи цехларга тегишли бўлган қисми уларнинг маҳсулоти, иш ва хизматлари таннархига ҳисобдан чиқарилди	2310	4860
11.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришдаги суғурта харажатлари	2310	6510
12.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари бўйича мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар	2310	6520
13.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш ходимларига меҳнат ҳақи тўлаш бўйича суммаларнинг ҳисобланиши	2310	6710
14.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришга кўрсатилган хизматлари бўйича турли корхоналарга бўлган қарзлар	2310	6990
15.	Олинган суммадан ортиқча харажат қилганликлари учун ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар	2310	6970
16.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларнинг ёрдамчи ишлаб чиқариш цехларига кўрсатган хизматлари	2310	6110, 6120
17.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришдаги тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг ортиқчаси кирим қилинди	2310	9390
18.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш томонидан ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилишда қилинган харажатлари асбоб-ускуналар қийматига қўшилди	0710—0720	2310
19.	Капитал қўйилмаларда амалга оширилган ёрдамчи цехларнинг харажатлари ва хизматлари ҳисобдан чиқарилди	0810—0890	2310
20.	Илгари ёрдамчи ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун ҳисобдан чиқарилган материалларнинг қайтарилиши	1010—1090	2310
21.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришда ишлаб чиқарилган эҳтиёт қисмлар кирим қилинди	1040	2310
22.	Материалларни тайёрлаш ва харид қилишда ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг кўрсатган хизматлари ва харажатлари	1510	2310
23.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларининг хизмат кўрсатувчи хўжаликларга ўтказилиши	2710	2310
24.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари ва хизматларининг (мавсумий тармоқларда) келгуси давр харажатларига олиб борилиши	3190—3290	2310
25.	Маҳсулотларни сотиш ва етказиб беришда ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг кўрсатган хизматлари ҳисобдан чиқарилди	9410	2310
26.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг маҳсулотлари ва бажарилган ишлари, кўрсатган хизматларининг ҳақиқий таннархини ҳисобдан чиқариш	9130	2310
27.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг сотиш ва турли чиқиб кетишидаги харажатларининг ҳисобдан чиқарилиши:
	асосий воситалар;	9210	2310
	номоддий активлар	9220	2310
28.	Бошқа корхоналарга ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг инвестиция тариқасида маҳсулотлари берилди ва хизматлари кўрсатилди	9130	2310
29.	Алоҳида бўлинмаларга ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг харажатлари ҳисобдан чиқарилди ёки маҳсулот берилди	4110	2310
30.	Табиий офат, ёнғин ва шу кабилар натижасида кўрилган ёрдамчи цехларнинг зарарлари ҳисобдан чиқарилди	9720	2310
31.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришдаги аниқланган моддий қийматликларнинг камомади ва бузилишлари	5910	2310
32.	Қайтариладиган ва кўп марта ишлатиладиган идишлар бўйича харажатлар ва йўқотишлар	9430	2310

(жадвал Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

7-§. Қайта суғурта қилишга оид рағбатлантиришлар бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (2400)

124. Қайта суғурта қилишга оид рағбатлантиришлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2410 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион ва брокерлик рағбатлантиришлар, тентьемалар ва йиғимларни тўлаш бўйича харажатлар» счётида амалга оширилади.

125. 2410 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион ва брокерлик рағбатлантиришлар, тентьемалар ва йиғимларни тўлаш бўйича харажатлар» счёти дебети бўйича 6080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган счётлар» счёти билан боғланган ҳолда қайта суғурта қилиш операциялари бўйича ҳисобланган комиссион ва брокерлик рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимлар акс эттирилади. Ҳисобот даврининг охирида рағбатлантиришларнинг суммаси 2410 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион ва брокерлик рағбатлантиришлар, тентьемалар ва йиғимларни тўлаш бўйича харажатлар» счётнинг кредити бўйича 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» дебетига ўтказилади.

126. Қайта суғурта қилишга оид рағбатлантиришлар бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (2400)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қайта суғурта қилишга оид тўланадиган комиссион ва брокерлик рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимларнинг ҳисобланиши	2410	6080
2.	Қайта суғурта қилишга оид тўланган рағбатлантиришларнинг иш юритиш харажатларига ўтказилиши	2010	2410

8-§. Умумишлабчиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (2500)

127. Суғурталовчининг умумишлабчиқариш харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2510 «Умумишлабчиқариш харажатлари» счётида амалга оширилади.

128. Ушбу счётда умумишлабчиқариш характерига эга бўлган харажатлар акс эттирилади, жумладан:

а) машина ва ускуналарни сақлаш ва улардан фойдаланиш бўйича;

б) ишлаб чиқаришга тааллуқли бўлган асосий воситалар ва номоддий активларнинг амортизация ажратмалари бўйича;

в) ишлаб чиқаришга тааллуқли бўлган асосий воситаларни таъмирлаш харажатлари;

г) ишлаб чиқаришдаги мол-мулкнинг суғурта харажатлари;

д) ишлаб чиқариш биноларини иситиш, ёритиш ва сақлаш харажатлари;

е) ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган ишлаб чиқариш бинолари, машина ва ускуналар, бошқа ижарага олинган воситалар учун ижара тўловлари;

ж) ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатишда банд бўлган ишлаб чиқариш ходимларининг меҳнат ҳақи;

з) ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган бошқа харажатлар.

129. Умумишлабчиқариш харажатлари умумишлабчиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида ишлаб чиқариш захиралари, ходимлар билан меҳнат ҳақи бўйича ҳисоб-китоблар ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Умумишлабчиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётларда ҳисобга олинган харажатлар 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари», 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» счётларининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Умумишлабчиқариш харажатларини алоҳида ҳисоб объектлари орасида тақсимлаш тартиби суғурталовчининг ҳисоб сиёсати орқали аниқланади.

Умумишлабчиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (2500) бўйича аналитик ҳисоб суғурталовчининг алоҳида бўлинмалари ва харажатлар моддалари бўйича юритилади.

130. Умумишлабчиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (2500)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Умумишлабчиқариш аҳамиятига эга бўлган асосий воситаларнинг эскириши	2510	0220—0299
2.	Умумишлабчиқариш аҳамиятига эга бўлган номоддий активларнинг амортизацияси	2510	0510—0590
3.	Умумишлабчиқариш мақсадларига материалларнинг сарфланиши	2510	1010—1090
4.	Умумишлабчиқариш мақсадларига сарфланган материаллар қийматидаги фарқ ҳисобдан чиқарилди	2510	1610
5.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш хизматлари умумишлабчиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилди	2510	2310
6.	Келгуси давр харажатлари умумишлабчиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилди	2510	3110—3190
7.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш (энергия, сув, газ, алоқа ва ҳоказо) бўйича мол етказиб берувчиларнинг хизматлари	2510	6010
8.	Илгари тақдим этилган, лекин қондирилмаган даъволар суммасининг умумишлабчиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилиши	2510	4860
9.	Умумишлабчиқариш харажатлари билан боғлиқ суғурта харажатлари	2510	6510
10.	Мақсадли давлат жамғармаларига қилинган ажратмалар умумишлабчиқариш харажатларига киритилди	2510	6520
11.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатишда банд бўлган ходимларнинг меҳнат ҳақи харажатларининг ҳисобланиши	2510	6710
12.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш бўйича алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари томонидан амалга оширилган харажатлар	2510	6110, 6120
13.	Илгари ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш учун берилган материалларнинг ортиқчаси ва қайтарилиши	1010	2510
14.	Умумишлабчиқариш харажатларининг маҳсулот таннархига киритилиши	2310 2010	2510
15.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш харажатлари келгуси давр харажатлари таркибида акс эттирилди	3110—3190	2510
16.	Умумишлабчиқариш харажатларининг (бекор туриб қолишлар ва ҳоказолар) бир қисми жавобгар шахслар зиммасига юкланди	4730	2510
17.	Умумишлабчиқариш харажатларининг бир қисми (табиий офат, ёнғин ва ҳоказолар сабабли) зарарларга ҳисобдан чиқарилди	9430, 9720	2510

9-§. Хизмат кўрсатувчи хўжаликларни ҳисобга олувчи счётлар (2700)

131. Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда ишлаб чиқарилган маҳсулот, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматлар билан боғлиқ харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётида амалга оширилади.

Суғурталовчининг хизмат кўрсатувчи хўжаликлари сифатида суғурталовчининг мақсади бўлган фаолият билан боғлиқ бўлмаган ишлаб чиқариш ва хўжаликлар тушунилади. Жумладан, ушбу счётда суғурталовчининг балансида бўлган соғлиқни сақлаш объектлари, болалар боғчалари, уй-жой-коммунал хўжалиги объектлари, спорт ва маданият, тикувчилик ва бошқа маиший хизмат кўрсатиш устахоналари, ошхона ва буфетлар, ишчи ҳайвонларни сақловчи хўжаликларини сақлаш харажатлари акс эттирилади.

132. 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётининг дебетида хизмат кўрсатувчи хўжаликларда маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизматлар кўрсатиш билан боғлиқ харажатлар акс эттирилади. Харажатлар 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётнинг дебетига товар-моддий захиралари, меҳнат ҳақи тўлаш бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётларнинг кредитидан ҳисобдан чиқарилади.

2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётининг кредитида хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулот, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг ҳақиқий таннархи акс эттирилади. Ушбу суммалар 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётининг дебети бўйича товар моддий захираларни ҳисобга олувчи счётлар ва бошқа счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счёти бўйича ой охиридаги қолдиқ тугалланмаган ишлаб чиқариш қийматини кўрсатади.

2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» счётлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир хизмат кўрсатувчи хўжалик ва харажат элементлари, моддалари бўйича ва маҳсулот турлари бўйича юритилади.

133. Хизмат кўрсатувчи хўжаликларни ҳисобга олувчи счётлар (2700)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган асосий воситаларнинг эскириши	2710	0210—0299
2.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи тўлаш харажатлари	2710	6710
3.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган номоддий активлар амортизацияси	2710	0510-0590
4.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан ёрдамчи ишлаб чиқаришга кўрсатилган ва уларнинг истеъмол қилган хизматлари қиймати	2710	2310
5.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар харажатларининг сотиш ва маъмурий харажатларга тақсимланиши	9410, 9420	2710
6.	Ҳисобот даври охирида хизмат кўрсатувчи хўжаликлар зарарларининг давр харажатларига ҳисобдан чиқарилиши	9430	2710
7.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар эҳтиёжлари учун материалларнинг сарфланиши	2710	1010—1090
8.	Тугалланмаган маҳсулотни қайта баҳолаш: а) қийматининг оширилиши б) қийматининг камайтирилиши	2710 3290	6230 2710
9.	Материаллар қийматидаги фарқлар ҳисобланган улушда хизмат кўрсатувчи хўжаликлар счётига ҳисобдан чиқарилди	2710	1610
10.	Келгуси даврлар харажатларининг улуши хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг маҳсулоти, иш ва хизматлари таннархига олиб борилди	2710	3110—3190
11.	Мол етказиб берувчилардан хизмат кўрсатувчи хўжаликларга келиб тушган моддий қийматликлар (сув, буғ, энергия ва ҳоказолар) ва хизматлар	2710	6010
12.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда суғурта бўйича харажатлар	2710	6510
13.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг харажатлари бўйича мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар	2710	6520
14.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларга кўрсатган хизматлари учун турли корхоналарга бўлган қарзлар	2710	6990
15.	Ҳисобдор шахсларга қарзлар	2710	6970
16.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларига алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларнинг кўрсатган хизматлари	2710	6110, 6120
17.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда ортиқча тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг кирим қилиниши	2710	9390
18.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг капитал қўйилмаларни амалга оширишдаги харажатлари ва хизматлари ҳисобдан чиқарилди	0810—0890	2710
19.	Илгари хизмат кўрсатувчи хўжаликлар эҳтиёжлари учун ҳисобдан чиқарилган материалларнинг қайтарилиши	1010—1090	2710
20.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг материалларни харид қилишда кўрсатган хизматлари ва харажатлари	1510	2710
21.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг харажатлари (мавсумий тармоқларда) келгуси давр харажатлари таркибига киритилди	3110-3190	2710
22.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг маҳсулотларни етказиш ва сотишда кўрсатган хизматлари ҳисобдан чиқарилди	9410	2710
23.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг сотган маҳсулотлари, бажарган ишлари ва кўрсатган хизматларининг ҳақиқий таннархини ҳисобдан чиқариш	9130	2710
24.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан бошқа корхоналарга инвестиция тариқасида маҳсулотлар берилди ва хизматлар кўрсатилди	9130	2710
25.	Алоҳида бўлинмаларга хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг маҳсулотлари берилди ёки харажатлари ҳисобдан чиқарилди	4110	2710
26.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг табиий офат, ёнғин ва шу кабилар натижасида кўрган зарарлари ҳисобдан чиқарилди	9430, 9720	2710
27.	Бошқа шахслар ва аҳолидан сотиб олинган ҳайвонлар кирим қилинди	2710	6990
28.	Мол етказиб берувчилар сотиб олинган ёш ҳайвонлар кирим қилинди	2710	6010
29.	Ундирилмайдиган даъво суммасининг ҳисобдан чиқарилиши	2710	4860
30.	Ҳайвонларни етказиб бериш бўйича ҳисобдор шахсларнинг харажатлари	2710	6870
31.	Таъсисчилардан уларнинг улуши сифатида олинган ёш ҳайвонларнинг кирим қилиниши	2710	4610
32.	Ишчи отларнинг боласини (той) кирим қилиш	2710	2310
33.	Бошқа шахслардан беғараз тарзда берилган ёш ҳайвонларни кирим қилиш	2710	8530
34.	Ёш ҳайвонларни асосий подага ўтказиш	0840	2710
35.	Ёш ҳайвонларни четга сотиш ва инвентаризация вақтида аниқланган камчиликлар	9220	2710
36.	Ёш ҳайвонларнинг шуъба ва қарам корхоналарга берилиши	9220	2710
37.	Эпизоотия натижасида ҳалок бўлган ёш ҳайвонларни ҳисобдан чиқариш	9720	2710

(жадвал Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

III кичик бўлим. Келгуси давр харажатлари ва кечиктирилган харажатлар — жорий қисми

1-§. Келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (3100)

134. Ушбу ҳисобот даврида амалга оширилган, аммо жорий қисми бўйича келгуси ҳисобот даврларига тааллуқли бўлган харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

3110 «Олдиндан тўланган ижара ҳақи»;

3120 «Олдиндан тўланган хизматлар ҳақи»;

3190 «Бошқа келгуси давр харажатлари».

135. Бу счётларда қуйидагилар билан боғлиқ бўлган харажатлар акс эттирилиши мумкин:

а) матбуотнинг даврий нашрларига йиллик обунанинг жами суммасини олдиндан тўлаш;

б) мулкнинг йиллик суғуртасини тўлаш;

в) келгуси даврлар учун ижара тўлов бадаллари ва келгусида таннархга киритилиши мумкин бўлган бошқа харажатлар.

136. Келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (3100)да ҳисобга олинган харажатлар, харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетига ҳисобдан чиқарилади. Келгуси давр харажатларини жорий харажатларга ҳисобдан чиқариш ўрнатилган муддат давомида ёки ишлаб чиқарилган маҳсулот ҳажми ёки миқдорига мутаносиб равишда амалга оширилади.

137. 3110 «Олдиндан тўланган ижара ҳақи» счётида ушбу ҳисобот даврида тўланган, аммо келгуси ҳисобот даврига тегишли ижара ҳақи ҳисобга олинади, масалан, суғурталовчи йил бошида бир йил учун олдиндан ижара ҳақини тўлади.

138. 3120 «Олдиндан тўланган хизматлар ҳақи» счётида ушбу ҳисобот даврида олдиндан ҳақи тўланган, аммо келгуси ҳисобот даврларига тааллуқли бўлган хизматлар ҳисобга олинади. Ушбу счётда обуна бўйича харажатлар ва бошқаларни акс эттириш мумкин.

139. 3190 «Бошқа келгуси давр харажатлари» счётида 3110 «Олдиндан тўланган ижара ҳақи» ва 3120 «Олдиндан тўланган хизмат ҳақи» счётларида ҳисобга олинмаган бошқа олдиндан тўланган харажатлар ҳисобга олинади.

Келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (3100) бўйича аналитик ҳисоб счётлар, харажат моддалари ва объектлари (йўналишлари) бўйича юритилади.

140. Келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (3100)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Келгуси давр харажатларида ҳисобга олинадиган ишларни амалга ошириш учун материаллар чиқарилди	3190	1010—1090
2.	Келгуси давр харажатларига тегишли бўлган ишларни амалга оширишда ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг кўрсатган хизматлари	3190	2310
3.	Келгуси даврлар харажатларига тааллуқли бўлган умумишлабчиқариш харажатлари улуши ҳисобдан чиқарилди	3190	2510
4.	Келгуси йилга обуна бўйича харажатлар амалга оширилди	3120	5110
5.	Келгуси давр харажатларига тегишли бўлган моддий қийматликлар ёки ишлар учун мол етказиб берувчиларга ва пудратчиларга бўлган қарзлар	3190	6010, 7010
6.	Келгуси давр харажатлари таркибида ҳисобга олинадиган бошқа тўланадиган счётлар	3190	Мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар
7.	Келгуси давр харажатларининг улуши навбатдаги ҳисобот даври келганда тегишли харажатлар счётларига ўтказилди	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	3110—3190

2-§. Кечиктирилган харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (3200)

Олдинги таҳрирга қаранг.

141. Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи ва кечиктирилган харажатларнинг жорий қисми бўйича ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи»;

3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар»;

3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар».

142. 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётида вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғининг жорий қисми ҳисобга олинади.

Вақтинчалик фарқларга тегишли солиқларнинг ҳисобланиши умумий суммада 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счётининг кредитида ва жорий қисми 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг дебетида акс эттирилади.

Кечиктирилган солиқларнинг тегишли қисмини узоқ муддатли қисмдан жорий қисмга ўтказиш 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг дебети ва 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг кредитида акс эттирилади.

Солиқни кечиктирилган харажатларнинг тегишли суммасига камайтириш юз берадиган даври келганда солиқ суммаси 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счётининг дебетида ва 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг кредитида акс эттирилади. Шундай қилиб, 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» счётининг дебетидаги қолдиқ жорий ҳисобот даврида бюджетга тўланадиган умумий солиқ суммасини камайтирилиши лозим бўлган солиқ суммасининг жорий қисмини кўрсатади.

(141 ва 142-бандлар Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) 1813-1-сонли буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

143. 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» счёти қопланиш муддати давомида харажатларга тақсимланиб бориладиган облигация дисконт (чегирма)лар бўйича суғурталовчининг узоқ муддатли кечиктирилган харажатларининг жорий қисмини акс эттиради. Ушбу счёт фақат облигацияларни сотувчи (эмитент)лар томонидан қўлланилади. Облигацияларни чегирма билан сотиш 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» ёки 0950 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счётлари дисконт (чегирма)лар суммаси ва олинган суммага пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар дебетида ва 6830 «Тўланадиган облигациялар» ёки 7830 «Тўланадиган облигациялар» счётининг кредитида акс эттирилади. Облигациялар бўйича жорий дисконт (чегирма)лар ҳисобланганда 9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар» счёти дебетланади ва 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» счёти кредитланади.

144. Бошқа кечиктирилган харажатларнинг жорий қисмига, узоқ муддатли қисми 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счётида ҳисобга олинадиган ва келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи счётларда (3100) ҳисобга олиш назарда тутилмаган харажатлар киради.

3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счётининг дебетида бошқа кечиктирилган харажатлар 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счёти билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади. Бу харажатларни жорий харажатларга ўтказиш даврининг вақти келганида улар 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счётининг кредитидан ушбу харажатларни ҳисобга олувчи тегишли счётларнинг дебетига ўтказилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи», 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар», 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счётлари бўйича аналитик ҳисоб кечиктирилган харажатларнинг ҳар бир тури, ҳар бир даври ва ҳисобдан чиқариш муддатлари бўйича юритилади.

(144-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

145. Кечиктирилган харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (3200)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Вақтинчалик фарқларга тегишли бўлган харажатлар бўйича ҳисобланган солиқларнинг жорий қисми	3210	6410
2.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган солиқни узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказиш	3210	0950
3.	Ўтган ҳисобот даврида кечиктирилган тегишли солиқ суммасига жорий ҳисобот даврида бюджетга тўланадиган солиқлар камайтирилди	6410	3210
4.	Облигацияларни чегирма билан сотиш	3220	7830, 6830
5.	Дисконт бўйича кечиктирилган харажатларни узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказиш	3220	0960
6.	Жорий облигация чегирмасини ҳисобдан чиқариш	9610	3220
7.	Бошқа кечиктирилган харажатларнинг жорий қисми	3290	Мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар
8.	Бошқа кечиктирилган харажатларни узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказиш	3290	0990
9.	Кечиктирилган харажатларнинг тегишли қисми жорий харажатлар таркибига киритилди	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	3290

IV кичик бўлим. Олинадиган счётлар — жорий қисми

146. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари қуйидагилар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган:

а) харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар;

б) олинган векселлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

в) суғурта қилдирувчилар, суғурта агентлари, брокерларидан олинадиган счётлар;

(146-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

г) қайта суғурта қилишга берилган ва олинган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар;

д) суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо мукофотлари ва зарарлари;

е) ҳаёт суғурта бўйича ссудалар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

ж) алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётлар;

(146-банднинг «ж» кичик банди Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

з) турли юридик ва жисмоний шахсларга берилган бўнаклар;

и) ходимлар, таъсисчилар ва турли дебиторларнинг қарзлари.

147. Чет эл валютасида олинадиган счётлар ушбу бўлимнинг счётларида сўмда чет эл валютасини пулли ҳисоб-китоб ҳужжатларидан кўчирма олинган санадаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича қайта ҳисоблаш йўли билан ҳисобга олинади. Дебиторлик қарзларини ҳар ойда ҳисобот ойининг охирги санасидаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича қайта баҳолаш натижасидаги курс фарқлари (курс фарқи ижобий бўлганда) 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» ёки (курс фарқи салбий бўлганда) 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счётига олиб борилади.

148. Ушбу кичик бўлимда қуйидаги счётларда ҳисобга олиш тартиби ёритилади:

4000 — Олинадиган счётлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

4100 — Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётлар;

(148-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

4200 — Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар;

4300 — Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар;

4400 — Бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар;

4500 — Мақсадли давлат жамғармаларига ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар;

4600 — Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзини ҳисобга олувчи счётлар;

4700 — Ходимларнинг бошқа операциялар бўйича қарзини ҳисобга олувчи счётлар;

4800 — Турли дебиторлар қарзларини ҳисобга олувчи счётлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

4900 — Ишончсиз қарзлар бўйича резервни ҳисобга олувчи счётлар.

(148-банднинг ўн биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

1-§. Олинадиган счётлар (4000)

Олдинги таҳрирга қаранг.

149. Харидорлар ва буюртмачилар билан шу жумладан, суғурта қилдирувчилар, суғурта агентлари ва брокерлари, қайта суғурталовчилар, қайта суғурта қилдирувчилар ва бошқа юридик ва жисмоний шахслар билан кўрсатилган хизматлар учун дебиторлик қарзлари бўйича ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

(149-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар»;

4020 «Олинган векселлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

4030 «Суғурта қилдирувчилардан олинадиган счётлар»;

(149-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

4040 «Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар»;

4050 «Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар»;

4051 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар бўйича олинадиган счётлар»;

4060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар»;

4070 «Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича олинадиган счётлар»;

4080 «Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо зарари»;

4090 «Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо мукофотлари».

150. 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар» счётида сотилган маҳсулот (товар)лар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар учун харидорлар ва буюртмачиларга тақдим этилган ҳисоб-китоб ҳужжатлари бўйича дебиторлик қарзлари ҳисобга олинади. Шунингдек, ушбу счётда суғурталовчининг ўзи томонидан суғурта воситачиси, сюрвейер ва аджастер хизматларининг кўрсатилиши бўйича дебиторлик қарздорликлар ҳисобга олинади.

151. 4020 «Олинган векселлар» счётида олинган векселлар билан таъминланган харидорлар ва буюртмачилар билан ҳисоб-китоблар бўйича дебиторлик қарзи ҳисобга олинади.

Муддатида тўланмаган векселлар бўйича даъво билдирилганда, векселлар қиймати 4020 «Олинган векселлар» счётининг кредитидан 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

152. 4030 «Суғурта қилдирувчилардан олинадиган счётлар» счётида суғурта шартномалари бўйича суғурта қилдирувчиларнинг дебиторлик қарзлари суммаси акс эттирилади. Дебитор қарздорлик вужудга келганда ушбу счёт 6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счёти билан боғланган ҳолда дебетланади. Ҳақиқатда тўланиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 4030 «Суғурта қилдирувчилардан олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

153. 4040 «Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар» счётида суғурта қилдирувчилар томонидан суғурта агентларига ёки брокерларига тўланган, суғурталовчига келиб тушиши лозим бўлган суғурта мукофотларининг суммалари акс эттирилади. Суғурта агенти ёки брокеридан суғурта мукофотининг келиб тушганлиги тўғрисида хабар келганда 4040 «Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар» счётининг дебети 6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда ҳисобланган мукофот суммаси акс эттирилади. Суғурта мукофотларининг ҳақиқатда суғурта агенти ёки брокери томонидан тўланиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети 4040 «Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Агар агентлик келишувида қонунчиликда ўрнатилган тартибда, суғурта агентлари ёки брокерларига комиссион мукофотларнинг ушлаб қолиниши назарда тутилган бўлса, ушлаб қолинган комиссион мукофотлар суммасига, 6040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган счётлар» счётининг дебети 4040 «Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

(152 ва 153-бандлар Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

154. 4050 «Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётида қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотларининг суммалари акс эттирилади. Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофоти ҳисобланганда, мукофот суммаси 4050 «Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебети 6270 «Қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, акс эттирилади. Бундан сўнг ҳақиқатда олинган суғурта мукофоти суммаси, пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети 4050 «Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

157. 4070 «Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича олинадиган счётлар» счётида ҳаёт суғуртаси турлари бўйича суғурта полисини таъминотга олган ҳолда суғурта қилдирувчиларга берилган ссудалар акс эттирилади. Судда берилган вақтда ссуда суммаси, 4070 «Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебети пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, акс эттирилади. Ссуда қопланмаган ҳолатда ва суғурта қилдирувчининг қарзи суғурта товони суммасидан ушлаб қолинганда 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счётининг дебети 4070 «Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича олинадиган счётлар» кредити билан боғланган ҳолда ёзув амалга оширилади. Суғурта қилдирувчи томонидан қарзнинг қопланиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети 4070 «Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади.

158. 4080 «Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо зарари» счётида қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ қайта суғурта қилдирувчи томонидан қайта суғурта қилиш берилган таваккалчиликлар бўйича унга ҳисобланган, қайта суғурталовчи томонидан вақтинча ушлаб турилган суғурта товонларининг суммаси акс эттирилади. Ушбу счёт қайта суғурта қилиш шартномасида қайта суғурта қилдирувчи бўлган суғурталовчи томондан фойдаланилади. Депо суғурта товони 4060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг кредити 4080 «Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо зарари» счётининг дебети билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Қайта суғурта қилиш шартномасида кўрсатилган муддатнинг тугаши билан (қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича суғурта товонларини олиш муддати келганда) 4080 «Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо зарари» счётининг кредити 4060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебети билан боғланган ҳолда тескари проводка берилади.

(157, 158 ва 159-бандлар Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

160. 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар», 4020 «Олинган векселлар» счётлари асосий (операцион) фаолият даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9000), асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишини ҳисобга олувчи счётлар (9200) ва асосий фаолиятнинг бошқа даромадларни ҳисобга олувчи счётлар (9300) билан боғланган ҳолда харидор (буюртмачи)ларга тақдим этилган ҳисоб-китоб ҳужжатларидаги суммага дебетланади.

4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар», 4020 «Олинган векселлар» счётлари пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан келиб тушган тўловлар суммасига, олинган бўнакларни ҳисобга олиш ва бошқалар билан боғланган ҳолда кредитланади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

161. Олинадиган счётлар бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир харидор (буюртмачи), суғурта қилдирувчи, суғурта воситачиси, қайта суғурталовчи ва суғурта қилдирувчи бўйича юритилади.

(161-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

162. Олинадиган счётлар (4000)нинг боғланиши.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий воситалар ва бошқа активларни сотишдаги харидорлар ва буюртмачиларнинг қарзлари суммаси	4010	9210, 9220
2.	Харидорлар ва буюртмачилардан асосий воситалар ва бошқа активлар объектларини сотишдан тўловлар келиб тушиши	5010—5530	4010
3.	Харидор ва буюртмачига сотилган асосий воситалар ва бошқа активлар объектлари бўйича даъво билдирилиши	4860	4010
4.	Харидорлар ва буюртмачиларга сотилган асосий воситалар ва бошқа активлар объектлари бўйича ҳисоб-китоб ҳужжатларини тақдим этишда олинган бўнакларнинг ҳисобга олиниши	6310	4010
5.	Харидорлар ва буюртмачиларнинг тўланмаган қарзларини зарарга ҳисобдан чиқарилиши	9430	4010
6.	Харидорлар ва буюртмачиларнинг қарзлари ишончсиз қарзлар бўйича резервлар ҳисобига ҳисобдан чиқарилиши	4910	4010
7.	Олинган векселлар бўйича қарзларнинг қопланиши	5010—5530	4020
8.	Олинган векселларнинг узоқ муддатли қисмдан жорий қисмга ўтказилиши	4020	0910
9.	Суғурта шартномалари бўйича суғурта қилдирувчилар қарздорлигининг вужудга келиши	4030	6280
10.	Суғурта товонини тўлашда навбатдаги вақтида тўланмаган суғурта мукофотини ушлаб қолиш	6030	4030
11.	Суғурта воситачиларидан суғурта мукофотининг келиб тушганлиги тўғрисида хабар олиниши	4040	6280
12.	Агентлик келишувига мувофиқ суғурта воситачиси томонидан ҳисобланган комиссион мукофот суммасининг ушлаб қолиниши	6040	4040
13.	Суғурта воситачиси томонидан суғурта мукофотларининг тўланиши	5010, 5020, 5110, 5210, 5220	4040
14.	Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта мукофотларининг ҳисобланиши	4050	6270
15.	Қайта суғурта қилдирувчи томонидан қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича комиссион рағбатлантиришларнинг ушлаб қолиниши	6050	4050
16.	Қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотининг тўланиши	5110, 5210, 5220	4050
17.	Қайта суғурталовчидан олинадиган суғурта товонининг ҳисобланиши	4060	9070
18.	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича қайта суғурталовчи томонидан товоннинг тўланиши	5110, 5210, 5220	4060
19.	Қайта суғурталовчининг товонларни тўлаш бўйича қарздорлигининг депо мукофот ҳисобидан қопланиши	6070	4060
20.	Ҳаёт суғуртаси турлари бўйича суғурта полиси кафолати остида суғурта қилдирувчиларга ссуда бериш	4070	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
21.	Ссудалар бўйича суғурта қилдирувчининг қарздорлигини суғурта товони суммасидан ушлаб қолиш	6030	4070
22.	Ҳаёт суғуртаси бўйича ссудалар бўйича суғурта қилдирувчи қарздорлигининг қопланиши	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар	4070
23.	Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо мукофотларининг ҳисобланиши	4090	4050
24.	Суғурталовчининг бошқа суғурталовчилардаги депо зарарларининг ҳисобланиши	4080	4060
25.	Депо мукофотларни тўлаш муддатининг келиши	4050	4090
26.	Депо зарарларни тўлаш муддатининг келиши	4060	4080

Олдинги таҳрирга қаранг.

2-§. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётларни ҳисобга олувчи счётлар (4100)

163. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари билан кўрсатилган хизматлар учун дебиторлик қарзлари бўйича ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

4110 «Алоҳида бўлинмалардан олинадиган счётлар»;

4120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётлар».

164. 4110 «Алоҳида бўлинмалардан олинадиган счётлар» счётида суғурталовчининг умумий балансига (ички хўжалик ёки ички баланс ҳисоб-китоблар) қўшиладиган алоҳида бўлинмалар (филиаллар, ваколатхоналар)нинг дебиторлик қарзлари ҳисобга олинади. Бу счётда ажратилган мулклар, моддий қийматликларни ўзаро ҳамкорликда чиқариш, бўлинмаларнинг ходимларига иш ҳақи тўлаш ва бошқа жорий операциялар бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун асосий ҳужжатлар бўлиб, таъсис шартнома, чора-тадбирлар шартномаси, таъсисчиларнинг ушбу бўлинмаларни ташкил қилиш тўғрисидаги қарори, таъсисчиларнинг мулкни бериш тўғрисидаги қарори ва бошқалар ҳисобланади.

Кўрсатилган бўлинмаларга ажратилган мулк суғурталовчи томонидан асосий воситалар (0100), номоддий активлар (0400), ўрнатиладиган асбоб-ускуналар (0700), материаллар (1000) ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлардан 4110 «Алоҳида бўлинмалардан олинадиган счётлар» счётининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

165. 4120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётлар» счётида шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг (баланслараро ёки хўжалик ичидаги ҳисоб-китоблар) дебиторлик қарзлари ҳисобга олинади. Ушбу счётда товар, маҳсулот, иш, хизматларни сотиш ва бошқа жорий операциялар бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

4110 «Алоҳида бўлинмалардан олинадиган счётлар» ва 4120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятлардан олинадиган счётлар» счётлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида бўлинма, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари бўйича юритилади.

166. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган счётларни ҳисобга олувчи счётлар (4100)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Дебиторлик қарзларини қоплаш учун алоҳида бўлинмалардан асосий воситалар ва бошқа активлар келиб тушди	0110—0190 ва бошқалар	4110
2.	Аоҳида бўлинмаларга мол-мулк (асосий воситалар ва бошқа активлар) ажратилди	4110	0110—0190 ва бошқалар
3.	Алоҳида бўлинмалар ходимларига меҳнат ҳақи тўлаш учун пул маблағлари ажратилди	4110	5010, 5110
4.	Алоҳида бўлинмалар томонидан асосий воситалар қайтарилди	0110—0190	4110
5.	Дебиторлик қарзларини қоплаш учун алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул маблағлари келиб тушди	5010—5530	4110, 4120
6.	Алоҳида бўлинмаларга моддий қийматликлар берилди (1500 счётдан фойдаланганда)	4110	1510
7.	Материаллар қийматидаги фарқ алоҳида бўлинмалар ҳисобига уларга берилган материаллар бўйича ҳисобдан чиқарилди (1610 счётни қўллаганда)	4110	1610

(параграф Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

3-§. Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4200)

167. Суғурталовчи ходимларига меҳнат ҳақи бўйича, операцион ва маъмурий-хўжалик харажатлари учун ҳисобдорлик асосида, шунингдек, хизмат сафарлари учун берилган бўнаклар бўйича ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

4210 «Меҳнат ҳақи бўйича берилган бўнаклар»;

4220 «Хизмат сафарларига берилган бўнаклар»;

4230 «Умумхўжалик харажатлари учун берилган бўнаклар»;

4290 «Ходимларга берилган бошқа бўнаклар».

168. Ҳисобдорликка берилган суммага, ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4200) пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан, жумладан 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари», 5020 «Чет эл валютасидаги пул маблағлари» счётлари билан боғланган ҳолда дебетланади. Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4200) харажатлар ва сотиб олинган қийматликлар ҳисобга олинадиган счётлар билан, ёки амалга оширилган харажатларнинг турига қараб бошқа счётлар билан боғланган ҳолда кредитланади.

Тўлиқ ишлатилмаган бўнаклар (масалан, хизмат сафарлари учун) суғурталовчи кассасига қайтарилиши ҳамда ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4200)нинг кредитида ва 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари», 5020 «Чет эл валютасидаги пул маблағлари» счётларининг дебетида акс эттирилиши лозим.

169. 4210 «Меҳнат ҳақи бўйича берилган бўнаклар» счётида суғурталовчи ходимларига меҳнат ҳақи бўйича берилган бўнакларнинг барча турлари юзасидан ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади. Бўнакларнинг келгусидаги меҳнат ҳақи ҳисобига берилиши ходимларнинг сабаби кўрсатилган аризасига асосан амалга оширилади. Бундан ташқари, ушбу счётда қуйидаги бухгалтерия ёзувлари билан акс эттириладиган, яъни 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходим билан ҳисоблашишлар» счётининг дебети ва 4210 «Меҳнат ҳақи бўйича берилган бўнаклар» счётининг кредитида меҳнат ҳақи бўйича ҳар ойлик бўнаклар ҳисобга олинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

170. 4220 «Хизмат сафарларига берилган бўнаклар» счётида суғурталовчи ходимларига хизмат сафарлари учун берилган бўнаклар ҳисобга олинади. Хорижга хизмат сафарига юборилаётган ходимга Вазирликлар, идоралар, корхоналар ва ташкилотлар ходимлари Ўзбекистон Республикаси ташқарисига хизмат сафарига юборилганда хизмат сафари харажатлари учун маблағлар бериш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 2730, 2015 йил 19 ноябрь) мувофиқ чет эл валютасида бўнак берилади. Ушбу валютадаги бўнак берилган кундаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг расмий курси бўйича сўмга айлантирилади ва сўмда ҳисобга олинади. Хизмат сафарлари учун берилган ва сарфланган чет эл валютасининг ҳисоби алоҳида юритилади.

(170-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Хизмат сафарлари учун бўнаклар хизмат сафари тўғрисидаги буйруқ, чипталар қиймати, кунлик яшаш харажатлари ва бошқалар кўрсатилган ҳолда бўнак суммасини ҳисоблаш асосида берилади.

171. 4230 «Умумхўжалик харажатлари учун берилган бўнаклар» счётида умумхўжалик эҳтиёжлари учун турли хилдаги кичик инвентарь ва жиҳозларни нақд пулга сотиб олиш учун берилган бўнаклар акс эттирилади. Товар-моддий қийматликларни баҳолаш ва кирим қилиш тегишли тасдиқловчи ҳужжатларга асосан амалга оширилади.

172. 4290 «Ходимга берилган бошқа бўнаклар» счётида 4210 — 4230 счётларида акс эттирилмаган суғурталовчи ходимларига берилган бошқа бўнаклар ҳисобга олинади.

Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4200) бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир берилган бўнак бўйича юритилади.

173. Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4200)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Меҳнат ҳақи ҳисобидан бўнак берилди	4210	5010
2.	Ходимларга келгусидаги меҳнат ҳақи ҳисобига берилган бўнаклар ушлаб қолинди	6710	4210
3.	Ҳисобдор шахсларга банкдаги счётлардан бўнаклар берилди	4220—4290	5110—5530
4.	Ҳисобдор шахсларга кассадан бўнаклар берилди	4220—4290	5010, 5020
5.	Ҳисобдор шахсларга пул эквивалентлари берилди	4220—4290	5610
6.	Ишлатилмаган ҳисобдор суммалари кассага қайтарилди	5010, 5020	4220—4290
7.	Ишлатилмаган ҳисобдор суммалари суғурталовчининг банкдаги счётига қайтарилди	5110—5530	4220—4290
8.	Ҳисобдор шахслар сотиб олинган турли хилдаги пул эквивалентларига ҳақ тўлади	5610	4220—4290
9.	Ишлатилмаган пул эквивалентлари қайтарилди	5610	4220—4290
10.	Ҳисобдор шахслар капитал қўйилмалар, товарлар, ҳайвонлар, материаллар, асбоб-ускуналарни сотиб олиш, етказиб келиш, тайёрлаш билан боғлиқ харажатларни амалга оширди	0710—0890, 1010—1090, 2710	4220—4290
11.	Ҳисобдор шахслар асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжаликлар, шунингдек, умумишлабчиқариш харажатларни амалга оширди	2310, 2510, 2710	4220—4290
12.	Ҳисобдор шахслар давр харажатларига тегишли бўлган турли хилдаги харажатларни тўлади	9410—9440	4220—4290
13.	Ҳисобдор шахслар келгуси давр харажатларига тегишли бўлган турли харажатларни тўлади	3190	4220—4290

4-§. Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4300)

174. Товар-моддий захиралари ва бошқа активларни етказиб бериш шунингдек, иш бажариш ва хизмат кўрсатиш учун берилган бўнаклар бўйича ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

4310 «ТМҚлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар»;

4320 «Узоқ муддатли активлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

4330 «Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш учун берилган бўнаклар»;

(174-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

4340 «Бошқа берилган бўнаклар».

Олдинги таҳрирга қаранг.

175. Берилган бўнаклар суммаси, шунингдек, қисман тайёр ҳолдаги товарлар, иш ва хизматлар учун тўланган суммалар 4310 «ТМҚлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар», 4320 «Узоқ муддатли активлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар», 4330 «Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш учун берилган бўнаклар», 4340 «Бошқа берилган бўнаклар» счётларининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўнаклар мол етказиб берувчилар ва суғурталовчи ўртасида тузилган шартнома ёки контракт асосида берилади. Айрим ҳолларда, қисман бажарилган ишлар тўғрисидаги далолатнома бўлиши мумкин. Бунда тўлов топшириқномаларида қисман тўлов миқдори ёки олдиндан тўлов фоизи кўрсатилади.

Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4300) бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир дебитор бўйича юритилади.

(175-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

176. Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (4300)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини тайёрлаш учун нақд пулда бўнаклар берилди	4310	5010
2.	Банкдаги счётлардан бўнаклар ўтказилди	4310—4340	5110—5530
3.	Олинган кредитлар ва қарзлар ҳисобидан бўнаклар ўтказилди	4310—4340	6810—6820, 7810—7820
4.	Контрактнинг бекор қилиниши натижасида аввал берилган бўнаклар қайтарилди	5010—5530	4310—4340
5.	Аввал берилган огоҳлантириш чора-тадбирлари учун берилган бўнакларнинг огоҳлантириш чора-тадбирлари бўйича вужудга келган кредиторлик қарздорлик ҳисобига ёпилиши	6011	4330
6.	Мол етказиб берувчилар ёки пудратчиларга бўлган қарзларни қоплашда аввал берилган бўнакларнинг ҳисобга олиниши	6010, 7010	4310—4340
7.	Мол етказиб берувчиларга берилган бўнакларнинг даъво муддати ўтганлари ҳисобдан чиқарилди	9430	4310—4340
8.	Берилган бўнакнинг тегишли суммаси узоқ муддатли қисмидан жорий қисмга ўтказилди	4310—4340	0940

5-§. Бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4400)

Олдинги таҳрирга қаранг.

177. Суғурталовчи томонидан солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича тўланган бўнаклар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 4410 «Бюджетга солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)» счётида амалга оширилади.

(177-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

178. 4410 «Бюджетга солиқлар ва бошқа йиғимлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)» счётида бўнак сифатида тўланган солиқ суммалари, шу жумладан харид қилинган товар-материал захиралари бўйича ҳисоб-китоб ҳужжатларида кўрсатилган қўшилган қиймат солиғи ҳисобга олинади. Солиқлар суммасини ҳисобдан чиқариш 4410 «Бюджетга солиқлар ва бошқа йиғимлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)» счётининг кредитида 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Бюджетга бўнак тўловлари ўтказилганда бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4400)нинг дебети ва пул маблағларни ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида ёзувлар амалга оширилади. Бюджетга тўловлар бўйича якуний ҳисоб-китоблар 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счётининг дебети ва бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4400)нинг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

179. Бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4400)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Харид қилинган моддий ресурслар, товарлар, ишлар ва хизматлар бўйича ҚҚС суммаси	4410	6010, 6120, 6990
2.	Бюджетга солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш бўйича бўнаклар ўтказилди	4410	5110
3.	Моддий ресурслар, товарлар, иш ва хизматларга тегишли бўлган ҚҚС ҳисобга олинди	6410	4410
4.	Солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш бўйича якуний ҳисоб-китоблар	6410	4410

6-§. Мақсадли давлат жамғармаларига ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4500)

180. Суғурталовчи томонидан мақсадли давлат жамғармалари ва суғурталар бўйича мажбурий тўловлари бўйича тўланган бўнаклар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

4510 «Суғурталар бўйича бўнак тўловлари»;

4520 «Мақсадли давлат жамғармаларига бўнак тўловлари».

181. 4510 «Суғурталар бўйича бўнак тўловлари» счётида суғурталовчи томонидан суғурталар бўйича тўланган бўнак тўловлари ҳисобга олинади.

182. 4520 «Мақсадли давлат жамғармаларига бўнак тўловлари» счётида суғурталовчи томонидан бюджетдан ташқари Пенсия, Йўл ва бошқа мақсадли давлат жамғармаларига тўланган бўнак тўловлари ҳисобга олинади.

Бўнак тўловларини ўтказишда мақсадли давлат жамғармалари ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4500)нинг дебети, пул маблағларни ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида ёзувлар амалга оширилади. Мажбурий тўловлар бўйича якуний ҳисоб-китобларда 6510 «Суғурталар бўйича бўнак тўловлари», 6520 «Мақсадли давлат жамғармаларига бўнак тўловлар» счётларининг дебети ва мақсадли давлат жамғармалари ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4500)нинг кредитида ёзувлар амалга оширилади.

183. Мақсадли давлат жамғармалари ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4500)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Мақсадли давлат жамғармалари ва суғурталар бўйича бўнак тўловлари ўтказилди	4510—4520	5110—5530
2.	Мақсадли давлат жамғармалари ва суғурталарга тўловлар бўйича якуний ҳисоб-китоблар	6510—6520	4510—4520

7-§. Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзини ҳисобга олувчи счётлар (4600)

184. Суғурталовчи таъсисчилари (акциядорлик жамиятининг акциядорлари, ўртоқлик жамиятларининг иштирокчилари ва ш. к.)нинг суғурталовчи устав капиталига улушлар бўйича қарзлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счётида амалга оширилади.

185. Суғурталовчини ташкил қилишда таъсисчилар ёки акцияга обуна бўлган шахсларнинг қарз суммаси 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счётининг дебети устав капиталини ҳисобга олувчи счётлар (8300) билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

Таъсисчиларнинг улуш суммалари пул маблағлари кўринишида ҳақиқатда келиб тушганда 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда ёзув амалга оширилади. Моддий ва бошқа қийматликлар (пул маблағларидан ташқари) кўринишидаги улушлар 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счётининг кредитида асосий воситалар, номоддий активлар, материаллар ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ёзувлар билан расмийлаштирилади.

Суғурталовчига мулк сифатида акцияларга тўлов учун натура шаклида берилган мол-мулк таъсисчилар келишуви асосида аниқланган баҳода кирим қилинади.

4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» счёти бўйича аналитик ҳисоб (кўрсатувчига акцияларидан ташқари) ҳар бир таъсисчи бўйича алоҳида юритилади.

186. Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзини ҳисобга олувчи счётлар (4600)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Иштирокчилар улушлари суммасида (акцияга обуна суммасида) устав капиталининг эълон қилинган ҳажми (суғурталовчи рўйхатдан ўтгандан кейин)	4610	8310, 8320, 8330
2.	Таъсисчилар суғурталовчи мулкига тугалланмаган қурилиш, асбоб ускуна, асосий воситаларни тақдим этишди	0110—0190, 0710—0720, 0810	4610
3.	Таъсисчилар акцияларга обуна тўлови сифатида номоддий активларни тақдим этишди	0410—0490	4610
4.	Таъсисчилар акцияларга обуна тўлови сифатида узоқ муддатли ва қисқа муддатли инвестицияларни тақдим этишди	0610, 5810	4610
5.	Таъсисчилар суғурталовчи мулкига товар-моддий захираларини тақдим этишди	1010—1090	4610
6.	Таъсисчиларнинг улушлари суммаси пул маблағлари кўринишида келиб тушди	5010—5530	4610
7.	Суғурталовчининг устав капиталига улушлари таъсисчиларнинг меҳнат ҳақидан ушлаб қолинди	6710	4610

8-§. Ходимларнинг бошқа операциялар бўйича қарзини ҳисобга олувчи счётлар (4700)

187. Суғурталовчи ходимлари билан меҳнат ҳақи бўйича, ҳисобдор шахслар билан ҳисоб-китоблардан ташқари барча турдаги ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи»;

4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи»;

4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи»;

4790 «Ходимларнинг бошқа қарзлари».

188. 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи» счётида суғурталовчи ходимларига кредитга берилган товарлар бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Кредитга товар сотиб олган шахслар ишлайдиган суғурталовчилар товарлар қиймати суммасини савдо ташкилотларига банк кредити ҳисобига қоплаши мумкин. Банк томонидан тегишли ҳисоб-китоб ҳужжатлари тўланганда 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи» счёти 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» ва 7810 «Узоқ муддатли банк кредитлари» счётлари билан боғланган ҳолда дебетланади. Суғурталовчи ходимларидан навбатдаги тўловларнинг ушлаб қолишда 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишилар» счёти 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи» счёти билан боғланган ҳолда дебетланади, сўнг эса ушлаб қолинган сумма банк кредитини тўлаш учун 5110 «Ҳисоб-китоб счёти» счётининг кредитидан 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» ва 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» счётларининг дебетига ўтказилади.

Ўзининг ходимлари томонидан кредитга сотиб олган товарлар бўйича қарзларини қоплашда банк кредитларидан фойдаланмайдиган суғурталовчилар, ушбу ходимлар берган топшириқ-мажбуриятларига асосан уларнинг меҳнат ҳақи суммасидан навбатдаги тўловларни ушлаб қолинганда 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходим билан ҳисоблашишлар» счёти турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900) билан боғланган ҳолда (савдо корхоналарининг лицевой счётлари бўйича) дебетланади. Ушлаб қолинган сумманинг савдо корхоналарига ўтказиш берилишига қараб, турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900) пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда дебетланади.

189. 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» счётида суғурталовчи ходимларига берилган қарзлар бўйича ҳисоб-китоблар акс эттирилади (масалан, якка тартибда уй-жой қуришга ва бошқаларга).

4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» счётининг дебетида ходимларга берилган қарз суммаси пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Агар маблағлар суғурталовчига берилган кредит ҳисобидан бевосита банк томонидан (бу маблағларни олдиндан суғурталовчининг ҳисоб-китоб счётига ўтказмасдан) ходимларга берилса, бунда 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» счётининг дебетида 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» ва 7810 «Узоқ муддатли банк кредитлари» счётлари билан боғланган ҳолда ёзувлар амалга оширилади.

Қарздор ходимлардан келиб тушган тўловлар суммасига 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» счёти (қабул қилинган тўловлар тартибидан келиб чиққан ҳолда) 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари», 5110 «Ҳисоб-китоб счёти», 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходим билан ҳисоблашишлар» счётлари билан боғланган ҳолда кредитланади.

Банк кредитларини қоплаш 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари», 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» счётларининг дебетида ва банкка тегишли бўлган сумма ўтказилган пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида акс эттирилади.

190. 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» счётида суғурталовчи ходими томонидан пул маблағлари ва товар-моддий қийматликларнинг камомади ва талон-торож қилиниши, яроқсизлик натижасида етказган моддий зарарни қоплаш бўйича ҳисоб-китоблар, шунингдек, бошқа турдаги зарарларни қоплаш бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» счётининг дебетида айбдор шахслардан ундириб олинадиган суммалар товар-моддий захиралар ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» счётининг кредитида, тўланган тўловлар суммасига пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар ва моддий зарарни қоплаш учун меҳнат ҳақидан ушлаб қолинадиган суммага 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходим билан ҳисоблашишлар» счёти билан боғланган ҳолда ёзувлар амалга оширилади.

191. 4790 «Ходимларнинг бошқа қарзлари» счётида 4710 — 4730 счётларида акс эттирилмаган суғурталовчи ходимлари билан ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Бошқа операциялар бўйича ходимларнинг қарзини ҳисобга олувчи счётлар (4700) бўйича аналитик ҳисоб суғурталовчининг ҳар бир ходими бўйича юритилади.

192. Ходимларнинг бошқа операциялар бўйича қарзини ҳисобга олувчи счётлар (4700)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Савдо корхоналари томонидан ходимларга кредитга сотилган товарлар учун ўтказиб берилди	4710	5110—5530
2.	Кредитга олинган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи учун банк кредитлари олинди	4710	6810, 7810
3.	Кредитга олинган товарларнинг тўлови учун ходимлардан келиб тушган навбатдаги тўловлар суммаси	5010, 5110	4710
4.	Кредитга олинган товарлар учун ходимларнинг меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган тўловлар	6710	4710
5.	Ходимларга берилган қарзлар суммаси	4720	5010—5530
6.	Асосий воситалар ва номоддий активларнинг камомади учун айбдор шахслардан ундириладиган суммалар	4730	9210, 9220
7.	Қимматли қоғозларнинг камомади учун айбдор шахслардан ундириладиган суммалар	4730	0610—0690, 5810—5830
8.	Товар-моддий қийматликларнинг камомади учун айбдор шахслардан ундириладиган суммалар	4730	1010—1090
9.	Инвентаризация натижасида кассадаги пул маблағлари ва пул эквивалентларининг камомади	4730	5010, 5020, 5610
10.	Ходимларга пул эквивалентлари берилди	4790	5610
11.	Бошқа операциялар бўйича ходимларнинг қарзи зарарга ҳисобдан чиқарилди, агар ундирилиши суд томонидан рад этилган бўлса	9430	4790

9-§. Турли дебиторлар қарзларини ҳисобга олувчи счётлар (4800)

Олдинги таҳрирга қаранг.

193. Юқорида тушунтириш берилган олинадиган счётларда кўрсатилмаган турли операциялар, жумладан, олинадиган фоизлар, дивидендлар, роялти, молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар, даъволар бўйича олинадиган счётлар ва бошқалар бўйича дебиторлар билан ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

(193-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар»;

(193-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар»;

(193-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

4830 «Олинадиган фоизлар»;

4840 «Олинадиган дивидендлар»;

4850 «Олинадиган роялти»;

4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар»;

4890 «Бошқа дебиторлар қарзлари».

Олдинги таҳрирга қаранг.

194. 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётида шартномага мувофиқ молиявий ижара бўйича олинадиган ижара тўловларининг жорий қисми ҳисобга олинади. Ижара тўловлари жорий қисмининг келиб тушиши 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

(194-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

195. 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётида шартномага мувофиқ ижара бўйича олинадиган ижара тўловлари ҳисобга олинади. Ижара тўловлари ҳисобланганда 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти 9350 «Оператив ижарадан даромадлар» счёти билан боғланган ҳолда дебетланади. Ижара тўловларининг келиб тушиши 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

(195-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

196. 4830 «Олинадиган фоизлар» счётида фоизларни ҳисоблаш ва уларнинг олиниши ҳисобга олинади. Муддати ўтган фоизлар алоҳида ҳисобга олинади ва улар бўйича шартномага мувофиқ пеня ҳисобланади. Ушбу счётда, шунингдек, суғурта полиси кафолати остида берилган ссудлар бўйича ҳисобланган фоизлар ҳам ҳисобга олинади. Ссудалар бўйича фоизларнинг ҳисобланиши 4830 «Олинадиган фоизлар» счётининг дебети 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Ссудалар бўйича ҳисобланган фоизларни суғурта товони ҳисобидан ушлаб қолишда 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счётининг дебети 4830 «Олинадиган фоизлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда ёзув амалга оширилади.

(196-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

197. 4840 «Олинадиган дивидендлар» счётида қимматли қоғозлар бўйича дивидендларни ҳисоблаш бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

198. 4850 «Олинадиган роялти» счётида роялтини ҳисоблаш ва уларнинг олиниши ҳисобга олинади.

199. 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебетида даъволар бўйича ҳисоб-китоблар, жумладан:

а) Суғурта товонини қоплаш бўйича суғурта ҳодисасининг юз берганлигида айбдор бўлган учинчи шахсларга;

б) мол етказиб берувчиларга, пудратчиларга ва транспорт ташкилотларига уларнинг счётлари текширилганда шартномада келишилган ва прейскурантда назарда тутилган баҳо ва тарифларнинг бир-бирига мувофиқ келмаслиги, шунингдек, арифметик хатолар аниқланганда — мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тақдим этилган счётлардаги баҳоларнинг ошиб кетиши ёки арифметик хатолар товар-моддий қийматликлар ёки харажатларни ҳисобга олувчи счётларда ёзувлар амалга оширилгандан сўнг аниқланганда мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар ёки ишлаб чиқариш захиралари, товарлар ва тегишли харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда;

в) мол етказиб берувчиларга, транспорт ва бошқа ташкилотларга юкнинг камомади бўйича мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар билан боғланган ҳолда;

г) суғурталовчининг счётларидан нотўғри ҳисобдан чиқарилган (ўтказилган) суммалар бўйича банк муассасаларига, пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда;

Олдинги таҳрирга қаранг.

д) шартнома мажбуриятларига риоя этмаганлиги учун мол етказиб берувчилар, пудратчилар ва бошқалардан, тўловчилар томонидан тан олинган ёки иқтисодий суд томонидан белгиланган миқдорда олинадиган жарималар, пенялар, неустойкалар бўйича (тўловчилар томонидан тан олинмаган, билдирилган даъволар суммаси ҳисобда акс эттирилмайди), 9390 «Бошқа операцион даромадлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади;

(199-банднинг «д» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

е) мол етказиб берувчилар ёки пудратчиларга уларнинг айби билан юзага келган, яроқсиз маҳсулотлар ва бўш туриб қолишлар бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда.

200. 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» счёти пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда келиб тушган тўловлар суммасига кредитланади. Кейинчалик аниқланган ва олиниши керак бўлмаган суммалар, қоидага мувофиқ, ҳисобга олишга қабул қилинган шу счётларга 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» счётининг кредити бўйича олиб борилади.

4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб даъволар бўйича алоҳида юритилади.

201. 4890 «Бошқа дебиторлар қарзлари» счётида юқоридаги счётларда кўрсатилмаган ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Аналитик ҳисоб ҳар бир дебитор бўйича алоҳида юритилади.

202. Турли дебиторлар қарзларини ҳисобга олувчи счётлар (4800)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Молиявий ижара бўйича тўловларнинг жорий қисми	4810	0920
2.	Оператив ижара бўйича олинадиган суммаларни ҳисоблаш	4820	9350
3.	Ижара бўйича қарзларни қоплаш учун ижарачилардан суммалар келиб тушди	5010 — 5530	4810, 4820
4.	Олинган векселлар бўйича фоизлар ҳисобланди	4830	9530
5.	Мижозлардан келиб тушадиганлар акс эттирилди:
	а) фоизлар	4830	9530
	б) дивидендлар	4840	9520
	в) роялти	4850	9510
6.	Суғурталовчининг банкдаги счётига фоизлар ва дивидендлар келиб тушди	5110 — 5530	4830, 4840
7.	Ссудалар бўйича ҳисобланган фоизларнинг тўланиши	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар	4830
8.	Тўланаётган суғурта товонлари ҳисобидан ссудалар бўйича фоизларнинг ушлаб қолиниши	6030	4830
9.	Бошқа ташкилотлардан роялтининг келиб тушиши	5110 — 5530	4850
10.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар счётида аниқланган баҳо ва тарифларнинг бир-бирига мувофиқ келмаслиги, хатолар бўйича мол етказувчиларга даъво билдирилди	4860	0710 — 0720
11.	Капитал қурилиш учун илгари тўланган, ҳажмнинг ошиб кетиши, баҳоларнинг номутаносиблиги ва счётлардаги хатолар бўйича пудратчиларга даъво билдирилди	4860	0810 — 0890
12.	Баҳоларнинг номутаносиблиги ва арифметик хатолар бўйича товар-моддий захираларининг камомади бўйича мол етказиб берувчиларга даъво билдирилди	4860	1010 — 1090
13.	Камомадлар, счётлардаги хатолар, сифат бўйича даъво билдирилди (1510 счётдан фойдаланилганда)	4860	1510
14.	Суғурталовчи счётларидан нотўғри олинган суммалар бўйича банкка даъво билдирилди	4860	5110 — 5530
15.	Келиб тушган моддий қийматликларни кирим қилишда мол етказиб берувчиларга даъволар билдирилди	4860	6010
16.	Бошқа корхоналар томонидан шартнома мажбуриятларини бажармаганликлари учун тан олинган жарима, пеня ва неустойкалар, шунингдек, суғурта шартномалари бўйича регресс даъволар суммаси	4860	9330
17.	Қониқтирилмаган даъво суммаси харажатларни ҳисобга олувчи счётларга олиб борилди	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	4860
18.	Алоҳида бўлинмалар томонидан турли ташкилотларга хизмат кўрсатилди	4890	6110
19.	Бошқа корхоналар ва шахслар ҳисобидан ходимларга тегишли бўлган суммалар	4890	6710
20.	Регресс талаблар бўйича даъволарнинг тўланиши	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар	4860

(202-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

10-§. Ишончсиз қарзлар бўйича резервни ҳисобга олувчи счётлар (4900)

203. Ишончсиз қарзлар бўйича резервларнинг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 4910 «Ишончсиз қарзлар бўйича резерв» счётида амалга оширилади.

204. Суғурталовчининг юридик ва жисмоний шахслар билан ҳисоб-китоблари бўйича ишончсиз қарзлари суммасига резерв ташкил қилинади ва 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётига олиб борилади.

Белгиланган муддатда қопланмаган ва тегишли кафолатлар билан таъминланмаган суғурталовчининг дебиторлик қарзи ишончсиз қарз сифатида тан олинади.

Ишончсиз қарзлар бўйича резерв ҳисобот йили охирида суғурталовчининг дебиторлик қарзларининг инвентаризацияси натижалари асосида ташкил этилади.

Резерв ҳажми ҳар бир ишончсиз қарз бўйича алоҳида, қарздорнинг молиявий аҳволи (тўлов қобилияти) ва қарз суммасини тўлиқ ёки қисман тўлаш эҳтимолини баҳолаш асосида аниқланади.

Агар шубҳали қарз бўйича резерв ташкил этилган йилдан кейинги йилнинг охиригача ушбу резервнинг маълум бир қисми ишлатилмаса, у ҳолда ишлатилмаган сумма тегишли йилнинг фойдасига қўшилади ва фойда солиғини ҳисоблашда солиқ базасига қўшилмайди.

Илгари суғурталовчи томонидан ишончсиз қарз сифатида тан олинган қарзларни балансдан чиқариш 4910 «Ишончсиз қарзлар бўйича резерв» счётининг дебетида тегишли дебиторлар билан ҳисоб-китоблар (олинадиган счётлар)ни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Ишлатилмаган ишончсиз қарзлар бўйича резерв суммасининг фойдага қўшилиши 4910 «Ишончсиз қарзлар бўйича резерв» счётининг дебетида ва 9390 «Бошқа операцион даромадлар» счётининг кредитида акс эттирилади.

4910 «Ишончсиз қарзлар бўйича резерв» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ишончсиз қарз ва резерв ташкил қилинган муддат бўйича юритилади.

205. Ишончсиз қарзлар бўйича резервни ҳисобга олувчи счётлар (4900)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ишончсиз қарзлар бўйича резерв ташкил қилинди	9430	4910
2.	Харидор ва буюртмачиларнинг қарзлари ишончсиз қарзлар бўйича резерв ҳисобига ҳисобдан чиқарилди	4910	4010, 4020
3.	Ишончсиз қарзлар бўйича резервлар суммасининг ишлатилмаган қисмини улар ташкил этилган йилдан кейинги йилнинг фойдасига қўшилиши	4910	9390

(параграф Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

V кичик бўлим. Пул маблағлари, қисқа муддатли инвестициялар ва бошқа жорий активлар

206. Ушбу бўлимнинг счётлари суғурталовчига тегишли бўлган кассадаги мавжуд миллий ва чет эл валютасидаги, Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва хориждаги банклар счётлардаги пул маблағлари, пул эквивалентлари, қимматли қоғозларга қилинган қисқа муддатли қўйилмалар, шунингдек, камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар ва бошқа жорий активларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

207. Ушбу бўлимдаги счётларда чет эл валютасидаги пул маблағлари ва уларга тегишли операциялар миллий валютада — сўмда, чет эл валютасини пулли ҳисоб-китоб ҳужжатларидан кўчирма олинган санадаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича қайта ҳисоблаш орқали ҳисобга олинади.

208. Пул маблағлари қолдиғини ҳисобот ойининг охирги санасидаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича ҳар ойдаги қайта баҳолаш натижасидаги курс фарқлари (ижобий курс фарқи) 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» ёки (салбий курс фарқи) 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счётига олиб борилади.

209. Ушбу бўлимда қуйидаги счётлардаги ҳисоб тартиби ёритилади:

5000 — Кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар;

5100 — Ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар;

5200 — Чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар;

5500 — Банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар;

5600 — Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи счётлар;

5700 — Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)ларини ҳисобга олувчи счётлар;

5800 — Қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар;

5900 — Камомадлар ва қийматликларнинг бузулишидан йўқотишлар ва бошқа жорий активларни ҳисобга олувчи счётлар.

1-§. Кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5000)

210. Суғурталовчи кассасидаги пул маблағларининг нақдлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари»;

5020 «Чет эл валютасидаги пул маблағлари»

Кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг (5000) дебети бўйича суғурталовчи кассасига келиб тушган пул маблағлари акс эттирилади. Кредити бўйича суғурталовчи кассасидан тўланадиган пул маблағлари ва лимитдан ортиқча пулни банкка топшириш акс эттирилади.

211. Кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5000)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий воситалар ва бошқа активларни сотишдан тушумнинг нақд пулда олиниши	5010, 5020	9210—9220
2.	Банкдаги тегишли счётлардан пул маблағлари кассага келиб тушди (иш ҳақи, нафақа, мукофотлар ва шу кабиларни бериш учун)	5010, 5020	5110—5530
3.	Ҳисобдор шахслар томонидан ишлатилмаган олдин олинган бўнакларнинг қайтарилиши	5010, 5020	4220—4290
4.	Акцияни номинал қийматидан юқори нархда сотиш натижасида олинган эмиссия даромади	5010, 5020	8410
5.	Таъсисчилар ўзларининг улушлари ҳисобидан суғурталовчининг устав капиталига нақд пул маблағларини киритди	5010, 5020	4610
6.	Квартира ижарачиларидан қарз суммаси келиб тушди	5010, 5020	4890
7.	Коммунал хизматлар, алоқа хизматлари ва бошқа тўловларнинг келиб тушиши	5010, 5020	4890
8.	Ишчиларга алоҳида уй-жой қуришга қарз бериш учун кредит суммаси нақд пулда олинди	5010, 5020	6810, 7810
9.	Пул маблағлари кассадан топширилди ва банкдаги ҳисоб-китоб счётига ўтказилди	5110—5530	5010, 5020
10.	Суғурта агентидан суғурта мукофотлари олинди	5010, 5020	4040
11.	Суғурта қилдирувчидан суғурта мукофотлари олинди	5010, 5020	4030
12.	Акциядорлардан уларга тегишли акциялар қайтариб сотиб олинди	8610, 8620	5010, 5020
13.	Қимматли қоғозларни сотиб олишдаги харажатлар тўланди (брокерлар, маслаҳатчилар хизмати учун тўловлар)	9690	5010, 5020
14.	Ҳисобланган меҳнат ҳақи ва бошқа тўловлар берилди (мукофот ва шу кабилар)	6710	5010, 5020
15.	Ҳисобдор суммалар берилди	4220—4290	5010, 5020
16.	Ходимларга берилган қарз суммаси	4720	5010, 5020
17.	Турли хил суммалар берилди (бажариш варақалари бўйича ва бошқалар)	6990	5010, 5020
18.	Суғурталовчининг алоҳида бўлинмалари ҳисобига нақд тўланиши	4110	5010, 5020
19.	Табиий офатлар билан боғлиқ турли хил қопланмайдиган харажатлар тўланиши	9720	5010, 5020
20.	Пул маблағларининг камомади (инвентаризация натижасида)	4730	5010, 5020
21.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзлар қопланиши	6920	5010, 5020
22.	Ижарага берувчига тегишли тўловларнинг тўланиши	6910, 6950	5010, 5020

2-§. Ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5100)

212. Суғурталовчининг банкдаги ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 5110 «Ҳисоб-китоб счёти»да амалга оширилади.

213. 5110 «Ҳисоб-китоб счёти»нинг дебети бўйича суғурталовчининг ҳисоб-китоб счётига пул маблағларининг келиб тушиши акс эттирилади. 5110 «Ҳисоб-китоб счёти»нинг кредитида суғурталовчининг ҳисоб-китоб счётидан пул маблағларининг ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилади. Банк кўчирмасини текшириш натижасида суғурталовчининг ҳисоб-китоб счёти дебети ёки кредитига хатолик билан олиб борилган суммалар 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» ёки 6960 «Даъволар бўйича тўланадиган счётлар» билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Бухгалтерия ҳисобида ҳисоб-китоб счёти бўйича операциялар банк кўчирмалари ва уларга илова қилинадиган пулли ва ҳисоб-китоб ҳужжатлари асосида акс эттирилади.

Ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5100) бўйича аналитик ҳисоб миллий валютадаги пул маблағларини сақлаш учун банкларда очилган ҳар бир счёт бўйича юритилади.

214. Ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5100)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ижарага берилган асосий воситалар бўйича ижарачидан ижара тўловларининг келиб тушиши	5110	4810, 4820
2.	Товарларни кредитга сотишдан тушган пуллар	5110	4710
3.	Маҳсулот (товар, иш, хизмат)лар, асосий воситалар ва бошқа активларни сотилишидан тушган тушумлар	5110	4010
4.	Пул маблағлари кассадан ҳисоб-китоб счётига топширилди	5110	5010
5.	Чет эл валютасини сотиб олиш учун пул маблағлари ўтказилди	5530	5110
6.	Банкка қайтарилган чек ва аккредитивлар бўйича суммалар ҳисоб-китоб счётига ўтказилди	5110	5510, 5520
7.	Илгари қисқа муддатли инвестиция тартибида берилган қарзларнинг қайтарилиши	5110	5830
8.	Илгари берилган бўнак қайтарилди	5110	4310—4390
9.	Қондирилган даъволар суммасининг келиб тушиши	5110	4860
10.	Олинган бўнаклар суммаси	5110	6310—6390
11.	Илгари акцияга обуна бўлган таъсисчилардан улуш суммасининг келиб тушиши	5110	4610
12.	Номинал қийматдан юқори баҳода сотилган акциялардан эмиссион даромаднинг келиб тушиши	5110	8410
13.	Суғурта агенти ва брокеридан суғурта мукофотининг келиб тушиши	5110	4040
14.	Суғурта қилдирувчилардан суғурта мукофотларининг келиб тушиши	5110	4030
15.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимларнинг келиб тушиши	5110	4050
16.	Қайта суғурта қилиш бўйича зарар улуши қопламасининг келиб тушиши	5110	4060
17.	Суғурта полиси кафолати остида берилган ссудалар бўйича суғурта қилдирувчининг қарздорлигининг қопланиши	5110	4830
18.	Суғурталовчининг суғурта қилдирувчи олдидаги қарзининг қопланиши	6030	5110
19.	Суғурталовчининг суғурта агентлари ва брокерлари олдидаги қарздорлигининг қопланиши	6040	5110
20.	Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича қарздорликнинг қопланиши	6050	5110
21.	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича қарздорликнинг қопланиши	6060	5110
22.	Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимларнинг тўланиши	6080	5110
23.	Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистанслар хизмати ҳақини тўлаш	6090	5110
24.	Банкдан кассага пул маблағлари келиб тушди (меҳнат ҳақи, нафақа, мукофот ва шу кабиларни бериш учун)	5010	5110
25.	Хусусий акцияларнинг сотиб олиниши	8610, 8620	5110
26.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчилар олдидаги қарзларнинг қопланиши	6010	5110
27.	Берилган бўнаклар суммаси	4310—4340	5110
28.	Илгари олинган бўнакларнинг қайтарилиши	6300, 7310	5110
29.	Бюджетга тўловлар бўйича қарз суммасининг ўтказилиши	6410	5110
30.	Суғурта ва мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6510—6530	5110
31.	Таъсисчиларга ҳисобланган дивиденднинг тўланиши	6610	5110
32.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган қарз суммасининг қопланиши	6110, 6120	5110
33.	Қисқа муддатли кредит ва қарзларнинг қопланиши	6810—6840	5110
34.	Узоқ муддатли кредит ва қарзларнинг жорий қисмининг қопланиши	6950	5110
35.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6920	5110
36.	Ижарага берувчига тегишли бўлган тўловлар тўланди	6910, 6950	5110

(жадвал Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

3-§. Чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5200)

215. Ўзбекистон Республикаси ва чет мамлакатлар ҳудудидаги банклар счётларидаги чет эл валютасидаги пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

5210 «Мамлакат ичидаги валюта счётлари»;

5220 «Чет элдаги валюта счётлари»;

216. 5210 «Мамлакат ичидаги валюта счётлари» ва 5220 «Чет элдаги валюта счётлари» счётларининг дебетида валюта счётларига пул маблағларининг келиб тушиши, кредитида эса пул маблағларининг ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилади. Банк кўчирмасини текшириш натижасида аниқланган суғурталовчининг валюта счётининг дебети ёки кредитига хатолик билан ўтказилган суммалар 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» ёки 6960 «Даъволар бўйича тўланадиган счётлар» счётлари билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Бухгалтерия ҳисобида валюта счёти бўйича операциялар банк кўчирмалари ва уларга илова қилинадиган пулли ва ҳисоб-китоб ҳужжатлари асосида акс эттирилади.

Чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар бўйича аналитик ҳисоб, чет эл валютасидаги пул маблағларини сақлаш учун банкларда очилган ҳар бир счёт бўйича юритилади.

217. Чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5200)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ижарага берилган асосий воситалар бўйича ижарачидан ижара тўловларининг келиб тушиши	5210, 5220	4810, 4820
2.	Маҳсулот (товар, иш, хизмат)лар, асосий воситалар ва бошқа активларни сотилишидан валютанинг келиб тушиши	5210, 5220	4010
3.	Кассадан валюта маблағларининг валюта счётига топширилиши	5210, 5220	5020
4.	Ишлатилмаган чек ва аккредитив суммасининг валюта счётига ўтказилиши	5210, 5220	5510—5520
5.	Илгари қисқа муддатли инвестициялар тартибида берилган қарзнинг қайтарилиши	5210, 5220	5830
6.	Илгари берилган бўнакларнинг қайтарилиши	5210, 5220	4310—4340
7.	Қондирилган даъволар суммасининг келиб тушиши	5210, 5220	4860
8.	Олинган бўнаклар суммаси	5210, 5220	6300, 7310
9.	Илгари акцияларга обуна бўлган таъсисчилардан улуш суммасининг келиб тушиши	5210, 5220	4610
10.	Номинал қийматдан юқори баҳода сотилган акциялардан эмиссион даромаднинг келиб тушиши	5210, 5220	8410
11.	Суғурта агенти ва брокеридан суғурта мукофотининг келиб тушиши	5210, 5220	4040
12.	Суғурта қилдирувчилардан суғурта мукофотларининг келиб тушиши	5210, 5220	4030
13.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимларнинг келиб тушиши	5210, 5220	4050
14.	Қайта суғурта қилиш бўйича зарар улуши қопламасининг келиб тушиши	5210, 5220	4060
15.	Суғурталовчининг суғурта қилдирувчи олдидаги қарзининг қопланиши	6030	5210, 5220
16.	Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича қарздорликнинг қопланиши	6050	5210, 5220
17.	Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича қарздорликнинг қопланиши	6060	5210, 5220
18.	Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимларнинг тўланиши	6080	5210, 5220
19.	Инвестицияга валюта маблағларнинг қўйилиши	0600, 5800	5210, 5220
20.	Банкдан кассага валюта маблағларининг келиб тушиши	5020	5210, 5220
21.	Хусусий акцияларнинг чет эл валютасига сотиб олиниши	8610, 8620	5210, 5220
22.	Чет эллик мол етказиб берувчилар ва пудратчилар олдидаги қарзларнинг тўланиши	6010	5210, 5220
23.	Чет эл валютасида берилган бўнакларнинг суммаси	4310—4340	5210, 5220
24.	Илгари олинган чет эл валютасидаги бўнакларнинг қайтарилиши	6300, 7310	5210, 5220
25.	Таъсисчиларга чет эл валютасида ҳисобланган дивиденднинг тўланиши	6610	5210, 5220
26.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзлар қопланди	6920	5210, 5220
27.	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар қопланди	6810—6840	5210, 5220
28.	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзларнинг жорий қисми қопланди	6950	5210, 5220
29.	Ижарага берувчига тегишли бўлган тўловлар тўланди	6910, 6950	5210, 5220

(жадвал Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

4-§. Банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500)

218. Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва чет мамлакатлардаги аккредитивлар, чек дафтарчалари, бошқа тўлов ҳужжатларидаги (векселлардан ташқари) пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисида, шунингдек, мақсадли молиялаштириш (тушумлар) пул маблағларининг алоҳида сақланадиган қисмининг ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

5510 «Аккредитивлар»;

5520 «Чек дафтарчалари»;

5530 «Бошқа махсус счётлар».

219. 5510 «Аккредитивлар» счётида аккредитивдаги пул маблағлари ҳисобга олинади. Аккредитивга пул маблағларини ўтказиш 5510 «Аккредитивлар» счётининг дебетида ва 5110 «Ҳисоб-китоб счёти», 5210 «Мамлакат ичидаги валюта счётлари», 5220 «Чет элдаги валюта счётлари» ва бошқа счётларнинг кредитида акс эттирилади.

5510 «Аккредитивлар» счёти бўйича аккредитивга ҳисобга олинган пул маблағлари уларнинг ишлатилиши бўйича (банк кўчирмаларига асосан), 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар»нинг дебетига ҳисобдан чиқарилади. Аккредитивдаги ишлатилмаган маблағлар, банк томонидан улар қайси счётдан ўтказилган бўлса, шу счётларга қайта тикланганда 5510 «Аккредитивлар» счётининг кредити, 5110 «Ҳисоб-китоб счёти», 5210 «Мамлакат ичидаги валюта счётлари», 5220 «Чет элдаги валюта счётлари» ва бошқа счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

5510 «Аккредитивлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб суғурталовчи томонидан қўйилган ҳар бир аккредитив бўйича алоҳида юритилади.

220. 5520 «Чек дафтарчалари» счётида чек дафтарчаларидаги пул маблағларининг ҳаракати ҳисобга олинади. Чек дафтарчаларини беришда пул маблағларини депонентлаш 5520 «Чек дафтарчалари» счётининг дебети ва 5110 «Ҳисоб-китоб счёти», 5210 «Мамлакат ичидаги валюта счётлари», 5220 «Чет элдаги валюта счётлари», 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» ва бошқа счётларнинг кредитида акс эттирилади. Суғурталовчи томонидан берилган чекларнинг тўлови доирасидаги сумма 5520 «Чек дафтарчалари» счётининг кредитидан харажат ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади. Чек билан берилган, лекин банк томонидан тўланмаган (тўловга тақдим этилмаган) сумма 5520 «Чек дафтарчалари» счётида қолади ва ушбу 5520 «Чек дафтарчалари» счётининг қолдиғи банк кўчирмалари билан мос келиши лозим. Банкка қайтарилган чекларнинг (фойдаланилмай қолган) суммаси 5520 «Чек дафтарчалари» счётининг кредитида 5110 «Ҳисоб-китоб счёти», 5210 «Мамлакат ичидаги валюта счётлари», 5220 «Чет элдаги валюта счётлари» ва бошқа счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Кредитор корхоналар билан ҳисоб-китоб қилиш учун суғурталовчи ходимларига ҳисобдорликка берилган чек дафтарчаларидаги маблағларнинг ҳаракати устидан назорат тезкор равишда юритилади.

5520 «Чек дафтарчалари» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир олинган чек дафтарчалари бўйича юритилади.

221. 5530 «Бошқа махсус счётлар»да банкда махсус сақланадиган мақсадли молиялаштириладиган (тушумлар) маблағлар, шу жумладан ижтимоий муассасалар, объектлар (болалар боғчаси ва бошқалар)ни сақлаш учун ота-оналардан, ўзга фойдаланувчилар ва бошқа манбалардан келиб тушган пул маблағлари; суғурталовчининг талабига кўра алоҳида счётда йиғиладиган ва сарфланадиган капитал қўйилмаларни молиялаштириш маблағлари; давлат идораларининг субсидиялари ва шу кабиларнинг ҳаракати ҳисобга олинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Суғурталовчининг алоҳида бўлинмаларга банкда жорий харажатларни (меҳнат ҳақи, алоҳида хўжалик харажатлари, хизмат сафарлари ва шу кабилар) амалга ошириш учун очилган жорий счётларда ушбу кўрсатилган маблағларнинг ҳаракати алоҳида счётда акс эттирилади.

(221-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

5530 «Бошқа махсус счётлар» бўйича аналитик ҳисобни ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва чет элдаги бошқа махсус счётлардаги пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

222. Банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Аккредитивларга пул маблағлари ўтказилди	5510	5110—5220
2.	Қондирилган даъволар суммасининг махсус счётга келиб тушиши	5510—5530	4860
3.	Депозит иштирокчиси сифатида акция обуначиларидан бўнак суммасининг олиниши	5530	6320
4.	Қисқа муддатли банк кредитлари ҳисобидан аккредитивларга пул маблағлари ўтказилди	5510	6810
5.	Сотиш харажатларининг тўлови чек билан амалга оширилди	9410	5520
6.	Ишлатилмаган сумманинг муддат охирида қайтарилиши: а) аккредитивлар б) чек дафтарчалари	5110—5220 5110—5220	5510 5520
7.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган қарзни тўлашда аккредитивдаги сумма ҳисобдан чиқарилди	6010	5510
8.	Аккредитивдан бўнакнинг берилиши	4310—4340	5510
9.	Суғурта бўйича қарзларнинг аккредитив маблағлари ҳисобига қопланиши	6510	5510
10.	Бошқа кредиторларнинг хизматлари учун тўловларда ишлатилган чеклар суммасини ҳисобдан чиқариш	6990	5520
11.	Махсус счётдан шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган қарзнинг тўланиши	6120	5530
12.	Сотиб олинган путёвкалар учун махсус счётдан тўланган сумма	5610	5530
13.	Чек дафтарчаларидаги ишлатилмаган маблағларнинг қисқа муддатли банк кредитларини қоплаш учун қайтарилиши	6810	5520
14.	Аккредитивдаги ишлатилмаган маблағнинг узоқ муддатли банк кредитларини қоплаш учун қайтарилиши	6950, 7810	5510
15.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6920	5510—5530
16.	Ижарага берувчига тегишли бўлган тўловлар тўланди	6910, 6950	5530

5-§. Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи счётлар (5600)

223. Суғурталовчи кассасидаги пул эквивалентларининг (почта маркалари ва бошқалар) мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 5610 «Пул эквивалентлари (турлари бўйича)» счётида амалга оширилади.

5610 «Пул эквивалентлари (турлари бўйича)» счётида маркалар, патталар ва бошқа пул эквивалентлари номинал қиймати бўйича ҳисобга олинади. Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи счётнинг дебетида пул эквивалентларини сотиб олиш пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда, кредитида эса пул эквивалентларининг сарфланиши харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи счётлар (5600) бўйича аналитик ҳисоб уларнинг турлари бўйича юритилади.

224. Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи счётлар (5600)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Пул эквивалентларининг нақд пулга харид қилиниши	5610	5010, 5020
2.	Пул эквивалентларини ҳисоб-китоб счётидан пул маблағларини ўтказиш орқали харид қилиниши	5610	5110
3.	Ҳисобдор шахслар орқали пул эквивалентларининг харид қилиниши	5610	4220—4290 6970
4.	Турли шахслардан пул эквивалентларининг харид қилиниши	5610	6990

6-§. Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)ларини ҳисобга олувчи счётлар (5700)

225. Йўлдаги пул маблағлари (нақд пулга ва пул ўтказиш орқали маҳсулот сотишдан олинган даромад) тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» счётида амалга оширилади.

226. 5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» счётида сақлаш жойидан чиқиб кетган, аммо мўлжалланган жойига етиб бормаган пул маблағлари (инкассаторга берилган сотишдан олинган тушумлар, пул ўтказмалари) ҳисобга олинади.

Ушбу счёт транзит счёт ҳисобланади ва пул маблағларининг ҳаракати устидан узлуксиз назоратни ўрнатиш учун боғловчи вазифасини бажаради.

5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» счётининг дебетида пулни инкассаторларга топшириш кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Пул маблағлари кирим қилингандан кейин 5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» счёти кредитланиб, пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)ларини ҳисобга олувчи счёт (5700)нинг аналитик ҳисоби уларнинг турлари бўйича юритилади.

227. Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)ларини ҳисобга олувчи счётлар (5700)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Кассадаги нақд пулларни банкдаги ҳисоб-китоб счётига ўтказиш учун инкассаторга топширилди	5710	5010, 5020
2.	Харидорларнинг қарзлари келиб тушган пул ўтказмалари бўйича қопланди	5710	4010
3.	Банкка ҳали келиб тушмаган пул маблағларини ўтказиш орқали бўнак олиш	5710	6300, 7310
4.	Турли дебиторлардан пул ўтказмаларини олиш	5710	4890
5.	Алоҳида бўлинмалардан пул ўтказмаларини олиш	5710	4110
6.	Йўлдаги пул маблағлари кассага келиб тушди	5010—5020	5710
7.	Йўлдаги пул маблағлари банкдаги ҳисоб-китоб счётига келиб тушди	5110—5530	5710

(жадвал Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

7-§. Қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар (5800)

228. Суғурталовчининг бошқа корхоналар қимматли қоғозларига қилинган қисқа муддатли (бир йил муддатдан кўп бўлмаган) инвестициялари (қўйилмалар) давлат қарзларининг фоизли облигациялари, бошқа корхоналарга берилган қарзлар ва бошқаларнинг нақдлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

5810 «Қимматли қоғозлар»;

5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар»;

5890 «Бошқа жорий инвестициялар».

229. 5810 «Қимматли қоғозлар» счётида акцияларга, давлат қарзларининг фоизли облигацияларига ва бошқа қимматли қоғозларига қўйилган қисқа муддатли инвестицияларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Облигация ва бошқа қимматли қоғозлар 5810 «Қимматли қоғозлар» счётига сотиб олиш қийматида кирим қилинади.

Суғурталовчида акция, облигация ва бошқа қимматли қоғозларнинг сотиб олиниши 5810 «Қимматли қоғозлар» счётининг дебетида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар ва агар қимматли қоғозлар учун тўлов моддий ёки бошқа қийматликлар (пул маблағларидан ташқари) орқали амалга оширилса, моддий ва бошқа қийматликларнинг сотилишини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида ҳисобга олинади.

Агар сотиб олинган облигация ва бошқа қимматли қоғозларнинг сотиб олиш баҳоси уларнинг номинал қийматидан фарқ қилса, у ҳолда сотиб олиш ва номинал қиймати ўртасидаги фарқни шундай ҳисобдан чиқариш ёки қўшимча ҳисобланиши керакки, 5810 «Қимматли қоғозлар» счётида ҳисобга олинган қимматли қоғозларнинг баҳоси уларни қоплаш даврида номинал қийматига мувофиқ бўлиши лозим. Сотиб олиш ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ қопланадиган вақтгача бўлган даврда 5810 «Қимматли қоғозлар» счётининг дебети (қўшимча ҳисоблаш)да ёки кредити (ҳисобдан чиқариш) да, 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» ёки 9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар» счётлари билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

5810 «Қимматли қоғозлар» счётида ҳисобга олинган облигация ва бошқа қимматли қоғозларнинг қопланиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 5810 «Қимматли қоғозлар» счётининг кредитида акс эттирилади.

230. 5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар» счётида суғурталовчининг бошқа корхоналарга қисқа муддатга берган пулли ва бошқа қарзларининг ҳаракати ҳисобга олинади.

Берилган қарзлар 5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар» счётининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Қарзларнинг қайтарилиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар» счётининг кредитида акс эттирилади.

231. 5890 «Бошқа жорий инвестициялар» счётида суғурталовчиларнинг банк ва бошқа омонатларга сўмда ва чет эл валютасидаги қўйилмаларининг ҳаракати ҳисобга олинади.

Омонатларга пул маблағларининг ўтказилиши суғурталовчиларда 5890 «Бошқа жорий инвестициялар» счётининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Ҳисобда банк томонидан омонатлар суммаси қайтарилганда суғурталовчида тескари ёзув амалга оширилади.

Қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар (5800) бўйича аналитик ҳисоб қисқа муддатли инвестицияларнинг турлари ва ушбу қўйилмалар амалга оширилган объектлар (қимматли қоғозларни сотувчи-корхоналар, омонатлар ва ҳоказолар) бўйича юритилади.

232. Қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар (5800)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қимматли қоғозлар маҳсулотлар, товарлар, иш, хизматларни бериш йўли билан харид қилинди	5810	9030
2.	Қимматли қоғозлар асосий воситалар ва бошқа активларни бериш йўли билан харид қилинди	5810	9210, 9220
3.	Узоқ муддатли инвестицияларнинг таркибий ўзгариши (реструктуризация) амалга оширилди	5810	0610
4.	Қимматли қоғозлар нақд пулга харид қилинди	5810	5010
5.	Қимматли қоғозлар қиймати банкдаги счётдан тўланиши орқали харид қилинди	5810	5110—5530
6.	Харидорларга ссуда маблағларининг векселда берилиши	5810	5110—5530
7.	Акцияларнинг тўлов сифатида қимматли қоғозларнинг келиб тушиши	5810	4610
8.	Қимматли қоғозларни сотилиши	5110	5810
9.	Суғурталовчининг қарзи қимматли қоғозлар билан қопланиши	6990	5810
10.	Мажбуриятлар учун гаров сифатида акцияларнинг берилиши	6010	5810
11.	Харидорга вексел суммасига даъво билдирилиши	4860	5810
12.	Даъво муддати тугаганлиги туфайли вексел бўйича қарзни зарар ҳисобига чиқариш	9690	5810
13.	Инвентаризация натижасида қимматли қоғозларнинг камомади	4730	5810
14.	Қисқа муддатли қарзларнинг асосий восита ва бошқа активлар кўринишида берилиши	5830	9210, 9220
15.	Қисқа муддатли қарзларнинг товар ва хизматлар кўринишида берилиши	5830	9030
16.	Бошқа корхоналар томонидан қисқа муддатли қарзларнинг қайтарилиши	5110	5830

8-§. Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар ва бошқа жорий активларни ҳисобга олувчи счётлар (5900)

233. Қийматликларни тайёрлаш, сақлаш, сотиш ва инвентаризация қилиш жараёнларида аниқланган камомад, талон-торож ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотиш суммалари, шунингдек, ушбу бўлимнинг юқорида келтирилган счётларида ҳисобга олинмаган, бироқ суғурталовчи мулки ҳисобланган бошқа жорий активларнинг мавжудлиги тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар»;

5920 «Бошқа жорий активлар».

234. Товар-моддий захиралари, асосий воситалар ва номоддий активларнинг камомади ва бузилиши 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» счётининг дебети ва товар-моддий захираларини ҳисобга олувчи счётлар ва асосий воситалар ва бошқа активларнинг сотилиши ҳамда турли чиқиб кетишини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида акс эттирилади.

235. 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» счётининг кредитида қуйидаги:

а) қийматликларнинг табиий йўқотиш меъёрларидан ортиқ камомадлари, қийматликларнинг бузилиши, йўқолиши ва ўғирланишининг аниқ айбдорлари аниқланганда — 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар», 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» счётларининг дебети;

б) қийматликларнинг табиий йўқотиш меъёрларидан ортиқ бузилиши ва ўғирланишидан йўқотишлар, аниқ айбдор шахси аниқланмаганда ва даъво тасдиқланмаганлиги натижасида суднинг эътирози — 9430 «Бошқа операцион харажатлар» дебетига ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилади.

5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб уларнинг турлари бўйича юритилади.

236. 5920 «Бошқа жорий активлар» счётининг дебетида ушбу бўлимнинг юқорида келтирилган счётларида ҳисобга олиниши мўлжалланмаган жорий активлар акс эттирилади. 5920 «Бошқа жорий активлар» счётининг кредитида бошқа жорий активларнинг сарфланиши акс эттирилади.

5920 «Бошқа жорий активлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб уларнинг турлари бўйича юритилади.

237. Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар ва бошқа жорий активларни ҳисобга олувчи счётлар (5900)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	ТМЗнинг йўқолиши ва бузилишидан камомадлар	5910	1010—1090
2.	Асосий воситалар ва номоддий активларнинг йўқолиши ва бузилишидан йўқотишлар	5910	9210, 9220
3.	Айбдор шахслардан ундирилиши лозим бўлган суммалар	4860, 4730	5910
4.	Ундирилмаган суммалар ҳисобдан чиқарилди, шунингдек, камомадлар зарарга олиб борилди	9430	5910
5.	Пул ўтказиш йўли билан бошқа жорий активлар сотиб олинди	5920	5110
6.	Ҳисобдор шахслар орқали бошқа жорий активлар сотиб олинди	5920	4220—4290 6970
7.	Бошқа жорий активларнинг сарфланиши	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	5920

III бўлим. Мажбуриятлар

VI кичик бўлим. Жорий мажбуриятлар

238. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари суғурталовчининг юридик ва жисмоний шахслар олдидаги жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

239. Чет эл валютасидаги мажбуриятлар ушбу бўлимдаги счётларда пулли ҳисоб-китоб ҳужжатларидан кўчирма олинган санадаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича чет эл валютасини қайта ҳисоблаш йўли билан, сўмда ҳисобга олинади. Кредиторлик қарзларини ҳисобот ойининг охирги санасидаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича қайта баҳолаганда вужудга келган курс фарқлари 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» (ижобий курс фарқи бўлганда) ёки 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» (салбий курс фарқи бўлганда) счётига олиб борилади.

240. Ушбу бўлимда қуйидаги счётлар бўйича ҳисоб юритиш тартиби ёритилади:

6000 — Тўланадиган счётлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

6100 — Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар;

(240-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

6200 — Кечиктирилган мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар;

6300 — Олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар;

6400 — Бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар;

6500 — Суғурта ва мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар;

6600 — Таъсисчиларга бўлган қарзни ҳисобга олувчи счётлар;

6700 — Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишларни ҳисобга олувчи счётлар

6800 — Қисқа муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар;

6900 — Турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар.

1-§. Тўланадиган счётлар (6000)

241. Товар-моддий қийматликлар, бажарилган ишлар, кўрсатилган хизматлар, шунингдек, ташиш бўйича олинган хизматлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган жорий мажбуриятлар, суғурта операциялари бўйича суғурталовчининг мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

6011 «Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича пудратчиларга тўланадиган счётлар»;

(241-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

6020 «Берилган векселлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар»;

(241-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

6040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган счётлар»;

6050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар»;

6060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар»;

6070 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича депо мукофотлар»;

6080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантъемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган счётлар»;

6090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган счётлар».

242. 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» счёти ҳақиқатда келиб тушган ТМЗ ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматларнинг қийматига ушбу қийматликларни ёки тегишли харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда кредитланади.

Агар омборга келиб тушган моддий қийматликларнинг сифати, миқдори, шунингдек, баҳоси шартномада келишилган шартларга мос келмаса, 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» счёти 4860 «Даъволар бўйича олинадиган счётлар» счёти билан боғланган ҳолда тегишли суммага кредитланади.

6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир мол етказиб берувчи ва пудратчи бўйича алоҳида юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

(243-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

244. 6020 «Берилган векселлар» счётининг кредитида сотиб олинган ТМЗ ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматлар учун векселлар билан таъминланган жорий мажбуриятлар ҳисобга олинади ва уларни қоплаш давригача ҳисобда туради. Векселлар бўйича мажбуриятлар қопланишига қараб улар пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитидан 6020 «Берилган векселлар» ва 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётларининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

6020 «Берилган векселлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир берилган вексел бўйича юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

245. 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счётида суғурталовчининг суғурта қилдирувчиларга суғурта товонини тўлаш бўйича мажбуриятлари акс эттирилади. Суғурта товони ҳисобланганда 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счёти мувофиқ равишда 9431, 9432, 2210, 2220 счётлар билан кредитланади. Суғурта товонининг тўланиши 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счётининг дебети пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда проводка билан расмийлаштирилади.

Суғурталовчилар ҳаёт суғуртаси бўйича суғурта захираларининг вақтинча бўш маблағларидан суғурта полиси кафолати остида суғурта қилдирувчиларга ссудалар бериши мумкин. Суғурта қилдирувчи томонидан ссудани ўз вақтида қайтармаган ҳолатда, суғурта қилдирувчининг ссудалар бўйича қарздорлигини суғурта товони суммасидан ушлаб қолиш 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счётнинг дебети 4070 «Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Ссудалар бўйича ҳисобланган фоизларнинг суғурта товони ҳисобидан ушлаб қолиниши 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счётнинг дебети 4830 «Олинадиган фоизлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга оширган ҳолда расмийлаштирилади.

(245-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

246. 6040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган счётлар» счётида суғурта агентлари ва брокерларига ҳисобланган комиссион мукофотлар суммаси акс эттирилади. Комиссион мукофотларнинг ҳисобланиши 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счёти дебети 6040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Комиссион мукофотларнинг тўланиши 6040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган счётлар» счётининг дебети пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Агар агентлик келишувида қонунчиликда ўрнатилган тартибда, суғурта агентлари ёки брокерларига комиссион мукофотларнинг ушлаб қолиниши назарда тутилган бўлса, ушлаб қолинган комиссион мукофотлар суммасига, 6040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган счётлар» счётининг дебети 4040 «Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

247. 6050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счётида қайта суғурта қилиш бўйича олинган шартномалар бўйича суғурталовчининг мажбуриятлари акс эттирилади. Қайта суғурта қилдирувчига тўланадиган суғурта товонининг ҳисобланиши 2230 «Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича суғурта товонлари» счётининг дебети 6050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Товон улуши тўланганда 6050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счёти дебети бўйича пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланади.

(247-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

248. 6060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счётида суғурталовчининг қайта суғурта қилишга берилган шартномалари бўйича мажбуриятлари акс эттирилади. Қайта суғурта мукофоти ҳисобланганда ушбу суммага, 9040 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланган суғурта мукофотлари» счётининг дебети 6060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Суғурта мукофотининг қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ тўланиши 6060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счёти дебети бўйича пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда проводка билан расмийлаштирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

250. 6080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган счётлар» счётида қайта суғурта қилдирувчига тўланадиган қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимлар акс эттирилади. Комиссион рағбатлантиришларнинг ҳисобланиши, 6080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган счётлар» счётининг кредити 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг дебети билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади. Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, таньемалар ва йиғимларнинг тўланиши 6080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган счётлар» счёти дебети бўйича пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади.

(250-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

251. 6090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган счётлар» счётида актуарийлар (актуар ташкилотлар), аджастерлар (аджастер ташкилотлар), сюрвейерлар (сюрвейерлик ташкилотлари), ассистанслар (ассистанс хизматларини кўрсатиш бўйича ташкилотлар)га тўланадиган суммалар акс эттирилади. Мажбуриятларнинг ҳисобланиши 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг дебети 6090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади. Юқоридаги субъектлар хизмат ҳақларининг тўланиши 6090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган счётлар» счётининг дебети билан пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади.

252. Тўланадиган счётлар (6000)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Мол етказиб берувчилардан ўрнатиладиган асбоб-ускуналар келиб тушди	0710, 0720	6010
2.	Капитал қўйилмалар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг бажарган ишлари ва кўрсатган хизматлари юзасидан берилган счётлар тўловга қабул қилинди	0810—0890	6010
3.	Мол етказиб берувчилардан материаллар келиб тушди	1010—1090	6010
4.	Мол етказиб берувчилардан ўстиришга ва боқувга ҳайвонлар келиб тушди	2710	6010
5.	Мол етказиб берувчилардан турли ТМЗ келиб тушди (1510 счёти қўлланилганда)	1510	6010
6.	Мол етказиб берувчилардан товар-моддий захираларни харид қилишда ҳисобга олинган ҚҚС суммаси	4410	6010
7.	Суғурталовчи томонидан асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумишлабчиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари учун мол етказиб берувчиларнинг бажарган иш ва хизматлари (жумладан: энергия, газ, буғ, сув) қабул қилинди	2010, 2310, 2510, 2710, 9420	6010
8.	Мол етказиб берувчилардан келгуси давр харажатларига тегишли бўлган иш ва хизматлар қабул қилинди	3190	6010
9.	Маҳсулотлар, товарлар, иш ва хизматларни сотишда мол етказиб берувчилар ва пудратчилар кўрсатган иш ва хизматлар қабул қилинди	9410	6010
10.	Табиий офатларни тугатиш бўйича мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг хизматлари қабул қилинди	9720	6010
11.	Огоҳлантириш чора-тадбирларини молиялаштириш учун пул маблағларининг ҳисобланиши	8040	6010
12.	Огоҳлантириш чора-тадбирлари захираси пул маблағларини ўтказиш	6010	5110
13.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган қарзлар банкдаги счётлардан тўланди	6010	5110—5530
14.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг счётларини тўлашда олдиндан берилган бўнакларнинг ҳисобга олиниши	6010	4310—4340
15.	Даъво муддати тугаган кредиторлик қарзлари ҳисобдан чиқариш суммалари	6010	9360
16.	Кредиторлик қарзини тўлаш учун мол етказиб берувчига оддий вексел берилди	6010	6020
17.	Амалга оширилган огоҳлантириш чора-тадбирлари бўйича ишларнинг суғурталовчи томонидан қабул қилиб олиниши	8040	6011
18.	Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича вужудга келган кредиторлик қарздорлик ҳисобига огоҳлантириш чора-тадбирлари бўйича аввал берилган бўнакларни ҳисобга олиш	6011	4330
19.	Амалга оширилган огоҳлантириш чора-тадбирлари учун қўшимча тўлов	6011	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
20.	Суғурта товонини ҳисоблаш	2210—2220	6030
21.	Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича ўтган даврларда содир бўлган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонларининг ҳисобланиши	9431—9432	6030
22.	Суғурта товонининг тўланиши	6030	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
23.	Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича суғурта қилдирувчининг қарздорлигини суғурта товони суммасидан ушлаб қолиш	6030	4070
24.	Суғурта қопламасини тўлашда вақтида тўланмаган навбатдаги суғурта мукофотини ушлаб қолиш	6030	4030
25.	Агентлик келишувига мувофиқ суғурта воситачисига ҳисобланган комиссион мукофотлар суммасининг ушлаб қолиниши	6040	4040
26.	Суғурта агентлари ва брокерларига комиссион мукофотларни ҳисоблаш	2010	6040
27.	Суғурта агентлари ва брокерларига ҳисобланган комиссион мукофотларнинг тўланиши	6040	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
28.	Қайта суғурта қилдирувчига тўланадиган суғурта товонини ҳисоблаш	2230	6050
29.	Қайта суғурта қилишга қабул қилинган шартномалар бўйича товон улушини тўлаш	6050	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
30.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича қайта суғурта мукофотини ҳисоблаш	9040	6060
31.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича қайта суғурта мукофотининг тўланиши	6060	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
32.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича депо мукофотларни ҳисоблаш (ушбу проводка қайта суғурта мукофоти ҳисоблангандан сўнг амалга оширилади)	6060	6070
33.	Қайта суғурта қилиш берилган таваккалчиликлар бўйича суғурта мукофотларини тўлаш муддатининг келиши (қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича депо мукофотларнинг ҳисобдан чиқарилиши)	6070	6060
34.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимларнинг ҳисобланиши	2010	6080
35.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича комиссион рағбатлантиришларнинг ушлаб қолиниши	6080	4051
36.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимларнинг тўланиши	6080	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
37.	Актуарийлар (актуар ташкилотлар), аджастерлар (аджастерлик ташкилотлари), сюрвейерлар (сюрвейерлик ташкилотлари), ассистанслар (ассистанс хизматларини кўрсатувчи ташкилотлар)	2010	6090
38.	Актуар, аджастерлик, сюрвейерлик ва ассистанс хизматларининг тўланиши	6090	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар

Олдинги таҳрирга қаранг.

2-§. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар (6100)

253. Суғурталовчининг алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6110 «Алоҳида бўлинмаларга тўланадиган счётлар»;

6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар».

254. 6110 «Алоҳида бўлинмаларга тўланадиган счётлар» счётида суғурталовчининг умумий балансига қўшиладиган филиаллар ва ваколатхоналарнинг жорий мажбуриятлари (ички хўжалик ёки ички баланс ҳисоб-китоблари) ҳисобга олинади.

6110 «Алоҳида бўлинмаларга тўланадиган счётлар» счётининг кредитида турли хилдаги муомалалар бўйича алоҳида бўлинмалар олдидаги жорий мажбуриятлар товар-моддий қийматликлар, пул маблағлари, харажат ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

255. 6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар» счётида шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига жорий мажбуриятлар (баланслараро ҳисоб-китоблар ёки ички идоравий ҳисоб-китоблар) ҳисобга олинади.

6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларга тўланадиган счётлар» счётининг кредитида турли хилдаги муомалалар бўйича шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари олдидаги жорий мажбуриятлар товар моддий қийматликлар, пул маблағлари, харажатлар ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6110 «Алоҳида бўлинмаларга тўланадиган счётлар» ва 6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар» счётлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида бўлинма, шуъба ва қарам хўжалик жамияти бўйича алоҳида юритилади.

256. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар (6100)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Алоҳида бўлинмалардан, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан товар-моддий қийматликлар олинди	0710—0890 1010	6110, 6120
2.	Худди шу ҳолат, 1510 счётни қўллаган ҳолда	1510	6110, 6120
3.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинган ТМЗлар қийматидаги фарқлар ҳисобга олинди	1610	6110, 6120
4.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумишлабчиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари бўйича кўрсатган хизматлар қабул қилинди	2010, 2310, 2510, 2710, 9420	6110, 6120
5.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари кўрсатган хизматлар келгуси давр харажатлари таркибида ҳисобга олинди	3190	6110, 6120
6.	Алоҳида бўлинмалардан кассага нақд пул келиб тушди (йўлланмалар учун)	5010	6110
7.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул маблағлари келиб тушди	5110—5530	6110, 6120
8.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул эквивалентлари келиб тушди	5610	6110, 6120

3-§. Кечиктирилган мажбуриятлар ва суғурта мукофотларини ҳисобга олувчи счётлар (6200)

257. Вақтинчалик фарқлар натижасида вужудга келадиган кечиктирилган жорий мажбуриятлар, тўғридан-тўғри суғурта ва қайта суғурта қилиш бўйича суғурта мукофотлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар»;

6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар»;

6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар»;

6240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича мажбуриятлар»;

(257-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

6270 «Қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотлари»;

6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари»;

6290 «Бошқа кечиктирилган мажбуриятлар».

258. 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счётида қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигацияларнинг дисконт (чегирма)лари бўйича суғурталовчининг кечиктирилган узоқ муддатли даромадларининг жорий қисми акс эттирилади. Ушбу счёт фақат облигацияларни сотиб олувчи томонидан қўлланилади. Облигациялар дисконт билан сотиб олинганда, дисконт суммаси 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти кредитида, тўланган сумма эса пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида ва қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар ёки узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида акс эттирилади. Облигациялар дисконт (чегирма)ларининг жорий қисмини даромадларга ўтказишда 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» счёти кредитланади ва 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти дебетланади.

6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

259. 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигациялар мукофоти (устамаси) бўйича суғурталовчининг узоқ муддатли кечиктирилган даромадларининг жорий қисмини акс эттиради. Ушбу счёт фақат облигация сотувчиларда қўлланилади. Облигациялар мукофот билан сотилганда, мукофот (устама) суммаси 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти, облигациянинг номинал қиймати эса 6830 «Тўланадиган облигациялар» (қисқа муддатли) ёки 7830 «Тўланадиган облигациялар» (узоқ муддатли) счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Облигацияларнинг мукофот (устама)лари жорий қисмини даромадларга ўтказишда 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» счёти кредитланади ва 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти дебетланади.

6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир даромад тури бўйича алоҳида юритилади.

261. 6240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар» счётида масъул Ҳукумат идораларининг қарори бўйича қонунчиликка мувофиқ тўланиши кечиктирилишига рухсат этилган солиқлар бўйича бюджет олдидаги қарзлар ва мажбурий тўловларнинг жорий қисми акс эттирилади. 6240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар» счётининг кредитида кечиктирилган жорий тўловлар суммаси бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6400), суғурта ва мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6500) билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

6240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кечиктирилган солиқ ва тўловлар тури бўйича алоҳида юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

262. 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича мажбуриятлар» счётида вақтинчалик фарқлар натижасида юзага келган кечиктирилган фойда солиғи суммаси акс эттирилади.

Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғига доир мажбуриятларнинг тегишли жорий қисми 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар» счётидан 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича мажбуриятлар» счётига ўтказилади. Кейинчалик вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи вужудга келишига қараб 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича мажбуриятлар» счёти 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» счёти билан боғланади.

(262-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

263. 6270 «Қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётида қайта суғурта қилишга қабул қилинган шартномалар бўйича олинган суғурта мукофотлари акс эттирилади. Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофоти ҳисобланганда, мукофот суммаси 4050 «Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебети 6270 «Қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Ҳисобот даври охирида 6270 «Қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредит томонидаги қолдиғи дебет бўйича 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

264. 6280 «Тўғридан тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётида суғурта шартномалари бўйича олинган суғурта мукофотлари ҳисобга олинади. Суғурта мукофотларининг тўланиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети 6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, расмийлаштирилади. Бундан ташқари, ушбу счёт қуйидаги счётлар билан ҳам боғланиши мумкин:

Олдинги таҳрирга қаранг.

суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар (6030);

(264-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

тўланадиган дивидендларни ҳисобга олувчи счётлар (6610);

ходимлар билан меҳнат ҳақи бўйича ҳисоб-китобларни ҳисобга олувчи счётлар (6710).

Олдинги таҳрирга қаранг.

Ушбу счётнинг 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счёти билан боғланиши, суғурталовчи томонидан суғурта қилдирувчига тўланаётган суғурта товони суммасидан тикловчи суғурта мукофотини ёки тўланмаган суғурта мукофотини ушлаб қолишда амалга оширилади. Бунда 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счётнинг дебети 6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда ёзув амалга оширилади.

(264-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

Ҳисобот даврининг охирида ушбу счётнинг кредит томонидаги қолдиғи дебети бўйича 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади. 6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар суғурта шартномаси бўйича юритилади.

265. 6290 «Бошқа кечиктирилган мажбуриятлар» счётида суғурталовчининг 6210 — 6250 счётларда кўрсатилмаган бошқа кечиктирилган мажбуриятлари акс эттирилади.

266. Кечиктирилган мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар (6200)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Облигациялар дисконт билан сотиб олинганда дисконт суммаси	0600, 5800	6210, 5110—5530
2.	Жорий облигациялар дисконти ҳисобдан чиқарилиши	6210	9530
3.	Кечиктирилган дисконтнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилиши	7210	6210
4.	Облигациялар мукофот билан сотилганда, мукофот суммаси	5110—5530	6220
5.	Жорий облигациялар мукофотининг ҳисобдан чиқарилиши	6220	9530
6.	Кечиктирилган мукофотларнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилди	7220	6220
7.	Келгусида жўнатиладиган ТМЗ, кўрсатиладиган хизматлар, бажариладиган ишлар учун пул маблағлари келиб тушди	5110—5530	6230
8.	Кечиктирилган даромадларнинг товарлар сотилганда ва хизматлар кўрсатилиши билан даромадга қўшилиши	6230	9030
9.	Ижара бўйича кечиктирилган даромад суммаси тегишли даврда даромадга қўшилди	6230	9350, 9550
10.	Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятларнинг жорий қисми ҳисобот даврида бюджетга тўлаш учун ҳисобдан чиқарилди	7240	6240
11.	Вақтинчалик фарқлар бўйича фойда солиғи бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар жорий қисмига ўтказилди	7250	6250
12.	Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинган суғурта мукофотларининг кўрсатилган суғурта хизматлари бўйича даромадларга ўтказилиши	6270	9030
13.	Қайта суғурта қилиш бўйича қабул қилинган шартномалар бўйича суғурта мукофотларининг ҳисобланиши	4050	6270
14.	Суғурта шартномаси бўйича суғурта мукофотининг тўланиши	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар	6280
15.	Суғурта компанияси томонидан ўз ходимлари билан тузилган суғурта шартномалари бўйича тўловнинг уларнинг меҳнат ҳақи ҳисобидан амалга оширилиши	6710	6280
16.	Суғурта компанияси томонидан ўз таъсисчилари билан тузилган суғурта шартномалари бўйича тўловнинг уларнинг суғурталовчи устав капиталида иштирок этишидан олинадиган даромадлари ҳисобидан амалга оширилиши	6610	6280
17.	Суғурта қилдирувчиларнинг суғурта мукофотлари бўйича қарздорлигининг вужудга келиши	4030	6280
18.	Суғурта воситачисига суғурта мукофоти тушганлиги тўғрисида суғурта воситачисидан хабарнинг олиниши	4040	6280
19.	Тикловчи мукофот ёки тўланмаган суғурта мукофотининг суғурта товонидан ушлаб қолиш	6030	6280
20.	Аввалдан тўланган мукофотлар бўйича суғурта полисининг берилиши	6330	6280
21.	Тегишли товарлар партияси бўйича суғурта полисининг берилиши (бош полис бўйича суғурталаш)	6330	6280
22.	Тўғридан-тўғри суғурталаш бўйича суғурта мукофотларининг суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадларга ўтказилиши	6280	9030

4-§. Олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (6300)

267. Буюртмачиларга қисман тайёр ҳолдаги ТМЗни етказиб беришга ёки ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш, шунингдек, акцияга обуначилардан олинган бўнаклар бўйича жорий мажбуриятлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар»;

6320 «Акцияга обуначилардан олинган бўнаклар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

6330 «Суғурта қилдирувчилардан олинган бўнак суғурта мукофотлари»;

(267-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

6390 «Бошқа олинган бўнаклар».

268. Суғурталовчи харидор ва буюртмачиларга хизмат кўрсатиш учун улардан бўнак тўловини (олдиндан тўлашни) талаб қилиши мумкин. Бундай ҳолатда бўнак ТМЗларни етказиб бериш, ишларни бажариш ва хизматларни кўрсатиш бўйича шартноманинг бажарилиши, ҳамда харидор ва буюртмачилардан келгусидаги тўловларнинг келиб тушишига кафолат сифатида хизмат қилади.

Бундай бўнаклар пул маблағини олган суғурталовчи учун маҳсулот ва товарларни етказиб бериш ҳамда ишларни бажариш ёки хизматларни кўрсатишни амалга оширилишига қадар мажбурият бўлиб ҳисобланади.

Олинган бўнак суммалари, шунингдек, қисман тайёр ҳолдаги маҳсулот (иш, хизмат) учун қабул қилинган тўловлар суммаси олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (6310, 6320, 6390)нинг кредити ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида акс эттирилади. Буюртмачиларга ишлар тугатиб топширилганда ва хизматлар кўрсатилганда шунингдек, харидорларга маҳсулот юклаб жўнатилганда, олинган бўнаклар харидор ва буюртмачиларнинг мажбуриятларини камайтиради ва олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (6310, 6320, 6390)нинг дебети ва олинадиган счётлар (4000) кредитига олиб борилади.

Олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (6310, 6320, 6390) бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир олинган бўнаклар тури бўйича алоҳида юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

269. 6330 «Суғурта қилдирувчилардан олинган бўнак суғурта мукофотлари» счётида суғурта қилдирувчилар томонидан олдиндан тўланган бўнак суғурта мукофотлари акс эттирилади. Агар суғурта шартномасида суғурта мукофотининг аввалдан тўланиши ва суғурта полисининг суғурта шартномасида кўрсатилган муддатда берилиши назарда тутилган бўлса, бундай ҳолда суғурта мукофотининг тўланиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети 6330 «Суғурта қилдирувчилардан олинган бўнак суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Суғурта полисининг берилиши 6330 «Суғурта қилдирувчилардан олинган бўнак суғурта мукофотлари» счётининг дебети 6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда расмийлаштирилади.

Бош полис бўйича суғурталашни амалга оширишда олдиндан тўланган суғурта мукофоти (депозит) суммасига пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети 6330 «Суғурта қилдирувчилардан олинган бўнак суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Ҳар бир товар партияси бўйича суғурта полислари расмийлаштирилганда мувофиқ суғурта мукофоти суммасига киритилган депозит суммаси камайтирилади ва 6330 «Суғурта қилдирувчилардан олинган бўнак суғурта мукофотлари» счётининг дебети 6280 «Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

Олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар бўйича (6330) аналитик ҳисоб ҳар бир олинган бўнак бўйича юритилади.

(269-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

270. Олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (6300)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Бўнаклар олинди	5010—5530	6310—6390
2.	Хизмат кўрсатиш, шунингдек асосий воситалар ва бошқа активларни сотишда илгари олинган бўнаклар ҳисобга олинди	6310—6390	4010
3.	Илгари олинган бўнаклар қайтарилди	6310—6390	5010—5530
4.	Илгари олинган бўнаклар банк кредитлари ва бошқа корхоналарнинг қарз маблағлари ҳисобидан қайтарилди	6310—6390	6810—6840, 7810—7840
5.	Суғурта шартномаси бўйича суғурта мукофотининг олдиндан тўланиши	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар	6330
6.	Бош полис бўйича депозитнинг тўланиши	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар	6330
7.	Аввалдан тўланган суғурта мукофотлари бўйича суғурта полисларини бериш	6330	6280
8.	Мувофиқ келувчи товар партияси бўйича суғурта полисининг берилиши (бош полис бўйича суғурталаш)	6330	6280
9.	Фойдаланилмаган бўнак суғурта мукофотларининг қайтарилиши	6330	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
10.	Даъво билдириш муддати давомида фойдаланилмаган бўнак суммалари ҳисобдан чиқарилди	6310—6390	9390

5-§. Бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6400)

271. Бюджетга тўловлар бўйича суғурталовчининг жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» счётида амалга оширилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

272. 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» счётининг кредитида бюджетга тўланиши керак бўлган мажбурият суммаси олинадиган счётлар, давр харажатлари, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун фойданинг ишлатилиши, меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китобларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Якуний ҳисоб-китобда, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича бюджетга илгари ўтказилган бўнак тўловлари 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» счётининг дебет томонида бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4400) билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Бюджетга ҳақиқатда ўтказилган суммалар 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» счётининг дебет томонида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» счёти бўйича аналитик ҳисоби ҳар бир солиқ турлари бўйича алоҳида юритилади.

(272-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

Олдинги таҳрирга қаранг.

273. Бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счёт (6400)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Давр харажатларига тааллуқли ҳар хил ажратмалар, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича бюджетга қарзлар	9430	6410
2.	Тайёр маҳсулотларни, товарларни сотишда, ишларни бажариш ва хизматларни кўрсатиш, шунингдек асосий воситалар ва бошқа активларни сотиш ва турли равишда чиқаришда ҚҚС ва акциз суммаси ҳисобланди	4010	6410
3.	Бюджетдан маблағлар қайтарилди ёки келгуси тўловлар ҳисобига ўтказилди (якуний ҳисоб-китоблар ва ш. к.)	5110, 5210, 5530, 4410	6410
4.	Жисмоний шахсларнинг иш ҳақидан даромад солиғи суммаси ушлаб қолинди	6710	6410
5.	Ҳисобланган дивиденддан даромад солиғи суммаси ушлаб қолинди	6610	6410
6.	Фойдадан бюджетга тўловлар ҳисобланди	9810—9890	6410
7.	Бюджетга тўловлар ўтказиб берилди	6410	5010—5530
8.	Моддий ресурслар, товарлар, ишлар ва хизматларга тегишли бўлган ҚҚС суммаси ҳисобга олинди	6410	4410
9.	Олинган кредитлар ва қарзлар ҳисобидан бюджетга қарзлар тўланди	6410	6810—6840, 7810—7840

(273-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

6-§. Суғурта ва мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар бўйича қарзни ҳисобга олувчи счётлар (6500)

274. Суғурталовчи мулки ва ходимларини суғурта қилиш, давлат ижтимоий суғуртаси, суғурталовчи ходимларининг нафақа таъминоти ва тиббий суғуртаси, мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар, шунингдек, учинчи шахслар мулкий манфаатларига келтирилган зарарлар учун фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш бўйича қарзлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6510 «Суғурта бўйича тўловлар»;

6520 «Мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар».

275. 6510 «Суғурта бўйича тўловлар» счёти суғурталовчининг мулки ва ходимини суғурталаш бўйича қарзлари тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

276. 6520 «Мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар» счёти мақсадли давлат жамғармалари олдидаги ажратмалар бўйича қарзлар тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

277. Суғурта тўловлари ва мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар бўйича қарз суммалари суғурта ва мақсадли давлат жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6500)нинг кредит томонида харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Суғурта тўловлари ва мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар бўйича қарз суммаларининг тўланиши суғурта ва мақсадли давлат жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6500)нинг дебет томонида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Суғурта ва мақсадли давлат жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6500) бўйича аналитик ҳисоб суғуртачилар ва алоҳида суғурта шартномалари, шунингдек суғурталовчи тўловчи деб ҳисобланган ҳар бир мақсадли давлат жамғармалари бўйича алоҳида юритилади.

278. Суғурта ва мақсадли давлат жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6500)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Капитал қўйилмалар билан боғлиқ суғурта тўловлари бўйича қарз суммалари	0810—0890	6510
2.	Суғурта бўйича ҳисобланган тўловлар суғурталовчи харажатларига ўтказилди	Харажатлар ни ҳисобга олувчи счётлар	6510
3.	Ҳисобланган суғурта тўловлари суммаси банкдаги счётлардан тўланди	6510	5110—5530
4.	Суғурталовчи ходими ҳисобидан мақсадли Давлат жамғармаларига ажратмалар қилинди	6710	6520
5.	Харажатга киритилган мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар	Харажатлар ни ҳисобга олувчи счётлар	6520
6.	Мақсадли давлат жамғармаларига илгари ҳисобланган суммалар ўтказиб берилди	6520	5110—5530

7-§. Таъсисчиларга бўлган қарзни ҳисобга олувчи счётлар (6600)

279. Суғурталовчининг таъсисчилар олдида дивидендлар бўйича ва чиқиб кетаётган таъсисчилар олдида уларнинг улушлари бўйича жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6610 «Тўланадиган дивидендлар»;

6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзлар».

280. Суғурталовчи раҳбарияти томонидан акцияларга дивидендлар тўлаш тўғрисида қарор эълон қилингандан сўнг, дивиденд суммаси жорий мажбурият сифатида акс эттирилади. Дивидендлар акциялар бўйича қонунчиликка мувофиқ тақсимланади.

281. 6610 «Тўланадиган дивидендлар» счёти ҳисобланган дивиденд суммасига 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» счёти билан боғланган ҳолда кредитланади.

Дивидендлар бўйича манбаида олинадиган солиқларнинг ҳисобланиши 6610 «Тўланадиган дивидендлар» счётининг дебети 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича) счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

282. 6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзлар» счётининг кредит томонида суғурталовчининг чиқиб кетаётган таъсисчиси улушлари бўйича ҳисобланган мажбуриятлари суммаси 8330 «Пай ва улушлар», 8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий», 8620 «Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли» счётлари билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6610 «Тўланадиган дивидендлар», 6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзлар» счётлари бўйича аналитик ҳисоб (кўрсатувчига акциялардан ташқари) ҳар бир таъсисчи бўйича алоҳида юритилади.

283. Таъсисчиларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6600)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Акциядорларга дивидендлар ҳисобланди	8710	6610
2.	Дивиденд тўлаш манбаида даромад солиғи ҳисобланди	6610	6410
3.	Ҳисобланган дивидендлар тўланди	6610	5010—5530
4.	Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзлар ҳисобланди	8330, 8610, 8620	6620
5.	Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзлар тўланди	6620	5010—5530

8-§. Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишларни ҳисобга олувчи счётлар (6700)

284. Суғурталовчи рўйхатида бўлган ва рўйхатда турмаган ходимларга меҳнатга ҳақ тўлаш (меҳнат ҳақининг ҳамма турлари, мукофотлар, ёрдам, ишлайдиган пенсия олувчиларга ҳисобланган пенсия ва бошқа тўловлар) бўйича жорий қарзлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар»;

6720 «Депонентланган иш ҳақи».

285. 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар» счётининг кредит томонида меҳнат ҳақи, ижтимоий суғурта бўйича нафақалар, пенсиялар ва бошқа шу каби суммалар акс эттирилади. 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар» счётининг дебет томонида ҳисобланган меҳнат ҳақини тўлаш ва ундан ушланмалар акс эттирилади.

286. Ҳар йилги ва қўшимча таътил бўйича суммаларни ҳисоблашда ушбу суммалар меҳнат ҳақи жамғармасига жорий ойга тўғри келадиган таътил кунлари суммаси миқдорида киритилади. Таътилнинг бир қисми кейинги ойга ўтган ҳолларда, ушбу кунлар учун ходимларга тўланган суммалар жорий ойда берилган бўнак суммаси каби акс эттирилади ва 4290 «Ходимларга берилган бошқа бўнаклар» счётининг дебетида ва 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари» счётининг кредитида кўрсатилади.

287. 6720 «Депонентланган иш ҳақи» счётида ходимларнинг олинмаган иш ҳақи бўйича қарзлари акс эттирилади.

6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар» ва 6720 «Депонентланган иш ҳақи» счётлари бўйича аналитик ҳисоб суғурталовчининг ҳар бир ходими бўйича алоҳида юритилади.

288. Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китобларни ҳисобга олувчи счётлар (6700)нинг бошқа счётлар билан боғланиши.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Капитал қўйилмалар соҳасида банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланди	0810—0890	6710
2.	ТМЗларни тайёрлаш ва сотиб олиш муомалалари бўйича меҳнат ҳақи ҳисобланди	1010—1090	6710
3.	ТМЗларни тайёрлаш ва сотиб олиш муомалалари бўйича меҳнат ҳақи ҳисобланди (1510 счёти қўлланганда)	1510	6710
4.	Маҳсулот сотишда, бошқарув ва бошқа муомалаларда банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланди	9410—9430	6710
5.	Келгуси давр харажатларига киритиладиган ишлар учун меҳнат ҳақи ҳисобланди (мавсумий тармоқларда ва бошқалар)	3190	6710
6.	Асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш жараёнлари бўйича ҳисобланган меҳнат ҳақи	9210	6710
7.	Ортиқча тўланган суммалар (меҳнат ҳақи ва ҳоказолар) кассага қайтарилди	5010	6710
8.	Табиий офатлар, ёнғинларни бартараф қилиш билан боғлиқ бўлган ишчиларга меҳнат ҳақи ҳисобланди	9720	6710
9.	Ходимларга бир марталик мукофот ҳисобланди	9430	6710
10.	Маҳсулот, иш, хизматлар қиймати суғурталовчи ишчиларидан ушлаб қолинди	6710	4790
11.	Ходимларга ҳисобланган суммалар кассадан тўланди (меҳнат ҳақи, мукофотлар ва ҳоказо)	6710	5010
12.	Ҳисобдор шахсларнинг қайтармаган бўнак суммалари ушлаб қолинди	6710	4220—4290
13.	Акцияларга обуна бўйича мажбуриятлар қопланди	6710	4610
14.	Кредитга сотиб олинган товарлар учун ҳисоб-китоблар бўйича навбатдаги тўловлар ишчилардан ушлаб қолинди	6710	4710
15.	Айбдор ишчиларнинг меҳнат ҳақи суммасидан етказилган моддий зарарлар суммаси ушлаб қолинди	6710	4730

9-§. Қисқа муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6800)

289. Суғурталовчи томонидан Ўзбекистон Республикаси ва чет элдаги банклар ва қарз берувчилардан сўмда ва чет эл валютасида олинган турли қисқа муддатли (12 ой муддатгача) кредит ва қарзларнинг ҳолатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари»;

6820 «Қисқа муддатли қарзлар»;

6830 «Тўланадиган облигациялар»;

6840 «Тўланадиган векселлар».

290. 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» счётида суғурталовчининг банклардан олган турли қисқа муддатли кредитлари ҳисобга олинади.

Олинган қисқа муддатли банк кредитларининг суммалари 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» счётининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида акс эттирилади.

Қайтарилган қисқа муддатли банк кредитлари суммаси 6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» счётининг дебет томонида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6810 «Қисқа муддатли банк кредитлари» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитни тақдим этган банк, кредит суммаси, муддати бўйича алоҳида юритилади.

291. 6820 «Қисқа муддатли қарзлар» счётида Ўзбекистон Республикаси ва чет элдаги қарз берувчилар (банкдан ташқари)дан 12 ойдан кўп бўлмаган муддатга олинган қарзлар ҳисобга олинади.

Қарз берувчилардан (банкдан ташқари) тушган маблағлар пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 6820 «Қисқа муддатли қарзлар» счётининг кредити бўйича қайд қилиб борилади.

Олинган қарзларни қайтариш 6820 «Қисқа муддатли қарзлар» счётининг дебетида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида акс эттирилади.

6820 «Қисқа муддатли қарзлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб қарз берувчилар ва қарзларни қайтариш муддати бўйича алоҳида юритилади.

292. 6830 «Тўланадиган облигациялар» счётида тўлов муддати 12 ойдан ортиқ бўлмаган облигацияларни муомалага чиқариш ҳисобига суғурталовчига жалб этилган маблағлар ҳисобга олинади. Агар маблағларни жалб қилиш облигацияларни номинал қийматидан юқори баҳога сотиш йўли билан амалга оширилса, унда облигацияларни сотиш баҳоси билан номинал қиймати ўртасидаги фарқ 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счётининг кредитида ҳисобга олинади.

6830 «Тўланадиган облигациялар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигация тури ва уни қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

293. 6840 «Тўланадиган векселлар» счётида қоплаш муддати 12 ойдан ортиқ бўлмаган берилган векселлар ҳисобга олинади.

Суғурталовчида берилган векселларни ҳисобга олиш муомалалари 6840 «Тўланадиган векселлар» счётининг кредити ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети томонида акс эттирилади.

Вексел бўйича муомалалар натижасида қарз берувчидан олинган пул маблағларининг суғурталовчи томонидан қайтариши 6840 «Тўланадиган векселлар» счётининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6840 «Тўланадиган векселлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб векселлар ҳисобини амалга оширадиган банклар, вексел ушловчилар ва ҳар бир вексел бўйича алоҳида юритилади.

294. Қисқа муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6800)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қисқа муддатли банк кредитлари ва қарзлар олинди	5110—5530	6810—6820
2.	Қисқа муддатли банк кредитлари ва қарзлар ҳисобига ТМЗ харид қилинди	1010—1090	6810—6820
3.	Қисқа муддатли банк кредитлари ва қарзлар ҳисобидан мол етказиб берувчилар ва пудратчилар олдидаги қарз тўланди	6010	6810—6820
4.	Қисқа муддатли банк кредитлари ва қарзлар қайтарилди	6810—6820	5110—5530
5.	Қисқа муддатли банк кредитлари ва қарзлар алоҳида бўлинмалар ҳисобидан қайтарилди	6810—6820	6110
6.	Берилган вексел ва облигациялар эвазига қисқа муддатли қарз олинди	5110—5530	6830—6840
7.	Берилган вексел ва облигациялар қопланди	6830—6840	5110—5530

10-§. Турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900)

295. Турли кредиторлар билан муомалалари бўйича қарзлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

Олдинги таҳрирга қаранг.

6910 «Тўланадиган оператив ижара»;

(295-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

6920 «Ҳисобланган фоизлар»;

6930 «Роялти бўйича қарз»;

6940 «Кафолатлар бўйича қарз»;

6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми»;

6960 «Даъволар бўйича тўланадиган счётлар»;

6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар»;

6990 «Бошқа мажбуриятлар».

Олдинги таҳрирга қаранг.

296. 6910 «Тўланадиган оператив ижара» счётида суғурталовчининг оператив ижара бўйича ижарага берувчи олдидаги мажбурияти акс эттирилади. Ҳисобланган ижара суммаси 6910 «Тўланадиган оператив ижара» счётининг кредит томонида, ижарага берувчига тўланган сумма эса ушбу счётнинг дебет томонида акс эттирилади.

6910 «Тўланадиган оператив ижара» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир оператив ижара шартномаси бўйича алоҳида юритилади.

(296-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

297. 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётида кредиторлар томонидан берилган қарзлар ва кредитлар бўйича ҳисобланган фоизлар акс эттирилади. Тўланиши лозим бўлган фоизлар бўйича ҳисобланган суммалар 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётининг кредитида, фоизлар бўйича қарзларни тўлаш эса ушбу счётнинг дебетида акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Қайта суғурта қилдирувчида депонентланган суғурта мукофотига ҳисобланган қайта суғурталовчининг даромадининг ҳисоби, 9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар» счётининг дебети 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда амалга оширилади. Ҳисобланган даромадларнинг қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ тўланиши 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётининг дебети пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади.

(297-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

6920 «Ҳисобланган фоизлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор бўйича алоҳида юритилади.

298. 6930 «Роялти бўйича қарзлар» счётида суғурталовчининг бошқа хўжалик юритувчи субъектлардан фойдаланиш учун активларнинг олиниши натижасида вужудга келган роялти тўловлари бўйича суғурталовчининг мажбуриятлари ҳисобга олинади. Роялти бўйича ҳисобланган қарзлар 6930 «Роялти бўйича қарзлар» счётининг кредит томонида харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6930 «Роялти бўйича қарзлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор бўйича алоҳида юритилади.

299. 6940 «Кафолатлар бўйича қарзлар» счётида суғурталовчининг сотилган маҳсулотларга кафолатли хизмат кўрсатиш бўйича харидорлар олдидаги мажбуриятлари акс эттирилади. Агар суғурталовчи маҳсулотини сотиш вақтида харидорга кафолат муддатини берса, ушбу мажбурият бутун кафолат муддати давомида мавжуд бўлади. Кафолат суммаси маҳсулот сотиш амалга оширилган даврда харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида акс эттирилади. Суғурталовчи ўз тажрибасидан келиб чиққан ҳолда, келгуси даврларга бериладиган кафолат суммаси қанчага тўғри келиши, яъни товар ёки хизматнинг бир бирлигига тўғри келадиган ўртача хизмат қийматини ҳисоблаб чиқиши ва ушбу суммани 6940 «Кафолатлар бўйича қарзлар» счётининг кредит томонида харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттириши мумкин.

6940 «Кафолатлар бўйича қарзлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб кафолат билан сотилган хар бир маҳсулот, иш ва хизматларнинг турлари бўйича алоҳида юритилади.

300. 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» счётида мазкур ҳисобот даврида тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли қарз мажбуриятларининг жорий қисми акс эттирилади. Узоқ муддатли мажбуриятлар жорий қисмга ўтказилганда 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» счёти тўланадиган суммага узоқ муддатли мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда кредитланади ва узоқ муддатли мажбуриятларнинг бошланғич суммасини камайтиради.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Шунингдек ушбу счётда молиявий ижара бўйича ижарага берувчи олдидаги узоқ муддатли мажбуриятларнинг жорий қисми ҳам акс эттирилади.

(300-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» счёти бўйича аналитик ҳисоб узоқ муддатли мажбуриятларнинг турлари, қайтарилиш муддатлари бўйича Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ва унинг ташқарисидаги узоқ муддатли мажбуриятларни ажратган ҳолда, алоҳида юритилади.

301. 6960 «Даъволар бўйича тўланадиган счётлар» счёти харидорлар, буюртмачилар ва бошқа корхоналар томонидан билдирилган даъволар, шунингдек тан олинган (ёки эътироф этилган) жарималар, пенялар ва неустойкалар бўйича суғурталовчининг қарзи тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган. Даъволар асосан шартнома мажбуриятларини бажармаганликдан келиб чиқиб, 6960 «Даъволар бўйича тўланадиган счётлар» счётининг кредитида харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6960 «Даъволар бўйича тўланадиган счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор ва даъво бўйича алоҳида юритилади.

302. 6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар» счёти суғурталовчи ишчиларига маъмурий-хўжалик ва операцион харажатлар, шунингдек хизмат сафарлари учун берилган ҳисобдорлик суммалари билан ҳақиқий сарфланган суммалари ўртасидаги фарқ натижасида келиб чиқадиган қарзлар тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Агар сарфланган сумма ҳисобдорлик бўйича берилган суммадан ошса, суғурталовчининг ҳисобдор шахс олдида қарзи вужудга келади ва ушбу сумма 6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар» счётининг кредит томонида кўрсатилади.

6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ҳисобдор шахслар бўйича алоҳида юритилади.

303. 6990 «Бошқа мажбуриятлар» счёти турли нотижорат муомалалар бўйича жисмоний ва юридик шахслар (ўқув юртлари, илмий корхоналар ва ш.к.) олдидаги суд органларининг ижроя ҳужжатлари ёки қарорлари асосида суғурталовчи ишчиларининг меҳнат ҳақидан турли корхона ва алоҳида шахслар фойдасига ушлаб қолинган суммалар бўйича суғурталовчининг жорий мажбуриятлари акс эттирилади.

6890 «Бошқа мажбуриятлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб бошқа мажбуриятларнинг ҳар бир тури бўйича алоҳида юритилади.

304. Турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Оператив ижара бўйича фоиз ҳисобланди	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	6910
2.	Оператив ижара бўйича қарз тўланди	6910	5010 — 5530
3.	Молиявий ижара бўйича фоиз ҳисобланди	9610	6920
4.	Кредитлар, қарзлар ва депо мукофотлар бўйича фоизлар ҳисобланди	9610	6920
5.	Қарзлар бўйича ҳисобланган фоизлар тўланди	6920	5110 — 5530
6.	Роялти ҳисобланди	9690	6930
7.	Ҳисобланган роялти тўланди	6930	5110 — 5530
8.	Кафолатли хизмат бўйича қарз ҳисобланди	9430	6940
9.	Кафолатли хизмат бўйича ҳақиқий харажатлар ҳисобдан чиқарилди	6940	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар
10.	Узоқ муддатли мажбуриятларнинг жорий қисми ўтказилди	7810 — 7920	6950
11.	Узоқ муддатли мажбуриятларнинг жорий қисми бўйича тўланган сумма	6950	5110 — 5530
12.	Тан олинган даъволар (хатолар, йўлдаги камомад, маҳсулот сифатининг мувофиқ келмаслиги ва ҳоказолар) бўйича қарзлар ҳисобланди	9430	6960
13.	ТМЗлардаги арифметик хатолардан келиб чиққан даъволар бўйича қарзлар (ҳисоб-китоб ҳужжатларидагидан ҳақиқатда кам етказиб берилганда) ҳисобланди	1010 — 1090	6960
14.	Шартнома мажбуриятларига риоя қилмаганлик учун жарималар, пенялар, неустойкалар суммалари бўйича қарзлар (тан олинган ёки арбитраж томонидан эътироф этилган ҳажмда) ҳисобланди	9430	6960
15.	Асосий ишлаб чиқариш, ёрдамчи ишлаб чиқариш, умумишлабчиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари, хизмат кўрсатувчи хўжаликларга тааллуқли харажатларни амалга оширганлиги учун ҳисобдор шахсларга қарзлар ҳисобланди	2010, 2310, 2510, 2710, 9420	6970
16.	Маҳсулотни сотиш билан боғлиқ бўлган (транспорт ва бошқа) харажатларни амалга оширганлиги учун ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар ҳисобланди	9410	6970
17.	Табиий офатларнинг огоҳлантириш ёки бартараф қилиш билан боғлиқ бўлган турли харажатларнинг тўлови учун ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар ҳисобланди	9720	6970
18.	Капитал қўйилмаларда турли корхоналар хизматлар кўрсатди	0810 — 0890	6990
19.	Турли корхона ва шахслардан турли ТМЗ сотиб олинди ва ҳар хил хизматлар қабул қилинди	1510	6990
20.	Турли корхоналар асосий, ёрдамчи, умумишлабчиқариш цехлари ва хизмат кўрсатиш хўжаликларга хизматлари кўрсатишди	2010, 2310, 2510, 2710	6990
21.	Асосий воситаларни ҳисобдан чиқаришда кўрсатган хизматлари учун бошқа корхоналарга бўлган қарз	9210	6990
22.	Бошқа шахслардан пул эквивалентлари келиб тушди	5610	6990
23.	Бошқа шахслардан ўтказмалар келиб тушди	5710	6990
24.	Бошқа шахслардан қимматли қоғозлар сотиб олинди	0610, 5810	6990
25.	Турли корхоналарнинг ижтимоий соҳа объектларини сақлаш бўйича кўрсатган хизматлари ҳисобланди	2710	6990
26.	Сотиб олинган акцияларни сақлаганлиги учун депозитарийга бўлган қарз ҳисобланди	9690	6990

(304-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

VII кичик бўлим. Узоқ муддатли мажбуриятлар

305. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари суғурталовчининг юридик ва жисмоний шахслар олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

306. Суғурталовчининг чет эл валютасидаги мажбуриятлари ушбу бўлимдаги счётларда пул ҳисоб-китоб ҳужжатларидан кўчирма олинган санадаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича сўмда ҳисобга олинади. Ҳисобот ойининг охирги санасига кредиторлик қарзларини Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича қайта баҳолашда аниқланган курс фарқлари (ижобий курс фарқи бўлганда) 9540 «Валюта курс фарқидан даромадлар» ёки (салбий курс фарқи бўлганда) 9620 «Валюта курс фарқидан зарарлар» счётларида ҳисобга олинади.

307. Ушбу кичик бўлимда қуйидаги счётлар бўйича ҳисоб юритиш тартиби ёритилади:

7000 — Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

7100 — Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар;

(307-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

7200 — Кечиктирилган узоқ муддатли мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар;

7300 — Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар;

7800 — Узоқ муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар;

7900 — Турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзларни ҳисобга олувчи счётлар.

1-§. Узоқ муддатли тўланадиган счётлар (7000)

308. Суғурталовчининг мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга қабул қилинган товар-моддий қийматликлар, бажарилган ишлар, кўрсатилган хизматлар, шунингдек юк ташиш бўйича олинган хизматлар учун вужудга келган узоқ муддатли мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

7011 «Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар»;

(308-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

7020 «Берилган векселлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

7030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар»;

(308-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

7040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган узоқ муддатли счётлар»;

7050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар»;

7060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар»;

7070 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича депо мукофотлар»;

7080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантъемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар»;

7090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар».

309. 7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг кредитида ҳақиқатда келиб тушган ТМЗ ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматларнинг қиймати ушбу қийматликлар ёки тегишли харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда кўрсатилади.

7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир мол етказиб берувчилар ва пудратчилар бўйича алоҳида юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

7011 «Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир мол етказиб берувчи ва пудратчи бўйича юритилади.

(310-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

311. 7020 «Берилган векселлар» счётининг кредитида сотиб олинган ТМЗ ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматлар учун векселлар билан таъминланган узоқ муддатли мажбуриятлар ҳисобга олинади ва улар қопланиш давригача ҳисобда туради.

7020 «Берилган векселлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб берилган векселларнинг ҳар бир тури бўйича алоҳида юритилади.

312. Мол етказиб берувчиларга тўланадиган узоқ муддатли мажбуриятлар жорий қисмга ўтказилганда 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар», 6020 «Берилган векселлар» счётлари кредитланиб, 7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар», 7020 «Берилган векселлар» счётлари дебетланади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

313. 7030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётида суғурталовчининг суғурта қилдирувчиларга суғурта товонини тўлаш бўйича мажбуриятлари акс эттирилади. Суғурта товони ҳисобланганда 7030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти мувофиқ равишда 9431, 9432, 2210, 2220 счётлар билан кредитланади. Суғурта товонининг тўланиши 7030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг дебети пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда проводка билан расмийлаштирилади.

Суғурталовчилар ҳаёт суғуртаси бўйича суғурта захираларининг вақтинча бўш маблағларидан суғурта полиси кафолати остида суғурта қилдирувчиларга ссудалар бериши мумкин. Суғурта қилдирувчи томонидан ссудани ўз вақтида қайтармаган ҳолатда, суғурта қилдирувчининг ссудалар бўйича қарздорлигини суғурта товони суммасидан ушлаб қолиш 7030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётнинг дебети 4070 «Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Ссудалар бўйича ҳисобланган фоизларнинг суғурта товони ҳисобидан ушлаб қолиниши 7030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётнинг дебети 4830 «Олинадиган фоизлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга оширган ҳолда расмийлаштирилади.

7030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир суғурта қилдирувчи ва суғурта шартномаси бўйича юритилади.

(313-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

314. 7040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётида суғурта агентлари ва брокерларига ҳисобланган комиссион мукофотлар суммаси акс эттирилади. Комиссион мукофотларнинг ҳисобланиши 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счёти дебети 7040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Комиссион мукофотларнинг тўланиши 7040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг дебети пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Агар агентлик келишувида қонунчиликда ўрнатилган тартибда, суғурта агентлари ёки брокерларига комиссион мукофотларнинг ушлаб қолиниши назарда тутилган бўлса, ушлаб қолинган комиссион мукофотлар суммасига, 7040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг дебети 4040 «Суғурта агентлари ва брокерларидан олинадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

7040 «Суғурта агентлари ва брокерларига тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир агент, суғурта қилдирувчи ва суғурта шартномаси бўйича юритилади.

(314-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

Олдинги таҳрирга қаранг.

315. 7050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётида қайта суғурта қилиш бўйича олинган шартномалар бўйича суғурталовчининг мажбуриятлари акс эттирилади. Қайта суғурта қилдирувчига тўланадиган суғурта товонининг ҳисобланиши 2230 «Қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича суғурта товонлари» счётининг дебети 7050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзувни амалга ошириш орқали расмийлаштирилади. Товон улуши тўланганда 7050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти дебети бўйича пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланади.

7050 «Қайта суғурта қилиш бўйича олинган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир қайта суғурта қилдирувчи ва қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича юритилади.

(315-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

316. 7060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётида суғурталовчининг қайта суғурта қилишга берилган шартномалари бўйича мажбуриятлари акс эттирилади. Қайта суғурта мукофоти ҳисобланганда ушбу суммага, 9040 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланган суғурта мукофотлари» счётининг дебети 7060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Суғурта мукофотининг қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ тўланиши 7060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти дебети бўйича пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда проводка билан расмийлаштирилади.

7060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир қайта суғурталовчи ва қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича юритилади.

7070 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича депо мукофотлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир қайта суғурталовчи ва қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

318. 7080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётида қайта суғурта қилдирувчига тўланадиган қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантьемалар ва йиғимлар акс эттирилади. Комиссион рағбатлантиришларнинг ҳисобланиши, 7080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг кредити 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг дебети билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади. Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, таньемалар ва йиғимларнинг тўланиши 7080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти дебети бўйича пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади.

7080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантириш, тантьемалар ва йиғимлар бўйича тўланадиган счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир қайта суғурта қилдирувчи, брокер ва қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича юритилади.

(318-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

319. 7090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётида актуарийлар (актуар ташкилотлар), аджастерлар (аджастер ташкилотлар), сюрвейерлар (сюрвейерлик ташкилотлари), ассистанслар (ассистанс хизматларини кўрсатиш бўйича ташкилотлар)га тўланадиган суммалар акс эттирилади. Мажбуриятларнинг ҳисобланиши 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг дебети 7090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади. Юқоридаги субъектлар хизмат ҳақларининг тўланиши 7090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счётининг дебети билан пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда, проводка билан расмийлаштирилади.

7090 «Актуарийлар, аджастерлар, сюрвейерлар ва ассистансларга тўланадиган узоқ муддатли счётлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир актуарий, аджастер, сюрвейер ва ассистанс ва суғурта шартномаси бўйича юритилади.

320. Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар (7000)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Суғурталовчига ўрнатиладиган асбоб-ускуналар келиб тушди	0710, 0720	7010
2.	Капитал қўйилмалар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг бажарган ишлари ва кўрсатган хизматлари юзасидан берилган счётлар тўловга қабул қилинди	0810—0890	7010
3.	Мол етказиб берувчилардан материаллар келиб тушди	1010—1090	7010
4.	Мол етказиб берувчилардан ўстиришга ва бўрдоқига боқиладиган ҳайвонлар келиб тушди	2710	7010
5.	Мол етказиб берувчилардан турли ТМЗ келиб тушди (1510 счёти қўлланилганда)	1510	7010
6.	Мол етказиб берувчилардан товар моддий захиралари сотиб олинганда тўланган ҚҚС суммаси ҳисобга олинди	4410	7010
7.	Суғурталовчи томонидан асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумишлабчиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари учун мол етказиб берувчиларнинг бажарган иш ва хизматлари (жумладан: энергия, газ, буғ, сув) қабул қилинди	2010, 2310, 2510, 2710, 9420—9430	7010
8.	Келгуси давр харажатларига тегишли бўлган мол етказиб берувчилардан олинган иш ва хизматлар	3190	7010
9.	Маҳсулотлар, товарлар, иш ва хизматларни сотиш жараёнида мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг кўрсатган иш ва хизматлари	9410	7010
10.	Табиий офатларни тугатишда мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг хизматлари	9720	7010
11.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг қарзлари узоқ муддатли қисмдан жорий қисмга ҳисобдан чиқарилди	7010	6010
12.	Даъво муддати тугаган кредиторлик қарзлари ҳисобдан чиқарилди	7010	9390
13.	Огоҳлантириш чора-тадбирларини амалга ошириш бўйича вужудга келган кредиторлик қарздорлик ҳисобига огоҳлантириш чора-тадбирлари бўйича аввал берилган бўнакларни ҳисобга олиш	7011	4330
14.	Амалга оширилган огоҳлантириш чора-тадбирлари учун қўшимча тўлов	7011	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
15.	Суғурта товонини ҳисоблаш	2210—2220	7030
16.	Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича ўтган даврларда содир бўлган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонларининг ҳисобланиши	9431—9432	7030
17.	Суғурта товонининг тўланиши	7030	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
18.	Ҳаёт суғуртаси бўйича берилган ссудалар бўйича суғурта қилдирувчининг қарздорлигини суғурта товони суммасидан ушлаб қолиш	7030	4070
19.	Суғурта қопламасини тўлашда вақтида тўланмаган навбатдаги суғурта мукофотини ушлаб қолиш	7030	4030
20.	Агентлик келишувига мувофиқ суғурта воситачисига ҳисобланган комиссион мукофотлар суммасининг ушлаб қолиниши	7040	4040
22.	Суғурта агентлари ва брокерларига ҳисобланган комиссион мукофотларнинг тўланиши	7040	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
23.	Қайта суғурта қилдирувчига тўланадиган суғурта товонини ҳисоблаш	2230	7050
24.	Қайта суғурта қилишга қабул қилинган шартномалар бўйича товон улушини тўлаш	7050	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
25.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича қайта суғурта мукофотини ҳисоблаш	9040	7060
26.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича қайта суғурта мукофотининг тўланиши	7060	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
27.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича депо мукофотларни ҳисоблаш (ушбу проводка қайта суғурта мукофоти ҳисоблангандан сўнг амалга оширилади)	7060	7070
28.	Қайта суғурта қилиш берилган таваккалчиликлар бўйича суғурта мукофотларини тўлаш муддатининг келиши (қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича депо мукофотларнинг ҳисобдан чиқарилиши)	7070	7060
29.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимларнинг ҳисобланиши	2010	7080
30.	Қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича комиссион рағбатлантиришларнинг ушлаб қолиниши	7080	4051
31.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимларнинг тўланиши	7080	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар
32.	Актуарийлар (актуар ташкилотлар), аджастерлар (аджастерлик ташкилотлари), сюрвейерлар (сюрвейерлик ташкилотлари), ассистанслар (ассистанс хизматларини кўрсатувчи ташкилотлар)га тўлаш учун суммалар ҳисобланди	2010	7090
33.	Актуар, аджастерлик, сюрвенерлик ва ассистанс хизматларининг тўланиши	7090	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар

Олдинги таҳрирга қаранг.

2-§. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар (7100)

321. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

7110 «Алоҳида бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарз»;

7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарз».

322. 7110 «Алоҳида бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарз» счётида суғурталовчининг умумий балансга қўшиладиган филиаллар, ваколатхоналар, бўлимлар ва бошқа алоҳида бўлинмалар олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлар (ички хўжалик ёки баланс ичидаги ҳисоб-китоблар) ҳисобга олинади.

Суғурталовчининг турли хилдаги муомалалар бўйича алоҳида бўлинмалар олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлари 7110 «Алоҳида бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарз» счётининг кредитида товар моддий қийматликлар, пул маблағлари, харажатлар ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

323. 7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарз» счётида суғурталовчининг шуъба ва қарам хўжалик жамиятлар олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлари (баланслараро ҳисоб-китоблар ёки ички идоравий ҳисоб-китоблар) ҳисобга олинади.

7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар» счётининг кредитида турли хилдаги муомалалар бўйича шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари олдидаги жорий мажбуриятлар товар моддий қийматликлар, пул маблағлари, харажат ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

7110 «Алоҳида бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарз», 7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарз» счётлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида бўлинма, шуъба ва қарам хўжалик жамияти бўйича алоҳида юритилади.

324. Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (7100)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Алоҳида бўлинмалардан, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан товар моддий қийматликлари қабул қилинди	0710—0890, 1010—1090	7110, 7120
2.	Худди шу ҳолат, 1510 счётни қўллаган ҳолда	1510	7110, 7120
3.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинган ТМЗлар қийматидаги фарқ ҳисобга олинди	1610	7110, 7120
4.	Асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумишлабчиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари учун алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари кўрсатган хизматлар ҳисобга олинди	2010, 2310, 2510, 2710, 9420—9430	7110, 7120
5.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг келгуси давр харажатлари таркибида ҳисобга олинадиган хизматлари	3190	7110, 7120
6.	Алоҳида бўлинмалардан кассага нақд пул келиб тушди (йўлланмалар учун)	5010	7110
7.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан банкка пул маблағлари келиб тушди	5110—5530	7110, 7120
8.	Алоҳида бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул эквивалентлари келиб тушди	5610	7110, 7120

3-§. Кечиктирилган узоқ муддатли мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар (7200)

325. Суғурталовчининг узоқ муддатга кечиктирилган мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар»;

7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар»;

7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар»;

7240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар»;

(325-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

7290 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар».

326. 7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигацияларнинг дисконти (чегирмаси) бўйича суғурталовчининг узоқ муддатли кечиктирилган даромадларини акс эттиради. Ушбу счёт фақат облигация сотиб олувчиларда қўлланилади. Облигациялар дисконт билан сотиб олинганда, дисконт суммаси 7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти ва тўланган сумма пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредит томонида узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Облигациялар бўйича дисконт (чегирма)лар жорий қисмга ўтказилганда 7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти дебетланади ва 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» счёти кредитланади.

7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

327. 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигацияларнинг мукофоти (устамаси) бўйича суғурталовчининг узоқ муддатли кечиктирилган даромадларини акс эттиради. Ушбу счёт фақат облигация сотувчиларда қўлланилади. Облигациялар мукофот билан сотилганда 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти ва 7830 «Тўланадиган облигациялар» счёти пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда кредитланади. Облигациялар бўйича мукофот (устама)лар жорий қисмга ўтказилганда 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти дебетланади ва 6220 «Мукофот (устама)лар шаклидаги кечиктирилган даромадлар» счёти кредитланади.

7220 «Мукофот (устама)лар шаклидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

328. 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти товарлар, ишлар ва хизматлар учун пул маблағларини олиш ва товарларни етказиб бериш, ишларни бажариш ва хизматларни кўрсатиш муддатлари орасидаги фарқ билан боғлиқ суғурталовчи мажбуриятлари тўғрисидаги маълумотларни акс эттириш учун мўлжалланган. 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счётининг кредитида келгуси даврга тегишли бўлган даромадлар суммаси пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда, дебетида эса тегишли давр келганда 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счётига ўтказилган даромадлар жорий қисмининг суммаси акс эттирилади.

7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир даромад тури бўйича алоҳида юритилади.

329. 7240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» счётида қонунчиликка мувофиқ тегишли ҳукумат идораларининг қарори бўйича бир неча йилга кечиктириб тўлашга рухсат этилган солиқ бўйича бюджет олдидаги узоқ муддатли қарзлар ва мажбурий тўловлар акс эттирилади. 7240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» счётининг кредитида узоқ муддатли кечиктирилган тўловлар суммаси бюджетга тўловлар бўйича қарзларни (6400), суғурта ва мақсадли давлат жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларни (6500) ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

7240 «Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб хар бир кечиктирилган солиқ ва тўловлар тури бўйича ва қопланиш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

330. 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар» счётида вақтинчалик фарқлар натижасида юзага келадиган кечиктирилган фойда солиғи суммаси акс эттиради.

Фойда солиғи бўйича харажатлар ҳисоб даромадидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланади, тўланадиган фойда солиғи эса солиқ солинадиган даромаддан келиб чиқиб ҳисобланади. Ҳисоб даромад ва солиқ солинадиган даромадни аниқлашдаги ёндашувлардаги фарқ молиявий ҳисоботда акс эттирилиши лозим. Суғурталовчининг ҳисоб сиёсатига мувофиқ ҳисоб маълумотлари бўйича ҳисобланган фойда солиғи бўйича харажатлар суғурталовчи томонидан даромадни олиш давомида амалга оширилган деб қаралиб, тегишли даромадлар ва харажатлар юзага келган даврда ҳисобланади ва суғурталовчининг молиявий-хўжалик фаолияти натижаси тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилади. Бунда ҳисоб даромадидан келиб чиқиб, ҳисобланган фойда солиғи ва солиққа тортиладиган даромаддан келиб чиқиб ҳисобланган тўланадиган фойда солиғи ўртасидаги фарқ, вақтинчалик фарқ сифатида юритилади ва 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар» счётининг кредитида акс эттирилади.

Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича мажбуриятларнинг тегишли жорий қисми 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар» счётининг дебетидан 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича мажбуриятлар» счётининг кредитига ўтказилади.

(330-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

331. 7290 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» счётида 7210 — 7250 счётларида кўрсатилмаган суғурталовчининг бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлари акс эттирилади.

332. Узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар (7200)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Дисконт билан сотилган облигацияларнинг дисконт суммаси	5110—5530	7210
2.	Кечиктирилган дисконтнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилди	7210	6210
3.	Облигациялар мукофот билан сотилганда ҳисобланган мукофот суммаси	5110—5530	7220
4.	Кечиктирилган мукофотнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилди	7220	6220
5.	Келгусида жўнатиладиган ТМЗ, кўрсатиладиган хизматлар, бажариладиган ишлар учун олдиндан пул маблағларини келиб тушиши	5110—5530	7230
6.	Узоқ муддатли кечиктирилган даромадларнинг жорий қисми ҳисобдан чиқарилди	7230	6230
7.	Солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктириш берилди	6410, 6510—6530	7240
8.	Бюджетга тўловлар учун солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятларнинг жорий қисми ҳисобот даврига ҳисобдан чиқарилди.	7240	6240
9.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар	9810	7250
10.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмга ўтказиш	7250	6250

4-§. Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (7300)

333. Суғурталовчининг буюртмачиларга қисман тайёр ТМЗни етказиб бериши ёки иш бажариши ва хизматлар кўрсатиши учун олган бўнаклари бўйича узоқ муддатли мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар» счётида амалга оширилади.

Олинган бўнак суммалари, шунингдек, қисман тайёр маҳсулот (иш, хизмат) учун олинган тўловлар суммаси 7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар» счётининг кредит томонида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Харидорлар ва буюртмачилардан олинган узоқ муддатли бўнаклар суммасининг жорий қисмга ўтказилиши 7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар» счётининг дебети, 6310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар» счёти бўйича аналитик ҳисоб олинган бўнаклар тури бўйича алоҳида юритилади.

334. Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнакларни ҳисобга олувчи счётлар (7300)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Узоқ муддатли бўнаклар олинди	5010—5530	7310
2.	Узоқ муддатли бўнаклар суммаси жорий қисмга ўтказилди	7310	6310
3.	Илгари олинган узоқ муддатли бўнаклар қайтарилди	7310	5010—5530
4.	Илгари олинган бўнаклар банк кредитлари ва бошқа корхоналарнинг қарзи ҳисобига қайтарилди	7310	6110—6190, 7110—7190

5-§. Узоқ муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (7800)

335. Суғурталовчининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ва чет элдаги банклар ва қарз берувчилардан сўмда ва чет эл валютасида олган узоқ муддатли (12 ойдан узоқ муддатга) кредит ва қарзларининг ҳолатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

7810 «Узоқ муддатли банк кредитлари»;

7820 «Узоқ муддатли қарзлар»;

7830 «Тўланадиган облигациялар»;

7840 «Тўланадиган векселлар».

336. Олинган узоқ муддатли банк кредитлар суммаси 7810 «Узоқ муддатли банк кредитлари» счётининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида акс эттирилади.

Узоқ муддатли банк кредитини жорий қисмга ўтказишда, тегишли суммага 7810 «Узоқ муддатли банк кредитлари» счёти дебетланади ва 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» счёти кредитланади бунда узоқ муддатли банк кредитининг бошланғич қиймати камайтирилади.

Узоқ муддатли кредитларнинг аналитик ҳисоби уларга берилган кредитларнинг турлари ва муддатлари, банклар бўйича алоҳида юритилади.

337. 7820 «Узоқ муддатли қарзлар» счётида суғурталовчининг Ўзбекистон Республикаси ва чет элдаги қарз берувчилар (банкдан ташқари)дан 12 ойдан узоқ муддатга олган қарзлари ҳисобга олинади.

Қарз берувчилардан (банкдан ташқари) келиб тушган маблағлар пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 7820 «Узоқ муддатли қарзлар» счётининг кредитида акс эттирилади.

Узоқ муддатли қарзлар жорий қисмга ўтказилганда 7820 «Узоқ муддатли қарзлар» счёти дебетланади ва тўланадиган сумма узоқ муддатли қарзларнинг бошланғич суммасини ушбу миқдорга камайтириб, 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисм» счётининг кредит томонида кўрсатилади.

7820 «Узоқ муддатли қарзлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир қарз берувчи ва қарзларни тўлаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

338. 7830 «Тўланадиган облигациялар» счётида тўлов муддати 12 ойдан кўп бўлган облигацияларни сотиш ҳисобига суғурталовчига жалб этилган маблағлар ҳисобга олинади. Агар маблағларни жалб қилиш облигацияларни номинал қийматидан юқори баҳога сотиш йўли билан амалга оширилса, унда облигацияларни сотиш баҳоси билан номинал қиймати ўртасидаги фарқ 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счётининг кредитида ҳисобга олинади.

Узоқ муддатли тўланадиган облигациялар жорий қисмга ўтказилганда 7830 «Тўланадиган облигациялар» счёти дебетланади ва тўланадиган сумма узоқ муддатли тўланадиган облигацияларнинг бошланғич суммасини ушбу миқдорга камайтириб, 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисм» счётининг кредит томонида кўрсатилади.

7830 «Тўланадиган облигациялар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигация тури ва тўлаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

339. 7840 «Тўланадиган векселлар» счётида қарз берувчиларга 12 ойдан ортиқ муддатда қайтариш учун берилган векселлар ҳисобга олинади.

Берилган векселлар суғурталовчида 7840 «Тўланадиган векселлар» счётининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида ҳисобга олинади.

Узоқ муддатли тўланадиган векселлар жорий қисмга ўтказилганда 7840 «Тўланадиган векселлар» счёти дебетланади ва тўланадиган сумма узоқ муддатли тўланадиган векселларнинг бошланғич суммасини ушбу миқдорга камайтириб 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисм» счётининг кредит томонида кўрсатилади.

Тўланадиган векселлар бўйича аналитик ҳисоб векселлар ҳисобини амалга оширадиган банклар, вексел ушловчилар ва ҳар бир вексел бўйича алоҳида юритилади.

340. Узоқ муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (7800)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Узоқ муддатли банк кредитлари ва қарзлар олинди	5110—5530	7810—7820
2.	Узоқ муддатли банк кредитлари ва қарзлар ҳисобига олинган ТМЗ қабул қилинди	1010—1090	7810—7820
3.	Узоқ муддатли банк кредитлари ва қарзлар ҳисобидан бўнаклар берилди	4310—4340, 4410, 4510—4520	7810—7820
4.	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар ҳисобидан мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган қарз тўланди	6010	7810—7820
5.	Берилган вексел ва облигациялар эвазига узоқ муддатли қарз олинди	5110—5530	7830—7840
6.	Кредитлар, қарзлар, облигациялар ва векселларни жорий қисмини ўтказиш	7810—7840	6950

6-§. Турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (7900)

Олдинги таҳрирга қаранг.

341. Суғурталовчининг турли жисмоний ва юридик шахслар олдидаги молиявий ижара, нотижорат муомалалар (ўқув юртлари, илмий корхоналар ва ҳоказо); транспорт корхоналарининг кўрсатган хизматлари бўйича, суд идораларининг қарорларига ва бошқа ҳужжатларга асосан турли корхоналар ва алоҳида шахслар манфаати учун суғурталовчи ишчиларининг иш ҳақидан ушланган суммалар бўйича узоқ муддатли мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

(341-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

7910 «Тўланадиган молиявий ижара»;

(341-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

7920 «Турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзлар».

Олдинги таҳрирга қаранг.

342. 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» счётида ижарага олинган узоқ муддатли активлар учун ижарага берувчи билан ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Суғурталовчига келиб тушган узоқ муддатли активлар учун ижарага берувчи олдидаги қарзлар 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счёти билан боғланган ҳолда 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» счётининг кредитида ҳисобга олинади.

(342-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

343. Суғурталовчининг турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзлари 7920 «Турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзлар» счётининг кредитида ТМЗ ва харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

7920 «Турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор бўйича алоҳида юритилади.

344. Турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (7900)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Молиявий ижарага ижара шартлари асосида келиб тушган асосий воситалар учун ижарага берувчи олдидаги қарз	0310	7910
2.	Молиявий ижара бўйича тўловларни жорий қисмга ўтказиш	7910	6950
3.	Турли корхоналар ва шахслардан товар-моддий захиралари сотиб олинди	1010—1090	7920
4.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни сотиб олишда ва капитал қўйилмаларда турли корхоналарнинг кўрсатган хизмати	0710—0720, 0810—0890	7920
5.	Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишида кўрсатган хизматлари учун турли корхоналар олдидаги қарз	9210, 9220	7920
6.	Турли корхона ва шахслардан пул эквивалентлари келиб тушди	5610	7920
7.	Бошқа шахслардан пул ўтказмалари келиб тушди	5710	7920
8.	Бошқа шахслардан қимматли қоғозлар сотиб олинди	0610, 5810	7920
9.	Ижтимоий соҳа объектларини сақлаш учун турли корхоналарнинг кўрсатган хизматлари	9430	7920

(344-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

III кичик бўлим. Суғурта захиралари

345. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари суғурта захиралари ва суғурта захираларидаги қайта суғурталовчиларнинг улушлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

346. Ушбу кичик бўлимда қуйидаги счётларда ҳисобни юритиш тартиби ёритилган:

8000 «Суғурта захираларини ҳисобга олувчи счётлар»;

8100 «Суғурта захираларидаги қайта суғурталовчилар улушларини ҳисобга олувчи счётлар».

1-§. Суғурта захираларини ҳисобга олувчи счётлар (8000)

347. Шакллантирилган суғурта захиралари тўғрисидаги ахборотларни умумийлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8010 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси»;

8020 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси»;

8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

8040 «Огоҳлантириш чора-тадбирлари захираси»;

(347-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

8050 «Активларнинг номувофиқлиги захираси»;

8060 «Фалокатлар захираси»;

8070 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси»;

8090 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захира».

8010 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

8020 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

350. 8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси» счётида хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасининг суммаси акс эттирилади. Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасининг шаклланишида, захира суммасига 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

Суғурта амалга оширилиши билан суғурта товони суммасига 8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси» счётининг дебети 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Шунингдек, ушбу ёзув суғурталовчининг хабар қилинган зарарларни бартараф қилиш харажатлари суммасига ҳам амалга оширилади. Суғурта шартномаси ёки қонунчиликка мувофиқ суғурталовчининг суғурта товонини тўлаш бўйича мажбуриятлари тугатилганда, зарарларни бартараф қилиш бўйича харажатлар миқдорига оширилган хабар қилинган зарар суммасига 8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси» счётининг дебети 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

8040 «Огоҳлантириш чора-тадбирлари захираси» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

(351-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

352. 8050 «Активларнинг номувофиқлиги захираси» счётида ҳисобот санасига активларнинг номувофиқлиги захираси суммаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан активларнинг номувофиқлиги захираси миқдори ҳисобланади.

Активларнинг номувофиқлиги захирасининг миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 9290 «Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8050 «Активларнинг номувофиқлиги захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, активларнинг номувофиқлиги захирасининг камайиш суммасига счётининг дебети 8050 «Активларнинг номувофиқлиги захираси» 9290 Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8050 «Активларнинг номувофиқлиги захираси» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

353. 8060 «Фалокатлар захираси» счётида ҳисобот санасига фалокатлар захираси суммаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан фалокатлар захираси миқдори ҳисобланади.

Фалокатлар захирасининг миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 9260 «Фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8060 «Фалокатлар захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, фалокатлар захирасининг камайиш суммасига счётининг дебети 8060 «Фалокатлар захираси» 9260 «Фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8060 «Фалокатлар захираси» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

354. 8070 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси» счётида ҳисобот санасига зарарлиликнинг тебраниши захираси суммаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан зарарлиликнинг тебраниши захираси миқдори ҳисобланади.

Зарарлиликнинг тебраниши захирасининг миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 9270 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8070 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, зарарлиликнинг тебраниши захирасининг камайиш суммасига счётининг дебети 8070 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси» 9270 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8070 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

355. 8090 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захира» счётида ҳисобот санасига ҳаёт суғурта бўйича захира суммаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан ҳаёт суғуртаси бўйича захира миқдори ҳисобланади.

Ҳаёт суғуртаси бўйича захиранинг миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8090 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захира» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ҳаёт суғуртаси бўйича захиранинг камайиш суммасига счётининг дебети 8090 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захира» 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8090 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захира» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

356. Суғурта захираларини ҳисобга олувчи счётларнинг (8000) бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг (РНП) ҳисобланиши: РНПнинг ошган суммаси, ёки РНПнинг камайиш суммаси	9230 8010	8010 9230
2.	Содир бўлган лекин, хабар қилинмаган зарарлар захирасининг (РПНУ) ҳисобланиши: РПНУнинг ошган суммаси, ёки РПНУнинг камайиш суммаси	9250 8020	8020 9250
3.	Хабар қилинган, бартараф қилинмаган зарарлар захирасининг (РЗУ) шаклланиши	9250	8030
4.	Суғурта товонининг тўланиши билан мажбуриятнинг тугатилиши	8030	9250
5.	Зарарни бартараф қилиш харажатлари	8030	9250
6.	Суғурталовчи мажбуриятларининг тугатилиши: хабар қилинган зарарларни бартараф қилиш бўйича суғурталовчининг харажатлари суммасига оширилган хабар қилинган зарар	8030	9250
7.	Фалокатлар захирасининг (РК) ҳисобланиши: РКнинг ошган суммаси, ёки РКнинг камайиш суммаси	9260 8060	8060 9260
8.	Зарарлиликнинг тебраниши захирасининг (РКУ) ҳисобланиши: РКУнинг ошган суммаси, ёки РКУнинг камайиш суммаси	9270 8070	8070 9270
9.	Ҳаёт суғуртаси бўйича захирани (РЖ) ҳисоблаш: РЖнинг ошган суммаси, ёки РЖнинг камайиш суммаси	9280 8090	8090 9280
10.	Огоҳлантириш чора-тадбирлари захирасига ажратмалар	2010	8040
11.	Суғурталовчи томонидан амалга оширилган огоҳлантириш бўйича ишларни қабул қилиниши	8040	6011

2-§. Суғурта захираларидаги қайта суғурталовчилар улушларини ҳисобга олувчи счётлар (8100)

357. Ишлаб топилмаган мукофотлар, хабар қилинган, лекин бартараф қилинмаган зарарлар, содир бўлган лекин, хабар қилинмаган зарарлар ва ҳаёт суғуртаси бўйича захиралардаги қайта суғурталовчиларнинг улушлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши»;

8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши»;

8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши»;

8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши».

Олдинги таҳрирга қаранг.

Суғурта захираларидаги қайта суғурталовчиларнинг улушлари ҳисобот даври охирида суғурта захираларини мувофиқ равишда ҳисоблашда, Суғурталовчиларнинг суғурта захиралари тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 1882, 2008 йил 15 декабрь) мувофиқ ҳисобланади.

(357-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

358. 8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётида ушбу суғурта захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши суммаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши ҳисобланади. Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчининг улуши миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

359. 8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётида ушбу суғурта захираларидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши суммаси акс эттирилади. Қоидага кўра хабар қилинган лекин, бартараф этилмаган зарарлар захираси содир бўлган ҳодисалар тўғрисида хабар берилгандан сўнг шакллантирилади. Хабар қилинган лекин, бартараф қилинмаган зарарлар захираси 8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ҳисобга олинади. Қайта суғурта қилдирувчи томонидан суғурта товонининг тўланиши ёки тўланмаслигидан қатъи назар, зарар бартараф қилингандан сўнг, қайта суғурта қилдирувчи ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши суммасига 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир суғурта тури бўйича алоҳида юритилади.

(359-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

360. 8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётида ушбу суғурта захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши суммаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши ҳисобланади. Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчининг улуши миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

361. 8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётида ушбу суғурта захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши суммаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши ҳисобланади. Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир алоҳида суғурта тури бўйича юритилади.

362. Суғурта захираларидаги қайта суғурталовчиларнинг улушларини ҳисобга олувчи счётлар (8100)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчининг улушининг ҳисобланиши: ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг ошган суммаси, ёки ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг камайган суммаси	8110 9230	9230 8110
2.	Хабар қилинган лекин, бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчилар улушининг ҳисобланиши: ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг ошган суммаси, ёки ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг камайган суммаси	8120 9250	9250 8120
3.	Содир бўлган лекин, бартараф қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчилар улушининг ҳисобланиши: ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг ошган суммаси, ёки ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг камайган суммаси	8130 9240	9240 8130
4.	Ҳаёт суғуртаси захирасидаги қайта суғурталовчилар улушининг ҳисобланиши: ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг ошган суммаси, ёки ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг камайган суммаси	8140 9280	9280 8140

IV бўлим. Хусусий капитал

I кичик бўлим. Капитал, тақсимланмаган фойда ва резервлар

363. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари суғурталовчининг хусусий капитали ҳолати ва ҳаракати, шунингдек, қонунчиликка мувофиқ ва (ёки) таъсис ҳужжатларига мувофиқ, ташкил этилган резервлар ва фондлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Хусусий капитал суғурталовчининг активлари ва мажбуриятлари ўртасидаги фарқдир.

Хусусий капитал мулк эгаси томонидан амалга оширилган қўшимча инвестициялар, фаолият натижаларига боғлиқ ҳолда кўпайиши ёки камайиши мумкин.

364. Ушбу кичик бўлимда қуйидаги счётларда ҳисоб юритиш тартиби ёритилади:

8300 — Устав капиталини ҳисобга олувчи счётлар;

8400 — Қўшилган капитални ҳисобга олувчи счётлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

8500 — Захира капиталини ҳисобга олувчи счётлар;

(364-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

8600 — Сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи счётлар;

8700 — Тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар)ни ҳисобга олувчи счётлар;

8800 — Мақсадли тушумларни ҳисобга олувчи счётлар;

8900 — Келгуси харажатлар ва тўловлар резервларини ҳисобга олувчи счётлар.

1-§. Устав капиталини ҳисобга олувчи счётлар (8300)

365. Суғурталовчи устав капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8310 «Оддий акциялар»;

8320 «Имтиёзли акциялар»;

8330 «Пай ва улушлар».

366. Устав капитали — бу таъсис ҳужжатида белгиланган доирадаги фаолиятни таъминлаш учун таъсисчиларнинг (иштирокчиларнинг) суғурталовчи мулкига қўйган маблағлари (улушлари, акциялар номинал қийматида ва ҳоказолар)нинг пул ифодасидаги йиғиндисидир. Устав капиталини шакллантириш жараёни суғурталовчи ташкилий-ҳуқуқий шаклига мувофиқ равишда Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги томонидан тартибга солинади.

Устав капитали рўйхатдан ўтказилган ҳажмда ёки тўланган акцияларнинг номинал қиймати йиғиндиси миқдорида акс эттирилади. Устав капиталининг ҳажми рўйхатдан ўтказилган таъсис ҳужжатларидаги суммадан ошиб кетиши мумкин эмас. Суғурталовчи устав капиталининг кўпайиши ёки камайиши фақат таъсисчиларнинг қарори асосида ва таъсис ҳужжатларига тегишли ўзгартиришлар киритилгандан кейингина амалга оширилиши мумкин.

Акциядорларга суғурталовчи устав капиталидаги улушининг қайтарилиши устав капитали миқдорини камайтирмайди ва бу муомала айнан акциядорлик жамиятининг сотиб олинган хусусий акциялари каби 8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий» ва 8620 «Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли» счётларининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

367. 8310 «Оддий акциялар» счёти оддий акцияларни ўзида мужассамлаштирган акциядорлик капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Акциядорлик жамияти давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин унинг устав капитали эмиссия проспектида рўйхатга олинган суммада 8310 «Оддий акциялар» счётининг кредити ва 4610 «Устав капиталига улушлар бўйича таъсисчиларнинг қарзлари» счётининг дебетида акс эттирилади. Суғурталовчининг акциядорлик капитали ҳисобда рўйхатдан ўтган, лекин эмиссияси тугалланмаган миқдорда ҳисобга олиниши сабабли эълон қилинган (чиқаришга рухсат берилган) чиқарилган (акциядорлар томонидан обуна амалга оширилган) ва муомаладаги оддий акцияларнинг ҳар қайси эмиссияси бўйича алоҳида аналитик ҳисоб юритиш талаб этилади.

Акциядорлик жамиятлари ўз устав капиталини муомалага қўшимча акциялар чиқариш ёки муомаладаги акцияларнинг номинал қийматини ошириш йўли билан ошириши мумкин. Акциядорлик жамиятлари устав капитали миқдори акциялар номинал қийматининг пасайиши, суғурталовчилар томонидан акцияларнинг бир қисмини акция эгаларидан сотиб олиниши натижасида камайиши мумкин.

Акциялар ликвидлилигини ошириш мақсадида уларни майдалаб юбориш яъни, уларнинг номинал қийматини мутаносиб равишда камайтириб умумий миқдорини кўпайтириш усули қўлланилади. Акцияларни майдалаш натижалари акциядорлар капиталининг ҳажмига таъсир кўрсатмай, фақатгина янги муомаладаги акцияларнинг номинал қиймати ва миқдорини кўпайтириши сабабли ушбу муомалалар бўйича бухгалтерия ёзувлари амалга оширилмайди. Ушбу муомалаларни 8310 «Оддий акциялар» счётига очилган аналитик ҳисоб регистрларида қайд қилиш зарур.

368. 8320 «Имтиёзли акциялар» счёти имтиёзли акция кўринишида чиқарилган акциядорлик капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Акциялар 8310 «Оддий акциялар» ва 8320 «Имтиёзли акциялар» счётларда номинал қийматлари бўйича ҳисобга олинади.

8310 «Оддий акциялар» ва 8320 «Имтиёзли акциялар» счётлар бўйича аналитик ҳисоб суғурталовчининг таъсисчилари ва капиталнинг шаклланиш босқичи бўйича маълумотларнинг шаклланишини таъминлаши шарт.

369. 8330 «Пай ва улушлар» счёти суғурталовчининг ташкилий-ҳуқуқий шаклларига асосан қатнашувчиларнинг улушларини ўзида мужассамлаштирган устав капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Давлат суғурталовчилари давлат томонидан ажратилган асосий ва айланма маблағлардан ташкил қилинган устав капиталини белгиланган тартибда шакллантиради.

Суғурталовчи рўйхатдан ўтгандан кейин унинг устав капитали таъсисчиларнинг таъсис ҳужжатларида белгиланган пай ва улушларидан ташкил топади ва 8330 «Пай ва улушлар» счётининг кредити, ҳамда 4610 «Устав капиталига улушлар бўйича таъсисчиларнинг қарзлари» счётининг дебет томонида акс эттирилади.

8330 «Пай ва улушлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб суғурталовчининг ҳар бир таъсисчиси бўйича алоҳида юритилади.

370. Устав капиталини ҳисобга олувчи счётлар (8300)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Таъсис ҳужжатларида кўзда тутилган суммада, (суғурталовчи рўйхатдан ўтказилгандан кейин) устав капитали тасдиқланиши	4610	8310—8330
2.	Фойданинг бир қисми устав капиталини кўпайтиришга йўналтирилди:
	а) ҳисобланган дивидендлар миқдорида	8710	6610
	б) устав капиталини кўпайтиришга йўналтирилган фойда миқдорида	6610	8310—8330
3.	Устав капитали тўпланган капитал миқдоригача камайтирилиши	8310—8330	4610
4.	Суғурталовчи таъсисчиларига улушлари қайтарилиши	8330	6620
5.	Акциядорлардан сотиб олинган ва бекор қилинган хусусий акциялар устав капиталини камайтирилишига ҳисобдан чиқарилди:
	а) номинал қийматдан юқори баҳода сотиб олиш номинал қийматига номинал қийматдан ошган суммаси	8310, 8320, 8410, 9690	8610, 8620 8610, 8620
	б) номинал қийматидан паст нархда сотиб олиш сотиб олиш қийматига номинал қийматидан паст суммасига	8310, 8320 8310, 8320	8610, 8620 9590

2-§. Қўшилган капитални ҳисобга олувчи счётлар (8400)

371. Оддий ва имтиёзли акцияларни сотишдан олинган суммаларнинг акциялар номинал қийматидан ошган миқдори кўринишидаги қўшилган капитал нақдлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8410 «Эмиссия даромади»;

8420 «Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи».

372. 8410 «Эмиссия даромади» счёти акцияларни дастлабки сотишда номинал қийматидан юқори баҳода олинган маблағлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Ушбу маблағлар келиб тушганда 8410 «Эмиссия даромади» счёти кредитланиб, хусусий акцияларни бекор қилишда сотиб олиш қиймати ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ қопланганда эса ушбу счёт дебетланади.

8410 «Эмиссия даромади» счёти бўйича аналитик ҳисоб оддий ва имтиёзли акциялардан олинган даромадлар бўйича алоҳида юритилади.

373. 8420 «Устав капиталини шакллантиришда курс фарқи» счёти устав капиталини шакллантириш жараёнида вужудга келадиган курс фарқларни ҳисобга олиш учун мўлжалланган. Устав капиталини шакллантириш учун берилган валюта ва валюта қийматликлари, устав капиталига улушларни киритиш санасидаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг курси бўйича баҳоланади. Валюта ва валюта қийматликларини ва бошқа мулкларни баҳолаш рўйхатдан ўтказиш санасидаги таъсис ҳужжатларида белгиланган баҳолардан фарқ қилиши мумкин. Бунда вужудга келган курс фарқлари 8420 «Устав капиталини шакллантиришда курс фарқи» счётида ҳисобга олинади. Баҳолардаги ижобий курс фарқлари 8420 «Устав капиталини шакллантиришда курс фарқи» счётининг кредитида, салбий курс фарқлари эса мазкур счётнинг дебетида акс эттирилади. Курс фарқларини бу тартибда ҳисобдан чиқарилиши таъсис ҳужжатларида олдиндан келишилган, устав капиталидаги таъсисчиларнинг улушининг ўзгармаслигига имкон беради.

8420 «Устав капиталини шакллантиришда курс фарқи» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир таъсисчи бўйича алоҳида юритилади.

374. Қўшилган капитални ҳисобга олувчи счётлар (8400)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Бирламчи эмиссия акцияларнинг номинал ва эмиссия қийматлари ўртасидаги фарқ сифатида қўшимча тўланган капитал маблағлари келиб тушиши	5010—5530	8410
2.	Қўшилган капитал маблағлари хусусий акцияларни бекор қилишда сотиб олиш ва номинал қийматлари ўртасидаги фарқни қоплашга ишлатилиши	8410	8610, 8620
3.	Устав капиталини шаклланиш жараёнида вужудга келган ижобий курс фарқи ҳисобга олиниши	Мол-мулкни ҳисобга олувчи счётлар	8420

Олдинги таҳрирга қаранг.

3-§. Захира капиталини ҳисобга олувчи счётлар (8500)

Олдинги таҳрирга қаранг.

375. Суғурталовчи таъсис ҳужжатларига асосан фойда ҳисобидан шакллантириладиган захира капитали, мулкни қайта баҳолашдан юзага келадиган инфляция резервлари, пул маблағларидан ташқари текинга олинган мулклар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8510 «Мулкни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар»;

8520 «Захира капитали»;

8530 «Текинга олинган мулк».

(375-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

Олдинги таҳрирга қаранг.

376. 8510 «Мулкни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» счётида мулкларни қайта баҳолаш натижасида вужудга келган ўзгаришлар ҳисобга олинади. Мулкларни қайта баҳолаш натижасида захира капиталининг шаклланиши ва тўлдирилиши 8510 «Мулкни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» счётининг кредитида қайта баҳолаш натижасида қиймати ошган мулкларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Агар қайта баҳолаш натижасида мулкларнинг қиймати камайса, камайган сумма ўша мулкнинг навбатдаги қиймати ошиши ҳисобига тўлдирилади ва у 8510 «Мулкни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» счётининг дебетида акс эттирилади. Шу мулкнинг аввалги қайта баҳолашдаги қийматидан ошган арзонлаштирилган сумма харажат сифатида тан олинади ва 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётида акс эттирилади.

(376-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

377. Мулкни қайта баҳолаш бўйича жамланган сумманинг таъсисчилар ўртасида тақсимланиши 8510 «Мулкни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» счётнинг дебетида 6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

378. 8520 «Захира капитали» счёти суғурталовчи томонидан таъсис ҳужжатлари ва Ўзбекистон Республикаси қонунларига мувофиқ ташкил этилган захира капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Захира капитали маблағлари суғурталовчи зарарларини қоплаш ва бошқа қоплаш манбалари бўлмаган бошқа мақсадларга сарфланиши мумкин.

Захира капиталининг шаклланиши 8520 «Захира капитали» счётининг кредитида 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

(378-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

379. 8530 «Текинга олинган мулклар» счёти суғурталовчи томонидан текинга олинган мулкни ҳисобга олиш учун мўлжалланган.

Текинга олинган мулклар 8530 «Текинга олинган мулклар» счётининг кредитида суғурталовчи мулкларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Текинга олинган мулклар қиймати солиққа тортиш мақсадида умумий суғурталовчи даромадига қўшилади. Текинга олинган мулкларни солиққа тортиш тартиби Ўзбекистон Республикаси солиқ қонунчилиги билан тартибга солинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Захира капиталини ҳисобга олувчи счётлар бўйича аналитик ҳисоб захира капиталининг шаклланиш манбалари ва турлари бўйича юритилади.

(379-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

Олдинги таҳрирга қаранг.

380. Захира капиталини ҳисобга олувчи счётлар (8500)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Резерв капитали ҳажмининг мулк қийматини қайта баҳолаш натижасида кўпайиши:		8510
	а) асосий воситалар;	0110 — 0199
	б) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар;	0310
	в) ўрнатиладиган асбоб-ускуналар;	0710 — 0720
	г) тугалланмаган қурилиш;	0810
	д) узоқ муддатли инвестициялар	0610 — 0690
2.	Мулкнинг қийматини ўтган қайта баҳолаш қийматининг оширилган миқдоригача камайтирилиши натижасида захира капиталининг камайиши:
	а) асосий воситалар;	8510	0110 — 0199
	б) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар;		0310
	в) ўрнатиладиган асбоб-ускуналар;		0710 — 0720
	г) тугалланмаган қурилиш;		0810
3.	Асосий воситалар эскиришини қайта баҳолаш:
	а) қиймати оширилганда;	8510	0211 — 0299
	б) қиймати камайтирилганда.	0211 — 0290	8510
4.	Таъсис ҳужжатларига мувофиқ ва жорий йилнинг тақсимланмаган фойда суммаси қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ўрнатилган тартибда захира капиталига йўналтирилди	8710	8520
5.	Суғурталовчини тугатиш натижасида захира капитали ҳисобидан таъсисчиларга даромад (дивиденд)лар ҳисобланди	8530	6610, 6620
6.	Захира капитали суммаси жорий ҳисобот йилида фойда олинмаганлиги ёки фойда суммаси етарли бўлмаганлиги сабабли имтиёзли акцияларга даромад (дивиденд)лар ҳисоблаш учун йўналтирилди	8520	6610
7.	Текинга олинган қимматли қоғозлар ҳисобга олинди	0610, 5810	8530
8.	Текинга олинган асосий воситалар ҳисобга олинди	0110 — 0190	8530
9.	Текинга олинган ўрнатиладиган асбоб-ускуналар ҳисобга олинди	0710 — 0720	8530

(380-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

4-§. Сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи счётлар (8600)

381. Кейинчалик қайта сотиш ёки бекор қилиш мақсадида сотиб олинган хусусий акцияларнинг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий»;

8620 «Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли».

382. Сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи счётлар 8300 «Устав капиталини ҳисобга олувчи счётлар»га нисбатан контр-пассив счёт ҳисобланиб, акциядорлик жамиятларининг устав капитали миқдорини камайтиради ва балансда устав капитали суммасидан чегириладиган сумма сифатида кўрсатилади.

Эмитент томонидан сотиб олинган хусусий акцияларнинг қиймати 8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий» ва 8620 «Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли» счётларининг дебетида ҳақиқий сотиб олиш баҳосида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Сотиб олинган хусусий акцияларни сотиб олиш баҳосидан юқори баҳода қайтадан сотганда ўртадаги фарқ суммаси 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» счётига кредитланади. Агарда сотиб олинган хусусий акция сотиб олиш баҳосидан паст баҳода қайта сотилса ўртадаги фарқ суммаси 9690 «Молиявий фаолият бўйича харажатлар» счётининг дебет томонида кўрсатилади.

Номинал қийматидан паст баҳода сотиб олинган хусусий акцияларни бекор қилишда ушбу қийматлар ўртасидаги фарқ 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» счётининг кредитида акс эттирилади.

Агар бекор қилинган сотиб олинган хусусий акцияларнинг қиймати уларнинг номинал қийматдан юқори бўлса, унда фарқ 9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар» счётининг дебетида акс эттирилади.

383. Бошқа корхоналар (масъулияти чекланган жамиятлар, шерикчилик ва бошқалар) сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи счётлар (8600)ни суғурталовчи томонидан ўрнатилган тартибда бошқа қатнашувчиларга ёки учинчи шахсга бериш учун сотиб олинган устав капиталидаги улушни ҳисобга олиш учун фойдаланади.

384. Сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи счётларнинг (8600) бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Акциядорлардан уларга тегишли акциялар (қатнашчи улуши) сотиб олиш қийматида сотиб олинди	8610, 8620	5110—5530, 6620
2.	Сотиб олинган хусусий акциялар (пайлар)ни сотиб олиш баҳосидан юқори баҳода қайта сотиш:
	сотиб олиш қийматига	5010—5530	8610, 8620
	сотиб олиш қийматидан юқори фарқига	5010—5530	9590
3.	Сотиб олинган хусусий акциялар (пайлар)ни сотиб олиш баҳосидан паст баҳода қайта сотиш:
	сотиш қийматига	5010—5530	8610, 8620
	сотиб олиш қийматидан паст фарқига	9690	8610, 8620
4.	Номинал қийматидан паст баҳода сотиб олинган хусусий акциялар (пайлар)ни бекор қилиш:
	сотиб олиш қийматига	8310, 8320	8610, 8620
	номинал қийматидан паст фарқига	8310, 8320	9590
5.	Номинал қийматидан юқори баҳода сотиб олинган акциялар (пайлар)ни бекор қилиш:
	номинал қийматига	8310, 8320	8610, 8620
	номинал қийматидан юқори фарқига	8410, 9690	8610, 8620

5-§. Тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар)ни ҳисобга олувчи счётлар (8700)

385. Суғурталовчининг барча йиллар бўйича фаолияти ва ҳисобот давридаги тақсимланмаган фойда ёки қопланмаган зарар суммасининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)»;

8720 «Жамғарилган фойда (қопланмаган зарар)».

386. 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» счётида суғурталовчининг ҳисобот даврида фаолияти бўйича тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари) ҳисобга олинади.

Соф фойда суммаси ҳисобот даврининг охирида якуний ёзув билан 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» счётининг кредитига, зарар суммаси эса ушбу счётнинг дебетига 9910 «Якуний молиявий натижани ҳисобга олувчи счётлар» счёти билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади.

Тақсимланмаган фойда суммаси дивидендлар тўлаш учун йўналтирилганда 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» счётининг дебетида ва 6610 «Тўланадиган дивидендлар» счётининг кредитида акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Тақсимланмаган фойда суммасидан қонунчиликда белгиланган тартибда захира капиталини шакллантириш учун фойдаланиш мумкин, бунда 8710 «Ҳисобот давридаги тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар)» счёти дебетланади ва 8520 «Захира капитали» счёти кредитланади.

(386-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

Ҳисобот давридаги тақсимланмаган фойдани тақсимлашдан кейин қолган сумма 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» счётидан 8720 «Жамғарилган фойда (қопланмаган зарар)лар» счётига ўтказилади.

387. Тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар)ни ҳисобга олувчи счётларнинг (8700) бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ҳисобот даврида аниқланган якуний молиявий натижа тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар) счётига ўтказилди: фойда суммаси зарар суммаси	9910 8710	8710 9910
2.	Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси дивиденд тўлашга йўналтирилди	8710	6610
3.	Тақсимланмаган фойда захира капиталини шакллантиришга йўналтирилди	8710	8520
4.	Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси қолдиғи жамғарилган фойдага ўтказилиши, агарда: фойда бўлса; зарар бўлса;	8710 8720	8720 8710

6-§. Мақсадли тушумларни ҳисобга олувчи счётлар (8800)

388. Мақсадли молиялаштириш маблағларининг ҳолати ва ҳаракати, шунингдек аъзолик бадаллари ва мақсадли йўналиш бўйича тадбирларни амалга ошириш учун мўлжалланган бошқа қайтарилмайдиган маблағларнинг келиб тушиши ва сарфланиши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

8810 «Грантлар»;

8820 «Субсидиялар»;

8830 «Аъзолик бадаллари»;

8840 «Мақсадли фойдаланадиган солиқ имтиёзлари»;

8890 «Бошқа мақсадли тушумлар».

389. Ушбу мақсадли тушумларни суғурталовчининг хусусий капитали сифатида акс эттириш шартлари қуйидагилар ҳисобланади:

а) маблағларнинг мақсадли йўналиш бўйича ишлатилиши;

б) маблағларни жалб қилиш билан боғлиқ харажатларнинг йўқлиги;

в) белгиланган шартлар бажарилганда қайтариб берилмаслиги.

390. Грант деганда ижтимоий хусусиятга эга мақсадлар, иқтисодиётни ривожлантириш, илмий-техник ва инновацион дастурларни бажариш учун Ҳукумат, нодавлат, хорижий, ҳамда халқаро ташкилотлар ва жамғармалар томонидан кўрсатиладиган текин, гуманитар ёки моддий-техник маблағлар тушунилади. Грант маблағлари қатъий равишда белгиланган мақсадларга ишлатилади.

391. Ажратилган грант тўғрисида хабарнома олинганда ушбу грант суммаси 8810 «Грантлар» счётининг кредитида 4890 «Бошқа дебиторлар қарзлари» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Грант суммасидан молиялаштириладиган ва бюджетда кўзда тутилган пул маблағлари ёки мулкнинг қабул қилиниши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5110 — 5530), капитал қўйилма (0800), ўрнатиладиган ускуналар (0700), ТМЗ ва бошқа активларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида 4890 «Бошқа дебиторлар қарзлари» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Чет эл валютасида олинган грант суммаси хўжалик муомалалари амалга оширилган кундаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг курси бўйича миллий валютага ўтказилади.

392. 8820 «Субсидиялар» счёти ажратилган субсидиялар, яъни иқтисодиётни ривожлантириш мақсадида белгиланган шартлар учун суғурталовчиларга давлат томонидан пул ёки натура кўринишида кўрсатилган ёрдам суммаси ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун мўлжалланган. Давлат (ҳукумат) томонидан берилган ёрдам турли кўринишда (қўшимча бериш, субвенция ва бошқалар) бўлиши ва ҳар хил шартларга мувофиқ берилиши мумкин.

Давлат субсидияларининг ҳисоби Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 1998 йил 19 октябрда 52-сон билан тасдиқланган (10-сонли БҲМС) «Давлат субсидияларини ҳисобга олиш ва давлат ёрдамини очиш» Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандартига (1998 йил 3 декабрь, рўйхат рақами 562 — Меъёрий ҳужжатлар маълумотномаси, 1999 йил, 6-сон) мувофиқ амалга оширилади.

393. 8830 «Аъзолик бадаллари» счётида жамият аъзоларининг таъсис ҳужжатларида белгиланган аъзолик бадаллари акс эттирилади.

Аъзолик бадалларининг келиб тушиши 8830 «Аъзолик бадаллари» счётининг кредит томонида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

394. 8840 «Мақсадли фойдаланадиган солиқ имтиёзлари» счётида мақсадли вазифаларни бажариш учун солиқ тўлашдан озод қилинган суммалар акс эттирилади.

Солиқ тўлашдан озод қилинган суммалар бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебет томонида 8840 «Мақсадли фойдаланадиган солиқ имтиёзлари» счёти билан боғланган ҳисобга олинади.

Солиқ тўлашдан озод қилиш натижасида вужудга келган суммалар имтиёзли давр белгиланган ҳолатда ушбу давр тугагунгача, қолган ҳолатларда ҳар йили 8840 «Мақсадли фойдаланадиган солиқ имтиёзлари» счётининг дебетидан 8530 «Текинга олинган мулклар» счётининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.

395. 8890 «Бошқа мақсадли тушумлар» счётининг кредитида бошқа мақсадларга мўлжалланган тушумлар пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Мақсадли тушумларни ҳисобга олувчи счётлар (8800) бўйича аналитик ҳисоб мақсадли маблағларнинг йўналиши ва молиялаштириш манбалари бўйича алоҳида юритилади.

396. Мақсадли тушумларни ҳисобга олувчи счётлар (8800)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ажратилган грант ва субсидиялар ҳақида хабарнома олинди	4890	8810, 8820
2.	Грант ва субсидиялар бўйича маблағлар олинди	5110—5530	4890
3.	Тегишли тузилмаларнинг қарорига мувофиқ берилган грант ва субсидия суммаси суғурталовчи устав капитали ҳажмини кўпайтиришга йўналтирилди	8810, 8820	8310, 8320, 8330, 8420
4.	Тегишли тузилмаларнинг қарорига мувофиқ илгари берилган грант ва субсидия суммаси суғурталовчи захира капитали ҳажмини кўпайишига йўналтирилди	8810, 8820	8530
5.	Аъзолик бадаллари ва бошқа мақсадли тушумлар келиб тушди	5010—5530	8830
6.	Солиққа тортишдан озод қилиш натижасида вужудга келган бўш пул маблағлари ҳисобга олинди	6410	8840
7.	Солиққа тортишдан озод қилиш бўйича имтиёзли даврнинг тугаши натижасида вужудга келган бўш пул маблағлари ҳисобдан чиқарилди	8840	8530
8.	Бошқа мақсадли тушумлар келиб тушди	5010—5530	8890

7-§. Келгуси харажатлар ва тўловлар резервларини ҳисобга олувчи счётлар (8900)

397. Харажатлар ва тўловларни харажатларга бир маромда олиб бориш мақсадида ўрнатилган тартибда резерв қилинган суммаларнинг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 8910 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» счётида амалга оширилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Харажатларга қўшиладиган суммаларни резервлаш қонунчилик ҳужжатлари, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 5 февралдаги 54-сонли қарори билан тасдиқланган «Маҳсулот (ишлар, хизматлар)ни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатларининг таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисида»ги низоми билан тартибга солинади (ЎзР. ҲҚТ., 1999 й., 2-сон, 9-модда).

(397-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 16-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3313, 28.07.2021 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)

Резервларни ҳисоблаш муомалалари 8910 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» счётининг кредитида ва харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида акс эттирилади.

Резерв қилинган суммалар ҳисобидан амалга оширилган ҳақиқий харажатлар ва тўловлар суммаси захиралар миқдорини камайтириб 8910 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» счётининг дебетида харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади.

У ёки бу резервнинг ташкил қилиниши ва маблағларнинг фойдаланиши вақти-вақти билан (йилнинг охирида албатта) меъёр, ҳисоблар ва бошқаларга асосан текширилиб турилади, зарурият туғилганда тўғриланади (корректура).

8910 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир резерв турлари бўйича алоҳида юритилади.

398. Келгуси харажатлар ва тўловлар резервларини ҳисобга олувчи счётлар (8900)нинг бошқа счётлар билан боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Келгуси харажатлар ва тўловларнинг резервлари ташкил қилинди	Харажатларни ҳисобга олувчи счётлар	8910
2.	Суғурталовчининг ишлаб чиқариш цехлари ва хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан асосий воситаларни таъмирлаш учун ва бошқа бажарилган ишлар, хизматлар қиймати ҳисобга олинди	8910	2010, 2310, 2510, 2710
3.	Ҳисобланган келгуси харажатлар захираларининг фойдаланилмай қолган суммаси суғурталовчи даромадига қўшилди	8910	9390

V бўлим. Молиявий натижаларнинг шаклланиши ва ишлатилиши

I кичик бўлим. Даромадлар ва харажатлар

399. Ушбу кичик бўлимнинг счётлари ҳисобот давридаги суғурталовчи фаолияти молиявий натижаларининг шаклланиши ва ишлатилиши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Молиявий натижаларнинг шаклланиши ва ишлатилиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 5 февралдаги 54-сонли қарори билан тасдиқланган «Маҳсулот (ишлар, хизматлар)ни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатларининг таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисида»ги низом (ЎзР. ҲҚТ., 1999 й., 2-сон, 9-модда) ва Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандартлари билан тартибга солинади.

400. Ушбу кичик бўлимда қуйидаги счётларнинг ҳисоб тартиби ёритилади:

9000 — Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи счётлар;

9100 — Сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларнинг таннархини ҳисобга олувчи счётлар;

9200 — Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишини ҳисобга олувчи счётлар;

9300 — Асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи счётлар;

9400 — Давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар;

9500 — Молиявий фаолият даромадларини ҳисобга олувчи счётлар;

9600 — Молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётлар;

9700 — Фавқулоддаги фойда (зарар)ларни ҳисобга олувчи счётлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

9800 — Солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи счётлар;

(400-банднинг ўнинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

9900 — Якуний молиявий натижани ҳисобга олувчи счётлар.

Молиявий натижаларни шакллантириш учун алоҳида даромадларни ҳисобга олувчи счётлар ва алоҳида харажатларни ҳисобга олувчи счётлар ишлатилади. Маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларни сотишдаги қўшилган қиймат солиғи, акциз ва бошқа тўловлар олинадиган счётлар ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида ва бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётларнинг (6400) кредитида акс эттирилади.

1-§. Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9000)

401. Хизматларни сотишдан олинган даромадлар, шунингдек сотилган товарларнинг қайтиши, сотиш ва баҳолардан чегирмалар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар»;

9040 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланган суғурта мукофотлари»;

9050 «Харидорлар ва буютмачиларга берилган чегирмалар»;

9060 «Суғурта воситачиси хизматларини кўрсатишдан даромадлар»;

9070 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича зарарлар улушининг қопланиши бўйича даромадлар»;

9080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар бўйича даромадлар»;

9090 «Сюрвейер ва аджастер хизматларини кўрсатишдан даромадлар».

402. 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитида суғурталовчининг асосий фаолиятидан даромадлар олинадиган счётлар ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади, бироқ, олдинги ҳисобот даврларида олинган, аммо жорий ҳисобот даврига тегишли бўлган даромад суммалари 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Хизматларни сотишда 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётида сотишдан тушган соф тушум суммаси акс эттирилади.

Шунингдек 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётида қуйидагилар акс эттирилади:

суғурта шартномалари бўйича суғурта мукофотлари;

қайта суғурта қилишга қабул қилинган таваккалчиликлар бўйича олинган суғурта мукофотлари;

суғурта захиралари ўзгариши натижасини ҳисобга олувчи счётларнинг дебет томонидаги қолдиғи;

ва суғурта хизматларини кўрсатиш бўйича бошқа даромадлар.

Шунингдек, ушбу счётнинг қолдиғи қуйидаги суммаларга камайтирилади:

қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланган суғурта мукофотлари;

суғурта захиралари ўзгариши натижасини ҳисобга олувчи счётларнинг кредит томонидаги қолдиғи.

Ҳисобот даврининг охирида 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан ёпилади.

403. 9040 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланган суғурта мукофотлари» счётида қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича қайта суғурталовчига берилаётган суғурта мукофотлари акс эттирилади. Ушбу счёт 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётига контр-пассив счёт ҳисобланади ва унинг дебет томони обороти суғурта хизматларини кўрсатишдан олинган даромадларни камайтиради. Ушбу счётда дебети бўйича 6060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган счётлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича қайта суғурталовчига бериладиган ҳисобланган суғурта мукофотлари акс эттирилади. Ҳисобот даврининг охирида тўланган суғурта мукофотларининг суммалари 9040 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланган суғурта мукофотлари» счётнинг кредити бўйича 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади.

404. 9050 «Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар» счёти шартнома шартларига мувофиқ берилган сотув чегирмалари натижасида берилган нарх чегирмаларни ҳисобга олиш учун мўлжалланган. Ушбу счёт асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9000) гуруҳига контр-пассив счёт ҳисобланади ва унинг дебет айланмаси товарларни сотишдан, ва хизмат кўрсатишдан даромадларни камайтиради. 9050 «Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар» счётининг дебетида сотув ва нархлардан берилган чегирмаларнинг суммаси тегишли олинадиган счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

405. 9060 «Суғурта воситачиси хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётида суғурта воситачиси хизматларини кўрсатишдан олинган даромадлар акс эттирилади. Бошқа шахсларнинг қарздорлиги вужудга келганда 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар» счётининг дебети бўйича 9060 «Суғурта воситачиси хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда ёзув амалга оширилади. Ҳисобот даврининг охирида 9060 «Суғурта воситачиси хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9910 «Якуний молиявий натижа» счётининг кредитига ўтказилади.

406. 9070 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича зарарлар улушининг қопланиши бўйича даромадлар» счётида қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича зарарлар улушининг қопланиши бўйича даромадлар акс эттирилади. Қайта суғурталовчидан олинадиган ҳисобланган суғурта товони суммасига 4060 «Қайта суғурта қилишга берилган таваккалчиликлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебети бўйича 9070 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича зарарлар улушининг қопланиши бўйича даромадлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Ҳисобот даврининг охирида 9070 «Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича зарарлар улушининг қопланиши бўйича даромадлар» счётнинг кредит томонидаги қолдиғи дебети бўйича 9910 «Якуний молиявий натижа» счётининг кредитига ўтказилади.

407. 9080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар бўйича даромадлар» счётида қайта суғурта қилишга берилган шартномалар бўйича олинган комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар акс эттирилади. Ҳисобланган комиссион рағбатлантиришлар суммасига 4051 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар бўйича олинадиган счётлар» счётининг дебети бўйича 9080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар бўйича даромадлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Ҳисобот даври охирида 9080 «Қайта суғурта қилишга оид комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимлар бўйича даромадлар» счётнинг кредит томонидаги қолдиғи дебети бўйича 9910 «Якуний молиявий натижа» счётининг кредитига ўтказилади.

408. 9090 «Сюрвейер ва аджастер хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётида сюрвейерлик ва аджастерлик хизматларини кўрсатишдан олинган даромадлар акс эттирилади. Бошқа шахсларнинг қарздорлиги шаклланганда 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар» счётининг дебети бўйича 9090 «Сюрвейер ва аджастер хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Ҳисобот даври охирида 9090 «Сюрвейер ва аджастер хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредит томонидаги қолдиғи дебети бўйича 9910 «Якуний молиявий натижа» счётининг кредитига ўтказилади.

409. Асосий (операцион) фаолиятдан даромадларни ҳисобга олувчи счётлар (9000) бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир сотилган товар, кўрсатиладиган суғурта ва бошқа хизмат турлари бўйича алоҳида юритилади. Бундан ташқари, аналитик ҳисобни географик сегментлар (ҳудудлар) ва суғурталовчи томонидан бошқариш учун керакли бўлган бошқа сегментлар бўйича юритиш мумкин.

410. Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9000)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Жўнатилган товарлар ва кўрсатилган хизматлар (ҚҚС, акцизлардан ташқари) учун харидорларга тақдим этилган ҳисоб-китоб ҳужжатларидаги суммага	4010, 4020	9030
2.	Хизматларни нақд пулга сотиш	5010, 5020	9030
3.	Суғурталовчи ходимига хизматлар (жумладан, махсус кийимлар) сотилди	4790	9030
4.	Дивидендлар хизматлар билан тўланди	6610	9030
5.	Воситачилик операциялари бўйича комиссион мукофотлар суммаси	4010	9030
6.	Хизматлар шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига сотилди	4120	9030
7.	Кечиктирилган даромадлар суммаси улар тааллуқли бўлган ҳисобот даври келганда сотиш ҳажмига киритилди	6230	9030
8.	Қайта суғурта қилиш ва ретроцессияга берилган таваккалчиликлар бўйича тўланадиган суғурта мукофотларининг ҳисобланиши	9040	6060
9.	Қайта суғурта қилиш бўйича тўланган суғурта мукофотларининг ҳисобдан чиқарилиши	9030	9040
10.	Сотишдан ва нархдан чегирмалар бериш	9050	4010
11.	Ҳисобот даврининг охирида 9050 «Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар» счётини ёпилиши	9030	9050
12.	Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9030	9910
13.	Қайта суғурта қилиш бўйича олинган комиссион рағбатлантиришларни ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9080	9030
14.	Қайта суғурталовчидан олинадиган суғурта товонининг ҳисобланиши	4060	9070
15.	Қайта суғурталовчидан олинган товонларнинг якуний молиявий натижага ўтказилиши	9070	9910
16.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимларнинг ҳисобланиши	4051	9080
17.	Қайта суғурта қилиш бўйича комиссион рағбатлантиришлар, тантъемалар ва йиғимларни ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9080	9030

2-§. Сотилган товарлар ва хизматлар таннархини ҳисобга олувчи счётлар (9100)

411. Товарлар ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

9130 «Кўрсатилган хизматларнинг таннархи»;

9140 «Даврий ҳисобда ТМЗ сотиб олиш/харид қилиш»;

9150 «Даврий ҳисобда ТМЗ бўйича тузатишлар».

412. Хизмат кўрсатишда хизматларнинг таннархи 9130 «Кўрсатилган хизматларнинг таннархи» счётининг кредити бўйича суғурта бўйича хизматларни шакллантирувчи харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда, акс эттирилади.

413. 9130 «Кўрсатилган хизматларнинг таннархи» счётига, шунингдек, 2010 «Суғурта ишини юритиш харажатлари» счётининг суммалари ҳам ўтказилади.

414. Ҳисобот даврининг охирида 9130 «Кўрсатилган хизматларнинг таннархи» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан ёпилади.

415. Сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларнинг таннархини ҳисобга олувчи счётлар (9100)дан амалда фойдаланиш суғурталовчида қўлланиладиган товар-моддий захираларнинг ҳисоб усулига, яъни товар-моддий захираларнинг узлуксиз ёки даврий ҳисобига боғлиқ.

416. Товар-моддий захираларни узлуксиз ҳисобга олиш усули қўлланилганда ҳар бир маҳсулот ёки товарнинг таннархи унинг ишлаб чиқариш жараёнидаги ҳаракатига қараб харажатларни ҳисобга олувчи счётларда тўпланади.

417. Товар-моддий захираларни даврий ҳисобга олиш усулидан фойдаланилганда ҳар бир маҳсулот (товар)нинг таннархи ҳисобот даври давомида вақтинчалик 9140 «Даврий ҳисобда ТМЗ сотиб олиш/харид қилиш» счётида йиғилади, бироқ сотилган маҳсулотлар, товарларнинг ҳақиқий таннархини фақат ТМЗ инвентаризация қилингандан сўнг аниқлаш мумкин. 9150 «Даврий ҳисобда ТМЗ бўйича тузатишлар» счёти — ҳисобот даврининг охирида инвентаризация натижасида ТМЗни мавжудлигини акс эттириш учун фойдаланиладиган вақтинчалик счёт. Кўрсатилган счётнинг дебети бўйича ТМЗнинг камайиши, кредити бўйича ТМЗнинг ўсиши ТМЗни ҳисобга олувчи счётлар (1000) билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

9150 «Даврий ҳисобда ТМЗ бўйича тузатишлар» счётининг қолдиғи 9910 «Якуний молиявий натижа» счётига ўтказилиши орқали ёпилади.

418. Сотилган товар ва хизматларнинг таннархини ҳисобга олувчи счётлар (9100)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатувчи хўжалик цехларининг бажарган ишлари ва кўрсатган хизматларининг таннархи	9130	2010, 2310, 2710
2.	Товар-моддий захираларни сотиб олиш (ТМЗни даврий ҳисобга олиш усулида)	9140	6010
3.	Ҳисобот даврининг охирида инвентаризация натижалари бўйича ТМЗ счётлари бўйича қолдиқларга тузатишлар қилинди: асосий моддий захиралар:
	захираларнинг ўсиши	1010—1090	9150
	захираларнинг камайиши	9150	1010—1090
4.	Ҳисобот даврининг охирида 9140 «Даврий ҳисобда ТМЗ сотиб олиш / харид қилиш» счётининг ёпилиши	9910	9140
5.	Ҳисобот даври охирида 9150 «Даврий ҳисобда ТМЗ бўйича тузатишлар» счётининг ёпилиши	9910 (9150)	9150 (9910)
6.	Сотилган маҳсулот (иш, хизмат)ларнинг таннархини ҳисобга олувчи счётлар (9100)нинг ёпилиши	9910	9130

3-§. Асосий воситалар, бошқа активларнинг чиқиб кетишини ва суғурта захиралари ўзгаришининг натижасини ҳисобга олувчи счётлар (9200)

Олдинги таҳрирга қаранг.

419. Суғурталовчига тегишли асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетиши (тугатиш, сотиш, текинга бериш, улуш сифатида устав капиталига бериш, молиявий ижара шартномаси бўйича бериш, аниқланган камомад ёки йўқотиш) ва суғурта захиралари ўзгариши натижаси тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

(419-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши»;

9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши»;

9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси»;

9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси»;

9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси»;

9260 «Фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси»;

9270 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси»;

9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси»;

9290 «Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси».

420. 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг дебети бўйича чиқиб кетган асосий восита объектларининг бошланғич қиймати, шунингдек асосий воситаларнинг чиқиб кетиши билан боғлиқ бўлган харажатлар акс эттирилади.

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредитига асосий воситалар объектларини сотишдан олинган тушумлар ва ҳисобдан чиқариш натижасида сотиш ва фойдаланиш мумкин бўлган баҳода келиб тушган материалларнинг қиймати, шунингдек чиқиб кетган асосий воситалар объектлари бўйича чиқиб кетиш вақтида ҳисобланган эскириш суммалари олиб борилади.

Асосий воситаларни сотишдан тушумлар 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредитида олинадиган счётлар ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Жорий ҳисобот даврида 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счёти бўйича дебет қолдиқ (зарар) 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётига, ушбу счёт бўйича кредит қолдиқ (фойда) эса 9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда» счётига ҳисобдан чиқарилади. Асосий воситалар объектларини молиявий ижара шартномаси бўйича бериш натижасида 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётида юзага келадиган ва кечиктирилган даромадларга тегишли бўлган фойда суммаси 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» (жорий қисми) ёки 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» (узоқ муддатли қисми) счётига ҳисобдан чиқарилади.

(420-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Асосий воситалар объектларининг камомади ёки бузилиш ҳолларида қийматликлар камомади сифатида акс эттириладиган қолдиқ қиймати 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредити бўйича 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» счёти билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади. Аниқ айбдор аниқлангандан кейин камомад ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар суммаси 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» счётининг дебетига, аниқ айбдорлар аниқланмаган ҳолда эса 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётининг дебетига 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» счёти билан боғланган ҳолда олиб борилади.

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счёти бўйича аналитик ҳисоб чиқиб кетаётган асосий воситаларнинг инвентарь объектлари бўйича алоҳида юритилади.

421. 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счётининг дебетида чиқиб кетаётган қийматликларнинг баланс қиймати, шунингдек, шу билан боғлиқ амалга оширилган харажатлар (комиссион мукофотлар ва ҳоказолар) акс эттирилади.

9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредитига активларни сотишдан тушум, яъни сотилган мулк учун суғурталовчига тегишли бўлган сумма олиб борилади. Номоддий активлар объектларининг сотилиши ва турли чиқиб кетишида 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредитига шунингдек, ушбу объектлар бўйича чиқиб кетиш вақтигача ҳисобланган эскириш суммаси, номоддий активларнинг эскиришини ҳисобга олувчи тегишли счётлар (0500) билан боғланган ҳолда, ҳисобдан чиқарилади.

Ушбу счёт бўйича дебет қолдиқ (зарар) 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётига, кредит қолдиқ (фойда) эса 9320 «Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда» счётига ҳисобдан чиқарилади.

422. 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётида ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг ўзгариши ҳисобга олинади. Ҳисобот даврининг охирида ҳисобот даври бўйича ушбу счёт 8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши», 8010 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси» счётлари билан боғланади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ва ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши ҳисобланади.

Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8010 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 8010 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси» счётининг дебети 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчининг улуши миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8110 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебет томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади. 9230 «Ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

423. 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётида ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг ўзгариши ҳисобга олинади. Ҳисобот даврининг охирида ҳисобот даври бўйича ушбу счёт 8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши», 8020 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси» счётлари билан боғланади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан ишлаб топилмаган мукофотлар захираси ва ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши ҳисобланади.

Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8020 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 8020 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси» счётининг дебети 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчининг улуши миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8130 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебет томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади. 9240 «Содир бўлган, лекин хабар қилинмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

424. 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётида хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси ҳисобга олинади. Ушбу счёт 8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши», 8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси» счётлари билан боғланади. Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасининг шаклланишида, захира суммасига 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8030 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Хабар қилинган лекин, бартараф қилинмаган зарарлар захираси 8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ҳисобга олинади. Қайта суғурта қилдирувчи томонидан суғурта товонининг тўланиши ёки тўланмаслигидан қатъи назар, зарар бартараф қилингандан сўнг, қайта суғурта қилдирувчи ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши суммасига 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8120 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

(424-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебет томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади. 9250 «Хабар қилинган, лекин бартараф этилмаган зарарлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

425. 9260 «Фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётида фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига фалокатлар захираси миқдори ҳисобланади.

9260 «Фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебет томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади. 9260 «Фалокатлар захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

426. 9270 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси» счётида зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси акс эттирилади. Ҳисобот санасига зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси миқдори ҳисобланади.

9270 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебет томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади. 9270 «Зарарлиликнинг тебраниши захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

427. 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётида Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси ҳисобга олинади. Ҳисобот даврининг охирида ҳисобот даври бўйича ушбу счёт 8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши», 8090 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захира» счётлари билан боғланади. Ҳисобот санасига суғурталовчи томонидан ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси ва ушбу захирадаги қайта суғурталовчининг улуши ҳисобланади.

Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг дебети 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг камайиш суммасига 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8140 «Ҳаёт суғуртаси бўйича захирадаги қайта суғурталовчиларнинг улуши» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебет томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади. 9280 «Ҳаёт суғуртаси захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

428. 9290 «Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси» счётида активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгариши акс эттирилади. Ҳисобот санасига активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси миқдори ҳисобланади.

Активларнинг номувофиқлиги захирасининг миқдори ҳисобот даври бошидаги миқдорига нисбатан ошган тақдирда, ошган суммага 9290 «Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебети 8050 «Активларнинг номувофиқлиги захираси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади. Акс ҳолда, активларнинг номувофиқлиги захирасининг камайиш суммасига счётининг дебети 8050 «Активларнинг номувофиқлиги захираси» 9290 «Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредити билан боғланган ҳолда, ёзув амалга оширилади.

9290 «Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг дебет томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг дебетига ўтказилади. 9290 «Активларнинг номувофиқлиги захираси ўзгаришининг натижаси» счётининг кредит томонидаги қолдиғи 9030 «Суғурта хизматларини кўрсатишдан даромадлар» счётининг кредитига ўтказилади.

429. Асосий воситалар, бошқа активларнинг чиқиб кетишини ва суғурта захиралари ўзгаришининг натижасини ҳисобга олувчи счётлар (9200)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Тугатиш, сотиш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижара шартномаси бўйича бериш, камомад ёки йўқолишини аниқланиши натижасида чиқиб кетаётган асосий воситалар объектларининг бошланғич қийматини ҳисобдан чиқариш	9210	0110—0190
2.	Чиқиб кетаётган асосий воситалар бўйича эскириш	0210—0290	9210
3.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши билан боғлиқ ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг хизматлари ва харажатлари ҳисобдан чиқарилди	9210	2310
4.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши бўйича операцияларда иштирок этаётган ишчиларга меҳнат ҳақи ҳисобланди	9210	6710
5.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши бўйича операцияларда иштирок этаётган ишчиларга ҳисобланган меҳнат ҳақи суммасидан ижтимоий суғурта ажратмалари амалга оширилди	9210	6520
6.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишида кўрсатилган хизматлар учун бошқа корхоналарга бўлган қарз	9210	6990
7.	Асосий воситалар объектларини молиявий ижарага бериш натижасида ҳосил бўлган келгуси давр даромадлари ҳисобдан чиқарилди	9210	6230, 7230
8.	Мавжуд асосий воситалар объектлари молиявий ижарасининг тўлиқ муддати давомида олинадиган ижара тўловлари суммаси (ижарага берувчида)	0920	9210
9.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан қолган материалларнинг кирим қилиниши	1010—1090	9210
10.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан банкка келиб тушган тушум (нақдсиз ҳисоб-китоблар бўйича)	5110	9210
11.	Харидорларнинг уларга сотилган асосий воситалар учун қарзи	4010	9210
12.	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг уларга сотилган асосий воситалар учун қарзи	4120	9210
13.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши бўйича муомалаларнинг молиявий натижаларини аниқлаш:
	а) фойда	9210	9310
	б) зарар	9430	9210
14.	Чиқиб кетаётган номоддий активларни ҳисобдан чиқариш (сотиш, ҳисобдан чиқариш, текинга бериш ва ҳоказо)	9220	0410—0490
15.	Харидорларнинг уларга сотилган номоддий ва бошқа активлар учун қарзи	4010	9220
16.	Номоддий ва бошқа активлар шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига сотилди	4120	9220
17.	Сотилган материалларнинг таннархи ҳисобдан чиқарилди	9220	1010—1090
18.	Четга чиқарилган материаллар қийматидаги фарқлар ҳисобдан чиқарилди	9220	1610
19.	Ўстиришда ва боқувда бўлган ҳайвонларнинг четга чиқарилиши	9220	2710
20.	Қимматли қоғозларни сотиш	9220	0610, 5810
21.	Суғурталовчи томонидан чет эл валютасини сотиш кунидаги курси бўйича қайта ҳисоблаш орқали сотиш	5110, 5510—5530	9220
22.	Чет эл валютасини сотиш билан боғлиқ харажатлар	9220	5110—5530
23.	Бошқа активларни сотишдан тушум валюта ва ҳисоб-китоб счётларига келиб тушди	5110, 5210	9220
24.	Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича сотишда чет эл валютасини ҳисобдан чиқариш	9220	5210—5220
25.	Бошқа активларнинг чиқиб кетиши бўйича муомалаларнинг молиявий натижасини аниқлаш:
	а) фойда	9220	9320
	б) зарар	9430	9220
26.	Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасининг (РНП) ҳисобланиши:
	РНПнинг ошган суммаси, ёки	9230	8010
	РНПнинг камайиш суммаси	8010	9230
27.	Ишлаб топилмаган мукофотлар захирасидаги қайта суғурталовчининг улушининг ҳисобланиши:
	ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг ошган суммаси, ёки	8110	9230
	ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг камайган суммаси	9230	8110
28.	Содир бўлган лекин, хабар қилинмаган зарарлар захирасининг (РПНУ) ҳисобланиши:
	РПНУнинг ошган суммаси, ёки	9250	8020
	РПНУнинг камайиш суммаси	8020	9250
29.	Содир бўлган лекин, бартараф қилинмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчилар улушининг ҳисобланиши:
	ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг ошган суммаси, ёки	8130	9240
	ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг камайган суммаси	9240	8130
30.	Хабар қилинган, бартараф қилинмаган зарарлар захирасининг (РЗУ) шаклланиши	9250	8030
31.	Суғурта товонининг тўланиши билан мажбуриятнинг тугатилиши	8030	9250
32.	Зарарни бартараф қилиш харажатлари	8030	9250
33.	Суғурталовчи мажбуриятларининг тугатилиши: хабар қилинган зарарларни бартараф қилиш бўйича суғурталовчининг харажатлари суммасига оширилган хабар қилинган зарар	8030	9250
34.	Хабар қилинган лекин, бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчилар улуши	8120	9250
35.	Хабар қилинган лекин, бартараф этилмаган зарарлар захирасидаги қайта суғурталовчилар улушининг суғурта товонини тўлаш бўйича мажбуриятлари тугатилгандан кейин ҳисобдан чиқарилиши	9250	8120
36.	Фалокатлар захирасининг (РК) ҳисобланиши:
	РКнинг ошган суммаси, ёки	9260	8060
	РКнинг камайиш суммаси	8060	9260
37.	Зарарлиликнинг тебраниши захирасининг (РКУ) ҳисобланиши:
	РКУнинг ошган суммаси, ёки	9270	8070
	РКУнинг камайиш суммаси	8070	9270
38.	Ҳаёт суғуртаси бўйича захирани (РЖ) ҳисоблаш:
	РЖнинг ошган суммаси, ёки	9280	8090
	РЖнинг камайиш суммаси	8090	9280
39.	Ҳаёт суғуртаси захирасидаги қайта суғурталовчилар улушининг ҳисобланиши:
	ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг ошган суммаси, ёки	8140	9280
	ушбу захирадаги қайта суғурталовчилар улушининг камайган суммаси	9280	8140
40.	Активларнинг номувофиқлиги захирасининг (РНСА) ҳисобланиши:
	РНСАнинг ошган суммаси, ёки	9290	8050
	РНСАнинг камайиш суммаси	8050	9290
41.	Суғурта захиралари ўзгариши натижасини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши:
	дебет томонидаги қолдиқ	9030	9230, 9240, 9250, 9260, 9270, 9280, 9290
	кредит томонидаги қолдиқ	9230, 9240, 9250, 9260, 9270, 9280, 9290	9030

(429-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

4-§. Асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9300)

430. Асосий фаолиятнинг бошқа даромадлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда»;

9320 «Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда»;

9330 «Ундирилган жарима, пеня ва устамалар»;

9340 «Ўтган йиллар фойдалари»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

9350 «Оператив ижарадан даромадлар»;

(430-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

9360 «Кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар»;

9370 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар даромадлари»;

9380 «Текин қайтарилмайдиган молиявий ёрдам»;

9390 «Бошқа операцион даромадлар».

431. Ҳисобот даврининг охирида асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда суммаси 9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда» счётининг кредитида 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

432. Ҳисобот даврининг охирида бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда суммаси 9320 «Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда» счётининг кредитида 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

433. Хўжалик шартномаларининг шартларини бузганликлари учун қарздорлардан ундирилган жарималар, пеня, устамалар ва бошқа жарима турлари, шунингдек етказилган зарарларни қоплаш бўйича даромадлар 9330 «Ундирилган жарима, пеня ва устамалар» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар ёки олинадиган счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

434. Ҳисобот даврида аниқланган ўтган йиллар фойдалари 9340 «Ўтган йиллар фойдалари» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар ёки тегишли олинадиган счётларнинг дебети билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

435. Мулкни оператив ижарага беришдан даромадлар 9350 «Оператив ижарадан даромадлар» счётининг кредитида 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

(435-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

436. Даъво муддати ўтиб кетган кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар 9360 «Кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар» счётининг кредитида кредитор ва депонент қарзларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

437. 9370 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар даромадлари» счётида шу суғурталовчининг асосий фаолияти бўйича маҳсулот ишлаб чиқариш, ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган даромадлар ҳисобга олинади. Буларга суғурталовчи балансида бўлган соғлиқни сақлаш объектлари, болалар боғчалари, уй-жой-коммунал хўжалиги, маданият ва спорт объектларидан олинган даромадлар киради.

438. Пул маблағлари ва пул эквивалентлари кўринишида текинга олинган даромадлар 9380 «Текин қайтарилмайдиган молиявий ёрдам» счётининг кредитида пул маблағлари ва пул эквивалентларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

439. Бошқа операцион фаолиятдан олинган даромадлар 9390 «Бошқа операцион даромадлар» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар ёки олинадиган счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

440. Асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9300)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда	9210	9310
2.	Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда	9220	9320
3.	Шартнома мажбуриятларига риоя этмаганлиги учун бошқа корхоналарга тақдим этилган жарима, пеня ва устамалар суммаси	4860	9330
4.	Ҳисобот даврида аниқланган ўтган йиллар фойдалари	4010	9340
5.	Оператив ижара шартномаси бўйича ижара тўловлари суммаси	4820	9350
6.	Даъво муддати ўтиши билан кредиторлик қарзларини ҳисобдан чиқариш	6010	9360
7.	Кредитор қарзлар ва ҳоказоларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар	6910—6990	9360
8.	Камомадлар бўйича баҳолардаги фарқлар моддий жавобгар шахс ҳисобига олиб борилди	4730	9370
9.	Текинга олинган пул маблағлари	5110—5530	9380
10.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжаликлардаги, умумишлабчиқариш омборларидаги материаллар, тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг ортиқчалари кирим қилинди	2010, 2310, 2510, 2710	9390
11.	Илгари ҳисобдан чиқарилган дебиторлик қарзларидан олинган даромадлар	Олинадиган счётлар	9390
12.	Мулк суғуртаси бўйича суғурта ташкилотларидан келиб тушган суғурта тўловлари	4510	9390
13.	Шубҳали қарзлар бўйича сарфланмаган захира суммасининг ушбу захира ташкил қилинган йилдан кейинги йилнинг фойдасига қўшилиши	4910	9390
14.	Тугалланмаган қурилишдаги ортиқчалар	0810—0890	9390
15.	Харидорлар ва буюртмачилардан олинган талаб қилинмаган бўнак суммаларининг ҳисобдан чиқарилиши	6310—6390	9390
16.	Ҳисобот даврининг охирида асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9310—9390	9910

(440-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

5-§. Давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (9400)

441. Ишлаб чиқариш жараёни билан бевосита боғлиқ бўлмаган сотиш харажатлари, бошқарув харажатлари, бошқа операцион харажатлар, шунингдек келгусида солиқ солинадиган базадан чегириладиган ҳисобот даври харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

9410 «Сотиш харажатлари»;

9420 «Маъмурий харажатлар»;

9430 «Бошқа операцион харажатлар»;

9431 «Тўғридан-тўғри суғурта бўйича ўтган даврларда содир бўлган, ўтган даврда хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари»;

9432 «Тўғридан-тўғри суғурта бўйича ўтган даврларда содир бўлган, лекин ҳисобот даврида хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари».

9440 «Келгусида солиқ солинадиган базадан чегириладиган ҳисобот даври харажатлари».

442. Давр харажатларининг таркиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 5 февралдаги 54-сонли қарори билан тасдиқланган «Маҳсулот (ишлар, хизмат)ларни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатларининг таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисида»ги низом билан тартибга солинади (ЎзР. ҲҚТ., 1999 й., 2-сон, 9-модда).

443. 9410 «Сотиш харажатлари» счётида маҳсулотни сотиш бўйича харажатлар, яъни маҳсулотни истеъмолчига етказиб бериш билан боғлиқ, транспорт воситаларига ортиш, маркетинг билан шуғулланувчи ходимлар ва бўлимларнинг харажатлари ва бошқалар акс эттирилади. Ҳисобот даврининг охирида 9410 «Сотиш харажатлари» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади.

444. 9420 «Маъмурий харажатлар» счётида суғурталовчини бошқариш бўйича харажатлар, бошқарув ходимларининг меҳнат ҳақи харажатлари, умумбошқарув аҳамиятига молик асосий воситаларни таъмирлаш харажатлари, умумхўжалик аҳамиятидаги биноларнинг ижара тўловлари ва бошқа харажатлар ҳисобга олинади. Ҳисобот даврининг охирида 9420 «Маъмурий харажатлар» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади.

445. 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётида кадрлар тайёрлаш ва қайта тайёрлаш харажатлари, ахборот, аудиторлик ва маслаҳат хизматлари учун тўлов харажатлари, иш ҳақи ҳисоблашда ҳисобга олинмайдиган компенсациялаш ва рағбатлантириш аҳамиятига молик тўловлар, банк ва депозитария хизматларининг тўловлари, зарарлар, жарималар, пенялар ва бошқа операцион фаолият жараёнида вужудга келадиган, ишлаб чиқариш жараёни, молиявий фаолият ва фавқулодда харажатлар моддаларининг белгилари бўлмаган бошқа харажатлар акс эттирилади. Ҳисобот даврининг охирида 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

447. 9432 «Тўғридан-тўғри суғурта бўйича ўтган даврларда содир бўлган, лекин ҳисобот даврида хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари» счётида тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича ўтган даврларда содир бўлган, лекин ҳисобот даврида хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича ҳисобланган суғурта товонлари ҳисобга олинади. Суғурта товонини ҳисоблашда 9432 «Тўғридан-тўғри суғурта бўйича ўтган даврларда содир бўлган, лекин ҳисобот даврида хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари» счёти дебетланган ҳолда 6030 «Суғурта қилдирувчиларга тўланадиган счётлар» счёти билан боғланади. Ҳисобот даврининг 9432 «Тўғридан-тўғри суғурта бўйича ўтган даврларда содир бўлган, лекин ҳисобот даврида хабар қилинган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонлари» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади.

(446 ва 447-бандлар Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

448. 9440 «Келгусида солиқ солинадиган базадан чиқариладиган ҳисобот даври харажатлари» счётида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 5 февралдаги 54-сонли қарори билан тасдиқланган (ЎзР. ҲҚТ., 1999 й,. 2-сон, 9-модда) «Маҳсулот (ишлар, хизмат)ларни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатларининг таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисида»ги Низомнинг 2.4 бўлимида келтирилган келгусида солиқ солинадиган базадан чиқариладиган ҳисобот даври харажатлари акс эттирилади. Ҳисобот даврининг охирида 9440 «Келгусида солиқ солинадиган базадан чиқариладиган ҳисобот даври харажатлари» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади. Ушбу счётда ҳисобот даври давомида йиғилган харажатлар тўғрисидаги ахборот балансдан ташқари 012 «Келгуси даврларда солиқ солинадиган базадан чиқариладиган харажатлар» счётининг дебетига ёзилади.

449. Давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (9400)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Маҳсулотларни жўнатиш бўйича транспорт харажатлари	9410	6990
2.	Четдан реклама ва маркетинг хизматлари	9410	6010
3.	Савдо жараёнида ишлатилаётган асосий воситаларнинг эскириши	9410	0210—0299
4.	Савдо жараёнида ишлатилаётган номоддий активларнинг эскириши	9410	0510—0590
5.	Бошқарув ходимларининг меҳнат ҳақи харажатлари	9420	6710
6.	Бошқарув аҳамиятига молик асосий воситаларнинг эскириши	9420	0210—0299
7.	Бошқарув биносининг ижара тўлови	9420	6910
8.	Бошқарув эҳтиёжлари учун материаллар сарфланди	9420	1010—1090
9.	Транспорт корхоналарининг хизмати	9420	6010
10.	Хизмат сафарлари ва вакиллик харажатлари	9420	4220, 4230
11.	Юридик шахснинг юқори ташкилоти ва бирлашмаларини сақлашга ажратмалар	9420	6120
12.	Банк ва аудиторлик хизматлари учун тўловлар	9430	6990
13.	Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишидан зарарлар	9430	9210, 9220
14.	Айбдор шахсни аниқлаш имкони бўлмаган ҳолдаги камомадлар ва йўқотишлар	9430	5910
15.	Шубҳали қарзлар бўйича захира ҳисобланди	9430	4910
16.	Солиқ идоралари қарорига кўра жарима ҳисобланди	9430	6410
17.	Суғурталовчи балансида бўлган олий ўқув юртларини сақлаш учун ажратмалар	9430	6110
18.	Суғурталовчи ходимлари учун дам олиш уйлари ва санаторийларга йўлланмалар тўланди	9430	5110—5530
19.	Бекор қилинган буюртмалар бўйича харажатлар ҳисобдан чиқарилди	9430	2010
20.	Ўтган йиллар муомалаларидан кўрилган зарарлар	9430	Олинадиган счётлар
21.	Хўжалик шартномаларини бузганлик учун жарималар	9430	6960
22.	Маҳаллий транспортдан фойдаланиш учун йўл ҳужжатлари тўланди	9430	5110—5530
23.	ТМЗнинг сотилиши бўйича баҳонинг камайиш натижалари ҳисобдан чиқарилди	9430	3190
24.	Тўғридан-тўғри суғурта шартномалари бўйича ўтган даврларда содир бўлган суғурта ҳодисалари бўйича суғурта товонларининг ҳисобланиши	9431—9432	6030
25.	Нотўғри тўланган суғурта товонларини қайтариш тўғрисида даъво билдириш	4890	9431—9432
26.	Тегишли суғурта товонларини молиявий натижаларга ўтказиш	9910	9431—9432
27.	Қуйидаги ишларда фойдаланилган асосий воситаларнинг эскириши ва номоддий активларнинг амортизацияси:
	а) янги турдаги маҳсулот ишлаб чиқариш учун мўлжалланган ишга тушириш ишларида;	9440	0210—0299, 0510—0590
	б) оммавий ёки серияли ишлаб чиқаришга мўлжалланмаган янги технологик жараёнларни ўзлаштиришга хизмат кўрсатишда;	9440	0210—0299, 0510—0590
	в) қазиб олиш тармоқларида тайёргарлик ишларида.
28.	Ҳисобот даври охирида давр харажатларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9910	9410—9440

6-§. Молиявий фаолият даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9500)

450. Молиявий фаолият даромадлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

9510 «Роялти кўринишидаги даромадлар»;

9520 «Дивидендлар кўринишидаги даромадлар»;

9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар»;

9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

9550 «Молиявий ижарадан даромадлар»;

(450-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

9560 «Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар»;

9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари».

451. Роялти кўринишида олинган даромадлар 9510 «Роялти кўринишидаги даромадлар» счётининг кредитида 4850 «Олинадиган роялти» ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

452. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ва ундан ташқарида бошқа корхоналар фаолиятида улуш билан иштирок этишдан олинган даромадлар, суғурталовчига тегишли бўлган акциялар бўйича дивидендлар ва облигация ва бошқа қимматли қоғозлардан даромадлар 9520 «Дивидендлар кўринишидаги даромадлар» счётининг кредитида 4840 «Олинадиган дивидендлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

453. Узоқ муддатли ва жорий инвестициялар бўйича фоизлар кўринишидаги даромадлар 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» счётининг кредитида 4830 «Олинадиган фоизлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

454. 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» счётида баланснинг валюта моддалари бўйича ижобий курс фарқларидан олинган даромадлар акс эттирилади. Чет эл валютасидаги операциялар бўйича ижобий курс фарқи, шу жумладан бухгалтерия балансини тузиш санасига қарзларни қайта баҳолаш фарқлари 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» счётининг кредити бўйича пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар, олинадиган счётлар ва мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар ва бошқалар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

455. Мулкни молиявий ижарага беришдан олинган даромадлар 9550 «Молиявий ижарадан даромадлар» счётининг кредитида 4830 «Олинадиган фоизлар», 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар», пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар ва бошқа тегишли счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

(455-банд Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

456. Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар 9560 «Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар» счётининг кредитида узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар ва қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

457. 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» счётида молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари акс эттирилади.

458. Молиявий фаолият даромадларини ҳисобга олувчи счётлар (9500)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Роялти бўйича олинадиган суммалар	4850	9510
2.	Бошқа корхоналарда улушли қатнашишдан олинган даромадлар, суғурталовчига тегишли бўлган акция ва бошқа қимматли қоғозлар бўйича дивидендлар	4840	9520
3.	Қарз мажбуриятлари бўйича фоизлар	4830	9530
4.	Баланснинг валюта моддаларини қайта баҳолашдан ижобий курс фарқлари	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар, олинадиган счётлар, мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар ва бошқалар	9540
5.	Молиявий ижара шартномаси бўйича ҳисобланган фоизлар суммаси	4830	9550
6.	Қимматли қоғозларни қайта баҳолаш (қийматининг оширилиши)	0610, 5810	9560
7.	Ҳисобот даври охирида молиявий фаолият даромадларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9510—9590	9910

(458-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

7-§. Молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (9600)

459. Молиявий фаолият бўйича харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар»;

9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар»;

9630 «Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш бўйича харажатлар»;

9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар».

Олдинги таҳрирга қаранг.

460. Банклар, мол етказиб берувчиларнинг кредитлари ва қарзлар, молиявий ижара бўйича фоизлар ва бошқа фоиз тўлови харажатлари 9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар» счётининг дебетида 6920 «Ҳисобланган фоизлар» ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

(460-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

Бундан ташқари, депонентланган қайта суғурта мукофотига ҳисобланган суғурталовчининг даромадлари ҳисоби ҳам, 9430 «Бошқа операцион харажатлар» счётининг дебети 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётининг кредити билан боғланган ҳолда амалга оширилади. Қайта суғурта қилиш шартномасига мувофиқ ҳисобланган даромадларнинг тўланиши 6920 «Ҳисобланган фоизлар» счётининг дебети пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредити билан боғланган ҳолдаги проводка билан расмийлаштирилади.

461. 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счётида салбий курс фарқи ва баланснинг валюта моддаларига доир операциялар бўйича зарарлар акс эттирилади. Чет эл валютаси операциялари бўйича салбий курс фарқлари, шу жумладан бухгалтерия балансини тузиш санасига қарзларни қайта баҳолашдан фарқ 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счётининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар, олинадиган счётлар ва мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар ва бошқалар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

462. Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш билан боғлиқ харажатлар 9630 «Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш бўйича харажатлари» счётининг дебетида мажбуриятлар ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

463. 9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар» счётида молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар акс эттирилади.

464. Молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётлар (9600)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Кредитлар ва қарзлар бўйича фоизлар ҳисобланди	9610	6920
2.	Асосий воситаларнинг молиявий ижара шартномаси бўйича фоизлар ҳисобланди	9610	6920
3.	Баланснинг валюта моддаларини қайта баҳолашдан салбий курс фарқлари	Пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар, олинадиган счётлар, мажбуриятларни ҳисобга олувчи счётлар ва бошқалар	3290
4.	Қимматли қоғозларга қўйилган маблағларни қайта баҳолаш (қийматининг камайтирилиши) натижасида кўрилган зарарлар ва ҳ. к.	9690	0610—0690, 5810—5890
5.	Ҳисобот даври охирида молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9910	9610—9690

(464-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сонли (рўйхат рақами 1813-2, 10.10.2017 й.) буйруғи таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1813-2/0088-сон)

8-§. Фавқулодда фойда (зарар)ларни ҳисобга олувчи счётлар (9700)

465. Суғурталовчининг одатий хўжалик фаолиятидан кескин фарқ қиладиган фавқулоддаги ҳодисалар (тасодиф, кутилмаган ва одатий бўлмаган зарар ва йўқотишлар) натижасида вужудга келадиган фойда ва зарарлар ҳисоби қуйидаги счётларда юритилади:

9710 «Фавқулоддаги фойдалар»;

9720 «Фавқулоддаги зарарлар».

466. Фавқулодда ҳодисалардан фойда 9710 «Фавқулоддаги фойдалар» счётининг кредитида ТМЗни ҳисобга олувчи счётлар, олинадиган счётлар ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

467. Фавқулодда ҳодисалардан зарар 9720 «Фавқулоддаги зарарлар» счётининг дебетида узоқ муддатли ва жорий активларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Ҳисобот даврининг охирида 9710 «Фавқулоддаги фойдалар», 9720 «Фавқулоддаги зарарлар» счётлари 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади.

9710 «Фавқулоддаги фойдалар», 9720 «Фавқулоддаги зарарлар» счётлари бўйича аналитик ҳисоб фавқулоддаги фойда ва зарарларнинг номлари бўйича юритилади.

468. Фавқулоддаги фойда (зарар)ларни ҳисобга олувчи счётлар (9700)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Фавқулодда ҳодиса (табиий офат) натижасида ускуналар, материаллар, товарлар кирим қилинди	0710—0720, 1010—1090	9710
2.	Табиий офатдан кейин ўтказилган инвентаризация натижасида аниқланган ускуналарнинг камомади	9720	0710—0720
3.	Табиий офат туфайли йўқотилган турли хил моддий қийматликлар ҳисобдан чиқарилди	9720	1010—1090, 2710
4.	Табиий офат туфайли тугалланмаган ишлаб чиқаришдаги йўқотишлар	9720	2010, 2310
5.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг табиий офатдан кўрган зарари ҳисобдан чиқарилди	9720	2710
6.	9710 «Фавқулоддаги фойдалар» счётининг ёпилиши	9710	9910
7.	9720 «Фавқулоддаги зарарлар» счётининг ёпилиши	9910	9720

Олдинги таҳрирга қаранг.

9-§. Солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи счётлар (9800)

469. Қонунчиликда белгиланган фойда солиғи бўйича йил давомида ҳисобланган бўнак тўловлари ва қайта ҳисоблаш бўйича ҳақиқатда фойдадан тўловларни ҳисобга олиш учун қуйидаги счётлар мўлжалланган:

9810 «Фойда солиғи бўйича харажатлар»;

9820 «Фойдадан ҳисобланган бошқа солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича харажатлар».

470. Йил давомида бюджетга солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича ҳисобланган тўловлар 9810 «Фойда солиғи бўйича харажатлар», 9820 «Фойдадан ҳисобланадиган бошқа солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича харажатлар» счётининг дебетида бюджетга тўловлар бўйича қарзларни (турлари бўйича) ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Ҳисобот даври тугаши билан йиллик молиявий ҳисобот тузилганда 9810 «Фойда солиғи бўйича харажатлар», 9820 «Фойдадан ҳисобланган бошқа солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича харажатлар» счёти 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади.

Солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи счётлар бўйича аналитик ҳисоб солиқлар, йиғимлар, ажратмалар ва тўловларнинг турлари бўйича юритилади.

471. Солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи счётлар (9800)нинг боғланиши

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Фойдадан бюджетга тўловлар бўйича йил давомида ҳисобланган суммалар	9810, 9820	6410
2.	Ҳисобот даврининг охирида солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9910	9810, 9820

10-§. Якуний молиявий натижани ҳисобга олувчи счётлар (9900)

Олдинги таҳрирга қаранг.

472. 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти ҳисобот йилида суғурталовчи фаолияти якуний молиявий натижасининг шаклланиши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган. Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар) асосий фаолиятдан, молиявий фаолиятдан ва фавқулодда даромадлардан ушбу фаолият турлари бўйича харажатлар суммасига камайтирилишидан юзага келади. 9910 «Якуний молиявий натижа» счётининг дебетида суғурталовчининг харажат (зарар)лар, кредитида эса(фойда)лар акс эттирилади. Ҳисобот давридаги дебет ва кредит айланмаси таққосланиши ҳисобот даврининг соф фойдаси (зарари)ни кўрсатади.

Ҳар бир ҳисобот даври охирида 9910 «Якуний молиявий натижа» счётининг дебети ва кредити бўйича айланмалар йиғилади ва ҳисобот даврининг якуний молиявий натижасини ифодаловчи ушбу счёт бўйича умумий қолдиқ ҳисоблаб чиқарилади.

Ҳисобот даврининг тугаши билан йиллик молиявий ҳисобот тузишда 9910 «Якуний молиявий натижа» счёти 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» счёти билан боғланган ҳолда ёпилади.

(472-банд Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 19 мартдаги 36-сонли (рўйхат рақами 1813-1, 23.04.2009 й.) буйруғи таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 17-сон, 219-модда)

473. Якуний молиявий натижани ҳисобга олувчи счётлар (9900)нинг боғланиши

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Счётларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9030, 9060, 9070, 9080, 9090	9910
2.	Сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)лар таннархини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9910	9130—9150
3.	Асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9310—9390	9910
4.	Давр харажатларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9910	9410—9440
5.	Молиявий фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9510—9590	9910
6.	Молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9910	9610—9690
7.	9710 «Фавқулоддаги фойдалар» счётининг ёпилиши	9710	9910
8.	9720 «Фавқулоддаги зарарлар» счётининг ёпилиши	9910	9720
9.	Солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи счётларнинг ёпилиши	9910	9810, 9820
10.	Ҳисобот йилининг соф фойдаси	9910	8710
11.	Ҳисобот йилининг соф зарари	8710	9910