Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining
qarori
Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2021-yil 27-noyabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3337]
Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-fevraldagi PQ-4611-son “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga oʻtish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:
1. Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
3. Mazkur qaror 2022-yil 1-yanvardan kuchga kiradi.
Markaziy bank raisi M. NURMURATOV
Toshkent sh.,
2021-yil 18-noyabr,
20/3-son
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 18-noyabrdagi 20/3-son qaroriga
1-ILOVA
1-ILOVA
Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi
NIZOM
Oldingi tahrirga qarang.
Mazkur Nizom tijorat banklari, shu jumladan mikromoliya banklari (bundan buyon matnda bank deb yuritiladi) tomonidan hisob siyosatini ishlab chiqish va joriy etish, shuningdek banklarning moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.
(muqaddima Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2025-yil 10-iyuldagi 14/10-sonli qarori (roʻyxat raqami 3658, 08.08.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.08.2025-y., 10/25/3658/0713-son)
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (International Financial Reporting Standards) (bundan buyon matnda MHXS deb yuritiladi) — Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari fondi tomonidan qabul qilingan hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻllash uchun belgilangan tartibda tan olingan standartlar va unga tushuntirishlar;
hisob siyosati — bank tomonidan buxgalteriya hisobini yuritishda, moliyaviy hisobotlarni tayyorlashda va taqdim etishda qoʻllaniladigan tamoyillar, qoidalar va usullar majmui;
moliyaviy hisobot — bankning hisobot sanasidagi moliyaviy holati, hisobot davridagi faoliyatining moliyaviy natijasi va pul mablagʻlarining harakati toʻgʻrisidagi tizimlashtirilgan axborot.
2. Banklar hisob siyosati va moliyaviy hisobotlarni Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuni, MHXS va ushbu Nizomga muvofiq ishlab chiqadilar.
2-bob. Banklarning hisob siyosati
3. Bankning hisob siyosati bank boshqaruvi tomonidan ishlab chiqiladi hamda bankning kuzatuv kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
4. Banklarda buxgalteriya hisobini yuritish jarayoni imkon qadar avtomatlashtirilgan tarzda (inson omilisiz) amalga oshirilishi lozim.
5. Banklarning hisob siyosatiga oʻzgartirishlar kiritilmaydi, bundan mazkur bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan hollar mustasno.
Qonunchilik hujjatlari yoki MHXSga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilganligi munosabati bilan banklar hisob siyosatining faqatgina ushbu oʻzgartirishlar taalluqli boʻlgan qismini oʻzgartirishga yoʻl qoʻyiladi.
3-bob. Banklarning moliyaviy hisoboti
6. Bank boshqaruvi moliyaviy hisobotlarni tuzadi hamda tasdiqlash uchun bankning kuzatuv kengashiga taqdim etadi.
7. Moliyaviy hisobotlar bankning kuzatuv kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
Bank boshqaruvi va kuzatuv kengashi moliyaviy hisobotlarning qonunchilik hujjatlari va MHXSga muvofiq holda boʻlishi uchun javobgar hisoblanadi.
8. Banklarning moliyaviy hisobotlari quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq moliyaviy holat toʻgʻrisidagi hisobot;
mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad toʻgʻrisidagi hisobot;
mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot;
mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisidagi hisobot;
moliyaviy hisobotlarni tushuntiruvchi izohlar.
Moliyaviy hisobotlarda ochib beriladigan axborotlarning tuzilishi MHXSga muvofiq boʻlishi lozim.
9. Banklar tomonidan MHXSdan kelib chiqib, mazkur Nizomning 8-bandida keltirilgan hisobotlar nomlari oʻzgartirilgan holda tuzilishi, shuningdek hisobotlarda qoʻshimcha maʼlumotlar kiritilishi mumkin. Masalan, “foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad toʻgʻrisidagi hisobot” nomi oʻrniga “umumlashgan daromad toʻgʻrisidagi hisobot” nomidan foydalanilishi mumkin.
4-bob. Yakuniy qoidalar
10. Mazkur nizom talablarini buzishda aybdor shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga
1-ILOVA
1-ILOVA
| | | | | |
|
MOLIYAVIY HOLAT TOʻGʻRISIDAGI HISOBOT | ||||
| ______ yil 31-dekabr holatiga koʻra |
__________________________________________________ bank | |||
| | |
(bankning toʻliq nomi) |
| |
| Bank roʻyxatga olingan raqam _________________________________________ | ||||
| | | |
| |
|
Aktivlar |
Oʻtgan hisobot davri |
Joriy hisobot davri | ||
| Pul mablagʻlari va pul mablagʻlari ekvivalentlari | | | ||
| Boshqa banklardagi mablagʻlar | | | ||
| Qarz qimmatli qogʻozlariga kiritilgan investitsiyalar | | | ||
| Ulushli qimmatli qogʻozlarga kiritilgan investitsiyalar | | | ||
| Hosilaviy qimmatli qogʻozlarga kiritilgan investitsiyalar | | | ||
| Mijozlarga berilgan kreditlar, shu jumladan moliyaviy ijara | | | ||
| Asosiy vositalar | | | ||
| Nomoddiy aktivlar | | | ||
| Foydalanish huquqi bilan olingan aktivlar | | | ||
| Soliq majburiyatlari boʻyicha boʻnak toʻlovlari | | | ||
| Boshqa moliyaviy aktivlar | | | ||
| Boshqa aktivlar | | | ||
| Jami aktivlar | | | ||
|
Majburiyatlar |
| | ||
| Boshqa banklarning mablagʻlari | | | ||
| Mijozlarning mablagʻlari | | | ||
| Taqdim etilgan qarz qimmatli qogʻozlari | | | ||
| Boshqa qarz mablagʻlari | | | ||
| Subordinar qarz mablagʻlari | | | ||
| Ijara boʻyicha majburiyatlar | | | ||
| Boshqa moliyaviy majburiyatlar | | | ||
| Foyda soligʻi boʻyicha joriy majburiyatlar | | | ||
| Kechiktirilgan soliq majburiyatlari | | | ||
| Boshqa majburiyatlar | | | ||
| Jami majburiyatlar | | | ||
|
Xususiy kapital |
| | ||
| Aksiyadorlik kapitali | | | ||
| Emission daromad | | | ||
| Taqsimlanmagan foyda | | | ||
| Jami xususiy kapital | | | ||
| Jami xususiy kapital va majburiyatlar | | | ||
| | | | | |
Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga
2-ILOVA
2-ILOVA
| | | | | |
| ______ yil 31-dekabr holatiga koʻra |
__________________________________________________ bank | |||
| | |
(bankning toʻliq nomi) |
| |
| | | | | |
|
FOYDA YOKI ZARAR VA BOSHQA UMUMLASHGAN DAROMAD TOʻGʻRISIDAGI HISOBOT | ||||
Bank roʻyxatga olingan raqam _________________________________________ | ||||
| | | |
| |
|
Moddalar |
Oʻtgan hisobot davri |
Joriy hisobot davri | ||
| Samarali foiz stavkasi usulida hisoblangan foizli daromadlar | | | ||
| Boshqa foizli daromadlar | | | ||
| Samarali foiz stavkasi usulida hisoblangan foizli xarajatlar | | | ||
| Boshqa foizli xarajatlar | | | ||
| Sof foizli marja va boshqa daromadlar | | | ||
| Kredit operatsiyalari boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlar zaxirasi | | | ||
| Ehtimoliy yoʻqotishlar boʻyicha zaxira shakllantirilgandan soʻng sof foizli marja va boshqa daromadlar | | | ||
| Komission daromadlar | | | ||
| Komission xarajatlar | | | ||
| Sof qiymati foyda va zararlar orqali tan olinadigan qimmatli qogʻozlarga oid xarajatlarni chegirilgan holdagi daromadlar | | | ||
| Xorijiy valyuta operatsiyalaridan xarajatlar chegirilgan holdagi daromadlar | | | ||
| Hosilaviy qimmatli qogʻozlardan xarajatlarni chegirgan holdagi daromadlar | | | ||
| Xorijiy valyutani qayta baholashdan xarajatlarni chegirgan holdagi daromadlar | | | ||
|
Boshqa operatsion daromadlar |
| | ||
| Maʼmuriy va boshqa operatsion daromadlar | | | ||
| Soliq toʻlanguncha foyda/zarar | | | ||
| Foyda soligʻi xarajati/daromadi | | | ||
| Joriy yildagi foyda/zarar | | | ||
| Joriy yildagi jami foyda | | | ||
| Bank aksiyadorlari uchun hisoblanadigan, har bir aksiyaga toʻgʻri keladigan foyda (har bir aksiya uchun soʻmda) | | | ||
| | | | | |
Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga
3-ILOVA
3-ILOVA
| | | | | | |
|
_________________________________________________________________ banki uchun yillik | |||||
| |
(bankning toʻliq nomi) |
| | ||
| | | | | | |
|
XUSUSIY KAPITALDAGI OʻZGARISHLAR TOʻGʻRISIDAGI HISOBOT | |||||
| | | | | | |
| __________ yil 31-dekabr holatiga koʻra | | | | ||
| | | | | | |
| | | | | |
(ming soʻmda) |
|
Moddalar |
Bank muassislari uchun hisoblanadigan | ||||
|
Aksiyadorlik kapitali |
Emission daromad |
Taqsimlanmagan foyda |
Jami | ||
| 1-yanvar 20__ yil holatiga qoldiq | | | | | |
| Yildagi foyda | | | | | |
| 20__ yil uchun jami daromad | | | | | |
| Eʼlon qilingan dividendlar | | | | | |
| Aksiyalar emissiyasi | | | | | |
| 31-dekabr 20__ yil holatiga qoldiq | | | | | |
| Yildagi foyda | | | | | |
| 20__ yil uchun jami daromad | | | | | |
| Eʼlon qilingan dividendlar | | | | | |
| 31-dekabr 20__ yil holatiga qoldiq | | | | | |
| | | | | | |
Tijorat banklarining hisob siyosati va moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga
4-ILOVA
4-ILOVA
| | | | |
|
Pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisidagi hisobot | |||
| | | | |
| ____________________________ bank |
_______ yil 31-dekabr holatiga koʻra | ||
|
(bankning toʻliq nomi) |
| | |
| | | | |
| Bank roʻyxatga olingan raqam _____________________________________ | |||
| | | | |
| | | |
(ming soʻmda) |
|
Moddalar |
31-dekabr 20__ yil | ||
| Operatsion faoliyatdagi pul oqimlari | | ||
|
Samarali foiz stavkasi usulida olingan foizli daromadlar |
| ||
| Samarali foiz stavkasi usulida toʻlangan foizli xarajatlar | | ||
| Olingan komission daromadlar | | ||
| Toʻlangan komission daromadlar | | ||
| Xorijiy valyutadagi operatsiyalardan olingan daromadlar | | ||
| Hosilaviy qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalardan olingan daromadlar | | ||
| Boshqa olingan operatsion daromadlar | | ||
| Xodimlarni saqlash uchun qilingan xarajatlar | | ||
| Toʻlangan maʼmuriy va boshqa operatsion xarajatlar | | ||
| Toʻlangan foyda soligʻi | | ||
| Operatsion aktivlar va majburiyatlardagi oʻzgarishlarga qadar operatsion faoliyatdagi pul oqimlari | | ||
| Sof oʻsish/kamayish: | | ||
| Boshqa banklardagi mablagʻlar | | ||
| Mijozlarga ajratilgan kreditlar | | ||
| Foyda va zarar orqali baholanadigan qarz qimmatli qogʻozlariga kiritilgan investitsiyalar | | ||
| Foyda va zarar orqali baholanadigan ulushli qimmatli qogʻozlarga kiritilgan investitsiyalar | | ||
| Boshqa aktivlar | | ||
| Sof oʻsish/kamayish: | | ||
| Boshqa banklarning mablagʻlari | | ||
| Mijozlarning mablagʻlari | | ||
| Boshqa moliyaviy majburiyatlar | | ||
| Operatsion faoliyatda foydalanilgan sof pul mablagʻlari | | ||
| Investitsion faoliyatdagi pul oqimlari | | ||
| Asosiy vositalarning sotib olinishi | | ||
| Nomoddiy aktivlarning sotib olinishi | | ||
| Asosiy vositalarning chiqib ketishi | | ||
| Investitsion faoliyatda foydalanilgan sof pul mablagʻlari | | ||
| Moliyaviy faoliyatdagi pul oqimlari | | ||
| Qarz qimmatli qogʻozlarini chiqarish | | ||
| Qarz qimmatli qogʻozlarini soʻndirish | | ||
| Boshqa qarz mablagʻlarini jalb qilish | | ||
| Boshqa qarz mablagʻlarini soʻndirish | | ||
| Ijara boʻyicha asosiy summani soʻndirish | | ||
| Toʻlangan dividendlar | | ||
| Moliyaviy faoliyatdan olingan (foydalanilgan) sof pul mablagʻlari | | ||
| Pul mablagʻlari va ularning ekvivalentlariga kurs farqlarining taʼsiri | | ||
| Pul mablagʻlari va ularning ekvivalentlariga ehtimoliy yoʻqotishlar zaxirasining taʼsiri | | ||
| Pul mablagʻlari va ularning ekvivalentlarining sof oʻsishi | | ||
| Pul mablagʻlari va ularning ekvivalentlarining yil boshiga qoldigʻi | | ||
| Pul mablagʻlari va ularning ekvivalentlarining yil oxiriga qoldigʻi | | ||
| | | | |
* Izoh: banklar pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisidagi hisobotni MHXSga muvofiq bilvosita usulda ham tuzishlari mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 18-noyabrdagi 20/3-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar
ROʻYXATI
1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2003-yil 19-iyuldagi 15/9-son “Banklarning hisob siyosati va moliyaviy hisoboti toʻgʻrisida nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 1270, 2003-yil 3-sentabr) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2003-y., 17-18-son).
2. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2004-yil 2-oktabrdagi 21/1-son “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklarining chop etiladigan yillik moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 1419, 2004-yil 25-oktabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 43-son, 458-modda).
3. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2010-yil 23-oktabrdagi 34/14-son “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklarining chop etiladigan yillik moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar kiritish haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 1419-1, 2010-yil 8-noyabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 44-45-son, 411-modda).
4. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2016-yil 20-fevraldagi 4/1-son “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklarining chop etiladigan yillik moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida nizomga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 1419-2, 2016-yil 15-mart) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2016-y., 11-son, 105-modda).
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.11.2021-y., 10/21/3337/1103-son; 09.08.2025-y., 10/25/3658/0713-son)
