OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI ADLIYA VAZIRINING

buyrugʻi

“Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritiladigan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish va huquqiy ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida uslubiy koʻrsatmalarni tasdiqlash haqida”gi buyruqqa oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2014-yil 31-martda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2352-1]

Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 23-avgustdagi PQ-1602-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi toʻgʻrisidagi nizom hamda Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 14-fevraldagi 62-son qarori bilan tasdiqlangan Vazirlar Mahkamasining Reglamentiga muvofiq buyuraman:

1. Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2012-yil 9-apreldagi 83-mh-son “Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritiladigan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish va huquqiy ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida uslubiy koʻrsatmalarni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 2352, 2012-yil 9-aprel) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2012-y., 15-son, 173-modda) ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

2. Mazkur buyruq davlat roʻyxatidan oʻtkazilsin va Idoraviy meʼyoriy hujjatlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish boshqarmasi (B. Boliyev) Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarning davlat reyestriga tegishli yozuv kiritsin.

3. Jinoiy, maʼmuriy va ijtimoiy qonunchilik boshqarmasi (Sh. Mamadjanov), Iqtisodiy qonunchilik boshqarmasi (N. Toychiyev) va Qonun hujjatlarini turkumlash va huquqiy axborot boshqarmasi (S. Nuriyev) ushbu idoraviy normativ-huquqiy hujjatni “Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami” — “Sobraniye zakonodatelstva Respubliki Uzbekistan”da nashr etilishini taʼminlasin.

4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

5. Mazkur buyruqning ijrosini nazorat qilish vazirning birinchi oʻrinbosari M. Ikramov zimmasiga yuklansin.

Vazir N. YOʻLDOShEV

Toshkent sh.,

2014-yil 31-mart,

84-mh-son

Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2014-yil 31-martdagi 84-mh-son buyrugʻiga
ILOVA

1. Buyruqning muqaddimasidagi “(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-y., 1-2-son, 8-modda)” degan soʻzlar “(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-y., 12-son, 333-modda)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

2. Uslubiy koʻrsatmalarda:

1) 1-bandda:

“(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-y., 1-2-son, 8-modda)” degan soʻzlar “(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-y., 12-son, 333-modda)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Mazkur Uslubiy koʻrsatmalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining farmoyishlari loyihalarini tayyorlash, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish va huquqiy ekspertizadan oʻtkazishga ham tatbiq etiladi, ushbu Uslubiy koʻrsatmalarning 30 va 34-bandlari bundan mustasno.”;

2) 6-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“6. Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Qonuni 20-moddasiga muvofiq loyihani tayyorlashda loyihani ishlab chiquvchi organ:

qonun hujjatlarining holatini, loyihani tartibga solish predmeti boʻyicha qoʻllanilish amaliyotini oʻrganadi;

ijtimoiy munosabatlarning muayyan sohasini huquqiy jihatdan tartibga solishga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan nuqsonlar va ziddiyatlarni, shuningdek huquqiy jihatdan tartibga solishga boʻlgan ijtimoiy ehtiyojni, qonun hujjatlarining samaradorligiga taʼsir etuvchi sabablar hamda sharoitlarni aniqlaydi;

davlat organlari va boshqa tashkilotlarning, shuningdek ayrim fuqarolarning takliflarini, ommaviy axborot vositalarining materiallarini, ilmiy va boshqa tashkilotlarning, olimlar va mutaxassislarning maslahatlari va tavsiyalarini, jamoatchilik fikrini aniqlashning boshqa vositalari maʼlumotlarini umumlashtiradi hamda ulardan foydalanadi;

xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsiplari va normalarini hisobga oladi, shuningdek huquqiy jihatdan tartibga solish borasida boshqa davlatlar tajribasini oʻrganadi.”;

3) 8-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“8. Loyihani ishlab chiqish jarayonida, uning amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzaro nisbati oʻrganiladi. Ishlab chiqilayotgan loyiha bir xil yuridik kuchga ega boʻlgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga yoki ularning qismlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni yoxud ularni yoki ularning qismlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni talab etgan taqdirda, ushbu oʻzgartirish va qoʻshimchalar, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi takliflar ishlab chiqilayotgan loyihaga kiritiladi yoki soni ancha koʻp boʻlgan taqdirda u bilan ayni bir vaqtda alohida loyiha koʻrinishida kiritiladi. Bunda, tegishli taqqoslash jadvali ham tayyorlanadi.”;

4) 9-bandning birinchi xatboshisidagi “yuridik xizmati va boshqa” va “ilmiy-tadqiqot va taʼlim muassasalari” degan soʻzlar tegishincha “tegishli” va “ilmiy” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

5) 11-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“11. Normativ-huquqiy hujjatni qabul qiluvchi organ, zarur hollarda, loyihani tayyorlashni davlat organlariga, ilmiy va boshqa tashkilotlarga, ayrim fuqarolarga belgilangan tartibda oʻz vakolatlari doirasida topshirishga yoki ularga shartnoma asosida buyurtma berishga haqlidir.”;

6) 14-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“14. Ishchi guruhi (komissiya) faoliyatini taʼminlash uchun ishlab chiquvchi davlat organlari va boshqa tashkilotlardan loyihani tayyorlash uchun zarur boʻlgan materiallar, statistik va boshqa maʼlumotlarni olishga, loyiha yuzasidan ilmiy va boshqa tashkilotlarning, olimlar va mutaxassislarning maslahatlari hamda tavsiyalarini, shuningdek ekspertlar xulosalarini olishga haqli.”;

7) 15-bandda:

beshinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“xalqaro hujjatlarning tegishli qoidalari va chet el mamlakatlari qonun hujjatlarini, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligini, tegishli xalqaro tajribani Oʻzbekiston Respublikasi sharoitida qoʻllash maqbulligi toʻgʻrisidagi asosli takliflarni ketma-ketlik tartibida koʻrsatgan holda tahliliy qiyosiy jadval tayyorlaydi;”;

oltinchi xatboshidagi “notijorat tashkilotlarning” degan soʻzlar “notijorat” degan soʻz bilan almashtirilsin;

8) 25-bandda:

birinchi xatboshidagi “normativ koʻrsatmalari” degan soʻzlar “huquqiy normalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi xatboshi “mazkur” degan soʻzdan keyin “normativ-huquqiy” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

9) 26-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Loyiha matnida normativ-huquqiy hujjatlarga boʻlgan havolalar huquqiy normalarning oʻzaro bogʻliqligini koʻrsatish zarurati boʻlgan hollarda yoki takrorlashlarga yoʻl qoʻymaslik uchun kiritiladi.”;

10) 29-band quyidagi mazmundagi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“Hajmiga koʻra normativ-huquqiy hujjat kamayib boruvchi quyidagicha tuzilmaviy birliklarga boʻlinadi: boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar, paragraflar, bandlar, kichik bandlar va xatboshilar.

Ikkinchi va keyingi xatboshilarni boʻlishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Boʻlimlar rim, kichik boʻlimlar va boblar esa arab raqamlari bilan raqamlanadi va sarlavhalarga ega boʻladi. Paragraflar “§” belgisi bilan belgilanadi, arab raqamlari bilan raqamlanadi va sarlavhalarga ega boʻladi.”;

11) quyidagi mazmundagi 29¹-band bilan toʻldirilsin:

“29¹. Quyidagi tuzilmaviy birliklarning kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi:

agar normativ-huquqiy hujjatda boblar boʻlmasa, “boʻlim” birligini;

agar normativ-huquqiy hujjatda boʻlimlar boʻlmasa, “kichik boʻlim” birligini;

agar normativ-huquqiy hujjatda band boʻlmasa, “kichik band” va “xatboshi” birliklarini.”;

12) 31-bandning ikkinchi xatboshisidagi “normativ koʻrsatmalarni” degan soʻzlar “huquqiy normalarni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

13) 33-bandda:

birinchi xatboshidagi “normativ koʻrsatmalar” degan soʻzlar “huquqiy normalar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

uchinchi xatboshidagi “normativ koʻrsatmalarini” degan soʻzlar “huquqiy normalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

14) 34-bandda:

birinchi xatboshidagi “bitta normativ-huquqiy koʻrsatmaga” degan soʻzlar “bitta huquqiy normaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi xatboshidagi “normativ koʻrsatmalar” degan soʻzlar “huquqiy normalar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

15) 38-banddagi “mustaqil” degan soʻzdan keyin “(kichik band bilan bogʻliq boʻlmagan)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

16) 41-banddagi “hujjatning” degan soʻz “normativ-huquqiy hujjatning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

17) 42-bandning birinchi xatboshisidagi “shaklida” degan soʻz “koʻrinishida” degan soʻz bilan almashtirilsin;

18) 46-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“46. Agar loyiha ikki yoki undan ortiq varaqda bayon etilgan boʻlsa, loyiha va uning ilovalarining har bir varagʻi alohida raqamlanishi lozim. Betning tartib raqami varaqning yuqorisida oʻrtada 2 raqamidan boshlab yoziladi. Birinchi betida 1 raqami qoʻyilmaydi.”;

19) 49-banddagi, 107-bandning oltinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilaridagi “toʻq” degan soʻz “yarim qora” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

20) 50-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“50. Loyihaning nomi kichik harflarda, “yarim qora” shriftda, matn markazga toʻgʻrilangan holda, qavslarsiz, qatorlararo birlik intervalda va xatboshisiz yoziladi.

Misol:

Yuridik kadrlar tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”;

21) 53-band quyidagi mazmundagi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“1-misol:

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 20___ yil “___” ________ PQ–_____-son qaroriga
ILOVA

2-misol:

Vazirlar Mahkamasining 20___ yil “___” ________ ____-son qaroriga
ILOVA”;

22) 54-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“54. Loyiha ilovasining nomi kichik harflarda, “yarim qora” shriftda, matn markazga toʻgʻrilangan holda, qavslarsiz, qatorlararo birlik intervalda va xatboshisiz yoziladi.

Misol:

“Sogʻlom avlod uchun” hukumatga qarashli boʻlmagan xalqaro xayriya fondi toʻgʻrisidagi
NIZOM”;

23) 55-bandda:

toʻrtinchi xatboshidagi “yangi hujjat” degan soʻzlar “yangi normativ-huquqiy hujjat” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

beshinchi xatboshidagi “normativ koʻrsatmalarning” degan soʻzlar “huquqiy normalarning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

24) 57 va 58-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“57. Tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish teng yoki yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar bilan amalga oshiriladi. Oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish talab etilmaydi.

58. Tayyorlanayotgan loyiha u bilan teng yuridik kuchga ega boʻlgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish yoxud ularni yoki ularning tuzilmaviy birliklarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni talab etsa, ushbu oʻzgartirish va qoʻshimchalar, shuningdek oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi takliflar tayyorlanayotgan loyihaga kiritiladi yoki u bilan ayni bir vaqtda alohida loyiha koʻrinishida kiritiladi.

Oʻzgartirishlar, qoʻshimchalar kiritilishi yoki oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan teng yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar yoki ularning qismlari soni ancha koʻp boʻlgan taqdirda, u bilan bir vaqtda alohida normativ-huquqiy hujjat loyihasi sifatida taqdim etiladi.”;

25) rus tilidagi matnning 59-bandidagi “forme” degan soʻz “vide” degan soʻz bilan almashtirilsin;

26) 60-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“60. Oʻzgartirishlarga quyidagilar kiradi:

raqamlar, soʻzlar, jumlalar, grafalar, bloklar va pozitsiyalarni almashtirish;

kichik bandlar, bandlar, paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, ilovalarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish yoki raqamlar, soʻzlar, jumlalar, grafalar, bloklar, pozitsiyalar va xatboshilarni chiqarib tashlash;

xatboshilar, kichik bandlar, bandlar, paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, ilovalarni, shuningdek paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, ilovalar va normativ-huquqiy hujjatlarning nomlarini yangi tahrirda bayon qilish.

Grafa — ikki vertikal chiziq bilan chegaralangan jadval shaklida ifodalangan matnning, hujjatning boʻlimi yoki bandi.

Blok — turli shakllarda (toʻrtburchak, toʻgʻri burchak, silindr, oval va h.k.) funksional jihatdan birlashtirilgan jadvallarning bir qismi;

Pozitsiya — ikki gorizontal chiziq bilan chegaralangan jadval shaklida grafada ifodalangan matnning, hujjatning boʻlimi, kichik boʻlimi, bobi, bandi, kichik bandi.”;

27) 61-bandning uchinchi xatboshisi “ilova” degan soʻzdan keyin “, grafa, blok, pozitsiya” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

28) 65-banddagi “bob yoki band” degan soʻzlar “bob, paragraf, band yoki kichik band” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

29) 74-banddagi “hujjatlarning roʻyxati” degan soʻzlar “normativ-huquqiy hujjatlarning roʻyxati” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

30) 75-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“75. Normativ-huquqiy hujjatning oʻzini yoki uning kichik bandigacha (kichik bandni ham qoʻshgan holda) boʻlgan tarkibiy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan hollarda, ushbu hujjatning oʻzi yoki uning kichik bandigacha (kichik bandni ham qoʻshgan holda) boʻlgan tarkibiy birligi oʻz kuchini yoʻqotgan deb topiladi.

Misol:

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat patent idorasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2002-yil 14-iyundagi 209-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2002-y., 6-son, 32-modda);

Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Inson huquqlari boʻyicha Milliy markazi faoliyatini tashkil etish masalalari toʻgʻrisida” 1996-yil 13-noyabrdagi 399-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1996-y., 11-son, 32-modda) 1-bandining uchinchi xatboshisi, shuningdek unga 2-son ilova.

Normativ-huquqiy hujjatning xatboshi koʻrinishidagi tuzilmaviy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan hollarda, mazkur xatboshi chiqarib tashlanadi.

Misol:

Vazirlar Mahkamasining “Arxiv ishi boʻyicha meʼyoriy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 1999-yil 30-oktabrdagi 482-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1999-y., 10-son, 62-modda) 8-bandi oʻn beshinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.”;

31) 76-bandda:

ikkinchi xatboshidan “(masalan, 2-bandning “a” kichik bandidagi: beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin; oltinchi — oʻn ikkinchi xatboshilar beshinchi — oʻn birinchi xatboshilar deb hisoblansin)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“Misol:

2-bandning “a” kichik bandida:

beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin;

oltinchi — oʻn ikkinchi xatboshilar tegishincha beshinchi — oʻn birinchi xatboshilar deb hisoblansin.”;

32) 80-bandda:

birinchi xatboshidan “(masalan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 9-yanvardagi PQ-770-son “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ijro etuvchi tuzilmasini qisman oʻzgartirish toʻgʻrisida” qarorining 1-bandi, shuningdek qarorga 2-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“Misol:

Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 22-noyabrdagi 256-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2005-y., 11-son, 62-modda) bilan tasdiqlangan Davlat axborot resurslarini shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 20-bandi beshinchi xatboshisi, shuningdek nizomning ilovasi oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.”;

ikkinchi xatboshi toʻrtinchi xatboshi deb hisoblansin;

33) 82 va 83-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“82. Loyiha ishlab chiquvchining birinchi rahbari tomonidan imzolanishidan oldin uning yuridik xizmati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga va qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiqligi, shuningdek havolaki normalarni qoʻllashning asoslanganligi va maqsadga muvofiqligi boʻyicha huquqiy ekspertizadan oʻtkaziladi.

Yuridik xizmat loyihalarning huquqiy ekspertizasi davomida mazkur loyihalarning ularda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tizimida korrupsiya, boshqa huquqbuzarliklar sodir etilishi uchun sharoit yaratadigan, shuningdek tadbirkorlik subyektlari uchun asossiz xarajatlar qilishga olib keluvchi ortiqcha maʼmuriy hamda boshqa cheklovlarni joriy etadigan qoidalar va normalar bor-yoʻqligini aniqlash nuqtai nazaridan ham tahlilini amalga oshiradi.

83. Loyiha Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiq, shuningdek havolaki normalar qoʻllanilishi asoslangan hamda maqsadga muvofiq boʻlgan taqdirda, yuridik xizmat rahbari tomonidan imzolanadi. Imzolash loyihaning har bir varagʻining orqa tarafiga imzo qoʻyish orqali amalga oshiriladi.”;

34) 85-bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“loyihaning Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiqligi, shuningdek havolaki normalar qoʻllanilishining asosliligi hamda maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosa.”;

35) 86-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;

36) 87-band “qonunchilik texnikasi qoidalariga” degan soʻzlardan keyin “, shuningdek havolaki normalar qoʻllanilishining asosliligi hamda maqsadliligiga” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

37) 89-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“89. Oʻzbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, iqtisodiyotning alohida sohalari va tarmoqlarini rivojlantirish dasturlarini amalga oshirish, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan mablagʻlar ajratish bilan bogʻliq loyihalar majburiy tartibda tegishli ravishda — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi va Moliya vazirligi bilan, tashqi iqtisodiy faoliyat bilan bogʻliq masalalar boʻyicha — Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi bilan, fermer xoʻjaliklarini rivojlantirish va ularning faoliyat koʻrsatishi bilan bogʻliq masalalar boʻyicha esa — Oʻzbekiston Fermerlari kengashi bilan kelishilishi kerak.”;

38) 91-banddagi “Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasida” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

39) quyidagi mazmundagi 93¹-band bilan toʻldirilsin:

“93¹. Advokatura faoliyatini tartibga solish bilan bogʻliq masalalar boʻyicha loyihalar Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi bilan kelishiladi.”;

40) 99-bandda:

birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Manfaatdor organlarning eʼtirozlari va takliflari boʻyicha kelishmovchiliklar jadvali tuzilib, ishlab chiquvchining birinchi rahbari (istisno hollarda — uning birinchi oʻrinbosari) tomonidan imzolanadi.”;

ikkinchi xatboshidagi “shaklida” degan soʻz “koʻrinishida” degan soʻz bilan almashtirilsin;

41) 103-bandda:

toʻrtinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“xalqaro hujjatlarning va chet el mamlakatlari qonun hujjatlarining, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining tegishli qoidalarini, tegishli xalqaro tajribani Oʻzbekiston Respublikasi sharoitida qoʻllash maqbulligi toʻgʻrisidagi asosli takliflarni ketma-ketlik tartibida koʻrsatgan holda tahliliy qiyosiy jadval;”;

rus tilidagi matnning oltinchi xatboshisidan “akta” degan soʻz chiqarib tashlansin;

yettinchi xatboshidagi “hujjat loyihasining” degan soʻzlar “loyihaning” degan soʻz bilan almashtirilsin;

sakkizinchi xatboshidagi “Hujjat loyihasiga” degan soʻzlar “Loyihaga” degan soʻz bilan almashtirilsin;

42) 105-bandning yettinchi xatboshisidagi “xalqaro tajriba” degan soʻzlar “xalqaro tajriba va chet davlatlar amaliyoti” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

43) quyidagi mazmundagi 107¹-band bilan toʻldirilsin:

“107¹. Ishlab chiquvchi qonun loyihasini kiritayotganda xalqaro hujjatlarning va chet el mamlakatlari qonun hujjatlarining, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining tegishli qoidalarini, tegishli xalqaro tajribani Oʻzbekiston Respublikasi sharoitida qoʻllash maqbulligi toʻgʻrisidagi asosli takliflarni ketma-ketlik tartibida koʻrsatgan holda tahliliy qiyosiy jadvallarni tayyorlashi shart (mazkur Uslubiy qoʻllanmalarga 1a va 1b-ilovalar).

Xalqaro hujjatlar va chet el mamlakatlari qonun hujjatlarining prinsiplari, qoidalari hamda taʼriflarining tayyorlangan batafsil tahlilini oʻz ichiga olgan qiyosiy jadvalsiz kiritilgan qonun loyihasi koʻrib chiqilmaydi.”;

44) 110-bandda:

quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“ishlab chiquvchining yuridik xizmati rahbari tomonidan imzolangan huquqiy xulosa. Huquqiy xulosada uni imzolagan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi, aloqa telefon raqamlari koʻrsatilishi lozim;”;

uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar tegishincha toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“xalqaro hujjatlarning va chet el mamlakatlari qonun hujjatlarining, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining tegishli qoidalarini, tegishli xalqaro tajribani Oʻzbekiston Respublikasi sharoitida qoʻllash maqbulligi toʻgʻrisidagi asosli takliflar ketma-ketlik tartibida koʻrsatilgan tahliliy qiyosiy jadval (qonunosti hujjatlariga –zarurat boʻlganda);”;

beshinchi xatboshi oltinchi xatboshi deb hisoblansin;

45) 111-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“loyihalarning Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiqligi, shuningdek havolaki normalar qoʻllanilishining asosliligi hamda maqsadga muvofiqligini aniqlash maqsadida ularning huquqiy ekspertizasini oʻtkazadi;”;

46) 115-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“115. Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri (istisno hollarda — vazirning birinchi oʻrinbosari) tomonidan loyihani eʼtirozlar va takliflar bilan imzolash rad etilishi mumkin, agar u:

loyiha Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining normalari va prinsiplariga zid;

loyiha yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirish, qoʻshimchalar kiritish, oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni talab etadi, va u tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirishlar, qoʻshimchalar kiritish, oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi loyiha sifatida taqdim etilmagan;

loyihada nazarda tutilgan masalalar teng yoki yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinganligi sababli normativ-huquqiy hujjat qabul qilinishiga zarurat yoʻq;

loyiha eʼtirozlar va takliflarning, shu jumladan jiddiy (konseptual) kamchiliklarning koʻpligi sababli butunlay qayta ishlanishi lozim, yaʼni loyiha ushbu eʼtirozlar va takliflar inobatga olingan holda qayta ishlanishi uning mazmuni tubdan oʻzgarishiga olib keladi hamda manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan qayta kelishishni talab etadi degan xulosaga kelsa.

Loyiha boʻyicha tegishli eʼtirozlar va takliflar adliya vaziri (istisno hollarda — vazirning birinchi oʻrinbosari) tomonidan imzolanadigan xatda koʻrsatiladi.”;

47) 1-ilova ushbu oʻzgartirish va qoʻshimchalarga 1-ilovaga muvofiq tahrirda bayon etilsin;

48) ushbu oʻzgartirish va qoʻshimchalarga 2 va 3-ilovalarga muvofiq tahrirda 1a va 1b-ilovalar bilan toʻldirilsin.

3. Ushbu oʻzgartirish va qoʻshimchalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Huquqiy ekspertiza va xalqaro shartnomalar boshqarmasi bilan kelishilgan.

Vazirlar Mahkamasining Huquqiy ekspertiza va xalqaro shartnomalar boshqarmasi boshligʻi B. QOʻChQOROV

2014-yil 29-mart

“Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritilayotgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish va huquqiy ekspertizadan oʻtkazish boʻyicha uslubiy koʻrsatmalarga
1-ILOVA

NAMUNA


Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi qarori loyihasi boʻyicha TAQQOSLASh JADVALI
Amaldagi tahrir	Taklif etilayotgan tahrir	Asoslantirish
4. Mol-mulkni olib qoʻyish toʻgʻrisida vakolatli organ mansabdor shaxsi tomonidan protokol tuziladi, unda quyidagilar koʻrsatilishi kerak: a) tuzilgan vaqti va joyi; b) protokolni tuzgan shaxsning lavozimi, familiyasi, ismi, otasining ismi; v) mol-mulk egasi va mol-mulk olib qoʻyilgan shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi, manzili, pasportiga oid maʼlumotlar va shu kabilar), ularni aniqlash imkoniyati boʻlmagan hollar bundan mustasno; g) mol-mulkni olib qoʻyishda ishtirok etgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, agar ular boʻlsa; d) huquqbuzarlik sodir etilgan joy, vaqt va uning mazmuni; e) mazkur huquqbuzarlik uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi normativ hujjat; j) huquqbuzarning tushuntirish xati; z) olib qoʻyilayotgan har bir buyumning nomi va miqdori, uning oʻziga xos belgilari (ogʻirligi, uzunligi va boshqalar); i) olib qoʻyilayotgan mol-mulkning saqlanishi taʼminlanishi, shu jumladan ham buyumlarning oʻzini, ham ular vaqtincha saqlanayotgan joyni muhrlab qoʻyish, agar bu ishlar amalga oshirilgan boʻlsa. Toʻldirilmoqda	4. Mol-mulkni olib qoʻyish toʻgʻrisida vakolatli organ mansabdor shaxsi tomonidan protokol tuziladi, unda quyidagilar koʻrsatilishi kerak: a) tuzilgan vaqti va joyi; b) protokolni tuzgan shaxsning lavozimi, familiyasi, ismi, otasining ismi; v) mol-mulk egasi va mol-mulk olib qoʻyilgan shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi, manzili, pasportiga oid maʼlumotlar va shu kabilar), ularni aniqlash imkoniyati boʻlmagan hollar bundan mustasno; g) mol-mulkni olib qoʻyishda i�tirok etgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, agar ular boʻlsa; d) huquqbuzarlik sodir etilgan joy, vaqt va uning mazmuni; e) mazkur huquqbuzarlik uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi normativ hujjat; j) huquqbuzarning tushuntirish xati; z) olib qoʻyilayotgan har bir buyumning nomi va miqdori, uning oʻziga xos belgilari (ogʻirligi, uzunligi va boshqalar). Qimmatli qogʻozlarni olib qoʻyishda olib qoʻyilgan qimmatli qogʻozlarning umumiy miqdori, ularning turi va qimmatli qogʻozlarning emitenti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi; i) olib qoʻyilayotgan mol-mulkning saqlanishi taʼminlanishi, shu jumladan ham buyumlarning oʻzini, ham ular vaqtincha saqlanayotgan joyni muhrlab qoʻyish, agar bu ishlar amalga oshirilgan boʻlsa. Vakolatli organning mansabdor shaxsi olib qoʻyish toʻgʻrisidagi protokol toʻgʻri tuzilganligi, shuningdek unda ushbu bandda nazarda tutilgan barcha maʼlumotlar koʻrsatilishi uchun javobgar boʻladi.	Qoʻshimchalar qimmatli qogʻozlarni olib qoʻyishda va keyinchalik ularning miqdori, turlari va emitent haqidagi maʼlumotlari boʻyicha nizolashish imkoniyati boʻlmaganda bayonnomani toʻgʻri tuzish maqsadida kiritiladi. Qoʻshimchalar mulkni olib qoʻyishni olib boruvchi, vakolatli idoralarning mansabdor shaxslarning mulkni olib qoʻyish bayonnomasini keyinchalik ularni amalga oshirish uchun toʻgʻri va har tomonlama tuzishlari uchun javobgarliklarini oshirish maqsadida kiritilmoqda. Shuni qayd qilib oʻtish lozimki, mulkni olib qoʻyish bayonnomalarida barcha k�rakli maʼlumotlar, shu bilan bir qatorda olib qoʻyilgan mulkning sifatiga doir tavsiflar koʻrsatilmayapti, bu esa oʻz navbatida mulkning almashinuvi yoki boshqacha tarzda oʻzgarishiga va shikastlanishi uchun sharoit yaratishga sabab boʻlmoqda
6. Olib qoʻyilgan mol-mulkning isteʼmol, foydalanish, qayta ishlash uchun yaroqliligini ekspertizadan oʻtkazish, shuningdek uni baholash maqsadida vakolatli organning mansabdor shaxsi uch sutka mobaynida, tez buziladigan tovarlarga nisbatan esa — bir sutka mobaynida ekspert tayinlaydi. Toʻldirilmoqda	6. Olib qoʻyilgan mol-mulkning isteʼmol, foydalanish, qayta ishlash uchun yaroqliligini ekspertizadan oʻtkazish, shuningdek uni baholash maqsadida vakolatli organning mansabdor shaxsi uch sutka mobaynida, tez buziladigan tovarlarga nisbatan esa — bir sutka mobaynida ekspert va baholovchini tayinlaydi. Majburiy sertifikatlanishi kerak boʻlgan (etil, oziq-ovqat spirti, alkogolli mahsulotlar, pivo, tamaki mahsulotlari, dori vositalari va tibbiyot buyumlari, oziq-ovqatga biologik aktiv qoʻshimchalar, oziq-ovqat qoʻshimchalari bundan mustasno) va ular boʻyicha muvofiqlik sertifikatlari mavjud boʻlmagan olib qoʻyilgan mahsulotlar boʻyicha ushbu mahsulotni olib qoʻygan vakolatli organning mansabdor shaxsi tomonidan uni sertifikatlashtirish va belgilangan tartibda muvofiqlik sertifikatini olish uchun sertifikatlashtirish organiga buyurtmanoma beriladi. Ishning ogʻirlik darajasi, hajmi va turidan qatʼi nazar, �erakli hujjatlarni topshirgan vaqtdan 10 ish kunidan 1 oygacha muddatda muvofiqlik sertifikati rasmiylashtiriladi va beriladi.	“Mahsulotlar va xizmatlarni sertifikatlashtirish toʻgʻrisida”gi Qonunning 12-moddasiga binoan majburiy sertifikatlashtirilishi lozim boʻlgan mahsulot agarda u sertifikatlashtirish talablariga muvofiq emasligi sababli sertifikatlashtirishdan oʻtmagan boʻlsa sotish taqiqlanadi. Agarda majburiy sertifikatlashtirilishi lozim boʻlgan mahsulot xavfsizlik talablariga mos kelmasa u sotilishi mumkin emas va yoʻq qilinishi lozim. Shuning uchun mulkning birxillashtirish talablariga mos kelishi predmetiga qaratilgan tekshiruv mulkning davlat hisobiga oʻtkazilishi yoki yoʻq qilinishi haqidagi savollarni hal qilishdan oldin oʻtkazilishi lozim. Olib qoʻyilgan mahsulot sertifikatlashtirilishi olib boriladigan muddat nazarda tutilgan
24. Diniy madaniyatga tegishli buyumlar (tarixiy, badiiy, ilmiy qimmatga ega boʻlgan, shuningdek tarkibida qimmatbaho metallar va toshlar boʻlgan buyumlardan tashqari) diniy tashkilotlarga dalolatnoma boʻyicha bepul beriladi.	24. Diniy madaniyatga tegishli buyumlar (tarixiy, badiiy, ilmiy va boshqa madaniy qimmatga ega boʻlgan, shuningdek tarkibida qimmatbaho metallar va toshlar boʻlgan buyumlardan tashqari) keyinchalik dalolatnoma boʻyicha diniy tashkilotlarga tekin berish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmitaga beriladi.	Oʻzgarishlar koʻrsatib oʻtilgan predmetlarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmitaga keyinchalik diniy tashkilotlarga berishi maqsadida kiritilmoqda.
60. Mol-mulk qiymatining bahosi (summasi) qonun hujjatlariga muvofiq aniqlanadi. Bunda, agar sotilgan mol-mulk qiymatidan davlat organlarining maxsus hisob raqamlariga chegirishlar amalga oshirilgan boʻlsa, u holda qiymatning tegishli summasi ushbu organlar hisobidan toʻlanadi.	60. Mol-mulk qiymatining bahosi (summasi) qonun hujjatlariga muvofiq aniqlanadi. Chiqarib tashlanmoqda	Qoplash proporsional olib borilishi toʻgʻrisidagi norma 59-bandda berilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida”gi qarori loyihasi boʻyicha TAQQOSLASh JADVALI
Amaldagi tahrir	Taklif etilayotgan tahrir	Asoslantirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 12-yanvardagi 12-son “Ijro intizomini mustahkamlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori
3. Bosh vazir kotibiyati, axborot tahlil departamentlari va boshqa tarkibiy boʻlinmalar faoliyatini muvofiqlashtirib borishni taʼminlash, ular ishining samaradorligini oshirish va ijro intizomini mustahkamlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi apparati tuzilmasiga Apparat Rahbari lavozimi kiritilsin. Belgilab qoʻyilsinki, Vazirlar Mahkamasi apparati Rahbari maqomiga koʻra Bosh vazir oʻrinbosariga tenglashtiriladi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi. *Belgilansinki, Bosh vazir kotibiyati, axborot-tahlil departamentlari oʻz vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha — tegishli ravishda Bosh vazirga va uningoʻrinbosarlariga;tashkiliy* *masalalar va ijro intizomi masalalari boʻyicha — Vazirlar Mahkamasi Apparati Rahbariga boʻysunadilar.* *Vazirlar Mahkamasi Apparati Rahbari zimmasiga:* *Bosh vazir kotibiyati, axborot-tahlil departamentlari va funksional boʻlimlari ishlarini muvofiqlashtirib borish;* *Vazirlar Mahkamasi farmoyishlari va qarorlari loyihalarini tayyorlash hamda imzolash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti kotibiyatiga va Bosh vazirga taqdim etish;* Vazirlar Mahkamasi komplekslarida va apparatning tarkibiy boʻlinmalarida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari, farmoyishlari va topshiriqlarining bajarilishi boʻyicha ijro intizomini mustahkamlash; *Bosh vazir oʻrinbosarlari bilan birgalikda tegishli apparatning tarkibiy boʻlinmalariga bosh mutaxassis va yetakchi mutaxassis kadrlarni tanlash;* *apparat mutaxassislari va xodimlarining ish va kasb malakasi darajasini oshirish, ularni muntazam ravishda attestatsiyadan oʻtkazish masalalari yuklansin.*	Oʻz kuchini yoʻqotmoqda	Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 9-apreldagi PQ–834-son “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ijro etuvchi tuzilmasini qisman oʻzgartirish toʻgʻrisida”gi qarorining 1-bandiga muvofiq, Vazirlar Mahkamasi Apparati rahbari lavozimi tugatilib, oʻrniga Vazirlar Mahkamasining Ijro etuvchi apparat boshqaruvchisi lavozimi kiritilgan. Ushbu Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarorining 2-bandi bilan Ijro etuvchi apparat boshqaruvchis� vakolatlari belgilangan.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Olimpiya zaxiralari kollejlari ?oʻgʻrisidagi nizomga qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida”gi qarori loyihasi boʻyicha TAQQOSLASh JADVALI
Amaldagi tahrir	Taklif etilayotgan tahrir	Asoslantirish
7. Sport zaxirasini tayyorlash olib borilayotgan sport turlari hamda olimpiya zaxiralari kolleji oʻquvchilari kontingenti olimpiya zaxiralari kolleji taqdimnomasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.	7. Sport zaxirasini tayyorlash olib borilayotgan sport turlari hamda olimpiya zaxiralari kolleji oʻquvchilari kontingenti olimpiya zaxiralari kolleji taqdimnomasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.
Olimpiya zaxiralari kolleji umumiy kontingenti 600 nafar oʻquvchidan iborat etib shakllantiriladi, umumiy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boʻgʻinlari boʻyicha — 300 nafardan. Toʻldirilmoqda	Olimpiya zaxiralari kolleji umumiy kontingenti 600 nafar oʻquvchidan iborat etib shakllantiriladi, umumiy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boʻgʻinlari boʻyicha — 300 nafardan. Toshkent shahridagi Madaniyat va sport ishlari vazirligi huzuridagi Respublika olimpiya zaxiralari kolleji umumiy kontingenti 660 nafar oʻquvchidan iborat etib shakllantiriladi, umumiy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boʻgʻinlari boʻyicha — 330 nafardan.	Toshkent shahridagi Madaniyat va sport ishlari vazirligi huzuridagi Respublika olimpiya zaxiralari kolleji umumiy kontingenti aniq bir son etib shakllantirilishini aniqlashtirish maqsadida qoʻshimcha kiritilmoqda.

Xalqaro hujjatlar va chet el mamlakatlari qonun hujjatlarini oʻrganish yuzasidan

QIYOSIY JADVAL*

Xalqaro hujjatlar va chet el mamlakatlari qonun ‎hujjatlari‎	Amaldagi ‎tahrir‎	Taklif etilayotgan ‎tahrir‎	Asoslantirish‎
‎‎	‎	‎	‎
‎‎	‎	‎	‎
‎‎	‎	‎	‎

* Oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalariga.”.

Xalqaro hujjatlar va chet el mamlakatlari qonun hujjatlarini oʻrganish yuzasidan

QIYOSIY JADVAL*

Xalqaro hujjatlar va chet el mamlakatlari qonun hujjatlari‎	Taklif etilayotgan tahrir‎	Asoslantirish‎
‎‎	‎	‎
‎‎	‎	‎
‎‎	‎	‎

* Butun (yangi) normativ-huquqiy hujjatlar loyihalariga.”.

(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2014-y., 14-son, 158-modda)