Xususiy bank va moliya institutlari faoliyatiga soliq solish soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi hamda ular uchun soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha imtiyozlar hamda preferensiyalar nazarda tutilishi mumkin.

(6-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

2-bob. Xususiy bank va moliya institutlarining huquq hamda majburiyatlari

7-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining huquqlari

Xususiy bank va moliya institutlari:

mustaqil ravishda oʻz faoliyatini amalga oshirishga hamda bank xizmatlari va moliyaviy xizmatlar koʻrsatishga;

bank xizmatlari va moliyaviy xizmatlar bozorida rivojlanish strategiyasini hamda ishtirok etish dasturlarini tanlashga;

oʻz faoliyatidan cheklanmagan miqdorda daromad (foyda) olishga va uni taʼsis hujjatlariga muvofiq oʻz xohishiga koʻra tasarruf etishga;

belgilangan tartibda tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirishga haqli.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Tashqi iqtisodiy faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni.

Xususiy bank va moliya institutlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

(7-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

8-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining majburiyatlari

Xususiy bank va moliya institutlari:

oʻzlari tuzgan shartnomalardan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarishi;

soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlashi;

mehnat shartnomasi (kontrakt) boʻyicha ishlayotgan shaxslarning mehnat haqini qonunchilikda Mehnatga haq toʻlash yagona tarif setkasining birinchi razryadi boʻyicha belgilangan miqdordan oz boʻlmagan miqdorda belgilashi, ular bilan oʻz vaqtida hisob-kitob qilishi, shuningdek ish beruvchi sifatida oʻz fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilishi;

(8-modda birinchi qismining toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

mehnatni muhofaza qilish hamda xavfsizlik texnikasi sohasidagi qonunchilik va normativ hujjatlar talablariga rioya etishi;

(8-modda birinchi qismining beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining XIII-bobi (“Mehnatni muhofaza qilish”).

raqobat toʻgʻrisidagi va isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

(8-modda birinchi qismining oltinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida” va “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonunlari.

joylashgan eri (pochta manzili) va boshqa rekvizitlari oʻzgarganligi haqida qonunchilikka muvofiq tegishli davlat organlarini oʻz vaqtida xabardor qilishi;

(8-modda birinchi qismining yettinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

buxgalteriya hisobi va hisobotini qonunchilikka muvofiq yuritish talablariga rioya etishi;

(8-modda birinchi qismining sakkizinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuni.

oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotlarni tegishli davlat organlariga belgilangan tartibda va muddatlarda taqdim etishi shart.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat statistikasi toʻgʻrisida”gi Qonuni.

Xususiy bank va moliya institutlari zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

(8-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

9-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining birlashmalari

Xususiy bank va moliya institutlari faoliyatini muvofiqlashtirish, oʻz huquq hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida qonunchilikka muvofiq uyushmalarga (ittifoqlarga) va boshqa birlashmalarga birlashishi mumkin.

(9-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 77-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasining “Nodavlat notijorat tashkilotlari toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 22-martdagi 153-son qarori bilan tasdiqlangan “Yuridik shaxslar birlashmalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish haqida”gi Nizom.

3-bob. Xususiy bank va moliya institutlari faoliyatining kafolatlari

10-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining huquqlari hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarining kafolatlari

Davlat xususiy bank va moliya institutlariga teng huquqlarni kafolatlaydi hamda moddiy-texnika, moliyaviy, mehnat, axborot resurslaridan va boshqa resurslardan foydalanish uchun teng imkoniyatlar yaratadi.

Davlat xususiy bank va moliya institutlarining tadbirkorlik faoliyati erkinligini hamda huquqiy jihatdan muhofaza qilinishini kafolatlaydi.

Xususiy bank va moliya institutlariga nisbatan kamsitishlarga yoʻl qoʻyilmaydi.

LexUZ sharhi

Batafsil maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuni.

11-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining mulk huquqi kafolatlari

Xususiy bank va moliya institutlari, shuningdek ular muassislarining (ishtirokchilarining) mulk huquqi daxlsiz va davlat himoyasidadir.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 53 va 54-moddalari, Oʻzbekiston Respublikasi “Oʻzbekiston Respublikasida mulkchilik toʻgʻrisida”gi Qonunining II-boʻlimi (“Xususiy mulk”) va Oʻzbekiston Respublikasining “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuni.

12-modda. Xususiy bank va moliya institutlari mol-mulki natsionalizatsiya, musodara va rekvizitsiya qilinmasligining kafolatlari

Xususiy bank va moliya institutlarining mol-mulki natsionalizatsiya, musodara va rekvizitsiya qilinmaydi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 202, 203 va 204-moddalari.

Xususiy bank va moliya institutlarining mulki boʻlgan mol-mulkni, shu jumladan yer uchastkasini ular natsionalizatsiya va rekvizitsiya qilingan hollarda olib qoʻyish, agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, xususiy bank va moliya institutlariga uning bozor qiymati, shuningdek bunday olib qoʻyish munosabati bilan xususiy bank va moliya institutlariga yetkazilgan zarar toʻliq qoplanishi sharti bilangina amalga oshiriladi.

Xususiy bank va moliya institutlari oʻz mulkidagi mol-mulkning natsionalizatsiya, musodara hamda rekvizitsiya qilinishi toʻgʻrisidagi qaror ustidan sud tartibida shikoyat qilishga haqli.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 32-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 17-moddasi.

13-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatiga aralashmaslik kafolatlari

Davlat organlari, boshqa tashkilotlar hamda ularning mansabdor shaxslari xususiy bank va moliya institutlarining qonunchilikka muvofiq amalga oshirayotgan faoliyatiga aralashishga haqli emas.

Agar davlat organlari, boshqa tashkilotlar hamda ularning mansabdor shaxslari xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatida qonunchilik buzilganligini aniqlasa, ular oʻz vakolatlari doirasida va aniq qoidabuzarlikni bartaraf etish bilan toʻgʻridan toʻgʻri bogʻliq chora-tadbirlarni koʻrishi mumkin. Davlat organlari, boshqa tashkilotlar hamda ularning mansabdor shaxslari qoidabuzarlik mavjudligi faktidan xususiy bank va moliya institutlarining boshqa qonuniy faoliyatiga aralashish yoki bunday faoliyatni cheklash uchun asos sifatida foydalanishi mumkin emas.

(13-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

Davlat organlari, boshqa tashkilotlar hamda ular mansabdor shaxslarining xususiy bank va moliya institutlari faoliyatiga, shu jumladan mazkur institutlar hamda ular filiallarining rahbar xodimlarini tayinlashga aralashishi, xususiy bank va moliya institutlarining mablagʻlari hisobidan turli toʻlovlar hamda badallar talab qilishi taqiqlanadi. Huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlarning xususiy bank va moliya institutlarining tadbirkorlik tavakkalchiliklarini, shu jumladan kredit portfeli hamda aktivlarini shakllantirish bilan bogʻliq tadbirkorlik tavakkalchiliklarini boshqarishga doir faoliyatiga aralashishi taqiqlanadi.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 34-moddasi.

14-modda. Koʻrsatiladigan moliyaviy xizmatlar uchun haq toʻlash miqdorini mustaqil belgilash kafolatlari

Moliyaviy xizmatlar koʻrsatganlik uchun haq toʻlash miqdori xususiy bank va moliya institutlari tomonidan mustaqil belgilanadi, qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

(14-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

15-modda. Daromadni (foydani) tasarruf etish erkinligi kafolatlari

Xususiy bank va moliya institutlari barcha xarajatlarning, shu jumladan taʼsis hujjatlarida belgilangan xarajatlarning oʻrni qoplanganidan, shuningdek soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar toʻlanganidan keyin qolgan daromadni (foydani) oʻz xohishiga koʻra tasarruf etadi, sud tartibidagi majburiy undiruv hollari bundan mustasno.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 20 va 21-moddalari.

16-modda. Axborotdan foydalanish kafolatlari

Davlat organlari va boshqa organlar, ularning mansabdor shaxslari xususiy bank va moliya institutlariga mazkur xususiy bank va moliya institutlarining huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga daxldor qonunchilik hujjatlari, hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishish imkoniyatini taʼminlashi shart. Axborotdan foydalanish qonunchilik hujjatlarini, hujjatlarni, qarorlarni va boshqa materiallarni ommaviy axborot vositalarida, shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻi orqali davlat organlari va boshqa organlarning rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilish va tarqatish yoʻli bilan taʼminlanadi.

(16-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 31-moddasi.

4-bob. Xususiy bank va moliya institutlarining huquqlarini himoya qilish

17-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining ishchanlik obroʻsini himoya qilish

Xususiy bank va moliya institutlari oʻz ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan maʼlumotlarga, agar bunday maʼlumotlarni tarqatgan shaxs ularning haqiqatga toʻgʻri kelishini isbotlay olmasa, raddiya berilishini sud tartibida talab qilishga haqli.

Agar xususiy bank va moliya institutlarining ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan maʼlumotlar ommaviy axborot vositalarida tarqatilgan boʻlsa, bu maʼlumotlarga raddiya ayni shu ommaviy axborot vositalarida berilishi lozim. Agar tashkilotdan olingan hujjatda shunday maʼlumotlar boʻlsa, bunday hujjat almashtirilishi yoki chaqirib olinishi kerak. Boshqa hollarda raddiya berish tartibi sud tomonidan belgilanadi.

Xususiy bank va moliya institutlari oʻz ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan maʼlumotlar tarqatilganda, bunday maʼlumotlarga raddiya berilishi bilan bir qatorda ularning tarqatilishi oqibatida yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini va maʼnaviy zarar kompensatsiya qilinishini talab etishga haqli.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 35-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1992-yil 19-iyundagi 5-PL-92-sonli “Sud amaliyotida fuqaro va tashkilotlarning shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini himoya qilish haqidagi qonunlarni qoʻllash toʻgʻrisida” qarori.

18-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining oshkor etilmagan axborotini muhofaza qilish

Xususiy bank va moliya institutlarining tijorat siri boʻlgan, uchinchi shaxslarga maʼlum boʻlmagan axboroti (oshkor etilmagan axborot) uchinchi shaxslarga maʼlum boʻlmaganligi sababli haqiqiy yoki potensial tijorat qiymatiga ega boʻlgan, undan qonuniy asosda erkin foydalanish mumkin boʻlmagan hamda axborot egasi uning maxfiyligini saqlashga doir choralar koʻrgan taqdirda, muhofaza qilinadi.

Oshkor etilmagan axborotni undan qonunga xilof ravishda foydalanishdan muhofaza qilish huquqi ushbu axborotga nisbatan biron-bir rasmiyatchilikni bajarishdan (uni davlat roʻyxatidan oʻtkazishdan, guvohnomalar olishdan va hokazodan) qatʼi nazar vujudga keladi.

Oshkor etilmagan axborotni muhofaza qilish qoidalari qonunga muvofiq xizmat yoki tijorat siri boʻla olmaydigan maʼlumotlarga (yuridik shaxslar, mol-mulkka boʻlgan huquqlar hamda uning xususida tuzilib, davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi kerak boʻlgan bitimlar haqidagi maʼlumotlarga, davlat statistika hisoboti tariqasida taqdim etilishi kerak boʻlgan maʼlumotlarga va boshqalarga) nisbatan tatbiq etilmaydi.

Oshkor etilmagan axborotni qonuniy asoslarsiz olgan yoki tarqatgan yoxud undan foydalanayotgan shaxs axborotdan qonunga xilof ravishda foydalanganlik uchun bu axborotning qonuniy egasiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashi shart.

Oshkor etilmagan axborot mazmunini tashkil etuvchi maʼlumotlarni mustaqil ravishda va qonuniy tarzda olgan shaxs, tegishli oshkor etilmagan axborot egasining huquqlaridan qatʼi nazar, bu maʼlumotlardan foydalanishga haqli va bunday foydalanganlik uchun uning oldida javob bermaydi.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 64-bobi (“Oshkor etilmagan axborotni noqonuniy foydalanishdan muhofaza qilish”) va Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 37-moddasi.

19-modda. Xususiy bank va moliya institutlariga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash

Xususiy bank va moliya institutlariga yetkazilgan zararning oʻrni, shu jumladan boy berilgan foyda bu zararni yetkazgan shaxs tomonidan toʻla hajmda qoplanishi kerak. Zarar yetkazuvchi boʻlmagan shaxs zimmasiga qonunga binoan zararning oʻrnini qoplash majburiyati yuklatilishi mumkin.

Davlat organlari va boshqa organlarning qonunga xilof qarorlari yoki ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi), shu jumladan davlat organi va boshqa organning qonunchilikka muvofiq boʻlmagan hujjat qabul qilishi natijasida xususiy bank va moliya institutlariga yetkazilgan zararning oʻrni davlat tomonidan va boshqa organ tomonidan sudning qarori asosida qoplanishi kerak. Davlat organlari va boshqa organlarning mansabdor shaxslari aybi bilan yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash sud qarori bilan mazkur mansabdor shaxslar zimmasiga yuklatilishi mumkin.

(19-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

Xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini qonunga xilof ravishda tekshiruvlardan oʻtkazish, shuningdek davlat organlari va boshqa organlar xodimlarining, shu jumladan ular tomonidan tekshirishlar oʻtkazishga jalb qilingan shaxslarning qonunga xilof qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida xususiy bank va moliya institutlariga yetkazilgan zararning oʻrni, boy berilgan foydani hisobga olgan holda, zarar yetkazgan davlat organlari yoki boshqa organlar tomonidan toʻla hajmda qoplanishi kerak.

Xususiy bank va moliya institutlariga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplagan davlat organlari va boshqa organlar mazkur organlar xodimlarining, shuningdek ushbu organlar tomonidan tekshirishlar oʻtkazishga jalb qilingan shaxslarning aybi bilan xususiy bank va moliya institutlariga yetkazilgan zarar boʻyicha ularga nisbatan regress talab qoʻyish huquqiga ega.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 57-bobi (“Zarar yetkazishdan kelib chiqadigan majburiyatlar”) va Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 38-moddasi.

20-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirishlarni cheklash

Nazorat qiluvchi organlar tomonidan oʻtkaziladigan xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirishlar qonunchilikka muvofiq nazorat qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha maxsus vakolatli organning qaroriga binoan rejali tartibda koʻpi bilan besh yilda bir marta amalga oshirilishi mumkin.

(20-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

Xususiy bank va moliya institutlarining moliya-xoʻjalik faoliyati soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar moliya yili mobaynida muntazam ravishda toʻlanmagan taqdirda, rejali tekshirishlardan oʻtkazilishi mumkin.

(20-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-418-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 1-son, 1-modda)

Xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirishlar oʻttiz kalendar kundan moliya-xoʻjalik faoliyatiga bogʻliq boʻlmagan rejali tekshirishlar esa oʻn kalendar kundan oshmasligi hamda xususiy bank va moliya institutlarining toʻlaqonli faoliyat yuritishiga xalaqit qilmasligi lozim.

(20-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 20-avgustdagi OʻRQ-391-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2015-y., 33-son, 439-modda)

Nazorat qiluvchi organ rejali tekshiruv oʻtkazishning boshlanishi haqida tekshiruvni oʻtkazish boshlanishidan kamida oʻttiz kalendar kun oldin xususiy bank va moliya institutlarini, tekshiruvdan oʻtkazish muddatlari va tekshiruv predmetini koʻrsatgan holda, yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Qoʻzgʻatilgan jinoyat ishining mavjudligi prokuratura, ichki ishlar va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati organlari tomonidan xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshiruvlardan oʻtkazish uchun asos boʻladi. Bunda xususiy bank va moliya institutlarining qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi bilan bogʻliq faoliyatigina tekshiruv bilan qamrab olinishi mumkin, bu haqda tekshiruv tayinlanganligi toʻgʻrisidagi qarorda koʻrsatilishi kerak.

(20-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevraldagi OʻRQ-522-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-y., 2-son, 47-modda)

Xususiy bank va moliya institutlari tekshiruv oʻtkazish uchun asoslarga ega boʻlmagan shaxslarning tekshiruv oʻtkazishiga yoʻl qoʻymaslik, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlarning vakolatiga kirmaydigan masalalar boʻyicha ularning talablarini bajarmaslik hamda ularni tekshiruv predmetiga taalluqli boʻlmagan materiallar bilan tanishtirmaslik huquqiga ega.

Xususiy bank va moliya institutlari faoliyatini tekshirishlar natijalari dalolatnoma (maʼlumotnoma) bilan rasmiylashtirilib, tekshirish tugagan kuni uning bir nusxasi tekshirilayotgan xususiy bank va moliya institutida qoldiriladi.

Xususiy bank va moliya institutlari faoliyati tekshiruvlardan oʻtkazilayotganda qonunchilik normalarining qoʻllanilishida yuzaga keladigan barcha bartaraf etib boʻlmaydigan kelishmovchiliklar va noaniqliklar xususiy bank va moliya institutlari foydasiga talqin qilinadi.

(20-moddaning sakkizinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 39-moddasi.

Xususiy bank va moliya institutlari faoliyatini tartibga soluvchi va nazorat qiluvchi maxsus vakolatli davlat organlari tomonidan xususiy bank va moliya institutlari faoliyatini tekshirishlar qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

(20-moddaning toʻqqizinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

Huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlarning rahbarlari, xodimlari, shuningdek tekshirishlar oʻtkazishga jalb qilinadigan shaxslar xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirishlarni qonunga xilof ravishda amalga oshirganlik uchun, shu jumladan qonunga xilof qarorlar, harakatlar (harakatsizlik) uchun qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.

(20-moddaning oʻninchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 990, 991-moddalari, Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining XVI¹ bobi (“Tadbirkorlik faoliyatiga toʻsqinlik qilganlik, qonunga xilof ravishda aralashganlik hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga tajovuz qiladigan boshqa huquqbuzarliklar uchun maʼmuriy javobgarlik”) va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining XIII¹ bobi (“Tadbirkorlik faoliyatiga toʻsqinlik qilish, qonunga xilof ravishda aralashish bilan bogʻliq jinoyatlar hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga tajovuz qiladigan boshqa jinoyatlar”).

21-modda. Xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirishlarni amalga oshiradigan mansabdor shaxslarga qoʻyiladigan talablar

Xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirishlar huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslari tomonidan amalga oshiriladi.

Nazorat qiluvchi organlar mansabdor shaxslarining xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirishga kirishishiga mazkur shaxslarda nazorat qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlangan tekshiruvlar oʻtkazish rejasidan koʻchirma yoki qisqa muddatli tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisida ushbu organ tomonidan qabul qilingan qarorning koʻchirma nusxasi, shuningdek nazorat qiluvchi organning tekshirish maqsadlari, tekshiruvchi mansabdor shaxslar tarkibi va tekshiruv oʻtkazish muddatlari koʻrsatilgan buyrugʻining koʻchirma nusxasi, tekshiruvchi mansabdor shaxslarning tekshiruvlar oʻtkazishga ruxsat berilganligi toʻgʻrisidagi maxsus guvohnomasi hamda shaxsini tasdiqlovchi guvohnomasi boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

(21-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-418-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 1-son, 1-modda)

Huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslari xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshiruvdan oʻtkazayotganda tekshirishlarni roʻyxatdan oʻtkazish kitobiga qonunchilikda belgilangan tartibda tegishli yozuv kiritadi.

(21-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)

Huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslari xususiy bank va moliya institutlarining faoliyatini tekshirayotganda xususiy bank va moliya institutlarining tijorat siri, xizmat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlari, shuningdek oshkor etilmagan axboroti sir saqlanishini taʼminlashi shart.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining 6-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 41-moddasi

22-modda. Davlat organlari va boshqa organlarning qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish

Xususiy bank va moliya institutlari davlat organlari hamda boshqa organlarning xususiy bank va moliya institutlari faoliyati bilan bogʻliq qonunga xilof qarorlari, ular mansabdor shaxslarining qonunga xilof harakatlari (harakatsizligi) ustidan oʻz xohishiga koʻra boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga yoxud bevosita sudga shikoyat qilish huquqiga ega.

Boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga shikoyat berilganligi shunday shikoyatni sudga berish huquqini istisno etmaydi.