Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси
Молия вазирлиги томонидан
Вазир ўринбосари
Э.Ф. ГАДОЕВ
1999 йил 4 август, 61-сон
«ТАСДИҚЛАНГАН»
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«АУДИТНИ ҲУЖЖАТЛАШТИРИШ»
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ аудит МИЛЛИЙ СТАНДАРТИ
6-СОН аМС
6-СОН аМС
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 1999 йил 3 сентябрда 812-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ шарҳиМазкур стандарт Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2021 йил 2 июлдаги 43-сонли «Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан қабул қилинган айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3316, 30.07.2021 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУмумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур стандарт Ўзбекистон Республикасининг «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 10 июндаги 296-сон «Ўзбекистон Республикаси Президентининг Олий Мажлис XIV сессиясида қилган маърузасида баён этилган асосий қоидаларни амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори асосида ишлаб чиқилган ва Ўзбекистон Республикасида аудиторлик фаолиятини норматив тартибга солиш элементи ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСтандартнинг мақсади ва вазифалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур стандартнинг мақсади аудиторлик ташкилоти (аудитор) томонидан аудитнинг иш ҳужжатларини тайёрлаш бўйича ягона талабларни белгилаш ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Стандартнинг вазифалари қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.1. Аудитни ҳужжатлаштиришнинг умумий принципларини шакллантириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.2. Аудитнинг иш ҳужжатлари шакли ва мазмунига қўйиладиган талабларга мослаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.3. Иш ҳужжатларини тузиш ва сақлаш тартибини тавсифлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.Тўғри расмийлаштирилган иш ҳужжатлари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1. Аудитни режалаштириш ва ўтказишга, аудит жараёнида таҳлилнинг амалга оширилишига ёрдам беради;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.2. Фикр билдириш учун ўтказилган аудитнинг натижалари ҳақида гувоҳлик беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАмал қилиш соҳаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Мазкур стандартнинг талаблари расмий аудиторлик хулосасини тайёрлашни назарда тутадиган аудитни амалга ошириш пайтида барча аудиторлик ташкилотлари учун мажбурий ҳисобланади, тавсиявий тусда эканлиги бевосита кўрсатилган қоидалар бундан мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Мазкур стандарт талаблари, текширув натижалари асосида расмий аудиторлик хулосаси тайёрлашни кўзда тутмайдиган аудитнинг амалга оширилишида, шунингдек, аудитга турдош хизматлар (консалтинг хизматлари) кўрсатилишида тавсиявий тусга эга бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАниқ топшириқни бажариш чоғида мазкур стандартнинг мажбурий талабларидан четга чиқилган ҳолларда аудиторлик ташкилоти буни ўзининг иш ҳужжатларида ҳамда аудит ва/ёки унга турдош хизматларга буюртма берган хўжалик юритувчи субъект раҳбариятига бериладиган ёзма ҳисоботда мажбурий тартибда кўрсатиб ўтиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАудитнинг иш ҳужжатларини тайёрлаш асослари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Аудиторлик ташкилоти томонидан ўтказиладиган аудит мажбурий тартибда ҳужжатлаштирилиши, яъни олинган ахборотлар аудитнинг иш ҳужжатларида акс эттирилиши ва мазкур аудит стандартига мувофиқ расмийлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Аудитнинг иш ҳужжатларига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) аудитни ўтказиш режалари ва дастурлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) аудиторлик ташкилоти томонидан қўлланилган тартиб-таомиллар ва уларнинг натижалари тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) хўжалик юритувчи субъектнинг тушунтиришлари, изоҳлари ва аризалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) хўжалик юритувчи субъект ҳужжатларининг нусхалари, шу жумладан, фотонусхалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) хўжалик юритувчи субъектда бухгалтерия ҳисобининг ташкил этилиши ва ички назорат тизими тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе) аудиторлик ташкилотининг таҳлилий ҳужжатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishж) бошқа ҳужжатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИш ҳужжатлари таркибига киритилиши мумкин бўлган ҳужжатларнинг намунавий рўйхати аудитнинг мазкур стандартидаги иловада келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Иш ҳужжатлари аудитни ўтказаётган аудиторлик ташкилоти томонидан тузилиши ёки аудит ўтказилаётган хўжалик юритувчи субъектдан ёки бошқа шахслардан олиниши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Иш ҳужжатларининг шакли ва мазмуни қуйидаги омилларга боғлиқ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) олиб борилаётган ишнинг хусусиятига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) аудиторлик хулосасининг шаклига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) хўжалик юритувчи субъект фаолиятининг (бизнесининг) хусусияти ва мураккаблилигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) хўжалик юритувчи субъектнинг бухгалтерия ҳисоби ва ички назоратнинг ҳолатига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) алоҳида тартиб-таомилларни бажариш чоғида аудиторлик ташкилоти ходимлари иши устидан раҳбарлик ва назорат қилишнинг зарурий даражасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе) аудитни ўтказиш жараёнидаги ўзига хос махсус аудиторлик усуллари ва технологиясига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Ўзбекистон Республикасида аудиторлик фаолиятини тартибга соладиган ҳужжатларда тузилиши кўзда тутилган ҳужжатлар аудиторлик ташкилотининг иш ҳужжатлари таркибига мажбурий тартибда киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Иш ҳужжатларининг шакллари, агар Ўзбекистон Республикасида аудиторлик фаолиятини тартибга соладиган ҳужжатларда бундай шакллар назарда тутилмаган бўлса, аудиторлик ташкилоти томонидан мустақил равишда ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Иш ҳужжатлари аудитни ўтказаётган аудиторлик ташкилотининг тасарруфида бўлади. Хўжалик юритувчи субъектнинг ҳужжатлари нусхалари, шу жумладан, фотонусхалари аудиторлик ташкилоти иш ҳужжатлари таркибига ушбу хўжалик юритувчи субъектнинг розилиги билан киритилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Аудит ўтказилган хўжалик юритувчи субъект ва бошқа шахслар, шу жумладан, солиқ ва бошқа давлат органлари, аудиторлик ташкилотидан иш ҳужжатларини ёки унинг нусхаларини тўлиқ ёки бирор-бир қисмини тақдим этишни талаб қилиш ҳуқуқига эга эмаслар, бундан тўғридан-тўғри Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида кўзда тутилган ҳолатлар мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Иш ҳужжатларида келтирилган маълумотлар махфийдир ва аудиторлик ташкилоти томонидан ошкор этишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИш ҳужжатлари мазмунига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Иш ҳужжатлари ўзида қуйидагиларни мужассамлаштирган бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) аудитни режалаштириш тўғрисидаги ёзувлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) бажарилган аудиторлик хизматларининг хусусияти, ўтказилиш вақти ва ҳажми тўғрисидаги ёзувлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) аудит давомида олинган маълумотлар асосида чиқарилган хулосалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Аудиторнинг профессионал мулоҳазасини талаб этувчи барча муҳим масалалар, мазкур масалалар бўйича чиқарилган хулосалар билан биргаликда иш ҳужжатларида акс эттирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Иш ҳужжатлари етарлича тўлиқ ва батафсил бўлиши керак, токи тажрибали аудитор у билан танишиб чиққанидан сўнг, аудиторлик ташкилоти томонидан ўтказилган аудит тўғрисида умумий таассуротга эга бўлсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Иш ҳужжатлари таркибига киритилган маълумотлар шундай аниқ баён қилинган ва ифодаланган бўлиши керакки, уларнинг моҳияти ҳамда шакллари аниқ-яққол бўлиши ва турлича талқин қилишнинг имкони бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Иш ҳужжатларининг ҳажми ва мазмуни қуйидаги омилларга боғлиқ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.1. Мазкур хўжалик юритувчи субъект янги буюртмачи бўлиб ҳисобланадими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.2. Хўжалик юритувчи субъект нодавлат ташкилоти бўлиб ҳисобланадими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.3. Аудит учинчи томон талаби билан ўтказиляптими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.4. Махсус ҳисобот талаб этиладими.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИш ҳужжатларини расмийлаштиришга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Иш ҳужжатлари ўз вақтида: аудитнинг бошлангунига қадар, аудитни ўтказиш жараёнида ва тугаши бўйича тузилиши лозим. Хўжалик юритувчи субъектга аудиторлик хулосасини тақдим этиш пайтида барча иш ҳужжатлари тузилган (олинган) ва расмийлаштирилиши ниҳоясига етказилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Иш ҳужжатлари таркибига кирувчи ҳужжатлар қуйидаги реквизитларга эга бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) ҳужжатнинг номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) аудит ўтказилаётган хўжалик юритувчи субъектнинг номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) аудит ўтказилаётган давр;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) аудиторлик тартиб-таомилларини бажариш ёки ҳужжатни тузиш санаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) ҳужжатнинг мазмуни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе) ҳужжатни тузган шахснинг имзоси ва унинг расшифровкаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishж) ҳужжатни текшириш санаси ва ҳужжатни текширган шахснинг имзоси ва унинг расшифровкаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Аудитнинг иш ҳужжатларига кирувчи ҳужжатлар уларга киритилган маълумотлар манбаига ҳаволаларни ўзида мужассамлаштирган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Агар иш ҳужжатларида шартли белгилардан (рамзлардан) фойдаланилган бўлса, у ҳолда бундай белгилар (рамзлар)тушунтирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Ҳар бир иш ҳужжати ўзининг рақам индексига эга бўлиши керак. Рақам индексларини тузиш тизими ва бериш тартиби аудиторлик ташкилоти томонидан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИш ҳужжатларини сақлаш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Аудит тугаганидан сўнг, иш ҳужжатлари аудиторлик ташкилотининг архивига мажбурий сақлаш учун топширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Иш ҳужжатларининг сақланиши, уларнинг расмийлаштирилиши ва архивга топширилишини аудиторлик ташкилотининг раҳбари ёки у томонидан ваколат берилган шахс ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎтказилаётган ёки ўтказилган аудитни қайд қилувчи иш ҳужжатларини мазкур хўжалик юритувчи субъектнинг аудит қилиниши билан банд бўлмаган аудиторлик ташкилотининг ходимларига берилишига, одатда, йўл қўйилмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Аудиторлик ташкилоти иш ҳужжатларининг ишончли сақланишини таъминлаши шарт. Сақлаш муддати қонун ҳужжатлари билан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИш ҳужжатларининг йўқолиши ёки йўқ бўлиши ҳолларида аудиторлик ташкилотининг раҳбари хизмат суриштиришини тайинлаши ва унинг натижалари тегишли далолатнома билан расмийлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Иш ҳужжатларини аудиторлик ташкилотидан олишни Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолларда ва тартибда, фақатгина унга ваколатли бўлган органлар томонидан амалга оширилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКучга кириш санаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Мазкур Аудитнинг миллий стандарти 2000 йилнинг 1 январидан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-сон АМСга
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАудиторлик ташкилотининг иш ҳужжатлари таркибига киритилиши мумкин бўлган ҳужжатларнинг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамунавий рўйхати
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Хўжалик юритувчи субъектнинг ташкилий-ҳуқуқий ва ташкилий таркибига доир ахборотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Хўжалик юритувчи субъектнинг таъсис ҳужжатларидан, шунингдек бошқа муҳим юридик ҳужжатлардан кўчирмалар ёки нусхалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Аудитни режалаштириш тўғрисидаги ҳужжатлар, шу жумладан, аудит дастурлари ва уларга оид ўзгартишлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Аудиторнинг бухгалтерия ҳисоби ва ички назорат тизимларини тушунишининг далиллари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Хўжалик операциялари ва бухгалтерия ҳисоби счётлари бўйича қолдиқларнинг таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Хўжалик юритувчи субъект фаолияти (бизнеси)нинг йўналишлари ва муҳим кўрсаткичлари таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Ўтказилган аудиторлик тартиб-таомилларининг хусусияти, ўтказиш санаси ва ҳажми ҳамда уларнинг натижалари тўғрисидаги ёзувлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Ёрдамчилар томонидан бажариладиган ишлар назорат қилингани ва таҳлил этилгани тўғрисида маълумотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Аудиторлик тартиб-таомилларини амалга оширган шахслар ва уларнинг бажарилиш вақти тўғрисида маълумотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Хўжалик юритувчи субъектни аудитдан ўтказилиши муносабати билан бошқа аудиторлик ташкилотлари, экспертлар ва учинчи шахслар билан олиб борилган ёзишмаларнинг нусхалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Хўжалик юритувчи субъект билан аудит жараёнида юзага келган масалалар, шу жумладан, аудит ўтказиш шартлари бўйича учрашувлар вақтидаги ёзишмалар ёки муҳокама ёзувларининг нусхалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Хўжалик юритувчи субъектдан олинган тасдиқлаш хатлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Аудит натижалари бўйича аудиторлик ташкилоти томонидан чиқарилган хулосалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Хўжалик юритувчи субъектнинг бухгалтерия ва бошқа молиявий ҳужжатларидан нусхалар.