Ҳужжат кучини йўқотган 27.10.2018 17.09.2004 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 1411
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Марказий Банки Бошқаруви, Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитасининг қарори, 17.09.2004 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 1411
Kuchga kirish sanasi
27.09.2004
Ҳужжат кучини йўқотган 27.10.2018
Ҳужжат 27.09.2004 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МОЛИЯ ВАЗИРЛИГИ
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ИҚТИСОДИЁТ ВАЗИРЛИГИ
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ СОЛИҚ ҚЎМИТАСИ
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МАРКАЗИЙ БАНКИ бошқаруви
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ СТАТИСТИКА ҚЎМИТАСИНИНГ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва бошқа ҳисоботларда акс эттириш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
 LexUZ шарҳи
Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси, Марказий банки Бошқаруви, Давлат статистика қўмитасининг 2018 йил 22 октябрдаги 135, 32, 2018-67, 257-В-3 ва 4-ққ-сонли «Чет ел валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақидаги»ги қарор, шунингдек унга ўзгартиришларни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги қарорига (рўйхат рақами 1411-3, 26.10.2018 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 23-моддаси ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 25 октябрдаги 422-сонли «Ички валюта бозорида алмашув курсларини бирхиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига (Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари тўплами, 2001 й., 20-сон) мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси, Марказий банк Бошқаруви, Давлат статистика қўмитаси қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва бошқа ҳисоботларда акс эттириш тартиби тўғрисидаги низом (янги таҳрирда) иловага мувофиқ тасдиқлансин;
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2001 йил 7 ноябрдаги Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг 119-сонли, Давлат солиқ қўмитасининг 2001-111-сонли, Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлигининг 34-сонли, Марказий банкнинг 205-В-сонли «Чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва бошқа ҳисоботларда акс эттириш тартиби тўғрисида низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарори (2001 йил 16 ноябрь, рўйхат рақами 1085 — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси, 2001 й., 22-сон);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2002 йил 14 февралдаги Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг 34-сонли, Давлат солиқ қўмитасининг 2002-26-сонли, Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлигининг 1-сонли, Марказий банкнинг 205-В-1-сонли «Чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва бошқа ҳисоботларда акс эттириш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги қарори (2002 йил 5 март, рўйхат рақами 1085-1 — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси, 2002 й., 5-сон);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2003 йил 15 майдаги Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг 65-сонли, Давлат солиқ қўмитасининг 2003-52-сонли, Иқтисодиёт вазирлигининг 5-сонли, Марказий банкнинг 205-В-2-сонли, Давлат статистика қўмитасининг 3-сонли «Чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва бошқа ҳисоботларда акс эттириш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги қарори (2003 йил 7 июнь, рўйхат рақами 1085-2, — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси» 2003 й., 11-сон).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб 10 кун ўтгандан кейин кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Молия вазири С. РАҲИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2004 йил 2 сентябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иқтисодиёт вазири Р. АЗИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2004 йил 2 сентябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат солиқ қўмитаси раиси Б. ПАРПИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2004 йил 2 сентябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Марказий банк Бошқаруви раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2004 йил 2 сентябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
257-в-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат статистика қўмитаси раиси Г. ҚУДРАТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2004 йил 2 сентябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси,
Марказий банк бошқаруви,
Давлат статистика қўмитасининг 2004 йил 2 сентябрдаги 98, 41, 2004-57, 257-В, 8-сон қарори билан
ТАСДИҚЛАНГАН
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва бошқа ҳисоботларда акс эттириш тартиби тўғрисида
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
НИЗОМ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(янги таҳрири)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 25 октябрдаги 422-сонли «Ички валюта бозорида алмашув курсларини бирхиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» ги қарорига (Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари тўплами 2001 й., 20-сон, 142-модда) мувофиқ ишлаб чиқилган ва чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва молиявий ҳисоботларда акс эттириш тартибини белгилайди.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 §. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги мулкчилик шаклидан, фаолият туридан, идоравий бўйсунувидан қатъий назар, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида валюта операцияларини амалга оширувчи барча бирлашмалар, ташкилотлар, корхоналар, муассасалар (кейинги ўринларда — хўжалик юритувчи субъектлар) учун тааллуқлидир (банклар ва кредит уюшмалари бундан мустасно).
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур Низомда қуйидагилар кўрилмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) таъсис ҳужжатлари ва бошқаларда қайта ҳисоблаш талаб қилинган ҳолларда, сўмда тузилган молиявий ҳисобот кўрсаткичларини чет эл валютасига қайта ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган хўжалик юритувчи субъект томонидан сўмда молиявий ҳисоботларни тузиш учун Ўзбекистон Республикасидан ташқарида фаолият юритишда фойдаланиладиган чет эл валютасида ифодаланган активлар ва мажбуриятларнинг қийматини миллий валютага қайта ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) бош жамият томонидан тузиладиган консолидациялашган молиявий ҳисоботга киритиш учун Ўзбекистон Республикасидан ташқарида жойлашган шуъба (қарам) хўжалик жамиятлари, мустақил балансга ажратилган таркибий бўлинмаларнинг чет эл валютасида ифодаланган молиявий ҳисоботларини қайта ҳисоблаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ўзбекистон Республикасида барча хўжалик юритувчи субъектлар миллий валютада — сўмда бухгалтерия ҳисобини юритиши ва молиявий ҳисоботларни тақдим этиши шарт, агарда қонунчиликда бошқа тартиб кўзда тутилмаган бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Хўжалик юритувчи субъект томонидан қуйидагиларни амалга оширишни назарда тутувчи битимлар чет эл валютасидаги операциялар ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) мол-мулкни (асосий воситалар, номоддий активлар, товар-моддий захиралари ва бошқа активларни) чет эл валютасига сотиб олиш ёки сотиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) чет эл валютасига ишлар, хизматлар кўрсатиш ва улардан фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) тўлаш ёки олиш суммаси чет эл валютасида белгиланган кредитлар ва қарзларни олиш ёки бериш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) чет эл валютасидаги мажбуриятларни ўзига қабул қилиш ёки мажбуриятларни қоплаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Чет эл валютасида ифодаланган хўжалик операциялари, активлар ва мажбуриятларни (устав капиталини шакллантириш бўйича мажбуриятлардан ташқари) сўмга қайта ҳисоблашда Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан ўрнатилган чет эл валютасининг сўмга нисбатан курсининг (кейинги ўринларда — Марказий банк курси) ўзгаришига қараб ижобий ёки салбий курс фарқи юзага келади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
§ 2. Бухгалтерия ҳисобида чет эл валютасидаги операцияларни акс эттириш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Чет эл валютасидаги операциялар, шу жумладан қуйидагилар бўйича операциялар, бухгалтерия ҳисобида улар амалга оширилган санадаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича сўм эквивалентида акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) кассадаги, банкдаги депозит ва ссуда ҳисобрақамларидаги, аккредитивлардаги валюта маблағлари, валютадаги ссуда қарзлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) чет эл валютасидаги дебиторлик ва кредиторлик қарзлари, кредитлар ва қарзлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) тузилган шартномалар бўйича четдан келтирилган товар-моддий бойликлар ва бошқа активларни божхона юк декларациясини расмийлаштириш санасида кирим қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) чет эл валютасида божхона тўловларини амалга ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) чет эл валютасида ифодаланган пул ҳужжатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
е) чет эл валютасидаги қимматли қоғозлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Бухгалтерия ҳисобини юритиш мақсадида чет эл валютасидаги айрим операцияларни сўмга қайта ҳисоблаш санаси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг 2004 йил 23 мартдаги 51-сонли буйруғи билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (22-сон БҲМС) «Чет эл валютасида ифодаланган активлар ва мажбуриятларнинг ҳисоби» нинг (2004 йил 21 май, рўйхат рақами 1364, — Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 20-сон, 246- модда) иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Чет эл валютасидаги операциялар ушбу валютанинг сўмга нисбатан Марказий банкнинг операция амалга оширилган санасидаги курси бўйича сўмда қайта ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Бухгалтерия ҳисобида чет эл валютасини харид қилиш ва сотиш Марказий банкнинг валютани харид қилиш ёки сотиш кунига бўлган курси бўйича акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чет эл валютасини Марказий банк курсидан паст ёки юқори қийматда сотиш (харид қилиш) натижасида вужудга келадиган курс фарқлари хўжалик юритувчи субъектнинг молиявий натижаларига молиявий фаолиятдан даромадлар (харажатлар) сифатида олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Бухгалтерия ҳисобида чет эл валютасини сотиш қуйидаги тартибда акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) чет эл валютасини Марказий банк курси бўйича валюта счётидан ўтказилиши (кўчирилиши):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5200);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) чет эл валютасини Марказий банк курсидан юқори баҳода сотилганда сотилган чет эл валютасининг сўмдаги эквивалентини ҳисоб-китоб счётига кирим қилиниши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5100) — сотилган чет эл валютасининг сотиш кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500) — сотилган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» счёти — сотилган чет эл валютасининг сотиш кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати билан сотилган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати ўртасидаги фарқ суммасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) чет эл валютасини Марказий банк курсидан паст баҳода сотилганда сотилган чет эл валютасининг сўмдаги эквивалентини ҳисоб-китоб счётига кирим қилиниши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5100) — сотилган чет эл валютасининг сотиш кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счёти — сотилган чет эл валютасининг сотиш кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати билан сотилган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати ўртасидаги фарқ суммасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500) — сотилган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Бухгалтерия ҳисобида чет эл валютасини сотиб олиш қуйидаги тартибда акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) чет эл валютасини сотиб олиш учун харид кунига бўлган валюта бозоридаги битим курси бўйича ҳисоб-китоб счётидан сўм маблағларини ўтказиш (кўчириш):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит ҳисоб-китоб счётидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5100);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) чет эл валютасини Марказий банк курсидан юқори баҳода харид қилинганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5200) — харид қилинган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счёти — харид қилинган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати билан харид қилинган чет эл валютасининг харид кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати ўртасидаги фарқ суммасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500) — харид қилинган чет эл валютасининг харид кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) чет эл валютасини Марказий банк курсидан паст баҳода харид қилинганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5200) — харид қилинган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит банкдаги махсус счётлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар (5500) — харид қилинган чет эл валютасининг харид кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» счёти — харид қилинган чет эл валютасининг Марказий банк курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати билан харид қилинган чет эл валютасининг харид кунидаги валюта бозоридаги битим курси бўйича сўмдаги эквивалент қиймати ўртасидаги фарқ суммасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Бухгалтерия ҳисобида консигнантга бўлган чет эл валютасидаги кредиторлик қарзи консигнацияга олинган товарларни сотиш санасидаги Марказий банкнинг курси бўйича вужудга келади. Қарзнинг кейинги ҳисоби мазкур Низомга мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Маҳсулот (иш, хизмат) ларга чет эл валютаси эквивалентида баҳо (тариф) белгилайдиган, тўловларни эса, миллий валюта — сўмда оладиган хўжалик юритувчи субъектлар, маҳсулот (иш, хизмат) ларни сотиш санасидан тўлов келиб тушган (амалга оширилган) санасигача бўлган даврда Марказий банк курсининг ўзгариши сабабли вужудга келган ижобий курс фарқини 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» счётига, салбий курс фарқини эса 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счётига олиб боради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
§ 3. Четдан келтирилган товар-моддий қийматликлар ва бошқа активларнинг харид қийматини шакллантириш ва бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Четдан келтирилган товар-моддий қийматликлар ва бошқа активларнинг (консигнация шартномаси бўйича четдан келтирилган товарлар бундан мустасно) харид қиймати (кейинги ўринларда — харид қиймати) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С = Шқ + Т + Бх., бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С — четдан келтирилган товар-моддий қийматликлар ва бошқа активларнинг харид қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шқ — Божхона юк декларациясини тўлдириш санасидаги Марказий банк курси бўйича ҳисобланган четдан келтирилган товар-моддий қийматликлар ва бошқа активларнинг шартнома қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — божхона тўловлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚҚС ни тўловчи корхоналар четдан келтирилган товарларга ҳисобланган ҚҚС суммасини харид қийматига қўшмайди, балки умумий белгиланган тартибда бюджетга тўлаши лозим бўлган ҚҚС ни аниқлашда чегириб боради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚҚС ни тўловчи бўлмаган корхоналар четдан келтирилган товарларга ҳисобланган ҚҚС суммасини харид қийматига қўшади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзининг эҳтиёжлари учун четдан келтирилган асосий воситалар ва номоддий активлар ҳисобда бошланғич қиймати бўйича ҚҚС суммасини қўшган ҳолда акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бх — четдан келтирилган товар-моддий қийматликлар ва бошқа активларни сотиб олиш билан боғлиқ бўлган бошқа харажатлар. Ушбу харажатлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 5 февралдаги 54-сонли қарори билан тасдиқланган (Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати қарорлари тўплами, 1999 й., 2-сон, 9-модда) «Маҳсулот (иш, хизмат) ларни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатлари таркиби ва молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом»нинг 1.1.12 бандига ва Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 1998 йил 27 августда 44-сон билан тасдиқланган бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (БҲМС 4-сон) «Товар-моддий захиралари» га (1998 йил 28 август, рўйхат рақами 486 — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси» 1999 й., 5-сон) ва Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг 2003 йил 9 октябрдаги 114-сонли буйруғи билан тасдиқланган бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (БҲМС 5-сон) «Асосий воситалар» га (2004 йил 20 январь, рўйхат рақами 1299 — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 3-сон, 35-модда) мувофиқ шаклланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Четдан келтирилган товар-моддий қийматликлар ва бошқа активларни (консигнация шартномаси бўйича четдан келтирилган товарлар бундан мустасно) харид қилиш билан боғлиқ операциялар бухгалтерия ҳисобида қуйидаги тартибда акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) товар-моддий қийматликлар ва асосий воситалар объектларини юк божхона декларациясини тўлдириш санасидаги Марказий банк курси бўйича кирим (қабул) қилиш:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет капитал қуйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар (0800), ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар (0700), материалларни ҳисобга олувчи счётлар (1000), товарларни ҳисобга олувчи счётлар (2900);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» счёти — қарзларнинг жорий қисми ёки 7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» счёти — қарзларнинг узоқ муддатли қисми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) божхона тўловлари (импорт учун ҚҚС дан ташқари) ва четдан келтиришда вужудга келадиган ва белгиланган тартибда харид қилиш қийматига қўшиладиган бошқа харажатлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет капитал қуйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар (0800), ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар (0700), материалларни ҳисобга олувчи счётлар (1000), товарларни ҳисобга олувчи счётлар (2900);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) ҚҚС ни тўловчи корхоналар учун чегиришга олиб борилган ҚҚС суммасига:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 4410 «Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) ҚҚС ни тўламайдиган корхоналар учун харид қийматига қўшилган ҚҚС суммасига:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет материалларни ҳисобга олувчи счётлар (1000) ёки товарларни ҳисобга олувчи счётлар (2900);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) асосий воситалар ва номоддий активларнинг бошланғич қийматига қўшиладиган ҚҚС суммасига:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет капитал қуйилмаларни ҳисобга олувчи счётлар (0800), ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи счётлар (0700);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Консигнация шартномасига асосан четдан келтирилган товарлар бўйича операциялар хўжалик юритувчи субъектларнинг бухгалтерия ҳисобида қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) консигнация шартномаси бўйича четдан келтирилган товарлар консигнаторнинг бухгалтерия ҳисобида балансдан ташқари 004 «Комиссияга қабул қилинган товарлар» счётининг дебети бўйича акс эттирилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) четдан келтирилган консигнация товарлари бўйича божхона тўловлари, ҚҚС қўшилган ҳолда ҳисобланганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) четдан келтирилган консигнация товарлари бўйича ҚҚС ва божхона тўловлари бўйича қарзлар тўланганда (қопланганда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) консигнация товарлари сотилганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар» счёти — шартнома баҳоси бўйича сотилган товарлар суммасига ҳисобланган ҚҚС (ҚҚС ни тўловчилар учун) қўшилган ҳолда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» счётикомиссия мукофотлари (рағбатлантириш) суммасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900) — товар инвойси ва БЮД бўйича сотиш санасидаги Марказий банк курси бўйича консигнация товари қийматига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» счёти — комиссия мукофотидан келиб чиқиб аниқланадиган ҚҚС суммасига (ҚҚС ни тўловчилари учун).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир вақтнинг ўзида, сотилган консигнация товарлари қийматини ҳисобдан чиқариш балансдан ташқари 004 «Комиссияга қабул қилинган товарлар» счётининг кредити бўйича акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) сотилган консигнация товарларининг улушига тўғри келадиган четдан келтирилган консигнация товарлари бўйича ҚҚС қўшилган ҳолда божхона тўловлари бўйича харажатларни ушбу товарларни сотиш пайтида молиявий натижаларга олиб бориб ҳисобдан чиқариш:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет давр харажатларини ҳисобга олувчи счётлар (9400);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счёти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Консигнация шартномаси бўйича олинган товарлар консигнантга қайтарилган ҳолларда, 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счётида акс эттирилган божхона тўловлари ва ҚҚС бўйича консигнатор харажатларининг қайтарилган товарлар улушига тўғри келадиган қисми консигнаторларнинг молиявий натижаларига (давр харажатларига) олиб бориб ҳисобдан чиқарилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
е) харидорлар ва буюртмачилардан пул маблағлари келиб тушганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган счётлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ж) бюджетга ҚҚС бўйича (ҚҚС ни тўловчилар учун) қарзлар тўланганда (қопланганда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
з) консигнаторга қарзлар тўланганда (қопланганда):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
§ 4. Курс фарқлари ҳисоби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Хўжалик юритувчи субъектлар баланснинг валюта моддаларини ҳар ойи ҳисобот ойининг охирги санаси ва хўжалик операцияларни амалга ошириш санасида Марказий банк курси бўйича қайта баҳолашни амалга оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Мазкур Низомда қайта баҳолаш ва курс фарқларини аниқлаш мақсадида баланснинг валюта моддаларига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) кассадаги, банкдаги депозит ва ссуда счётларидаги валюта маблағлари, шу жумладан аккредитивлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) чет эл валютасидаги пул ҳужжатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) чет эл валютасида ифодаланган қисқа муддатли ва узоқ муддатли инвестициялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) чет эл валютасида ифодаланган дебиторлик ва кредиторлик қарзлар, кредитлар ва пул қарзлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Қуйидагилар қайта баҳоланмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) чет эл валютасига сотиб олинган хўжалик юритувчи субъектнинг асосий воситалари, номоддий активлари, ўрнатиладиган асбоб-ускуналари, капитал қўйилмалари, товар-моддий қийматликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) устав капитали миқдори ва хўжалик юритувчи субъектнинг, шунингдек чет эл инвестицияларига эга бўлган корхоналарнинг таъсисчилари (қатнашчилари) улушларининг нисбатлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Баланснинг валюта моддаларини ҳар ой қайта баҳолаш натижасида вужудга келадиган курс фарқлари тўғри олиб бориш усули қўлланилганда молиявий-хўжалик фаолияти натижаларига ҳисобдан чиқарилади ва бухгалтерия ҳисобида қуйидаги счётларда акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ижобий курс фарқи — 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» счётининг кредети бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) салбий курс фарқи — 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счётининг дебети бўйича.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Баланснинг валюта моддаларини ҳар ой қайта баҳолаш натижасида вужудга келадиган курс фарқлари жамғариш усули қўлланилганда улар вужудга келган вақтда молиявий-хўжалик фаолияти натижаларига олиб борилмайди ва бухгалтерия ҳисобида қуйидаги счётларда акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ижобий курс фарқи — 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счётининг кредити бўйича — уларнинг жорий қисми ва (ёки) 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счётининг кредити бўйича — уларнинг узоқ муддатли қисми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) салбий курс фарқи — 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счётининг дебети бўйича — уларнинг жорий қисми ва (ёки) 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счётининг дебети бўйича — уларнинг узоқ муддатли қисми.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Жамғариш усулини қўллаш натижасида жамғарилган курс фарқлари молиявий-хўжалик фаолият натижаларига қуйидаги тартибда олиб борилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) чет эл валютасидаги дебиторлик ва кредиторлик қарзлари бўйича — уларнинг тўланиши (ёки ҳисобдан чиқарилиши) бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) бошқа ҳолларда — баланснинг тегишли валюта моддалари билан хўжалик операциялари амалга оширилиши бўйича.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Курс фарқларидан вужудга келган узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар ва харажатларнинг жорий қисмини ўтказиш бухгалтерия ҳисобида қуйидагича акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ижобий курс фарқи бўйича вужудга келган узоқ муддатли кечиктирилган даромадларнинг жорий қисми ўтказилганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) салбий курс фарқи бўйича вужудга келган узоқ муддатли кечиктирилган харажатларнинг жорий қисми ўтказилганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Жамғарилган курс фарқларини молиявий-хўжалик фаолиятининг натижаларига мазкур Низомнинг 22-бандида кўрсатилган тартибда олиб бориш бухгалтерия ҳисобида қуйидагича акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ижобий курс фарқи:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) салбий курс фарқи:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебет 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» счёти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кредит 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» счёти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Курс фарқларини бухгалтерия ҳисобида юритишни соддалаштириш мақсадида кечиктирилган даромадлар ва харажатлар счётларида мос равишда акс эттирилган ижобий ва салбий курс фарқларини ҳисобдан чиқаришни ҳисобот ойининг охиридаги чет эл валютасининг бир бирлигига тўғри келадиган курс фарқининг ўртача миқдори бўйича амалга оширишга рухсат этилади (курс фарқини ўртача миқдори бўйича ҳисобдан чиқаришнинг шартли мисоли мазкур Низомнинг иловасида келтирилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Курс фарқларини олиб боришда қўлланилаётган усуллар хўжалик юритувчи субъектнинг ҳисоб сиёсатида акс эттирилиши лозим. Хўжалик юритувчи субъектлар ҳисоб сиёсатини календар йил давомида ўзгартирмаслиги лозим, бундан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 1998 йил 26 июлда 17-07/86-сон билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (1-сонли БҲМС) «Ҳисоб сиёсати ва молиявий ҳисобот» (1998 йил 14 август, рўйхат рақами 474 — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси, 1999 й., 5-сон)нинг 56-бандида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Курс фарқларини олиб боришнинг жамлаш усулидан тўғри олиб бориш усулига ўтишда баланснинг валюта моддаларини ҳар ойда қайта баҳолаш натижасида олдин тўпланган курс фарқлари хўжалик юритувчи субъектнинг молиявий-хўжалик фаолияти натижаларига ҳисоб сиёсати қабул қилинган календарь йилининг охиригача ҳар ойда (бир меъёрда) ҳисобдан чиқариб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Устав капитали миқдори чет эл валютасида ўрнатилган ҳолларда ҳар бир таъсисчи томонидан улушларнинг киритилиши Марказий банкнинг улушни киритиш санасидаги курси бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Устав капитали миқдори чет эл валютасида ўрнатилган ҳолларда ва устав капиталига улушлар киритиш миллий валюта — сўмда ёки бошқа мулк шаклида амалга оширилганда ҳам, қайта ҳисоблаш Марказий банкнинг улушларни киритиш санасидаги курси бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Хўжалик юритувчи субъектнинг устав капиталини шакллантиришда таъсис ҳужжатларини рўйхатдан ўтказиш санасидаги ва ҳақиқатда устав капиталига улушларни киритиш санасидаги Марказий банк курслари ўртасида вужудга келадиган ижобий курс фарқи бухгалтерия ҳисобида қўшилган капитал сифатида 8420 «Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи» счётида акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Хўжалик юритувчи субъектнинг устав капиталини шакллантиришда таъсис ҳужжатларини рўйхатдан ўтказиш санасидаги ва ҳақиқатда устав капиталига улушларни киритиш санасидаги Марказий банк курслари ўртасида вужудга келадиган салбий курс фарқи бухгалтерия ҳисобида 8420 «Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи» счётининг дебетида устав капиталини шаклланишида вужудга келган олдинги ижобий курс фарқи суммаси чегарасида акс эттирилади. Устав капиталини шакллантиришдаги салбий курс фарқи суммасининг ижобий курс фарқи суммасидан ошган қисми молиявий фаолият бўйича харажатларга олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Чет эл валютасида акс эттирилган устав капитали оширилганда (камайтирилганда) бухгалтерия ҳисоби мақсадида устав капиталининг фақат оширилган (камайтирилган) қисми таъсис ҳужжатларига тегишли ўзгартиришлар рўйхатдан ўтказилган санадаги Марказий банк курси бўйича миллий валютага қайта ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Устав капиталини қўшимча оширилганлиги (камайтирилганлиги) ни шакллантиришда вужудга келадиган курс фарқларининг бухгалтерия ҳисоби ушбу Низомнинг 30 ва 31-бандларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Агар чет эл валютасида акс эттирилган устав капиталининг оширилиши муносабати билан улушлар киритиш қонунчиликка мувофиқ таъсис ҳужжатларига ўзгартиришларни рўйхатдан ўтказишга қадар амалга оширилган бўлса, бухгалтерия ҳисобида ушбу хўжалик операцияси таъсисчиларга қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6600)нинг кредитида активларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғлиқликда акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Суғурта ташкилотларида Устав капиталининг валюта эквиваленти қисмидаги валюта маблағларини ҳар ойда қайта баҳолаш натижасида вужудга келадиган ижобий курс фарқлари резерв капитали таркибидаги «Девальвация учун резерв» счётига олиб борилади. Устав капиталининг валюта эквиваленти қисмидаги валюта маблағларини ҳар ойда қайта баҳолаш натижасида вужудга келадиган салбий курс фарқлари резерв капитали таркибидаги «Девальвация учун резерв» счётига олдинги ижобий курс фарқлари суммаси чегарасида камайтиришга олиб борилади. Салбий курс фарқи суммасининг ижобий курс фарқи суммасидан ошган қисми молиявий фаолият бўйича харажатларга олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
§ 5. Молиявий ва статистик ҳисоботларда чет эл валютасидаги операцияларни акс эттириш
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Жамғариш усулида 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар», 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар», 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар», 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» счётларида ҳисобга олинган курс фарқлари «Бухгалтерия баланси» (1-сонли шакл) нинг актив ва пассивининг тегишли қаторларида ва бошқа ҳисоботларнинг тегишли моддаларида акс эттирилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Хўжалик юритувчи субъектнинг молиявий натижаларига олиб борилган курс фарқлари молиявий ҳисоботнинг «Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот» (2-сонли шакл), статистик ҳисоботнинг «Корхонанинг харажатлари тўғрисидаги ҳисобот» (5-с-сонли шакл) ва бошқа ҳисоботларнинг тегишли моддаларида акс эттирилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Хўжалик юритувчи субъектнинг устав капитали шаклланишида вужудга келган курс фарқлари бухгалтерия баланси (1-сонли шакл) нинг пассивида «Қўшилган капитал» моддасида, «Хусусий капитал тўғрисидаги ҳисобот» (5-сонли шакл) нинг «Қўшилган капитал» устунида ва бошқа ҳисоботларнинг тегишли моддаларида акс эттирилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чет эл валютасидаги операцияларнинг бухгалтерия ҳисоби, статистика ва бошқа ҳисоботларда акс эттириш тартиби тўғрисида низомга
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Курс фарқларини ўртача миқдор бўйича ҳисобдан чиқаришга шартли мисол
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

‎Баланснинг валюта моддасининг номи

АҚШ долларининг суммаси

Миллий валютадаги суммаси (сўмда)

Баланснинг валюта моддаларини хар ойи қайта баҳолаш натижасида жамланган курс фарқлари (сўмда)

МБ курси 1$=900 сўм

МБ курси 1$=950 сўм ‎

МБ курси 1$=1000 сўм

Ижобий 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счётининг кредити бўйича‎

Салбий
‎3290 «Бошқа кечиктирилган ҳаражатлар»‎ счётининг дебети бўйича

Валюта маблағлари

100‎ $

90 000‎

95 000‎

100 000‎

5 000 (95 000— 90 000) 5 000 (100 000 — 95 000) ‎

Дебиторлик қарзлари

300‎ $

270 000‎

285 000‎

300 000‎

15 000 (285 000 — 270 000) 15 000 (300 000 — 285 000) ‎

Кредиторлик қарзлари

500‎ $

450 000‎

475 000‎

500 000‎

25 000 (475 000 — 450 000) 25 000 (500 000 — 475 000) ‎

ЖАМИ

900‎ $

40 000‎

50 000‎

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир бирлик чет эл валютасига тўғри келадиган ўртача курс фарқи ҳажмини ҳисоблаш:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40 000 сўм + 50 000 сўм) / 900 $ = 90 000 сўм / 900 $ = 100 сўм
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Масалан:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
200 АҚШ доллари миқдорида кредиторлик қарзи тўланди, молия-хўжалик фаолияти натижасига ҳисобдан чиқариладиган салбий курс фарқи суммаси 20 000 сўм (200 $ х 100 сўм) га тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дебиторлардан 150 АҚШ доллари миқдорида валюта маблағи келиб тушди, молия-хўжалик фаолияти натижасига ҳисобдан чиқариладиган ижобий курс фарқи суммаси 15 000 сўм (150$ х 100 сўм) га тенг.