Ushbu Qonunning maqsadi bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonun bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish bilan bogʻliq munosabatlarni tartibga soladi.

Ushbu Qonunning amal qilishi ilmiy, ilmiy-texnikaviy, statistik axborotni oʻz ichiga olgan yoki jamiyat uchun tarixiy, badiiy yoxud oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan axborot mahsulotining aylanishi sohasidagi munosabatlarga tatbiq etilmaydi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

axborot mahsuloti — Oʻzbekiston Respublikasi hududida aylanish uchun moʻljallangan ommaviy axborot vositalari mahsuloti, bosma mahsulot, har qanday turdagi tashuvchilardagi audiovizual mahsulot, dasturiy taʼminotdan foydalangan holda tarqatiladigan, telekommunikatsiya tarmoqlariga, shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻiga joylashtiriladigan axborot, kompyuter oʻyinlari, shuningdek tomoshabop tadbirlar vositasida tarqatiladigan axborot;

axborot mahsulotining aylanishi — axborot mahsulotini taqdim etish va (yoki) tarqatish, shu jumladan uni sotish (shu jumladan obuna boʻyicha tarqatish), ijaraga, prokatga berish, axborot-kutubxona muassasalari fondlaridan tarqatish, berish, ommaviy namoyish qilish, ommaviy ijro etish (shu jumladan efir yoki kabel uzatuvi, tomoshabop tadbirlar vositasida), telekommunikatsiya tarmoqlariga, shuningdek Internet jahon axborot tarmogʻiga joylashtirish;

axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi — axborot mahsulotini uning mavzusini, janrini, mazmunini va badiiy bezagini, muayyan yosh toifasidagi bolalar tomonidan undagi axborotni qabul qilish xususiyatlarini, uning tarkibidagi axborotning bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazish ehtimolini inobatga olgan holda, bolalarning yosh toifalari boʻyicha taqsimlash;

axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi — axborot mahsulotining yoshga oid toifasining grafik va (yoki) matnli belgisi;

bolalar — oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan (voyaga yetmagan) shaxslar;

bolalarning sogʻligʻi — bolalarning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy jihatdan sogʻlomlik holati;

bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot — bolalar oʻrtasida tarqatilishi ushbu Qonunga muvofiq taqiqlangan yoki cheklangan axborot mahsuloti;

ekspert — axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish va ekspert xulosasini berish yoki axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirish uchun maxsus vakolatli davlat organida akkreditatsiyadan oʻtgan shaxs.

Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlovchi huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy va texnikaviy shart-sharoitlar yaratish, shuningdek ushbu sohadagi ilmiy va amaliy tadqiqotlarni rivojlantirish;

bolalar ongiga gʻayriqonuniy axborot-ruhiy taʼsir koʻrsatilishining, ularga hiyla ishlatilishining, bolalarni gʻayriijtimoiy harakatlarga undovchi axborot mahsuloti tarqatilishining oldini olish, shuningdek ushbu sohadagi huquqbuzarliklarni profilaktika qilish;

fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining, fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining, jismoniy va yuridik shaxslarning bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi faoliyatini qoʻllab-quvvatlash;

bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni tasniflash mezonlari, mexanizmlari va uslublarini ishlab chiqish hamda takomillashtirish, bolalarning axborot xavfsizligini taʼminlashning dasturiy-apparat va texnika vositalarini joriy etish.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqadi va oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladi;

axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini aniqlash mezonlarini va tartibini belgilaydi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi tomonidan ekspertlarni akkreditatsiya qilish tartibini belgilaydi;

axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish tartibini belgilaydi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni amalga oshiruvchi organlar va tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi organlar va tashkilotlarning hamkorligini taʼminlaydi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni amalga oshiruvchi organlar va tashkilotlar tizimiga quyidagilar kiradi:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi;

Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiya hamda bolalar masalalari boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar (shaharlar) komissiyalari;

mahalliy davlat hokimiyati organlari;

taʼlimni davlat tomonidan boshqarish organlari va taʼlim muassasalari;

davlat sogʻliqni saqlash tizimini boshqarish organlari va sogʻliqni saqlash muassasalari;

Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi va uning hududiy boʻlinmalari.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilmagan organlar va tashkilotlar bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishda qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda maxsus vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Maxsus vakolatli davlat organi oʻz vakolatlari doirasida:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi, bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirishga doir takliflar tayyorlaydi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni amalga oshiruvchi organlar va tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirishda ishtirok etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirishga hamda axborot mahsulotida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotning mavjudligini yoki mavjud emasligini, axborot mahsulotining bolalarning muayyan yosh toifasiga muvofiqligini yoki muvofiq emasligini aniqlash maqsadida uni ekspertizadan oʻtkazishga jalb etiladigan ekspertlarni akkreditatsiyadan oʻtkazishni amalga oshiradi va ularning reyestrini yuritadi;

axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga va tarqatuvchilarga bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilganligi hollarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish hamda ularning oldini olish uchun koʻrsatmalar yuboradi;

axborot mahsulotiga ekspert xulosalarini taqdim etishga doir faoliyatni muvofiqlashtiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirishda davlat organlariga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga, nodavlat notijorat tashkilotlariga hamda fuqarolik jamiyatining boshqa institutlariga uslubiy yordam beradi va koʻmaklashadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi mahalliy hamda xorijiy ilmiy-tadqiqot va taʼlim muassasalari bilan hamkorlikni amalga oshiradi;

bolalar uchun axborot makonining mazmunini tizimli ravishda baholashga qaratilgan ilmiy, ilmiy-texnikaviy va amaliy tadqiqotlarni rivojlantiradi;

bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni tasniflash mezonlari, mexanizmlari hamda uslublarini takomillashtirishga doir ishlarni yuritadi, bolalarning axborot xavfsizligini taʼminlashning dasturiy-apparat va texnika vositalarini joriy etishni tashkil etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasida maʼrifiy va axborot-tushuntirish tadbirlarini tashkil etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Maxsus vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiya hamda bolalar masalalari boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar (shaharlar) komissiyalari oʻz vakolatlari doirasida:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning aniqlangan buzilishi hollarini bartaraf etish yuzasidan takliflar kiritadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiya hamda bolalar masalalari boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar (shaharlar) komissiyalari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi va amalga oshiradi;

bolalarning har tomonlama, barkamol rivojlanishiga hamda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalanishiga koʻmaklashuvchi axborotdan erkin foydalanish uchun ularga sharoitlar yaratadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar koʻradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Taʼlimni davlat tomonidan boshqarish organlari va taʼlim muassasalari oʻz vakolatlari doirasida:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga qaratilgan dasturlar va uslublarni ishlab chiqadi hamda taʼlim muassasalarining faoliyatiga joriy etadi;

taʼlim, oʻquv-tarbiya muassasalarida bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir chora-tadbirlarni amalga oshiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish maqsadida ularning taʼlim olish, bilim orttirish va muloqot faoliyati jarayonida bolalarga psixologik yordam koʻrsatadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasida yakka tartibdagi profilaktika tadbirlarini oʻtkazishda ishtirok etadi;

bolalarning axborotga oid va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, shuningdek maʼnaviy-axloqiy tarbiyasiga doir faoliyatda ishtirok etadi;

taʼlim muassasalarida bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni oʻz ichiga olmagan axborot resurslaridan foydalanishni taʼminlash uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Taʼlimni davlat tomonidan boshqarish organlari va taʼlim muassasalari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Davlat sogʻliqni saqlash tizimini boshqarish organlari va sogʻliqni saqlash muassasalari:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan jabrlangan bolalarni tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilishga doir chora-tadbirlarni amalga oshiradi;

axborot mahsulotini unda bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligini aniqlash uchun baholash mezonlarini takomillashtirishga doir tavsiyalar ishlab chiqadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Davlat sogʻliqni saqlash tizimini boshqarish organlari va sogʻliqni saqlash muassasalari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi va uning hududiy boʻlinmalari oʻz vakolatlari doirasida:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarning har tomonlama, uygʻun rivojlanishiga hamda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalanishiga koʻmaklashuvchi axborotdan erkin foydalanish uchun ularga sharoitlar yaratadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasida yakka tartibdagi profilaktika ishlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarning axborotga oid va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, shuningdek maʼnaviy-axloqiy tarbiyasiga doir faoliyatda ishtirok etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi va uning hududiy boʻlinmalari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijrosi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga qaratilgan profilaktika tadbirlarini amalga oshiradi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi boshqa organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qonunchilikka muvofiq boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

Nodavlat notijorat tashkilotlari:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etishi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlash boʻyicha tashabbuslar bilan chiqishi va maxsus vakolatli davlat organiga takliflar kiritishi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijrosi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda ishtirok etishi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qilishi mumkin.

Nodavlat notijorat tashkilotlari qonunchilikka muvofiq boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

Ommaviy axborot vositalari:

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etishi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishga, shu jumladan aholining axborotga oid va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga qaratilgan tadbirlarni yoritishi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijrosi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishi;

bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi hamda ushbu faoliyatda ishtirok etuvchi organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qilishi mumkin.

Ommaviy axborot vositalari qonunchilikka muvofiq boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

Bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot jumlasiga bolalar oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan axborot mahsuloti, shuningdek muayyan yosh toifalaridagi bolalar oʻrtasida tarqatilishi cheklangan axborot mahsuloti kiradi.

Bolalar oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan axborot mahsuloti jumlasiga:

bolalarni ularning hayotiga va (yoki) sogʻligʻiga xavf soladigan xatti-harakatlarni sodir etishga, shu jumladan oʻz sogʻligʻiga zarar yetkazishga, oʻz joniga qasd qilishga va shunday harakatlarni targʻib qilishga undaydigan;

bolalarda alkogolli va tamaki mahsulotlarini, giyohvandlik vositalarini, psixotrop moddalarni yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni isteʼmol qilish, qimor oʻyinlarida, ommaviy tartibsizliklarda ishtirok etish, fohishalik, darbadarlik, tilanchilik yoki gʻayriijtimoiy xatti-harakatning boshqa shakllari bilan shugʻullanish istagini paydo qiladigan;

odamlarga yoki hayvonlarga nisbatan zoʻravonlik va shafqatsizlik qilish mumkinligini asoslaydigan yoki oqlaydigan yoxud zoʻravonlik xatti-harakatlarini amalga oshirishga undaydigan;

oilaviy qadriyatlarni inkor etadigan, axloqsizlikni targʻib qiladigan, shuningdek ota-onasiga va oilaning boshqa aʼzolariga nisbatan hurmatsiz munosabatni shakllantiradigan;

gʻayriqonuniy xulq-atvorni oqlaydigan va huquqbuzarlik sodir etishga olib keladigan;

jamiyatda buzgʻunchilik gʻoyalarini targʻib etishga chaqiradigan;

uyatli soʻzlarni oʻz ichiga olgan;

pornografiya xususiyatiga ega boʻlgan axborotni oʻz ichiga olgan;

gʻayriqonuniy harakatlar natijasida jabrlangan bolalar toʻgʻrisidagi, shu jumladan bunday bolaning familiyasi, ismi, otasining ismi, uning ota-onasi va boshqa qonuniy vakillarining foto- va videotasvirlari, bunday bolaning tugʻilgan sanasi, uning ovozi yozilgan audiotasma, yashash joyi yoki vaqtincha turgan joyi, oʻqish yoki ish joyi toʻgʻrisidagi, bunday bolaning shaxsini bevosita yoxud bilvosita aniqlashga imkon beradigan boshqa axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsuloti kiradi.

Muayyan yosh toifalaridagi bolalar oʻrtasida tarqatilishi cheklangan axborot mahsuloti jumlasiga:

shafqatsizlik, jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlik, jinoyat yoki jamiyatga qarshi boshqa xatti-harakatlar tasviri yoki bayoni tarzida taqdim etiladigan;

bolalarda qoʻrquv, vahima yoki sarosima uygʻotadigan, shu jumladan kuch ishlatilmagan oʻlimni, kasallikni, oʻz joniga qasd qilishni, baxtsiz hodisani, avariyani yoki falokatni va (yoki) ularning oqibatlarini inson qadr-qimmatini kamsitadigan shaklda tasvirlash yoki bayon etish tarzida taqdim etiladigan;

erkak va ayol oʻrtasidagi jinsiy munosabatlarni tasvirlash yoki bayon etish tarzida taqdim etiladigan;

uyatli soʻzlar jumlasiga kirmaydigan haqoratli soʻzlarni oʻz ichiga olgan axborot mahsuloti kiradi.

Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini belgilash axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilar va (yoki) tarqatuvchilar tomonidan, shu jumladan ekspertlarni jalb etgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida tarqatish boshlanguniga qadar amalga oshiriladi.

Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi ekspertni yoki ekspertlarni jalb etgan holda belgilangan taqdirda, axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini belgilash bilan bogʻliq xizmatlarning haqini toʻlash va xarajatlarning oʻrnini qoplash ushbu xizmatlarga buyurtma bergan axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilar yoki tarqatuvchilar hisobidan amalga oshiriladi.

Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi uni bolalarning quyidagi yosh toifalaridan biriga kiritish yoʻli bilan amalga oshiriladi:

yetti yoshga toʻlmagan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “0+” yozuvini aks ettirishi kerak);

yetti yoshga toʻlgan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “7+” yozuvini aks ettirishi kerak);

oʻn ikki yoshga toʻlgan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “12+” yozuvini aks ettirishi kerak);

oʻn olti yoshga toʻlgan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “16+” yozuvini aks ettirishi kerak);

bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “18+” yozuvini aks ettirishi kerak).

Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirishda:

uning mavzusi, janri, mazmuni va badiiy bezagi;

muayyan yosh toifasidagi bolalar tomonidan undagi axborotning idrok etilish xususiyatlari;

undagi axborotning bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazish ehtimoli baholanadi.

Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ushbu mahsulotga axborot mahsuloti yoshga oid tasnifining tegishli belgisini joylashtirish uchun asos boʻladi.

Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashga doir maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlarga, dasturiy-apparat va texnika vositalariga doir talablar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot aylanishining shart-sharoitlari buzilganligi holati aniqlangan taqdirda, maxsus vakolatli davlat organi tomonidan axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga va tarqatuvchilarga bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilganligi hollarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish hamda ularning oldini olish uchun koʻrsatmalar yuboriladi.

Bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan bolalarni himoya qilishni taʼminlashning maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlarini, dasturiy-apparat va texnika vositalarini qoʻllamay turib, ushbu axborotning jamoat joylarida aylanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Jamoat joylarida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni oʻz ichiga olgan bosma mahsulot tarzidagi axborot mahsulotini faqat yopiq oʻrovlarda tarqatishga yoʻl qoʻyiladi.

Bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsulotining bolalar uchun moʻljallangan taʼlim, bolalar tibbiyot, sanatoriy-kurort, jismoniy tarbiya-sport muassasalarida, bolalarning madaniyat, dam olish va sogʻlomlashtirish tashkilotlarida tarqatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsulotini tomoshabop tadbir orqali namoyish etishda bevosita tomoshabop tadbir boshlanishidan oldin ushbu tadbirda tegishli yosh toifalaridagi bolalarning ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmasligi haqida yoki ishtirok etishi cheklanishi toʻgʻrisida ovozli xabar eʼlon qilinadi.

Bolalarning oʻz yosh toifasiga mos kelmaydigan axborot mahsuloti namoyish etiladigan tomoshabop tadbirlarni tashkil etishda va oʻtkazishda ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Axborot mahsulotining unda bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligini yoki mavjud emasligini, uning ushbu Qonunning 16 va 17-moddalariga muvofiq bolalarning muayyan yosh toifasiga mosligini yoki mos emasligini aniqlash uchun ekspertizasi maxsus vakolatli davlat organining qaroriga koʻra ekspert yoki ekspertlar tomonidan oʻtkaziladi.

Akkreditatsiya qilingan ekspertlarning reyestridagi maʼlumotlardan manfaatdor shaxslarning foydalanishi maxsus vakolatli davlat organining Internet jahon axborot tarmogʻidagi rasmiy veb-sayti orqali taʼminlanadi.

Ekspertlarni akkreditatsiya qilish tartibi, shuningdek axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirishga va axborot mahsulotida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotning mavjudligini yoki mavjud emasligini, uning muayyan yosh toifasidagi bolalarga mosligini yoki mos emasligini aniqlash uchun axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazishga jalb etiladigan ekspertlarning reyestrini yuritish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror maxsus vakolatli davlat organi tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari asosida murojaat kelib tushganidan keyin koʻpi bilan besh kun muddatda qabul qilinadi.

Axborot mahsulotining ekspertizasini oʻtkazish muddati murojaat kelib tushgan paytdan eʼtiboran oʻttiz kundan oshmasligi kerak.

Axborot mahsulotining ekspertizasi tugagach, ekspertlar axborot mahsulotida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotning mavjudligi yoki mavjud emasligi, uning muayyan yosh toifasiga mosligi yoki mos emasligi toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organiga uch kun ichida ekspert xulosalarini yuboradi.

Maxsus vakolatli davlat organi ekspert xulosasini olgandan soʻng uch kun ichida uni murojaat tashabbuskoriga yuboradi.

Ekspert xulosasining shakli va mazmuniga doir talablar maxsus vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Ekspert xulosasi mavjud boʻlgan axborot mahsulotining aylanish sohasi oʻzgargan taqdirda ushbu axborot mahsuloti uchun boshqa ekspert xulosasini olish talab etilmaydi.

Axborot mahsulotining muayyan yosh toifasidagi bolalarga mosligi uchun javobgarlik axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirgan subyektning zimmasiga yuklatiladi.

Maxsus vakolatli davlat organi tomonidan ekspert xulosasiga muvofiq axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga va tarqatuvchilarga bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilganligi hollarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish hamda ularning oldini olish uchun koʻrsatmalar yuboriladi.

Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi.