Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining

Buyrugʻi

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 25-oktabrda hisobga olindi, hisob raqami 309]

Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekistan Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi, 2023-yil 28-avgustdagi PF-151-son “Maʼmuriy islohotlar doirasida qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmonlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 23-apreldagi 231-son “Qurilish sohasidagi normativ hujjatlarni xalqaro standartlar bilan uygʻunlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2019-yil 23-dekabrdagi 561-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.01.05-19 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Energetika vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.

4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir v. b. Sh. XIDOYATOV

Toshkent sh.,

2024-yil 26-sentabr,

1/2-68-son

Kelishildi:

Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV

2024-yil 21-sentabr

Favqulodda vaziyatlar vazirligi A. KULDASHEV

2024-yil 17-sentabr

Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV

2024-yil 11-sentabr

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 26-sentabrdagi 01/2-68-son buyrugʻiga
ILOVA

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalari

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi qurilayotgan va rekonstruksiya qilinadigan binolar va inshootlarni hamda ularning maydonlarini, shuningdek, aholi punktlarini yoritishni loyihalashga oid boʻlgan talablarini belgilaydi.

Ushbu SHNQ talablari quyidagi obyektlarning yoritilishini loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi:

yerosti ishlari;

dengiz va daryo portlari;

aerodromlar;

temir yoʻl stansiyalari va ularning yoʻllari;

sport inshootlari;

davolash-profilaktika muassasalari;

qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash xonalari;

oʻsimliklar va hayvonlarni joylashtirish uchun moʻljallangan xonalar.

Mazkur SHNQ asosida bino va inshootlarning texnologik jarayoni va qurilish yechimlarining oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda yoritishning meʼyorlari ishlab chiqiladi.

1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar

1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar keltirilgan:

SHNQ 2.05.09-22 “Tramvay va trolleybus yoʻllari” shaharsozlik normalari va qoidalari;

SanQvaN 0146-04 “Oʻzbekiston iqlim sharoitida turar joy binolarini loyihalashtirishning sanitariya qoidalari va meʼyorlari”;

2-bob. Atamalar, taʼriflar va qisqartmalar

2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:

avariya holatidagi yoritish — ishchi yoritish taʼminotining ishdan chiqish holatida koʻzda tutiladigan yoritish;

aralash yoritish — tabiiy va sunʼiy yoritishni bir vaqtda amalga oshirilishi;

aholi punkti — huquqiy maqom, nom va chegara bilan belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi maʼmuriy-hududiy birligi (shahar, shaharcha, qishloq, ovul);

bino — funksional maqsadiga qarab odamlar yashashi yoki boʻlishiga va har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarishga moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat qurilish tizimi;

birlashgan shinamsizlik koʻrsatkichi UGR — koʻrish chogʻida ravshanlikning notekis taqsimlanishidan keltirib chiqaradigan yaltiroqlikni baholash mezonidir va u quyidagi formula orqali aniqlanadi:

Bunda:

L_i — yaltiroq manbaning ravshanligi, cd/m²;

ω_i — yaltiroq manbaning burchakli oʻlchovi, steradian;

p_i — koʻrish chizigʻiga nisbatan yaltiroq manba pozitsiyasining indeksi;

L_a — adaptatsiya ravshanligi, cd/m²;

vertikal yoritilganlik (lx) — vertikal tekislikdagi yoritilganlik;

gorizontal yoritilganlik (lx) — gorizontal tekislikdagi yoritilganlik;

yon tomondan tabiiy yoritish — xonalarni tashqi devorlaridagi derazalar orqali tabiiy yoritish;

yoritilganlik E (lx) — koʻrib chiqilayotgan nuqtani oʻziga olgan sirt elementiga tushayotgan yorugʻlik oqimi dF ning shu elementni yuzasi dA ga nisbati:

E=dF/dA;

yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti K_p, foiz — gazrazryadli chiroqlarni oʻzgaruvchan tok bilan taʼminlanganda, yorugʻlik oqimining vaqt boʻyicha oʻzgarishi natijasida yoritilganlik tebranishlarining nisbiy chuqurligini baholash mezoni hisoblanadi hamda u quyidagi formula orqali aniqlanadi:

Bunda:

E_max va E_min — mos ravishda yoritilganlikning tebranish davridagi maksimal va minimal qiymatlari, lx;

E_oʻr — shu davr ichida yoritilganlikning oʻrtacha qiymati, lx;

yorugʻlik iqlimining koeffitsiyenti (m) — yorugʻlik iqlimi xususiyatlarini hisobga oluvchi koeffitsiyent;

zaxira koeffitsiyenti (K_z) — yoritkichini ekspluatatsiya qilish jarayonida yoritilganlik yoki ravshanlikning pasayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;

ishchi yuza — ish olib boriladigan va yoritilganlik meʼyorlanadigan yuza;

ishchi yoritish — binolardan tashqarida ish olib boriladigan joylarda meʼyorlashtirilgan yoritish sharoitlarini taʼminlaydigan yoritish;

inshoot — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha boʻlishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (oʻtkazish, ulash) uchun moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi;

koʻz qamashtirish koʻrsatkichi R — yoritish qurilmasining koʻzni qamashtirish taʼsirini baholash mezoni hisoblanadi va u formula orqali aniqlanadi:

R = (S-1) 1000

Bunda, S-koʻrish chogʻida koʻz qamashtirish manbalarining borligi va yoʻqligida ravshanlikning chegaraviy farqlarining nisbatiga teng koʻz qamashtirish koeffitsiyentidir;

maksimal yoritilganlik (lx) — yoritiladigan hududda yoritilganlikning eng katta qiymati;

minimal yoritilganlik (lx) — yoritiladigan hududda yoritilganlikning eng kichik qiymati;

mahalliy yoritish — umumiy yoritishga qoʻshimcha boʻlgan yoritish boʻlib, yoritkichlarning yorugʻlik oqimini ish joylariga bevosita yoʻnaltiriladi;

navbatchi yoritish — ishdan tashqari vaqtdagi yoritish;

ravshanlik (cd/m²) — yorugʻlik manbaining berilgan yoʻnalish boʻyicha yorugʻlanishini ifodalovchi kattalik;

rang uzatish indeksi — aniq kuzatish sharoitlarida tekshirilayotgan va standart yorugʻlik manbalari bilan yoritilgan rangli obyektni koʻrishni qabul qilish mosligining oʻlchovi;

rang harorati T_s — plank (qora jism) nurlantirgichining harorati, bunda uning nurlanishi qaralayotgan obyektning nurlanishi bilan bir xil rangga ega boʻladi.

rang uzatish — yorugʻlik manbaining spektral tarkibining rangli obyektlarni koʻrish idrokiga taʼsirini tavsiflovchi umumiy tushuncha boʻlib, standart yorugʻlik manbai bilan yoritilgan oʻsha obyektlarni idrok qilish bilan taqqoslanadi.

svetodiod — yarimoʻtkazgichli diod orqali elektr toki oʻtkazilganda toʻlqinlar uzunligi koʻrish diapazonida kogerent boʻlmagan nurlanishlar chiqarishga asoslangan yorugʻlik manbai;

tabiiy yoritish — xonalarni (toʻgʻri yoki qaytgan), tashqi toʻsiq konstruksiyalaridagi yorugʻlik darchalari orqali oʻtuvchi osmon yorugʻligi bilan yoritish;

tabiiy yorugʻlik boʻlmagan xona — tabiiy yoritish koeffitsiyenti 0.1 foizdan kam boʻlgan xona;

tabiiy yoritish koeffitsiyenti (bundan buyon matnda TYOK deb yuritiladi) — xona ichida berilgan tekislikning biror nuqtasida osmon yorugʻligi (bevosita yoki qaytgandan keyin) hosil qiladigan tabiiy yoritilganlikning toʻliq ochiq osmon gumbazi yorugʻligi hosil qiladigan tashqi gorizontal yoritilganlikning bir vaqtdagi qiymatiga nisbati; foizlarda ifodalanadi.

turar joy obyektlari — odamlar yashashi uchun moʻljallangan binolar, doimiy yashash uchun uy-joylar (xonadonlar), shuningdek vaqtincha yashash uchun yotoqxonalar, mehmonxonalar, maktab-internatlar, qariyalar uylari;

xonaning indeksi i — xonaning geotermik xususiyatlari yordamida aniqlanadigan va yoritkichlarning foydalanish koeffitsiyentini hisoblash uchun qoʻllaniladigan kattalikdir hamda u quyidagi formula yordamida aniqlanadi:

Bunda:

a va b — bino uzunligi va kengligi, m;

h_{0 —}yoritkichlarning ishchi yuza ustida osilish balandligi, m;

silindrik yoritilganlik E_s — xonaning yorugʻlik bilan toʻyinish xususiyati. Xonada vertikal joylashgan, radiusi va balandligi nolga intiluvchi silindr sirtidagi yorugʻlik oqimining oʻrtacha zichligi orqali aniqlanadi;

shartli ishchi yuza — poldan 0,8 m balandlikda joylashgan gorizontal yuza;

evakuatsiya yoritishi — normal yoritish avariya holatida oʻchirilganda, xonadan odamlarni evakuatsiya qilish uchun zarur boʻlgan yoritishdir;

Ekspluatatsiya koeffitsiyenti (tabiiy yorugʻlik uchun) MF, nisbiy birliklar — belgilangan xizmat muddati oxirida tabiiy yoritish natijasida yaratilgan maʼlum bir nuqtadagi TYOK qiymatining ekspluatatsiya boshidagi xuddi shu nuqtadagi TYOK qiymatiga nisbatiga teng boʻlgan koeffitsiyent.

Ushbu koeffitsiyent deraza oynalarining ifloslanishi va eskirishi shuningdek xona sirtlarining aks ettiruvchi xususiyatlarining pasayishi tufayli ekspluatatsiya jarayonida TYOK ning kamayishini hisobga oladi va quyidagi formuladan hisoblab topiladi:

MF=MF_z ∙ MF_p

Bunda:

MF_z — ekspluatatsiya jarayonidagi deraza oynalarining ifloslanishi va eskirishi tufayli TYOKni kamayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;

MF_{p —}ekspluatatsiya jarayonidagi xona yuzalarini nur qaytarish xususiyatlarini pasayishi tufayli TYOKni kamayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;

Ekspluatatsiya koeffitsiyenti tabiiy yoritish uchun oldin qoʻllanilgan zaxira koeffitsiyenti K_z ga teskari kattalik (MF=1/K_z);

Ekspluatatsiya koeffitsiyenti (sunʼiy yoritish uchun) MF, nisbiy birliklar — belgilangan foydalanish muddati oxirida yoritish qurilmasi tomonidan hosil qilingan maʼlum nuqtadagi yoritilganlik yoki ravshanlikning, shu nuqtadagi ekspluatatsiya boshidagi yoritilganlik yoki ravshanlikka nisbatiga teng boʻlgan koeffitsiyentdir.

Ushbu koeffitsiyent yoritish qurilmasidan foydalanish davomida yorugʻlik oqimining pasayishi, yorugʻlik manbalarining ishdan chiqishi va yoritish asboblarining optik elementlarining qaytaruvchi hamda oʻtkazuvchi xususiyatlarining tiklanmaydigan oʻzgarishi, shuningdek xona yuzalarining, bino yoki inshootning tashqi devorlarining, yoʻl yoki piyodalar yoʻlagining harakatlanish qismining ifloslanishi natijasida yoritilganlik yoki ravshanlikning kamayishini hisobga oladi va quyidagi formuladan hisoblab topiladi:

MF=MF_sp∙ MF_vi ∙ MF_op∙ MF_p

Bunda:

MF_cp — yorugʻlik manbalarining yorugʻlik oqimining pasayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;

MF_vi — yorugʻlik manbalarining ishdan chiqishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;

MF_op — yoritish asboblari optik elementlarining ifloslanishi, hamda qaytaruvchi va oʻtkazuvchi xossalarining tiklanmaydigan oʻzgarishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;

MF_n — xona yoki inshootning aks ettiruvchi yuzalarining ifloslanishini hisobga oluvchi koeffitsiyent.

Ekspluatatsiya koeffitsiyenti zaxira koeffitsiyenti K_z ga teskari proporsional (MF=1/K_z);

yuqoridan tabiiy yoritish — xonalarning fonarlar orqali tabiiy yoritilishi, binoning balandliklari har xil boʻlgan joylarida devorlardagi yorugʻlik tuynuklari;

yarim silindrik yoritilganlik — koʻcha boʻylab uning oʻqiga parallel harakatlanayotgan kuzatuvchi uchun fazoning yorugʻlik bilan toʻyinganligi va soyani hosil qiluvchi yoritish effektining tavsifi. Radiusi va balandligi nolga intiluvchi yarim silindrning 1,5 m balandlikdagi koʻchaning boʻylama chizigʻida vertikal joylashgan yuzasidagi yorugʻlik oqimining oʻrtacha zichligi sifatida aniqlanadi. Yarim silindrik yoritilganlikni hisoblash muhandislik usuli bilan amalga oshiriladi.

3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:

TYOK — tabiiy yoritish koeffitsiyenti;

QVYOQ — qisqa vaqtda (odamlar ushbu xonalardan oʻtib olishiga yetarli vaqt) yonib-oʻchadigan qurilmalar.

3-bob. Umumiy qoidalar

2. Ushbu SHNQdagi yoritishning normalashtirilgan qiymati yorugʻlik manbalari uchun xona ichidagi ishchi yuzada minimal qiymatli nuqtalarida berilishi lozim. Bundan, tashqi yoritishda har qanday yorugʻlik manbalari mustasno.

Mazkur SHNQda yoʻl qoplamalari ravshanligining meʼyorlanadigan qiymatlari turli yoritish manbalari uchun keltirilgan.

Ish joylaridagi minimal yoritilganlikning xonadagi meʼyoriy oʻrtacha yoritilganlikdan farqi SanQvaN 0146-04ga muvofiq 10 foizdan oshmasligi kerak.

3. Yoritilganlikning lx dagi meʼyoriy qiymatlari quyidagi shkalalar boʻyicha qabul qilinishi lozim: 20, 30, 40, 50, 75, 100, 125, 200, 300, 400, 500, 600, 750, 1000, 1250, 1500, 2000, 2500, 3000, 3500, 4000, 4500, 5000.

4. Yuza ravshanligining cd/m² meʼyoriy qiymatlarini quyidagi shkalalar boʻyicha qabul qilinishi lozim: 20, 25, 30, 50, 75, 100, 125, 150, 200, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500.

5. Ishlab chiqarish korxonalarining xonalarini yoritishga qoʻyiladigan talablarni (TYOK, meʼyoriy yoritilganlik, koʻzni qamashtiruvchi va yorugʻlikning pulsatsiya koeffitsiyentlarining maqbul kombinatsiyasi) ushbu SHNQning 53 va 54-bandlari talablarini hisobga olgan holda, mazkur SHNQning 1-ilovasining 1-jadvali boʻyicha qabul qilish lozim.

Sanoat korxonalarining xonalari va inshootlarini yoritishning meʼyoriy koʻrsatkichlari ushbu SHNQning 10-ilovasida keltirilgan.

6. Turar joy, jamoat va maʼmuriy-maishiy binolar xonalarini yoritishga boʻlgan talablarni (TYOK, meʼyorlanadigan yoritilganlik, silindrik yoritilganlik, noqulaylik koʻrsatkichi va yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti) ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 2-jadvali boʻyicha qabul qilish lozim. Bunda, ushbu SHNQning 72 va 73-bandlari talablari hisobga olinadi.

7. Turar joy, jamoat va yordamchi binolarning asosiy xonalari uchun yorugʻlikning meʼyoriy koʻrsatkichlar ushbu SHNQning 10-ilovasida keltirilgan.

8. Tabiiy, sunʼiy va aralash yoritishni loyihalashda ekspluatatsiya jarayonidagi yorugʻlikning pasayishini qoplash (kompensatsiya) uchun ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 3-jadval boʻyicha qabul qilinadigan ekspluatatsiya koeffitsiyentini MF kiritish lozim.

9. Sunʼiy va aralash yoritish “Odamlarni ultrabinafsha nurlanishining oldini olish (sunʼiy manbalardan foydalangan holda ultrabinafsha nurlanish)” uslubiy talablariga muvofiq ultrabinafsha nurlanishiga qoʻyiladigan talablarni hisobga olgan holda loyihalashtirilishi lozim.

3-bob. Tabiiy yoritish

10. Bino va inshootlar tabiiy yorugʻlik bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. Tabiiy yorugʻliksiz bino va inshootlarni loyihalash uchun shaharsozlik normalari va qoidalari bilan belgilangan binolarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

Oʻrnatilgan tartibda tasdiqlangan ayrim bino va inshootlarning, shuningdek, binolarning yertoʻla va sokol qavatlarida joylashtirishga ruxsat berilgan xonalarni tabiiy yorugʻliksiz loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

11. Tabiiy yoritish yon tomondan, yuqoridan va aralash (yuqoridan va yon tomondan) turlarga boʻlinadi.

12. Xonalar yon tomondan tabiiy yoritiladiganda TYOKning minimal qiymati xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan derazadan olisda joylashgan devordan 1 m masofada shartli ishchi yuzasi kesishmasida joylashgan nuqtada aniqlanadi.

Xonalar ikki yoqlama yon tomonidan yoritiladiganda TYOKning minimal qiymati xona oʻrtasidagi nuqtada aniqlanadi.

13. Turar joy va jamoat binolari yon tomondan yoritiladigan TYOKning meʼyorlashtirilgan qiymati quyidagicha aniqlanishi lozim:

turar joy binolarining yashash xonalarida — derazalardan eng olisda joylashgan devordan 1 m masofada olingan binoning xarakterli qirqimining vertikal tekislik bilan pol tekisligi kesishadigan joydagi hisob nuqtasida;

yashash xonalarida TYOKning meʼyoriy qiymati yon tomondan yoritilganda bino markazida joylashgan hisob nuqtasida;

turar joy obyektlarida xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan xonaning markazidagi pol tekisligining kesishmasida joylashgan va poldan 0.85 m balandlikda olingan nuqtasida;

maktabgacha taʼlim muassasalarining xonalari derazalardan eng olisda joylashgan devordan ichkariga 1 m masofada va poldan 0.5 m balandlikda olingan, bino xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan pol tekisligining kesishgan joyidagi hisob nuqtasida;

umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarining oʻquv va oʻquv-ishlab chiqarish binolarida derazalardan eng olisda joylashgan devordan ichkariga 1,2 m masofada va poldan 0.85 m balandlikda olingan, bino xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan pol tekisligining kesishgan joyidagi hisob nuqtasida;

turar joy va jamoat binolarining qolgan xonalarida — xona markazidagi ishchi yuzada joylashgan hisob nuqtasida.

14. Yon tomondan yoritiladigan kengligi 6 m dan ortiq boʻlgan yirik sanoat binolarida TYOKning minimal qiymati derazalardan olisda boʻlgan nuqtalarda meʼyorlashtiriladi:

poldan yorugʻlik tuynugining tepasiga qadar 1.5 m balandlik — I — IV razryadli koʻrish ishlar uchun;

poldan yorugʻlik tuynugining tepasiga qadar 2 m balandlik — V — VII razryadli koʻrish ishlar uchun;

poldan yorugʻlik tuynugining tepasiga qadar 3 m balandlik — VIII razryadli koʻrish ishlar uchun.

15. Yuqoridan yoki aralash tabiiy yoritishda TYOKning oʻrtacha qiymati xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekisligi va shartli ishchi yuzasi (yoki pol) kesishgan joyda joylashgan nuqtada meʼyorlanishi lozim. Birinchi va oxirgi nuqtalar devorlar sirtidan (pardadevor) yoki ustunlar oʻqidan 1 m masofada qabul qilinadi.

16. Xonalarni yon tomondan yoritish joylariga (derazalar bilan tashqi devorlarga tutashgan joylar) va yuqoridan yoritishga ega boʻlgan joylar boʻlishga yoʻl qoʻyiladi. Har bir belgilangan joylarda tabiiy yoritishni meʼyorlash va hisoblash mustaqil ravishda amalga oshirilishi lozim.

I — III razryadli koʻrish ishlari bilan bogʻliq boʻlgan sanoat binolarida aralash yoritishni tashkil qilish lozim.

17. Katta oraliqli yigʻish sexlarida yuqoridan tabiiy yoritishni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, ishlar xona hajmining katta qismida poldan turli sathda va ishchi yuzalarining boʻshligʻida turlicha joylashtirilgan sirtlarda amalga oshirilishi lozim.

TYOKning meʼyorlangan qiymatlari I — III razryadlar uchun mos ravishda 10 foiz, 7 foiz, 5 foizda qabul qilinishi lozim.

18. Turli hududlarda joylashgan binolar uchun TYOKning meʼyorlangan qiymati e quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:

e = e_n m,

Bunda:

e_n — TYOKning qiymati mazkur SHNQning 1-ilovasi 1 va 2-jadvallardan olinadi;

m — yorugʻlik iqlimining koeffitsiyenti ushbu SHNQdagi 1-jadvali boʻyicha olinadi.

Yuqoridagi formula boʻyicha olingan qiymatlarni oʻnlik qismgacha yaxlitlash lozim.

19. Turar joy binolari va maktabgacha taʼlim muassasalarining asosiy xonalarida TYOKning meʼyoriy qiymatlari pol sathi darajasida taʼminlanishi kerak.

20. Xonalarning tabiiy yoritilishi mebel, jihozlar va boshqa soya beradigan predmetlarni hisobga olmagan holda, shuningdek yoritish tuynuklarida yorugʻlik oʻtkazuvchi toʻldiruvchilarning 100 foiz ishlatilishi bilan hisoblanishi lozim. TYOKning hisobiy qiymati verguldan soʻng ikkita belgigacha yaxlitlanishi kerak.

Hisob boʻyicha deraza tuynugining oʻlchamlarini 10 foiz ga oʻzgartirishga yoʻl qoʻyiladi.

		1-jadval

Ufq tomonlari boʻyicha yoritish oʻrinlarining yoʻnalishiga koʻra yorugʻlik iqlimining koeffitsiyenti

Yoritish oʻrinlari	Ufq tomonlari boʻyicha yoritish oʻrinlarining oriyentatsiyasi	Yorugʻlik iqlimining koeffitsiyenti, m
Binoning tashqi devorlaridagi	Sh, SHSH_q, SHGʻ	0,7
Binoning tashqi devorlaridagi	Gʻ, Sh_q, J Sh_q, JGʻ, J	0,65
Tomlardagi toʻgʻri burchakli va trapetsiyasimon fonarlar	Sh-J	0,65
	SHSH_q-JGʻ, JSH_q-SHGʻ	0,60
	Sh_q-Gʻ	0,55
“Shed” turidagi fonarlar “Zenit” turidagi fonarlar	Sh	0,65
“Shed” turidagi fonarlar “Zenit” turidagi fonarlar	-	0,6

Izoh: Sh — Shimol, SHSH_{Q —}Shimoliy Sharq, SHGʻ — Shimoliy Gʻarb, Sh_{q —}Sharq, Gʻ — Gʻarb, Sh-J — Shimol Janub, Sh_q-Gʻ — Sharq-Gʻarb, J — Janub, JSH_{q —}Janubiy-Sharq, JGʻ — Janubiy-Gʻarb.

21. Ishlab chiqarish va jamoat binolarida tabiiy va yuqoridan yoki aralash uslubda yoritish mutanosibligi 1:3 nisbatdan oshmasligi shart.

Bino xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan shartli ishchi yuzaning kesishish chizigʻidagi har qanday nuqtadagi yuqoridan va aralash tabiiy yoritish bilan TYOKning hisoblangan qiymati turli razryadlarga mos koʻrish ishlari uchun yon tomondan yoritishdagi TYOKning meʼyorlashtirilgan qiymatidan kam boʻlmasligi kerak.

22. Tabiiy yoritishning bir maromdaligi (bir xilligi) quyidagi hollarda meʼyorlashtirilmaydi:

yon tomondan yoritilgan ishlab chiqarish xonalarida;

yuqoridan yoki yuqori va yon tomondan yoritilgan VII va VIII razryadli koʻrish ishlari bajariladigan ishlab chiqarish xonalarida;

G va D razryadli koʻrish ishlari bajariladigan yordamchi va jamoat binolari xonalarida.

23. Umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlaridagi oʻquv xonalarini yoritish turidan qatʼi nazar, oʻquvchilarning oʻquv joylari tabiiy yorugʻlik nuri ularga chap tomondan tushadigan qilib joylashtirilishi kerak.

24. Binolar zich boʻlgan sharoitda tabiiy yoritilganlikni hisoblashda qarama-qarshi turgan binolar fasadlari uchun (fasadning oynaband boʻlmagan qismlaridan tashqari) qurilish va yuzani pardozlash materiallarining nur qaytarish koeffitsiyenti ρ ni quyidagicha qabul qilish lozim:

qurilayotgan binolar uchun — fasad yuzasiga ishlov berish materiallarining sertifikatida keltirilgan maʼlumotlar boʻyicha;

mavjud imoratlar uchun — ushbu SHNQdagi 23-jadval boʻyicha.

25.Oynavandlangan oraliqlar sirtidan oʻrtacha nur qaytishini hisobga oluvchi koeffitsiyent r_ok, 0,2 ga teng deb qabul qilinadi. Oynavandlangan oraliqlarni inobatga olgan xolda, fasaddan oʻrtacha nur qaytishini hisobga oluvchi koeffitsiyent quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:

Bunda:

r_mi, - fasadning pardozlash materialini qaytarish koeffitsiyenti;

r_ok - deraza fasadning va deraza panjaralarini hisobga olgan holda oʻrtacha qaytarish koeffitsiyenti;

S_Mi - deraza yuzalarini hisobga olinmasdan topilgan fasadning yuzasi va S_ok mos ravishda deraza yuzalari.

26. Toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nurlari taʼsiridan koʻzni himoya qilish vositalarini tanlashda quyidagilarni hisobga olish kerak:

yorugʻlik tuynuklarini ufq taraflari boʻylab yoʻnaltirish;

xonadagi doimiy koʻrish chizigʻiga ega boʻlgan odamga nisbatan quyosh nurlarining yoʻnalishi;

binolarning vazifasiga qarab, kun va yildagi ish vaqti;

quyosh xaritalari tuziladigan quyosh vaqti bilan Oʻzbekiston Respublikasi hududida qabul qilingan dekret vaqti oʻrtasidagi farq.

4-bob. Aralash yoritish

27. Ishlab chiqarish binolarining xonalarini aralash yoritish quyidagi hollarda amalga oshiriladi:

I — III razryadli ishlar bajariladigan ishlab chiqarish binolarida;

ishlab chiqarish va boshqa xonalar uchun ishlab chiqarishni tashkil etish texnologiyasi yoki qurilish joyidagi iqlim sharoitlari boʻyicha TYOKning meʼyorlangan qiymatini taʼminlash imkonini bermaydigan hajmli-rejalashtirish yechimlari talab qilinadigan hollarda (katta kenglikdagi koʻp qavatli binolar, katta kenglikdagi oraliqlari boʻlgan bir qavatli koʻp oraliqli binolar), shuningdek tabiiyga nisbatan aralash yoritilganlikning texnik-iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligi tegishli hisob-kitoblar bilan tasdiqlangan hollarda;

ayrim sanoat tarmoqlarining bino va inshootlarini loyihalash boʻyicha normativ hujjatlarga muvofiq.

28. Turar joy, jamoat va maʼmuriy-maishiy binolar xonalarini aralash yoritish, turar joy binolari xonalari va oshxonalari, maktablar va oʻquv muassasalarining oʻquv va oʻquv-ishlab chiqarish hamda bolalarning xonalar, sanatoriyalar va dam olish uylarining yotoqxonalaridan tashqari oqilona hajmiy-rejalashtirish yechimlarni tanlash shartlari boʻyicha talab etiladigan hollarda koʻzda tutishga ruxsat etiladi.

29. Odamlarning doimiy boʻladigan ishlab chiqarish xonalarini umumiy (qabul qilingan yoritish tizimlariga bogʻliq boʻlmagan holda) sunʼiy yoritish yorugʻlikning razryadli manbalari bilan taʼminlanishi kerak. Yorugʻlik manbalarini tanlash mazkur SHNQning 5-bobining talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

30. Texnologik shartlarga, atrof-muhitga yoki ichki dizayn talablariga muvofiq, boshqa yorugʻlik manbalaridan foydalanish mumkin boʻlmagan hollarda, choʻgʻlanma lampalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

31. Ishlab chiqarish xonalari uchun TYOKning meʼyorlangan qiymatlarini ushbu SHNQning 1-ilovasi boʻyicha aralash yoritish kabi qabul qilish kerak.

Ishlab chiqarish xonalari uchun TYOKning meʼyorlangan qiymatlarini ushbu SHNQning 2-jadvaliga asosan quyidagilarni qabul qilishga ruxsat etiladi:

yon tomondan yoritiladigan xonalarda ichkariligi, texnologik talablar yoki ratsional hajmiy-rejaviy yechimlarni tanlash boʻyicha, aralash yoritishning ushbu SHNQning 1-ilovasida koʻrsatilgan TYOKning meʼyorlangan qiymatlarini taʼminlash imkonini bermaydigan xonalarda;

I — III razryadli xonalarda.

		2-jadval

Aralash yoritishda ishlab chiqarish xonalari uchun TYOKning eng kichik meʼyorlangan qiymati

Koʻrish ishlari razryadi	Aralash yoritishda TYOKning e_n, foiz eng kichik meʼyorlangan qiymati
Koʻrish ishlari razryadi	Yuqoridan yoki aralash yoritishda	Yon tomondan yoritishda
I	3	1,2
II	2,5	1
III	2	0,7
IV	1,5	0,5
V va VII	1	0,3
VI	0,7	0,2

32. Ishlab chiqarish xonalari uchun mazkur SHNQning 31-bandiga muvofiq TYOKning meʼyorlangan qiymatlarini belgilashda quyidagilar boʻlishi kerak:

ushbu SHNQning 53-bandiga asosan yoritilganlikni oshirish taʼminlanmagan boʻlsa, umumiy sunʼiy yoritish tizimidan yoritilganlikni yoritish shkalasi boʻyicha (Ib, Iv, IIb toifalardan tashqari) bir pogʻona oshirish lozim. Yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan razryadli lampalarda 200 lx va choʻgʻlanma lampalarida 100 lx dan kam boʻlmasligi kerak. Razryadli lampalarda 750 lx dan va choʻgʻlanma lampalarida 300 lx dan ortiq boʻlgan yoritilganlikni hosil qilishda faqat asoslar mavjud boʻlganda yoʻl qoʻyiladi;

aralash tizimdagi umumiy yoritish moslamalarining yoritilishi Ia, Iv, IIa razryadlardan tashqari, yoritish shkalasi boʻyicha bir pogʻonaga oshirilishi kerak;

koʻrish ishining I — III razryadlari uchun pulsatsiya koeffitsiyenti Kr 10 foizdan oshmasligi kerak.

Xonalarni sunʼiy yoritishda mazkur SHNQning 5-bobiga muvofiq loyihalash lozim.

33. Turar joy va jamoat binolarini aralash yoritishda TYOKning hisobiy qiymatlari 80 foiz va undan kam boʻlganda yon tomondan tabiiy yoritishda sunʼiy yoritish meʼyorlarini yoritilganlik shkalasi boʻyicha bir pogʻona oshirilishi lozim.

34. Yoritish tizimida sunʼiy yoritish meʼyorlarini yoritish shkalasi boʻyicha bir pogʻonaga oshirishda umumiy ovqatlanish joylari, ovqat tarqatish xonalari, zallari va doʻkonlarning savdo zallaridagi qiymatlarning 60 foizdan 30 foizgacha chegarasida TYOKning hisobiy qiymatlarini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

35. Aralash yoritish bilan umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarining binolarida meʼyorlangan yoritishni yorugʻlik shkalasiga muvofiq oshirish lozim.

5-bob. Sunʼiy yoritish

36. Sunʼiy yoritish ishchi, avariya holatidagi, xavfsizlik va navbatchi yoritish turlariga boʻlinadi.

37. Bino ichi va tashqarisidagi yoritishning meʼyoriy xususiyatlari ishchi yoritish chiroqlari va ularning avariya yoritish chiroqlari bilan birgalikda taʼminlanishi lozim.

38. Meʼyoriy yoritilganlik va uni taʼminlovchi solishtirma quvvati binolarning ishchi chizmalarida koʻrsatiladi.

39. Sunʼiy yoritish ikki tizimdan iborat boʻlishi lozim — umumiy yoritish (bir xil va mahalliylashtirilgan) va kombinatsiyalangan yoritish.

40. Ishchi yoritishni binolarning barcha xonalari uchun, shuningdek, ishchilarning ishlashi, oʻtishi va transport harakati uchun moʻljallangan ochiq joy maydonlari uchun taʼminlanishi kerak.

Turli xil tabiiy yorugʻlik sharoitlari va turli ish tartiblariga ega boʻlgan hududlari boʻlgan binolar uchun bunday hududlarning yoritilishini alohida nazorat qilinishi taʼminlanishi kerak.

41. Binolarni umumiy va mahalliy yoritish uchun rang harorati 2400 dan 6800 K gacha boʻlgan yorugʻlik manbalaridan foydalanish kerak hamda 320 — 400 nm toʻlqin uzunligi oraligʻidagi ultrabinafsha nurlanishning faolligi 0.03W/m dan oshmasligi lozim.

Bunda, nurlanish spektrida 320 nm dan kam toʻlqin uzunligining mavjud boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Sunʼiy yoritish uchun ranglarni farqlash talablarini hisobga olgan holda eng yuqori yorugʻlik samaradorligi va xizmat qilish muddati boʻlgan yorugʻlik manbalariga teng quvvat bilan ustunlik berib, energiya tejaydigan yorugʻlik manbalaridan foydalanish kerak.

42. Yoritish uchun 100 W va undan ortiq quvvatga ega umumiy choʻgʻlanma lampalardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ishchi yoki avariya yoritkichlarining bir qismidan navbatchi yoritish uchun foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Bino ichidagi va tashqi yoritishning meʼyorlangan xususiyatlari ishchi yoritgichlar, hamda ularning xavfsizlik va evakuatsiya yoʻllarini yoritish chiroqlari bilan birgalikdagi taʼminlanishi lozim.

43. Oʻrtacha yoritilganlikni hisoblash va oʻlchash uchun moʻljallangan toʻr, koʻrish vazifasi hududlari va uning bevosita atrofidagi hududlar uchun keltirilishi lozim.

Bu toʻr yoritilganlik darajasi aniqlanadigan nuqtalar sonini belgilash va keyinchalik ularning oʻrtacha qiymatini hisoblash maqsadida ishlatilishi lozim.

Toʻr — bu tomonlar nisbati 0,5 dan 2,0 m gacha boʻlgan maydon (kvadrat yoki toʻrtburchak).

Maydon ichidagi va hisoblash nuqtalari orasidagi maksimal masofa quyidagi formula orqali aniqlanadi:

R=0,2x5^{lg d},

Bunda, d — uzunlik va kenglik nisbati 2 dan kam va p ≤ 10 m boʻlsa, setkaning eng katta tomonining oʻlchami, m.

Turli oʻlchamdagi toʻrlar uchun nuqtalar sonining standart aniqlash misoli ushbu SHNQning 3-jadvalida keltirilgan.

		3-jadval

Vizual vazifa hududida va yaqin atrofdagi oʻrtacha yoritishni hisoblashda nuqtalar sonini aniqlash uchun standart toʻr oʻlchamlari (yorugʻlikni hisoblash toʻri)

Toʻrning eng katta tomonining oʻlchami, m	Nuqtalar orasidagi maksimal masofa, m	Minimal nuqtalar soni
0,4	0,15	3
0,6	0,2	3
1,0	0,2	5
2,0	0,3	6
5,0	0,6	8
10,0	1,0	10
25,0	2,0	12
50,0	3,0	17
100,0	5,0	20

44. Yorugʻlik manbasining rang berish xususiyatlarini obyektiv aniqlashni taʼminlash uchun rangni koʻrsatishning umumiy indeksi — R_a koʻrsatilishi kerak.

Belgilangan talablarni qondirish uchun yorugʻlik manbalarini tanlash boʻyicha tavsiyalar ushbu SHNQning 9-ilovasida keltirilgan.

45. Yorugʻlik manbaining rang berish xususiyatlari haqida obyektiv maʼlumotga ega boʻlish uchun rang berishning umumiy indeksi kiritilishi lozim.

Agar yorugʻlik manbai etalon manba bilan bir xil samara bersa, bu indeks 100 ga teng boʻladi. Chiroqning rang berish xususiyatlari tegishli etalon manbaning xususiyatlaridan uzoqlashganda indeks qiymati kamayadi.

Xonalarni yoritish uchun ishlatiladigan lampalarning rang berish indekslarining rang uzatish guruhlari mazkur SHNQning 5-jadvaliga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

				4-jadval

Xonalarni umumiy sunʼiy yoritish uchun yorugʻlik manbalarining minimal ruxsat etilgan yorugʻlik ajralishi

Yorugʻlik manbaining turi	Minimal ruxsat etilgan rang koʻrsatish indekslari R_a boʻlgan taqdirda yorugʻlik samaradorligi, Im/W dan kam boʻlmasligi kerak
Yorugʻlik manbaining turi	R_a³ 80	R_a³ 60	R_a³ 45	R_a³ 25
Simobli yoy lampalari	-	-	55	-
Kompakt lyuminessent lampalar	75	-	-	-
Lyuminessent lampalar	75	80	-	-
Metallogalogen lampalari	85	90	-	-
Yuqori bosimli natriy lampalar	-	82	-	100
LED lampalar	85	90	-	-
LED modullar	95	100


				5-jadval

Rang ajratish guruhlari va darajalari

Rang ajratish guruhi	Rang ajratish guruhi va (interval)	Yorugʻlik turlari	Qoʻllash namunasi
Rang ajratish guruhi	Rang ajratish guruhi va (interval)	Yorugʻlik turlari	Afzal	Maqbul
1A	R_a>90	Issiq Oʻrtacha Sovuq	Rang tanlash, klinik tadqiqotlar	-
1V	80a<90	Issiq Oʻrtacha	Byuro, klinikalar	-
1V	80a<90	Oʻrtacha Sovuq	Bosmaxonalar, toʻqimachilik sanoati, badiiy hunarmandchilik, ishlab chiqarish ishlari	-
2	60a<80	Issiq Oʻrtacha Sovuq	Ishlab chiqarish sohasi	Byuro
3	40a<60		Ogʻir sanoat sohasi	Ishlab chiqarish faoliyati
4	20a<40	-	-	Ogʻir sanoatdagi faoliyat

46. Jamoat, turar joy va yordamchi binolar uchun rang xususiyatlariga koʻra yorugʻlik manbalarini tanlash ushbu SHNQning 9-ilovasi asosida amalga oshirilishi kerak.

Rang berish indeksi 80 dan past boʻlgan yorugʻlik manbalaridan (mazkur SHNQning 4 va 5-jadvallari asosida) odamlar uzoq vaqt ishlaydigan yoki qoladigan xonalarda foydalanish kerak.

47. Energiyani tejash maqsadida butun xonani umumiy yoritish oʻrniga ish joyidagi 1-vizual vazifa bajarish maydonini yoritish lozim.

Bevosita muhitning 2-zonasidagi yorugʻlik vizual vazifaning yoritilishidan past, ammo ushbu SHNQning 6-jadvalida koʻrsatilganidan kam boʻlmasligi kerak.

3-zonada ishlatilayotgan yoritish hisoblanadi va bevosita atrof-muhit zonasi yoritilishining 1/3 qismidan kam boʻlmasligi kerak.

	6-jadval

Yaqin atrofdagi hududlarning yoritilishi hamda vizual vazifa oʻrtasidagi qiymatlar va munosabatlar

Vizual vazifa sohasidagi yoritish, lx	Bevosita taʼsir zonasida yoritish, lx
kamida 750	500
500	300
300	200
200	Vizual vazifa sohasidagi yoritishga teng
150
100
50 dan yuqori boʻlmagan
Teng taqsimlanish darajasi 0,7 dan kam emas	Teng taqsimlanish darajasi kamida 0,5

1 — vizual vazifa bajarish hududi, 2 — bevosita taʼsir zonasi (kengligi kamida 0,5 m boʻlgan chiziq), 3 — periferiya zonasi (binolar ichida kengligi kamida 3 m boʻlgan chiziq)

1-rasm — Vizual vazifa zonasiga nisbatan bevosita taʼsir zonasi va periferiya zonalarining joylashuvi

48. Agar yoritkich chirogʻidagi aks ettiruvchi va tarqatuvchi elementlarning konstruktiv-texnik tuzilmasi va materiali (yoki qoplamasi)ning turi maʼlum boʻlsa, yoritkichning ekspluatatsion guruhi ushbu SHNQning 6-ilovasiga muvofiq belgilanishi kerak.

49. Yorqin yorugʻlik manbalari porlashni keltirib chiqarishi va obyektlarning koʻrinishini kamaytirishi mumkin. Bunga esa yoʻl qoʻymaslik kerak, masalan, tomdagi yorugʻlik manbalari va fonarlarni tegishli ekranlar yordamida himoya qilish yoki derazalar orqali kelayotgan yorqin kunduzgi yorugʻlikdan himoyalash kerak.

50. Yorugʻlik manbai bevosita koʻrinadigan yoritgichlar uchun yorugʻlik manbaining koʻrsatilgan ravshanligi koʻrish maydonida mazkur SHNQ ning 7-jadvalda keltirilgan ekranlashning minimal burchaklari (mazkur SHNQ ning 2-rasmiga muvofiq) qoʻllanilishi kerak.

51. Yorugʻlik manbaining toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrinishi optika bilan toʻsib qoʻyilgan yoritkichlar uchun yoritkichning maksimal oʻrtacha yorqinligi qiymati ushbu SHNQning 8-jadvalida keltirilgan gamma burchak qiymatlariga mos kelishi kerak (2-rasm).

Mazkur SHNQ ning 7 va 8-jadvallarida keltirilgan qiymatlar yuqoriga qaragan yoritkichlarda yoki oddiy koʻz darajasidan pastroqda oʻrnatilgan pastga qaragan elementi boʻlgan yoritkichlarga taalluqli boʻlmasligi lozim.

	7-jadval

Berilgan yorugʻlik manbaining ravshanligi uchun minimal ekranlash burchaklari

Yorugʻlik manbaining ravshanligi kcd m^-2	Himoya ekranining minimal burchagi α
20 dan <50 gacha	15°
50 dan < 500 gacha	20°
≥ 500	30°

	8-jadval

Berilgan egilish (qiyalik) burchaklarida yoritkichning maksimal oʻrtacha ravshanligi

Gamma burchak γ	Yoritkichning maksimal oʻrtacha ravshanligi kcd m^-2
75° ≤ γ < 90°	≤ 20
70° ≤ γ < 75°	≤ 50
60° ≤ γ < 70°	≤ 500

2-rasm. Himoya ekranining α va γ burchagi

bu yerda:

α — minimal himoya ekranlash burchagi;

γ — gamma burchak.

1-§. Ishlab chiqarish va omborxona binolarining xonalarini yoritish

52. Ishlab chiqarish binolari uchun rang xususiyatlariga koʻra yorugʻlik manbalarini tanlash ushbu SHNQning 7-ilovasi asosida amalga oshirilishi kerak.

Ishlab chiqarish binolarini umumiy yoritish uchun svetodiodli va energiya tejaydigan yorugʻlik manbalaridan foydalanish kerak.

53. Ushbu SHNQning 1-ilovasida keltirilgan yoritish meʼyorlarini quyidagi hollarda yoritish shkalasida bir pogʻonaga oshirish kerak:

I — VI razryadli ishlarda, agar koʻrish ishlari ish kunining yarmidan ortiq qismida bajariladigan boʻlsa;

shikastlanishning yuqori darajada xavfliligida, agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan 150 lx va undan kam boʻlgan hollarda (gardishli arralar, gilotina qaychisi bilan ishlaganda va shu kabi);

maxsus yuqori sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari boʻlganda (masalan, oziq-ovqat korxonalari va kimyo-farmatsevtika sanoatida) agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan — 500 lx va undan kam boʻlganda;

oʻsmirlar ishida yoki ishlab chiqarish taʼlimida, agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan — 300 lx va undan kam boʻlganda;

xonada tabiiy yoritish boʻlmaganda va ishchilar doimo boʻladigan hollarda, agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan — 750 lx va undan kam boʻlsa;

500 ayl/min ga teng yoki ortiq tezlik bilan aylanuvchi detallarni yoki 1,5 m/min ga teng yoki undan ortiq tezlik bilan harakatlanuvchi obyektlarni kuzatish vaqtida;

0,1 m va undan ortiq oʻlchami ustida ajratish obyektlarini doimiy qidirishda;

xonalarda, ishlovchilarning yarmidan koʻp qismining yoshi 40 dan katta boʻlganda.

Bir vaqtda yoritilganlik meʼyorlarining bir nechta belgilari boʻlganda, koʻpi bilan bir pogʻonaga oshirish lozim.

54. IV — VI razryadli ishlar olib boriladigan xonalarda, odamlarning qisqa muddatli boʻlishi yoki doimiy texnik xizmat koʻrsatishni talab qilmaydigan asbob-uskunalar mavjud boʻlganda, yoritilganlik meʼyorlarini bir pogʻonaga pasaytirish lozim.

55. I — III, IVa, IVb, IVv, Va razryadli ishlar bajariladigan xonalarda aralash yoritish tizimlarini qoʻllash lozim. Umumiy yoritish tizimini texnikaviy imkoniyat boʻlmaganda yoki mahalliy yoritishni oʻrnatish maqsadga muvofiq boʻlmaganda, davlat sanitariya nazorati organlari bilan kelishib, yoritishning soha meʼyorlarida aniqlangan holda koʻzda tutishga ruxsat yetiladi.

Bir xonada ishchi va yordamchi joylar boʻlsa, ularni VIIIa razryadga kiritib ishchi joylarning mahalliylashtirilgan umumiy yoritilishi (har qanday yoritish tizimi bilan) va yordamchi joylarning kamroq intensiv yoritilishi taʼminlanishi kerak.

56. Aralash yoritish tizimida umumiy yoritish tizimi yoritkichlari orqali ishchi yuzada hosil boʻladigan yoritilganlik, mahalliy yoritish uchun qoʻllaniladigan yorugʻlik manbalarida aralash yoritish uchun kamida 10 foiz meʼyorlanadigan yoritishni tashkil etishi kerak. Bunda yoritilganlik 200 lx dan kam boʻlmasligi lozim.

Aralash yoritish tizimida umumiy yoritishdan 1200 lx dan ortiq yoritilganlik boʻlishi faqat asoslangan holda yoʻl qoʻyiladi.

Tabiiy yorugʻlik boʻlmagan xonalarni aralash yoritishda umumiy yoritish yoritkichlari yaratadigan ishchi yuzaning yoritilganligini bir pogʻonaga oshirish lozim.

57. Maksimal yoritilganlikning minimalga nisbati I — III razryadli ishlar uchun lyuminessentli lampalarda 1,3 dan, boshqa yorugʻlik manbalarida 1,5 dan, IV — VII razryadli ishlar uchun mos ravishda 1,5 va 2,0 dan oshmasligi kerak.

Yoritilganlikning notekisligi texnologiya shartlariga koʻra, umumiy yoritish moslamalarini faqat maydonchalar, ustunlar yoki xonaning devorlariga oʻrnatish mumkin boʻlgan hollarda 3,0 ga oshirilishi lozim.

58. Ishlab chiqarish xonalarida ish bajarilmaydigan uchastkalar va oʻtish joylarining yoritilishi umumiy yoritish yoritkichlari yaratadigan meʼyorlangan yoritilganlikning kamida 25 foiz, bunda razryadli lampalarda kamida 100 lx boʻlishi kerak.

59. Toʻla avtomatlashtirilgan texnologik jarayonga ega boʻlgan sexlarda jihozlarning ishlashini kuzatish uchun, shuningdek, taʼmirlash va sozlash ishlarida zarur boʻlgan (mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq) yoritilganlikni taʼminlash uchun qoʻshimcha ravishda almashtiriladigan umumiy va mahalliy yoritish chiroqlari bilan taʼminlanishi kerak.

60. Umumiy yoritish chiroqlaridan koʻz qamashtirish koʻrsatkichi (yoritish tizimidan qatʼi nazar) ushbu SHNQning1-ilovasida koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.

Poldan yoritgichlar osilgan balandlikning ikki baravaridan oshmaydigan uzunlikdagi xonalar uchun, shuningdek, odamlar vaqtincha boʻladigan xonalar va jihozlardan oʻtish yoki ularga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan maydonchalar uchun. koʻz qamashtirish koʻrsatkichi cheklanmaydi:

61. Ishchi oʻrinlari muayyan joylarini yoritish uchun nurlarni tarqatmaydigan qaytargichli chiroqlardan foydalanish kerak.

Yoritkichlarni shunday joylashtirish kerakki, ularning yorugʻlik elementlari yoritiladigan ish oʻrinlarida va boshqa ish joylarida ishchilarning koʻrish maydoniga tushmasligi lozim.

Ish joylarini mahalliy yoritilishi yoritish sozlagichlari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

62. Koʻrish ishlarini mahalliy yoritilishini farqlanishning uch oʻlchovli obyektlari bilan quyidagicha bajarish lozim:

yoritkichdan — fonning diffuzali qaytishida shuʼlalanuvchi yuzasining eng katta chiziqli oʻlchamining ishchi yuzasi ustidan uning joylashish balandligiga nisbati optik oʻqning ishchi yuzaning markaziga tomon vertikalga nisbatan kamida 30° burchak ostida yoʻnalganda koʻpi bilan 0,4 ni tashkil etadi;

yoritkichdan — fonning yoʻnalishli-sochilgan va aralash qaytishida shuʼlalanuvchi yuzaning eng kichik chiziqli oʻlchamining ishchi yuzasi ustidan uning joylashish balandliligiga nisbati kamida 0,5 uning ravshanligi esa — 2500 dan 4000 cd/m²ni tashkil etadi.

Ishchi yuzaning ravshanligi ushbu SHNQning 9-jadvalida koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.

	9-jadval

Nur qaytarish shartlari boʻyicha ishchi yuzalarning eng katta ruxsat etilgan ravshanligi

Ishchi yuzasining maydoni, m²	Eng koʻp yoʻl qoʻyiladigan ravshanlik, cd/m²
Kamida 1·10^-4	2000
1·10^-4 dan 1·10^-3 gacha	1500
1·10^-3 dan ortiq 1·10^-2 gacha	1000
1·10^-2 dan ortiq 1·10^-1 gacha	750
1·10^-1 dan ortiq	500

63. Ishchi yuzadagi yorugʻlik pulsatsiya koeffitsiyenti ushbu SHNQning 1-ilovada koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.

Pulsatsiya koeffitsiyenti:

300 Nz va undan ortiq quvvat chastotasida;

stroboskopik effekt paydo boʻlishi uchun sharoit boʻlmaganda insonlar vaqti-vaqti bilan turadigan xonalar uchun chegaralanmaydi.

Stroboskopik effekt paydo boʻlish imkoniyati boʻlgan xonalarda, pulsatsiya koeffitsiyenti maxsus taʼminlash qurilmali yoritish manbalarini (doimiy tokda ishlaydigan svetodiodlar, elektronli ishga solish-boshqarish apparatli lyuminessent lampalar) qoʻllash hamda qoʻshni yoritish manbalarini taʼminlovchi kuchlanishning uch fazasiga ulash hisobiga 10 foizdan kam boʻlmasligi kerak.

2-§. Binodan tashqarida bajariladigan ish joylari va korxonalar maydonlarini yoritish

64. Binodan tashqarida, binolar tashqarisidagi javonlarda va soyabon ostida joylashgan ish joyining ishchi yuzalarini yoritilganligi ushbu SHNQning 10-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

		10-jadval

Binolardan tashqaridagi ish bajarish joylarining yoritilishi

Koʻrish ishlari razryadlari	Obyektining minimal oʻlchamining shu obyektdan ishlovchining koʻzigacha boʻlgan masofaga nisbati	Gorizontal sirtdagi minimal yoritilganlik, lx
IX	Kamida 0,5·10^-2	50
X	0,5·10^-2 dan 1·10^-2 gacha	30
XI	1·10^-2 dan ortiq 2·10^-2 gacha	20
XII	-''- 2·10^-2 -''- 5·10^-2	10
XIII	-''- 5·10^-2 -''- 10·10^-2	5
XIV	-''- 10·10^-2	2

Izoh: XI — XIV razryadli ishlar uchun shikastlanish xavfi mavjud boʻlsa, yoritilganlikni yuqori chegaradosh razryad boʻyicha qabul qilish lozim.

65. Korxonalar maydonlarini oʻrtacha yoritilganligi yer sathida yoki yoʻl qoplamalarida minimal qiymat nuqtalarida ushbu SHNQning 11-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

		11-jadval

Korxonalar maydonlarining yoritilganligi

Yoritiladigan obyektlar	Ikki yoʻnalishdagi harakatning eng katta intensivligi, bir l/h	Gorizontal tekislikdagi oʻrtacha yoritilganlik, lx
Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari	50 dan ortiq 150 gacha	20
	10 dan 50 gacha	10
	10 dan kam	5
Yongʻin oʻtish yoʻllari	-	5
Piyodalar va velosipedlar uchun yoʻlakchalar	100 dan ortiq	20
	10 dan 50 gacha	10
	10 dan kam	5
Oʻtish koʻprikchalarining zinapoyalari va zina maydonchalari	-	10
Maydonlardagi va xiyobondagi piyodalar yoʻllari		5
Shahar hududiga kirmaydigan, korxona oldi hududlari (binolar oldidagi maydonlar, binolarga kirish va oʻtish joylari, toʻxtash joylari)	-	10
Kirish yoʻlaklari (podyezdlar) va binoga oʻtishlar, transport toʻxtash joylari	-	20
Temir yoʻllari:	-
- yoʻnalishni oʻzgartirish joylari	-	10
- alohida yoʻnalishni oʻzgartirish joylari	-	5
- temir yoʻl polotnosi	-	5

Izoh: Shahar koʻchalarining va transport harakatining intensivligi hamda yoʻlning qatnov qismini shunga oʻxshash qoplashga ega avtomobil yoʻllari uchun mazkur jadvalda keltirilgan yoʻlning qatnov qismi qoplamalarining oʻrtacha ravshanligi meʼyorlariga amal qilish zarur.

66. Tashqi yoritish binolar ichidagi yoritishni boshqarishdan mustaqil ravishda boshqarilishi kerak.

67. Ish joylarida va sanoat korxonalari hududlarida tashqi yoritish qurilmalarini koʻzni qamashtirish taʼsirini cheklash uchun yoritkichlarni yer sathidan quyidagi balandlikda oʻrnatish kerak:

himoya burchagi kamida 15° boʻlgan yoritkichlar uchun quyidagi ushbu SHNQning 12-jadvalida koʻrsatilgandan kam boʻlmagan holda;

himoya burchagi 15° va undan ortiq boʻlgan yoritkichlar uchun — istalgan yorugʻlik manbalari uchun 3,5 m dan kam boʻlmagan xolda.

Odamlar oʻtishi yoki texnologik (muhandislik) jihozlarga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan maydonlarda, shuningdek, binoga kirishda himoya burchagi 15° va undan ortiq boʻlgan yoritkichlarni (qaytargichsiz qorishmali shishadan iborat tarqatgichlarga) osish balandligini cheklamaslikka yoʻl qoʻyiladi.

		12-jadval

Koʻzni qamashtirish holatini chegaralash shartlari boʻyicha yoritkichlarni oʻrnatishning eng kichik balandligi

Yoritkichlarning yorugʻlik taqsimlashi	Bir tayanchda oʻrnatilgan yoritkichlardagi lampalarning eng koʻp yorugʻlik oqimi, lm	Yoritkichlarni oʻrnatishning eng kichik balandligi, m
Yarim keng	6000 dan kam	7
	6000 dan 10000 gacha	7,5
	10000 dan 20000 gacha	8
	20000 dan 30000 gacha	9
	30000 dan 40000 gacha	10
	40000 dan ortiq	11,5
Keng	6000 dan kam	7,5
	6000 dan 10000 kam	8,5
	10000 dan 20000 gacha	9,5
	20000 dan 30000 gacha	10,5
	30000 dan 40000 gacha	11,5
	40000 dan ortiq	13

68. Tarqalgan nur yoritkichlarini oʻrnatish balandligi yorugʻlik manbaining 6000 lm gacha boʻlgan yorugʻlik oqimida kamida 3 m va 6000 lm dan ortiq boʻlgan yorugʻlik oqimida kamida 4 m boʻlishi kerak.

69. Bir uskunaning (projektor yoki projektor turidagi qiya joylashgan yoritish asbobi) yorugʻlikni oʻq boʻyicha kuchining I max, cd, meʼyoriy yoritilganlikka bogʻliq holda, ushbu uskunalarni oʻrnatish balandligi kvadratiga N, m², nisbati quyidagi

13-jadvalda koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.

								13-jadval

Yorugʻlik oʻq kuchining oʻrnatish balandligi kvadratiga nisbati

Meʼyorlanadigan yoritilganlik I max/N²	0,5	1	2	3	5	10	20	30	50
Meʼyorlanadigan yoritilganlik I max/N²	100	150	250	300	400	700	1400	2100	3500

Izoh: Bir nechta yorugʻlik asboblarining yorugʻlikni oʻq boʻyicha kuchi — yoʻnalishi mos boʻlganda, har bir asbobning I max/N² yoʻl qoʻyiladigan qiymatlari jadvaliy qiymatlarni ushbu yorugʻlik asboblari soniga boʻlish yoʻli bilan aniqlanadi.

3-§. Turar joy, jamoat va yordamchi binolar xonalarini yoritish

70. Rang tavsiflari boʻyicha yorugʻlik manbalarini tanlash ushbu SHNQning 8-ilovasi asosida amalga oshirilishi lozim.

Maktabgacha taʼlim muassasalarida lyuminessent lampalar va galogen choʻgʻlanma chiroqlaridan foydalanish kerak.

Qayd etilgan xonalarda svetodiodli yorugʻlik manbalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

71. Jamoat binolari xonalarini umumiy yoritishda galogen choʻgʻlanish lampalaridan foydalanishga faqatgina meʼmorchilik-badiiylik talablarini taʼminlash uchun yoʻl qoʻyiladi.

Energiya sarfini nazorat qilish maqsadida A-V razryadli jamoat binolari xonalarining umumiy sunʼiy yoritish tizimiga oʻrnatilgan maksimal ruxsat etilgan solishtirma quvvatiga nisbatan talablar oʻrnatilishi lozim.

Bu oʻrnatilgan kattaliklar ushbu SHNQning 14-jadvalida keltirilgan maksimal ruxsat etilgan koʻrsatkichlardan oshib ketmasligi kerak.

		14-jadval

Jamoat binolari xonalarida maksimal ruxsat etilgan solishtirma oʻrnatilgan quvvat

Ishchi yuzadagi yoritilganlik, lx	Xonaning indeksi	Maksimal ruxsat etilgan solishtirma oʻrnatilgan quvvat, W/m², ortiq emas
	0,6	23
500	0,8	20
	1,25	18
	2 va undan ortiq	15
	0,6	20
400	0,8	16
	1,25	14
	2 va undan ortiq	12
	0,6	18
300	0,8	14
	1,25	12
	2 va undan ortiq	10
	0,6 — 1,25	14
200	1,25 — 3,0	8
	3 dan ortiq	6
	0,6 — 1,25	10
150	1,25 — 3,0	8
	3 ortiq	7
	0,6 — 1,25	5
100	1,25 — 3,0	3,5
	3 dan ortiq	3

Izohlar:

1.Ushbu jadvaldagi qiymatlar ishga tushirishni boshqarish moslamalari, shuningdek yoritishni boshqarish moslamalarining quvvat sarfini hisobga olgan holda berilgan.

2.Sunʼiy yoritishning maksimal solishtirma quvvatlarining qiymatlari texnik asoslangan holatlarda (yirik oʻlchamli jihozlar boʻlganda) 30 foiz ga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.

72. Ushbu SHNQning 1-ilovasida keltiriladigan yoritilganlik meʼyorlarini yoritilganlik shkalasi boʻyicha quyidagi hollarda bir pogʻonaga oshirish lozim:

maxsus kuchaytirilgan sanitariya talablarida A-V razryadli ishlarda (masalan, ayrim umumiy ovqatlanish va savdo xonalarida);

odamlar doimo boʻladigan xonalarda tabiiy yorugʻlikning boʻlmasligi;

G-E razryadlarning koʻrish ishlari uchun (tomosha va konsert zallari, noyob binolarning foyelari) xonalarni yorugʻlik bilan toʻyintirishga kuchaytirilgan talablarida;

maʼmuriy binolarni (kabinetlar, ish xonalari, kutubxonaning oʻquv zallari) aralash yoritish tizimlari qoʻllanganda;

xonalarda ishlovchilarning yarmidan koʻpi 40 yoshdan katta boʻlgan holda.

73. G-E razryadlarga ega boʻlgan koʻrish ishlari bajariladigan jamoat binolarini dekorativ-badiiy yoritish qurilmalarida yoritilganlik darajasini arxitektura talablariga muvofiq tanlashga yoʻl qoʻyiladi, shu bilan birga xonada erkin yoʻnalish imkoniyatini taʼminlash uchun shartli gorizontal sirtning eng kichik yoritilishi kamida 100 lx boʻlishi kerak.

74. Silindrik yoritilganlikni taʼminlash zarur boʻlgan xonalarda, devorlarning sirt yuzasining oʻrtacha qaytarish koeffitsiyenti kamida 40 foiz, shift uchun — kamida 50 foiz boʻlishi kerak.

75. Jamoat binolari xonalarida, umumiy yoritish tizimini qoʻllash lozim.

A-V razryaddagi koʻrish ishlar amalga oshiriladigan maʼmuriy binolar xonalarida (masalan, kabinetlar, ish xonalari, kutubxonalarining oʻquv zallari, arxivlarda) aralash yoritish tizimini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

Bunda, ishchi yuzadagi meʼyorlanadigan yoritilganlik ushbu SHNQning 72-bandiga muvofiq oshiriladi, umumiy yoritishdagi yoritilganlik ushbu SHNQning 2-jadvaliga muvofiq qiymatlarning kamida 70 foizini tashkil qilishi kerak.

76. Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarida I — IV razryadli koʻrish ishlari olib boriladigan qoʻshimcha ishlab chiqarish binolarida (masalan, zargarlik va oʻymakorlik ishlari, soatlar, televideniye va radio uskunalarini taʼmirlash, kalkulyatorlar) aralash yoritish tizimini qoʻllash lozim.

Meʼyorlanadigan yoritilganlik va sifat koʻrsatkichlari ushbu SHNQning 1-ilovasi boʻyicha qabul qilinishi kerak.

77. Ushbu SHNQning 2-jadvali boʻyicha yoritish qurilmalaridan koʻzni qamashtirish taʼsirini cheklash uchun oʻrnatiladigan shinamsizlik koʻrsatkichi poldan 1,2 m balandlikda xonaning markaziy oʻqida yon tomondagi devor oldida taʼminlanishi lozim.

Bunda, shinamsizlik koʻrsatkichi yoritkichlarni pol ustida oʻrnatishning ikki barobar balandligidan oshmaydigan uzunlikka ega boʻlgan xonalar uchun chegaralanmaydi.

Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyentini ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 2-jadvalga muvofiq qabul qilish lozim.

78. Balandligi uch qavatdan ortiq boʻlgan turar joy binolari vestibyullari, zinalari, lift xollari, kvartira oldi yoʻlaklarini yoritishda, tungi vaqtda qayd qilingan joylarning yoritilganligi, yoritkichlar yoki chiroqlari yorugʻlik oqimini evakuatsion yoritish normalaridan kam boʻlmagan hisobda, mos keladigan darajada kamaytira oladigan avtomatik yoki masofadan boshqariladigan tizimga ega boʻlishi kerak. Odamlarning ana shu binolardan oʻtib borishida, yoritilganlik ishchi yoritish normalariga mos kelishi lozim.

79. Energiyani tejash maqsadlarida qayd qilingan, xonalar ishchi yoritilishini loyihalashda qisqa vaqtda (odamlar ushbu xonalardan oʻtib olishiga yetarli vaqt) yonib-oʻchadigan qurilmalarni yoki harakatni va yorugʻlikni sezuvchi qurilmali yoritkichlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

80. Yonib-oʻchadigan qurilmalarni yoki ishchi yoritish tarmoqlarida harakatni va yorugʻlikni sezuvchi qurilmali yoritkichlarni qoʻllash loyihalash topshirigʻi orqali belgilanishi kerak.

4-§. Aholi punktlarini tashqi yoritish

81. Shahar joylarida muntazam harakatlanadigan koʻchalar, yoʻllar va maydonlarni yoritish ushbu SHNQning 15-jadvaliga muvofiq sifatli qoplamalarning oʻrtacha ravshanligi meʼyori asosida ishlab chiqilishi kerak.

				15-jadval

Qoplamalarning oʻrtacha ravshanligi meʼyorlari

Yoritish boʻyicha obyekt toifasi*	Koʻchalar, yoʻllar va maydonlar	Ikki yoqlama yoʻnalishda transport harakatining eng katta intensivligi, bir l/h	Qoplamaning oʻrtacha ravshanligi, cd/m²	Qoplamaning oʻrtacha gorizontal yoritilganligi, lx
A	Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari	3000 dan ortiq	1,6	20
		1000 dan 3000 gacha	1,2	20
		500 dan 1000 gacha	0,8	15

B	Shaharlar va boshqa aholi punktlarining koʻchalari	2000 dan ortiq	1,0	15
		1000 dan 2000 gacha	0,8	15
		500 dan 1000 gacha	0,6	10
		500 dan kam	0,4	10
V	Xoʻjalik avtomobil yoʻllari	500 va undan katta	0,4	6
		500 dan kam	0,3	4
			0,2	4

*Maydonlar toifasi ushbu SHNQning 22-jadvali boʻyicha qabul qilindi.

Izohlar:

1) transport harakatining intensivligiga bogʻliq boʻlmagan tezligi katta yoʻllar qoplamasining oʻrtacha ravshanligi shahar chegarasida 1,6 cd/m²va katta shaharlarning aeroportlari, daryo va dengiz portlariga qatnov yoʻllarida 0,8 cd/m²qabul qilinadi;

2) barcha kesishuvchi bogʻ yoʻllarida ikki va undan ortiq darajadagi transport kesishuv chegaralarida qatnov qismi qoplamasining oʻrtacha yoritilganligi yoki oʻrtacha ravshanligi xuddi ular ichidagi asosiysi kabi, shahar chegarasidagi kirishlar va tarmoqlanishlarda esa — kamida 0,8 cd/m²yoki 10 lx boʻlishi kerak.

82. Shahar joylarida oraliq va pastki turdagi qoplamalarga ega koʻchalar, yoʻllar va maydonlarning qatnov qismida yoritish darajasi oʻrtacha gorizontal yoritish qiymati bilan tartibga solinishi lozim.

Bunda B toifali koʻchalar, yoʻllar va maydonlar uchun — 6 lx, V toifali koʻchalar, yoʻllar va maydonlar uchun oraliq turdagi qoplama boʻlganda — 4 lx va past turdagi qoplama boʻlganda — 2 lx boʻlishi kerak.

83. Yoritilganligi meʼyorlanadigan koʻchalar yoʻllar va maydonlardagi transport hududlarida vertikaldan 80⁰ va 90⁰ burchak ostida haydovchi tomonga qarata oʻrnatilgan yoritkichlarning yorugʻlik kuchi (yoritkich yorugʻlik oqimining 1 klm ga mos keluvchi 30 va 10 cd ga teng) cheklab qoʻyilishi lozim.

84. Katta maydonlar va transport chorraxalarini yoritishda balandligi 20 m va undan ortiq tayanchlarda oʻrnatilgan yoritkichlar maksimum yorugʻlik kuchini vertikalga nisbatan 65⁰ dan ortiq boʻlmagan yoʻnalishda taʼminlashi kerak.

Vertikaldan 80⁰, 85⁰, 90⁰ burchak ostida haydovchilar yoʻnalishida oʻrnatilgan yoritkichning yorugʻlik kuchi uning 1 klm yorugʻlik oqimiga mos keluvchi 50, 30 va 10 cd chegeraviy qiymatlaridan oshmasligi kerak.

85. Transport kesishuvi yuqori darajali qatnov qismi yoʻl qoplamasidan yoritkichgacha boʻlgan balandlik 10 m dan kam boʻlmasligi kerak.

86. Shaharlar koʻchalari yoʻllari va maydonlarining harakat qismi uchun belgilangan oʻrtacha yorugʻlik cheklovi L_oʻr>0.80 cd/m²yoki yoritilganlik E_oʻr>15 mk larni hisobga olgan holda, tunggi vaqtlarda ushbu koʻrsatkichlarni yoritkichlarning bir qismini oʻchirish yoki quvvatini 30 foiz va 50 foizga (harakat intensivligi 1/3 va 1/5-martagacha kamaygan paytda) qadar kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

87. Yoritkichlar tayanchlarda bir donadan oʻrnatilgan boʻlsa, tungi vaqtlarda yoritkichlarning qisman oʻchirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

88. Haydovchilar va piyodalar uchun tungi vaqtlarda yoritkichlarni ular hosil qiluvchi chiziq yoʻlning yoki koʻchaning yoʻnalishini aniq koʻrsatadigan qilib qatorlarga joylashtirilishi lozim.

89. Koʻchalar, yoʻllar va maydonlarning qatnov qismiga tutash yoʻlak qoplamalarining oʻrtacha ravshanligi ushbu SHNQning 15-jadvalida koʻrsatilgan koʻchalar, yoʻllar va maydonlarning qatnov qismi qoplamasining oʻrtacha ravshanligining yarmidan kam boʻlmasligi kerak.

90. Qoplamalarning minimal ravshanligining oʻrtacha qiymatga nisbati meʼyordagi oʻrtacha ravshanlik 0,6 cd/m²dan ortiq boʻlsa, kamida 0,35 va oʻrtacha ravshanlikning meʼyori 0,8 cd/m²va undan past boʻlsa kamida 0,25 boʻlishi kerak.

91. Qoplamalarning minimal ravshanligining harakat yoʻli boʻyicha maksimalga nisbati oʻrtacha ravshanlik 0,6 cd/m²dan ortiq meʼyorida kamida 0,6 va oʻrtacha ravshanlikning 0,6 cd/m²va past meʼyorida — kamida 0,4 boʻlishi lozim.

92. Shahar joylarida koʻchalar, yoʻllar va maydonlar, xiyobonlar va maydonlar, piyodalar koʻchalari va mikrorayon hududlarining qatnovga ega boʻlmagan qism qoplamalari sathidagi oʻrtacha gorizontal yoritilganlikni ushbu SHNQning 16-jadvaliga muvofiq qabul qilish lozim.

	16-jadval

Koʻchalar, yoʻllar va xiyobonlarning qatnov kam qismlarining qoplama sathidagi oʻrtacha gorizontal yoritilganlik

Yoritiladigan obyektlar	Oʻrtacha gorizontal yoritilganlik, lx
1. Piyodalar uchun asosiy koʻchalar, A va B toifali maydonlarning qatnov boʻlmagan qismi va korxona oldi maydonlari	10
2. Piyodalar koʻchalari:
jamoat markazlari chegaralarida boshqa hududlarda	6 4
3. Quyidagi toifalar koʻchalarida qatnov qismidan ajratilgan piyodalar yoʻlaklari:
A va B V	4 2
4. Barcha toifadagi koʻchalarda jamoat transporti uchun toʻxtash joylari	10
5. Piyodalar koʻprikchalari	10
6.Piyodalar yerosti yoʻllari:
kunduzi tunda	100 50
7. Piyodalar yerosti yoʻllarining zinapoyalari	20
8. Quyidagi toifadagi koʻchalarga tutash xiyobonlar va maydonlarning piyodalar yoʻlkalari (ushbu SHNQning 15-jadvali)
A B V	6 4 2
9. Qatnov yoʻllari:
asosiy ikkinchi darajali, shu jumladan piyoda yoʻlaklarining kirish joylari	4 2
10. Chiqindi yigʻgichlardagi xoʻjalik maydonchalari	2
11. Bolalar oʻyin maydonchalari	10

Izoh:

*Mazkur talablar B va V toifadagi koʻchalarning qatnov qismiga yondashgan piyoda yoʻllarning yoritilganligiga ham qoʻllaniladi.

93. Tarixiy joylarning asosiy piyodalar harakatlanadigan koʻchalarida oʻrtacha yarim silindrik yoritilganlik kamida 6 lx boʻlishi kerak.

94. Jamoat binolari hududlarining oʻrtacha gorizontal yoritilishi ushbu SHNQning 17-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

	17-jadval

Jamoat binolari hududlarini oʻrtacha gorizontal yoritilganligi

Yoritiladigan obyektlar	Oʻrtacha gorizontal yoritilganlik, lx
Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarining binolarida
1. Guruhli va jismoniy tarbiya maydonchalari	10
2. Dam olish zonalaridagi harakatlanuvchi oʻyinlar uchun maydonchalar	10
3. Sanatoriya binolari va joylariga, dam olish uylariga oʻtish yoʻllari	10
4. Hududlarga kirish joylari	6
5. Yotoqxona binolari, oshxonalar, kinoteatrlar va shu kabi binolarga qatnov va oʻtish yoʻllari	4
6. Istirohat bogʻi zonasining markaziy xiyobonlari	4
7. Istirohat bogʻi zonasining yon tomon xiyobonlari	2
8. Dam olish va madaniy-ommaviy xizmat koʻrsatish zonasining maydonlari (ommaviy dam olish maydonlari, ochiq estrada oldi maydonchalari)	10
9. Stol ustida oʻynaladigan oʻyinlar, ochiq turdagi oʻquv zallari uchun maydonchalar	10

Izoh:

*Oʻqish va stol usti oʻyinlari uchun moʻljallangan yoritilganlik xonalarni yoritilganligi meʼyorlari boʻyicha qabul qilinadi.

95. Istirohat bogʻlari, stadionlar va koʻrgazmalar hududlarining oʻrtacha gorizontal yoritilishi ushbu SHNQning 18-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

				18-jadval

Xiyobonlar, stadionlar va koʻrgazmalar hududlarining oʻrtacha gorizontal yoritilganligi

Yoritiladigan obyektlar	Oʻrtacha gorizontal yoritilganlik, lx
Yoritiladigan obyektlar	Umumshahar istirohat bogʻlari	Rayon bogʻlari	Stadionlar	Koʻrgazmalar
1. Asosiy kirish joylari	6	4	10	10
2. Yordamchi kirish joylari	2	1	6	6
3. Markaziy xiyobonlar	4	2	6	10
4. Xiyobonlar yon atroflari	2	1	4	6
5. Ommaviy dam olish maydonchalari, teatrlar, kinoteatrlar, koʻrgazma pavilyonlari va ochiq estrada, stol usti oʻyinlari uchun maydonchalar	10	10	-	20
6. Koʻrgazmalar hududidagi dam olish zonalari	-	-	-	10

96. Qishloq va ovul joylarining koʻchalari, yoʻllari va maydonlarining qoplamalari darajasidagi oʻrtacha gorizontal yoritish quyidagi ushbu SHNQning 19-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

	19-jadval

Koʻcha, yoʻl va qishloq va ovul maydonlari qoplamalarining oʻrtacha gorizontal yoritilganligi

Yoritiladigan obyektlar	Oʻrtacha gorizontal yoritilganlik, lx
1. Asosiy koʻchalar, jamoat maydonlari va savdo markazlari	4
2. Koʻchalar:	4
asosiy	2
ikkinchi darajali (tor koʻcha)	2
3. Qishloq va ovul yoʻllari, bogʻdorchilik shirkatlari va dala-hovli hududidagi yoʻllar	2

Izohlar:

1) dala-hovli hududlarida asosiy qatnov yoʻllarining oʻrtacha yoritilganligi — 2 lx, qolgan qatnov yoʻllari uchun — 1 lx boʻlishi kerak;

2) qishloq joylarining turar joy zonasidan tashqarida joylashgan omborxona hududidagi bino qurilishlari qatori va qatnov yoʻllari orasidagi oʻrtacha yoritilganlik 1 lx boʻlishi zarur.

97. Qishloq va ovul joylari ichidagi umumiy tarmoq avtomobil yoʻllarining yoritilishi ushbu SHNQning 15-jadvaliga muvofiq yoki ushbu SHNQning 81-bandiga muvofiq yoʻl qoplamasining turiga qarab, B toifali koʻchalar uchun qabul qilinishi kerak.

98. Tashqi yoritish loyihalarida yongʻinga qarshi suv manbalariga kirish yoʻllarini, agar ular koʻchalar va qatnov yoʻllarining yoritilmagan qismida joylashgan boʻlsa, yoritishni koʻzda tutish lozim.

Ushbu kirish yoʻllarining oʻrtacha gorizontal yoritilganligi quyidagicha, boʻlishi kerak, lx:

shahar va shaharchalarda — 2;

qishloq va ovullarda — 1.

A va B toifali koʻchalar hamda yoʻllarni tashqi yoritish loyihalarida 100 m uzunlikdagi yoritilmagan qoʻshni koʻchalar va yoʻllarning (ushbu koʻchalar va yoʻllarni yoritish meʼyorlari boʻyicha) qismlarini yoritishni taʼminlash kerak.

99. Koʻchalarning qatnov qismida joylashgan tramvay yoʻllarini yoritish meʼyori koʻchalarni yoritish meʼyoriga muvofiq boʻlishi lozim. Alohida oʻrin tutadigan tramvay yoʻlining oʻrtacha gorizontal yoritilganligi 6 lx boʻlishi kerak.

100. Uzunligi 60 m dan ortiq boʻlgan shahar transport tunnellarining qatnov qismining kunduzgi oʻrtacha gorizontal yoritilishi ushbu SHNQning 20-jadvaliga muvofiq kechki va tungi rejimlarda esa 50 lx ga teng qabul qilish kerak.

Tunnel uzunligi 60 m gacha boʻlgan yoʻl qoplamasining oʻrtacha yoritilishi barcha rejimlarda 50 lx boʻlishi kerak.

			20-jadval

Shahar transporti tonnellari yoʻl qoplamasining oʻrtacha gorizontal yoritilganligi

Tonnelning uzunligi, m	Portalga tushish qiyaligi	Kirish portalining yoʻnalishi	Kirish portalining boshlanishidan, m, masofadagi oʻrtacha gorizontal yoritilganlik, lx
Tonnelning uzunligi, m	Portalga tushish qiyaligi	Kirish portalining yoʻnalishi	5	25	50	75	100	125	150 va undan ortiq
1 dan 100 gacha	hisobga olinmaydi	istalgan	750	750	400	150	60	-	-
100 dan ortiq	qiyalik-siz	shimoliy-janubiy	750	750	400	150	75	60	50
	qiyalikka ega	istalgan	1000	1000	650	350	125	60	50

Izoh: mazkur SHNQning 16-jadvalda kirish zonasining ketma-ket uchastkalarining yorugʻlik darajasini pasaytirish jarayoni tunnelga kiruvchi haydovchining moslashuvi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish talablariga javob beradi.

101. Tungi vaqtda yoʻl oʻtkazgichlar va koʻpriklar ostidagi oʻtish yoʻllarining oʻrtacha gorizontal yoritilishi 40 m gacha boʻlgan oʻtish joyi uchun kamida 30 lx boʻlishi kerak. Katta uzunliklarda esa ushbu SHNQning 100-bandiga asosan tunnel yoritish meʼyorlariga muvofiq qabul qilinishi kerak.

102. Avtomobillarga yoqilgʻi quyish va saqlash hududlarida oʻrtacha gorizontal yoritish ushbu SHNQning 21-jadvaliga muvofiq qabul qilish lozim.

	21-jadval

Yoqilgʻi quyish shoxobchalari va avtoturargohlarning yoritilishi

Yoritiladigan obyektlar	Oʻrtacha gorizontal yoritilganlik, lx
Yonilgʻi quyish shoxobchalari
1. Koʻchalar va yoʻllardan kirishlar:
A va B toifalari	15
V toifasi	10
2. Yoqilgʻi quyish va boʻshatish joylari	20
3.Tegishli qolgan hududlarda	10
Avtoturargohlar va harakatlanuvchi tarkibni saqlash joylari
Barcha toifadagi koʻchalardagi ochiq avtoturargohlar, shuningdek, koʻchalardan tashqaridagi avtoturargohlar orasidagi oʻtish joylari	6

103. Maksimal yoritilganlikning oʻrtachaga nisbati oʻrtacha yoritilganlik meʼyorida quyidagicha boʻlishi kerak:

6 lx dan ortiq va koʻpi bilan 3:1;

4 lx dan 6 lx gacha va koʻpi bilan 5:1;

4 lx dan kam va koʻpi bilan 10:1.

104. Poytaxtda, tarixiy, kurort va port shaharlarda, shuningdek, katta shaharlarda yoritish meʼyorlarini quyidagicha oshirishga ruxsat etiladi:

0,2 — 0,4 cd/m²gacha — A va B toifadagi mukammallashgan turdagi qoplamalarga ega koʻchalar, yoʻllar va maydonlarni yoritish qurilmalari uchun;

20 lx gacha — A va B toifadagi maydonlarning qatnovga ega boʻlmagan qismlarini va zavod oldi maydonlarini, stadion va koʻrgazmalar asosiy kirishlarni yoritish qurilmalari uchun;

10 lx gacha — oʻtish turidagi qoplamalarga ega B toifadagi koʻchalar, yoʻllarni va umumshahar istirohat bogʻlarining asosiy kirishlarini yoritish qurilmalari uchun.

105. Tungi vaqtda meʼyorlanadigan oʻrtacha yoritilganlik 4 lx boʻlgan yoki yoritkichlarning kamida yarmini yoqish yoʻli bilan oʻrtacha ravshanlik 0,4 cd/m²va undan ortiq boʻlganda, bunda ikkita ketma-ket joylashgan yuqori bosimdagi razryad lampalari yorugʻlik oqimi sozlagichi yordamida yoritkichlarni oʻchirmasdan nominaldan 50 foiz past boʻlmagan darajagacha sozlash yoʻli bilan shahar koʻchalari, yoʻllari va maydonlarini tashqi yoritish darajasini pasayishini koʻzda tutish lozim.

106. Tungi vaqtda va ertalabki qorongʻi vaqtda elektr energiyani qoʻshimcha tejash maqsadida yoritish darajasini kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi:

harakat jadalligini maksimal qiymatidan 1/3 qismigacha kamaytirilganda 30 foizga;

harakat 1/5 gacha qismiga kamaytirilganda 50 foizga.

107. Koʻchalarda va yoʻllarda, koʻpriklarda, xiyobonlarda, avtomobillar toʻxtash joylarida, ichki xizmat-xoʻjalik va yongʻin proyezdlarida oʻrtacha yoritilganlikning 0,2 cd/m²meʼyorlanadigan qiymatlarida yoki oʻrtacha yoritilganlik 4 lx dan va kam boʻlgan tungi vaqtda yoritishni qisman yoki toʻla oʻchirilishiga ruxsat etilmaydi.

108. A va B toifadagi koʻchalar, yoʻllar va transport yoʻllarida yoritish moslamalari uchun koʻzni qamashtirish koʻrsatkichi 150 lx dan oshmasligi kerak.

109. V toifadagi koʻchalar va yoʻllarni yoritish qurilmalari shuningdek, yoritish darajasi gorizontal yoki yarim silindrik yoritilganlik meʼyorlari bilan chegaralanuvchi yoritish qurilmalari uchun koʻz qamashtirishni cheklash sharti boʻyicha yoritkichlar joylashishining eng kichik balandligi ushbu SHNQning 12-jadvali boʻyicha qabul qilinishi kerak.

110. Turar joy binolari derazalarining oynalarida barcha tashqi yoritish qurilmalaridan hosil boʻladigan umumiy vertikal yoritilganlik quyidagilardan oshmasligi kerak:

qatnov qismining oʻrtacha gorizontal yoritilganlik meʼyori 10 lx boʻlganda 7 lx dan;

oʻrtacha gorizontal yoritilganlik meʼyori 15 lx boʻlganda10 lx dan;

oʻrtacha gorizontal yoritilganlik meʼyori 20 lx va undan yuqori boʻlganda 20 lx dan.

111. Jamoat markazidan tashqaridagi piyodalar yoʻlkalarida, koʻcha ichidagi hududlarda, shuningdek kurort-davolash muassasalarining yotoqxonalariga yondashgan barcha koʻchalarda, turarjoy binolari kvartiralari va yotoqxona binolari palatalari derazalarida 5 lx dan oshmasligi kerak.

112. Turar joy binolari derazalarining oynalariga tushadigan yorugʻlikni cheklash maqsadida derazalarga yoʻnalgan yorugʻlik kuchi cheklangan yoki ekranlovchi panjarali yoritkichlardan foydalanish lozim.

113. Binoga kirish joyi tepasiga yoki yoniga yoʻl qoplamasida oʻrtacha yoritilganlik darajasi E_oʻr ni taʼminlovchi yoritkichlar oʻrnatilishi kerak.

Bunda, E_oʻrkamida quyidagicha taʼminlanishi kerak:

asosiy kirish maydonchasida — 6,0 lx;

zaxira yoki texnik chiqish yoʻli maydonchasi yoki piyoda yoʻlagida — 4,0 lx.

114. Tashqi yoritish moslamalarida quyidagilar qoʻllanilishi kerak:

yorugʻligi aks etadigan svetodiodli yoritkichlar, konsollar va projektorlar;

yuqori bosimga ega yorugʻlikning razryadli manbalari boʻlgan yoritkichlar, shuning bilan birga, koʻchalar va transport harakatiga ega yoʻllarni yoritish qurilmalari uchun koʻpincha yuqori bosimga ega boʻlgan natriyli lampalar.

115. Yoritish moslamalarini turini tanlashda quyidagilarni hisobga olish lozim:

qurilmaning energiya tejamkorligi va energiya samaradorligi;

yoritish moslamalarining ishlashining ishonchliligi;

xizmat koʻrsatuvchi xodimlar va aholining xavfsizligi;

yoritish moslamalariga texnik xizmat koʻrsatish va boshqarishning qulayligi.

116. Tramvay va trolleybus harakati boʻlgan koʻchalar, yoʻllar va maydonlarda yoritish moslamalarini joylashtirish balandligi tramvay va trolleybus liniyalari uchun SHNQ 2.05.09-22ga mos kelishi kerak.

117. Koʻpriklar va koʻpriklar parapetlariga chiroqlarni oʻrnatishning minimal balandligi agar kamida 10° himoya burchagi taʼminlangan boʻlsa va maxsus uskunadan foydalanmasdan lampalarga kirish imkoniyati boʻlmasa cheklanmaydi.

118. Transport tunnellarida muhofaza burchagi kamida 10° boʻlgan yoritkichlar qoʻllanilishi lozim. Bunda, ularni oʻrnatish balandligi kamida 4 m boʻlishi kerak.

119. Piyodalar tunnellarida himoya burchagi kamida 15° boʻlgan quyidagi yoritkichlardan foydalanish kerak:

svetodiodli;

umumiy quvvati 80 W gacha boʻlgan lyuminessent lampali;

quvvati 110 W gacha boʻlgan DNaT (DNaS) lampali;

quvvati 125 W gacha boʻlgan DRL lampali.

120. A va B toifadagi koʻchalarning qatnov qismi bilan bir sathdagi piyodalar oʻtish joylarining yoritish darajasini kesishadigan qatnov qismining yoritish meʼyoriga nisbatan kamida 1,5 barobar oshirilishi lozim. Yoritish darajasini oshirish tayanchlarning orasidagi masofani qisqartirish, qoʻshimcha yoki kuchliroq yoritkichlarni oʻrnatish, oʻtish joyidagi yorqinlashtirilgan qoplama va boshqalar hisobiga amalga oshirilishi lozim.

5-§. Bino va inshootlarni tashqi arxitekturaviy yoritish

121. Tashqi arxitekturaviy yoritish kechki vaqtlarda shaharning koʻproq ahamiyatga ega obyektlarining yaxshi koʻrinishini va ifodaliligini taʼminlashi, shuningdek, shahar yorugʻlik muhitini shinamligini oshirishi kerak.

Arxitekturaviy yoritish qurilmalari transport haydovchilari va piyodalarga koʻzni qamashtiradigan taʼsir koʻrsatmasligi kerak.

122. Binolar fasadlari, inshootlar, monumentlar va landshaft arxitekturasi elementlarining ravshanligi ularning ahamiyatliligi, joylashgan oʻrni va ularning shahardagi koʻz orqali qabul qilishning ustunlik qiluvchi shartlaridan kelib chiqib, ushbu SHNQning 22-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

					22-jadval

Shahar obyektlarining tashqi arxitekturaviy yoritilish normalari

Shahar joylarining toifalari	Yoritish obyektining joylashish oʻrni	Yoritish obyekti	Uzviy yoritish, fasadning oʻrtacha ravshanligi, L_f,cd/m²	Uzviy va urgʻu beruvchi yoritish, nur orqali urgʻu berilgan L elementning yorugʻligi, L_e,cd/m²	Lokal yoritish, oʻrtacha ravshanlik L_,cd/m²
1	2	3	4	5	6
A	Poytaxt markaziy maydonlari, umumshahar zonalari	Milliy ahamiyatga ega arxitektura yodgorliklari, yirik jamoat binolari, yodgorliklar	10	30	10
	Umumshahar ahamiyatidagi magistral koʻchalar va maydonlar	Arxitektura, tarixiy va madaniy yodgorliklari, shahar ahamiyatidagi yodgorlik va obyektlar	8	25	8
	Umumshahar ahamiyatidagi parklar, bogʻlar, bulvarlar, skverlar, piyodalar yoʻlakchalari	Madaniy meros obyekti hududi chegaralaridagi bino, inshoot, yodgorliklar, monumentlar, noyob landshaft elementlari	5	15	5
B	Tuman jamoat markazlari maydonlari	Tuman ahamiyatidagi yodgorliklar, monumentlar, binolar va inshootlar	7	20	8
	Tuman ahamiyatidagi magistral koʻchalar va maydonlar	Yuqoridagi kabi	5	15	5
	Tuman ahamiyatidagi parklar, bogʻlar, skverlar, bulvarlar va piyodalar yoʻlakchalari	Yuqoridagi kabi va landshaftning xarakterli elementlari	3	10	3
V	Mahalliy ahamiyatdagi koʻchalar va maydonlar, piyodalar yoʻlakchalari	Madaniy meros obyektlari hududiy chegaralaridagi yodgorliklar va monumentlar, binolar va inshootlar	5	10	3
V	Mahalliy ahamiyatdagi bogʻlar, skverlar, bulvarlar	Yuqoridagi kabi va landshaftning xarakterli elementlari	3	8	3

Izoh:

1) 300 m masofadan koʻriladigan dominant obyektlar ravshanligini 50 foizgacha oshirish mumkin;

2) yoritiladigan obyekt yoritilmagan muhit ichida joylashganda, mazkur jadvalda keltirilgan ravshanlik meʼyorini 50 foizgacha kamaytirish mumkin.

123. Arxitekturaviy yoritish qurilmalarini loyihalashda yoritiluvchi obyektlar fasad yuzalarining yorugʻlik qaytarish hisobiy koeffitsiyentlari oʻlchovlar koʻrsatkichlari asosida yoki ushbu SHNQning 23-jadvaliga muvofiq olinadi.

		23-jadval

Tashqi arxitekturaviy yoritishni loyihalashda qoʻllaniladigan binolar fasadlari, inshootlar, monumentlar materiallarining hisobiy xarakteristikalari

T/r	Yuza materiallari yoki fasad rangi	Yuza materialning nur qaytarish koeffitsiyenti, ρ_m
1.	Oq: oq rangli atmosferaga chidamli fasad boʻyoqlari, oq keramogranit, oq marmar va boshqalar	0.7
2.	Juda ochiq rang: juda ochiq rangli fasad boʻyoqlari, oq silikat gʻisht, och kulrang beton, marmar, oq tosh (ohaktosh, dolomit, kul tosh), beton va oq sementli, ochrang toʻldirgichli dekorativ suvoqlar, juda ochiq rangli keramogranit, keramik plitka, rakushechnik va boshqalar	0.6
3.	Ochiq rang: ochiq rangli fasad boʻyoqlari, marmar, tosh (tuf, qumtosh, ohaktosh), beton, och rang tusli rangli suvoqlar, keramik gʻisht, keramogranit, marmarning ochiq rangli turlari, bloklar, plitka, yogʻoch, taxta va boshqalar	0.5
4.	Oʻrtacha ochiq rang: kulrang fakturalangan beton, rangli fasad boʻyoqlari, ochiq rang yogʻoch, kulrang silikat gʻisht, rangli keramogranit va boshqalar.	0.4
5.	Toʻq rang: toʻq rang fasad boʻyoqlari, marmar, granit, hom gʻisht, silikat gʻisht, toʻq rangli keramogranit, dekorativ suvoqlar va keramik plitkalar, toʻq rang boʻlib qolgan yogʻoch, mis va boshqalar	0.3
6.	Juda toʻq rang: juda toʻq rangli boʻyoqlar, marmar, granit, keramogranit va boshqalar	0.2
7.	Qora: qora boʻyoqlar, tosh marmar, bazalt, granit, chugun, platinalangan bronza, dekorativ shtukaturka va boshqalar	0,15

124. Fasadning uzviy bir tekis yoritilishida maksimal yoritishning minimal yoritishga nisbati 3:1 dan oshmasligi, relyefli va rangli fasadlarda esa 5:1 gacha boʻlishi kerak. Bunda, maksimal yoritilganlik asosiy kompozitsion-plastik elementlarda hosil qilinishi lozim.

125. Fasadning uzviy notekis yoritilishida yoritish zonasi chegaralarida maksimal va minimal yoritilganlik 10:1 dan kam va 30:1 dan ortiq boʻlmagan nisbatda qabul qilinishi kerak. Bunda, maksimal yoritilganlik yorugʻlik bilan urgʻu beriluvchi elementda hosil qilinishi lozim.

126. Koʻp qirrali koʻrinishga ega yirik monumentlar, yodgorliklar, kichik meʼmoriy shakllarni ikki yoki uch tomondan yorugʻlik oqimining aniq belgilangan asosiy yoʻnalish bilan yoritilishi kerak. Bu obyektni idrok etishning asosiy yoʻnalishi bilan kompozitsion jihatdan bogʻlanishi kerak boʻlgan hisobiy tekislikni belgilashi lozim.

127. Arxitekturaviy yoritish qurilmalarida razryadli yorugʻlik manbasiga ega boʻlgan yoritkichlardan va svetodiodlardan foydalanish kerak. Mahalliy yoritish uchun xromatik nurlanish manbalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

128. “Sovuq” rangli yuzalarga ega obyektlarni va yashil maydonlarni yoritish uchun yoritish rang harorati 4000 K dan yuqori boʻlgan yorugʻlik manbalaridan foydalanish kerak. “Issiq” ranglarda boʻyalgan obyektlarni yoritish uchun rang harorati 3500 K gacha boʻlgan yorugʻlik manbalari qoʻllaniladi.

Polixrom obyektlarni, ayniqsa fasadlardagi tasviriy-dekorativ elementlarni (mozaika, tasviriy panno va frizlar, rangli relyeflar, haykallar) yoritishda rang uzatish umumiy indeksi R 80 dan kam boʻlmagan oq rangli yorugʻlik manbalarini qoʻllash lozim.

Landshaft arxitekturasi obyektlarini badiiy-dekorativ yoritishda rangli yorugʻlik manbalarini qoʻllashga ruxsat etiladi.

129. Arxitekturaviy yoritish qurilmalari shunday joylashtirilishi kerakki, ularning yorugʻlik chiqadigan teshiklari harakatning asosiy yoʻnalishlaridagi haydovchi va piyodalarning koʻrish maydonining markazida boʻlmasligi yoki yorugʻlikni himoya qiluvchi qurilmalar bilan himoyalangan boʻlishi kerak.

130. Arxitekturaviy yoritish moslamalarini loyihalashda ekspluatatsiya koeffitsiyentini yoritish priborining yorugʻlik chiqadigan joyining yoʻnalishiga va unda foydalanilgan yorugʻlik manbaiga bogʻliq holda quyidagicha qabul qilish lozim:

pribor oynasi vertikal yoki pastki yarim sferaga qaratilgan boʻlsa (90° — 270° burchak oraligʻida) MF = 0,67;

oyna yuqori yarim sferaga qaratilganda MF = 0,59.

6-§. Vitrinalarni yoritish

131. Piyodalar yoʻlaklari sathidan 1,5 m balandlikdagi vitrinalarni umumiy yoritishdagi vertikal tekislikdagi oʻrtacha yoritilganlik bilan aksent beruvchi yorugʻlikning yoritilganligi birgalikda ushbu SHNQning 24-jadvalida keltirilgan qiymatlardan ortib ketmasligi kerak.

		24-jadval

Vertikal tekislikdagi oʻrtacha va umumiy yoritilganlik

Koʻcha, maydon toifasi	Vertikal tekislikdagi oʻrtacha yoritilganlik, lx	Vertikal tekislikdagi umumiy yoritilganlik (umumiy va urgʻu beruvchi yoritish), lx, koʻpi bilan
A	300	1000
B	200	750
V	100	500

Izohlar:

1) urgʻu beruvchi yoritish maydoni vitrina maydonining 20 foizdan oshmasligi kerak;

2) toʻq rangli mahsulot qoʻyilgan vitrinalar uchun yoritilganlikni ochrang tovar qoʻyilgan vitrinalar yoritilganligidan yoritilganlik shkalasi boʻyicha bir pogʻonaga oshirish kerak.

132. Vitrinalarni yoritishda razryadli yorugʻlik manbasiga ega boʻlgan va svetodiodli yoritkichlar qoʻllanilishi kerak. Yorugʻlik manbalari ushbu SHNQning 25-jadvaliga muvofiq ranglarni farqlash talablarini hisobga olgan holda tanlanishi lozim.

		25-jadval

Vitrinalarni yoritish uchun tavsiya etiladigan yoritish manbalari

Mahsulot turi	Yorugʻlik manbasining rang xarakteristikalari
Mahsulot turi	T_s,, K	R_a
Matolar, galantereya, parfyumeriya, oʻyinchoqlar, kitoblar, oyoq kiyim, bosh kiyimlar, moʻynalar	2800 — 5000	80 va undan ortiq
Elektr uskunalari, xoʻjalik idishlari, kanselyariya mollari, non	2800 — 3200	70 va undan ortiq
Goʻshtli, sutli, sabzavotlar, mevalar, shirinlik mahsulotlari	2800 — 3500	80 va undan ortiq
Baliq mahsulotlari	4000 — 6500	80 va undan ortiq

133. Yoritish qurilmalari ularning yorugʻlik chiqadigan teshiklari yoki vitrinaga qoʻyilgan tovarlardan aks etgan yorqin nurlar vitrina oynasidan kamida 1 m masofada turgan yoʻlovchi va haydovchilarning markaziy koʻrish maydoniga tushmaydigan tarzda oʻrnatilishi kerak.

7-§. Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalarni yoritish

134. Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalarning maksimal va oʻrtacha ruxsat etilgan ravshanlik koʻrsatkichlari ushbu SHNQ ning 2-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

135. Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalarning tungi vaqtda dinamik tarzda ishlashi turar joy binolari, ijtimoiy obyektlarning derazalarini geometrik markazidan 1 m masofada joylashgan nuqtadan koʻrish chizigʻiga perpendikulyar tekislikdagi proyeksiyasining koʻrinadigan burchak kattaligi 2,5° dan oshmasa yoki reklama va axborot beruvchi konstruksiyasi oʻsha nuqtadan koʻrinmasa yoʻl qoʻyiladi.

Toʻgʻri toʻrtburchakli reklama va axborot beruvchi konstruksiyasi uchun koʻrish chizigʻiga perpendikulyar tekislikdagi reklama va axborot beruvchi konstruksiyasining proyeksiyasi bilan bir xil yuzaga ega boʻlgan aylananing oʻlchamiga teng boʻlgan ekvivalent burchak kattaligi qabul qilinishi lozim.

Elektron tashuvchilarda reklama va axborot tasvirlarini namoyish etish (mediafasadlardan tashqari) audiovizual tasvirlarni oʻzida mujassamlashtirilgan dinamik effektlar qoʻllanilmagan statik tasvir texnologiyasidan foydalanib oʻtkazilishi lozim.

Kunning yorugʻ va qorongʻi vaqtlarida tasvirlarning almashishi 5 s da bir martadan koʻp boʻlmagan tarzda amalga oshirilishi kerak. Tasvirning almashishi davomiyligi 2 s dan ortiq boʻlishi kerak. Yorugʻlik darajasini nol qiymatgacha tekis kamaytirish va undan keyin tekis oshirish yoʻli bilan amalga oshirilishi kerak.

Mediafasadlarda kunning yorugʻ vaqtida tasvirlarni namoyish qilish dinamik effektlardan foydalanish orqali amalga oshirilishi lozim. Kunning qorongʻi vaqtida mediafasadlarda dinamik effektlardan foydalanib tasvirlarni namoyish qilish taqiqlanadi.

Kunning qorongʻi vaqtida mediafasadlardagi statik tasvirlarning almashinishi 1 min ichida bir martadan koʻp boʻlmagan tarzda amalga oshirilishi lozim. Tasvirning almashinish davomiyligi 10 s dan ortiq boʻlishi va yorugʻlik darajasini 0 gacha tekis kamaytirish va undan keyin tekis oshirish yoʻli bilan amalga oshirilishi kerak.

8-§. Avariya holatidagi yoritish

136. Avariya holatidagi yoritish xavfsizlik va evakuatsiya yoritishiga boʻlinadi.

137. Ishchi yoritishni oʻchirilishi hamda jihozlar va mexanizmlarga texnik xizmat koʻrsatishning buzilishi quyidagilarga olib kelishi mumkin boʻlgan hollarda xavfsizlik yoritilishi taʼminlanishi kerak:

portlash, yongʻin, odamlarning zaharlanishi;

texnologik jarayonning uzoq muddat buzilishi;

elektr stansiyalari, radio va televizion eshittirish va aloqa uzellari, dispetcherlik punktlari, suv taʼminoti, kanalizatsiya va isitish nasos qurilmalari, ishlar toʻxtatilishi mumkin boʻlmagan ishlab chiqarish xonalari uchun ventilyatsiya va havoni konditsiyalash qurilmalari va boshqalarning ishini buzilishiga;

bolalar muassasalari rejimini buzilishi (ulardagi bolalar sonidan qatʼiy nazar).

138. Ishchi yorugʻlik quvvati uzilsa, texnologik jarayon shartlari yoki vaziyatga koʻra ishni normal davom ettirish talab etilganda, zaxira yoritish chiroqlari koʻzda tutilishi lozim.

139. Binolarda yoki binolardan tashqarida ish olib boriladigan joylarda evakuatsiya yoritilishi quyidagilar uchun taʼminlanishi kerak:

odamlar oʻtishi uchun xavfli boʻlgan joylarda;

odamlarni evakuatsiya qilish uchun foydalanadigan oʻtish joylari va zinapoyalarda, agar evakuatsiya qilinadiganlar soni 50 kishidan ortiq boʻlsa;

50 dan ortiq kishi ishlaydigan sanoat binolarining asosiy oʻtish joylarida;

balandligi 6 qavat va undan yuqori boʻlgan turarjoy binolarining zinapoyalarida;

normal yoritishni favqulodda oʻchirish paytida odamlarning binolardan chiqib ketishi ishlab chiqarish uskunasining uzluksiz ishlashi tufayli shikastlanish xavfi bilan bogʻliq boʻlgan ishlab chiqarish binolarida;

agar xonalarda bir vaqtning oʻzida 100 kishidan ortiq odam boʻlishi imkoniyatiga ega boʻladigan ishlab chiqarish korxonalarining jamoat va yordamchi binolari xonalarida;

tabiiy yorugʻliksiz ishlab chiqarish xonalarida.

140. Evakuatsiya yoʻlining yoʻnalishini koʻrsatadigan yoritkich koʻrsatkichlari (xavfsizlik belgilari) tunnelning ichki devorlariga (tunelning yon tomonlariga) evakuatsiya chiqish eshiklari tomonidan evakuatsiya yoʻlaklari sathidan 0,5 m balandlikda bir-biridan 25 m dan oshmaydigan masofa bilan oʻrnatilishi kerak.

141. Evakuatsiya yoʻnalishini koʻrsatadigan koʻrsatkichlar statik yoki dinamik koʻrsatkichlarga boʻlinadi.

Statik belgilar har doim yoqilgan boʻlishi va eng yaqin masofada joylashgan evakuatsiya chiqish yoʻnalishini koʻrsatishi kerak. Bunday belgilar tunnelning kirish va chiqish portallarigacha boʻlgan masofa haqida yoritish boʻyicha qoʻshimcha maʼlumotlarga ega boʻlishi lozim.

142. Tunnelning yopiq qismining uzunligi 1000 m dan ortiq boʻlsa, evakuatsiya yoʻnalishini koʻrsatadigan dinamik belgilarni oʻrnatish kerak boʻladi.

143. Yoritilgan “Chiqish” koʻrsatkichlari evakuatsiya chiqish eshiklari tepasida pol sathidan 2,1-2,2 m balandlikda oʻrnatilishi kerak. Chiqish koʻrsatkichlari har doim yoritilgan holda boʻlishi lozim.

144. Xavfsizlik yoritish ishlab chiqarish binolarining ishchi yuzalarida va ishchi yoritish oʻchirilganda texnik xizmat koʻrsatishni talab qiladigan korxonalar hududida yaratilishi kerak. Bunda umumiy yoritishdan ishlaydigan yorugʻlik uchun meʼyorlashtirilgan yoritishning kamida 5 foiz miqdorida yoritish taʼminlanishi kerak. Ammo binolar ichida kamida 2 lx, korxona hududlarida kamida 1 lx yoritilish taʼminlanishi lozim.

145. Binolar ichida razryad lampalarda 30 lx dan ortiq va choʻgʻlanish lampalarida 10 lx dan ortiq boʻlmagan eng kam yoritilganlikni tashkil etishga tegishlicha asoslanganda yoʻl qoʻyiladi.

146. Evakuatsiya yoritkichi asosiy oʻtish joylarining polida (yoki yerda) va zinalarning pogʻonalarida eng kam yoritishni quyidagicha taʼminlash kerak:

xonalarda 0,5 lx;

ochiq joylarda 0,2 lx.

147. Xonalarda xavfsizlik yoritishining yoritkichlari evakuatsiya yoritishi uchun qoʻllanishi lozim.

Evakuatsiya yoʻllarini yoritish uchun evakuatsiya lampalarini oʻrnatish tavsiya etiladi, lampalarni oʻrnatish balandligi yoʻlak sathidan 2 m oshmasligi va evakuatsiya yoʻllarida yoritilganlik kamida 0,5 lx boʻlishini taʼminlashi kerak. E_min/E_maks yorugʻlik taqsimlanishi kamida 1:40 boʻlishi kerak.

148. Tunneldan evakuatsiya chiqish joylarida, pol sathidan 2,1-2,2 m balandlikda evakuatsiya yoritkichlari oʻrnatilgan boʻlib, ular chiqish eshigi oldidagi pol sathini kamida 0,5 lx darajada yoritishni taʼminlashi lozim.

149. Avariya holatida quyidagi yoritkichlarni qoʻllash lozim:

svetodiod lampalar va lentalar;

lyuminessent lampalar minimal harorati kamida 5°S boʻlgan xonalarda va lampalar nominal kuchlanishning kamida 90 foiz kuchlanishli barcha rejimlarda quvvatlanishi sharti bilan;

yuqori bosimli razryad lampalari, agar ular taʼminot kuchlanishining qisqa muddatli uzilishidan keyin issiq holatda ham, sovuq holatda ham bir zumda yoki tezda qayta yoqilsa.

150. Jamoat bino va inshootlarida xonalar va evakuatsiya yoʻllari chiqish koʻrsatkichlari bilan birga pol ustidagi yonib turadigan “yuguruvchi yoʻlkacha” tipidagi chiqish yoʻnalishini koʻrsatib turadigan koʻrsatkichlar bilan taʼminlanishi kerak.

151. Xavfsizlik evakuatsion belgilari tabiiy yoritish mavjud boʻlmagan, bir vaqtda 30 kishi boʻlishi mumkin boʻlgan xonalarda va tabiiy yoritish mavjud boʻlgan, bir vaqtda 50 kishi boʻlishi mumkin boʻlgan, maydoni 100 m² dan ortiq boʻlgan xonalarda oʻrnatilishi kerak.

Doimiy turadigan xavfsizlik evakuatsion chiqish belgilari quyidagi holatlarda oʻrnatilishi lozim:

har bir chiqish joyining tepasida;

evakuatsiya yoʻnalishini aniq koʻrsatgan holda, evakuatsiya yoʻllari ustida;

tibbiy yordam postini koʻrsatish uchun;

yongʻin oʻchirishning birlamchi vositalarini joylashgan oʻrnini koʻrsatish uchun;

favqulodda holat toʻgʻrisida xabar berish uchun moʻljallangan shoshilinch aloqa vositalarini va boshqa vositalar joylashish oʻrnini koʻrsatish uchun.

Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarining binolarida va aholi doimiy boʻladigan binolarda xavfsizlik evakuatsion belgilari (bu binolardagi odamlar sonidan qatʼi nazar) oʻrnatilishi lozim.

Tutun boʻlishi mumkin boʻlgan xonalarda xavfsizlik evakuatsion belgilari poldan 0,5 m gacha balandlikda oʻrnatilishi kerak. Tashqi yoritilgan xavfsizlik belgilariga yoʻl qoʻyilmaydi.

152. Barcha yoʻnalishdagi xavfsizlik belgilarining rangli yuzasining istalgan qismidagi evakuatsiya xavfsizligi belgilarining ravshanligi quyidagilardan kam boʻlmasligi kerak:

tutun boʻlmaganda — 2 cd/m²dan;

tutun boʻlgan sharoitida — 10 cd/m²dan kam boʻlgan miqdorda boʻlishi kerak.

153. Xavfsizlik rangi ravshanligi bilan kontrast rang ravshanligi nisbati 1:15 dan kam va 1:5 dan ortiq boʻlmasligi kerak.

154. Xavfsizlik evakuatsion belgisining balandligi ushbu SHNQning 4-ilovasiga muvofiq belgilanadi.

155. Xavfsizlik evakuatsion belgilarining normal rejimdagi taʼminoti ishchi yoritish taʼminot manbasidan mustaqil boʻlgan manbadan amalga oshirilishi, avariya rejimida esa uchinchi mustaqil manbadan (masalan, yoritkichga joylangan akkumulyator batareyasi) olinadigan quvvatga qayta ulanadigan boʻlishi zarur. Evakuatsiya xavfsizlik belgilarining ishlash davomiyligi 1 h dan kam boʻlmasligi lozim.

156. Kechasi qoʻriqlanadigan hududlar chegaralari boʻylab xavfsizlik yoritilishi (maxsus texnik qoʻriqlash vositalari boʻlmaganda) taʼminlanishi kerak.

157. Yoritilganlik yer sathida gorizontal sirtda kamida 0,5 lx yoki yerdan vertikal sirtning bir tomoni 0,5 m sathda, chegara liniyalariga perpendikulyar holda boʻlishini koʻzda tutish lozim.

Xavfsizlik uchun maxsus texnik vositalardan foydalanilganda, yoritish xavfsizlik yoritkichlarini loyihalash uchun texnik shartlarga muvofiq olinishi kerak.

158. Qoʻriqlash yoritish normal yonmaganda qoʻriqlash signalizatsiyasi yoki boshqa texnika vositalari taʼsiridan avtomatik ravishda yoqiladigan hollardan tashqari, istalgan yorugʻlik manbaidan foydalanish kerak. Bunday holda choʻgʻlanish lampasi qoʻllanishi lozim.

159. Navbatchi yoritish uchun qoʻllanish chegarasi, yoritilganlik kattaligi, bir tekis taqsimlangan va sifatga talablari meyorlanmaydi.

160. Yuqori xavfli hududlarni yoritish uchun ishlatiladigan yorugʻlik manbalarining rang uzatish indeksi R_a kamida 40 boʻlishi kerak.

Katta maydonlarni evakuatsiya qilish uchun ishlatiladigan yorugʻlik manbalarining rang uzatish indeksi R_a kamida 40 boʻlishi lozim.

161. Baxtsiz hodisalarning oldini olish va odamlarni oʻz vaqtida evakuatsiya qilishni taʼminlash uchun har bir avariya chiqish joyida, evakuatsiya yoʻnalishlarida, tibbiy yordam punktini koʻrsatish, birlamchi yongʻin oʻchirish vositalarini oʻrnatish joylarini belgilash, avariya aloqa vositalari va favqulodda vaziyat toʻgʻrisida xabar berish uchun moʻljallangan boshqa vositalarni joylarini koʻrsatish uchun evakuatsiya yoʻllarida yorugʻlik koʻrsatkichlari (xavfsizlik belgilari) oʻrnatiladi.

Yorugʻlik koʻrsatkichlarini (xavfsizlik belgilari) tanib olish masofasi ushbu SHNQning 4-ilovasiga muvofiq belgilanadi.

9-§. Qurilish maydonchasini yoritish

162. Qurilish maydonchalari va undagi ish joylarini teng taqsimlangan holda yoritilishi lozim. Bunday hollarda yorugʻlik koʻrsatkichlari ushbu SHNQning 10-ilovasida koʻrsatilgan qiymatlardan kam boʻlmasligi kerak.

163. Meʼyorlashtirilgan yoritish darajasi 2 lx ortiq boʻlishi kerak boʻlgan qurilish maydonlaridagi ish joylari uchun umumiy bir xil yoritishga qoʻshimcha ravishda mahalliylashtirilgan yoritishni taʼminlash kerak.

Odamlarni vaqtinchalik boʻlishi mumkin boʻlgan joylar uchun yorugʻlik darajasini 0.5 lx gacha kamaytirish lozim.

164. Tunda qurilish maydonchalari va undagi ish joylarining xavfsizligini taʼminlash zarur boʻlgan hollarda, ishchi yoritish moslamalarining bir qismi xavfsizlik yoritkichi sifatida foydalanish uchun ajratilishi kerak.

Qurilish maydonchalari va undagi ish joylarining chegaralarida xavfsizlik yoritkichi yer sathida gorizontal ravishda yoki devor tekisligida vertikal ravishda toʻsiqlarda kamida 0.5 lx yoritishni taʼminlashi kerak.

165. Tunda qurilish maydonchalarining xavfli joylari toʻsiqlar va yorugʻlik signallari bilan taʼminlanishi kerak. Bunda, yorugʻlik signallari uchun 42 W dan yuqori boʻlmagan kuchlanishli yorugʻlik manbalaridan foydalanish kerak.

166. Texnologik talablarga koʻra, beton yotqizishda tanaffusga yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan hollarda va muhim tuzilmalarda betonlash ishlari olib boriladigan joylarda avariyaviy yoritishni taʼminlash kerak. Bunda, avariyaviy yoritish 3 lx, betonlash joylarida esa 1 lx boʻlishi kerak.

167. Evakuatsiya yoritkichi asosiy evakuatsiya yoʻllari hududlarida, shuningdek shikastlanish xavfi bilan bogʻliq boʻlgan oʻtish joylarida taʼminlanishi kerak. Qurilayotgan bino ichida evakuatsiya yoritilganligi 0.5 lx, bino tashqarisida 0.2 lx boʻlishi kerak.

6-bob. Obyektni yoritishni loyihalashda sifat va xavfsizlikni nazorat qilish

168. Tashqi yoritishni loyihalash va oʻrnatishda quyidagilar taʼminlanishi kerak:

yoritish moslamalarining miqdoriy va sifat koʻrsatkichlarining meʼyorlangan qiymati;

qurilmalarning samaradorligi va elektr energiyasidan oqilona foydalanish;

yoritish moslamalarining ishonchliligi;

xizmat koʻrsatish xodimlar va aholi xavfsizligi;

yoritish moslamalariga texnik xizmat koʻrsatish va nazorat qilish qulayligi.

169. Silindrik yoritilganlikni oʻlchash uchun nazorat nuqtalari xona boʻylab, chiroqlar ostiga, chiroqlar oʻrtasida va xonaning markaziy boʻylama oʻqida poldan 1,5 m balandlikda va devordan kamida 1,0 m masofada teng ravishda joylashtirilishi kerak.

170. Silindrik yoritishni oʻlchash uchun nazorat nuqtalarining soni kamida 5 ta boʻlishi kerak.

171. Nazorat nuqtalari ish joylarida ishchilarning harakatlanish yoʻli boʻylab joylashtirilishi kerak. Tayanchlar bilan chegaralangan yoritilgan maydonda nazorat nuqtalari tayanchlar orasidagi markazlarda tanlanishi kerak. Qoʻriqlash maqsadida ishlatiladigan yoritilganlik uchun nazorat nuqtalari yoritiladigan maydonning perimetri boʻylab joylashtirilishi lozim.

172. Yoritilgan uchastkadagi yoki yoritilgan maydonning perimetri boʻylab nazorat nuqtalarining soni kamida 5 ta boʻlishi lozim.

173. Koʻchalar, yoʻllar va maydonlarning oʻrtacha yoritilishni oʻlchash uchun nazorat nuqtalari yoʻl qoplamasining chiroqlar (yoritkich) oraligʻi bilan chegaralangan qismida bir tekisda bir-biridan 3 — 5 m masofada joylashgan boʻlishi kerak.

174. Tunnellarning oʻrtacha yoritilganligini oʻlchash uchun quyidagi rejimlarda nazorat nuqtalari yoʻl qoplamasida bir-biridan 3-5 m masofada joylashtirilishi lozim:

kechki va tungi rejimlarda;

mazkur rejimlarda ishlaydigan chiroqlarning joylashish oraligʻi bilan chegaralangan qismlarda;

kunduzgi rejimda esa — ketma-ket chegaralangan qismlarda.

175. Xonaning tabiiy yoritilishini oʻlchashda nazorat nuqtalari xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekislik va shartli ishchi yuzasi (yoki poli) kesishmasida joylashtirilishi kerak. Birinchi va oxirgi nuqtalar tashqi devorlar va ichki pardadevor (yoki ustunlar oʻqi)lar yuzasidan 1 m masofada olinishi lozim.

176. Sunʼiy yoritishni oʻlchash natijalari ushbu SHNQning 26-jadvaliga muvofiq baholanishi kerak.

				26-jadval

Sunʼiy yoritishni oʻlchash natijalarini baholash

Nazorat turi	Oʻlchangan va meʼyorlashtirilgan yoritish qiymatlarining nisbati			Oʻlchov natijalarini baholash tizimi
	Umumiy yoritish tizimi	Aralash yoritish tizimi
	Umumiy yoritish tizimi	Umumiy	Umumiy+mahalliy
1	2	3	4	5
Yoritish moslamalarini foydalanishga qabul qilish	E ≥0,9K_zE_n	E ≥0,9K_zE_no	E ≥E_n	Meʼyorga javob beradi
Yoritish moslamalarini foydalanishga qabul qilish	E < 0,9K_zE_n	E < 0,9K_zE_no	E n	Meʼyorga javob bermaydi
Inspektor nazorati	E ≥E_n	E ≥E_no	E ≥E_n	Meʼyorga javob beradi
Inspektor nazorati	E n	E no	E n	Meʼyorga javob bermaydi

Izohlar:

E_{n —}meʼyorlangan yoritilganlik (minimal, oʻrtacha, silindrik);

E_no — aralash yoritish tizimida umumiy yoritishdan meʼyorlashtirilgan yoritilganlik;

K_z — zaxira koeffitsiyenti.

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA

Ishlab chiqarish korxonalari xonalarini yoritishga qoʻyiladigan talablar

													1-jadval

Koʻrish ishining tavsifi	Farq qilish obyektining eng kichik yoki ekvivalent oʻlchami, mm	Koʻrish ishining razryadi	Koʻrish ishining razryad turkumi	Obyektning fon bilan kontrasti	Fonning tavsifi	Sunʼiy yoritish					Tabiiy yoritish		Aralash yoritish
						Yoritilganlik, lx			Meʼyorlanadigan kattaliklar pulsatsiya koeffitsiyenti va koʻz qamashtirish koʻrsatkichining birga qoʻshilishi		Tabiiy yoritish		Aralash yoritish
						Murakkab yoritish tizimida		Umumiy yoritish tizimida			TYOK, e_n, %
						Jami	Shu jumladan umumiydan				yuqoridan yoki murakkab yoritishda	yon tomondan yoritishda	yuqoridan yoki murakkab yoritishda	yon tomondan yoritishda
						Jami	Shu jumladan umumiydan		ρ	K₀ %	yuqoridan yoki murakkab yoritishda	yon tomondan yoritishda	yuqoridan yoki murakkab yoritishda	yon tomondan yoritishda
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15
Oʻta yuqori aniqlik	0,15 dan kam	I	a	kichik	toʻq rang	5000 4500	500 500	- -	20 10	10 10	-	-	6,0	2,0
			b	kichik oʻrtacha	oʻrtacha toʻq rang	4000 3500	400 400	1250 1000	20 10	10 10
			v	kichik oʻrtacha katta	och rang oʻrtacha toʻq rang	2500 2000	300 200	750 600	20 10	10 10
			g	oʻrtacha katta -''-	och rang -''- oʻrtacha	1500 1250	200 200	400 300	20 10	10 10
Juda yuqori aniqlik	0,15 dan 0,30 gacha	II	a	kichik	toʻq rang	4000 3500	400 400	- -	20 10	10 10	-	-	4,2	1,5
			b	kichik oʻrtacha	oʻrtacha toʻq rang	3000 2500	300 300	750 600	20 10	10 10
			v	kichik oʻrtacha katta	och rang oʻrtacha toʻq rang	2000 1000	200 200	500 400	20 10	10 10
			g	oʻrtacha katta -''-	och rang -''- oʻrtacha	1000 750	200 200	300 200	20 10	10 10
Yuqori aniqlik	0,3 dan 0,5 gacha	III	a	kichik	toʻq rang	2000 1500	200 200	500 400	40 20	15 15	-	-	3,0	1,2
			b	kichik oʻrtacha	oʻrtacha toʻq rang	1000 750	200 200	300 200	40 20	15 15
			v	kichik oʻrtacha katta	och rang oʻrtacha toʻq rang	750 600	200 200	300 200	40 20	15 15
			g	oʻrtacha katta -''-	och rang -''- oʻrtacha	400	200	200	40	15
Oʻrtacha aniqlik	0,5 dan ortiq 1,0 gacha	IV	a	kichik	toʻq rang	750	200	300	40	20	4	1,5	2,4	0,9
			b	kichik oʻrtacha	oʻrtacha toʻq rang	500	200	200	40	20
			v	kichik oʻrtacha katta	och rang oʻrtacha toʻq rang	400	200	200	40	20
			g	oʻrtacha katta -''-	och rang -''- oʻrtacha	-	-	200	40	20
Kichik aniqlik	1 dan 5 gacha	V	a	kichik	toʻq rang	400	200	300	40	20	3	1	1,8	0,6
			b	kichik oʻrtacha	oʻrtacha toʻq rang	-	-	200	40	20
			v	kichik oʻrtacha katta	och rang oʻrtacha toʻq rang	-	-	200	40	20
			g	oʻrtacha katta -''-	och rang -''- oʻrtacha	-	-	200	40	20
Qoʻpol (juda kichik aniqlik)	5 dan ortiq	VI		Obyektning fon bilan kontrasti va fonning tavsiflariga bogʻliq boʻlmagan holda		-	-	200	40	20	3	1	1,8	0,6
Issiq sexlarda yaltiroq materiallar va buyumlar bilan ishlash	0,5 dan ortiq	VII		Shu kabi		-	-	200	40	20	3	1	1,8	0,6
Ishlab chiqarish jarayonining umumiy kuzatish: doimiy Odamlarni xonalarda doimiy boʻlishi: davriy		VIII	a	-''-		-	-	200	40	20	3	1	1,8	0,6
		VIII	b	-''-		-	-	75	-	-	1	0,3	0,7	0,2
Odamlarni xonalarda davriy boʻlishi: davriy		VIII	v	Fonning tavsiflaridan va obyektning fon bilan kontrastiga bogʻliq boʻlmagan holda		-	-	50	-	-	0,7	0,2	0,5	0,2
Muhandislik kommunikatsiyalarini umumiy kuzatish		VIII	g	Shu kabi		-	-	20	-	-	0,3	0,1	0,2	0,1

Izohlar:

1. I g va II v gacha boʻlgan meʼyorlarning razryadlari uchun, 7 — 11 guruhlarda keltirilgan ushbu razryadlar uchun meʼyorlanadigan koʻrsatkichlar toʻplamidan biri qabul qilinishi mumkin.

2. Yoritilganlikni mazkur SHNQnini 53 va 54-bandlarini hisobga olgan holda qabul qilish lozim.

3. Farqlanish obyektining eng kichik oʻlchamlari va ularga mos koʻrish ishlari razryadlari ishlovchining koʻzidan 0,5 m dan koʻp boʻlmagan masofada farqlanish obyektlarini joylashtirishda oʻrnatilgan. Ushbu masofa kattalashtirilganda koʻrish ishlarining razryadi 3-ilovaga mos holda oʻrnatiladi. Choʻziq farqlanish obyektlari uchun ekvivalent oʻlchami 5-ilova boʻyicha tanlanadi.

4. Choʻgʻlanish lampalaridan foydalanilganda yoritishni yoritish shkalasiga muvofiq kamaytirish kerak:

a) Agar meʼyorlanadigan yoritilganlik 750 lx va undan ortiqni tashkil qilsa, aralash yoritish tizimida bir pogʻonaga;

b) Shuningdek, I — V, VI razryadlar uchun umumiy yoritishda;

v) VI va VIII razryadlar uchun umumiy yoritish tizimida ikki pogʻonaga pasaytirish lozim.

5. Oʻlchami 0,5 mm va kichik yaltirab turadigan obyektlar bilan ishlanganda yoritilganlikni farqlanish obyektining oʻlchamlari bilan mos holda tanlash va ularni “V” razryadga taalluqli deyish lozim.

6. Koʻz qamashtirish koʻrsatkichi 10-guruhda faqat umumiy yoritish uchun (istalgan yoritish tizimida) chegaralanadi.

7. Pulsatsiya koeffitsiyenti K_n umumiy yoritish tizimi uchun 10-guruhda koʻrsatilgan yoki aralash tizimidagi umumiy yoritishdan aralash yoritish tizimidagi K_n mahalliy yoritishdagi yoritkichlar uchun 20 foizdan oshmasligi lozim.

8. I — III, IVa, Ib, IVv, Va razryadlar uchun umumiy yoritish tizimini faqat aralash yoritish qoʻllashning texnikaviy jihatdan imkoni boʻlmaganda yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmaganda, Davlat sanitariya nazorati organlari bilan kelishilgan yoritishning soha meʼyorlarida aniqlashtirilgan holda koʻzda tutilsin.

9. Ishlar olib borish yoki oʻsmirlarni ishlab chiqarish boʻyicha oʻrgatish uchun moʻljallangan maxsus xonalarda TYOKning meʼyorlangan qiymati 3-guruh boʻyicha bir razryadga oshiriladi va 1,0 foizdan kam boʻlmasligi kerak.

									2-jadval

Turar joy va jamoat binolari xonalarining yoritishga qoʻyiladigan talablar

Koʻrish ishining tavsifi	Farqlanadigan obyektning eng kichik yoki ekvivalent oʻlchami, mm	Koʻrish ishining razryadi	Koʻrish ishining ryazrad turkumi	Ishchi sirtiga qaratilgandagi koʻrish ishlarining nisbiy davomiyligi, %	Sunʼiy yoritish				Tabiiy yoritish
					Umumiy yoritish tizimi orqali ish bajariladigan yuzadagi yoritilganlik, lx	Silindrik yoritilganlik, lx	Shinamsizlikning koʻrsatkichi, m	Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti, %	TYOK e_m, %
						Silindrik yoritilganlik, lx	Shinamsizlikning koʻrsatkichi, m	Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti, %	yuqori yoki yuqori va yon tomondan boʻlganda	yon tomondan boʻlganda
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
Chegaralangan va chegaralanmagan koʻrish chizigʻidagi obyektlarning farqlanishi:
oʻta yuqori aniqlik	0,15 dan 0,30 gacha	A	1	70 dan kam boʻlmagan	500	150*	40 15**	10	4,0	1,5
			2	70 dan kam	400	100*	40 15**	10	3,5	1,2
yuqori aniqlik	0,30 dan 0,50 gacha	B	1	70 dan kam boʻlmagan	300	100*	40 15**	15	3,0	1,0
			2	70 dan kam	200	75*	60 25**	20 15***	2,5	0,7
oʻrtacha aniqlik	0,5 dan ortiq	V	1	70 dan kam boʻlmagan	150	50*	60 25**	20 15***	2,0	0,5
				70 dan kam	100	Chegaralanmaydi	60 25**	20 15***	2,0	0,5
Obyektlarning qisqa muddatli, epizodik farqlanishida atrofni koʻrish:	Farqlanish obyektining oʻlchamlaridan qatʼi nazar			Koʻrish ishining davomiyligi-dan qatʼi nazar				Chegaralanmaydi
xonalarda yorugʻlik juda koʻp boʻlganda xonalarda yorugʻlik meʼyorda boʻlganda		G D	- -		300 200	100 75	60 90		3,0 2,5	1,0 0,7
Xonalarda yorugʻlik kam boʻlganda		E	-		150	50	90		2,0	0,5
Interyer boʻshligʻida, umumiy joylashishi:	Farqlanish obyektining oʻlchamlaridan qatʼi nazar	J		Koʻrish ishining davomiyligidan qatʼi nazar		chegaralanmaydi	chegaralanmaydi	chegaralanmaydi	chegaralanmaydi	chegaralanmaydi
odamlar koʻp toʻplanishida			1		75
odamlar kam toʻplanganda			2		50
Harakatlanish zonalarida umumiy joylashishini aniqlash:	Shu kabi	3		Shu kabi	Shu kabi	Shu kabi	Shu kabi	Shu kabi	Shu kabi	Shu kabi
odamlar koʻp toʻplanganda			1		30
odamlar kam toʻplanganda			2		20

Izohlar:

1. Yoritilganlikni mazkur SHNQning 72, 73 bandlarni hisobga olgan holda qabul qilish lozim.

2. Farqlanish obyektlarining eng kichik oʻlchamlari va koʻrish ishlarining ularga mos razryadlari farqlanish obyektlarini ishchidan koʻpida 0,5 m masofada joylashganda fon va yorugʻ fon bilan farqlanish obyektining oʻrtacha yaqqol farqda oʻrnatiladi. Yaqqol farqning kamayishida (ortishida) yoritilganlikning yoritilganlik shkalasi boʻyicha 1 pogʻonaga ortishi (kamayishi )ga yoʻl qoʻyiladi.

3. *Maxsus arxitektura-badiiy talablari boʻlgan hollarda qoʻshimcha chegaralanadi.

4. ** Koʻrish chizigʻining asosan gorizontal 45⁰ va kattaroq burchak ostida yuqoriga yoʻnalishidagi xonalarda va yoritish sifatiga yuqori talablar boʻlgan xonalarda (bolalar bogʻchalari, yaslilari, sanatoriyalardagi yotoq xonalari, maktablar, oʻrta maxsus oʻquv yurtlaridagi displey sinflari va h.k.) shinamsizlik koʻrsatkichining meʼyorlanadigan qiymati.

5. *** Yoritish sifatiga yuqori darajada talablar boʻlgan bolalar bogʻchalari, davolanish xonalari uchun pulsatsiya K_n koeffitsiyentining meʼyorlanadigan qiymati.

							3-jadval

Tabiiy va sunʼiy yoritish uchun ekspluatatsiya koeffitsiyenti

Xonalar va hududlar	Xonalarning turlari	Sunʼiy yoritish			Tabiiy yoritish
		Ekspluatatsiya koeffitsiyenti MF			Ekspluatatsiya koeffitsiyenti MF
		Yoritkichlarni bir yildagi tozalashlar soni			Deraza oynalarini bir yilda tozalash soni
		5-son ilova boʻyicha yoritkichlarning ekspluatatsion guruhlari			Gorizontga nisbatan yorugʻlik oʻtkazuvchi materiallarning qiyalik burchagi, darajalar
		1-4	5-6	7	0-15	16-45	46-75	76-90
1	2	3	4	5	6	7	8	9
1. Ish joyida havo muhiti mavjud boʻlgan ishlab chiqarish binolari:
a) chang, tutun, qurum 5 mg/m³ dan ortiq	Aglomerat fabrikalari, sement zavodlari va qoʻyish sexlarining kesish boʻlimlari;
b) chang, tutun, qurum 1 dan 5 mg/m³ gacha	Temirchilik quyish, poʻlat eritadigan pechlar, yigʻma temir-beton sexlari;
v) chang, tutun, qurum 1 mg/m³ dan kam	Asbob-uskuna tayyorlash, yigʻish, mexanika, mexanik-yigʻma, tikish sexlari;
g) bugʻlar, kislotalar, ish-qorlar, gazlarning namlik tekkanda kuchsiz kislota va ishqor aralashmalarini hosil qiladigan, shuningdek, katta yemirish qobiliyatiga ega boʻlgan konsentratsiyalar	Kislotalar, ishqorlar, oʻyuvchi kimyoviy reaktivlar, zaharli ximikatlar, oʻgʻitlar ishlab chiqaruvchi kimyo zavodlari, sexlari, galvanik qoplama sexlari va elektroliz qoʻllanadigan turli sanoat tarmoqlari
2. Yoritkichlarga xizmat koʻrsatishda havo tozaligi boʻyicha alohida rejimga ega ishlab chiqarish xonalari:
a) texnik qavatdan			-	-	-	-	-	-
b) xonadan pastda			-	-	-	-	-	-
3. Jamoat va turar joy binolari: a) changli, issiq va nam	Umumiy ovqatlanish korxonalarining issiq sexlari, sovitish kameralari, kir yuvish, dushxonalar va boshqalarda eritmalar tayyorlash uchun xonalar;
b) muhitning normal sharoitlarida	Kabinetlar va ishchi xonalari, turar joy xonalari, laboratoriyalar, oʻquv zallari, savdo zallari va h.k.;
4. Havo muhiti quyidagicha boʻlgan hududlarda: a) katta miqdorda chang boʻlgan (1 mg/m³dan ortiq)	Metallurgiya, kimyo, togʻ-sanoat korxonalari, ruda-xonalar, temir yoʻl stansiyalari hududlari hamda ularga yondosh koʻchalar va yoʻllar;				-	-	-	-
b) kichik miqdorida chang boʻlgan (1 mg/m³dan kam)	“a” b. da koʻrsatilgandan tashqari sanoat korxonalari hududlari va jamoat binolari;				-	-	-	-
5. Aholi punktlari	Koʻchalar, maydonlar, yoʻllar, turar joy rayonlari hududlari, parklar, xiyobonlar;				-	-	-	-
5. Aholi punktlari	yoʻlovchilar tonnellari, binolar fasadlari, haykallar, transport tonnellari	-			-	-	-	-

Izohlar:

1. 6 — 9-ustunlarda koʻrsatilgan ekspluatatsiya koeffitsiyentining qiymatlari gulli oynalar, shishali plastiklar, armaturalangan plyonkalar va boʻgʻiq (sut rangida) oynalar, shuningdek aeratsiya uchun yoritish oʻymalari ishlatilganda — 1,1 ga, organik oyna ishlatilganda esa — 0,9 ga koʻpaytirish lozim.

2. 3 — 5-ustunlarda koʻrsatilgan ekspluatatsiya koeffitsiyentining qiymatlari razryadli yorugʻlik manbalari uchun keltirilgan. Choʻgʻlanma lampalardan foydalanilganda ularni 0,85 ga koʻpaytirish lozim.

3. 3-chi ustunda koʻrsatilgan ekspluatatsiya koeffitsiyentining qiymatlarini 1 b. 1g bandlar boʻyicha bir smenali ishda — 0,2 ga; 1 v boʻyicha — 0,1 ga; 1 b, 1 g bandlar boʻyicha ikki smenali ishda esa — 0,15 ga kamaytirish lozim.

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA

Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalar ravshanligi meʼyorlari

Reklama paneli yoki shchitning joylashishi	Obyekt yuzasi S, m²	Obyektni oʻrnatish balandligi h*, m	Koʻcha toifasiga qarab reklama konstruksiyalarning ravshanligi cd/m²
			A		B		V
			oʻrtacha eng katta ruxsat etilgan	maksimal**	oʻrtacha eng katta ruxsat etilgan	maksimal**	oʻrtacha eng katta ruxsat etilgan	maksimal**
Obyekt maydoni S m² va uning qatnov qismi ustida, shuningdek koʻcha koʻndalang joylashgan binolar fasadlaridagi balandligi h m. boʻlganda avtoulov haydovchisining harakat qismidan tashqarida koʻrish oʻqiga koʻndalang holatda	S ≤ 2	<2*	150	1000	125	750	100	500
	S ≤ 2	≥3,5	250	1500	200	1000
	2< S < 6	≥ 3,5	200	1000	125	750
	6< S ≤12		150	1000	85	750
	12 < S ≤ 75		125	750	75	500
	75 dan ortiq	≥ 3,5	100	300	100	300
Qatnov qismidan tashqarida binolar fasadlarida (koʻcha boʻylab joylashgan boʻlsa), binolar tomlarida reklama konstruksiyalarining har qanday joylashishida avtoulov haydovchisining koʻrish oʻqi boʻylab xolda	istalgan	≥ 3,5	500	2500	400	2000	300	750

Izohlar:

1. * Balandlik qatnov qismi yuzasidan reklama konstruksiyasining pastki chetiga qadar hisoblanadi.

2. **Maksimal ravshanlik 0,2x0,2 m. yuzali eng yorqin joylari uchun umumiy ravshanlik sifatini aniqlaydi.

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA

Farq qilish obyektidan ishlovchining koʻzigacha 0,5 m dan ortiq masofadagi ishlar razryadini aniqlash

Farq qilish obyektidan ishlovchining koʻzigacha 0,5 m dan ortiq masofadagi jadval boʻyicha ishlar razryadini farq qilish obyektining minimal oʻlchami d ning ushbu obyektidan ishlovchining koʻzigacha boʻlgan l masofaga nisbatan aniqlanadigan farq qilish obyektining burchak oʻlchamlarini hisobga olib oʻrnatish lozim:

Koʻrish ishlari razryadi	d / l
I	0,3·10^-3 dan kam
II	0,3·10³ dan 0,6·10^-3 gacha
III	0,6·10^-3 dan ortiq 1·10^-3 gacha
IV	1·10^-3 — “ — 2·10^-3 — “
V	2·10^-3 -''- 10·10^-3 -''-
VI	10·10^-3 -''-

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA

Evakuatsion xavfsizlik belgilarini koʻrish masofalarini aniqlash

Evakuatsion xavfsizlik belgisi piktogramma maydonining vertikal oʻlchami belgini koʻrish masofasidan qatʼi nazar, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi

h = l /Z,

bu yerda:

l — koʻrish masofasi; h — belgining minimal balandligi;

Z — koeffitsiyent, u tashqaridan yoritilgan belgilar uchun 100 va ichkaridan yoritilganlar uchun 200 ga teng.

1-rasm — Xavfsizlik belgilarini koʻrish masofalarini aniqlash

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA

Masofali farq qilish obyektlarining ekvivalent oʻlchamlarini aniqlash

Uzunligi b >2a boʻlgan kengaytirilgan farq obyektlari uchun, bu yerda a — obyekt kengligi, vizual ishlarning toifasi obyektning ekvivalent kattaligi bilan belgilanadi. Boshqa hollarda, vizual ishlarning toifasi farqlash obyektining minimal hajmi bilan belgilanadi.

Koʻzdan obyektgacha 500 mm dan kichik boʻlgan masofada ekvivalent oʻlcham 1-rasmda keltirilgan nomogramma boʻyicha aniqlanadi.

Koʻzdan obyektgacha 500 mm dan katta boʻlgan masofalarda ekvivalent oʻlcham 2-rasmda keltirilgan nomogramma boʻyicha aniqlanadi.

Farq qilish obyektining chiziqli oʻlchamlarining (millimetrlarda) burchakliga (burchak minutlarida) oʻzgarishi 2-rasmda keltirilgan nomogrammadan foydalanib, quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi.

a = 60arstg(x/l) (1),

bu yerda:

x — obyekt oʻlchami, mm;

l — koʻzdan obyektgacha boʻlgan masofa, mm.

Nomogrammadan olingan ekvivalent oʻlchamni burchak oʻlchovlaridan (burchak minutlari) chiziqli (mm lar) oʻzgarishi quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:

x=l·tg(α/60) (2)

2-rasm. Koʻzdan 500 mm gacha boʻlgan masofa kengaytirilgan farq obyektlarining ekvivalent oʻlchamini aniqlash uchun nomogramma

3-rasm. Koʻzdan 500 mm dan ortiq obyektgacha boʻlgan masofada kengaytirilgan farq obyektlarining ekvivalent oʻlchamini aniqlash uchun nomogramma.

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA

1-jadval.

Yoritkichlarning foydalanish guruhlari

	2-jadval

Yorugʻlik-texnikaviy materiallarining qattiqlik guruhlari

Material yoki qoplama turi	Qaytargich yoki tarqatgichlar materiallari (yoki qoplamalari)
T-qattiq	Nur tarqatuvchi	Nur oʻtkazuvchi
	Silikat emalli qoplama	Silikat shisha
ST-oʻrtacha qattiqlikda	1. Epoksid-kukunli qoplama	1. Polikarbonat
	2. NS-25 nitroemalli qoplama	2. Polimetilmetakrilat
	3. ML-242 emalli qoplama	3. Polivinilxloridli “Sanloid” turidagi qattiq plyonka
	4. Suyuq shisha qavat bilan muhofazalangan alzak-aluminiy
M-yumshoq	1. ML-242 emalli qoplama	1. Yuqori bosimli polietilen
	2. AK-11022 emalli qoplama
	3. Akril — emalli qoplama	2. Polistirol
	4. UVL-3 lok bilan muhofazalangan vakuumda purkalgan, aluminiy

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA

Ishlab chiqarish xonalari uchun yorugʻlik manbalari. Umumiy yoritish tizimida tavsiya etiladigan yorugʻlik manbalari

				1-jadval

Rang farqlanishga boʻlgan talablar boʻyicha koʻrish ishlari taʼrifi	Yoritilganlik, lx	Yorugʻlik manbalarining rang uzatish minimal indeksi, R_a	Yorugʻlik manbalarining rang harorati diapazoni, T_s, ⁰K	Yorugʻlik manbalarining namunali turlari
Rang farqlanishiga juda yuqori talablar boʻlgan rang nazorati (tikuv fabrikalarida tayyor mahsulotlar, tekstil fabrikalarida matolar, teri saralash, rangli bosma uchun boʻyoqlar tanlash nazorati va b.)	300 va ortiq	90 — 100	5000 — 6500	SD; LL: LDS tipdagi
Rang farqlanishiga yuqori talablarda ranglarni taqqoslash (toʻqish, tikish ishlab chiqarishi, rangli bosma va b.)	300 va ortiq	85 — 89	3000 — 6500	SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi
Rang farqlanishiga oʻrtacha talablarda rangli obyektlarni farqlash (radioapparaturalarini yigʻish, yigirish, simlarini oʻrash va b.)	500 va ortiq	80 — 84	4000 — 6000	SD; LL: LETS, MGL tipdagi
	300 dan 500 gacha	80 — 84	3500 — 5500	SD; LL: LETS, MGL tipdagi
	200 dan 300 gacha	80 — 84	2700 — 4500	SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
	200 kam	80 — 84	2700 — 3500	SD; LL: LTBS, MGL, NLVD + MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
Rang farqlanishiga talablar boʻlmaganda (metallarga mexanik ishlov berish, plastmassa, mashinalar, asbob-uskunalarni yigʻish va b.)	500 va ortiq	70 — 79	4000 — 6500	SD; LL: LD, MGL tipdagi
	300 dan 500 gacha	70 — 79	3500 — 5000	SD; LL: LXB, MGL, NLVD + MGL tipdagi
	200 dan 300 gacha	50 — 69	2600 — 1500	SD; LL: LB, MGL, NLVD + MGL tipdagi
	200 dan kam	50 — 59	2400 — 3500	SD; LL: LTB, LB, NLVD, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Izohlar:

1. Qabul qilingan qisqartmalar: KEL — kompakt energiya samarador lampalar; LB — kunduzgi yorugʻlik lampalari; LD — kunduzgi yorugʻlik lampalari; LDS — yaxshi rang beradigan kunduzgi yorugʻlik lampalari; LETS — yaxshi rang beradigan tabiiy yorugʻlik lampalari; LL — lyuminessent lampalar; LTB —; LTBS — iliq oq rangli lampalar yaxshi rang beradigan lampalar; LTBSS — iliq oq rangli lampalar yuqori sifatli rang beradigan lampalar; LXB — sovuq oq rangli lampalar; MGL — metall galogenli lampalar; NLVD — yuqori bosimli natriyli lampalar; SD — svetodiodlar.

2. Yorqin svetodiodli yorugʻlik manbalarining nurlari xonadagilarning koʻrish maydoniga tushmasligi kerak.

							2-jadval

Aralash yoritish tizimida tavsiya etiladigan yorugʻlik manbalari

Rang farqlanishga boʻlgan talablar boʻyicha koʻrish ishlari taʼrifi	Yoritilganlik, lx	Yorugʻlik manbalarining rang uzatish minimal indeksi, R_a		Yorugʻlik manbalarining rang harorati diapazoni, T_s, ⁰K		Yorugʻlik manbalarining namunali turlari
	Yoritilganlik, lx	Umumiy	Mahalliy	Umumiy	Mahalliy	Umumiy	Mahalliy
1	2	3	4	5	6	7	8
Rang farqlanishiga juda yuqori talablar boʻlgan rang nazorati (tikuv fabrikalarida tayyor mahsulotlar, tekstil fabrikalarida matolar, teri saralash, rangli bosma uchun boʻyoqlar tanlash nazorati va b.)	300 va ortiq	85-89	90 — 100	5000 — 6500	5000 — 6500	SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi	SD; LL: LDS tipdagi
Rang farqlanishiga yuqori talablarda ranglarni taqqoslash (toʻqish, tikish, ishlab chiqarishi, rangli bosma va b.)	300 va ortiq	70-79	85 — 89	3000 — 6500	3000 — 6500	SD; LL: LETS, MGL tipdagi	SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi
Rang farqlanishiga oʻrtacha talablarda rangli obyektlarni farqlash (radioapparaturalarni yigʻish, yigirish, simlarni ulash va b.)	500 va ortiq	50-69	80 — 84	2700 — 4500	4000 — 6000	SD; LL: LB, MGL tipdagi	SD; LL: LETS, MGL tipdagi
	300 dan 500 gacha	50-69	80 — 84	2600 — 4500	3500 — 5500	SD; LL: LB, MGL tipdagi	SD; LL: LETS, MGL tipdagi
	200 dan 300 gacha	50-69	80 — 84	2700 — 4500	2700 — 4500	SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi	SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
	200 dan kam	50-59	80 — 84	2600 — 4500	2700 — 3500	SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi	SD; LL: LTB, LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
Rang farqlanishiga talablar boʻlmaganda (metallarga mexanik ishlov berish, plastmassa, mashinalar, asbob-uskunalarni yigʻish va b.)	500 va ortiq	50-69	70 — 79	2700 — 4500	4000 — 6500	SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR, (EKO) tipdagi	SD; LL: LD, MGL tipdagi
	300 dan 500 gacha	50-69	70 — 79	2600 — 4500	3500 — 5000	SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi	SD; LL: LXB, MGL tipdagi
	200 dan 300 gacha	50-69	50 — 69	2700 — 4500	2600 — 4500	SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi	SD; LL: LB, MGL tipdagi
	200 dan kam	50-59	50 — 69	2600 — 4500	2400 — 3500	SD; LL: LB, MGL, NLVD+ MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi	SD; LL: LTB, LB, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Izohlar:

1.VI — VIII razryad ishlari uchun NLVD lampalarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

2. Rang farqlanishiga oʻrtacha talablar qoʻyilgan ishlarni bajarishda tabiiy yorugʻlik boʻlmagan xonalar uchun jadval koʻrsatilgan ranglar harorati diapazonini yoritilganlik darajasi 300 lx dan ortiq boʻlganda, 3500 — 5000 K chegaralarida cheklash lozim.

3. LDS UF lyuminessent lampalari, ultrabinafsha spektr sohasida, tabiiyga yaqin boʻlgan nurlanish tarkibiga egadir, bu esa optik oqartirish yoʻli bilan tayyorlangan matolar va qogʻozlarni nazorat qilishda katta ahamiyat kasb etadi.

4. Jadvaldagi qavs ichida energetik jihatdan kam samarali yorugʻlik manbalari koʻrsatilgan.

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA

Turarjoy va jamoat binolarini umumiy yoritish uchun yorugʻlik manbalari

Yoritishga qoʻyiladigan talablar	Rang ajratishga qoʻyilgan talablar boʻyicha koʻrish ishlari tavsifi	Yoritilganlik, lx	Yorugʻlik manbalarining rang uzatish minimal indeksi, R_a	Yorugʻlik manbalarining rang harorati diapazoni, T_s, ⁰K	Yorugʻlik manbalarining namunali turlari
1	2	3	4	5	6
A-V razryadlarning koʻrish ishlarini bajarishda xonalarda koʻrish shinamligi taʼminlash	Rang ajratish va rang tanlashga yuqori talablar bilan ranglarni taqqoslash (maxsus doʻkonlar “Matolar”, “Kiyim-kechaklar” va h.k.)	300 dan 500 gacha	90	3500 — 6000	SD; LL: LDS tipdagi
	Rang ajratishga qoʻyilgan yuqori talablar bilan ranglarni taqqoslash (mehnat turlariga xizmat koʻrsatadigan rasm xonalari, atelyelarda bichish boʻlimlari, respublika ahamiyatiga, ega kengash zallari, kimyo laboratoriyalari, koʻrgazma zallari, maketxonalar va h.k.)	300 dan 500 gacha -''- 150 -''- 300	85 85	3500 — 5000 3500 — 4500	SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
	Rang ajratishga katta talablar qoʻyilganda, rangli obyektlarni ajratish (oʻquv yurtlarining toʻgaraklar xonali, universamlar, doʻkonlarning savdo zallari, kiyim-kechaklarni kimyoviy tozalash atelyelari, ovqatlanish zallari, yopiq punktlari, doʻkonlar omborxonalari).	300 dan 500 gacha -''- 150 -''- 300 150 dan kam	55 50 50	3500 — 5000 3000 — 4500 2700 — 3500	SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
	Rang ajratishga talablar quyidagilarga yoʻq (kabinetlar, ishchi xonalari, konstruktorlik, chizmachilik byurolari, kitobxonalar kataloglari, arxivlar, kitob saqlash xonalari va h.k.)	300 dan 500 gacha -''- 150 -''- 300 150 dan kam	55 50 45	3500 — 5000 3000 — 4500 2700 — 3500	SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
G-J razryadlarning koʻrish ishlarida xonalarda psixoemotsional shinamlikni taʼminlash	Rang ajratishga katta talablar qoʻyilmaganda rangli obyektlarni ajratish (konsert zallari, teatrlar, klublarning tomosha zallari, majlislar zallari, vestibyullar va h.k.)	300 dan 500 gacha -''- 150 -''- 300 150 dan kam	55 50 45	2700 — 4500 2700 — 4200 3000 — 3500	SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi
	Rang ajratishga katta talablar qoʻyilmaganda (kinotomoshabinlar zali, lift xollari, yoʻlaklar, oʻtish joylari va b.	150 dan kam	45	2700 — 3500	SD; LL: LTB, LB, KEL, KELR (EKO) tipdagi
Turar joy binolarni xonalarida psixoemotsional shinamlikni taʼminlash	Rang ajratishga yuqori talablar boʻlmaganda rangli obyektlarni ajratish:
	Turar joy xonalari, oshxonalar	100	80	2700 — 4000	KLTBS, LTBSS, LETS, LB* (GLN, LN)
	Kirishlar, vannaxonalar	50	80	2700 — 4000	KLTBS, LTBSS, LETS, LB* (GLN, LN)
	Rang ajratishga talablar yoʻq:
	Zinapoya katalaklari, lift xollari, vestibyullar	100 dan kam	45	3000 — 3500	SD; LL: LTB, LB, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Izohlar:

1. Jadvalda qavs ichida energetik jihatdan kam unumdorlikka ega yorugʻlik manbalari koʻrsatilgan.

2. *Quvursimon kichik quvvatli, figurali (U-simon va halqasimon) va kompakt lyuminessent lampalar tavsiya etiladi.

3. ** Yuqori qizil nisbatli (g>10 %) DRL lampalar.

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA

Jamoat, turar joy va yordamchi binolarning, umumiy sanoat obyektlarining binolari va inshootlarini yoritishning meʼyoriy koʻrsatkichlari

Jamoat, turar joy va yordamchi binolarning yoritishning meʼyoriy koʻrsatkichlari

												1-jadval

Xonalar	Yoritilganlik va TYOKning meʼyorlash tekisligi (G — gorizontal, V — vertikal), tekislikning pol ustidan balandligi, m.	Koʻrish ishlarining razryadi va razryad osti	Sunʼiy yoritish						Tabiiy yoritish		Aralash yoritish
			Ishchi yuzalar yoritilganligi, lx		Silindrik yoritilganlik, lx	Birlashgan shinamsizlik koʻrsatkichi UGR koʻpida	Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti, foiz koʻpida	Yorugʻlik manbalarining rang uzatish indeksi R_a	TYOK e_n, %		TYOK e_n, %
			Aralash yoritishda	Umumiy yoritishda	Silindrik yoritilganlik, lx	Birlashgan shinamsizlik koʻrsatkichi UGR koʻpida	Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti, foiz koʻpida	Yorugʻlik manbalarining rang uzatish indeksi R_a	Yuqoridan yoki aralash yoritish	Yon tomondan yoritish	Yuqoridan yoki aralash yoritish	Yon tomondan yoritish
Maʼmuriy binolar (vazirliklar, idoralar, qoʻmitalar, mahalliy organlar, boshqarmalar konstruktorlik va loyihalash tashkilotlari, ilmiy-tekshirish muassasalari va boshqalar.)
1. Ishchi xonalar va ofislar	G-0,8	B-1	400/200	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
2. Loyihalash zallari va xonalari, konstruktorlik, chizmachilik byurolari	G-0,8	A-1	600/400	500	-	21	10	80	4,0	1,5	2,4	0,9
3. Tashrif buyuruvchilar uchun xonalar	G-0,8	B-1	400/200	300	-	21	15	80	-	-	-	-
4. Kitobxonalar zallari	G-0,8	A-2	500/300	400	150	21	15	80	3,5	1,2	2,1	0,7
5. Kitobxonalar kataloglari, ochiq kirish huquqiga ega fond xonasi	V-1,0 stellajlarda	B-2	-	200	-	19	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
6. Arxiv va kitoblarni saqlash xonasi	V-1,0 — stellajlarda	V-2	-	100	-	-	-	80	-	-	-	-
7. Nusxa koʻchirish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
8 .Muqovalash va tikish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
9. Ustaxonalar	G-0,8 — ishchi stolda	IIIv	750/200	300	-	21	15	80	-	-	3,0	1,2
10. Kompyuter zallari	V-1,2 — displey ekranida	B-2	-	200	-	-	-	-	-	-	-	-
10. Kompyuter zallari	G-0,8 — ishchi stolda	A-2	500/300	400	-	14	5	80	3,5	1,2	2,1	0,7
11. Konferensiya zallari, majlislar zallari	G-0,8	D	-	200	75	24	20	80	-	-	-	-
12. Rekreatsiya, kuluarlar, foye	G-0,0 — polda	E	-	150	50	-	-	80	-	-	-	-
13. Laboratoriyalar: Issiqlikka oid, fizika, spektrografiya, stilometriya, foto-mentriya, mikroskopiya, rentgen-strukturali tahlil. Mexanika va radio-oʻlchash, elektron qurilmalar	G-0,8	A-2	500/300	400	-	21	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
14.Tahlil laboratoriyalari	G-0,8	A-1	600/400	500	-	21	10	80	4,0	1,5	2,4	0,9
Tarozi, termostat	G-0,8	B-1	400/400	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
Foto xonalari, distillash xonasi	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
Namunalar arxivi, reaktivlarni saqlash xonasi	V-1	V-2	-	100	-	24	20	80	-	-	-	-
Laboratoriya idishlarini yuvish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
Mablagʻ bilan taʼminlash, kredit va davlat sugʻurta muassasalari
15. Kassalar zali, kassirlar va mijozlar mablagʻini qayta hisoblash uchun xonalar	G-0,8 — ish stollarida	A-2	500/300	400	-	14	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
16. Inkassator xonasi	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
17. Depozitlar, saqlash xonalari, qimmatbaho narsalarni saqlash xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
18. Server xonalari, banklararo elektron toʻlovlar uchun xonalar, kriptografik himoya vositalari uchun xonalar	G-0,8	A-2	-	400	-	21	10	80	-	-	-	-
19. Kabel uskunalari uchun xonalar	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
20. Alfavit raqamlarni chop etish uskunalar xonalari, shaxsiy kabinetlar	G-0,8 — ish stollarida	A-2	500/300	400	-	21	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
21. Identifikatsiya kartalarini tayyorlash, qayta ishlash va saqlash xonalari, plastik kartalarni qayta ishlash markazi xonalari	G-0,8	A-2	-	400	-	21	10	80	-	-	2,1	0,7
22. Jismoniy shaxslarga xizmat koʻrsatish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
23. Seyf xonalari	G-0,8	V-1	-	150	-	24	20	80	-	-	-	-
24. Kuzatish yoʻlaklari	G-0,8	J	-	100	-	-	-	-	-	-	-	-
Umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarining
25. Sinf xonalari, auditoriyalar, laborantlar xonalari. Umumtaʼlim maktablari va maktab internatlarining laboratoriya xonalari	V — doskaning oʻrtasida	A-1	-	500	-	-	10	80	-	-	-	-
	G-0,8 — ishchi stollari va partalarida	A-2	-	400	-	21	10	80	4,0¹⁾	1,5¹⁾	2,1¹⁾	1,3¹⁾
26. Oliy oʻquv yurtlari va texnikumlarning auditoriya, oʻquv va laboratoriya xonalari.	G-0,8	A-2	-	400	-	21	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
27. Informatika va hisoblash texnikasi kabinetlari	V — displey ekranida	-	-	200	-	-	-	80	-	-	-	-
27. Informatika va hisoblash texnikasi kabinetlari	G-0,8 — ishchi stol va partada	A-2	500/300	400	-	14	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
28. Texnikaviy chizmachilik va rasm solish kabinetlari	V — doskada	A-1	-	500	-	-	10	80	-	-	-	-
28. Texnikaviy chizmachilik va rasm solish kabinetlari	G-0,8 — ishchi stol va partada	A-1	-	500	-	21	10	80	4,0	1,5	2,1	1,3
29. Oʻquv xonalari oldidagi laborant xonasi	G-0,8	A-2	500/300	400	-	14	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
30. Metall va yogʻochga ishlov berish ustaxonalari	G-0,8 — dastgoh va ish stollarida	IIIb	1000/200	300	-	21	15	80	-	-	3,0	1,2
31. Mehnatning xizmat turlari uchun xonalar	G-0,8 — ishchi stolda	A-2	-	400	-	21	10	80	4,0¹⁾	1,5¹⁾	2,1¹⁾	1,3¹⁾
32. Usta instruktor-ning asboblar xonasi.	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	1,8	0,6
33. Sport zallari	G-0,0 — polda	B-2	-	200	-	24	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
33. Sport zallari	V — xonaning boʻylama oʻqida ikki tomondan poldan 2 m sathda	-	-	75**	-	-	-	-	-	-	-	-
34. Snyarad inventarxonalari, xoʻjalik omborxonalari	G-0,8	J-2	-	50	-	-	-	-	-	-	-	-
35. Usti yopiq basseynlar	G — suv yuzasida	G	-	300	-	24	20	80	2,0	0,5	1,2	0,3
36. Majlislar zallari, kino auditoriyalari	G-0,0 — polda	D	-	200	75	25	-	80	-	-	-	-
37. Estrada zallari	V-1,5	G	-	300	-	-	-	80	-	-	-	-
38. Oʻqituvchilar kabinetlari va xonalari, shifokor xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
39. Rekreatsiya	G-0,0 — polda	E	-	200	-	25	-	80	2,0	0,5	1,2	0,3
Dam olish muassasalari
40. Koʻp maqsadli zallar	G-0,8	A-2	-	400	100	21	10	80	-	-	-	-
41. Teatrdagi tomoshabinlar zallari, konsert zallari	G-0,8	G	-	300	100	24	-	80	-	-	-	-
42. Klubdagi tomoshabinlar zali, klub-mehmonxonalari, dam olish xonalari, uchrashuvlar, teatr foyelari	G-0,8	D	-	200	75	25	-	80	-	-	-	-
43. Stol oʻyinlari va avtomat oʻyinlari uchun xonalar	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
43. Stol oʻyinlari va avtomat oʻyinlari uchun xonalar	V-1,5		-	150	-	-	-	-	-	-	-	-
44. Billiard xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	20	80	-	-	-	-
45. Kompyuter oʻyinlari zallari	G-0,8 — ekran;	B-2	-	200	-	-	-	80	-	-	-	-
45. Kompyuter oʻyinlari zallari	V-1,2		-	400
46. Video komplekslari (videozal, videokafe)	G-0,8	E	-	150	-	25	-	80	-	-	-	-
47. Koʻrgazma zallari	G-0,8	G	-	300	100	25	-	80	-	-	-	-
48. Kinoteatrning tomoshabin zallari	G-0,8	J-1	-	100	-	25	-	80	-	-	-	-
49. Klublar va kinoteatrlarning foyelari	G-0,0 — polda	E	-	150	50	25	-	80	-	-	-	-
50. Musiqa sinflari, toʻgarak xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
51. Kino-, tovush- va yorugʻlik apparat uskunalari xonasi	G-0,8	V-1	-	150	-	24	20	80	-	-	-	-
Maktabgacha taʼlim muassasalari
52. Kiyinish xonalari	G-0,0 — polda	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
53. Guruhlarning oʻyin xonalari	G-0,0 — polda	A-2	-	400	-	14	10	80	4,0¹⁾	1,5¹⁾	-
54. Musiqa va gimnastika mashgʻulotlari xonalari	G-0,0 polda	A-2	-	400	-	14	10	80	4,0¹⁾	1,5¹⁾	-	-
55. Oshxonalar	G-0,0 — polda	A-2	-	400	-	14	10	80	4,0¹⁾	1,5¹⁾	2,4¹⁾	0,9¹⁾
56. Yotoqxonalar	G-0,0 — polda	V-1	-	150	-	18	15	80	2,0	0,5	-	-
57. Bemor bolalar xonasi, izolyator xonasi	G-0,0 — polda	B-2	-	200	-	18	15	80	2,0¹⁾	0,5¹⁾	-	-
58. Tibbiyot xonalari	G-0,8	B-1	-	500	-	21	10	90	4,0	1,5	2,4	0,9
Sanatoriylar, dam olish uylari, pansionatlar
59. Palatalar, yotoqxonalar	G-0,0 — polda	V-1	-	150	-	18	15	80	2,0	0,5	-	-
60. Bolalar palatalari, ona va bola palatasi	G-0,0 — polda	B-2	-	200	-	21	15	80	2,0	0,5	-	-
61. Shifokorlar xonasi	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
62. Shifokor-pediatr-xonasi	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	4,0¹⁾	1,5¹⁾	2,4¹⁾	0,9¹⁾
63. Bolalar sanatoriyalaridagi oʻquv xonalari	G-0,8	A-1	-	500	-	14	10	80	4,0	1,5	-	-
63. Bolalar sanatoriyalaridagi oʻquv xonalari	V-2,5	-	-	500	-	-	10	80	-	-	-	-
Sport va sogʻlomlashtirish maskanlari
64. Sport oʻyinlari uchun zallar	G-0,0 — polda	B-1	-	300	-	24	20	80	3,0	1,0	1,8	0,6
64. Sport oʻyinlari uchun zallar	V-2,0 — V-xonaning boʻylama oʻqida ikki tomondan poldan 2 m sathda	-	-	150	-	-	-	-	-	-	-	-
65. Basseyn zallari	G — suv yuzasida	B-1	-	300	-	24	20	80	2,0	0,5	1,2	0,3
66. Aerobiki, gimnastika, kurash zallari	G-0,0 — polda	B-2	-	300	-	24	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
67. kegli oʻyini xonalari	G-0,0 — polda	B-2	-	200	-	24	20	-	-	-	-	-
Umumiy ovqatlanish joylari
68. Restoran va oshxonalarni ovqatlanish zallari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
69. Ovqat tarqatish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	19	80	-	-	-	-
70. Issiq sexlar, tayyorlov oldi va tayyorlov sexlari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	19	85	-	-	1,2	0,3
71. Toʻliq tayyorlash sexlari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
72. Oshxona idishlarini yuvish xonalari, non kesish uchun xonalar	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
73. Qandolat sexlari va un mahsulotlari uchun xonalar	G-0,8	B-1	-	300	-	21	20	85	-	-	1,8	0,6
74. Shokolad va konfetlarni tayyorlash xonalari	G-0,8	A-2	-	400	-	21	20	85	-	-	1,8	0,6
75. Muzqaymoq, ichimliklar ishlab chiqarish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	20	85	-	-	1,8	0,6
76. Mahsulotlarni tayyorlash, tayyor mahsulotni qadoqlash, buyurtmalarni yigʻish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	20	80	-	-	-	-
77. Yuklash xonasi, omborxonalari	G-0,8	V-2	-	100	-	-	-	-	-	-	-	-
Doʻkonlar
78. Supermarket savdo zallari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	85	-	-	-	-
79. Oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatmaydigan doʻkonlarning savdo zallari: kitoblar, tayyor koʻylaklar, ich kiyimlar, matolar, moʻyna, ip mahsulotlar, bosh kiyimlar, parfyumeriya, galantereya, zargarlik, elektr va radiotovarlar, oʻyinchoqlar va kanselyariya mahsulotlari zallari	G-0,8	B-1	-	300	100	21	15	85	-	-	-	-
80. Oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatadigan oziq-ovqat doʻkonlari	G-0,8	A-2	-	400	100	21	10	85	-	-	-	-
81. Doʻkonlarning savdo zallari: idish-tovoq, mebel, sport tovarlari, qurilish materiallari, maishiy texnika, avtomobillar, oʻyinchoqlar. kanselyariya tovarlari	G-0,8	B-1	-	300	100	21	15	85	-	-	-	-
82. Kiyib koʻrish uchun xizmat kabinalari	V-1,5	B-1	-	300	-	-	15	80	-	-	-	-
83. Yangi mahsulotlar uchun koʻrgazma zallari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	-	80	-	-	-	-
84. Buyurtma boʻlimlari, xizmat koʻrsatish byurosi	G-0,8	B-1	-	300		24	20	80	-	-	-	-
85. Asosiy kassa xonasi	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
86. Tovarlarni sotishga tayyorlash uchun xonalar:
a) boʻlaklarga boʻlish xonalari, joylashtirish xonalari buyurtma boʻlimining jamlash xonalari	G-0,8	B-1	-	300	100	21	15	80	-	-	-	-
b) matolarni kesish, dazmollash ustaxonalari, radio va elektr tovarlari doʻkonlaridagi ustaxonalar uchun xonalar	G-0,8	A-2	-	400	-	21	15	80	-	-	-	-
87. Tayyor kiyim-bosh ustaxonalari	G-0,8	A-2	500/300	400	100	21	10	80	-	-	2,1	0,7
88. Reklama va dekorativ ustaxonalar, uskunalar va inventarlarni taʼmirlash ustaxonalari, mahsulot sifatini tekshirish xonalari	G-0,8	B-1	400/200	300	-	21	15	85	-	-	1,8	0,6
Aholiga maishiy xizmat koʻrsatish joylari
89. Hammomlar:
a) kutish xonasi	G-0,8	E	-	150	-	25	-	80	-	-	-	-
b) kiyinish xonasi, yuvish, dush va bugʻxonalar	G-0,0 — polda	J-1	-	100	-	-	-	80	-	-	-	-
v) basseynlar	G-0,0 polda	V-2	-	100	-	-		80	-	-	-	-
90. Sartaroshxonalar: erkaklar va ayollar zallari	G-0,8	A-2	500/300	400	-	21	10	85	-	-	1,8	0,6
91. Kosmetika xonalari	G-0,8	A-1	600/400	500	-	21	10	85	-	-	1,8	0,6
92. Suratga olish xonalari:
a) qabul qilish va buyurtmalarni berish salonlari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	-	-
b) fotoatelyening suratga olish zali	G-0,8	V-2	-	100	-	-	20	80	-	-	-	-
93. Fotolaboratoriya zallari	G-0,8	A-2	-	400	-	21	15	90	-	-	-	-
93. Fotolaboratoriya zallari	V-1,2 — displey ekranida	B-2	-	200	-	-	-	-	-	-	-	-
94. Kir yuvish xonalari:
a) ich-kiyim qabul qilish va berish:
- belgi bilan qabul qilish va roʻyxatga olish, berish xonasi	G-0,8	B-2	-	300	-	24	20	80	-	-	-	-
- kiyimlarni saqlash xonasi	V-1,0	E	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
b) quritish, dazmollash boʻlimlari:
- tozalash, eritmalarni tayyorlash	G-0,0 — polda	VI	-	200	-	21	20	80	-	-	-	-
- kir yuvish materiallarini saqlash	G-0,8	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-	-	-
v) quritish, dazmollash boʻlimlari:	G-0,8	IVa	-	300	-	21	20	80	-	-	-	-
g) kiyimlarni saralash va qadoqlash boʻlimlari	G-0,8	Va	-	300	-	21	20	80	-	-	-	-
d) choyshablarni tikish(yamash) boʻlimi.	G-0,8	IIa²	2000/750	500	-	21	20	80	-	-	2,1	0,7
95. Oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatiladigan kir yuvish xonalari	G-0,0 polda	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
96. Kiyim-kechaklarni kimyoviy tozalash atelyesi:
a) Kiyim-kechaklarni qabul qilish va berish saloni	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	85	-	-	1,5	0,4
b) kimyoviy tozalash xonalari	G-0,8	VI	-	200	-	21	20	80	-	-	-	-
v) dogʻlarni ketkazish boʻlimlari	G-0,8	IIIa	2000/750	500	-	21	20	85	-	-	-	-
g) ximikatlarni saqlash uchun xonalar	G-0,8	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-	-	-
97. Kiyim-kechaklar va trikotaj mahsulotlarni tayyorlash xamda tuzatish atelyesi:
a) tikish sexlari	G-0,8 — ishchi stolda	IIa²⁾	2000/750	750	-	21	20	85	-	-	4,2	1,5
b) bichish boʻlimlari	G-0,8 — ishchi stolda	IIb	-	750	-	21	10	85	-	-	4,2	1,5
v) kiyim-kechaklarni tuzatish boʻlimlari	G-0,8	IIa²⁾	2000/750	750	-	21	20	85	-	-	4,2	1,5
g) amaliy materiallarni tayyorlash boʻlimlari	G-0,8	IVa	-	300	-	24	20	85	-	-	2,4	0,9
d) qoʻlda va mashinada toʻqish boʻlimlari	G-0,8	IIv	-	500	-	21	20	85	-	-	4,2	1,5
e) dazmollash, bugʻlash xonalari	G-0,8	IVa	-	300	-	21	20	85	-	-	2,4	0,9
98. Ijaraga olish punktlari:
a) tashrif buyuruvchilar uchun xonalar	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	1,5	0,4
b) omborxonalar	G-0,8	V-2	-	100	-	-	-	-	-	-	-	-
99. Taʼmirlash ustaxonalari:
a) bosh kiyimlarni taʼmirlash va tayyorlash, moʻynachilik ishlari	G-0,8	IIa	2000/750²⁾	750	-	21	20	85	-	-	4,2	1,5
b) oyoq kiyim va attorlik, plastmassa buyurtmalari, maishiy elektr asboblarini taʼmirlash	G-0,8	IIIa	2000/750²⁾	-	-	24	20	85	-	-	3,0	1,2
v) soatlarni tuzatish, zargarlik va oʻymakorlik ishlari	G-0,8	IIb	3000/300	-	-	21	20	85	-	-	4,2	1.5
g) foto, kino, radio va teleapparaturalarni taʼmirlash	G-0,8	IIv	2000/200	-	-	21	20	80	-	-	4,2	1,5
100. Ovoz yozish studiyasi:
a) ovoz yozish, qayta yozish va eshitib koʻrish uchun xonalar	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
b) fonotekalar	G-0,8	B-2	-	200	-	-	-	-	-	-	-	-
Mehmonxonalar
101. Xizmat koʻrsatish byurolari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	-	-
102. Navbatchi xizmat koʻrsatuvchi personallar xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	1,5	0,4
103. Mehmonxonalar nomerlari	G-0,0	B-2	-	200	-	-	20	80	2,0	0,5	1,5	0,4
Tibbiy faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar
Qabul qilish va palata boʻlimlari
104. Qisqa muddatli kuzatish boʻlinmasi.	G-0,0	V-2	-	100	-	18	15	80	-	-	-	-
105. Kattalar uchun palatalar	G-0,0	V-2	-	100	-	18	15	80	2,0	0,5	-	-
106. Bolalar uchun palatalar: bolalar boʻlimlari; chaqaloqlar uchun; uzluksiz terapiya xonasi; operatsiyadan keyingi, ona va bola palatasi	G-0,0	B-2	-	200	-	18	15	80	3,0	1,0	-	-
107. Bolalar shifoxonalari/ boʻlimlaridagi oʻquv xonalar	G-0,8	A-1	-	500	-	14	10	80	4,0	1,5	-	-
108. Oʻyin xonalari	G-0,0	A-2	-	400	-	14	10	80	4,0¹⁾	1,5¹⁾	-	-
109. Ovqatlanish joylari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
110. Muolaja, koʻrish xonalari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	20	80	4,0	1,5	2,4	0,9
111. Hamshiralik postlari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	1,5	0,4
112. Kunduzi qolish xonalari (zona)	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
113.Koʻchma apparatlarni saqlash xonalari.	G-0,0	VIIIb	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
114.Tibbiyot muassasalari koridorlari	G-0,8	E	-	150	-	25	-	80	-	-	-	-
115. Ayvonlar	G-0,8	V-2	-	100	-	-	15	80	-	-	-	-
Davolash boʻlimlari
116. Operatsiya, reanimatsiya zallari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	-	-	-	-	-
117. Tugʻruqxonalar, dializ xonalari, kiyinish xonalari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	-	4,0	1,5	2,4	0,9
118. Operatsiyadan oldingi, reanimatsiyadan oldingi koʻrish joylari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	-	-	-	-	-
119. Sunʼiy qon aylanish moslamalarini oʻrnatish, sunʼiy buyrak, infuzion tizimlarni tayyorlash va b.	G-0,8	A-2	-	400	-	21	10	-	-	-	-	-
120. Qonni saqlash va qon quyish uchun tayyorlash xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	21	20	-	-	-	-	-
121. Gipsni saqlash va tayyorlash xonalari	G-0,8	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-	-	-
Konsalting boʻlimlari, diagnostika va davolash xonalari
122. Roʻyxatdan oʻtish stollari, boshqaruv xonalari	G-0,8	A-1	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
123. Jarrohlar, akusherlar, ginekologlar, travmatologlar, pediatrlar, yuqumli kasalliklar boʻyicha mutaxassislar, dermatologlar, allergologlar, stomatologlarning xonalari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	85	4,0	1,5	2,4	0,9
124. Boshqa mutaxassisliklar shifokorlari (yuqorida sanab oʻtilganlardan tashqari), feldsherlarni qabul qilish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	85	3,0	1,0	1,8	0,6
125. Oftalmolog xonasi	G-0,8	Z	-	20	-	-	10	80	-	-	-	-
126. Fizioterapiya, diagnostika xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	1,8	0,6
127. Endoskopiya muolaja xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
128. Nurli terapiya va diagnostika xonalarini boshqarish xonalari, arxivlar, texnik xonalar	G-0,8	B-1	-	300	-	213)	-	80	-	-	-	-
129. Rentgen terapiyasi, rentgen diagnostika xonalari, kompyuter tomografiyasi, flyurografiya, radiofarmatsevtik vositalarni yuborish	G-0,8	A-2	-	400³⁾	-	21	10	80	-	-	-	-
130. Balneoterapiya xonalari, dush xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
131. Kasbiy terapiya xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
132. Uyqu bilan davolash xonalar, foto xonalar	G-0,8	J-2	-	50	-	-	-	80	-	-	-	-
133. Massaj xonalari, fizioterapiya, sport zallari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
134. Parafin, ozokerit tayyorlash, qistirmalarni davolash, choyshablarni, yuvish va quritish uchun xonalar	G-0,8	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-	-	-
Tibbiyot muassasalari laboratoriyalari
135. Tahlillarni qabul qilish, berish va roʻyxatdan oʻtkazish xonalari, tortish xonalari, ozuqa vositalarini tayyorlash xonalari, namunalarni boʻyash xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	21	10	80	-	-	-	-
136a. Tadqiqot uchun laborant xonalari (umumiy klinik, gematologik, biokimyoviy, serologik, mikrobiologik va b.)	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	85	4,0	1,5	2,4	0,9
136b. Mikrobiologik qutilar, laboratoriya embriologik, uyali texnologiyalar laboratoriyalari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	85	-	-	-	-
137. Tayyorgarlik xonalari, tadqiqot natijalarini tayyorlash uchun xonalar	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
138. Laboratoriya idishlarini yuvish, sterilizatsiya qilish, termostatik xonalar	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	-	-
139. Oshqozon sharbatini sezish va namuna olish kabinalari boʻlgan xonalar	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	1,5	0,4
140. Shisha puflaydigan xonalar	G-0,8	VII	-	200	-	21	20	80	3,0	1,0	1,8	0,6
141. Stomatologlar xonalari, gips, polimerizatsiyalash xonasi	G-0,8	IIv	2000/200	500	-	21	10	85		-	4,2	1,5
Sterilizatsiya xonalari va dezinfeksiya xonalari
142. Sterilizatsiya-avtoklav xonalari, materiallarni qabul qilish va saqlash	G-0,8	IVg	-	200	-	21	20	80	-	-	-	-
143. Asboblarni tayyorlash xonalari	G-0,8	IVg	-	200	-	21	20	80	-	-	-	-
144. Asboblarni taʼmirlash va oʻtkirlash xonalari	G-0,8	IIIv	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
145. Dezinfeksiya kamerasi xonalari	G-0,8	J-1	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
Patologiya boʻlimi
146. Seksiyali	G-0,8	A-2	-	400	-	21	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
147. Seksiyaning oldidagi, fiksatsiya xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	-	-
Oziq-ovqat zallarining xonalari
148. Tarqatish xonasi	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	-	-
149. Issiq, sovuq, tayyorlash sexlari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	85	-	-	-	-
150. Idishlarni yuvish xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
151. Yuklash, omborxonalari	G-0,8	J-1	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
Dorixonalar
152. Xizmat zalida tashrif buyuruvchilar uchun joylar	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
153. Retsept boʻlimlari, qoʻlda sotish boʻlimlari, optika, tayyor dorilar saqlanadigan joylar	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
154 Yordamchi, aseptik, analitik, qadoqlash, konsentratlar va yarim tayyor mahsulotlarni tayyorlash, nazorat qilish va etiketlash joylari	G-0,8	A-1	600/400	500	-	21	10	85	-	-	2,4	0,9
155. Kir yuvish mashinalari	G-0,8	B-2	-	200	-	21	20	80	-	-	-	-
156. Dori-darmonlar va bogʻlash, idishlarni saqlash xonalari	G-0,8	V-2	-	100	-	-	-	80	-	-	-	-
157. Yonuvchan va yengil alangalanuvchan suyuqlik kislotalari, dezinfeksiyalovchi vositalarni saqlash xonasi	G-0,8	J-1	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
158. Idishlarni saqlash xonasi	G-0,8	J-2	-	50	-	-	-	80	-	-	-	-
Gigiyena va epidemiologiya markazlari
159. Nazorat xonalari, tayyor yemlarni saqlash va tarqatish, qadoqlash xonalari, dezinfeksiyalash vositalari va bakterial preparatlarni tarqatish xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
160. Biologik, terapevtik, diagnostik preparatlar, reagentlar, dezinfeksiyalovchi vositalar, kislotalarni saqlash xonalari	G-0,8	V-2	-	100	-	24	20	80	-	-	-	-
161. Dezinfeksiya uskunalari, inventarizatsiya, kir yuvish uchun saqlash xonalari	G-0,8	V-2	-	100	-	-	-	80	-	-	-	-
162. Gelmintologlar, yentomologlar, virusologlar, bakteriologlar, laboratoriya, kimyoviy, biokimyoviy laboratoriyalar, serologik, qutilar, tayyorgarlik xonalari	G-0,8	A-2	-	400	-	21	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
163. Radiologik, radiokimyoviy, spektroskopiya va polarografiya xonalari, akustika laboratoriyalari, elektromagnit tebranish, maydonlar, mehnat fiziologiyasi, qutilar bilan ekologik payvandlash, termit xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
164. Kir yuvish mashinalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	20	80	3,0	1,0	1,8	0,6
165. Namuna olish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
166. Xavfli infeksiyalarni serologik tadqiqotlar qutilari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	80	4,0	1,5	2,4	0,9
167. Zooparazitologlar xonasi	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
168. Biologik namunalar, ozuqa moddalarini saqlash xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
169. Dezinfeksiya xonalari, sterillash sexlari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	20	80	-	-	-	-
170. Hayvonlarning jasadlari va chiqindilarini yoqish uchun xonalar	G-0,8	VIIIb	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
Hayvonlar ustida tajriba oʻtkaziladigan maxsus joy
171. Vivarii. Hayvonlarni saqlash xonalari	G-0,8	A-2	-	400	-	21	10	80	3,5	1,2	2,1	0,7
Tez yordam va shoshilinch tibbiy yordam stansiyalari
172. Dispetcher xonasi	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
173. Radiostansiya xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	1,5	0,4
174. Chiqadigan brigadalarning qutilarini saqlash xonalari	V-1,0 — stellajda	VIIIb	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
175. Dori vositalarining joriy zaxirasi uchun xonalar	G-0,8	V-2	-	100	-	24	20	80	-	-	-	-
176. Chiqadigan brigadalarning xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
Sutli mahsulotlarni tarqatish punktlari
177. Filtrlash va toʻkish xonalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
178. Sovitish xonalari	G-0,8	V-2	-	100	-	24	20	80	-	-	-	-
179. Oziq-ovqat tayyorlash va qadoqlash vositalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
180. Idishlar, tarqatma materiallar uchun qabul qilish va saqlash xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	-	-
Vokzallar
181. Kutish zallari	G-0,8	B-1	-	300	-	24	20	80	-	-	-	-
182. Operatsiya xonalari, aloqa ofislari, operator xonalari, boshqaruv xonalari	G-0,8	B-1	-	300		21	15	80	3,0	1,0	1,8	0,6
183. Hisoblash markazlari	G-0,8	A-2	500/300	400	-	14	5	80	3,0	1,0	1,8	0,6
184. Chipta zallari, chiptalar va bagaj kassalari	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	80	-	-	-	-
185. Tarqatish zallari, vestibyullar	G-0,0 — polda	E	-	150	-	25	-	80	-	-	-	0,4^2)-
186. Ona va bola xonalari, uzoq muddatli yoʻlovchilar kutish zallari	G-0,8	B-2		200	-	24	20	80	2,5	0,7	1,5	0,4
Turar joy binolari
187. Turar joy xonalari	G-0,0 — polda	V-1	-	150	-	-	-	-	2,0	0,5	-	-
188. Oshxonalar	G-0,0 — polda	V-1	-	150	-	-	-	-	2,0	0,5	1,2	0,3
189. Koridorlar, vannaxonalar, hojatxonalar	G-0,0 — polda	J-2	-	50	-	-	-	-	-	-	-	-
190. Umumiy turar joy xonalari:
a) konsyerj xonasi	G-0,0 — polda	V-1	-	150	-	24	20	80	-	-	-	-
b) vestibyullar	G-0,0 — polda	Z-1	-	30	-	-	-	80	-		-
v) qavatlar boʻyicha koridorlar va lift xollari	G-0,0 — polda	Z-2	-	20	-	-	-	80	-	-	-	-
g) zinapoyalar va zinapoya maydonchalari	G-0,0 — pol, maydoncha, pillapoyada	Z-2	-	20	-	-	-	80	-	-	-	0,1²⁾
Yordamchi binolar va xonalar
191. Sanitariya-maishiy xonalari:
a) yuz-qoʻl yuvish, hojat-xona, chekish joylari	G-0,0	J-1	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
b) dushxonalar, garderob-xonalar, kiyim-kechak va oyoq kiyimlarni changdan tozalash, zararsizlantirish va qurilish uchun xonalar, ishlovchilarning isinish uchun xonalari	G-0,0	J-2	-	50	-	-	-	80	-	-	-	-
192. Sogʻlomlashtirish punktlari:
a) kutish xonalari	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	-	1,5	0,4
b) roʻyxatga olish xonasi, navbatchi personallar xonalari;	G-0,8	B-2	-	200	-	24	20	80	-	0,7	1,5	0,4
v) shifokorlar kabinetlari, yaralarni bogʻlash xonalari;	G-0,8	B-1	-	300	-	21	15	90	3,0	1,0	1,8	0,6
g) muolaja kabinetlari	G-0,8	A-1	-	500	-	21	10	90	4,0	1,5	2,4	0,9
193. Vestibyullar va koʻcha kiyimlari uchun garderobxonalar:
a) oliy oʻquv yurtlari, maktablar, teatrlar, klublar, yotoqxonalar, mehmonxonalardagi va juda katta sanoat korxonalari hamda jamoat binolaridagi asosiy kirish joylarida;	G-0,0 — polda	E	-	150	-	24	-	80	-	-	-	0,4²⁾
b) boshqa barcha turdagi sanoat, yordamchi va jamoat binolarida;	G-0,0 — polda	J-1	-	75	-	-	-	80	-	-	-	-
v) turarjoy binolari vestibyullarida	G-0,0 — polda	Z-1	-	30	-	-	-	80	-	-	-	-
Zinapoyalar:
a) jamoat, ishlab chiqarish va yordamchi binolarning asosiy zinapoyalari kataklari;	G-0,0 — pol, maydoncha, pillapoyada	V-2	-	100	-	-	-	80	-	-	-	0,2²⁾
b) turarjoy binolarining zinapoyalari kataklari;	G-0,0 — polda	Z-2	-	20	-	-	-	80	-	-	-	0,1²⁾
v) qolgan barcha turdagi zinapoya kataklari	G-0,0 — polda	J-2	-	50	-	-	-	80	-	-	-	0,1²⁾
Liftlarning xollari:
a) jamoat, ishlab chiqarish va yordamchi binolarda;	G-0,0 — polda	J-1	-	100	-	-	-	80	-	-	-	-
b) turarjoy binolarida	G-0,0 — polda	Z-2	-	20	-	-	-	80	-	-	-	-
196. Koridorlar va oʻtish joylari:
a) asosiy koridorlar va oʻtish joylari;	G-0,0 — polda	J-1	-	100	-	-	-	80	-	-	-	0,1²⁾
b) turarjoy binolari-ning qavatlar boʻyicha koridorlari;	G-0,0 — polda	Z-2	-	20	-	-	-	80	-	-	-	-
v) qolgan barcha turdagi koridorlari	G-0,0 — polda	J-2	-	50	-		-	80	-	-	-	-
197. Liftlarning mashina boʻlimlari va freon qurilmalari uchun xonalar	G-0,8	Z-1	-	30	-	-	-	-	-	-	-	0,1²⁾
198. Chordoqlar	G-0,0 — polda	Z-2	-	20	-	-	-	-	-	-	-	0,1²⁾

Izohlar:

1. “Ishchi yuzalarini yoritish, lx, aralash yoritishda” va “ishchi yuzalarini yoritish, lx, umumiy yoritishda” ustunlarida meʼyorlashtirilgan yoritish qiymatlarining mavjudligi ushbu tizimlardan birini ishlatish imkoniyatini koʻrsatadi.

2. “Ishchi yuzalarini yoritish, lx, aralash yoritishda” ustunida berilgan kasrning suratida ishchi joydagi umumiy va mahalliy yoritishdan yoritilganlik meʼyori, mahrajda esa — xona boʻyicha umumiy yoritishdan olingan yoritilganlik koʻrsatilgan.

3. Jadvaldagi chiziqlar hech qanday talablar yoʻqligini anglatadi.

4.¹⁾ TYOKning meʼyorlashtirilgan qiymatlari bolalar va oʻsmirlar uchun maxsus moʻljallangan xonalarda oshiriladi.

5.²⁾ Meʼyorlashtirilgan qiymatlar sohaviy meʼyorlashtirish jarayonida eksperimental tarzda oʻrnatiladi.

6³⁾ Tadqiqot davomida yorugʻlikni 50 lx gacha bosqichma-bosqich kamaytirishni taʼminlash kerak.

										2-jadval

Umumsanoat maqsadlaridagi bino va inshootlarning tabiiy, sunʼiy va aralash yoritishning meʼyorlanadigan koʻrsatkichlari

Xonalar	Yoritish va TYOK meʼyorlashtirish tekisligi, (G — gorizontal, V — vertikal), tekislikning poldan balandligi, m	Koʻrish ishining razryad va razryad osti turkumi	Sunʼiy yoritish				Tabiiy yoritish		Aralash yoritish
			Ishchi yuzadagi yoritilganlik, lx		Birlashgan shinamsizlik koʻrsatkichi UGR, ortiq emas	Pulsatsiya koeffitsiyenti, foiz koʻpida	TYOK e_n, %		TYOK e_n, %
			Aralash yoritishda	Umumiy yoritishda	Birlashgan shinamsizlik koʻrsatkichi UGR, ortiq emas	Pulsatsiya koeffitsiyenti, foiz koʻpida	yuqoridan yoki aralash yoritishda	yon tomondan yoritishda	yuqoridan yoki aralash yoritishda	yon tomondan yoritishda
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
Avtoturargohlar, harakatlanuvchi tarkibni saqlash joylari, depolar
1. Ochiq toʻxtash joylari, harakatlanuvchi tarkibni koʻchadan tashqarida saqlash joylari:
a) isitilmaydigan	G-0,0 — yopmasi	XVI¹⁾	-	10	-	-	-	-	-	-
b) isitiladigan	G-0,0 — yopmasi	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
2. Harakatlanuvchi tarkibni yopiq saqlash uchun binolar
a) transport korxonalari (depo, harakatlanuvchi tarkibni yopiq toʻxtash joyi)	G-0,0 — polda	VIIIb²⁾	-	75	28	-	-	-	-	-
b) garajlarda avtomobillarni saqlash joylari, avtoturargohlar va yakka tartibdagi transportlar uchun toʻxtash joylari	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
Yoqilgʻi quyish shoxobchalari, yoqilgʻi quyish punktlari
3. Yoqilgʻi tarqatish maydoni:
a) xonada yoki bostirma ostida	G-0,0 — polda	VIIIb	-	75	28	-	-	-	-	-
a) xonada yoki bostirma ostida	V-1,5 — kolonka tablosi		-	50	-	-	-	-	-	-
b) binodan tashqarida	G-0,0 — yopmasi	XIII	-	50	-	-	-	-	-	-
b) binodan tashqarida	B-1,5 — kolonka tablosi		-	30	-	-	-	-	-	-
4. Texnologik quduq zonasida	G-0,0 — quduq qopqogʻi	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
Transportlarga texnik xizmat koʻrsatish stansiyalari, transport korxonalari
5. Kuzatish ariqlari:
a) bino ichida	G — mashinaning tubi	Vb³⁾	-	200	-	20	-	-	-	-
b) bino tashqarisida	G — mashinaning tubi	Vb	-	200	-	20	-	-	-	-
6. Harakat tarkibini yuvish va tozalash joylari (postlar):
a) bino ichida	G-0,0 — polda	VI	-	200	25	20	-	-	1,8	0,6
b) binodan tashqarida	G-0,0 — yopmasi	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
7. Diagnostika maydonchalari:
a) yengil avtomobillar	G-0,8	IIIv	-	300	25	15	-	-	3,0	1,2
b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar	G-0,8	IVv	-	200	25	20	-	-	2,4	0,9
8. Texnik xizmat koʻrsatish maydonchalari (TO-1, TO-2) va joriy taʼmirlash:
a) yengil avtomobillar	G-0,8	IVv	-	200	25	20	-	-	2,4	0,9
b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar	G-0,8	Vv	-	200	25	20	-	-	1,8	0,6
9. Koʻtarish uskunalari	G — mashinaning tubi	Vb³⁾	-	200	-	20	-	-	-	-
10. Agregat maydonlar:
a) yengil avtomobillar	G-0,8	IIIv	750	300	25	15	-	-	3,0	1,2
b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar	G-0,8	IVv	500	200	25	20	-	-	2,4	0,9
11. Agregat tugunlari va detallarini yuvish	G — yuklash va tushirish joylari	VI	-	200	25	20	-	-	-	-
12. Shinalarni oʻrnatish va taʼmirlash joylari, vulkanizatsiya joylari	G-0,8	Va	-	300	25	20	3,0	1,0	1,8	0,6
13. Temirchilik ressorli maydonlar	G-0,8	VII	-	200	25	20	3,0	1,0	1,3	0,6
14. Payvandlash maydonlari	G-0,8	IVv	-	200	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
15. Tibbiyot maydonchalari	G-0,8 — dastgohda	IVb	500	-	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
16. Pardozlash maydonlari	G-0,8	IVa	750	400	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
17 Kuzov maydonchalari	G-0,8	IVv	-	200	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
18. Boʻyash joylari:
a) yengil avtomobillar	G-0,8	IIIb	-	400	25	15	-	-	3,0	1,2
b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar	G-0,8	IVb	-	300	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
19. Boʻyoqlarni tayyorlash maydonchalari	G-0,8	IIIb	1000	400	25	15	-	-	3,0	1,2
20. Yogʻochni qayta ishlash maydonchalari	G-0,8;	IIIv	-	300	25	15	-	-	3,0	1,2
20. Yogʻochni qayta ishlash maydonchalari	G — ishlov berish maydoni, markalash plitasi	IIIv	750	300	25	15	-	-	-	-
21. Elektr jihozlar va elektr taʼminotini taʼmirlash maydonchalari	G-0,8	IIIb	1000	400	25	15	-	-	3,0	1,2
22. Taksometr maydonchalari	G-0,8	IIv	2000	-	22	10	-	-	4,2	1,5
23. Slesar mexaniklar maydonchalari	G-0,8	IIv	-	500	22	10	-	-	4,2	1,5
24. Metallni qirqish stanoklari maydonchalari:
a) silliqlash, tishli kesish, burgʻilash, rezbalash, tokarlash, rezbani silliqlash, frezerlash.	G — qayta ishlash maydoni	IIv	2000	-	22	10	-	-	-	-
b) ichki silliqlash, silindirsimon silliqlash, sirtni silliqlash, vintlarni tokarlash;	G — qayta ishlash maydoni	Ig	1500	-	19	10	-	-	-	-
v) boʻylama randalash, parmalash;	G — qayta ishlash maydoni	IIg	1000	-	22	10	-	-	-	-
g) oʻyish, teshish, kesish	G — qayta ishlash maydoni	IIIv	750	-	25	15	-	-	-	-
25. Avtomobil va avtobuslarni quritish xonalari	G-0,0 — polda	VI	-	200	25	20	-	-	-	-
26. Akkumulyator batareyalarini zaryadlash uskunalari xonalari	G-0,8	VI	-	200	25	20	-	-	-	-
27. Akkumulyatorlarni taʼmirlash	G-0,8	IVb	-	300	25	20	-	-	-	-
Elektrxonalari
28. Uskunalarni tarqatish, boshqaruv xonalari, operator xonalari (elektr boshqaruv):
a) doimiy navbatchi xodimlar joyi	G-0,8	IVg²⁾	-	200	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
	G — operator stolida	IIIv	750	300	25	15	-	-	-	-
	G, V-1,5 — boshqaruv pulti, pribor shkalasida	IVg	-	200	25	20	-	-	-	-
	V-1,5 — shchitning orqa tomonida	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
b) odamlarning davriy qolishi bilan	G-0,8		-	200	25	20	-	-	-	-
	G, V-1,5 — boshqaruv pulti, pribor shkalasida	IVg	-	200	-	20	-	-	-	-
	B-1,5 — shchitning orqa tomonida	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
29. Pult, boshqaruv shchiti:
a) xonalarda:
- oʻlchov asboblari bilan	G-0,8	IVg²⁾	-	200	-	20	-	-	-	-
- oʻlchov asboblari bilan	V-1,5 — pribor shkalasida
- oʻlchov uskunalarisiz	G-0,8;	VI	-	200	-	20	-	-	-	-
- oʻlchov uskunalarisiz	V-1,5 — richagning sopi
b) bino tashqarisida	V-1,5 — richagning sopi	XII	-	100	-	-	-	-	-	-
30. Alohida turuvchi nazorat qurilmalari:
a) xonalarda:
- doimiy nazorat ostida.	G-0,8; V — pribor shkalasi	IVg	-	200	25	20	-	-	-	-
- davriy kuzatuv ostida	G, V — pribor shkalasi	IVg	-	200	25	20	-	-	-	-
b) bino tashqarisida	G, V — pribor shkalasi	XII	-	100	-	-	-	-	-	-
31. Transformatorlar, reaktorlar, statik kondensatorlar, akkumulyatorovlar xonalari va kameralar	V-1,5	VIIIb	-	75	28	-	-	-	-	-
32. Elektromashina xonalari:
a) doimiy navbatchi xodimlar joyi	G-0,8;	IVg	-	200	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
a) doimiy navbatchi xodimlar joyi	V-1,5 — shchitda
b) odamlarning davriy qolishi bilan	G-0,8;	IVg	-	200	25	20	-	-	-	-
b) odamlarning davriy qolishi bilan	V-1,5 — shchitda
33. Yertoʻladagi kabellar, qavatlardagi kabellar joylashgan joylar	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
34. Shina qavatlari	V — shinada	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
35. Kabel shaxtalari	G-0,0 — polda	VIIIg	-	20	-	-	-	-	-	-
36. Turar joy va jamoat binolarining elektr shchitlari	G-0,8;	VIIIb	-	75	28	-	-	-	-	-
36. Turar joy va jamoat binolarining elektr shchitlari	V-1,5 — shchitda
Muhandislik tarmoqlari binolari va boshqa texnik xonalar.
37. Nasos va puflagich mashinalari xonalari:
a) doimiy navbatchi xodimlar joyi	G-0,8	VIIIa²⁾	-	200	28	20	3,0	1,0	0,5	0,3
	V — nazorat priborlarini shkalasi	IVg	-	200	-	20	-	-	-	-
	G-0,8 — mashinist stolida	IIIg	400	200	25	15	-	-	-	-
b) doimiy navbatchi xodimlarsiz	G-0,8		-	200	25	20	-	-	-	-
b) doimiy navbatchi xodimlarsiz	V — nazorat priborlarini shkalasi	IVg	-	200	-	20	-	-	-	-
38. Oʻchirish va nazorat qilish klapanlari:
a) xona ichida	V — pechlar, klapanlar, tutqichlar, klapanlar, bunker ilmoqlari va boshqalar.	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
b) binodan tashqarida	V — pechlar, klapanlar, tutqichlar, klapanlar, bunker ilmoqlari va boshqalar	XIV	-	30	-	-	-	-	-	-
39. Qozonxonalarning maydonchasi va zinapoyalari, qozonxonalarning orqasidagi oʻtish joylari	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
40. Yoqilgʻi berish xonasi	G-0,8	VI	-	200	25	20	-	-	-	-
41. Tutun chiqarish moslamalari, shamollatish, bunker boʻlimi	G, V-0,8	VI	-	200	25	20	-	-	-	-
42. Kondensatsiya xonalari, kimyoviy suv tozalash xonalari, kul xonalari.	G-0,0 — polda	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
43. Generator joylashgan xona	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	1,0	0,3	0,5	0,2
44. Bunker xonasining tepasi	G-0,8	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
45. Konditsioner xonasi, issiqlik punktlari	G-0,8	VI²⁾	-	200	25	20	-	-	-	-
46. Kompressorlar joylashgan xona (blok, stansiya, xonalari, zallari):
a) doimiy navbatchi xodimlar joyi	G-0,8	VI²⁾	-	200	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
	V — pribor shkalasi, shchitlarni boshqarish	IVg	-	200	-	20	-	-	-	-
	G-0,8 — mashinistning stolida	IIIg	400	200	-	15	-	-	-	-
b) doimiy navbatchi xodimlarsiz	G-0,8	-	-	200	25	20	-	-	-	-
b) doimiy navbatchi xodimlarsiz	V — pribor shkalasi, shchitlarni boshqarish	IVg	-	200	-	20	-	-	-	-
47. Shamollatish xonalari va qurilmalari:
a) shamollatish kameralari	G-0,8	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
b) isitkichlar va filtrlar uchun boʻlinmalar	G-0,8	VIIIg	-	20	-	-	-	-	-	-
48. Galereyalar va tunnellar, simlar, konveyerlar; kabel, isitish, moy, pulpa quvurlari, suv taʼminoti	G-0,0 — polda	VIIIg	-	20	-	-	-	-	-	-
49. Yerosti nasoslari	G-0,8	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
50. Suv bosim hosil qiladigan minora	G-0,0 — zinapoya maydonchalari polida	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
51. Puflagichlar va kompressorlar, panjarali maydalagichlar, baraban toʻrlari va mikrofiltrlar uchun xonalar	G-0,8	VI	-	200	25	20	-	-	-	-
52. Reagentlarni (tozalovchi) tayyorlash xonalari	G-0,8	VIIIa	-	200	28	20	-	-	1,8	0,6
53. Uglevodlar, ftorlar, xlordozator, ammonizator, ozonator	G-0,8	VIIIa	-	200	28	20	-	-	-	-
54. Filtrlash zallari:
a) yuqoridagi maydonchalar	G-0,0 — polda	VIIIa	-	200	28	20	-	-	1,8	0,6
b) pastki va oraliq maydonchalari	V-1,0 — boshqaruv shkaflari, klapan, ventillar	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
55. Qum toʻsqichlar, biofiltlar, preaerator, aerotenk, tindirgichlar va oqova suvlarni tozalash inshootlari:
a) bino ichida	Inshootning sirti	VIIIg	-	20	-	-	-	-	-	-
b) bino tashqarisida	Inshootning sirti	XVII	-	5	-	-	-	-	-	-
56. Mexanizmlar maydonchalari, boshqaruv shkaflari, tarqatish kameralari, oʻtish yoʻllari:
a) bino ichida	G-0,8	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
b) bino tashqarisida	G-0,8	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
57. Vakuumli filtrlar, sentrofugalar, presslar uchun filtrlar xonalari	G-0,8	VI	-	200	-	-	-	-	1,8	0,6
58. Gidrotsiklon maydonchalari	G-0,8	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
59. Quritish xonalari (barabanli quritgichlar)	G-0,8	VI	-	200	-	-	-	-	1,8	0,6
60. Kameralarga oʻtish joylari	V-1,0	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
61. Elektrolizernie	G-0,8	VIIIa	-	200	-	-	-	-	1,8	0,6
Omborxonalar
62. Lak-boʻyoq materiallarining omborxonalari:
a) omborxonalarda qoʻyish joylari	G-0,0 — polda	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
b) omborxonada qoʻyilmaydigan joylarda	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
63. Kimyoviy moddalar, kislotalar, ishqorlar va boshqa omborxonalar	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
64. Metall saqlash, ehtiyot qismlari, taʼmirlash fondi, taʼmirlashni kutayotgan qismlarining tayyor mahsulotlari, omborxonalari va b.	G-0,0 — polda	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
65. Javonlarda saqlashga moʻljallangan omborlar:
a) yuklarni qabul qilish va yetkazib berish joylari	G-0,8	IVv	400	200	25	20	4,0	1,5	2,4	0,9
b) transport va taqsimlash tizimlari	G-0,0 — polda	IVv	-	200	25	20	-	-	-	-
v) saqlash zonasi:	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
- val va kataklarda	V	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
- kranni qulochida	V	IVb	-	300	25	20	-	-	-	-
66. Omborxonalar, bostirma ostidagi ochiq maydonchalar	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
67. Katta hajmli buyumlar va quyma materiallari (qum, sement va b.)	G-0,0 — polda	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
68. Yuk koʻtarish mexanizmlari (kran-balkasi, telfer, koʻprik kran va b.)
a) bino ichida	G, V — boshqaruv pulti	VIIIv	-	50	-	-	-		-	-
	V — kran ilgagi;	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
	G — uskunalar va ehtiyot qismlarni qabul qilish va yetkazib berish maydonchalari
Bino tashqarisida	G, V — boshqaruv pulti	XSH	-	50	-	-	-	-	-	-
	V — kran ilgagi	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
	G — uskunalar, materiallar va ehtiyot qismlarini qabul qilish va yetkazib berish uchun maydonchalar	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
69. Suvni quyish estakadalari	G — maydonchaning poli	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
69. Suvni quyish estakadalari	G — sisternaning quyish joyi	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
70. Yuklar toʻplamini saralash xonalari	G-0,8	IVb	-	300	-	-	-	-	-	-
71. Yangi mol kelib tushadigan omborxona	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
72. Rampalar:
a) bino ichida	G-0,0 — polda	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
b) bino tashqarisida	G-0,0 — polda	XV	-	20	-	-	-	-	-	-
73. Platformalar	G-0,0 — polda	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
Oʻt oʻchirish deposi
74. Harakatlanuvchi tarkib uchun toʻxtash joylari	G-0,0	VIIIb	-	75	28	-	3,0	1,0	0,7	0,2
75. Texnik xizmat koʻrsatish postlari	G-0,0	Vb	-	200	25	20	3,0	1,0	1,8	0,6
76. Apparatlar saqlash xonasi	G-0,8	IIIv	750	300	25	15	-	-	3,0	1,2
77. Aloqa punktlari	G-0,8	IIIb	1000	400	25	15	-	-	3,0	1,2
78. Regenerativ patronlarni zaryadlash xonasi	G-0,8	VI	-	200	25	20	3,0	1,0	1,8	0,6
79. Quritish xonalari	G-0,8	VIIIv	-	50	-	-	-	-	-	-
80. Yuvish xonalari	G-0,8	VI	-	200	25	20	-	-	-	-
Tuman binolarini boshqarish idoralari
81. Dispetcherlik punktlari	G-0,8	VIIIa	-	200	2,8	20	-	-	1,8	0,6
81. Dispetcherlik punktlari	V-1,5 — pultlar, shchitlar		-	100	-	-	-	-	-	-
Qozonxonalar
8.2 Qozonxonalar:
a) qozon oldi qismi va bunker boʻlimi	V — qozonlarni yoqish joyi	VI	-	100⁴⁾	-	-	-	-	-	-
b) tutun chiqarish va shamollatgichlar uchun xonalar	G-0,8	VI	-	100⁴⁾	-	-	-	-	-	-
v) Qozonxonalarning maydonchalari va zinapoyalar	G-0,0 — polda	-	-	50	-	-	-	-	-	-
83. Kul saqlash xonasi	G-0,0 — polda	VIIIb	-	75	-	-	-	-	-	-
84. Yoqilgʻi moyi nasos stansiyasi	G-0,8	VI	-	100⁴⁾	-	-	-	-	-	-
85. Koʻmir va torf taʼminoti:
a) maydalash xonasi	G-0,8	VI	-	100⁴⁾	-	-	-	-	-	-
b) uzatish tugunlari	G-0,8	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
v) vagon agʻdargich	G-0,8	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
g) galereyalardagi konveyerlar	G-0,8	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
d) sexlardagi konveyerlar	G — lentada	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
86. Suvni kimyoviy tozalash:
a) oldindan tozalash xonasi	G-0,8	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
b) filtrlash xonasi	V-1,5	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
v) elektrodializ boʻlim xonasi	G-0,8	VIIIa	-	200	-	-	-	-	-	-
g) neytrallashtiruvchi xona	G-0,0 — polda	VIIIg	-	20	-	-	-	-	-	-
87. Doimiy nazorat talab qiladigan, alohida turuvchi asboblar, suv oʻlchagich va moy koʻrsatkichli shishalari.	V — priborda	IVv	750	-	-	-	-	-	-	-
88. Vaqti-vaqti bilan kuzatiladigan alohida turuvchi priborlar	V — priborda	IVg	200	-	-	-	-	-	-	-

Izohlar:

1. “Ish yuzalarini yoritish, lx, aralash yoritish bilan” va “ish yuzalarini yoritish, lx, umumiy yoritish bilan” ustunlarida meʼyorlashtirilgan yoritish qiymatlarining mavjudligi ushbu tizimlardan birini qoʻllash imkoniyatini koʻrsatadi. Aralash yoritish va birlashtirilgan sunʼiy yoritish tizimidan foydalanish afzalroqdir.

2. Jadvaldagi chiziqlar hech qanday talablar yoʻqligini anglatadi.

3. ¹⁾ Qoplamadan 1,0 m balandlikda vertikal yoritilganlikni gorizontal yoritilganlikka nisbati toʻxtash joyi toʻsigʻining perimetri boʻyicha kamida 1:1,5 boʻlishi kerak.

4.²⁾ Koʻchiriladigan yoritish uchun rozetkalarni taqdim etish nazarda tutiladi.

5.³⁾ Meʼyor koʻchiriladigan yoritishni hisobga olgan holda beriladi.

6. ⁴⁾ Xonada odamlarning qisqa vaqt qolishi tufayli yorugʻlik kamaytiriladi.

Choʻgʻlanma lampa quvvati W	Lyuminessent lampasi, quvvati W	Svetodiodli lampa, quvvati W	Yorugʻlik oqimi, Lm
20 W	5 — 7 W	2-3 W	250 Lm atrofida
40 W	10 — 13 W	4-5 W	400 Lm atrofida
60 W	15 — 16 W	8 — 10 W	700 Lm atrofida
75 W	18 — 20 W	10 — 12 W	900 Lm atrofida
100 W	25 — 30 W	12 — 15 W	1200 Lm atrofida
150 W	40 — 50 W	18 — 20 W	1800 Lm atrofida
200 W	60 — 80 W	25 — 30 W	2500 Lm atrofida

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
10-ILOVA

Qurilish maydonchalari va ishlari hududlar turiga qarab eng minimal yoritilganlik

Qurilish maydonchalari va ishlarini uchastkalari	Eng kam yoritilganlik, lx	Yoritilganlik meʼyorlanadigan sirt	Yoritish meʼyorlashtirilgan sirtning darajasi
1. Qurilish maydonchasidagi avtomobil yoʻllarida	2	Gorizontal	Oʻtish qismi sathida
2. Qurilish maydonchalari-dagi temir yoʻl izlari	0,5	Gorizontal	Temir yoʻl boshining yuzasida
3. Koʻpriklar va temir yoʻl oʻtish joylariga kirish	10	Gorizontal	Temir yoʻl boshining yuzasida
4. Yoʻl ishlarida:
yoʻl sirtlari uchun asoslarni yotqizish	10	Gorizontal	Zamin (yer) darajasida
yoʻl qoplamalarini qurish; temir yoʻl va kran yoʻllarini yotqizish	30	Gorizontal	Zamin (yer) darajasida
5. Kranlarni koʻtarish orqali uskunalarni, qurilish konstruksiyalarini, qismlarini va materiallarini yuklash, oʻrnatish, koʻtarish, tushirish	10	Gorizontal	Uskunalar, inshootlar, qismlar va materiallarni qabul qilish va yetkazib berish joylarida
	10	Vertikal	Kranda haydovchining yon tomonidagi barcha pozitsiyalarida ilgaklarda
6. Konstruksiyalarni, qismlarni, materiallarni mexanizatsiyalanmagan tushirish va yuklash	2	Gorizontal	Yuklarni qabul qilish va yetkazib berish joylarida
7. Qurilish va yuk koʻtarish mexanizmlarini yigʻish va oʻrnatish: qismlarni (vallar, astarlar, podshipniklar) oʻrnatish bilan yigʻish, turli xil sozlash, qismlarni almashtirish va b.	50	Gorizontal	Yigʻishning barcha balandliklarida
uzatish harakatlanuvchi qismlarini oʻrnatish (zanjirlar, kabellar, bloklar)	30	Gorizontal Vertikal	Yigʻishning barcha balandliklarida. Oʻrnatish amalga oshiriladigan barcha darajalarda
8. Texnologik uskunalar ichidagi ishlar, sigʻimlar, rezervuarlar, bunkerlar, ustun tipidagi apparatlar va b.	30^*	Vertikal	Barcha darajalarda ishlab chiqarishda ishlari
9. Texnologik sinov uskunalar	50	Vertikal	Ish joylarida
10. Quruq usul bilan olib borilgan yer ishlari xandaq qazish va tekislashdan tashqari tuproqni koʻchirish va boshqa mexanizmlardan foydalanish	10	Vertikal	Kovlanadigan joy va yuklarni tushirish joylarining barcha balandliklari boʻyicha (mashinist tomonidan)
	5	Gorizontal
11. Poydevorlar, kommunikatsiya va boshqalar uchun xandaqlar qurish	10	Gorizontal	Xandaqning pastki qismida
	10	Vertikal	Xandaqning butun balandligi boʻylab
12. Gruntni buldozerlar, skreperlar, katoklar va boshqalar bilan ishlash.	10	Gorizontal	Qayta ishlanayotgan maydonchaning sathida
13. Toʻplash usuli bilan bajariladigan tuproq ishlari
yoʻloʻtkazgichlarni oʻrnatish, pulpa quvurini yotqizish va oʻrnatish	10	Gorizontal	Zamin darajasida va yoʻloʻtkazgichning yuqori qismida
tuproqli pulpa quvuri (qurilish paytida uning ishlashi paytida)	0,5	Gorizontal	Yoʻloʻtkazgichning yuqori darajasida Pulpa quvurini tungi tekshirish va taʼmirlash uchun koʻchirib yoki siljitib yoritish moslamalari-dan foydalanish kerak
suzuvchi pulpa quvur liniyasi (uning ishlashi paytida)	3	Gorizontal	Xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning yuradigan yoʻllarida
Metallga ishlov beradigan mashina (freza) zemlesos oʻrnatilgan qurilma (uni tekshirish)	30	Vertikal	Metallga ishlov beradigan mashina va zemlesos oʻrnatilgan qurilma sathida
zemlesos oʻrnatilgan qurilmalar koʻprigi	2	Gorizontal	Koʻprik sathida
Toʻplash xaritasi (toʻplash zonasi)	2	Gorizontal	Toʻplash xaritasi sathida
Toʻkadigan quduq	10	Vertikal	Quduqning yuqori chetida va ikkita qarama-qarshi tomon-dan xar qanday tekislikda
14. Burgʻilash ishlari, svaylarni qoqish	10	Vertikal	Toʻkmalarning yoki svaylarning balandliklari boʻyicha
15. Poʻlat, temir-beton va yogʻoch konstruksiyani oʻrnatish (binoning sinchlari, koʻpriklar, estakadalar, fermalar, balkalar va boshqalar)	30	Gorizontal	Yigʻishning barcha balandliklarida
	30	Vertikal	Yigʻishning barcha balandliklarida
16. Tayyorlangan armaturani tushirish, beton ishlarini bajarish va temir-beton ishlarida yuklash va saqlash joylari	2	Gorizontal Vertikal	Zamin (yer) sirtida. Yoritilganlik kranlar va mashinalarga oʻrnatilgan yoritish moslamalarini hisobga olinmasdan meʼyorlashtiriladi
	2	Vertikal	Armaturalarning saqlash joylarining balandligi boʻyicha
17. Statsionar payvandlash mashinalari, mexanik qaychi, armatura tayyorlash uchun bukuvchi mashinalar.	50	Gorizontal	Ishchi yuza sirtlarida
18. Armaturalarni yigʻish (payvandlash, karkas toʻqish va b.)	30	Gorizontal	Zamin sathida yoki ishchi sirtda
	30	Vertikal	Ishlab chiqarish ishlarini barcha balandliklarida
19. Qoliplar va panjaralarni oʻrnatish	30	Gorizontal	Qoliplar va panjaralarning barcha darajalarida
19. Qoliplar va panjaralarni oʻrnatish	30	Vertikal	Qoliplar va panjaralarning barcha darajalarida
20. Betonlash:
Ustunlar, balka, yopma plitalar, koʻprik konstruksiyalar va b.	30	Gorizontal	Beton sirtida
Yirik massivlar (grunt toʻgʻonlarini betonlash va b.)	10	Gorizontal	Beton sirtida
21. Betonlarni tushiruvchi lentasimon konveyerlar	10	Gorizontal	Konveyer sirtida
21. Betonlarni tushiruvchi lentasimon konveyerlar	10	Qiya	Konveyer sirtida
22. Beton tashuvchi estakadalar	3	vertikal	Kranning yoʻlida (kranga oʻrnatilgan yoritkichlarni hisobga olmasdan)
23. Butobeton terimi	10	Gorizontal	Terish sathida
23. Butobeton terimi	5	Vertikal	Devor sirtida
24. Yirik beton bloklari terimi, tabiiy tosh, gʻisht terimi, yigʻma poydevor-larni oʻrnatish	10	Gorizontal	Terish sathida
	10	Vertikal	Devor sirtida
25. Ish joylariga oʻtish joylari (zinapoyalar, havozalar va b.)	5	Gorizontal	Qoliplarda, maydonchalarda va oʻtish yoʻlaklarida
26. Tayyor duradgorlik yigʻish va oʻrnatish buyumlari (deraza romlari, eshiklar va b.)	50	Gorizontal	Ishchi yuzalarda
	50	Vertikal	Ishlar bajariladigan barcha balandliklarda
27. Pilorama, mayatnikli arralar, yogʻochga ishlov berish mashinalari	50	Gorizontal	Ishchi yuzalarda
28. Pollarni oʻrnatish ishlari:
Qumli, chaqiq toshli, shagʻalli, loyli, betonli va asfalbetonli toʻshama qatlam	30	Gorizontal	Ishlar bajariladigan pol sathida
Tuproqli, shagʻalli, chaqiq toshli, loyli va toshli qoplamalar qurilishi (bruschatkali)	30	Gorizontal	Ishlar bajariladigan pol sathida
Asfalbetonli, gʻishtli, yogʻochli, betonli, mozaikali sement-qumli, metall sementli, ksilolit yopmali va gʻishtli yopmalar, plitkalar, parket va linoleum toʻshamalari qurilishida	50	Gorizontal	Ishlar bajariladigan pol sathida
29. Tomyopma ishlari	30	Gorizontal	Tom qoplamalari yuzasida
29. Tomyopma ishlari	30	Qiya	Tom qoplamalari yuzasida
30. Gidroizolyatsiya va issiqlik izolyatsiyasi ishlari:
Korxonalarning qurilish maydonchalarida turli sanoat tarmoqlari	30	Gorizontal	Ishchi yuza sirtlarida
	30	Vertikal	Ishchi yuza sirtlarida
Konstruksiyalarning alohida detallari (quvurlar va b.)	50	Gorizontal	Ishchi yuza sirtlarida
31. Suvoq ishlari:
Xonalarda	50	Gorizontal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
Xonalarda	50	Vertikal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
Ochiq osmon ostida	30	Vertikal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
Ochiq osmon ostida	30	Gorizontal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
32. Xona devorlarini quruq suvoq bilan pardozlash; pardozlash ishlari (keramik plitalar va yigʻma detallar bilan taʼminlash), xona devorlariga gulqogʻozlar yopishtirish	100	Vertikal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
33. Boʻyoq ishlari:
Xona devorlarining quruq holda suvash, pardozlash ishlari, (sopol plitkalar va yigʻma detallar), devorlarga gulqogʻoz yopishtirish	100	Gorizontal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
	100	Vertikal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
Yuqori sifatli boʻyash ishlari	150	Vertikal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
Yuqori sifatli boʻyash ishlari	150	Gorizontal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
34. Shishalash ishlari	75	Vertikal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
35. Quvurlarni oʻrnatish va tarmoqlarni jihozlarga ulash; sanitariya asbob-uskunalarini oʻrnatish (vanna, yuz qoʻlyuvgich (rakovina), va b.), shamollatgich va konditsionerlarni oʻrnatish, shamollatish kanallarini oʻrnatish	50	Vertikal	Barcha ishchi yuza sirtlarida
36. Nazorat oʻlchagich priborlarini oʻrnatish	50	Vertikal	Priborlarda
37. Suv taʼminoti, kanalizatsiya, suv taʼminoti tizimlari va kabinalarini yigʻish (ishlab chiqarish), gaz quvuri va issiq suv taʼminoti tizimlari	50	Gorizontal	Ishchi yuzalarda
	50	Vertikal	Ishchi yuzalarda
38. Elektr simlarini oʻrnatishga tayyorlash (belgilash, oʻtish joylari) va oʻrnatish	30	Vertikal	Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda
39. Past kuchlanishli va yuqori voltli kabellarni boʻlish, voronka va muftalarni oʻrnatish, yuqori voltli uskunalar va ikkilamchi aloqa sxemalarini oʻrnatish	100	Gorizontal	Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda
	100	Vertikal	Ochiq fazoda elektr uskunalarini oʻrnatishda yoritilganlik 50 lx gacha kamaytirilishi mumkin
40. Elektr priborlarini oʻrnatish, yoritish uskunalarini va b.:
binolarda	50	Vertikal	Oʻrnatilayotgan uskunalarning barcha balandliklarida
Ochiq osmon ostida	30	Vertikal	Oʻrnatilayotgan uskunalarning barcha balandliklarida
41. Texnologik uskunalarning yigʻish va oʻrnatish:
mashina uskunalari, konveyerlar, koʻprik kranlar va b.	50	Gorizontal	Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda. Qoʻshimcha koʻchma yoki mobil yoritish uskunalari talab qilinadi
katta hajmli uskunalar (prokat tegirmonlari, rolikli panjurlar, kimyoviy ishlab chiqarishda maydalash moslamalari, tanklar, idishlar, qozonxonalar va h.k.)	30	Gorizontal	Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda
42.Energetik qurilma-larni yigʻish va oʻrnatish (bugʻ trubinalari, yuqori voltli uskunalar, avtomatik telefon stansiyalari, suv trubinasi, generator motori, elektr uskunalar)	50	Gorizontal	Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda
43. Daryo oʻzanini toʻsish ishlari:
Toʻgʻon qurishda vaqtincha qoldirilgan joy koʻprigi va koʻprik ostidagi suv yuzasi	30	Gorizontal	Koʻprikda va koʻprik ostidagi suv yuzasida
Koʻprikdan 50 m masofada koʻprikka kirish va undan chiqishdagi yoʻl	10	Gorizontal	Zamin (yer) darajasida
avtoyoʻllarda	5	Gorizontal	Zamin (yer) darajasida
Avtomobillarga yuklash joylarida	10	Vertikal	Avtomobil tomonida yoʻl oʻqiga parallel ravishda tekislikda
44. Tunnel inshootlari ishlari^**:
Kovlanadigan maydonchalar (jinslarni yuklash va burgʻilash uskunalari)	30	Vertikal	Kavlanadigan taglik sirtida, qayta ishlanayotgan jinslarning yuzasida. Tunnel uzunligi 150 m dan ortiq boʻlsa, yorugʻlik 50 lx gacha oshiriladi
	10	Gorizontal	Temir yoʻl boshining yuzasida
Shpurlarni (portlovchi moddalarni joylash uchun kovlanadigan chuqurcha) zaryadlash, portlovchi tarmoqni oʻrnatish, portlashdan keyin chuqurni tekshirish;	100	Gorizontal	Tarmoqni yotqizish darajasida
Tunnel inshootini doimiy pardozlash	30	Vertikal	Tunnelning yon devorlari yuzasida
Tayyor tunnel maydonchasi	2	Gorizontal	Temir yoʻl boshining yuzasida
45. Karyerning ishchi maydonchasi:
karyer	2	Gorizontal	Ishchi maydon sathida
burgʻilash ishlari	10	Vertikal	Maydonning balandligi boʻyicha
kovlanadigan joy	10	Vertikal	Kovlanadigan joy tagi sathida
kovlanadigan joy	5	Gorizontal	Kovlanadigan joy tagi sathida
46. Ochiq omborxonalar:
Metall boʻlmagan materiallar	2	Gorizontal	Zamin (yer) sathida. Yuklash mexanizmlaridan foydalanganda ushbu jadvalning 5-bandiga muvofiq yoritishni oshirish kerak.
Metall konstruksiyalar va uskunalar	2	Gorizontal	Zamin (yer) sathida. Yuklash mexanizmlaridan foydalanganda ushbu jadvalning 5-bandiga muvofiq yoritishni oshirish kerak
47. Yogʻoch omborlari	5	Gorizontal	Zamin (yer) sathida.
47. Yogʻoch omborlari	5	Vertikal	Taxlash sathida
48. Sochiluvchan material-lar (sement, alebastr) va yirik predmetlarni saqlash xonalari	5	Gorizontal	Pol yuzasida
49. Kichik texnologik uskunalarni va montaj materiallarini saqlash xonasi	10	Gorizontal	Pol yuzasida

Izohlar:

1. * Kunduzgi ish paytida yorugʻlik darajasini 100 lx gacha oshirishni taʼminlash kerak.

2. ** Koʻchma lampalardan foydalanish imkoniyati boʻlishi kerak.