Mazkur Tartib Oʻzbekiston Respublikasining Bojxona kodeksiga muvofiq ishlab chiqilib, tovarlarni, transport vositalarini, yoʻlovchilarni, ularning qoʻl yuklarini, bagajini, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida alohida olib oʻtilayotgan valyuta va xalqaro pochta joʻnatmalarini bojxona rasmiylashtiruvi joylarida bojxona nazorati zonasini tashkil etish va uni faoliyati tartibini belgilaydi.

bojxona nazorati zonasi — bojxona nazoratini oʻtkazish maqsadida shaxslar, tovarlar va transport vositalarining harakatlanishi uchun alohida rejimda saqlanishi zarur boʻlgan, bojxona organi tomonidan tashkil qilinadigan, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududining maxsus ajratib va belgilab qoʻyilgan qismi;

bojxona nazorati zonasida ishlab chiqarish va boshqa tijorat faoliyati — bojxona organining funksiyalarini bajarishga toʻsqinlik qilmaydigan, bojxona organining ruxsati hamda nazorati ostida bojxona nazorati zonasida amalga oshiriladigan davlat organlari va xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyati;

bojxona nazorati zonasi rejimi — bojxona nazorati zonasining chegarasi orqali va uning hududida bojxona organi tomonidan belgilanadigan shaxslar, tovarlar va transport vositalarining harakatlanishi, shuningdek, ishlab chiqarish va boshqa tijorat faoliyatini amalga oshirish tartibi;

oʻtkazish punkti — xalqaro aloqalar uchun ochiq boʻlgan bojxona chegarasida joylashgan temir yoʻl va avtomobil oʻtish joylari, dengiz va daryo portlari, aeroportlar va aerodromlar hududi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali shaxslar, tovarlar, transport vositalarining bojxona va boshqa nazorat turlari amalga oshiriladigan hamda oʻtkaziladigan maxsus jihozlangan boshqa joy.

Bojxona nazorati zonalari Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi boʻylab, bojxona rasmiylashtiruvi amalga oshiriladigan joylarda, bojxona organlari faoliyati zonasida va bojxona organlari belgilagan boshqa joylarda tashkil etiladi.

Bojxona nazorati zonasi muayyan joylardan tashqarida bojxona rasmiylashtiruvi va nazorat qilish davri uchun belgilanishi mumkin. Mazkur holatlardagi cheklovlarni ushbu jarayonlarni amalga oshirish uchun tayinlangan bojxona organining mansabdor shaxsi tomonidan aniqlanadi.

Bojxona nazorati zonalari mazkur tashkil etilayotgan bojxona nazorati zonasi joylashgan hududdagi Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy boshqarmasi (ixtisoslashtirilgan bojxona kompleksi) rahbari yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxsning buyrugʻiga asosan tashkil etiladi.

Buyruqda quyidagilar koʻrsatilishi lozim:

tashkil etishning asosi va maqsadi;

joyi;

bojxona nazorati zonasining chegarasi hamda uni shaxslar, tovarlar va transport vositalari tomonidan kesib oʻtish joylari;

bojxona nazorati zonasi chegarasini belgilash uchun foydalaniladigan vositalar;

bojxona nazorati zonasi tashkil etiladigan vaqt (vaqtincha bojxona nazorati zonasi tashkil etilganda).

Buyruq ilovasida bojxona nazorati zonasining chegarasi va hududlarining chizma yoki xaritalar koʻrinishidagi grafik tasviri boʻlishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 20-noyabrdagi “Bojxona ombori, erkin ombor va boj olinmaydigan savdo doʻkoni faoliyatini litsenziyalash toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida” 523-son qaroriga muvofiq bojxona ombori, erkin ombor va boj olinmaydigan savdo doʻkoni faoliyati uchun litsenziya mavjud boʻlganda, bojxona nazorati zonasini tashkil etish boʻyicha buyruq talab etilmaydi.

Bunda bojxona ombori, erkin ombor va boj olinmaydigan savdo doʻkoni bir vaqtning oʻzida bojxona rasmiylashtiruvi va bojxona nazorati joyi hisoblanadi.

Bojxona nazorati zonalarining doiralari fizik-geografik va mahalliy sharoitlarni, tashqi iqtisodiy va xoʻjalik faoliyatining xususiyati hamda jadalligini, shuningdek unda belgilangan rejimni saqlab turishga bevosita taʼsir koʻrsatadigan boshqa omillarni hisobga olgan holda belgilanadi. Bojxona nazorati zonalari tegishli belgilar bilan qoʻyiladi. Bojxona nazorati zonasining maydoni barcha majburiy bojxona tartib-taomillari toʻliq hajmda bajarilishi uchun yetarli boʻlishi kerak.

Bojxona nazorati zonalari doiralarida bojxona organlari tomonidan jismoniy shaxslarning, tovarlarning va transport vositalarining harakatlanish yoʻnalishlari belgilanadi. Zarur boʻlgan hollarda, yoʻnalishlar chegara qoʻshinlarining boʻlinmalari va hududida Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organlari oʻz vazifalarini bajarayotgan tashkilot maʼmuriyati bilan kelishiladi. Yoʻnalishlar oʻzbek, rus va ingliz tillaridagi bir xil koʻrinishdagi koʻrsatkichlar bilan belgilanadi.

Bojxona nazorati zonasining chegarasini kesib oʻtayotgan va uning hududida harakatlanayotgan shaxslar va transport vositalari:

bojxona organlari tomonidan belgilangan joylarda toʻxtashi va faqat ularning ruxsatlari bilan harakatni davom ettirishi;

tovarlarni va transport vositalarini faqat belgilangan yoʻnalishlar boʻyicha olib oʻtishi, bojxona organi mansabdor shaxslarining ruxsatisiz ushbu yoʻnalishlardan chetga chiqishga yoʻl qoʻymasligi;

bojxona organi mansabdor shaxslarining talablariga koʻra tovarlarni va transport vositalarini, shuningdek bojxona nazorati uchun zarur hujjatlar va maʼlumotlarni taqdim etishi;

Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan belgilangan boshqa talablarni bajarishi shart.

Bojxona organining ruxsatisiz shaxslar, tovarlar va transport vositalarining bojxona organlari belgilab bergan yoʻnalishlardan tashqari harakatlanishi, bojxona nazorati zonasi rejimini buzish hisoblanadi.

Bojxona nazorati zonasi rejimini buzganlik uchun aybdor shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 227-moddasiga muvofiq javobgar boʻladilar.

Bojxona organlarining mansabdor shaxslari vakolatli shaxsdan yoki tashuvchidan tovarlarni va transport vositalarini bojxona chegarasidan va bojxona nazorati zonasi doirasidan bojxona nazorati zonasi rejimiga muvofiq olib oʻtishni talab qilish huquqiga ega. Bojxona organi mansabdor shaxslarining vakolatlari doirasidagi farmoyishlari tovarlarni va transport vositalarini bojxona nazorati zonasining chegarasi orqali va uning doirasida olib oʻtayotgan barcha shaxslar uchun majburiydir.

Bojxona nazorati zonasi rejimiga rioya etilishini nazorat qilish bojxona organi tomonidan amalga oshiriladi.

Bojxona rasmiylashtiruvi joylarida bojxona nazorati zonasini va bojxona organlari joylashuvi hamda ularning rejimini belgilash bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar, bojxona organlari hisobidan amalga oshiriladi.

Bojxona nazorati zonasini tashkil etish haqidagi buyruq quyidagi hollarda bekor qilinadi:

bojxona organining joylashuvi oʻzgarganda;

oʻtkazish punkti yopilganda;

bojxona nazorati ostida saqlanayotgan tovar va transport vositalarining saqlash joyi oʻzgarganda.

Bojxona nazorati zonasini tashkil etish toʻgʻrisidagi buyruqning bekor qilinishi uning tugatilishiga olib keladi.

Bojxona nazorati zonasi tugatilganidan soʻng, bojxona organlari tomonidan zonani belgilovchi vositalarni olib tashlash va manfaatdor shaxslarni zona tugatilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish choralari koʻriladi.

Vaqtincha bojxona nazorati zonasi, uni tashkil etilishiga sabab boʻlgan tadbirlar yakunlanganidan yoki vaqtincha bojxona nazorati zonasini tashkil etish boʻyicha buyruqda belgilangan muddat tugagandan soʻng tugatiladi.