Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент шаҳри ва унга туташ ҳудудларда иссиқхона хўжаликларининг экологик хавфсиз фаолият юритишини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент шаҳри агломерациясида атмосфера ҳавоси сифатини яхшилаш, иссиқхона хўжаликларининг атроф-муҳит ва аҳоли саломатлигига салбий таъсирини камайтириш, уларни замонавий, энергия тежамкор ва паст ташламали (эмиссияли) иситиш технологияларига ўтказиш, экологик назоратнинг рақамли механизмларини жорий этиш ҳамда экологик модернизацияни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Тошкент шаҳри, Тошкент вилоятининг Юқори Чирчиқ, Қибрай, Янгийўл, Зангиота ва Тошкент туманлари иссиқхона хўжаликлари фаолияти учун махсус экологик тартиб жорий этиладиган ҳудуд (кейинги ўринларда — Махсус ҳудуд) этиб белгилансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Белгилансинки, Махсус ҳудудда давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосалари асосида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) иситиш тизимига эга бўлган иссиқхона хўжаликлари фаолияти фақатгина табиий газ, шу жумладан, суюлтирилган газ, электр энергияси, геотермал энергия, қуёш энергияси ҳамда иссиқлик электр станцияларида ҳосил бўладиган иккиламчи иссиқлик энергиясидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) қаттиқ ёқилғида (кўмир, брикет ва биомасса пеллетлари) фаолият юритаётган иссиқхона хўжаликлари 2026 йил 1 декабрга қадар иссиқхонани иситиш турини мазкур банднинг «а» кичик бандида белгиланган иситиш турларига ўзгартириб, фаолияти давом эттирилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) иссиқхона хўжаликларига қаттиқ ёқилғидан фақатгина қуйидаги талабларнинг барчасини бир вақтнинг ўзида бажарган ҳолда фойдаланишга рухсат этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозон қурилмаларини ёқилғи узатиш ва ёниш жараёнини автоматик бошқариш тизими ҳамда белгиланган самарадорлик кўрсаткичига эга чанг-газ тозалаш ускуналари билан жиҳозлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмиллий стандартга мувофиқ қозон қурилмаларининг атмосферага ташламалари миқдорини ўлчайдиган узлуксиз автоматик мониторинг тизимини (CEMS) ўрнатиш, уни Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг (кейинги ўринларда — Экология қўмитаси) ахборот тизимларига интеграция қилиш ҳамда маълумотларни реал вақт режимида узлуксиз узатиб бориш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозон қурилмалари, чанг-газ тозалаш ускуналари ва автоматик мониторинг тизимларининг мувофиқлик сертификатига эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозон қурилмалари ва тутун чиқариш мўрисидаги жараёнларни узлуксиз кузатиш имконини берувчи онлайн камералар ўрнатиш ва Экология қўмитасининг ахборот тизимларига интеграция қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishузлуксиз автоматик мониторинг тизими, чанг-газ тозалаш ускунаси ва камералар фаолиятини узлуксиз электр энергия билан таъминлашда қувват манбаи ва захира генератори билан жиҳозлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳосил бўлган чиқиндиларни (кул, оғир металл, қуйқа, шлам ва бошқа заҳарли моддалар) белгиланган тартибда тўплаш, ташиш ва утилизация қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishускуналарнинг техник ҳужжатларида назарда тутилмаган ва уларнинг ишлаш тизимига таъсир қиладиган ўзгартиришлар киритишни тақиқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Махсус ҳудудда фаолият юритувчи иссиқхона хўжаликларида шиналар, битум, мазут, пластмасса ва полимер плёнкалар, синтетик картон, резина, жун толаси, ишлатилган мойлар, маиший ва ишлаб чиқариш чиқиндилари ҳамда шунга ўхшаш таркибли материалларни ёқилғи сифатида ёқиш қатъиян тақиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Махсус ҳудудда жойлашган қаттиқ ёқилғида ишловчи иссиқхоналарга белгиланадиган экологик талаблар тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Махсус ҳудуддаги иссиқхона хўжаликларининг экологик модернизацияси молиявий қўллаб-қувватлашнинг қуйидаги чоралари жорий қилинсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) 2028 йил 1 январга қадар чанг-газ тозалаш ускуналари, қозон қурилмалари, энергия тежамкор экранлар, энергия самарадор технологиялар, шунингдек, электр, геотермал, қуёш ва когенерация асосидаги иситиш ускуналарини харид қилиш харажатларининг 50 фоизи, бироқ иссиқхона хўжалигининг ҳар бир гектари учун 50 миллион сўмдан ошмаган қисмига Аграр соҳада тўловлар агентлиги томонидан давлат бюджети ҳисобидан субсидия ажратилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) автоматик мониторинг станцияларини (CEMS) харид қилишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭкология қўмитаси ҳузуридаги Давлат экологик сертификатлаштириш ва стандартлаштириш маркази томонидан тасдиқланган техник шартларга мувофиқ Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси ҳисобидан истак билдирган иссиқхоналарга уч томонлама шартнома тузиш орқали 7 йил муддатга фоизсиз бўлиб-бўлиб тўлаш шарти билан, шунингдек, автоматик мониторинг станцияларини (CEMS) ўрнатиш, қўмита ахборот тизимига интеграция қилиш ва узлуксизлигини таъминлаш мажбурияти билан ҳар бир станция учун 350 млн сўмдан ортиқ бўлмаган маблағлар молиялаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда станцияларни ўрнатиш, Экология қўмитасининг ахборот тизимига интеграция қилиш, мониторинг маълумотларининг узлуксиз узатилишини таъминлаш ҳамда тўловларни ўз вақтида амалга ошириш бўйича шартномавий мажбуриятлар бажарилмаган тақдирда, ёзма огоҳлантиришдан сўнг шартномада белгиланган тартибда станцияларни демонтаж қилиш ва қайтариб олиш чоралари кўрилади ҳамда тўлов муддати келган қарздорлик акцептсиз тартибда ундирилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) 2026-2027 йилларда электр энергияси, геотермал, қуёш энергияси, когенерация иситиш тизимларига ўтиш лойиҳаларини молиялаштириш учун тижорат банклари орқали 7 йил муддатга 3 йиллик имтиёзли давр билан йиллик 14 фоиз ставкада (шундан, банк маржаси 4 фоиз) миллий валютада лойиҳа қийматининг 50 фоизигача қисмига ва ҳар бир гектарга 3 миллиард сўмгача миқдорда кредитлар ажратилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Жаҳон савдо ташкилоти билан ишлаш бўйича идоралараро комиссия икки ҳафта муддатда 2030 йил 1 январга қадар импорт қилишда иссиқхона хўжаликларини ташкил қилиш ва модернизация қилиш лойиҳалари учун олиб кириладиган ҳамда Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқарилмайдиган чанг-газ тозалаш ускуналари, энергия тежамкор қозонлар, когенерация қурилмалари, геотермал ва қуёш энергетикаси ускуналари, автоматлаштирилган эмиссия мониторинги тизимлари ва уларнинг бутловчи қисмларини божхона божидан озод этишга доир қарор қабул қилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Экология қўмитаси манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа соҳаларда атмосфера ҳавосига салбий таъсир кўрсатадиган ёқилғидан (кўмир, пеллет, газ ва б.) фойдаланиш орқали иссиқлик ишлаб чиқариш қозон қурилмаларига экологик меъёрларни қонунчилик ҳужжатлари билан белгилашга оид;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатроф-муҳитга таъсир кўрсатувчи корхоналарни экологик фаолият даражасидан келиб чиқиб, «қизил», «сариқ» ва «яшил» тоифаларга ажратиш ҳамда уларга қўйилган талабларни қонунчиликда белгилаш бўйича тизимни жорий қилиш юзасидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатмосфера ҳавосини ифлослантирганлик учун жазони белгилашда ҳуқуқбузарликларни содир этиш ашёларини мусодара қилиш билан боғлиқ жавобгарлик чораларини назарда тутувчи қонун лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Белгилансинки, атмосфера ҳавосини экологик мониторинг қилиш учун Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси ҳисобидан юқори сифатдаги камералар, учувчисиз учиш аппаратлари (дронлар), шунингдек сунъий интеллект технологияларига асосланган дастурий-техник ечимлар белгиланган тартибда харид қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ушбу қарорнинг 5-банди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«а» кичик бандида назарда тутилган субсидияни тегишли қисмини молиялаштириш учун Аграр соҳада тўловлар агентлигининг талабномасига асосан зарур маблағларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«б» кичик бандидаги назарда тутилган кредитларни молиялаштириш учун тижорат банкларининг буюртмасига асосан 7 йил муддатда 3 йиллик имтиёзли давр билан 10 фоиз ставкада жорий йилда республика бюджетининг 2026 йил III чораги якуни бўйича даромадларнинг режадан ошириб бажарилган қисми ҳисобидан 150 миллиард сўмгача маблағ ажратсин, шунингдек, 2027 йилда зарур маблағларни Давлат бюджети параметрларида кўзда тутилишини таъминласин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Экология қўмитаси ва Тошкент шаҳри ва Тошкент вилояти ҳокимликлари иссиқхона хўжаликлари эгалари билан биргаликда бир ҳафта муддатда махсус ҳудуддаги ҳар бир иссиқхона хўжалиги учун экологик талабларга мувофиқлаштиришнинг қуйидагиларни назарда тутувчи индивидуал «йўл харитаси»ни тасдиқласин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёқилғи турини алмаштириш (зарур бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэнергия самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур қарорнинг 2-банди «в» кичик бандида назарда тутилган тизимлар ва ускуналарни ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Сурхон-Агро» эркин иқтисодий зонаси ҳудудига ёки қишлоқ хўжалиги учун мақбул бошқа ҳудудларга кўчириш ёхуд иссиқхона хўжалиги фаолиятини тўхтатиш чора-тадбирлари, шунингдек, ушбу қарорда белгиланган талабларни бузганлик учун қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгарлик чораларини қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмолиялаштириш манбалари, масъуллар ва аниқ муддатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Қуйидаги рўйхатлар бир ой муддатда тасдиқланиб, иссиқхона хўжаликларига доимий етказиб берилиши ва расмий веб-сайтларда эълон қилинишини таъминлансин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭкология қўмитаси томонидан — экологик талабларга жавоб берадиган чанг-газ тозалаш ускуналари ҳамда узлуксиз автоматик мониторинг станцияларини ишлаб чиқарувчилар/етказиб берувчилар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан Экология қўмитаси билан биргаликда — иссиқхона хўжаликларида қўлланилиши тавсия этиладиган экологик тоза ва энергия самарадор қозон қурилмалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда давлат бюджети маблағлари ҳисобидан ажратиладиган субсидия, компенсация ва бошқа қўллаб-қувватлаш чоралари мазкур рўйхатларга киритилган ускуналарни харид қилиш учун йўналтирилиши назарда тутилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Белгилансинки, иссиқхоналарни иситиш қозонларига ўрнатилган фильтрлардан ҳосил бўладиган хавфли суюқ чиқиндилар ҳамда гидропоника оқавалари (кейинги ўринларда — фильтратлар) тозаланиб, техник сув сифатида қайта ишлатишга йўналтирилади. Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлиги:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2027 йил 1 январга қадар Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари ҳисобидан Оҳангарон туманида жойлашган экосаноатзона ҳудудида фильтратларни вақтинча сақлаш омборини қуриб, ишга туширади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2027 йил 1 апрелга қадар фильтратларни қайта ишлаш бўйича тарифларни ишлаб чиқиб, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан келишади ҳамда тасдиқлайди ҳамда фильтратларни қайта ишлаш тизимини тартибга солиш бўйича тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини киритади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2027 йил 1 июнга қадар фильтратларни қайта ишлаш билан шуғулланувчи корхонани (операторни) белгиланган тартибда танлайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) Тошкент вилояти ҳокимлиги 2026 йил 1 ноябрга қадар Тошкент вилояти ҳокимлиги Тошкент вилояти Оҳангарон туманида жойлашган экосаноатзона ҳудудидан белгиланган тартибда ер майдонини ажратиб беради;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) фильтратларни вақтинча сақлаш омборини қуришда шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига риоя қилган ҳолда, босқичма-босқич тайёрланадиган лойиҳа асосида қурилиш-монтаж ишларини амалга оширишга рухсат этилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалик вазирлиги ҳамда Саноат кооперацияси ва давлат харидлари агентлиги фильтратларни сақлаш омбори қурилиши бўйича ишлаб чиқилган лойиҳа ҳужжатларини 2026 йил 1 ноябрга қадар белгиланган тартибда экспертизадан ўтказади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) мулкчилик шаклидан қатъий назар иссиқхона эгалари ўзларида ҳосил бўлган фильтратларни ушбу операторга белгиланган тарифлар асосида топширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 14 ноябрдаги ПФ-184-сон Фармонига мувофиқ Экология қўмитаси томонидан атмосфера ҳавоси, тупроқ, ер усти ва ер ости сувларини ифлослантирувчи манбалар мониторинги, атмосферага чиқариладиган зарарли моддаларни тозалаш учун иншоотлар ўрнатиш, ускуналар, жиҳозлардан, шунингдек, атмосферага чиқариб ташланадиган зарарли моддалар миқдори ва тартибини назорат қилувчи воситалардан фойдаланиш қоидаларига риоя этилиши бўйича мониторинг ваколатли органни текширув бошлангандан сўнг 24 соат ичида хабардор этиш тартибида ўтказилиши белгилангани маълумот учун қабул қилинсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. 2026 йил 1 декабрдан бошлаб мазкур қарорнинг 2-бандида белгиланган талабларга жавоб бермайдиган иссиқхона хўжаликларига давлат экологик экспертизаси бўйича ижобий хулоса берилмайди, шунингдек, илгари берилган хулосанинг амал қилиши белгиланган тартибда вақтинча тўхтатилади. Бунда иссиқхона хўжаликларига нисбатан:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭкология қўмитаси томонидан атроф табиий муҳитни ифлослантирганлиги ва чиқиндиларни жойлаштирганлиги учун қонунчилик ҳужжатларида белгиланган жавобгарлик қўллаш;
LexUZ шарҳиHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ, «Ҳудудгазтаъминот» АЖ, «Ўзсувтаъминот» АЖ томонидан тегишлилиги бўйича иссиқхонани электр, газ ва сув таъминотидан узиш чоралари кўрилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Ер кодексининг 36-моддасига мувофиқ, ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқи ер участкасидан экологик вазиятнинг ёмонлашувига олиб келадиган усуллар билан фойдаланилган тақдирда белгиланган тартибда бекор қилиниши маълумот учун қабул қилинсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 10 апрелдаги «Сурхондарё вилоятида иссиқхона хўжаликларини янада ривожлантириш бўйича навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида» 162-сон қарорининг 5-банди «б» кичик банди ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Экология қўмитаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда иқтисодиёт ва ижтимоий соҳа объектларида фойдаланилаётган қозонхоналарнинг атроф-муҳитга таъсиридан келиб чиқиб экологик талабларни белгилаш, шунингдек, уларни энергия самарадор технологиялар билан жиҳозлашни рағбатлантириш механизмларини жорий этиш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Экология қўмитаси ва манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда бир ой муддатда қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Бош вазир ўринбосари А.Ж. Раматов зиммасига юклансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2026 йил 22 октябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish586-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 22 октябрдаги 586-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМахсус ҳудудда жойлашган қаттиқ ёқилғида ишловчи иссиқхоналарга белгиланадиган экологик талаблар тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНИЗОМ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу Низом Тошкент шаҳри, Тошкент вилоятининг Юқори Чирчиқ, Қибрай, Янгийўл, Зангиота ва Тошкент туманларида (кейинги ўринларда — Махсус ҳудуд) жойлашган қаттиқ ёқилғида (кўмир, брикет ва биомасса пеллетлари) ишловчи иссиқхона хўжаликларига қуйидаги талабларни белгилайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) ёқилғи ёқувчи қурилмаларини лойиҳалаш, жойлаштириш, қуриш, реконструкция қилиш ва улардан фойдаланишга доир мажбурийликни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) ташламалардаги ифлослантирувчи моддаларнинг чегаравий концентрацияларини, чанг-газ тозалаш ускуналарининг минимал самарадорлик кўрсаткичларини, ёқилғи хўжалигига, кул ва шлак билан ишлашга, чиқиндиларни назорат қилишни ҳамда белгиланган тартиб бузилганда амал қилинадиган чора-тадбирларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу Низом фақат Махсус ҳудудда қаттиқ ёқилғида (кўмир, брикет ва биомасса пеллетлари) фаолият юритаётган иссиқхона хўжаликлари учун татбиқ этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур Низом атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш, давлат экологик экспертизаси ва атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш, экологик назорат, чиқиндилар, техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш ва метрология тўғрисидаги қонунчилик, шунингдек, мажбурий санитария қоидалари ва меъёрлари билан ўзаро боғлиқликда қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Мазкур Низом талаблари иссиқхона хўжаликларида фаолият юритаётган ёки юритишни режалаштираётган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар, қозонхона ҳамда чанг-газ тозалаш ускуналарини лойиҳалаштирувчи, монтаж қилувчи ва уларга хизмат кўрсатувчи ташкилотлар, шунингдек, мувофиқликни баҳоловчи аккредитацияланган органлар ва синов лабораториялари учун мажбурийдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Асосий тушунчалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) иссиқхона хўжалиги — бир ёки бир нечта иссиқхонадан ҳамда ўзига тегишли ёки умумий иссиқлик таъминоти манбаларидан қаттиқ ёқилғида фойдаланувчи хўжалик юритувчи субъект;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) ёқилғи ёқувчи қурилма — иссиқлик энергияси ишлаб чиқариш учун қаттиқ ёқилғи ёқиладиган қозон, иссиқлик генератори, печь ёки бошқа қурилма;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) суммар ўрнатилган иссиқлик қуввати — бир ишлаб чиқариш майдончасидаги, шу жумладан бир вақтда ишлашга техник жиҳатдан қодир бўлган захира қурилмалар ҳам киритилган барча қаттиқ ёқилғи ёқувчи қурилмаларнинг номинал иссиқлик қувватлари йиғиндиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) чанг-газ тозалаш ускуналари — қаттиқ заррачаларни ушлаб қолиш ва газсимон ифлослантирувчи моддаларни ажратиб олиш/тозалаш учун мўлжалланган қурилма, коммуникациялар, автоматика ва ёрдамчи ускуналар мажмуи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) ёпиқ ёқилғи омбори — сақланаётган ёқилғига шамол таъсирида чанг тарқалиши, тупроқнинг ифлосланиши ва атмосфера ёғинларининг тушишини истисно этувчи, том, тўсиқ конструкциялари ва ўтказмайдиган асосга эга бўлган капитал ёки модуль иншооти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе) механизациялашган ёқилғи узатиш — ёқилғини омбордан ёқилғи ёқувчи қурилмага очиқ қўлда қайта юклаш йўлисиз, ёпиқ узаткичлар, транспортёрлар, қувурлар ёки бошқа ускуналар орқали меъёрланган ҳолда узатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishж) кул ва шлакни ёпиқ йиғиш — кул-шлак чиқиндиларини чанг чиқиши ва тўкилишининг олдини олган ҳолда герметик бункерлар, силослар ёки ёпиқ контейнерларда олиб чиқиш, ташиш ва тўплаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishз) сезгир ҳудуд — турар-жой бинолари, таълим, тиббиёт, ижтимоий ёки рекреация ташкилоти, муҳофаза этиладиган табиий ҳудуд ёхуд қонун ҳужжатида атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишнинг юқори даражаси белгиланган бошқа объект;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishи) узлуксиз қувват манбаи — ташқи электр таъминоти тўхтаганда автоматика, назорат асбоблари, фильтрни регенерация қилиш, реагентни дозалаш, ижрочи механизмлар ишлаши ва ускунани хавфсиз тўхтатишни таъминловчи узлуксиз электр таъминоти манбаи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishк) авария режими — тортиш-пуфлаш, чанг-газ тозалаш, назорат-ўлчов ускуналари, узлуксиз қувват манбаи, захира электр таъминоти ишдан чиққанда ёки ташламаларнинг йўл қўйиладиган кўрсаткичлари ошиб кетганда амал қиладиган иш режими.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Қувват, ёқилғи тури ва жойлаштириш шартлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Мазкур Низом мақсадларида ёқилғи ёқувчи қурилмалар бир ишлаб чиқариш майдончаси доирасида бирлаштирилади ҳамда суммар ўрнатилган иссиқлик қувватига қараб қуйидаги қувват гуруҳларига ажратилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГуруҳ | Суммар ўрнатилган қувват МВт (мегаВатт) | Тавсиф |
I | 0,7 МВт дан кам | кичик қурилмалар |
II | 0,7 МВт дан 2,8 МВт гача (2,8 дан кам) | кичик ва ўрта қозонхоналар |
III | 2,8 МВт дан 7 МВт гача (7 дан кам) | ўрта қозонхоналар |
IV | 7 МВт дан 14 МВт гача (14 дан кам) | йирик қозонхоналар |
V | 14 МВт ва ундан юқори | йирик ва устувор манбалар |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал. Суммар ўрнатилган иссиқлик қуввати бўйича гуруҳлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Технологик жиҳатдан ўзаро боғлиқ қозонхонани бир нечта манбага бўлиш ёки алоҳида қозонларни турли шахслар номига расмийлаштириш, агар улар бир ишлаб чиқариш майдончасида жойлашган, умумий иссиқлик таъминоти, ёқилғи ёки тутун чиқариш тизимига эга бўлса ёхуд биргаликда фойдаланиш имконияти мавжуд бўлса, суммар ўрнатилган иссиқлик қуввати қўшиб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Жойлаштириш хусусиятларига кўра иккита тоифа белгиланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) А тоифа — сезгир ҳудуд чегарасидан 200 метргача бўлган масофада жойлашган иссиқхона қозонхоналарининг ташлама манбалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) Б тоифа — сезгир ҳудуд чегарасидан 200 метрдан ортиқ масофада жойлашган иссиқхона қозонхоналарининг ташлама манбалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Йўл қўйиладиган ташламалар меъёрлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Ташламалардаги ифлослантирувчи моддаларнинг чегаравий концентрациялари нормал шароитларда — 273,15 Келвин (К) ҳарорат ва 101,325 килоПаскал (кПа) босимда бўлганда белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИфлослантирувчи модда | А тоифа, мг/Нм³ | Б тоифа, мг/Нм³ |
Қаттиқ заррачалар | 25 | 115 |
Олтингугурт ангидриди, SO2 | 411 | 822 |
Азот диоксиди, NO2 | 300 | 400 |
Углерод оксиди, CO | 1 000 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал. Ифлослантирувчи моддаларнинг чегаравий концентрациялари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Барча ҳолларда якка тартибдаги экологик нормативлар ва атмосфера ҳавоси сифатига оид гигиена меъёрларига риоя этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Ўлчов натижасини кислороднинг базавий миқдорига келтириш тасдиқланган услубиётга мувофиқ амалга оширилади. Белгиланган концентрацияга расман риоя қилиш мақсадида газ йўлига ҳаво қўшиш ёки чиқинди газларни бошқа усулда суюлтириш йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Қозонхона мўрисининг минимал баландлиги суммар ўрнатилган иссиқлик қувватига нисбатан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСуммар ўрнатилган иссиқлик қуввати, МВт (мегаВатт) | Трубанинг минимал баландлиги, метр |
0,7 гача | 20 |
0,7 дан — 1,4 гача | 25 |
1,4 дан — 2,8 гача | 30 |
2,8 дан — 7 гача | 35 |
7 дан — 14 гача | 40 |
14 ва ундан юқори | 45 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал. Қаттиқ ёқилғи учун тутун мўрисининг минимал баландлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish* А тоифага кирувчи иссиқхона қозонхоналарининг мўри оғзи шамол таъсири зонасидаги мавжуд бино ва иншоотларнинг энг юқори нуқтасидан камида 3 метр баланд бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Тозалаш самарадорлиги бир хил юкламада бир вақтда ўлчанган ва бир хил шароитларга келтирилган, тозалашдан олдинги ва кейинги ифлослантирувчи модда концентрациялари фарқи бўйича қуйидаги формула орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishη = (Скирим − Счиқим) / Скирим × 100 фоиз.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishη — концентрациялари фарқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСкирим — ташламанинг кириш концентрацияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСчиқим — ташламанинг чиқиш концентрацияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Мажбурий экологик ва техник талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Иссиқхона хўжалигида қаттиқ ёқилғидан фойдаланишга фақат қуйидаги талаблар бир вақтнинг ўзида бажарилганда йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) чангнинг шамол таъсирида тарқалишини истисно этувчи ёпиқ ёқилғи омбори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) қозон қурилмаларини ёқилғи узатиш ва ёниш жараёнини автоматик бошқариш тизими ҳамда ушбу низомнинг 9-бандида белгиланган минимал самарадорлик кўрсаткичларига эга чанг-газ тозалаш ускуналари билан жиҳозлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) миллий стандартга мувофиқ қозон қурилмаларининг атмосферага чиқаришлари ташламалари миқдорини ўлчайдиган узлуксиз автоматик мониторинг тизимини (кейинги ўринларда — CEMS) ўрнатиш, уни Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси (кейинги ўринларда — Экология қўмитаси)нинг ахборот тизимларига интеграция қилиш ҳамда маълумотларни реал вақт режимида узлуксиз узатиб бориш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) қозон қурилмалари ва тутун чиқариш мўрисидаги жараёнларни узлуксиз кузатиш имконини берувчи онлайн камералар ўрнатиш ва Экология қўмитасининг ахборот тизимларига боғлашни ташкил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) узлуксиз автоматик мониторинг тизими, чанг-газ тозалаш ускуна ва онлайн кузатув камералар фаолиятини узлуксиз электр энергия билан таъминлашда қувват манбаи ва захира генератори билан жиҳозлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishж) ҳосил бўлган чиқиндиларни (кул, оғир металл, қуйқа, шлам ва бошқа заҳарли моддалар) ер ва сув ресурсларининг ифлосланишини истисно этувчи тартибда тўплаш, ташиш ва утилизация қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishз) атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддалар ташланадиган қозонхона қурилмалари, тутун мўрилари ва бошқа объектлар видеокузатув тизимлари билан жиҳозланган бўлиши шарт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Қаттиқ ёқилғини қабул қилиш, майдалаш, саралаш ва қайта юклаш ишлари ёпиқ ҳолда амалга оширилади. Чанг ҳосил бўладиган участкалар тўсиқлар ҳамда тутилган чангни технологик жараёнга қайтариш ёки ёпиқ чиқиндилар йиғиш тизимига йўналтириш имконини берувчи аспирация тизимлари билан жиҳозланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Иссиқхона хўжалиги кул ва шлак чиқиндиларининг ҳосил бўлиши ва ҳаракатини ҳисобга олишни, шунингдек улардан фойдаланиш, зарарсизлантириш, жойлаштириш ва олиб кетишни чиқиндилар тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ таъминлайди. Кул ва шлак чиқиндилари усти ёпиқ транспорт воситаларида ташилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Кул ва шлак чангланишнинг олдини олувчи герметик бункерлар, силослар ёки ёпиқ контейнерларда йиғилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Фойдаланиладиган қаттиқ ёқилғи ёниш иссиқлиги, кулдорлиги, намлиги ва олтингугурт миқдори кўрсатилган сифат ҳужжатига эга бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Қуйидагилар тақиқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) тозаланмаган ташламаларни тўғридан-тўғри атмосферага чиқариб юборишга имкон берувчи газ қувури, айланма қувур (байпас) ёки шунга ўхшаш қурилма ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) ташламаларни сунъий суюлтиришга, ифлослантирувчи моддаларнинг ўлчанадиган концентрациясини камайтиришга ҳамда автоматик мониторинг қилиш натижаларини бузишга олиб келадиган ҳолда, қозонхона ускунаси, чанг-газ тозалаш ускунаси, газ йўллари ва тутун мўриси конструкциясини ўзгартириш, шунингдек, қўшимча ҳаво узатиш каналларини ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) қаттиқ ёқилғини ёпиқ ёқилғи омбори ҳудудидан ташқарида сақлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) кул ва шлакни очиқ ҳолда сақлаш, уларни сиқилган ҳаво билан тозалаш, тупроқ билан аралаштириш ёки ёқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) ёқилғи кўрсаткичлари лойиҳавий параметрларга мос келмаган ҳолларда, чанг-газ тозалаш ускунасининг самарадорлиги тасдиқлангунига қадар мазкур ёқилғи партиясидан фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе) шиналар, битум, мазут, пластмасса ва полимер плёнкалар, синтетик картон, резина, ҳайвон жун толаси, ишлатилган техник мой ва ёғлар, маиший ва ишлаб чиқариш чиқиндилари ҳамда шунга ўхшаш таркибли материалларни ёқилғи сифатида ёқиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Тизим ва ускуналарни узлуксиз энергия таъминоти билан таъминлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Чанг-газ тозалаш ускунаси ва автоматик мониторинг тизими узлуксиз қувват манбаига алоҳида ҳимояланган электр таъминоти линиясига уланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Узлуксиз қувват манбаи қуйидаги ускуналарнинг автоном ишлашини таъминлаши шарт:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) чанг-газ тозалаш ускунаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) автоматик мониторинг тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) видеокузатув тизимлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) алоқа ва мониторинг маълумотларини узатиш воситалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУзлуксиз қувват манбаи юқорида кўрсатилган ускуналарнинг камида 12 соат давомида автоном ишлашини ҳамда захира генераторига автоматик ва узилишсиз ўтишини таъминлаши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУзлуксиз қувват манбаи, захира генератори ва авария сигнализациясининг ишга яроқлилиги ҳар ойда камида бир марта ҳамда ҳар бир иситиш мавсуми бошланишидан олдин иссиқхона хўжаликлари томонидан текширилиб, натижалари улар томонидан юритиладиган электрон фойдаланиш журналига киритилиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Электр кучланиши йўқолганда, тутун сўрувчи тўхтаганда, фильтрда босим фарқи рухсат этилган қийматдан ошганда ёки ташламалардаги ифлослантирувчи моддалар концентрацияси белгиланган меъёрдан ошганда дарҳол ёқилғи узатиш тўхтатилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Чиқиндилар билан ишлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Иссиқхона хўжалиги ёқилғи ёқувчи ва чанг-газ тозалаш ускуналаридан фойдаланишда ҳосил бўладиган чиқиндиларни атмосфера ҳавоси, тупроқ, ер усти ва ер ости сувларининг ифлосланишини истисно этган ҳолда алоҳида йиғиш, ҳисобга олиш, вақтинча сақлаш, ташиш, қайта ишлаш, утилизация қилиш, зарарсизлантириш ва жойлаштиришни чиқиндилар тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ ташкил этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай чиқиндиларга қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) ёқилғи ёниши натижасида ҳосил бўлган кул, шлак ва бошқа қаттиқ чиқиндилар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) циклонлар, енгсимон фильтрлар, электрофильтрлар ва бошқа чанг-газ тозалаш ускуналари томонидан тутилган кул ва чанг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) газ йўллари, бункерлар, тутун сўрувчилар ва бошқа ускуналардан чиқарилган чанг ва чўкиндилар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) оҳак, оҳактош материаллари, фаоллаштирилган кўмир ва бошқа газ тозалаш реагентларининг ишлатилган ёки ифлосланган қолдиқлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) тутун газларини олтингугурт моддасини олдини олиш (десульфуризация қилиш)нинг қуруқ ва ярим қуруқ маҳсулотлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе) ҳўл газ тозалаш ва ишлаб чиқариш оқова сувларини тозалаш жараёнида ҳосил бўлган чўкмалар ҳамда сувсизлантирилган шламлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishё) тутилган моддалар билан ифлосланган ишлатилган фильтр енглари, фильтрловчи материаллар ва чанг-газ тозалаш ускуналарининг бошқа чиқиндилари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishж) ёқилғи ёқувчи ва чанг-газ тозалаш ускуналаридан фойдаланиш билан боғлиқ бошқа чиқиндилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Чиқиндиларни қайта ишлаш, утилизация қилиш, зарарсизлантириш ёки жойлаштириш учун топширишга фақат қонунчиликда белгиланган ҳужжатларга ҳамда тегишли турдаги чиқиндилар билан ишлаш ҳуқуқи ва техник имкониятига эга шахслар ҳамда объектларга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТопширилаётган чиқиндиларнинг ҳар бир партияси чиқинди тури, миқдори, ҳосил бўлиш манбаи, қабул қилувчи ва кейинги ишлов бериш усули тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган ҳужжат билан расмийлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲўл скрубберлар (чанг-газни суюқлик ёрдамида тозалаш ускунаси) ва тутун газларини ҳўл усулда тозалашнинг бошқа қурилмаларидан фойдаланилганда, технологик сув имкон қадар айланма сув таъминоти тизимига қайтарилиб, ифлосланган оқова сувлар ҳосил бўлиши минималлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИфлосланган суюқликни сув объектларига, ер рельефига, дренаж ёки ёмғир суви канализациясига бевосита оқизиш қатъиян тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСкруббер суюқлигини йиғиш ва айлантириш герметик, коррозияга чидамли сиғимлар (резервуарлар) орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСиғимлар сатҳни назорат қилиш, тошиб кетишдан ҳимоя қилиш ва авария захира сиғими воситалари билан таъминланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Экологик назорат ва мониторинг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Экологик назорат инспекцияси мазкур Низом талабларига риоя этилиши устидан давлат экологик назоратини амалга оширади, шу жумладан чанг-газ тозалаш ускуналарининг ишлаш самарадорлигини назорат қилади, стационар манбалардан чиқиндиларни асбоб-ускуналар ёрдамида ўлчайди, атмосфера ҳавоси ҳолатини кузатади, ускуналарнинг фавқулодда ва авария режимларини ҳисобга олади ҳамда экологик ҳуқуқбузарликларни аниқлайди ва бартараф этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Экология қўмитаси ва унинг ҳудудий органлари томонидан кичик тадбиркорлик субъектларига нисбатан белгиланган мораторий талабларига риоя этган ҳолда, тадбиркорлик ва молиявий-хўжалик фаолиятига аралашмаган ҳолда, ҳар йили 15 октябрдан 15 мартга қадар инсон соғлиғига таъсирини ўрганиш учун Махсус ҳудуддаги иссиқхона хўжаликларида қуйидаги назорат ва мониторинг ишлари амалга оширилади. Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) Экология қўмитаси, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги ва Миллий гвардия томонидан:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтадбиркорлик субъектлари фаолиятини текширишга ўрнатилган мораторий талабларига риоя этган ҳолда, тадбиркорлик фаолиятига бевосита аралашмаган ва молиявий-хўжалик фаолиятини текширмаган ҳолда иссиқхона хўжаликларида доимий экологик мониторинг амалга оширилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмониторинг жараёнига жамоатчилик назорати вакиллари ва учувчисиз учадиган аппаратлар (дронлар) кенг жалб этилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмониторинг давомида қаттиқ ёқилғида фаолият юритаётган иссиқхоналарда CEMS тизими, чанг-газ тозалаш ускуналари ва қозон қурилмаларининг миллий стандарт талабларига жавоб бериши ҳамда мувофиқлик сертификати мавжудлиги, улардан фойдаланиш қоидаларига риоя этилиши назорат қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) чанг-газ тозалаш ускуналари, фойдаланилаётган ёқилғи тури ҳамда атмосферага чиқарилаётган ифлослантирувчи моддалар ўрганилиб, ҳолатлар фото ва видео орқали қайд этилади, фойдаланилаётган ёқилғи туридан намуналар олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) тақиқланган ёқилғидан фойдаланиш, чанг-газ тозалаш иншоотларининг мавжуд эмаслиги ёки ифлослантирувчи моддаларнинг меъёрдан ортиқ чиқарилиши инсон ҳаёти ва соғлиғига юқори хавф солувчи омил сифатида баҳоланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) инсон ҳаёти ва соғлиғига юқори хавф солувчи омиллар аниқланган тақдирда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиссиқхона фаолияти ёки ифлослантирувчи манба 10 кунгача вақтинча тўхтатиб турилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтегишли тартибда маъмурий жавобгарликка тортиш ёки молиявий санкция қўллаш бўйича белгиланган чораларни кўради, шу жумладан такрор содир этилганда қозон қурилмаларини демонтаж қилишга ҳақли бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур Низомга мувофиқ ўтказиладиган мониторинг ишлари Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни текширув бошлангандан сўнг 24 соат ичида хабардор этиш тартибида ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Намуна олиш нуқталари ва ўлчаш воситалари газ йўлининг ўлчаш натижаларининг ишончлилигини таъминлайдиган тўғри чизиқли қисмида жойлаштирилади ҳамда хавфсиз майдонча, чиқиш йўлаги ёки зина, ёритиш воситалари ва электр таъминоти билан таъминланади. Чанг-газ тозалаш ускунаси конструкцияси тозалашдан олдин ва кейин алоҳида ўлчаш орқали унинг самарадорлигини аниқлаш имконини бериши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСанитария-муҳофаза зонаси чегарасида ва энг яқин турар-жой қурилишида ҳаводаги газ ва қаттиқ майда заррачалари (PM2,5, PM10, SO2, NO2, NO ва CO) кўрсаткичлари бўйича қўшимча назорат ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАвтоматлаштирилган ўлчов воситалари ўзини ўзи диагностика қилиш, носозликлар ва фавқулодда ҳолатларни қайд этиш, вақтни синхронлаштириш ҳамда дастлабки маълумотларни рухсатсиз ўзгартиришдан ҳимоя қилиш функцияларига эга бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Фойдаланишга топшириш ва мувофиқликни тасдиқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Иссиқхона хўжалиги қаттиқ ёқилғида ишловчи иссиқхоналарга янги ёки реконструкция қилинган қозонхоналарни фойдаланишга топширишдан олдин қуйидагиларни таъминлайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосасини олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) қозон, горелка, чанг-газ тозалаш ускунаси ва ўлчов воситаларининг мувофиқлик ҳужжатлари мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) минимал, ўрта ва максимал юкламада ўрнатиш-ишга тушириш ишлари ҳамда комплекс синовларни ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) аккредитацияланган лаборатория томонидан тозалашдан олдин ва кейин инструментал ўлчовларни амалга ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) узлуксиз электр таъминоти, захира генератори, блокировкалар ва маълумот узатиш тизимининг ишлашини текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishж) қозонхонани бошқарув операторларни ўқитиш ва ускуналардан фойдаланиш бўйича йўриқномаларини тасдиқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Комплекс синов якунлари бўйича иссиқхона хўжалиги, монтаж ва созлаш ташкилотлари, аккредитацияланган лаборатория ҳамда ваколатли давлат органлари вакиллари томонидан техник тайёргарлик далолатномаси расмийлаштирилади. Ушбу далолатномага ўлчов баённомалари, ускуналар рўйхати, мўрилар ва автоматика схемалари, тўхтатиш алгоритмлари ҳамда экологик назорат дастури илова қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Техник тайёргарлик далолатномаси атмосфера ҳавосига ташламалар учун рухсатнома ҳисобланмайди ва қонунчиликда назарда тутилган ҳужжатларни алмаштирмайди. Далолатнома нусхаси беш иш куни ичида Экология қўмитасининг ҳудудий бўлинмасига юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-боб. Фавқулодда шароитларда қозонхоналардан фойдаланиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Чанг-газ тозалаш ускунаси ўчирилган, демонтаж қилинган, носоз ёки белгиланган самарадорлик кўрсаткичларига жавоб бермаган ҳолларда ёқилғи ёқувчи қурилмалардан фойдаланиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Иссиқхона хўжалиги томонидан авария режими ҳолатида ёқилғи узатилиши автоматик равишда тўхтатилади. Бунда экологик тоза захира иссиқлик манбаига ўтишга рухсат этилади ёки технологик жараённи назорат остида тўхтатишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИшни қайта бошлашга фақат авария режими сабаблари бартараф этилгандан, чанг-газ тозалаш ускунаси ва блокировкаларнинг ишга яроқлилиги ҳужжатлаштирилган тарзда тасдиқлангандан сўнг, авария режими самарадорликка таъсир кўрсатган ҳолларда эса қўшимча назорат ўлчовлари ўтказилгандан кейингина рухсат этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Экология қўмитаси ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги томонидан эълон қилинадиган ноқулай метеорологик шароитларда иссиқхона хўжалиги томонидан тасдиқланган ташламаларни камайтириш режасига мувофиқ иссиқлик юкламасини камайтиради, экологик тозароқ ёқилғи ёки захира иссиқлик манбаига ўтади, ёқилғи сарфини чеклайди ва заруратга кўра ускуналарнинг бир қисмини тўхтатади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Чанг-газ тозалаш ускунасини ўчиришни талаб қилувчи режали таъмирлаш ишлари қозон тўхтатилган ҳолда амалга оширилади. Маҳсулотни сақлаш ёки ҳароратни ушлаб туриш зарурати чанг-газ тозалаш ускунасисиз фойдаланиш учун асос бўла олмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-боб. Иштирокчиларнинг ваколат ва мажбуриятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Иссиқхона хўжалиги:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) мазкур Низом талабларига риоя этилишини таъминлайди ҳамда тақдим этиладиган маълумотларнинг ҳаққонийлиги учун жавоб беради;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) чанг-газ тозалаш ускунаси ва ишлаб чиқариш экологик назорати учун масъул шахсни тайинлайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) давлат инспекторлари ва мониторинг ташкилоти вакилларининг ташлама манбалари ва назорат воситаларига белгиланган тартибда киришини таъминлайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) чанг-газ тозалаш ускуналарига техник хизмат кўрсатиш, уларни эксплуатация қилиш, реагентлар, сарф материаллари ва ўлчов воситаларини алмаштириш харажатларини ўз ҳисобидан амалга оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Экология қўмитаси ва унинг ҳудудий бўлинмалари давлат экологик назоратини амалга оширади, мазкур Низом талаблари ва экологик нормативларга риоя этилишини, чанг-газ тозалаш ускуналарининг самарадорлиги ҳамда мониторинг маълумотларининг ишончлилигини назорат қилади, қонунчиликда назарда тутилган реестрларни юритади ва ўз ваколатлари доирасида таъсир чораларини қўллайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Экология қўмитаси ўз ваколатлари доирасида услубий назоратни амалга оширади, автоматик мониторинг маълумотларини верификация қилади ҳамда таъсир зонасида атмосфера ҳавоси сифатини кузатишни таъминлайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ҳудудларни режалаштиришда санитария-муҳофаза зоналарига риоя этилишини таъминлайди, ушбу зоналарда янги турар жой ва ижтимоий объектлар қурилишига йўл қўймайди ҳамда марказлаштирилган энергетика ва чиқиндиларни бошқариш инфратузилмасини ривожлантиришга кўмаклашади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-боб. Якунловчи қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Иссиқхона хўжалиги томонидан атроф-муҳитни ифлослантирганлик учун компенсация тўловларининг тўланиши мазкур Низом талабларига риоя қилиш, қоидабузарликларни бартараф этиш ва етказилган зарарни қоплаш мажбуриятидан озод этмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Ушбу Низом талабларини бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.10.2026 й., 09/26/586/1069-сон)