Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olish«ТАСДИҚЛАНГАН»
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки
Бошқаруви томонидан
02.09.2000 й. № 60-2
(№ 16/3 баённома)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА НАҚД ПУЛСИЗ ҲИСОБ- КИТОБЛАР ТЎҒРИСИДА»ГИ НИЗОМГА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-сон қўшимча
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2000 йил 16 сентябрда 496-2-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
LexUZ шарҳиМазкур қўшимча Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2002 йил 12 январдаги 1/4-сонли «Ўзбекистон Республикасида нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тўғрисида низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига (рўйхат рақами 1122, 15.04.2002 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур қўшимча «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 3, 7 ва 51 моддаларига ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Банк тизимини ислоҳ қилиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2000 йил 24 мартдаги 104-сон қарорига мувофиқ киритиляпти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасида нақдсиз ҳисоб-китоблар тўғрисидаги низомга (1998 йил 8 октябрь, 496-сон) қуйидаги қўшимчалар киритилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. 1.9-бандда «чеклар билан» сўзларидан кейин «ва VIII бўлимнинг 8.18-банди билан назарда тутилган ҳолларда пластик карточкалар билан» сўзлари билан тўлдирилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. 2.5-бандда «Банк-Мижоз» сўзларидан кейин «шунингдек, пластик карточкалардан фойдаланган ҳолда тузилган электрон ҳужжатларнинг» сўзлари билан тўлдирилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. 2.6-бандда «тижорий банкнинг» сўзларидан кейин «шунингдек, пластик карточкалардан фойдаланган ҳолда тузилган электрон ҳужжатларнинг» сўзлари билан тўлдирилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Низом қуйидаги мазмундаги VIII бўлим билан тўлдирилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«VIII. Пластик карточкалар билан ҳисоб-китоб қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.1. Пластик карточка (матн давомида — карточка) банк томонидан чиқарилган бўлиб, ўзида шахслаштирилган тўлов воситасини ифода этади, карточка эгасининг тегишли банкда ҳисобварағи мавжуд эканлигини тасдиқлайди ва нақд пул тўламаган ҳолда чакана савдо тармоғида товарлар ёки хизматларни сотиб олиш ҳуқуқини беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.2. Пластик карточкада эмитентни сўзсиз идентификация қилувчи унинг номи ва логотипи мавжуд бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.3. Карточкалар жисмоний юридик шахслар ва савдо ёки сервис корхоналари ўртасида нақдсиз ҳисоб-китоб қилишда, шунингдек, нақд пул бериш пунктлари (ПВН) ва банкоматларда нақд пул маблағлари олишда қўлланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.4. Ваколатли банклар халқаро пластик карточкаларни чиқаришлари ва хизмат кўрсатишлари мумкин, бунда улар халқаро тўлов тизимлари билан тузилган шартномаларга ва мазкур Низомга мувофиқ операцияларни амалга ошириш қоидаларига риоя этишлари лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.5. Банк карточка беришда мижозга унинг аризасига ва шартномага асосан 20200 — «талаб қилиб олинадиган депозитлар» бўлимининг тегишли баланс ҳисобварағида алоҳида иккиламчи ҳисобварақ очади. Мижознинг хоҳишига кўра жамғармаларни йиғиш учун 20400 — «Жамғарма депозитлари» тегишли баланслар ҳисобварағида алоҳида шахсий ҳисобварақ очиш мумкин. Банклар карточкаларнинг турлари бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақлар очишлари мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.6. Пластик карточкаларга хизмат кўрсатиш шартномасида қуйидагилар мавжуд бўлиши шарт:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтарафларнинг номлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшартнома предмети;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтарафларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтарафларнинг жавобгарлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб-китобларни ўтказиш шартлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшартноманинг амал қилиш муддати ва уни бекор қилиш шартлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнизоларни ҳал этиш шартлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтарафларнинг ҳуқуқий манзиллари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.7. Карточкалар уларнинг мансублигига кўра шахсий, оилавий ва корпоратив карточкаларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШахсий карточка, бу — жисмоний шахсга берилган карточкадир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОилавий карточка, бу — шахсий карточка эгасининг ишончномаси асосида фойдаланувчига берилган карточкадир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКорпоратив карточка, бу — юридик шахсларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган карточкадир. Корпоратив карталардан иш ҳақи тўловларини ва ижтимоий тусдаги бошқа тўловларни тўлаш учун, шунингдек, нақд пул маблағларини тўлаш учун фойдаланиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.8. Амал қилиш режимига кўра карточкалар қуйидаги турларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдебет карточкаси — ушбу карточкадан фойдаланиш унинг эгасига эмитент ва мижоз ўртасидаги шартнома шартларига кўра унинг карточка ҳисобварағида мавжуд бўлган пул маблағларини товарлар ва хизматлар ҳақини тўлаш учун ва/ёки нақд пул маблағларини олиш учун (корпоратив карточкалар бундан мустасно) тасарруф этиш имконини беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкредит карточкаси ушбу карточкадан фойдаланишнинг унинг эгасига эмитент билан тузилган шартнома шартларига кўра эмитент томонидан тақдим этилган кредит линияси миқдорида товарлар ва хизматлар ҳақини тўлаш бўйича операцияларни бажариш ва/ёки пластик карточкадаги маблағлар қолдиғи чегарасида нақд пул маблағларини олиш (бундан корпоратив карточкалар мустасно) имконини беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектрон кисса — жисмоний шахснинг карточкаси, ундан фойдаланиш унинг эгасига товарлар ва харажатлар ҳақини тўлашни амалга ошириш ва/ёки пластик карточкадаги маблағлар қолдиғи чегарасида нақд пул маблағларини олиш имконини беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБитта карточкада бир нечта «электрон киссалар» жойланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.9. Шахслаштиришда карточкага қуйидаги мажбурий реквизитлар ёзиб қўйилиши шарт:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishидентификациялаш маълумотлари (картанинг рақами ва туркуми ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэмитент банкнинг коди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисобварақ рақами ва карточка эгасининг исм-шарифи (ташкилотнинг номи);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарточканинг амал қилиш муддати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКарточкада бир нечта киссалар мавжуд бўлган ҳолда идентификация маълумотлари ҳар бир киссани сўзсиз идентификациялаши керак. Кўрсатиб ўтилган реквизитлардан ташқари карточкага операциялар ва ҳисобларни бажариш учун зарур бўлган қўшимча маълумотлар ҳам киритилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.10. Такроран шахслаштириладиган, қайтарилган карточкаларни ҳисобга олиш 93609 «сақланишдаги қимматликлар» кўзда тутилмаган вазиятлар ҳисобининг алоҳида ҳисобварақларида юритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.11. Пластик карточкаларни қўллаб бажариладиган операциялар ҳужжатларнинг қоғоз ташувчиларда (слип, электрон терминал квитанцияси) ва/ёки электрон шаклда (терминалнинг ёки банкоматнинг электрон журналидаги ҳужжат), шунингдек, ҳисоб-китоблар қатнашчилари ўртасида тузилган шартномаларда кўзда тутилган бошқа ҳужжатлар (банкомат квитанцияси ва бошқалар) мажбурий тузилишини кўзда тутилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.12. Квитанциялар транзакцияларни қўлда тиклаш учун барча зарур ахборотларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.13. Ҳужжатлар ҳисоб-китобларда қатнашувчи тарафларнинг ҳаммаси учун зарур нусхалар миқдорида тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.14. Пластик карточкаларни қўллаган ҳолда операцияларни бажаришда тузилган ҳужжатлар реквизитлари тарафлар томонидан келишилган, пластик карточкалар реквизитлари ва карточка эгаларининг банк ҳисобаварақлари, шунингдек, корхоналар, нақд пулларни бериш пунктлари, банкоматлар идентификаторлари ва корхона банк ҳисобварақлари ўртасидаги мувофиқликни ишончли тарзда аниқлашга имкон берувчи белгиларга эга бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.15. Электрон ҳужжатлар шартномада келишилган даврийликда эквайер банк, эмитент банк ёки клиринг марказига юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.16. Карточкалар бўйича бир банк бўлинмалари ўртасидаги ҳисоб-китоблар технологияси бош банк томонидан ўз имкониятлари ва фойдаланиладиган карточка туридан келиб чиқиб мустақил тарзда белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.17. Карточкалар бўйича банклараро ҳисоб-китоблар технологияси қуйидаги вариантларни кўзда тутади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1) Ҳисоб-китобларни амалдаги электрон тўловлар тизими (сэп) орқали ялпи асосда ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2) Ҳисоб-китобларнинг ҳисоб-китоблар қатнашчилари томонидан ташкил этилган процессинг марказлари орқали, ўзаро мажбуриятлар натижаларини мажбурий ҳисоб-китоб қилиш ва тижорат банкларининг корреспондентлик ҳисобварақлари орқали ўзаро якуний ҳисоб-китоблар суммасини ўтказишни кун давомида амалга ошириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.18. Пластик карточкаларни қўллаб сэп орқали амалга оширилган операциялар бўйича ялпи ҳисоб-китоблар қуйидаги тартибда бажарилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1) Авторизацияламаган ҳолда эмитент банк томонидан ҳисоб-китоб қилинганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭквайер банк хизмат кўрсатиладиган савдо ва сервис корхонасидан олинган, карточкани қўллаш билан тузилган электрон ҳужжатлар асосида унинг ҳисобварағига маблағларни ёзиб ўтказишни амалга оширади, бунда ўз-ўзидан электрон дебет мемориал ордери шаклланади, у электрон тўловлар тизими бўйича эмитент банкка жўнатилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭмитент банкда, олинган электрон дебет мемориал ордери асосида дастурий равишда маблағларнинг мижознинг карточка ҳисобварағидан чиқарилиши амалга оширилади. Электрон дебет мемориал ордери босмадан чиқарилади ва кундалик ҳужжатларга тикиб қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2) Эмитент банк томонидан олдиндан мажбурий авторизация қилинган ҳисоб-китобларда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭквайер банкда хизмат кўрсатиладиган савдо ва сервис корхонасидан олинган, карточкани қўллаш билан тузилган электрон ҳужжатлар асосида, фойдаланиладиган технология қоидаларига мувофиқ ўз-ўзидан электрон маълумот шаклланади, у сэп орқали эмитент банкка проводкаларни авторизациялаш ва амалга ошириш учун жўнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭмитент банк олинган электрон маълумот асосида транзакцияни авторизациялашни ўтказади, мижознинг карточка ҳисобварағидан маблағларни чиқаришга электрон мемориал ордерни ўз-ўзидан шакллантиради, у электрон тўловлар тизими орқали савдо ёки сервис корхонасининг талаб қилиб олинадиган депозит ҳисобварағига маблағларни ҳисобга қўйиш учун эквайер банкка жўнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭквайер банкда эмитент банкдан олинган электрон мемориал ордер асосида маблағларни савдо ёки сервис корхонасининг талаб қилиб олинадиган депозит ҳисобварағига ёзиб қўйиш амалга оширилади. Мемориал ордер босмадан чиқарилиб банкнинг кундалик ҳужжатларига тикиб қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.19. Ҳисоб-китобларни процессинг марказлари орқали ўтказиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкун давомида карточкалар бўйича барча транзакциялар процессинг марказлар орқали ҳисоб-китоб қатнашчилари томонидан тасдиқланган тартибда ўтказилади ва ҳар бир банк — ҳисоб-китоблар иштирокчиси учун очилган алоҳида шахсий ҳисобварақларда қайд этилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб-китоблар қатнашчиларининг келишиб олиши бўйича якуний суммалар тижорат банкларининг марказий банк ҳисоб-китоблар марказларида очилган корреспондентлик ҳисобварақлари орқали шартномада келишилган даврийликда ўтказилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпроцессинг марказидан олинган ахборот асосида банклар карточкаларни қўллаган ҳолда амалга оширилган операциялар бўйича маблағларни мижозларнинг ҳисобварақларига ҳисобга қўйиш ёки ҳисобдан чиқаришни амалга оширадилар».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Марказий банк Бошқаруви раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ