19.12.2024 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3586
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирининг буйруғи, 19.12.2024 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3586
Kuchga kirish sanasi
23.12.2024
Ҳужжат 16.03.2026 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
буйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 19 декабрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3586]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг «Атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги йўриқнома иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ўзбекистон Республикаси Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раисининг 2005 йил 15 декабрдаги 105-сон «Ўзбекистон Республикаси корхоналари учун атмосфера ҳавосини ифлослантириш манбаларини инвентаризациядан ўтказиш ва унга чиқариб ташланадиган ифлослантирувчи моддаларни меъёрлаш бўйича йўриқномани тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1533, 2006 йил 3 январь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил., 1-сон, 4-модда) ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазир А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 18 ноябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-мҳ-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Келишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 29 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 7 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазири в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 11 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирининг 2024 йил 18 ноябрдаги 19-мҳ-сон буйруғига
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЙЎРИҚНОМА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Йўриқнома атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тартибини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ушбу Йўриқномада қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар — атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни чиқарувчи манбалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
турғун манба — атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни чиқарувчи, доимий ўзгармас ўринга эга бўлган манба;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ташкил қилинган манба — ифлослантирувчи моддаларни махсус барпо қилинган қурилмалар орқали атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манба;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ташкил қилинмаган манба — ифлослантирувчи моддаларни махсус барпо қилинган қурилмаларсиз атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манба;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
нуқтавий манба — атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни чиқарувчи қувур ёки вентиляция шахталари кўринишида бўлган манба;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чизиқли манба — атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни чиқарувчи узунлиги кенглигидан бир неча баробар катта бўлган манба;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
майдонли манба — майдони йирик ўлчамга эга бўлган ва юзаси бўйича ифлослантирувчи моддалар нисбатан бир текис ажралувчи манба, шунингдек бир майдонда тарқоқ жойлашган кўп сонли манбалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рухсат этилган чегаравий улуш (бундан буён матнда РЭЧУ деб юритилади) — атмосфера ҳавосидаги ифлослантирувчи моддаларнинг узоқ вақт оралиғида инсонлар соғлигига салбий таъсир қилмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир марталик максимал рухсат этилган чегаравий улуш (бундан буён матнда РЭЧУмак.б.м. деб юритилади) — 20 минут давомида нафас олганда инсонлар танасида рефлекторли реакцияларни келтириб чиқармайдиган, атмосфера ҳавосидаги ифлослантирувчи моддаларнинг нормаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
атмосферани ифлослантирувчи модда зарарлилигининг тахминий хавфсизлик даражаси (бундан буён матнда ЗТХД деб юритилади) — ҳисоблаш усуллари орқали ўрнатилган, атмосферани ифлослантирувчи моддаларнинг вақтинчалик рухсат этиладиган нормаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рухсат этилган чегаравий ташлама (бундан буён матнда РЭЧТ деб юритилади) — атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг вақт бирлиги ичида рухсат этиладиган меъёрларидан ошмайдиган, ер усти миқдорини ўрнатувчи экологик нормаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
умумий ташлама — йил давомида атмосфера ҳавосига чиқариладиган ифлослантирувчи моддаларнинг умумий миқдори (т/йил);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
максимал бир марталик ташлама — 20 — 30 минут вақт оралиғида аниқланган, атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг максимал миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
солиштирма ташламалар — ишлаб чиқарилаётган маҳсулот бирлигига тўғри келадиган атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи манбалардан чиқарилаётган ифлослантирувчи моддалар миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш — ҳудуддаги турғун манбаларнинг жойлашиши, ифлослантирувчи моддаларнинг миқдори, таркиби, тарқалиши тўғрисидаги маълумотларни тўплаш ва ўрганиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш қуйидаги босқичларда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш учун тайёргарлик кўриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказишда ўлчашлар олиб бориш ва ҳисоб-китоб ишларини бажариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижаларини расмийлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижаларини келишиш ва тасдиқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни чиқарувчи ташкилотлар (бундан буён матнда объектлар деб юритилади) томонидан мустақил равишда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, объект томонидан атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш учун табиий ресурсларни қўриқлаш ва улардан оқилона фойдаланиш бўйича материалларни ишлаб чиқишга ихтисослаштирилган юридик ва жисмоний шахслар жалб этилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш учун тайёргарлик кўриш босқичида объект томонидан унинг жойлашув жойи, таркибий тузилиши, ишлаб чиқариш технологик схемалари ва жараёнларининг тафсилоти, асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқаришдаги баланс схемалари, ёқилғи, хом ашё ва материалларнинг йиллик сарфи тўғрисида маълумотлар тўпланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Объектда атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш тўлиқ ва ишончли маълумотлар асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказишда ўлчашлар олиб бориш ва ҳисоб-китоб ишларини бажариш босқичида ифлослантирувчи моддалар, атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар, чанг ва газни тозалаш ускуналарининг самарадорлигини визуал ва инструментал ўрганиш орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижаларини расмийлаштириш босқичида объект томонидан хатлов натижасида олинган маълумотлар таҳлил қилинади ва хатлов жадвалларининг саҳифалари тўлдирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Объект томонидан атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижалари бўйича тузилган материаллар расмийлаштирилади ва объект раҳбари томонидан тасдиқланади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ушбу материаллар объект раҳбари тасдиқлаган кундан эътиборан бир иш кун ичида Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг ҳудудий органига кўриб чиқиш учун тақдим этилади.
(8-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2026 йил 13 мартдаги 9-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3788, 16.03.2026 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.03.2026 й., 10/26/3788/0242-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг ҳудудий органи томонидан атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижалари бўйича тузилган материаллар улар тақдим этилган кундан эътиборан ўн беш кун ичида кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ушбу материаллар мазкур Йўриқноманинг 1-иловасига мувофиқ расмийлаштирилмаган ёки уларда тегишли маълумотлар тўлиқ кўрсатилмаган ёхуд нотўғри кўрсатилган бўлса, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг ҳудудий органи томонидан объект раҳбарига камчиликларни бартараф этиб, қайта мурожаат қилиш мумкинлиги тўғрисида ушбу материаллар келиб тушган кундан эътиборан ўн беш кун ичида ёзма ёки электрон шаклда маълум қилинади.
(9-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2026 йил 13 мартдаги 9-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3788, 16.03.2026 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.03.2026 й., 10/26/3788/0242-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Объект раҳбари томонидан тақдим этилган материалларда мазкур Йўриқноманинг 9-банди иккинчи хатбошисида кўрсатилган камчиликлар аниқланмаган тақдирда ушбу материаллар Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг ҳудудий органи томонидан келишилади.
(10-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2026 йил 13 мартдаги 9-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3788, 16.03.2026 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.03.2026 й., 10/26/3788/0242-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижалари бўйича тузилган материалларни келишиш Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг ҳудудий органи томонидан рад этилган тақдирда ушбу материаллар умумий тартибда кўриб чиқилади.
(11-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2026 йил 13 мартдаги 9-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3788, 16.03.2026 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.03.2026 й., 10/26/3788/0242-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг ҳудудий органи томонидан атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижалари бўйича тузилган материалларда аниқланган камчиликларда кўрсатилмаган янги асослар билан келишишни рад этишга йўл қўйилмайди.
(12-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2026 йил 13 мартдаги 9-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3788, 16.03.2026 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.03.2026 й., 10/26/3788/0242-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддалар миқдори ва таркибини аниқлаш ушбу Йўриқноманинг 2-иловасида келтирилган атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблаш усуллари ва заруратга кўра асбоб-ускуналар ёрдамида ўлчовларга асосан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблаш турли иш режимлари, ишлаб чиқариш бўлинмаларида, шунингдек кўп босқичли технологик жараёнларда ускуналарнинг турли ишлашдаги фарқларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу Йўриқноманинг 2-иловасида келтирилган атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблаш усуллари натижасида олинган кўрсаткичлар объектда фойдаланилаётган технологик жиҳозга мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларнинг хатлов натижаларида ушбу Йўриқноманинг 1-иловасида келтирилган талаблар инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблашда хом-ашё, маҳсулот ва асбоб-ускуналар иш вақтининг ўртача қийматига тўғри келадиган солиштирма ташламанинг битта қийматидан фойдаланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблаш усуллари бир нечта солиштирма ташлама (г/сек) қийматларига эга бўлса, уларнинг қийматлари хом-ашё, материалларнинг вақт бирлиги максимал сарфидан келиб чиқиб, жараённинг максимал унумдорлик вақтидаги ҳолати ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблаш ва асбоб-ускуналар билан олинган ўлчов натижалари рухсат этилган хатолик доирасида бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Умумий шамоллатиш тизими билан жиҳозланмаган хонада қоладиган моддалар билан бирга атмосфера ҳавосига чиқариладиган қаттиқ зарралар ва аэрозолларни ҳисоблашда ифлослантирувчи моддаларнинг тузатиш коэффициенти қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, қаттиқ заррачалар ажраладиган ишлаб чиқариш жараёнларида тузатувчи коэффициентларни аниқлаш учун ташламалар дисперс таркибини асбоблар ёрдамида ўлчаш ифлослантирувчи моддаларнинг атмосфера ҳавосига чиқариладиган жойларда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар, чанг-газлардан тозалаш қурилмаларни ўрганиш, технологик занжир бўйича кетма-кет амалга оширилади (асосий қурилмалардан бошланиб қўшимча қурилмаларда тугатилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Ифлослантирувчи моддаларнинг номлари, уларнинг экологик нормаларининг қиймати РЭЧУ га мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агарда ифлослантирувчи моддалар учун РЭЧУ мавжуд бўлмаса, ушбу моддаларни ҳисоблашда ЗТХД қўлланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларнинг иш вақти объектда ўрнатилган ускунанинг лойиҳавий қувватига мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Ифлослантирувчи моддаларнинг ташкил қилинган ва ташкил қилинмаган атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар объектнинг ҳудудидан фойдаланиш режаси (схема)да белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Объектда ифлослантирувчи моддаларни атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар хатловдан ўтказилганда ушбу атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар ўсиб бориш тартибида рақамланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Объектда ифлослантирувчи моддаларни атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар олиб ташланган тақдирда улардан кейинги атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларга берилган рақамлар ўзгартирилмайди
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Ҳар бир атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларнинг ўрни объект майдонининг маҳаллий координата тизимида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Ёпиқ биноларда жойлашган ташкиллаштирилмаган атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар чизиқли манбалар сифатида инобатга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чизиқли манбаларнинг баландлиги, диаметри ёки кесим ўлчамлари умумий ҳаво алмашиш қурилмалари сифатида кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Томга ўрнатиладиган киритувчи — чиқарувчи вентиляторлар якка нуқтавий манбалар бўлиб, улар учун баландлик, диаметр ва кесим ўлчамларининг ҳақиқий қиймати қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Очиқ майдонлардаги ташкил қилинмаган манбалар майдонли манбалар сифатида инобатга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, очиқ майдонлардаги ташкил қилинмаган манбалардан чиқарилаётган ифлослантирувчи моддалар бир текисликда амалга ошириладиган якка манбалар сифатида ушбу манбанинг баландлиги, диаметри ёки кесим юзаси ўлчамларининг ҳақиқий қийматлари инобатга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Ташкил қилинмаган манбаларда уларнинг ҳақиқий қийматларини аниқлаш имконияти бўлмаса, баландлик 2 м, кесим юзаси ўлчамлари 0,25 м2, тезлик эса флюгер сатҳидаги ўртача йиллик шамол тезлигига тенглаштирилиб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Текис жойлашган гуруҳли атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар учун («нафас» арматуралари, резервуарларнинг нозичлиги натижасида сизиб чиқишлар) баландлик, диаметр ва манбанинг кесим юзаси ўлчамларининг ҳақиқий қийматлари олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Ёпиқ бинода жойлашган ташкил қилинмаган манбалар учун газ ҳаво аралашмалари кўрсатгичларининг ҳақиқий қийматлари ҳаво алмашиш қурилмаларининг (аэрация ва цех фонарлари, аэрация шахталари, дефлекторлар, томга ўрнатилувчи ва умумий алмашинувчи вентиляторлари) ҳавога туташиш жойида ўлчанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Майдонли ташкил қилинмаган манбанинг ифлослантирувчи моддалар ташламалари изотермик (ҳарорат ўзгармайди) деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, газ-ҳаво аралашмасининг ҳарорати ернинг юза сатҳидан 2 м баландликда энг иссиқ ойнинг ўртача ҳароратига, тезлик эса объект жойлашган манзилнинг флюгер жойлашган сатҳидаги шамолнинг ўртага тезлигига тенглаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Ишлаб чиқариш майдони ташқарисида ифлослантирувчи моддаларнинг ер усти ҳисоблаш натижаларининг ҳар бири ифлослантирувчи моддага ўрнатилган норма билан мослиги аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЭЧТ ҳар бир ифлослантирувчи модда, атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар ва тўлиқ объект учун ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбага эга бўлган объект ўз ҳудудидаги (ижарага берилган объектлари ҳам) барча фаолият турлари учун РЭЧТ ни ишлаб чиқиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ишлаб чиқариш ҳудудидаги атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар бир-бирига ўзаро таъсир кўрсатмаган тақдирда РЭЧТ ҳар бир ишлаб чиқариш ҳудуди учун алоҳида ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. РЭЧТни ишлаб чиқиш учун объектнинг фаолиятига қараб унинг тоифаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 7 сентябрдаги 541-сон қарори билан тасдиқланган Давлат экологик экспертизасидан ўтказиладиган фаолият турларининг рўйхатига асосан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. I, II ва III тоифага мансуб объектлар учун РЭЧТ беш йил муддатга амал қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV тоифадаги объектлар учун РЭЧТ ишлаб чиқилмасдан хатлов натижалари асосида олинган ҳақиқий маълумотлар бўйича ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Объект реконструкция, модернизация қилинган, қайта ташкил этилган, кенгайтирилган ёки жойлашуви ўзгартирилган тақдирда объект томонидан атроф-муҳитга таъсир баҳоланади ва атроф муҳитга таъсирни баҳолаш тўғрисидаги ариза лойиҳаси ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Ишлаб чиқариш технологияси, фойдаланилаётган хом-ашё таркиби, атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларнинг сони, ифлослантирувчи моддаларнинг миқдори ва таркиби ўзгармаган объектлар учун РЭЧТ нинг муддати тугаган ҳолларда ушбу муддат яна беш йил муддатга узайтирилади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, РЭЧТ нинг амал қилиш муддатини узайтириш илгари ишлаб чиқилган РЭЧТ нинг амал қилиш муддати тугашидан икки ой олдин объект томонидан тақдим этилган сўров асосида, давлат экология инспектори томонидан уни мажбурий равишда ўрганиш натижалари бўйича ҳамда унинг муддатини узайтириш мумкинлиги тўғрисидаги ёзма асослаши бўйича амалга оширилади.
(36-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2026 йил 13 мартдаги 9-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3788, 16.03.2026 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.03.2026 й., 10/26/3788/0242-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. РЭЧТ миқдори махсус бирликларида (г/сек) ва (т/йил) ўрнатилади. Бунда, объектларда уларнинг назорати ташкил қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. РЭЧТ ҳар бир атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар учун улардан чиқариладиган барча ифлослантирувчи моддалар бўйича ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Объектнинг йиллик умумий ташламаси (т/йил) ёки бир марталик максимал ташлама (г/сек)нинг ҳақиқий қиймати, объект учун ўрнатилган нормадан кўп бўлса, РЭЧТ да ушбу қийматнинг ортиқлиги қайд этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича тадбирларни амалга оширишда объектлар учун умумий ташламалар нормалари (т/йил) ва атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларда РЭЧТга риоя этилишини назорат қилиш учун бир марталик ташламалар нормалари (г/сек) қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Ифлослантирувчи моддаларни РЭЧТ га келтиришда табиий ресурслардан самарали ва комплекс фойдаланиш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги илғор фан ва техника ютуқларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. РЭЧТ мазмуни ва уни расмийлаштириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. РЭЧТ қуйидаги босқичларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) атмосферадаги ифлослантирувчи моддаларнинг ер юзасидаги максимал миқдорини ҳисоблаш учун дастлабки маълумотларни тайёрлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) атмосферадаги ифлослантирувчи моддаларнинг ер юзаси қатламидаги максимал миқдорини ҳисоблаш ва таҳлил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) ифлослантирувчи моддаларнинг миқдори бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) ишлаб чиқилган чора-тадбирлар натижалари асосида ифлослантирувчи моддаларнинг миқдорини қайта ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
е) РЭЧТ ни ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ж) атмосферадаги ифлослантирувчи моддаларнинг РЭЧТ доирасида назорат ўлчовларини ўтказиш ва РЭЧТ доирасида сақланишини назорат қилиш режа-жадвалини ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
з) РЭЧТ ни расмийлаштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Объект томонидан атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижалари асосида объект раҳбари томонидан РЭЧТ материаллари ишлаб чиқилиб, тасдиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, РЭЧТ материаллари объект раҳбари тасдиқлаган кундан эътиборан бир иш кун ичида I тоифага мансуб объектлар учун Давлат экологик экспертизаси марказига, II ва III тоифага мансуб объектлари учун Давлат экологик экспертизаси марказининг ҳудудий филиалларига кўриб чиқиш учун тақдим этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. I тоифага мансуб объектлар учун Давлат экологик экспертизаси маркази, II ва III тоифага мансуб объектлари учун Давлат экологик экспертизаси марказининг ҳудудий филиаллари томонидан РЭЧТ материаллари улар тақдим этилган кундан эътиборан йигирма кун ичида кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ушбу материаллар мазкур Йўриқноманинг 3-иловасига мувофиқ расмийлаштирилмаган ёки уларда тегишли маълумотлар тўлиқ кўрсатилмаган ёхуд нотўғри кўрсатилган бўлса, I тоифага мансуб объектлар учун Давлат экологик экспертизаси маркази, II ва III тоифага мансуб объектлари учун Давлат экологик экспертизаси марказининг ҳудудий филиаллари томонидан объект раҳбарига камчиликларни бартараф этиб, қайта мурожаат қилиш мумкинлиги тўғрисида ушбу материаллар келиб тушган кундан эътиборан йигирма кун ичида ёзма ёки электрон шаклда маълум қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Объект раҳбари томонидан тақдим этилган РЭЧТ материалларида мазкур Йўриқноманинг 44-банди иккинчи хатбошисида кўрсатилган камчиликлар аниқланмаган тақдирда ушбу материаллар Давлат экологик экспертизаси маркази ва унинг ҳудудий филиаллари томонидан келишилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. РЭЧТ материалларини келишиш Давлат экологик экспертизаси маркази ва унинг ҳудудий филиаллари томонидан рад этилган тақдирда ушбу материаллар умумий тартибда кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Давлат экологик экспертизаси маркази ва унинг ҳудудий филиаллари томонидан РЭЧТ материалларида аниқланган камчиликларда кўрсатилмаган янги асослар билан келишишни рад этишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Атмосферадаги ифлослантирувчи моддаларнинг ер юзасидаги максимал миқдорларини ҳисоблаш, дастлабки маълумотларни тайёрлаш атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларнинг хатлов натижалари асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларнинг кўрсаткичлари, чанг-газ тозаловчи қурилма мавжудлиги ва унинг самарадорлиги объект бош режасига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шунингдек, объект бош режаси ҳудуд чегаралари ва атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалар координатлари, аҳоли пункти чегараларининг ҳолатий режаси билан мослиги ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Атмосферада ифлослантирувчи моддаларнинг тарқалиш ҳисобини бажариш учун атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларнинг кўрсаткичларидан ташқари қуйидаги маълумотлар зарур бўлади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ифлослантирувчи моддаларнинг чўкиш тезлигини ҳисобга олувчи коэффициент ҳақидаги маълумот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) рельеф коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Метеорологик тавсифлар объектга энг яқин метеомарказдан олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера стратификациясига боғлиқ коэффициент, 40ош.к.дан жанубда жойлашган ҳолда 250 га, 40ош.к.дан шимолда жойлашганида эса, 200 га тенг этиб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳудуднинг рельеф коэффициенти объект ифлослантирувчи моддаларининг таркибида бўлган атмосфера ҳавосидаги ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблаш бўйича картографик материаллар асосида белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ифлослантирувчи моддаларнинг чўкиш тезлигини ҳисобга олувчи коэффициент қиймати қуйидагича қабул қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) газ ҳолатидаги ва майда ўлчамли аэрозоллар (чанг, кул, тартибли чўкиш тезлиги деярли нолга яқин) учун — 1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) майда ўлчамли аэрозоллар учун ташламаларни ўртача эксплуатацион тозаланиши 90 фоиз бўлганида — 2,75 да 90 фоизгача — 2,5; 75 фоиздан кам ва тозаланмайдиган ҳолда — 3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Ифлослантирувчи моддаларнинг тарқалишини ҳисоблаш ишлаб чиқариш майдонидан ташқарида аҳоли пунктлари атмосфера ҳавоси учун РЭЧУмак.б.м миқдорида ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ифлослантирувчи моддаларнинг тарқалишини ҳисоблаш универсал дастурлар бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Ер устида ифлослантирувчи моддаларнинг тарқалиш майдони харитаси объектнинг ҳолатий режаси билан бириктирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЭЧУмак.б.м миқдорларида максимал улушни ифодаловчи рақамлар кўрсатилган ва ишлаб чиқариш чегаралари аниқ белгиланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалардан атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларнинг миқдорини объект чегарасидан ташқаридаги максимал миқдорга таққослаш билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Нормадан ортиқ бўлган ифлослантирувчи моддаларни камайтиришга йўналтирилган тадбирлар ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Ифлослантирувчи моддаларнинг объект чегарасидан ташқаридаги миқдори нормадан ортиқ бўлмаса, РЭЧТ ҳақиқий ташламалар даражасида белгиланади. Нормадан ортиқ ҳолларда эса, ишлаб чиқариш майдони ортида норма талабларини қаноатлантирадиган РЭЧТ қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. РЭЧТ амал қилиш бўйича назорат таклифлари режа-жадвал кўринишида расмийлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосини ифлослантиришга ҳисса қўшадиган атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбалардан чиқариладиган моддаларни назорат қилиш асбоб-ускуналар ёрдамида ўлчаш усуллари билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. РЭЧТ да ушбу Йўриқноманинг 3-иловасида келтирилган талаблар инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги йўриқномага
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижаларини расмийлаштиришга оид талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш китобининг варақлари умумий рақамланишга эга бўлиши керак. Бунда, умумий рақамланишга расм, схема, графиклар ҳам киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш китобида Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 21 январдаги 14-сон «Экологик нормативлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва келишиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қароридан ташқари қуйидагилар хам киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Объектнинг атроф-муҳитга бўлган хавфлилик тоифасини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чанг ва газларни тозаловчи, зарарсизлантирувчи қурилмаларнинг ишлаш тавсифномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг умумий миқдори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш натижалари атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг мос равишда бўлимлари варақларига киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. «Атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг маълумотлар» бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ишлаб чиқариш (цех, бўлинма), технологик жараён тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг номи ва унинг кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) ишлаб чиқариладиган маҳсулот (бажариладиган жараён) номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) объектнинг кунлик ва йиллик иш вақти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) ифлослантирувчи моддаларнинг номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
е) атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбадан чиқаётган ифлослантирувчи моддалар миқдори (г/с ва т/йил)нинг ҳисоби, ҳисоблаш усули мавжуд бўлмаган ҳолда, ифлослантирувчи моддаларнинг улушини аниқлашда ўлчовлар ўтказиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўлчаш натижалари атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш бланкасининг 1-бўлими жадвалига киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. «Атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг тавсифи» бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ифлослантирувчи моддаларни ўтказувчи атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг номи ва сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) зарурий ҳисоб ва тушунтиришлари билан атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг рақами ва кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) зарурий ҳисоб ва тушунтиришлар, қўлланилган формула ва усуллар ёритилган адабиётлар кўрсатилиб, чиқарилаётган ифлослантирувчи моддалар таркиби ва миқдори, газ ҳаво аралашмасининг кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) ёқилғининг ҳақиқий сарфи кўрсатилган ҳолда автотранспортнинг йиллик ташламалари (кг/ тонна ёқилғи ) ҳисоби, қуйидаги аралашмалар бўйича: углерод оксиди (ис гази), углеводородлар, азот оксидлари, олтингугурт ангидриди, курум, альдегидлар, бенз(а)пирен, қўрғошин бирикмалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) турғун ташловчи манбаларнинг объектнинг харита схемасига мос ҳолда координаталари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Маълумотлар атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказишнинг 2-бўлим ифлослантирувчи моддалар жадвали бланкасига киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. «Чанг-газ тозаловчи ва зарарсизлантирувчи қурилмалар ишлаш тавсифи» бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) тозалаш ўтказиладиган ифлослантирувчи моддалар номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) тозалашга киритиладиган ва тозалангандан сўнгги ифлослантирувчи моддалар улушларининг ўлчов маълумотлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) чанг-газ тозаловчи ва зарарсизлантирувчи қурилмаларнинг самарадорлиги ҳисоби, тозалашнинг лойиҳавий фойдали иш коэффициенти ҳақида маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) газ-чанг тозалаш воситалари ҳолатининг таҳлили ва илғор замоновий чанг-газ тозалаш воситаларига мослиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Маълумотлар атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларни хатловдан ўтказишнинг 3-бўлими ифлослантирувчи моддалар жадвали бланкасига киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Ифлослантирувчи моддаларнинг жами атмосфера ҳавосига ташламалари ҳақида маълумотларда барча ташловчи манбалардан ҳар бир ифлослантирувчи (тозаланмасдан ташланадиган, тозалашга киритиладиган, ушлаб қолинган ва зарарсизлантирилган) моддаларнинг умумий ташламалари атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш варағининг 4-бланкасида келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш варақларини тўлдиришда бош ҳарфларда кўрсатиш ва қисқартиришлар мумкин эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги йўриқномага
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосига чиқарилаётган ифлослантирувчи моддаларни ҳисоблаш усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Автомобилларга газ тўлдириш шохобчаси (бундан буён матнда АГТШ деб юритилади)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. АГТШни ишлатишда қуйидаги технологик жараёнларда суюлтирилган газларнинг технологик йўқотилиши кузатилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
суюлтирилган газни қабул қилишда (тўкишда) (темир йўл цистерналаридан автомобиллардан қабул қилишда ва маиший газ баллонларини тўлдиришда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жиҳозларни таъмирлаш билан боғлиқ жараёнларда (идишларни таъмирлаш, текширув-синов ишларини олиб бориш ёки қабул қилинган газ тўлиқ сотилиб, бўшатилиши билан боғлиқ бўлган ҳолатларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шохобчадан фойдаланишда хавф олдини олиш клапанлари ва беркитишда (бошқарув арматураларни текширишда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
суюлтирилган газни сақлашда унинг табиий камайиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. АГТШда суюлтирилган газнинг йўқотилиши вақтнинг турли оралиқларида содир бўлади ва бу йўқотилишлар газ сарфининг, мос равишда, турли ҳажмларига тегишлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Автомашина ва маиший баллонларни тўлдириш пайтидаги йўқотилишлар эса тез-тез, ҳар куни содир бўлади ва уларни АГТШнинг ҳар кунлик (лойиҳавий) унумдорлигига тегишли бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Резервуарларни тозалаш, қувур ва арматураларни таъмирлашдаги йўқотилишлар 4-8 йилда бир марта содир бўлади, уларни шу йиллар бўйича тенг тақсимлаб АГТШнинг йиллик лойиҳавий унумдорлигига киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Табиий йўқотилишлар доимий — узлуксиз содир бўлади, аммо уларни бир йилга ҳисоблаб, йиллик унумдорликка киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фоизларда ёки бир тонна суюлтирилган газдан кг.да ифодаланган нисбий йўқотилишни ҳисоблаш услуби қабул қилинган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. АГТШ учун суюлтирилган газларнинг технологик йўқотилишлари нормаларини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Битта темир йўл цистернасидан газларни қабул қилишдаги йўқотилишлар қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П1* Пжжжгжвs, кг, (1.1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда: Пжж — битта цистернасидан газларни қабул қилишдаги суюлтирилган газларнинг суюқ фазасидаги йўқотилишлар, кг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пжж = 2pж*V ш , (1.2),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда: pж — суюқ фазадаги газнинг зичлиги, pж = 590кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 — битта цистернадан газларни қабул қилишдаги тўкиш-қуйиш тармоқлар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vш — тўкиш-қуйиш қувур(шланг)ининг ҳажми, м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МРТУ-38-5-6089-66 бўйича портлаш хавфсизлиги ишлаб ташланадиган юқори босимли тўкиш-қуйиш қувурининг диаметри Дш =76 мм= 0,076 м ва узунлиги Lш = 10 м.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пжг — битта цистернасидан газларни қабул қилишдаги суюлтирилган газларнинг газ фазасидаги йўқотилишлар, кг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пжг = pг*Vш, кг,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pг — суюқ фазадаги газнинг зичлиги, кг/м3, pг =14.035 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vш — газ фазаси ёки шлангнинг ҳажми, м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Дш — шлангнинг ички диаметри, м (38мм= 0,038м);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lш — шланг узунлиги, м (Lш = 10 м).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пжвз — гази бўшатилгандан сўнг битта цистерна ҳажмини тўлдирадиган, газли фазанинг қайтарилиши кўринишидаги суюлтирилган газ йўқотилиши, кг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пжвз = pг*Vц, (1.5),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pг — газ фазасидаги газнинг зичлиги pг = 14,035 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vц — битта цистернанинг ҳажми, Vц = 60 м3 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пжвз — 14,035*60 =842,1 кг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П1 = 913,82 : 30090 * 100 = 3,037% ёки 30,37 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Битта темир йўл цистернасини тўкишда газлар йўқотилишининг умумий миқдори:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пж жж + Пжг + Пжвз = 53,503 + 0,160 + 842,1= 895,763 кг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Битта темир йўл цистернасидан автоцистернани тўлдиришда газнинг йўқотилиши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2а = nа*pж*Vш, кг, (1.6),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nа — битта темир йўл цистернасидан тўлдириладиган автоцистерналар сони
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vжтемир йўл цистернасининг ҳажми, Vж=60м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Va — автоцистера ҳажми, м3, Vа = 7,25 м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рж — газнинг суюқ фазасидаги зичлиги, рж = 590 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vш — автоцистернага тўлдириш шлангининг ҳажми, м3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Дш — автоцистерна шлангининг ички диаметри 38мм = 0,038м;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lш — автоцистерна қувурининг узунлиги — 3м:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Па = па * рж * Vш =-9 * 590 * 0,0034 = 18,057 кг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шундай қилиб, ҳар бир темир йўл цистернасидан автоцистерналарга газни тўлдирилишида суюлтирилган газларни йўқотилиш миқдори:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
895,763 + 18,057 = 913,820 кг ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зичлиги 0,59 т/м3 бўлган, стандарт бўйича 85% гача тўлдирилган 60 м3 сиғимли темир йўл цистернасидаги суюлтирилган газ массаси:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
G = Vц * 0,85 * рж. = 60 * 0,85 * 0,59 = 30,09 т ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир йўл цистерналаридан суюлтирилган газларни қабул қилиш ва улардан автоцистерналарни тўлдиришда ҳар бир тонна киритилаётган суюлтирилган газнинг фоизлар ёки кг.ларда ифодаланган йўқотилиши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П1 = 913,82 : 30090 * 100 = 3,037% ёки 30,37 кг/т ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Битта автоцистернасидан газларни ички диаметри 38 мм, узунлиги 3 м бўлган қувур ёрдамида қабул қилишдаги суюлтирилган газларнинг суюқлик фазасидаги йўқотилишлари, кг:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда: рж — газнинг суюқ фазасидаги зичлиги, рж = 590 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vш — автоцистернага тўлдириш шлангнинг ҳажми, м3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Дш — қувурнинг ички диаметри 38 мм = 0,038м;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lш — қувурнинг узунлиги 3 м:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тўйинган буғларнинг зичлиги Рп-14,035 кг/м3 бўлган шлангдаги буғ фазасидан газнинг йўқотилиши,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2г = 14,035 * 0,0034 = 0,0477 кг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7,25 м3 сиғимли автоцистернадан газни тўкишда цистерна сиғими ичидаги буғ фазаси қолдиғи эвазига йўқотилган газ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2цп*Vп.ц (1.10),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рп = 14,035 кг/м3,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vц — АЦТ-8-130 нусхали автоцистерна ҳажми 7,25 м3, фойдали сиғими 6,2 м3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2ц= 14,035*6,2= 87,017 кг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Суюлтирилган углеводород газларининг суюқ фазадаги, уларнинг буғи ва аралашмаларининг зичлиги ташкилий таркиби ва ҳарорати бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Барча технологик йўқотилишнинг нормаларини ҳисоблаш мисолларида зичликларнинг шартли қийматлари рж = 590, рп = 14,035 ва pг = 2,36 кг/м3 қабул қилинган, улар бу ердаги йўқотилишларнинг (% ёки кг/т.ларда ифодаланган) нисбий қийматига таъсир қилмайди, чунки зичликнинг бу қийматлари касрнинг сурати — йўқотилишларнинг абсолют қийматларини аниқлашда ва махражида — цистернадаги газ массасини ёки шохобчанинг кунлик, йиллик унумдорлигини аниқлашда иштирок этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Тозалаш диаметри 50 мм бўлган вентил орқали 16 кг/см2 босимда 20 секунд давомида амалга оширилади. Назорат баллонидан зичлиги 14,035 кг/м3 бўлган газ буғи ажралиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Чиқиш тешигидан оқиб чиқадиган газнинг сарфи умумқабул қилинган гидродинамик формулалари билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газнинг оқиш тезлиги қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р — газнинг босими, Р = 16 кг/см2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рп — газ (тўйинтириш буғи)нинг зичлиги, рп = 14,035кг/м3 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4,43 — эмпирик коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳавонинг ўртача ҳарорати 20° (Т = 293°К) бўлганида, зичлиги 14,035 кг/м3 бўлган газнинг диаметри 50 мм.ли кириш тешигидан 4,74 м/сек тезлик билан оқишидаги сарфи:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f — чиқиш тешигининг кесим юзаси, м2 :
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳажми 7,25 м3 бўлган 85% гача стандарт бўйича зичлиги 0,59 т/м3ли газ билан тўлдирилган битта автоцистернадан қабул қилишда 1, 2, 3 ва 4-бандлар бўйича йўқотилишлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
G=Vц*0,85*рж=7,25*0,85*0,59=3,6 т ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шунинг учун, автоцистернадан газни қабул қилишда, суюлтирилган газларнинг суюқ ва газ фазаларидаги нисбий йўқотилишларини аниқлашда йўқотилишнинг ҳар бир элементини цистерна ёки АГТШнинг қабул қилиш сиғимидаги мавжуд суюқ газ массаси 3,6 т.га нисбатан қиёслаб, ҳар бир жараёндаги йўқотилиш фоизлари ёки суюлтирилган газнинг нисбий йўқотилиш кг/т аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2ж = 2,006 : 3600 * 100 = 0,0557 % ёки 0,557 кг/т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2г = 0,0477: 3600 * 100 = 0,0013 % ёки 0,013 кг/т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2ц = 87,017: 3600* 100= 2,4171 % ёки 24,171 кг/т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П2 к = 2,48 : 3600 * 100 = 0,0689 % ёки 0,689 кг/т.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЖАМИ: П2= 91,5507 : 3600 * 100 = 2,543 % ёки 25,43 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Автомобиль ёки маиший баллонларни суюлтирилган газ билан тўлдиришдаги йўқотилишни ҳисоблаш учун кунлик, ундан кейинги ҳисоблар учун суюлтирилган газлар билан баллонларни тўлдириш учун йиллик сарф аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Техник лойиҳага кўра, АГТШда бир кунда 300 та сиғими 50 л бўлган автомобиль баллонлари, сиғимлари 27 ва 50 л бўлган маиший баллонлардан йилига 10000 та ёки кунига 10000:250 = 40 та баллон тўлдирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баллонларни тўлдириш учун суюлтирилган газнинг кунлик ва йиллик сарфлари қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автомобиль, кунлик: 0,05 * 0,59 * 300 = 8,85 т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маиший: 50л: 0,05 * 0,59 * 40 = 1,18 т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маиший: 27л: 0,027 * 0,59 * 40 = 0,6372 т.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баллонларни суюлтирилган газ билан тўлдириш учун бир кунлик жами сарф 10,6672 т, йилига эса, 10,6672 т * 250 = 2666,8 т ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автомобиллар баллонларини тўлдиришда суюлтирилган газ йўқотилишлари қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П3=1,3*10-3ж*n, кг/кун (1.13),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1,3 литр — битта газбаллонли автомобилни тўлдиришда йўқотадиган газ миқдори (главмосавтотранс ИТИ № Ф-266 от 18.01.87 маълумотлари) 10-3 — литрни м3 га ўтказиш:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рж — суюлтирилган газ зичлиги рж = 590 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — газ тўлдиришнинг бир кунлик сони
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П3=1,3*10-3* 590 * 300=230,1 кг/кун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баллонларни суюлтирилган газ билан тўлдириш учун бир кунлик жами сарф — 10,6672 т/кун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газга тўлдиришдаги йўқотилиш фоизи қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Маиший газ баллонларини тўлдиришдаги йўқотилишларни қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П4ж*V1* n 1+ рж*V2* n 2, кг/кун (1.14),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рж — суюлтирилган газ зичлиги, рж = 590 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V1ваV2 — маиший баллонларнинг ишчи сиғими 27 ва 50 л;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Ўзнефтгазқазибчиқариш» АЖ (Бухоро ш.) маълумотларига кўра,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V1= 0,000402 м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V2= 0,00031 м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n 1 ва n 2 — бир кунда тўлдириладиган 50 л ва 27 л баллонларнинг сони, ҳисобланаётган лойиҳада n 1 = n 2 = 40 дона/кун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П4=590*0,000402*40+590*0,00031*40=16,8032 кг/кун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Маиший баллонларни тўлдиришдаги йўқотишлар қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баллонларни текшириш жараёнидаги йўқотишлар қуйидаги формуладан топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П5= рг1*п1*V1, кг, (1.15),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рг=2,36 кг/м3 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рг — нормал шароит (t=20˚С и Р=1кг/см2)да газ аралашмаларининг зичлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V1 — баллонлар ҳажми 0,05м3 и 0,027м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р1 — текшириш учун бериладиган бўш баллонлардаги қолдиқ ўртача босим, МИТЛ маълумотига кўра; Р1 = 3 кг/см2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П1 — текшириш учун бериладиган бўш баллонлар сони, п1 = п2 = п3= 900 дона/йил ёки 900:250 = 3,6 дона/кун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П51*Р*п*(V1+ V2+ V3)=2,36*3*3,6*(0,05+0,05+0,027) = 3,237 кг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баллонларни текшириш жараёнида йўқотилишларнинг фоизи қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Резервуар ва сиғимларни таъмирлашдан сўнгги тозалашда газ йўқотилиши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳар икки йилда бир марта 2 та 25м3 ли сарфловчи сиғимлар ва 2 та 5м3ли тўкиш сиғимлари капитал ёки бир йилда ½ марта таъмирланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П6=3*V*ρn*n, (1.16),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ерда, 3 — бўшатилган резервуар, сиғимдаги газнинг қолдиқ босими, кг/см2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ρn — газнинг зичлиги, ρn = 0,014035т/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — тозаланаётган сиғимларнинг умумий ҳажми, м3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V =2*25+2*5 = 60м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — бир йилда тозалашлар сони, n =1/2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П6п = 3 * 60 * 0,014035 * 1/2 = 1,2632 т/йил.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
АГТШнинг йиллик унумдорлиги, 2666,8 т.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Резервуар ва сиғимларни таъмирлашдан сўнгги тозалашда газ йўқотилиши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Резервуарлар ҳар 7 йилда бир марта гидравлик синовдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V1= 25м3 * 2 = 50м3; V2 =5* 2 = 10м3 .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Гидлавлик синов пайтида ҳажми V1 = 25м3 резервуардан 1,5 т , V2= 5м3 — 0,3 т суюлтирилган газ йўқолади. Ҳар йилга тўғри келадиган, гидравлик синовда газнинг умумий йўқотиш миқдори:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Резервуарларни гидравлик синашда газ йўқотилишининг фоизи қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Резервуарларни тозалашда суюлтирилган газ йўқотилиши қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П66п6н= 0,0474 + 0,0193 = 0,0667 % ёки 0,667 кт/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хавф олдини олиш клапанларини текширишда йўқоладиган газ миқдори қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К — клапанлар сони, лойиҳа бўйича, К= 20 дона;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
п — клапанларни бир йилда текширишлар сони, п = 2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а — сарф коэффициенти, клапан паспорт бўйича = 0,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f — клапаннинг ўтказиш қисмида қирқим юзаси, мм2,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d = 40 мм бўлганида f = 1256 мм2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — эмпирик коэффициент, P1: Р2 = 1.25 В= 0,447;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
P1 — клапандан олдиндаги максимал ортиқча босим, 18кг/см2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р2 — клапандан кейиндаги ортиқча босим, Р2 = 16кг/см2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рп — суюлтирилган газлар тўйинтирилган буғларининг зичлиги, рп=14,035 кг/м3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П7 = 0,01 * 20 * 2 * 0,6 * 1256 * 0,447 √(18-16)*14,035 = 714 кг/йил.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хавф олдини олиш клапанларини текширишда йўқотиладиган газнинг фоизи қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. қувурларни синаш пайтидаги йўқотилишлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. 7 йилда 1 марта ўтказиладиган қувурларни синашдан олдин уларнинг суюқ ва газ фазалари тўлиқ бўшатилади. Суюқ фазадаги суюлтирилган газнинг йўқотилиши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vж — қувурларнинг суюқ фазаси ҳажми, мазкур АГТШ лойиҳаси учун,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vж = 23,73м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в — синовдан олдин қувурлар бўшатилгач суюқ фазанинг қолдиғи, в = 0,15 (15%).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П8ж=590 * 0,15 — 23,73 : 7=300 кг/йил
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суюлтирилган газнинг газ фазасидаги йўқотилиши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П8жг*Vп*Р:7, кг/йил, (1.19),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ρг — нормал шароит (20ºС ва 1 кг/см2 )да газ зичлиги, ρг — 2,36 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vп — қувурларнинг газ фазаси ҳажми, мазкур АГТШ лойиҳаси учун, Vп= 9,436м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р — қувурдаги ўртача қолдиқ босим, Р= 3 кг/см2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П8г=2,36*9,436*3:7=9,544 кг/год
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қувурларни синашда газнинг йиллик жами йўқотилиши П7=309,544 кг/йил.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Синовдаги йўқотилишларнинг фоизи қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Сақлаш даврида табиий камайиш ҳисобидан йўқотилишлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Бир кунда 1 тонна газдан йўқотиладиган ва кг.ларда ифодаланадиган миқдори 1-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пропан-бутан фракциясининг сақланиш давридаги табиий йўқотилиши нормалари, Нхр, кг/т.кун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳавонинг кварталлик ўртача ҳарорати, tºC

Норма, Нхр

Ҳавонинг кварталлик ўртача ҳарорати, tºC

Норма, Нхр

Ҳавонинг кварталлик ўртача ҳарорати, tºC

Норма, Нхр

Ҳавонинг кварталлик ўртача ҳарорати, tºC

Норма, Нхр

-34

0,030

-14

0,100

6

0,171

26

0,209

-32

0,033

-12

0,108

8

0,176

28

0,212

-30

0,036

-10

0,116

10

0,181

30

0,214

-28

0,044

-8

0,124

12

0,185

32

0,216

-26

0,052

-6

0,132

14

0,189

34

0,218

-24

0,060

-4

0,140

16

0,193

36

0,220

-22

0,068

-2

0,148

18

0,197

38

0,222

-20

0,076

0

0,156

20

0,200

40

0,224

-18

0,084

2

0,161

22

0,203

42

0,226

-16

0,092

4

0,165

24

0,206

44

0,228

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йиллик ўртача ҳарорат +20оС да суюлтирилган газни сақлашдаги табиий йўқотилиш Нхр = 0,200 кг/т-кунни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агтшда газ 2 та сарфловчи 25 м3 ҳажмли сарфловчи ва 2 та 5 м3 ҳажмли тўкиш сиғимида, жами 60 м3 ли сиғимларда 365 кун давомида 85% гача тўлдирилган ҳолатда сақланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П9хр*V*в* ρж*ч*10-3, т/йил, (1.20),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нхр = 0,200 кг/т-кун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-3 — кг ни тоннага айлантириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — сақлаш сиғимлар ҳажми = 60м3,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в — тўлдирилиш даражаси 0,85 (85%);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рж — суюлтирилган газ зичлиги, pж = 590 кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ч — кунларда ифодаланган сақлаш муддати, ч = 365 кун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
П9 = 0,200 * 60 * 0,85 * 0,59 * 365 * 10-3 = 2,19657 т/йил
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сақлаш даврида табиий камайиш ҳисобидан йўқотилишларнинг фоизи қуйидагича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сарфларнинг барча бандлари бўйича суюлтирилган газларнинг технологик жараёнларда иложсиз йўқотилишининг умумий миқдори қуйидагича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир йўл цистернасидан тўкишда — П1 = 3,037% ёки 30,370 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автоцистернадан қуйиб олишда — П2 = 2,5430% ёки 25,430 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автомашинани газга тўлдиришда — П3 = 2,1571% ёки 21,571 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маиший баллонларни тўлдиришда — П4 = 0,1575% ёки 1,575 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
баллонларни текширишда — П5 = 0,0303% ёки 0,303 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
резервуарларни таъмирлаш ва тозалашда — П6 = 0,0667% ёки 0,667 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
клапанларни текширишда — П7 = 0,0268% ёки 0,268 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қувурларни синашда — П8 = 0,0116% ёки 0,116 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
табиий камайиш эвазига — П9 = 0,0824% ёки 0,824 кг/т
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агтшда газларнинг технологик жараёнларда жами йўқотилиши — П10 = 8,1124% ёки 81,124 кг/т.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Суюлтирилган углеводород газларининг зичлигини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Критик ҳароратда суюқ фазасида суюлтирилган газларнинг зичлиги ўзгармас бўлиб, пропан учун критик ҳарорат — 42,1ºС, зичлиги 585 кг/м3 ни ташкил қилади. Бутан учун критик ҳарорат 0,5ºС ни, зичлик эса 600 кг/м3 ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суюқ углеводородларнинг ҳароратга боғлиқлиги қуйидаги тенглама ёрдамида ифодаланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ртто+а(То — Т), кг/см3 , (1.21),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рт — Т, оК ҳароратда суюқ углеводородларнинг зичлиги кг/м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рто — плотность при критик ҳароратдаги зичлик, кг/м3:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пропан учун рто — 58 кг/м3 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бутан учун рто — 600 кг/м3 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а — эмпирик коэффициент, кг х град/м3:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пропан учун а — 1,354;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бутан учун а — 1,068;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — суюлтирилган газнинг зичлиги аниқланиши керак бўлган ҳарорат, оК;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
То — критик ҳарорат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пропан учун То — 230,9 оК;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бутан учун То — 272,5 оК.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Автомобилларни газ билан тўлдириш шохобчаларини эксплуатация қилишдаги ташламалар суюлтирилган газ миқдорини ҳар бир жараёндаги фойдаланилаётган жиҳозларнинг ишлаш давомийлигини ҳисобга олиб, улардаги йўқотилишларга кўпайтириш йўли билан ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Автотранспорт объекти ҳудудида автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаси атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манба ҳисобланади, чунки нефть маҳсулотларини сақлаш, қабул қилиш ва тарқатишда резервуарлардан атмосфера ҳавосига углеводородлар ажралиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Жиҳозларнинг зич ёпилмаслиги, резервуарларда босимнинг ошиши ва нефть маҳсулотларининг буғланиши натижасида углеводород буғларининг атмосфера ҳавосига чиқарилишининг барча турлари углеводородлар ташламаси ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Буғланиш натижасида углеводородларнинг атмосфера ҳавосига чиқарилишини ҳисоблаш енгил ва оғир нефть маҳсулотлари учун олиб борилади. Енгил нефть маҳсулотларига бензин, оғирларига эса, дизель ёқилғиси киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Битта ёки бир нечта резервуарлар гуруҳидан йил давомида атмосфера ҳавосига ажралиб чиқадиган углеводородларнинг миқдори, «Нефть ва нефть маҳсулотларини қабул қилиш, тарқатиш ва резервуарларда сақлашда табиий йўқотилишларининг нормалари»дан келиб чиқиб ҳисобланадиган нефть маҳсулотларининг йўқотилишларини жамлаш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда: n1 — нефть ва нефть маҳсулотларини қабул қилиш, тарқатиш ва резервуарларда сақлашда кузги-қишки мавсумдаги табиий йўқотилишларининг нормалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n2 — нефть ва нефть маҳсулотларини қабул қилиш, тарқатиш ва резервуарларда сақлашда баҳорги-ёзги мавсумдаги табиий йўқотилишларининг нормалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q2 — йил давомида резервуарларга киритиладиган нефть маҳсулотлари миқдори, т.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаларида нефть ва нефть маҳсулотларини қабул қилиш, тарқатиш ва резервуарларда сақлашда табиий йўқотилишларининг нормалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1 тонна қабул қилинган ёқилғидан килограммларда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Резервуарлар тури

Нефть маҳсулоти гуруҳи

Иқлимий минтақа

4

5

кузги-қишки мавсум

баҳорги-ёзги мавсум

кузги-қишки мавсум

баҳорги-ёзги мавсум

Ер усти пўлат

I

0,74

1,26

0,80

1,16

V

0,03

0,03

0,03

0,03

VI

0,12

0,12

0,12

0,12

Ер усти пўлат понтонли

I

0,41

0,62

0,46

0,63

Чуқурлаштирилган

I

0,49

0,68

0,55

0,70

V

0,02

0,02

0,02

0,02

VI

0,12

0,12

0,12

0,12

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: табиий йўқотилишлар нормалари қадоқланган ҳолатда қабул қилинадиган ва топшириладиган маҳсулотларга қўлланилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нефть маҳсулотларининг табиий йўқотилишлар нормаларини қўллаш учун Ўзбекистон Республикаси ҳудудининг иқлимий минтақаларга ажратилиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

иқлимий минтақалар

иқлимий минтақаларга кирувчи Республика, ўлка, миллий округлар, вилоятлар

4

Республика:

Қорақалпоғистон

Вилоятлар:

Андижон, Қашқадарё, Наманган, Сурхондарё, Сирдарё, Тошкент, Хоразм

5

Вилоятлар:

Бухоро, Жиззах, Навоий, Самарқанд, Фарғона.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Аккумулятор батареяларини қувватлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Электрокар, электрюкловчи, шунингдек комбайн, трактор ва автомобилларнинг кислотали ва ишқорли аккумулятор батареяларини қувватлаш учун шохобчалар мавжуд.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Уларни қувватлаш пайтида ҳавога кислотали аккумуляторларни қувватлашда сульфат кислотаси буғлари ёки ишқорли аккумуляторларини қувватланганида ишқор ажралиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Аккумулятор батареяларини зарядлаш жараёнида сульфат кислотаси ва ишқорлар ажралишининг солиштирма кўрсаткичлари уларнинг электрсиғими ва электролит сарфларига боғлиқ ҳолда 4-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аккумулятор батареяларини зарядлаш жараёнида сульфат кислотаси ва ишқорлар ажралишининг солиштирма кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

технологик жараёндаги иш

қўлланадиган электролит

Ҳарорат, оС

Ажраладиган зарарли модда

номи

агрегат ҳолати, буғ; аэрозоль; п+а

солиштирма миқдор

г/кг

1 Ач учун г/ч

темир никелли (ишқорли) Аккумуляторларни зарядлаш

ишқор

20,0

ишқор

а

1,9

0,0008

Қўрғошинли (кислотали) аккумулятор батареясини зарядлаш

Сульфат кислотаси

80,0

Сульфат кислотаси

а

2,5

0,0010

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Зарарли моддаларнинг ташламалари миқдорини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Аккумулятор батареяларини қувватлаш жараёнида ҳавога ажралаётган зарарли моддаларнинг миқдорини қуйидаги формула бўйича аниқлаш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кх — х — ингредиенти ажралишининг солиштирма кўрсаткичи, г/соат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ф — зарядланадиган аккумуляторларнинг электр сиғими, А*ч
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кхх — ингредиент ажралишининг солиштирма кўрсаткичи, г/кг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — зарядлашга сарфланувчи электролит сарфи, кг/соат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-боб. Асфальт-бетон заводлари, асфальт-бетонларнинг тавсифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Атмосферадаги ифлослантирувчи моддаларнинг миқдори тайёрланадиган асфальт-бетоннинг тури, русуми минерал массанинг фракцияси ва таркибига боғлиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Асфальт-бетонлар қумли, майда-ўртача, йирик донадорлиларга бўлинади, асфальт-бетонларнинг тури ва русумлари 5-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асфальт-бетонларнинг тури ва русумлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Кўрсаткичлар

Асфальт-бетон маҳсулотларининг маркаларига қараб сифати

I

II

III

IV

Минералларнинг ғоваклик даражаси, (турларнинг ҳажмига қараб) % да

А — кўп тошли

Б — ўртача тошли

15-19

15-19

15-19

15-18

В — майда тошли

Г — майдаланган қумли

18-22

18-22

18-22

18-22

Д — табиий қумли

-

-

До 22

До 22

Қолган ғовакликлар, % ҳажмга нисбатан

2,5-4,5

2,5-4,5

2,5-4,5

3,0-5,0

2,5-4,5

3,0-5,0

Сув билан тўйинганлиги, (тўрларнинг ҳажмига қараб) % да

А — кўп тошли

Б — ўртача тошли

2,0-4,5

2,0-4,5

-

-

В — майда тошли

Г — майдаланган қумли

1,5-3,5

1,5-3,5

1,5-3,5

1,5-4,0

1,5-3,5

1,5-4,0

Д — табиий қумли

1,5-3,0

1,5-3,0

1,0-3,0

1,5-4,0

1,0-3,0

1,5-4,0

Тўйинган, ҳажмга нисбатан %да

0,5

1,0

1,0

1,5

Сиқилгандаги мустаҳкамлик чегараси, кгс/см2, кам бўлмаган:

Ҳарорат +20°С бўлганда барча турлар учун

24

20

22

18

20

18

18

14

Ҳарорат +50°С асфальт-бетон маҳсулотлари турлари учун:

А — кўп тошли

9

8

8

7

-

-

Б ва В — ўрта ва кам тошли

10

9

9

8

9

8

8

18

Г — майдаланган қумли

14

9

12

9

10

8

8

6

Д — табиий қумли

-

-

10

8

8

6

Барча турлардаги иссиқ аралашма учун ҳарорат С°

120

120

120

120

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-боб. Асфальт-бетон тайёрлашда асфальт аралаштиргич қурилмаларида ҳосил бўладиган ифлослантирувчи моддалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Минерал материаллар омборхона ёки майдалаш цехидан транспортёрлар тизими ёрдамида элеваторга узатилади ва бўшатиш қутиси (бункер) орқали қиздириш барабанига тўкилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Минерал материалларни айланувчи барабанларда қуритиш табиий ёқилғи (кўмир, мазут, дизель ёқилғиси, табиий газ)ларни ёқишдан олинадиган ёнувчи газлар ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Қуритилган ва маълум ҳароратгача қиздирилган минерал материаллар фракциялар бўйича ажратиш учун саралаш-элакларига узатилади ва тайёрланаётган асфальт-бетон турига қараб, қизиган бункернинг бўлимларига тарқатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Сўнгра, маълум миқдордаги материал ва битум бир пайтнинг ўзида аралаштиргичга узатилади ва унга аниқ миқдордаги минерал кукуни қўшилади. барчасини аралаштириш тугагач, тайёр асфальт-бетон массаси омборхона ёки қурилиш майдонига олиб кетадиган автотранспортларга бўшатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Инерт материалларни сақлаш омборидан (минерал материалларни тўкиш, қайта тўкиш, тўплаш ва кўчириш) бошлаб тайёр маҳсулотни фойдаланишга узатишгача бўлган барча технологик жараёнлар ноорганик чанг ажралиб чиқиши билан амалга ошади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Чангнинг кимёвий таркиби 6-жадвалда, дисперс (ўлчамлари бўйича) таркиби 7-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чангнинг кимёвий таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Компонентлар

SiO2

Al2O3

MgO

CaO

Fe2O3

SO3

Бошқалар

Миқдори, %

56,4

12,9

3,5

8,5

7,0

1,2

1,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чангнинг дисперс (ўлчамлари бўйича) таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

фракция ўлчамлари, мкм

250

100-250

50-100

10-20

5-10

1-5

Миқдори, %

4,5-7,8

17,5-22,7

12,3-16,7

41,1 — 48,2

7,4 — 8,5

4,3 — 8,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Аралаштиргичлардан ташланадиган ташламаларнинг миқдори кўп эмас, баъзан ҳид чиқарувчи моддалар ташламалари билан боғлиқ муаммолар учраб турсада, улар салмоқли эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Ифлослантирувчи моддалар ташламаларининг асосий қисми минерал материалларни қуритиш ва ёқилғиларни ёқишда пайдо бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Асфальт аралаштиргичнинг қуритиш барабанидан ташламанинг катталиги тўлдиргич (минерал материал) ўлчамлари ва қўлланиладиган ёқилғи турига боғлиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Чангни бостириш усуллари қўлланилмаган ҳолларда ҳар бир тонна тўлдиргич ҳисобига 17-20 кг ноорганик чанг ажралиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Фойдаланиладиган тўлдирувчининг турига боғлиқ ҳолда, ташламаларнинг 50% дан зиёдини ўлчамлари 20 мкм дан катта бўлган заррачалар ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Қолган газ ҳолатидаги ифлослантирувчи моддалар (углеводородлар, SO2, CO, NOx) 0,045кг/т.ни, фойдаланилган ёқилғининг турига боғлиқ ҳолда альдегид ташламалари 0,01 кг/т.ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-жадвалда асфальт аралаштиргич қурилмаларининг турлари ифлослантирувчи моддалар ташламалари ва тозалаш ускуналарининг кўрсаткичлари билан кўрсатилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Саноатда 2 босқичли тозалаш қурилмалари билан жиҳозланган қурилмалар қўлланилмоқда. Бунда, тозалашнинг 2-босқичи сифатида намли тозалаш қурилмаси қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Амалиётда кўп фойдаланиладиган асфальт аралаштиргичларда қўлланиладиган газ тозалаш қурилмаларининг асосий ишлаш кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Зарарли моддаларни ажратувчи манбалар

Чангларнинг тозалаш давригача бўлган концентрацияси

н), г/м3

Чанг тозалаш қурилмалари

Тозалаш даражаси (τ), %

Зарарли моддаларни ташловчи манба

Ташловчи манба характеристикаси

Ташлама манбасидан чиқишда газ ҳаво аралашмасининг кўрсаткичлари

Чангнинг атмосфера ҳавосига чиқиш миқдори (q),г/с

Асфальт аралаштиргичларнинг турлари

фойдали иш коэффициенти (ФИК)

(В), т/соат

Тозалаш даражаси

Чанг тозалаш қурилмаларининг характеристикаси

Баландлиги(Н),м

Қувур диаметри (Д),м

Тезлиги (W), м/с

Ҳажми(V), м3

Ҳарорати, (t), оС

Чанг тозаланганидан сўнги концентрацияси

н), г/м3

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Г-1

20

20

I

ЦН-15У нусхали циклонли тутун ютувчи чанг тутгич ДП-10А

90

қувур

20

0,7

7,2

2,8

110

2,0

5,6

ДС-158

45

115

I

Тўғри ўқли циклон

35

175

75

75

II

Циклон гуруҳи СЦН-40 (4 дона)

95

3

3

III

Зарбли усулда ишлайдиган нам чанг тутгич

70

қувур

19,4

0,8

6,2

3,1

70

0,9

2,75

СИ-601

50

35

I

Тутун ютувчи чанг тутгич ДП-10А циклон билан ЦН-15У, д-450 мм

90

110

3,5

3,5

II

Зарбли усулда ишлайдиган нам чанг тутгич

90

қувур

20

0,8

7,8

9,0

70

0,95

1,4

Д-597

25

50

I

Тутун ютувчи чанг тутгич ДП-10А циклон билан ЦН-15У, д-650 мм

85

180

7,5

7,5

II

Циклонлар гуруҳи СЦН-40, Д-1000 мм (4 дона)

87

қувур

18

0,8

11,1

5,6

120

0,98

5,48

Д-597

30

30

I

Циклонлар СДК-ЦН-38, Д-800 мм (4 шт)

75

150

7,5

7,5

II

Ювувчи циклон «СИОТ»

87

қувур

18

0,7

10,4

4,0

75

0,98

3,9

Д-508-2А

25

47

I

Тўғри ўқли чанг тутгич д-600мм

22

210

36,8

36,8

II

ЦН-15У, Д-700 мм нусхали циклонли қурум тозалагич ДП-10А

68

11,7

11,7

III

Циклонлар гуруҳи СЦН-40, Д-100 мм (4 дона)

84

қувур

13

0,8

11,0

5,6

108

0,84

3,6

Д-508-2А

25

30

I

Циклонлар гуруҳи СДК-ЦН-33, Д-800 мм (4дона)

85

100

4,5

4,5

II

Ювувчи циклон «СИОТ»

89

қувур

18

0,8

8,0

4,0

75

0,68

2,7

ДС-84-2

200

120

I

ЦН-15У, Д-1400 мм русумли циклонли ютувчи чанг тутгич билан ДП-15,5х2

53

155

66,4

56,4

II

Циклонлар гуруҳи УЦ-2400 мм (3 дона)

85

8,5

8,5

III

Ротоклон

92

қувур

18

1,2

8,1

19,5

78

0,68

13,26

Д-845-2

100

43

I

Циклон ЦН-15 НИИОГАЗ, Д-700 мм (12 дона)

70

13

13

II

Ротоклон

85

қувур

18,5

1,2

11,0

12,5

70

2

25,0

Д-225

12,5

80

I

Циклон ЦН-15 НИИОГАЗ, Д-450 мм (2 дона)

75

қувур

18

0,5

7,1

1,4

120

7,5

10,5

Д-617-2

50

45

I

Циклон ЦН-15 НИИОГАЗ, Д-650 мм (8 дона)

75

11,3

11,3

II

Ротоклон

85

қувур

18,5

1,0

7,0

5,5

75

1,69

9,3

Д-617-2

50

34

I

ЦН-15У, Д-650 мм русумли циклонли ютувчи чанг тутгич билан ДП-12

72

210

9,5

95

II

Циклонлар гуруҳи СЦН-40, Д=100 мм (4дона)

93

қувур

18,5

0,9

13,7

8,3

150

0,67

5,5

ДС-117-2Е

35

88

I

Тўғри ўқли циклон, Д=700 мм

38

150

55

55

II

Ютувчи чанг тутгичлар ДП-10А ЦН-15У русумли циклон билан

67

18

18

III

Циклонлар гуруҳи СЦН-40 (4 дона)

90

қувур

19,4

0,75

7

2,8

63

1,8

5,0

ДС-117-2К

36

64

I

Тўғри ўқли циклон, Д=700 мм

40

170

38

38

II

Циклонлар гуруҳи СЦН-40 (4 дона)

95

1,9

1,9

III

Зарбли усулда ишлайдиган нам чанг тутгич

65

қувур

19,4

0,8

6

3,3

70

0,67

2,2

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-боб. Атмосфера ҳавосига ажраладиган ва ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг массасини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Ажраладиган ва ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг массаси — умумий ташламалар (Мумумий) — асфальт-бетон объектининг барча технологик жараёнлари ва жиҳозларидан ажраладиган ифлослантирувчи моддаларнинг жамланмасини билдиради ва қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
i — ажраладиган ифлослантирувчи модданинг рақами, (ихтиёрий равишда қабул қилинади i = 1,2,3,…………m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
j — ифлослантирувчи модда манбасининг рақами, (j =1,2,3,………n);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gijj-инчи манбадан ажралиб ташланадиган i — модданинг массаси, т/соат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tij — i-модданинг j-ишчи манбадан ажралиб чиқиш давомийлиги, соат/кун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тозалаш қурилмаси самарадорлигининг тақрибий кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Тозалаш қурилмалари

Тозалаш самарадорлиги, %

НИИОГАЗ циклонлари

ЦН-15

65-85

СДК-ЦН-33

75-90

СЦН-40

80-90

ДП-10-13 тутунсўрғич — чангтутгич

70-90

Батареяли циклонлар

85-90

Фильтр-циклонлар «ФГЦН»

90-95

«СИОТ» газювгич қурилмаси

75-85

Ротоклон

80-90

«Скруббер Вентури» газювгич қурилмаси

85-95

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: тозалаш самарадорлиги ускунанинг техник ҳолатини ва тутиб қолинадиган чангнинг дисперс (ўлчамли) ҳолатига қараб қабул қилинади. Жадвалдаги кўрсаткичлардан ўлчов асбобларда ўлчаш ишлари амалга оширилмаган ҳолларда асфальт-бетон заводларидан ташланадиган ташламаларнинг самарадорлик даражасини ҳисоблашда қўллаш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Асфальт-бетон заводларининг ифлослантирувчи моддалари ташлама манбаларини хатлов қилишда умумий ташламанинг тақрибий қийматини солиштирма кўрсаткичлари бўйича ҳисоблаш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-боб. Асфальт аралаштиргич қурилмаларидан чангли ташламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Асфальт аралаштиргич қурилмаларидан чангли ташламалари қуйидаги формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда g — чангли ташламаларнинг солиштирма кўрсаткичи, г/с, 8--жадвалдан қабул қилинади ёки қуйидаги ифода ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g = V C1 (г/с), (1.27),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — вақт бирлиги ичида ташланадиган газнинг ҳажми, м3 /с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С1 — тозалашгача чиқарилаётган газдаги чангнинг концентрацияси, г/м3 (8-жадвал.);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — технологик жиҳознинг ишлаш давомийлиги, соат/йил.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тозалашдан сўнгги чиқарилаётган газдаги чангнинг концентрацияси қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τ — чангтутгич қурилмасида газ аралашмаларини чангдан тозалаш самарадорлиги, %.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-боб. Минерал материаллар (қум, чақиқ тош, шағал) ни тасмали кўчиргич (транспортёр)ларда кўчиргандаги чангнинг ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Минерал материаллар (қум, чақиқ тош, шағал)ни тасмали кўчиргич (транспортёр)ларда 1 м.га кўчиргандаги чангнинг ташламалари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q = Wcαγ (/c), (1.29),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wc — чангнинг шамолда ажралиб чиқиш солиштирма кўрсаткичи, 3*10-5 кг/м2с қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
α — конвейер тасмасининг кенглиги, м;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γ — тоғ жинсининг майдаланиш коэффициенти (роторли экскаваторлар учун γ = 0,1м).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хом ашё материалларини сақлаш, юклаш ва тушириш жараёнларида чанг ташламалари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
αʼ — коэффициент, хом-ашё материалларининг чанг кўринишида йўқотилиши. ГОСТ 9128-2013 га биноан ўлчамлари 0,5 мм бўлган чангсимон заррачаларнинг ўртача миқдори турли хил асфальт-бетон аралашмаларининг минерал таркибида 21% ни ташкил қилади, у ҳолда αʼ= 0,21;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — хом ашё материалларини сақлаш, юклаш ва туширишдаги сарфлар, т/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g — табиий йўқотилиш нормаси, % (9--жадвалдан қабул қилинади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-боб. Ажралиб чиқадиган ифлослантирувчи моддалар тавсифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Темир йўл вагонларидан цементни тушириш, уни бошқа транспортларга юклаш ва бир жойдан бошқа жойга кўчириш жараёнларида цемент чанги ажралиб чиқади ва бу чанг таркибида 20 % SiO2 бўлган чанг сифатида синфланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Чангнинг кимёвий таркиби қўлланиладиган хом-ашё турига боғлиқ. 10-жадвалда бетон тайёрлаш учун кенг қўлланиладиган портландцементи чангининг тақрибий кимёвий таркиби келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Портландцемент чангининг кимёвий таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Таркибий моддалар

SiO2

CaO

Al2O3

Fe2O3

MgO

SO3

MnO

Cr2O3

Фоизлардаги миқдори

28,0-73,1

52,0-69,0

2,0-10,0

1,5-10,0

0,3-22,3

0,04-2,0

излари

0,00001-0,001

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чангнинг фракцион таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Заррачалар ўлчами, мкм

0-5

5-10

10-20

20-40

40-60

60 дан кўп

Фоизлардаги миқдори

7,6

9,0

23,0

22,6

15,1

18,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эркин ҳолдаги SiO2 (ҳаводаги чанг) нинг ҳаводаги миқдори — 0,8-3,1%;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шлакопортландцемент чангида эркин ҳолдаги чангда SiO2нинг миқдори 3%, пуццоланли портландцементда — 10-37 %, кислотага чидамли цементда — 67%.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Инерт материалларни сақлаш омборхонаси. Инерт материаллар чангининг кимёвий ва фракцион таркиби хом ашёнинг дастлабки таркибига боғлиқ. Инерт материаллар чанги қуйидаги ҳолатларда кремний таркибли деб юритилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SiO2 — кремний оксиди аморф MgO билан аралашмада аэрозоль кўринишида бўлиб, уларнинг ҳар бирининг миқдори 10 % дан ортиқ бўлмаса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SiO2 — кристалл кўринишидаги кремний оксидининг чангдаги миқдори 10 дан 70 % гача бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Бетон аралаштириш тугунида, хоссалари юқорида келтирилган, цемент, қум, йирик тўлдиргич (чақиқ тош ёки гравия) ларнинг чанги ажралиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Қолипловчи (шакл бериш) цехлари учун кам миқдорда инерт материаллари ва цемент чанги, шунингдек, таркибига турли хил нефть маҳсулотлари кирадиган сургилар (дизель мойи, автол, нигрол)дан углеводородлар ва парафин буғлари ажралиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Арматура цехининг ҳавоси чанг, пайвандлаш аэрозоллари ва металларга ишлов бериш дастгоҳларидан ажралиб чиқадиган газлар билан ифлосланади. (пайвандлаш ва металларга ишлов бериш бўлимлари).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-боб. Ҳисоблаш усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Тарозили — улушловчи бетон аралаштиргич қурилмаларининг ҳавони тозалаш тизимларига киритиладиган аспирация тизимидаги чангнинг дастлабки концентрацияси 5 — 10 г/нм3 ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Цемент ёки бошқа материалларни ҳаволи транспорт(пневмотранспорт) билан кўчиришда дастлабки концентрация қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qbx — кўчириладиган материалнинг умумий миқдори, кг/соат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vвх.н . — кўчиришга сарфланадиган ҳаво миқдори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Цементни пневмотранспортда юклаш пайтида чанг ажралиб чиқиши 0,2 кг/т, чанг ажратувчи манба устидаги чангбулутидаги миқдори — 19,5 г/н.м3.ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Агар солиштирма кўрсаткич сифатида, қараб чиқилаётган технологик жараён (ёки жиҳоз)дан вақт бирлиги ичида ифлослантирувчи модданинг ташламаси қабул қилинса, ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича олиб борилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
М = 10-3 g1 Т (т/год), (1.32),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g1 — чанг ажралишининг солиштирма кўрсаткичи, кг/соат (1.4.11-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — технологик жиҳознинг ишлаш (жараён) вақти, соат/йил.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асфальт-бетон объекти жиҳозларидан чанг ажралишининг солиштирма кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Жиҳоз ва технологик жараён

Материал

Сўриб олинадиган ҳаво ҳажми,

н.м3

Ажралаётган чангнинг ўртача массаси

Сўриб олинадиган ҳавонинг солиштирма ҳажми,

н.м3

Чанг ажралишининг солиштирма кўрсаткичи, кг/т

1

2

3

4

5

6

40 т/соат қувватли элеватор

Чақиқ тош

Оҳактош

Йирик қум Майда қум

900-1000

900-1000

700-900

800-900

2,7-3,0

2,7-3,0

0,7-0,9

1,6-1,8

64-72

64-72

50-64

57-64

0,19-0,22

0,19-0,22

0,05-0,07

0,11-0,13

50 т/соат қувватли элеватор

Оҳактош

Йирик қум Майда

қум

3000-4000

2500-3700

2700-3700

9,0-12,0

2,5-3,7

5,4-7,4

60-80

50-75

55-75

0,18-0,24

0,05-0,08

0,11-0,15

Унумдорлиги 5 т/соат. гача бўлган тасмали транспортерлар ва конвейерлар

Оҳактош

Қум

640-750

750-840

2,5-3,0

1,5-1,7

220-250

250-280

0,83-1,0

0,50-0,57

Болғали майдалагич:

СМ-431

С218

Оҳактош

Оҳактош

3400-3600

2300-2500

82-108

57,5-75

90-100

127-139

2,1-2,8

3,2-4,2

унумдорлиги 30 т/соат. гача бўлган бункер

Қум

Оҳактош

Чақиқ тош

1500-1600

1000-1200

1,5-1,6

7,0-8,4

Ишчи юзаси 1 м2 гача бўлган тебранувчан, вибрацияли ва инерцион элаклар

Қум

1600-1800

8,0-12,6

Ишчи юзаси 2 м2 гача бўлган тебранувчан, вибрацияли ва инерцион элаклар

Қум

Тупроқ

2800-3000

3400-3600

14,0-21,0

34,0-46,3

унумдорлиги 1,5 т/соат бўлган Сито-бурат

қум

Оҳактош

Тупроқ

260-300

480-520

700-800

0,6-0,8

9,6-10,3

1,4-1,6

унумдорлиги 3 т/соат бўлган Сито-бурат

қум

Оҳактош Керамзитли шағал

600-900

800-1000

5400-5800

1,5-2,2

16,0-20,0

28,6-30,7

Унумдорлиги 90 м3/соат гача бўлган экскаватор билан сочилувчан материалларни аралаштириш

Тупроқ

Қум

Оҳактош

Цемент

0,069-0,078

0,09-0,11

0,26-0,29

0,26-0,29

Унумдорлиги 17 м3/соат гача бўлган грейферли кўприкли кранлар билан сочилувчан материалларни аралаштириш

Тупроқ

Цемент

қум

Оҳактош

0,083-0,1

0,32-0,36

0,26-0,27

0,31-0,36

Унумдорлиги 170 т/соат бўлган майдалаш-саралаш қурилмаси

Чақиқ тош

(қуруқ) циклонларда тозалашда

40,8

Ишчи майдонни бульдозер Д-572 билан тозалаш

Қуруқ жинс

0,086

Улушловчи автоматлар

Цемент

1200-1300

1,8-2,6

Қайта тўкиш массаси

Керамзит

1000-1500

13,2-19,8

Бетонаралаштиргичлар

Цемент чанги

5500-6000

10,8-11,8

Қоришма аралаштиргичлар

Цемент чанги

1100-1300

1,7-2,1

Цемент сақлаш сиғими

Цемент

880-1280

3500-500

25,0-87,5

20,1-22,3

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-боб. Қолипловчи цех жиҳозлари ишлаганида пайдо бўладиган ифлослантирувчи моддаларнинг массасини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Қолипловчи цехларининг асосий ифлослантирувчи моддалари қолипларни мойлаш учун қўлланиладиган сурги материалларининг аэрозолларидир. Эмульсион мойлар таркиби керосин, мойлар (нигрол, автол, дизель, трансформатор мойлари ва ш.к.) ва ҳар хил углеводородлардан ташкил топади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Резервуарлардан атмосфера ҳавосига ташланадиган углеводородларнинг йиллик миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ПрΣСйил= Vйил Gt (T), (1.33),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vйил — резервуарларга бир йилда киритиладиган нефть маҳсулотларининг ҳажми, м3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gt — углеводородларнинг атмосфера ҳавосига чиқарилишининг солиштирма миқдори (13-жадвал).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нефть маҳсулотларининг солиштирма йўқолиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Нефть маҳсулотлари

Солиштирма йўқотилиш, т/м3 10-6

t = 25оС

t = 50оС

t = 75оС

Керосин

30

70

110

Дизель ёқилғиси

20

47

74

Мазут

16

38

60

Мой

4

9

14

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Очиқ сиғимлардан ажраладиган ифлослантирувчи моддаларнинг массаси буғланаётган суюқлик миқдорига боғлиқ ҳолда аниқланади ва қуйидагиларни ташкил қилади, кг/соат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
керосин учун 1,56 S;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
парафин учун 1,22 *10-2 S;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
нефть мойлари учун 5,0*10-2 S,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — буғланаётган суюқликнинг эркин (очиқ) юзаси, м2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Тозалаш даражасининг унга таъсир этадиган омилларга боғлиқлиги, мураккаблиги, ифлослантирувчи моддаларнинг чанг ушлагич қурилмалари томонидан ушлаб қолиш миқдорини аналитик (ҳисобли) ҳисоблашнинг ягона услуби мавжуд бўлмаганлигидан, тозаловчи қурилмаларнинг тозалаш самарадорлиги 14-жадвалга асосан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чанг-газ тозалаш қурилмаларининг тавсифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бўлим

Чанг тутгич

Тозалаш даражаси

Цемент сақлаш сиғимлари

НИИОГАЗ циклонлари

СМЦ-166 енгли фильтрлари

ФВ

Шағал фильтрлар

75,0

98,0-99,5

42,0-68,0

88,0

Цементни улушловчи ва сарфловчи бункерлар

НИИОГАЗ циклонлари

СМЦ-166 енгли фильтрлари

ФВК

ФВ

Донадор фильтрлар

62,0-83,0

98,8

57,0-93,5

45,7-52,7

53,0-57,8

Бетон аралаштиргич тугуни

НИИОГАЗ циклонлари

ЦН-11, ЦН-15, ЦН-24

ЛИОТ

СИОТ

СМЦ-166 енгли фильтрлари

ФВК

ФВ

49,4-70,0

61,0

51,0-85,0

97,0-99,5

54,0-78,8

43,0-86,6

Инерт материаллар омбори

НИИОГАЗ циклонлари

СМЦ-166 енгли фильтрлари

ФВ

46,5-66,3

98,7

45,7

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир-бетон ишлаб чиқариш объектларининг саноат ташламаларининг тавсифи 15-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-жадвал.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир-бетон ишлаб чиқариш объектларининг саноат ташламалари тавсифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ифлослантирувчи моддаларнинг ташлама манбалари

Аспирация ҳавосининг тозалашгача кўрсаткичи

Ифлослантирувчи модда

Тозалаш жиҳози

Тозалашнинг ўртача самарадорлиги

Атмосфера ҳавосига ташламадаги аспирация ҳавосининг кўрсаткичлари

ҳажм,

м3

ҳарорат,

оС

Оқимдаги чанг концентрацияси, г/м3

ҳажм,

м3/соат

ҳарорат, оС

Оқимдаги чанг концентрацияси, г/м3

Цемент сақлаш сиғимлари

950-3000

18-255

2,7-17,5

Цемент чанги

Фильтрлар:

СМЦ-166

ФВ, ЗФ

42-98,5

63

1000-3800

18-25

0,57-7,5

Цементни улушловчи ва сарфловчи бункерлар

1750-7200

20-22

6,1-47,0

Цемент чанги

Фильтрлар:

СМЦ-166

ФВ,ЗФ,

ФВ

46-98,5

75

2100-10100

20-22

0,12-7,0

Бетон аралаштиргич тугун

720-10100

19-40

0,95-21,7

Цемент чанги

ЦН, ЛИОТ, СИОТ, Циклонлари

43-98,5

880-12500

19-40

0,13-7,0

Фильтрлар СМЦ-166, ФВК, ФВ

83

Инерт материаллар омбори

720-9600

5-20

0,56-21,5

Қум ва керамзит чанги

НИИОГАЗ циклонлари

46-98

780-10000

5-20

0,13-1,55

Енгли фильтрлар ФВ

98

3,5-14 т/соат унумдорликдаги шнекли майдалагичлар

900-1500

20-22

2,0-9,0

Қум ва тупроқ чанги.

ЦН-15 Циклонлар

Ротоклон

90-98

1000-1600

20-22

0,12-0,7

5 т/соат унумдорликдаги болғали майдалагичлар

700-1000

20-22

5,0-12,0

Қум ва тупроқ чанги

ЦН-15 циклонлар Ротоклон

90-98

760-1080

20-22

0,3-0,72

Шарли тегирмонлар

1000-3000

20-22

9,0-15,0

Қум ва тупроқ чанги

ЦН-15, Ротоклон

90-98

1080-3300

20-22

0,7-0,9

Қум ва тупроқни ҳаволи кўчиргич

4000-5000

15-20

0,1-0,8

Қум ва тупроқ чанги

ЦН-15, циклонлар, Ротоклон

90-98

4300-5400

15-20

0,01-0,05

Вибрацияли ва механик элаклар

6000-7000

20

2,0-5,0

Қум ва тупроқ чанги

ЦН-15, циклонлар паст босимли газ ювгич

90-98

6500-7600

20

0,12-0,3

барабанли элаклар

2000-3000

20

2,0-9,0

Қум ва тупроқ чанги

ЦН-15, циклонлар паст босимли газ ювгич

90-98

2100-3200

20

0,12-0,7

Улушлагич, бункер ва бетон аралаштиргичлардан чанг сўрғичлар

5600-11000

19-40

1,5-1,6

Цемент чанги

БФМ Енгли фильтрлари

68-79

6200-12000

19-40

0,3-0,4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17-боб. Ташкиллаштирилмаган манбаларни ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Темир-бетон ишлаб чиқаришда сочилувчан материаллар (қум, чақиқ тош, оҳактош, цемент ва бошқалар) қўлланилганлиги сабабли барча жараёнларда атмосфера ҳавосига чанг ажралиб чиқиши кузатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. маҳаллий сўриш мосламалари билан жиҳозланмаган сочилувчан материалларни қабул қилиш, қайта қадоқлаш, тушириш ва юклаш тугунлари ташкиллаштирилмаган ташлама манбалар бўлиши мумкин. Цемент йўқотилишининг ўртача солиштирма кўрсаткичи, 1 м3 маҳсулот учун 2,14 кг ни ташкил қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. тармоқдаги нормалар бўйича ташкиллаштирилмаган ташламалар қуйидаги формула бўйича топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — ишлаб чиқаришга сарфланадиган материалларнинг йиллик миқдори, т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
У — табиий йўқотилиш нормаси, %.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл қурилиш материалларининг табиий йўқотилиш нормалари 16-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл қурилиш материалларининг табиий йўқотилиш нормалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Материал

Сақлаш тури ва тахлаш усули

табиий йўқотилишнинг тақрибий нормаси, %

омборхона

юклаш

тушириш

Чақиқ тош

(жумладан, қора қум)

Очиқ омборхона

0,5

0,3-0,5

0,3-0,5

Механизациялашган усулда тахлаш амалга ошириладиган очиқ омборхона

0,75-1,5

0,4

0,5

Цемент, оҳактош

Ёпиқ омборлар:

0,1

0,25

0,25

Силос туридаги

1-1,5

0,25-0,75

0,5-0,75

Бункер ва омбор

Вагонлар

-

0,2-0,4

0,85

Эмульсия

Ёпиқ турдаги омборлар ва резервуарлар

0,25-0,75

0-0,1

До 0,2

Ёқилғи ва мойловчи материаллар

Ер ости омборлари ва ярим чуқурлаштирилган резервуарлар

0,25-0,75

0-0,1

0-0,1

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Темир-бетон буюмлари ишлаб чиқариш ва қурилиш материаллари саноатида омборларда материалларни тўкиш, жўнатиш учун қайта юклаш тугунлари, омборлардаги чангланувчи маҳсулотни юклаш тугуни, мослаштирилмаган транспорт, тўкилган ҳолда сақлаш, карьер транспорти ва бошқалар ташкиллаштирилмаган манбалар бўлиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18-боб. Омбор ва сақлаш жойлари туридаги манбалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Бу объектлар учун ташламанинг умумий ҳажмини қуйидаги тенглама орқали ифодалаш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q = А + В = К123457*G*106 /3600+ К34567*q1*F (г/с), (1.35),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
А — Материални қайта ишлаш (тўкиш, қайта жўнатиш, аралаштириш) даги ташламалар, г/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — материални тинч ҳолатда сақлашдаги ташламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К1 — материалда чангли фракциянинг оғирлик бўйича ҳиссаси. Ўлчамлари 0 — 200 мкм бўлган чангли фракцияни элаш ва ювиш йўли билан аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К2 — чанг ҳиссаси (аэрозолга айланадиган чангларнинг массаси, 17-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К3 — маҳаллий метеорологик шароитни ҳисобга олувчи коэффициент, 18-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К4 — чанг пайдо қилиш маҳаллий шароитини ҳисобга олувчи коэффициент, қиймати 19-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К5 — материалнинг намлигини ҳисобга олувчи коэффициент, қиймати 20-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К6 — сақланадиган материалнинг сирти профилини ҳисобга олувчи коэффициент, ва Fфакт/F нисбати бўйича 1,3-1,6 оралиғида материалнинг йириклиги ва тўлдирилиш даражасига боғлиқ ҳолда қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fфакт — материалнинг ҳақиқий сиртининг кесими рельефини ҳисобга олган ҳолдаги юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F — режада чангланиш сиртининг юзаси, м2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q1 — К3 = К5 = 1 бўлган ҳолда, 1 м2 ҳақиқий сиртдан чангнинг чиқиши, унинг қиймати 22-жадвалдан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
G — қайта ишлов бериладиган материалнинг жами миқдори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Омборлар ва тўплаш майдонлари чанг ажралишининг текис тақсимланган манбалари сифатида қаралади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Чангнинг ҳақиқий дисперс таркибини текшириш ва К2 нинг катталигини аниқлаштириш чангиётган объект чегарасида ҳаво чангидан шамол намуна олиш томонига тезлиги 2 м/с билан эсаётган ҳолда, намуна олиш билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К2 чанг ҳиссаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Т/р

п/п

Материалнинг номи

Материал зичлиги, г/см3

Чангли фракциянинг оғирлиги бўйича ҳиссаси К1

Аэрозолга айланадиган чангларнинг ҳиссаси, К2

1.

Огарки (куйинди)

3,9

0,01

0,03

2.

Клинкер

3,2

0,01

0,03

3.

Цемент

3,1

0,04

0,03

4.

Известняк

2,7

0,04

0,02

5.

Мергель

2,7

0,05

0,02

6.

Известь тошсимон-майдаланган

2,7

2,8

0,07

0,07

0,02

0,05

7.

Гранит

2,8

0,02

0,04

8.

Мрамор

2,8

0,04

0,06

9.

Бўр

2,7

0,03

0,07

10.

Гипс тошсимон-майдаланган

2,6

2,6

0,03

0,08

0,02

0,04

11.

Доломит

2,7

0,05

0,02

12.

Спока

2,65

0,03

0,01

13.

Пегматит

2,6

0,04

0,04

14.

Гнейс

2,9

0,05

0,04

15.

Каолин

2,7

0,06

0,04

16.

Нефолин

2,7

0,05

0,02

17.

Тупроқ

2,7

0,05

0,02

18.

Қум

2,6

0,05

0,03

19.

Песчаник

2,6

0,04

0,01

20.

Слюда

2,8

0,02

0,01

21.

Полевой шпат

2,5

0,07

0,01

22.

Шлак

2,5-3,0

0,05

0,02

23.

Диорит

2,8

0,03

0,03

24.

Порфириды

2,7

0,03

0,07

25.

Графит

2,2-2,7

0,03

0,04

26.

Кўмир

1,3

0,03

0,02

27.

Кул

2,5

0,05

0,04

28.

Диатомит

2,3

0,03

0,02

29.

Перлит

2,4

0,04

0,05

30.

Керамзит

2,5

0,05

0,02

31.

Кермикулит

2,6

0,06

0,04

32.

Халькопирит

2,5

0,06

0,04

33.

Туф

2,6

0,03

34.

Тальк

2,5

0,03

35.

Шамот

2,6

0,04

0,02

36.

Сульфат

2,7

0,05

0,02

37.

Қум ва оҳак аралашмаси

2,6

0,05

0,01

38.

Ғишт синиқлари

0,05

0,01

39.

Шиша пахтаси

0,05

0,01

40.

Чақиқ тош

0,01

0,01

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К3 катталигининг шамол тезлигига боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Шамол тезлиги, м/с

К3

2 гача

1

5 гача

1,2

7 гача

1,4

10 гача

1,7

12 гача

2,0

14 гача

2,3

16 гача

2,6

18 гача

2,8

20 гача ва ундан зиёд

3,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-жадвал.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К4 катталигининг маҳаллий шароитга боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

маҳаллий шароит

К4

Омбор, сақлаш, тўплаш жойи

очиқлари:

  1. 4 тарафдан
  2. 3 тарафдан
  3. 2тарафдан тўлиқ ва 2 тарафдан қисман
  4. 2 тарафдан
  5. 1 тарафдан
  6. Юкловчи қўлқоп
  7. 4 тарафдан ёпиқ

1

0,5

0,3

0,2

0,1

0,01

0,005

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20-жадвал.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К5 катталигининг материал намлигига боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Материал намлиги, %

К5

0-0,05

1,0

1,0 гача

0,9

3,0 гача

0,8

5,0 гача

0,7

7,0 гача

0,6

8,0 гача

0,4

9,0 гача

0,2

10 гача

0,1

10 дан зиёд

0,01

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К6 катталигининг материал йириқлигига боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бўлак ўлчамлари, мм

К7

600

0,1

500-100

0,2

100-50

0,4

50-10

0,5

10-5

0,6

5-3

0,7

3-1

0,8

1

1,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К3 = К5 = 1 шароитида К6 катталигининг қиймати
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

тўпланадиган материал

г/м2

Клинкер, шлак

0,002

Чақиқ тош, қум, кварц,

0,002

Марганец, оҳактош, огарки, цемент

0,003

Қуруқ тупроқ материаллари

0,004

Асбест бўлаклари, қумоқ, оҳактош

0,005

Кўмир

0,005

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-боб. Чанг чиқарувчи материалларни қайта тўкиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Сочилувчан материалларни қайта тўкиш, материалларни очиқ вагон ва ярим вагонларга юклаш, грейдер билан материалларни бункерга ортиш, автомобиллардан бункерларга юкни тушириш очиқ оқим билан материалларни омборларга тўкиш ва шу кабилар кўп миқдорда чанг чиқарувчи ташкиллаштирилмаган манбалар ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу манбаларнинг барчасидан чанг ажралишини қуйидаги формула бўйича ҳисоблаш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q=К123457*В*Gп*106 /3600, (1.36),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К1, К2, К3, К4, К5 — (1.35) формуладаги коэффициентларга ўхшаш коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — материални тўкиш баландлигини ҳисобга олувчи коэффициент, унинг қийматидан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В нинг материални тўкиш баландлигига боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

материални тўкиш баландлиги, м

В

0,5

0,1

1,0

0,5

2,0

0,7

4,0

1,0

6,0

1,5

8,0

2,0

10

2,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gп — Тўкиш тугунининг унумдорлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20-боб. Карьерлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Автотранспорт, қазиш-юклаш ва бурғилаш-портлатиш ишларида ҳосил бўладиган ва майдон бўйича текис тақсимланган ташламалар ягона манба сифатида қаралиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Карьерда автотранспорт ҳаракатланганида чанг чиқаради, шунингдек ички ёнув двигателидан газлар ажралиб чиқади. Чанг автомобиль ғилдираги ва йўл тўшалмасининг ўзаро таъсири, машина кузовига юкланган материалнинг шамол таъсирида учирилиши натижасида ажралади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Карьер чегарасида автотранспорт томонидан ажралиб чиқадиган чангнинг умумий миқдори қуйидаги ифода ёрдамида ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q=C1*C2*C3*N*a*q1/3600+C4*C5*C6*F0*n*q2, г/с (1.37),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С1 — автотранспортнинг ўртача юк кўтариш коэффициенти бўлиб, унинг қиймати 24-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С2 — транспортнинг карьердаги ўртача ҳаракатланиш тезлиги ҳисобга олувчи коэффициент, қиймати 25-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юк узатилишининг ўртача тезлиги, ушбу ифода орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V=N*a/N, км/час; (1.38),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С3 — йўлнинг ҳолатини ҳисобга олувчи коэффициент, қиймати 26-жадвалдан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С4 — платформадаги юк ёки материал сиртининг тузилиш (профил) и коэффициенти, Fфакт./F0 — нисбатдан аниқланади,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда: Fфакт — платформадаги материал (юк)нинг ҳақиқий сирти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F0 — платформанинг ўртача юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С4 — нинг қиймати материалнинг йириклигига боғлиқ равишда 1, 3-1, 6 оралиғида қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С5 — материал (юк) га шамол эсишининг таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент бўлиб, шамол тезлиги ва транспорт ҳаракатининг ўртача тезлигининг тескари векторларининг геометрик йиғиндиси сифатида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу коэффициентнинг қиймати 2.4.23-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С6 — материал сирти намлигини ҳисобга олувчи коэффициент, (1.36) ифодада С65, 20-жадвалдан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — барча транспортларнинг бир соат мобайнида бориб-қайтиш (қатнаш) лари сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — карьер чегарасида битта қатнашнинг ўртача узунлиги, км;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С123=1, бўлиб, 1450 қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q1 — платформадаги материалнинг бирлик ҳақиқий юзасидан вақт бирлигида ажраладиган чанг миқдори, г/м2*с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fо — платформанинг ўртача юзаси, м2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — карьерда ишлаётган автомашиналар сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С1-нинг автотранспортнинг ўртача юк кўтаришга боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўртача юк кўтариш қобилияти, т

С1

5

0,8

10

1,1

15

1,3

20

1,6

25

1,9

30

2,5

40

3,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Кўчирилишнинг ўртача тезлиги км/соат

С2

5

0,6

10

1,0

20

2,0

30

3,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С3 нинг йўлнинг ҳолатига боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

карьер йўлларининг ҳолати

С3

Қопламасиз (тўпроқ) йўл

1,0

Чақиқ тошли қопламали йўл

0,5

кальций хлори эритмаси, ССБ, битум эмульсияси билан ишлов берилган чақиқ тошли қопламали йўл

0,1

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
С5 нинг машина кузовига таъсир шамоли тезлигига боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Шамол тезлиги, м/с

С5

до 2

1,0

5

1,2

10

1,2

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21-боб. Карьер машиналари ишлаётганида заҳарли газларнинг ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Қуввати 1 от кучи бўлган карбюраторли двигателларнинг ишлаши учун 0,25 кг/о.к.соат, дизель двигателлар учун эса 0,25 кг/о.к.соат ёқилғи сарфланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Карьер машиналари ишлаганида сарфланган ҳар 1 кг ёқилғисидан 15-20 г ёқилғи газлари ажралиб чиқади. ёқилғи газларнинг таркибий тавсифи 28-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Ёқилғи газларининг ҳар бир заҳарли газининг миқдори қуйидаги формулалар(1.39), (1.40), (1.41)га мос равишда аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мсо= (f1*W1*m1(СО)+f2*m2(CО))/3600, г/с (1.39);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МNOx= (f3*W1*m1(NOx)+f4*W2*m2(NOx))/3600, г/с (1.40);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мальд.= (f5*W1*m1(альд.)+f6*W2*m2(альд.))/3600, г/с, : (1.41),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f1, f2, …f6 — двигателлар ишлаш тартибининг заҳарли компонентлар чиқарилишига таъсирини ҳисобга олувчи коэффициентлар (29-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m1(СО), m1(NOx), m1(альд.) — «кичик юриш» режимида 1 кг бензин ёқилганида ажралиб чиқадиган зарарли компонентларнинг миқдори, (29-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m2 (СО), m2(NOx), m2(альд.) — «кичик юриш» режимида 1 кг дизель ёқилғиси ёқилганида ажралиб чиқадиган зарарли компонентларнинг миқдори, (29-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
W1, W2 — мос равишда бензин ва дизель ёқилғиси сарфи, кг/соат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёқилғи газларининг тавсифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Компонентлар

оғирлик бўйича миқдори, %

бензинли двигателлар

дизелли двигателлар

Азот

74-77

76-78

Кислород

2-8

12-18

Сув буғи

3,0-5,5

0,5-4,0

Углерод IV

5-12

1,0-6,0

Углерод оксиди

2-12

0,05-0,5

Азот оксидлари

0,0004-0,008

0,0002-0,01

Углеводородлар

0,2-3,0

0,009-0,5

Альдегидлар

0,0-0,002

0,001-0,009

Қурум

0,0-0,05г/м3

0,01-1,1г/м3

бенз(а)пирен

до 20мкг/м3

до 10мкг/м3

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Двигателларнинг ишлаш тартиби коэффициентлари ва заҳарли газларнинг чиқиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ёқилғи тури

двигателларнинг ишлаш тартиби

1 кг ёқилғидан заҳарли компонентларнинг граммларда ҳисобланган чиқиши ва двигателларнинг ишлаш режими коэффициентлари

f1

M1(CO)

f3

M1(NOx)

f1

m1(альд.)

бензин

Секин юриш

1

20,00

1

1,0

1

1,0

тезланиш

0,18

37,5

0,66

Тез юриш

0,23

17,5

0,33

секинланиш

0,55

0,5

26,6

f1

M2(CO)

f1

M2(CO)

f1

m2(альд.)

Дизель ёқилғиси

Секин юриш

1

20,00

1

2,0

1

1,0

тезланиш

1

14,1

1

Тез юриш

1

4,1

1

секинланиш

1

0,66

2,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22-боб. Қазиш-юклаш ишларидаги ташламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Экскаватор ишлашида чанг чиқиши қазиб олинган материални автомобилга юклаш пайтида содир бўлади. Чанг ажралиш жараёни қуйидаги тенглама бўйича ифодаланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q21234*G*106/3600, г/с, (1.42),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р1 — материалда чангли фракциянинг оғирлик бўйича ҳиссаси. Ўлчамлари 0 — 200 мкм бўлган чангли фракцияни элаш ва ювиш йўли билан аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р2 — чанг ҳиссаси (аэрозолга айланадиган чангларнинг массаси);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чангнинг ҳақиқий дисперс таркибини текшириш ва Р2 нинг катталигини аниқлаштириш чангиётган объект чегарасида ҳаво чангидан шамол намуна олиш томонига тезлиги 2 м/с билан эсаётган ҳолда, намуна олиш билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р3 — экскаваторнинг ишлаш зонасида шамолнинг тезлигини ҳисобга олувчи коэффициент, 30-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р4 — материалнинг намлигини ҳисобга олувчи коэффициент, қиймати 23-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
G — экскаватор ишлов бериладиган жинснинг жами миқдори, т/соат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Р3 коэффициентнинг шамол тезлигига боғлиқлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

шамол тезлиги, м/с

Р3 коэффициентнинг катталиги

2 гача

1,0

5 гача

1,2

10 гача

1,5

20 гача

2,0

20 дан кўп

2,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23-боб. Бурғилаш ишлардаги ташламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Қудуқ ва шпурларни бурғилашда атмосфера ҳавоси ифлосланиши ҳажмини ҳисоблашда, саноат томонидан ташланадиган барча дастгоҳлар чанг тозалаш воситалари билан чиқарилиши ҳисобга олинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q3=n*Z*(1-h)/3600 , (1.43),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — бир вақтда ишлайдиган бурғилаш дастгоҳлари сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Z — битта дастгоҳ бурғилашида чиқадиган чанг миқдори, г/соат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — чанг тозалаш тизимининг самарадорлиги, ҳиссаларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Агар бурғилаш майдонида ҳар хил тизимдаги бир нечта дастгоҳлар ишлайдиган бўлса, ҳисоблаш тенгламаси қуйидаги кўринишга эга бўлади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q3=(n1*Z1*(1-h1)+ n2*Z2*(1-h2)+ + ni*Zi*(1-hi))/3600 г/с, (1.44),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда, n1, n2, …, ni — бир вақтда ишлайдиган ҳар хил тизимдаги бурғилаш дастгоҳлари сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Z1, Z2, …, Zi — қудуқдан чиқадиган чангнинг дастлабки миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n1, n2, …, ni — ўрнатилган чанг тозалаш жиҳозининг самарадорлиги (31-жадвал).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бурғилашда чанг ташламалар ҳажмини ҳисоблаш учун қийматлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бурғилаш усули

Чанг тозалаш тизими

h

Шарошечли

циклон

0,75

Намли чанг тутгич

0,85

Оловли

Қўлсимон фильтр

0,95

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24-боб. Портлатиш ишларидаги чанг ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Портлатиш ишларида катта миқдорда чанг ажралиши кузатилади. Катта миқдорда чанг ажралиши қисқа муддатда атмосферадаги чангнинг улуши РЭЧУ дан юз марталаб ошиб кетишига олиб келади. Портлаш ишларида чангнинг бир вақтда ташламаларини ҳисоблаш учун қуйидаги тенгламадан фойдаланиш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q41234*Д*106, г, (1.45),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а1 — 1 кг портловчи модда портлатилганида ҳавога кўтариладиган материаллар миқдори (4-6т/кг);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а2 — портлатилган тоғ массасига нисбатан, заррачалар ўлчамлари 0-50 мкм бўлган аэрозолга айланувчи чангнинг ҳиссаси (ўртача 2*10-5);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а3 — портлаш зонасида шамол тезлигини ҳисобга олувчи коэффициент, (Q3=P3), (33-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а4 — бурғилаш майдонини дастлабки намлаши ва қудуқни сувлашини ҳисобга олувчи коэффициент (32-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Д — портлатувчи модда миқдори, кг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бурғилаш майдонини дастлабки намлаш ва қудуқларни сув бостиришни ҳисобга олувчи а4 коэффициентининг қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Майдонни аввалдан тайёрлаш

а4 нинг қиймати

Чанг чўкиш зонасини суғориш, 10л/м

0,7

Қудуқни сув бостириш (сув устуни баландлиги 10-14м)

0,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Портлатиш ишларида чанг чиқарилиши давомийлиги узоқ бўлмаганлиги (10 минутлар атрофида) сабабли, бу ифлослантирувчи моддалар миқдорини бир вақтда бараварига ташланадиган моддалар миқдорини ҳисоблашда эътиборга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25-боб. Технологик жиҳозлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Технологик жиҳозларнинг умумий ташламалари (Q) маълум вақт ичида тўкилган, юкланган ва туширилган материалларнинг бирлик жиҳозга тўғри келадиган умумий миқдорини солиштирма ташламага кўпайтириб аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q = 10-3*gB, (т): (1.46),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g — чанг ташламасининг солиштирма кўрсаткичи, кг/т (8; 12; 33-жадваллар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — бирлик жиҳозга тўғри келадиган материалларнинг умумий миқдори т. 33-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ташкиллаштирилмаган ташламаларнинг солиштирма кўрсаткичлари қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ташлама манбалари

Материал

Намлик,%

Ташлама манбаси ёнида чанг булутидаги чангнинг улуши,

г/м3

Чанг ажралишининг солиштирма кўрсаткичи, кг/т

Вагондан тушириш

Тупроқ

-

-

0,295

майдалагич бункерига самосвалдан тушириш (юк кўтариши 26т)

Мергель

2,4

1,5

0,02

Грейферда юклаш (юк кўтариши 5т)

Мергель

2,6

3,5

0,04

Грейферда (юк кўтариши 5т) хом ашёни юклаш

Клинкер

Оҳактош

Тупроқ

-

5,0

16,0

2,7

3,1

0,3

0,06

0,04

0,003

Думпкар вагонидан тушириш

Доломит

7,0

8,0

0,12

Майдаланган материални сепиш тугуни (баландлик 5м, унумдорлик 175 т/соат)

Мергель

-

2,6

0,08

Қайта қуйиш тугуни

(баландлик 1,5м, унумдорлик 40т/соат )

Доломит

7,0

1,08

0,02

Вагондан тушириш

Магнезит

-

-

0,116

Бункерли вагондан тушириш

Пиширилган доломит

-

-

0,021

Шамот

-

-

0,043

Шлакларни очиқ сақлаш омборлари

Шлак

-

-

0,004

Вагонларга шлакларни юклаш

«қуруқ» чанг тутгичлар чанги

-

-

0,01

Шлакни қайта ишлаш

Шлак

-

-

0,02

Шлакни кўчириш

Шлак

-

-

0,005

Қайта тўкиш тугуни

Нам тупроқ

-

2,0

-

Автоцистерна темир йўл вагонларини юклаш (ўз оқими билан)

Цемент

-

3,5

0,02

Пневмотранспортда автоцистерна темир йўл вагонларини юклаш

Цемент

-

19,5

0,2

Хомашё материаллари учун тегирмон:

Чанг

барабандан сўриш

-

9,0

-

Тўладан сўриш

-

0,5

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26-боб. Атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларнинг умумий ташламаларини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг тақрибий массаси (В) уларнинг технологик жиҳозлардан ажралиб чиққан (Мумум) миқдори билан чанг-газ тозалаш қурилмалари (У) ва ишлаб чиқаришни такомиллаштириш натижасида ушлаб қолинган қисмлари йиғиндиси ўртасидаги фарқ сифатида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В = Мумум — (У+С), (т) (1.47).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигидаги темир-бетон ишлаб чиқариш объектларидан ифлослантирувчи моддалар ташламаларининг йириклаштирилган кўрсаткичлари 34-жадвалда келтирилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир-бетон ишлаб чиқариш объектларидан ифлослантирувчи моддаларнинг ташламалари йириклаштирилган кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Объектлар

Тозаланмасдан ташланади

Қаттиқ заррачалари тозаланиб, чиқарилади

Тозалашда қаттиқ заррачалар тутиб қолинади ва зарарсизлантирилади

Қаттиқ

олтингугурт, азот, углерод оксидлари, углеводородлар

бошқалар

1-босқичли

2-босқичли

1-босқичли

2-босқичли

Заводлар: темир-бетон конструкциялари, ТББ, КПД

(1000 м3 бетонга)

2,0-5,0

-

0,3-1,0

0,4-2,0

0,01-0,03

1,6-3,0

1,99-4,97

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27-боб. Ёғочга ишлов бериш бўлими
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Арралаш, пайраҳаларни ажратиш, арралаб тилинган материалларнинг четларини қирқиш, тайёрланмаларни ўйиш жараёнларини бажариш учун тасмасимон-арралаш, текисловчи, ўйувчи, тарашловчи-арраловчи, универсал-шина кесувчи, универсал-ёнбош кесувчи, тахталарни белгиланган ўлчам бўйича тилиш дастгоҳлари қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Ёғочга ишлов беришда ажралиб чиқадиган асосий зарарли моддалар ёғоч чанги, қириндилар ва пайраҳалар ҳисобланади. Бунда, йирик қириндилар ва пайраҳалар атмосфера ҳавосига ташланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Вақт бирлиги ичида битта дастгоҳдан чиқадиган чангнинг солиштирма миқдори 0,05 кг/соат қабул қилинади ва унинг йиллик миқдори қуйидаги ифода орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qn = 0,05*T, (1.48),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда: Т — йил давомида дастгоҳнинг ишлаш вақти, соат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28-боб. Турғун дизель қурилмалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Мазкур усул турғун дизель қурилмаларидан ташламаларни уларнинг солиштирма кўрсаткичлари асосида ҳисоблаш тартибларини ўрнатади ва турғун дизель қурилмаларининг барча турлари (дизельгенераторлари, бурғилаш агрегатлари, мотопомпа, мотокомпрессорлар, мотовентиляторлар) учун тааллуқлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Ушбу усул турғун дизель қурилмаларидан 20 минутлик вақт оралиғида бир марталик максимал ва йиллик умумий ташламаларни ҳисоблаш амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Бир марталик максимал ташламаларни ҳисоблаш учун дастлабки маълумотлар сифатида, дизель қурилмасининг эксплуатацион қуввати ҳақида — заводнинг техник ҳужжатларида келтирилган маълумотлари (агар эксплуатацион қуввати ҳақида маълумотлар бўлмаса, белгиланган (номинал) қувват) дан фойдаланилади, атмосфера ҳавосига умумий ташламаларни ҳисоблаш учун дизель ёқилғисининг йиллик сарфи ҳақидаги ҳисоблаш маълумотларидан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Турғун дизель қурилмаларининг ёқиб ишлатилган газлари билан бирга атмосфера ҳавосига ташламаларини ҳисоблашлар қуйидаги зарарли моддалар учун бажарилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
углерод оксиди (СО);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
азот оксидлари (NOx) (NO2 га ҳисобланган)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
углеводородлар (CН)1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қурум(C);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сульфид ангидриди (SO2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
формальдегид (CН2O);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бенз(a)пирен (БП).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Турғун дизель қурилмалари учун атмосферани ифлослантирилишини ҳисоблаганда, РЭЧУ м.б. нинг қиймати керосин бўйича олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Асосий синфланиш белгилари (ишчи жараёнини ташкиллаштириш усулини аниқловчи белгилар — номинал қувват, тезюришлилик, цилиндрлар сони), шунингдек ажраладиган моддаларнинг заҳарлилик хусусиятларига мос равишда, тўртта гуруҳга бўлинади (Ne — номинал қувват, n — айланишлар сони, i — цилиндрлар сони):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) кам қувватли, тезюрувчан ва ўта тез юрувчан (Ne <73,6 кВт, n = 1000-3000 мин-1). Масалан, дизельгенераторлар 0801-08011 (2Ч9,5/10), 1601-1612 (4Ч9,5/10), 3001-3012 (8Ч9,5/10); дизель-электр агрегатлари 2Э-16А (4Ч8,5/11), А-01М;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) ўрта қувватли, ўртача тезюрувчан ва тез юрувчан (Ne =73,6-736 кВт, n=500-1500 мин-1). Газомотокомпрессор КС-550/4-64 (8Д22/22,5), автоматлаштирилган дизель-электр агрегати АСДА-200 (дизель 1Д12В-300), дизель-генератор ДГР 300/500-4 (6ЧН 25/34), дизель-насос қурилмаси ДНУ 120/70 (6ЧН12/14), ЯМЗ-238 дизель базасидаги энергетик қурилмаси, ДГА-315,320 (6ЧН25/34), Г-72 (6ЧН36/45), КАС 315 (12ЧН18/20), КАС 630Р (12ЧН18/20), АС 630М (12ЧН18/20) дизель генераторлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) бақувват, ўртача тезюрувчан (Ne = 736-7360 кВт, n =500-1000 мин-1). Масалан, 1А-6Д49 (8ЧН26/26), 1-9ДГ (16ЧН26/26) бурғилаш агрегати, 14ДГ (дизель14Д40), Г-99 (6ЧН12А36/45), ПЭ-6 (12ЧН26/26), ДГ-4000 (дизель 64Г базасидаги 61В-3 модели) дизельгенератори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) бақувват, юқори тезюрувчан, кўп цилиндрли (Ne =736-7360 кВт, n=1500-3000 мин-1, i>30). Масалан, АСДГ-800 (42ЧСПН16/17), ДГ-2000 (56ЧСПН16/17).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Капитал таъмирлашдан сўнг ташламалар миқдорида ўзгаришлар рўй беради. Капитал таъмирланган турғун дизель қурилмаларидан фойдаланаётганлиги учун ташламалардаги маълумотларга кўрсатилган ҳолатларни ҳисобга олиб тузатишлар киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29-боб. Ўрталаштирилган кўрсаткичлардан фойдаланиб ташламаларни ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Турғун дизель қурилмаларидан i — инчи модданинг максимал ташламаси (г/с) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
eMi (г/кВт·ч) — i — инчи зарарли модданинг турғун дизель қурилмаларининг бирлик фойдали ишини номинал қувватдаги режимда бажарганидаги ташламалари 35 ёки 36-жадваллардан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
PЭ (кВт) — дизель қурилмасининг эксплуатацион қуввати ҳақида тайёрловчи — заводнинг техник ҳужжатларида келтирилган маълумотлари [агар эксплуатацион қуввати ҳақида маълумотлар бўлмаса, белгиланган (номинал) қувват (Ne)] дан фойдаланилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1/3600) — соатдан секундга ўтиш коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Капитал таъмирлашгача турғун дизель қурилмаларининг турли гуруҳлари учун eMi (г/кВт·ч) ташламалар қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Гуруҳ

Ташлама г/кВт·ч

СО

NOx

C

SO2

2

БП

А

7,2

10,3

3,6

0,7

1,1

0,15

1,3·10-5

Б

6,2

9,6

2,9

0,5

1,2

0,12

1,2·10-5

В

5,3

8,4

2,4

0,35

1,4

0,1

1,1·10-5

Г

7,2

10,8

3,6

0,6

1,2

0,15

1,3·10-5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Капитал таъмирланган турғун дизель қурилмаларининг турли гуруҳлари учун eMi (г/кВт·ч) ташламаларининг қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Гуруҳ

Ташлама г/кВт·ч

СО

NOx

C

SO2

2

БП

А

8,6

9,8

4,5

0,9

1,2

0,2

1,6·10-5

Б

7,4

9,1

3,6

0,65

1,3

0,15

1,5·10-5

В

6,4

8,0

3,0

0,45

1,5

0,12

1,4·10-5

Г

8,6

10,3

4,5

0,75

1,3

0,2

1,6·10-5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Капитал таъмирлашгача турғун дизель қурилмаларининг турли гуруҳлари учун qMi (г/кг ёқилғи) ташламаларининг қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Гуруҳ

ташлама, г/кг ёқилғи

СО

NOx

C

SO2

2

БП

А

30

43

15,0

3,0

4,5

0,6

5,5·10-5

Б

26

40

12,0

2,0

5,0

0,5

5,5·10-5

В

22

35

10,0

1,5

6,0

0,4

4,5·10-5

Г

30

45

15,0

2,5

5,0

0,6

5,5·10-5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Турғун дизель қурилмаларидан йил давомида i — инчи модданинг атмосфера ҳавосига умумий ташламаси (т/йил) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qэi (г/кг ёқилғи) — турғун дизель қурилмалари фойдаланиш циклини ташкиллаштирадиган режимларда ишлаганида бир кг сарфланган дизель ёқилғисига тўғри келадиган i-инчи зарарли модданинг 37 ёки 38-жадваллардан аниқланадиган ташламаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gт (т) — турғун дизель қурилмалари учун йил давомида сарфлайдиган ёқилғи сарфи, (қурилмадан фойдаланиш ҳисоботларидан олинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1/1000) — «кг» ни «т» га айлантириш коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Капитал таъмирлангач турғун дизель қурилмаларининг турли гуруҳлари учун qMi (г/кг ёқилғи) ташламалар қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Гуруҳ

ташлама, г/кг ёқилғи.

СО

NOx

C

SO2

2O

БП

А

36

41

18,8

3,75

4,6

0,7

6,9·10-5

Б

31

38

15,0

2,5

5,1

0,6

6,3·10-5

В

26

33

12,5

1,9

6,1

0,5

5,6·10-5

Г

36

43

18,8

3,15

5,1

0,7

6,9·10-5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Халқаро талабларга жавоб берадиган турғун дизель қурилмалари учун ташлама қийматлари 35, 36, 37, 38-жадвалларидаги қийматлари СО учун 2, NO2 ва NO 2,5 ҳамда CН, C, CН2O ва БП — 3,5 марта мос равишда камайтириш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Атроф-муҳит муҳофазасининг ҳар хил технологиялари қўлланилганида, (суюқликли ва каталитик нейтрализаторлар, қурумли фильтрлар, ёқилғиларнинг «экологик тоза» тури, 39-жадвал), ёқилғи газларни тозалаш самарадорлиги улардан фойдаланиш шароитидаги ташламаларни ўлчов асбоблари ёрдамида назорат қилиш йўли билан олинган маълумотлар мослиги тасдиқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атроф-муҳитни муҳофазалаш технологиясининг самарадорлиги тўғрисида маълумот
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Т/р

Технологик жараённинг номланиши

Моддалар

Тозалаш даражаси % да

1.

каталитик нейтрализаторда оксидланиш (актив фаза платина Pt)

CO

90-95

70-80

C

30-50

СН2O

50-60

2.

Реакторни қизитиш усулида каталитик нейтрализаторда оксидланиш (актив фаза платина Pt)

CO

98-100

98-100

C

50-60

2O

90-95

3.

Реакцияга киришувчи каталитик фильтроэлементларда оксидлаш ва фильтрлаш (активфаза платина Pt)

CO

98-100

98-100

C

90-95

2

90-95

4.

сув дисперланган ёқилғини қўллаш

Nox

до 50

C

60-80

5.

Кам олтингугуртли ёқилғини қўллаш

SO2

до 95

6.

уяли-блокли катализаторларда NO ни қайта тиклаш (актив фаза V2O5(WO3)/TiO2)

Nox

до 80

7.

Сувли эритмада ювиш (суюқликли нейтрализация)

Nox

до 40

C

до 50

2O

до 80

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30-боб. Ёқиб ишлатилган газларнинг ҳарорати ва сарфларини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Турғун дизель қурилмаларидан ёқиб ишлатилган газларнинг сарфи ушбу ифода бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. ёқиб ишлатилган газларнинг ҳажмий сарфи қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Атмосфера ҳавосига ёқиб ишлатилган газларнинг турғун дизель қурилмаларидан ташкиллаштирилган ташламаси 5 м гача бўлган баландликка чиқарилганида, уларнинг ҳароратини 450 °С, 5 дан 10 м гача баландликка чиқарилганида — 400°С қабул қилиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31-боб. Лок-бўёқ ишлаб чиқариш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Бирон бир сирт юзасининг қопланмасини шакллантириш жараёнида ифлослантирувчи моддаларнинг ажралиб чиқиши лок-бўёқ материалларини суркаш ва уни қуритишда рўй беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Лок-бўёқ материалларининг таркибидаги ифлослантирувчи моддаларнинг ҳавога ажралиб чиқиши унинг таркиби, қопламани қоплаш усули, қўлланилаётган жиҳоз унумдорлиги, суркаладиган қопламанинг қалинлиги, ифлослантирувчи моддаларни тутиб қолувчи ёки нейтраллаштирувчи воситаларининг мавжудлиги ва бошқаларга боғлиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Мазкур услубда, бўяш ва қуритиш жараёнида лок-бўёқ материал ва эритувчиларининг учувчан қисми тўлиқ газ ҳолатига ўтади деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Ифлослантирувчи моддаларнинг чиқарилишини ҳисоблаш учун ҳақиқий ёки режадаги лок-бўёқ материалларининг сарфи, ундаги учувчан қисмининг ҳиссаси, ифлосликларни тутиб қолувчи ва зарарсизлантирувчи жиҳозлар мавжуд бўлганида — учиб чиқадиган моддалар ҳиссаси — яъни, тозалаш даражаси дастлабки маълумот сифатида қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32-боб. Ташкиллаштирилган манбалардан ташламалар ҳисоби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Буюмнинг сиртига лок-бўёқ материалларни суркаш жараёнида, газни тозалаш ускуналари мавжуд бўлмаган ҳолатларда, ҳавосига ажраладиган ёки атмосфера ҳавосига ташланадиган бўёқ аэрозолининг тоннада ифодаланган миқдори (Ма) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ма = Мk*fа*fт*10-4, (1.56),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ерда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mk — бўяш учун фойдаланилган лок-бўёқ массаси, т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fa — лок-бўёқ материалларининг аэрозоль кўринишида фоизларда ифодаланган йўқотилиш ҳиссаси, 40-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fт — лок-бўёқ материаллари қаттиқ қисмининг фоизларда ифодаланган ҳиссаси, 41-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лок бўёқ билан буюм сиртини бўяшда ажраладиган ифлослантирувчи моддалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бўяш усули

материалнинг қаттиқ таркибли қисмига нисбатан % да ифодаланган, бўяш жараёнида, ажраладиган, лок-бўёқ аэрозолининг ҳиссаси, fa

Лок-бўёқ материалининг умумий миқдорига нисбатан ундаги учувчан эритувчиларнинг ҳиссали, fp

бўяшда, fp.o

қуритишда, fр.с.

Пневматик (Ҳаволи)

30,0

25

75

Ҳавосиз

2,5

23

77

гидроэлектростатик

1,0

25

75

пневмоэлектростатик

3,5

20

80

Электростатик

0,3

50

50

Иссиқ сачратиш

20,0

22

78

Ботириш

-

28

72

Оқимли қуйиш

-

35

65

Электрочўктириш

-

10

90

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Буюмнинг сиртига лок-бўёқ материалларни суркаш жараёнида газни тозалаш ускуналари мавжуд бўлган ҳолатларда, ҳавосига ажраладиган ёки атмосфера ҳавосига ташланадиган бўёқ аэрозолининг тоннада ифодаланган миқдори (Ма) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ма = Мk*fа*fт*(1-n)*10-4, (1.57),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ерда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mk — бўяш учун фойдаланилган лок-бўёқ массаси, т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fa — лок-бўёқ материалларининг аэрозоль кўринишида фоизларда ифодаланган йўқотилиш ҳиссаси, 40-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fт — лок-бўёқ материаллари қаттиқ қисмининг фоизларда ифодаланган ҳиссаси, 42-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — тозалаш даражаси, бирлик қисмларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Газни тозалаш ускуналари мавжуд бўлмаган ҳолатларда, лок-бўёқ таркибида бўлган алоҳида ифлослантирувчи модданинг қопламани суркашдаги ташлама ёки ташламанинг тоннада ифодаланган миқдори (Mo) қуйидаги формула орқали топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мо = Мk*fp*fp.o*fk*10-6 (1.60)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mk — бўяш учун ишлатиладиган лок-бўёқ материалининг массаси, т;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fр — лок-бўёқ материалларининг учувчан қисми фоизларда ифодаланган йўқотилиш ҳиссаси, 41-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fp.c — лок-бўёқ материаллари учувчан эритувчиларнинг фоизларда ифодаланган ҳиссаси, 40-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fk — ифлослантирувчи модданинг лок-бўёқ материалининг учувчан қисмидаги фоизлардаги ҳиссаси 41-жадвалдан қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — тозалаш даражаси, бирлик қисмларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Алоҳида ифлослантирувчи модданинг лок-бўёқ материалининг учувчан қисмидаги умумий ташламаси қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мобщ = Mok + Mck. (1.64).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Бўялаётган буюмнинг умумий майдони юзаси ва атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи модданинг, солиштирма миқдори маълум бўлса, маълум технологик жараёнида бир хил турдаги лок-бўёқ материаллари қўлланиладиган ва бўяш бир қатламли бўлиб, газтозалаш қурилмаси мавжуд бўлмаган ҳолларда ифлослантирувчи модданинг тонналарда ифодаланган миқдори қуйидаги формула ёрдамида амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qiji — турдаги лок-бўёқ материалини j-технологик жараёнда қўллаб бўяётганда, уни транспортировка қилиш ва дастлабки қуритишни ҳисобга олгандаги ифлослантирувчи моддаларнинг солиштирма миқдори, г/м2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fijj-технологик жараёнда i — турдаги лок-бўёқ материали билан бўяшдаги буюм сиртининг жами юзаси, м2/йил.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Атмосфера ҳавосига вақт бирлиги ичида ташланадиган ифлослантирувчи моддалар массаси (г/с), юқорида келтирилган умумий ташламаларни аниқлаш формуласи билан топилади, фақат, бунда, бўяш учун ишлатиладиган лок — бўёқ материалларининг массаси (Mk) ўрнига, вақт бирлиги ичида ташланадиган лок — бўёқ материаллари сарфи, (ОНД-86 тавсияларига кўра, 30 минутлик оралиқдаги ўртача миқдор) олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mc.p — бўёқ қопламасини қоплаш технологик жараёнининг t минут давомидаги лок-бўёқ материалининг сарфи, кг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
t — технологик жараённинг давомийлиги, мин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Атмосфера ҳавосига ташланадиган бўёқ аэрозолининг миқдорини аниқлаш формуласи (1.56) қуйидаги кўринишга эга бўлади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ма = 0,56*Мk*fa*fт*10-4, (1.56),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mk — 30 минут давомида қоплама қоплаш технологик жараёнидаги лок-бўёқ материалининг сарфи, кг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1.57)-(1.65) формулалар хам шунга ўхшаш кўринишга эга бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33-боб. Ташкиллаштирилмаган манбалардан ташламаларни ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Бино ва иншоотларнинг меъморчилик элементлари, қурилиш конструкциялари, қувурлар, ҳаво ўтказгичлар, технологик ускуналар ва шунга ўхшашларни лак-бўёқ қопламалари билан қоплаш (бўяш) да ифлосланган ҳавони сўриб олиш жиҳозлари мавжуд бўлмаса, манбалар ташкиллаштирилмаган бўлади ва лак-бўёқ материалларининг учувчан қисмидан ифлослантирувчи моддаларнинг атмосфера ҳавосига ташламаларини ҳисоблаш қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
М = 0,56*Мk*fa*fт*10-4. (1.67).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Бўёқ аэрозолларининг очиқ майдондаги ташламаларининг ҳисоби (1.56) формула бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лок-бўёқ маҳсулотлари таркиби ва уларнинг ишлатилиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Лок бўёқлари маҳсулотларининг турлари

Лок бўёқларини маҳсулотларининг ишлатилиши

Лок бўёқлари маҳсулотлардаги қаттиқ моддаларнинг миқдори, (fт)

Лок бўёқлари маҳсулотлардаги учувчи моддаларнинг миқдори, (fр),%

Лок бўёғидан маҳсулотларга кирувчи ифлослантирувчи моддаларнинг тури

Лок бўёқ маҳсулотларнинг таркибига кирувчи учиб чиқувчи маҳсулотлар, (fк),%

Автомобиль локлари, бўёқлар ва автокосметика (импорт)

Эритувчилар, аралаштиргичлар, ёғсизлантирувчилар

Clearcut

Бузилмаслиги учун сиртни тозалагич

-

100,0

Амилли спирт

1,58

Ацетон

3,34

Бутилацетат

54,86

Ксилол

13,65

Псевдокумол

2,75

Стирол

0,96

Этилбензол

5,24

Этилцеллозольв

4,26

Углеводородлар С110

13,36

Standox msb-11050

Эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

32,23

Ксилол

11,50

Уайт-спирит

52,32

Этилбензол

3,95

Standox msb-11050 82489

Эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

59,53

Ксилол

11,50

Уайт-спирит

25,02

Этилбензол

3,95

Standox 2k express

Эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

86,11

Этилацетат

86,11

Standox 2k for 11031 78058

Чуқур сингдириладиган эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

9,82

Стирол

70,58

Уайт-спирит

5,21

Этилцеллозольв

14,39

Standox 2k for 11031 78082

Чуқур сингдириладиган эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

9,03

Стирол

67,85

Уайт-спирит

5,79

Этилцеллозольв

17,33

Standox silicon remover 85917

Силиконни эритувчи

-

100,0

Амилацетат

4,12

Амиловли спирт

0,08

Бутилацетат

6,76

Ксилол

14,92

Кумол

0,41

Стирол

1,87

Уайт-спирит

61,51

Этилбензол

6,28

Этилцеллозольв

2,52

Этилметилбензол

1,53

Standox silicon remover 86786

Силиконни эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

3,68

Ксилол

9,61

Толуол

4,56

Уайт-спирит

79,31

Этилбензол

2,84

Standox silistop 86875

Оқаётиб қотган силиконни эритувчи

-

100,0

Амилацетат

0,22

Ацетон

6,00

Бутилацетат

9,50

Ксилол

59,61

Этилацетат

0,27

Этилбензол

18,43

Углеводородлар С110

5,97

Standox 2k Verdunnung Lang 78104

Икки компонентли эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

89,15

Этилцеллозольв

10,85

Standox 2k Verdunnung Lang 78732

Икки компонентли эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

88,51

Этилцеллозольв

11,49

Standox 2k Verdunnung Lang 78090

Икки компонентли эритувчи

-

100,0

Бутилацетат

92,55

Этилцеллозольв

7,45

Standox Сomdi Verdunnung

Аралаш эритувчи

-

100,0

Ацетон

25,19

Бутилацетат

20,27

Толуол

54,53

Грунтлаш, ғовакларни тўлдиргич, шпатлевка, герметиклар ва уларни қотирувчилар

Standox Rapid-Spachtel 86077

Тез қотувчи шпатлевка

76,43

23,57

Ацетон

0,19

Бутилацетат

2,30

Диоксан

6,38

Ксилол

3,12

Метанол

4,10

Пропанол

0,29

Толуол

4,47

Этилацетат

18,87

этилметилбензол

55,11

Углеводородлар С110

5,17

Standox 1k-body fine 89424

Бир компонентли шпаклёпка

60,31

39,69

Бутилацетат

7,17

Диоксан

1,18

Пропанол

24,5

Ксилол

42,49

Стирол

1,83

Толуол

1,03

Уайт-спирит

9,86

Этилбензол

11,94

Standox 2k-plastic-hardener 82551

Икки компонентли тупроқ-пластмассалар ғовакларини тўлдиргич

70,91

29,09

Бутилацетат

2,04

Диоксан

0,81

Ксилол

66,07

Толуол

0,18

Уайт-спирит

6,54

Этилбензол

23,82

этилметилбензол

0,54

Standox 3m, super seam sealer

Чокни герметикловчи

70,03

29,97

Бутилацетат

1,75

Диоксан

36,55

Ксилол

2,25

Метанол

22,17

Толуол

28,52

Этилацетат

2,16

Этилбензол

0,65

этилметилбензол

1,70

Углеводородлар С110

4,25

Standox pehardener 82918

Полиэфирли шпатлевка қотиргичи

-

100,0

Ацетон

1,83

Этитилацетат

71,28

Этилбензол

0,25

Углеводородлар С110

26,64

Spray Max 1k Fullprimer 75121

Бир компонентли грунт-ғовактўлдиргич

62,07

37,93

Амилацетат

25,58

Ацетон

2,37

Бутилацетат

5,40

Пропанол

1,48

Ксилол

4,75

Этилацетат

1,11

Углеводородлар С110

Standox 1k-body fine 89602

Бир компонентли шпатлёпка

71,07

28,93

Бутилацетат

5,06

Диоксан

1,18

Пропанол

24,5

Ксилол

44,9

Стирол

1,30

Толуол

1,03

Уайт-спирит

10,09

Этилбензол

11,94

Standox 2k plastic 82519

Икки компонентли тупроқ-пластмассалар ғовакларини тўлдиргич

68,76

31,24

Амилацетат

0,46

Бутилацетат

2,24

Диоксан

0,91

Ксилол

65,93

Толуол

0,28

Уайт-спирит

6,28

Этилбензол

23,62

этилметилбензол

0,28

PE_Spachtel 86662

Полиэфирли шпатлепка

22,7

77,3

Стирол

86,85

Толуол

13,15

Нardener 2K-НS 82365

Қотиштиргич

-

100,0

Амиловли спирт

0,75

Бутилацетат

72,44

Ксилол

13,43

Углеводородлар С110

3,92

Этилбензол

5,92

Этилцнллозольв

2,80

Этилметилбензол

0,74

шпатлевка Қотиштиргич red 85330

Қотиштиргич

44,33

55,67

Бутиацетат

16,39

Ксилол

46,46

Диоксан

3,02

Метилацетат

8,55

Стирол

3,63

Толуол

1,57

Этилацетат

1,69

Этилбензол

18,69

2k MS harter 83310

Икки компонентли Қотиштиргич

-

100,0

Бутилацетат

23,51

Ксилол

53,44

Этилбензол

23,05

Standox polyester spritz-plastic

Икки компонентли тупроқ-пластмассалар ғовакларини тўлдиргич

74,4

25,6

Амилацетат

15,06

Бутилацетат

16,60

Стирол

68,34

2k plastic harter 82560

Икки компонентли тупроқ-пластмассалар ғовакларини тўлдиргич

-

100,0

Амиловли спирт

5,94

Углеводородлар С110

23,63

Диоксан

13,51

Ксилол

34,8

Псевдокумол

1,29

Стирол

0,31

Толуол

2,85

Этилацетат

1,62

Этилбензол

13,04

Этилцеллозольв

3,01

Stadox 2k nonstop 82560

Икки компонентли грунт-ғовак тўлдирувчи

62,0

38,0

Амиловли спирт

5,99

Углеводородлар С110

2308

Диоксан

13,14

Ксилол

35,05

Псевдокумол

1,3

Стирол

0,31

Толуол

2,87

Этилацетат

1,363

Этилбензол

13,14

Этилцеллозольв

3,03

2K-НS 78317

Икки компонентли тупроқ-пластмассалар ғовакларини тўлдиргич

67,8

32,2

Ацетон

19,87

Бутилацетат

30,46

Углеводородлар С110

10,60

Диоксан

8,21

Метилацетат

12,15

Толуол

7,96

Этанол

3,14

Этилацетат

7,61

1K-НS full priemer 81350

Биркомпонентли грунт-ғовактўлдиргич

52,22

47,78

Бензол

12,42

Бутилацетат

18,89

Углеводородлар С110

10,64

Дибутилфталат

5,78

Толуол

51,27

2K-Сolor fuler

Биркомпонентли грунт-ғовак тўлдиргич

68,09

31,91

Бутилацетат

68,17

Ксилол

16,64

Кумол

0,12

Уайт-спирит

7,44

Этилбензол

7,63

Лаклар, бўёқлар ва улар учун қотиргичлар

Charcoal green-pcrl 6861

Асосий бўёқ

42,68

57,32

Ацетон

8,32

Бензол

0,47

Бутилацетат

51,99

Углеводородлар С110

16,76

Амилацетат

4,22

Пропанол

1,08

Ксилол

12,73

Метанол

2,02

Этилацетат

0,04

Этилбензол

2,37

Standox 2k klsrlak 20-60 84163

Иккикомпонетли автолак

52,78

47,22

Амилацетат

0,60

Амиловли спирт

3,45

Бензол

0,41

Бутилацетат

1,13

Углеводородлар С110

40,65

Дибутилформамид

2,39

Ксилол

16,75

Псевокумол

2,39

Стирол

0,19

Толуол

0,21

Этилбензол

5,12

Этилцеллозольв

13,18

Этилметилбензол

2,91

Irfacer and coat

полироль

42,35

57,65

Амиловли спирт

1,01

Бутилацетат

78,69

Ксилол

5,29

Псевдокумол

2,36

Стирол

0,59

Уайт-спирит

6,76

Этилбензол

1,22

Этилцеллозольв

3,29

Этилметилбензол

0,78

Standox 2K elastic additive 84279

шпатлевка учун пластификатор-қушимча

7,93

92,07

Амилацетат

0,50

Бутилацетат

32,21

Ксилол

30,57

Псевдокумол

1,38

Стирол

2,49

Уайт-спирит

15,73

Этилбензол

10,75

Этилцеллозольв

4,46

Этилметилбензол

1,91

Standoflex 2K plastic

шпатлевка учун пластификатор-қушимча

62,2

37,8

Амилацетат

0,23

Бутилацетат

24,93

Углеводородлар С110

0,63

Диоксан

0,24

Кумол

0,33

Ксилол

46,18

Метанол

0,58

Псевдокумол

0,82

Стирол

0,28

Толуол

1,04

Этилацетат

1,18

Этилбензол

21,71

Этилцеллозольв

1,28

Этилметилбензол

0,57

Standoflex 2K autolak

Автолак

49,4

50,6

Бутилацетат

39,99

Ксилол

31,54

Уайт-спирит

15,66

Этилбензол

12,81

Standoflex 2K klarlak 82500

Автолак

57,44

42,56

Бутилацетат

16,88

Уайт-спирит

83,12

Standoflex 2K klarlak 84171

Автолак

53,84

46,16

Амилацетат

0,41

Амиловли спирт

0,74

Бутилацетат

70,23

Ксилол

13,58

Кумол

0,06

Уайт-спирит

6,15

Этилбензол

5,90

Этицеллозольв

2,93

2K standocryl 84171

автолак

53,1

46,9

Бутилацетат

70,47

Ксилол

15,09

Кумол

0,06

Уайт-спирит

6,52

Этилбензол

7,86

Ноширлик бўёқлари ва эритувчилари (импорт)

Ноширлик бўёқлари

асосий

97,63

2,37

Углеводородлар С110

7,88

Ксилол

6,03

Метилацетат

80,50

Толуол

2,96

Этилбензол

2,63

«Нartmann»

Ноширлик бўёғи

98,25

1,75

Углеводородлар С110

53,88

Диоксан

6,82

Ксилол

21,76

Кумол

4,48

Стирол

1,79

Толуол

1,44

Этилбензол

7,74

Unipak gold 9974

Ноширлик бўёғи

96,7

3,3

Ксилол

96,84

Толуол

3,16

Euro opti cyan 75637

Ноширлик бўёғи

99,83

0,17

Ксилол

13,15

Стирол

86,85

Combiprint 116

Ноширлик бўёғи

21,9

78,1

Амиловли спирт

0,10

Метанол

0,06

Этанол

99,84

Combiprint 811

Ноширлик бўёғи

40,9

59,1

Амиловли спирт

0,01

Метанол

0,09

Этанол

99,9

Combiprint 044

Ноширлик бўёғи

35,0

65,0

Амиловли спирт

0,21

Метанол

1,87

Этанол

97,92

Combiprint

эритма

-

100,0

Метоксипропанол

47,89

Этанол

1,02

Этилцеллозольв

51,09

Diamont № 4

Ноширлик бўёғи

20,0

80,0

Амилацетат

13,18

Бензол

10,12

Диоксан

3,33

Метилэтилкетон

43,20

Уайт-спирит

27,5

Этанол

2,67

Diamont № 5

Ноширлик бўёғи

96,2

3,8

Амиловли спирт

8,70

Метанол

4,12

Этанол

87,18

Diamont № 6

Ноширлик бўёғи

98,2

1,8

Амиловли спирт

2,15

Метанол

6,04

Этанол

91,81

Кукунсимон бўёқлар

Fapromxid серии 700

Иссиқликга чидамли қопламалар

99,47

0,53

Бутилацетат

33,36

Углеводородлар C110

15,26

Толуол

11,65

Этилбензол

35,73

Fapromxid серии 710

Иссиқликга чидамли қопламалар

99.49

0.51

Бутилацетат

22,27

Углеводородлар С110

31,83

Толуол

5,33

Этилбензол

40,58

Kr Нerberts Powder Coatings

Иссиқликга чидамли қопламалар

99,03

0,97

Бутилацетат

13,21

Углеводородлар С110

19,10

Бутанол

4,43

Ксилол

34,0

Кумол

5,54

Стирол

1,79

Толуол

4,28

Этилацетат

1,60

Этилбензол

12,75

Этилцеллозольв

3,31

мебел ишлаб чиқариш (импорт)

Е-50-бўёғи

-

16,9

83,1

Ацетон

20,25

Этанол

13,25

н-Пропанол

8,36

н-Бутилацетат

28,00

Изоамилацетат

17,99

н-Бутанол

12,15

Р-43-бўёғи

-

3,2

96,8

Ацетон

19,31

Изопропанол

3,57

Этанол

4,73

Толуол

2,18

Ксилол

69,20

Р-44-бўёғи пишган гилос рангидаги

-

6,8

93,2

Этилацетат

46,24

Изопропанол

33,85

н-Пропанол

1,93

Толуол

2,09

н-Бутилацетат

9,35

Ксилол

6,54

Америка гилоси рангидаги бўёқ

-

3,5

96,5

н-Пропанол

35,94

н-Бутилацетат

38,68

Ксилол

25,39

НЦ жилосиз Knehe

-

31

69

Ацетон

25,28

Этилацетат

10,98

Метилэтилкетон

2,07

Изопропанол

13,72

н-Пропанол

1,47

Толуол

19,20

н-Бутилацетат

12,60

Изоамилацетат

1,64

Ксилол

7,68

н-Бутанол

5,37

УБ қуритувчи грунт

-

83,51

16,49

Ацетон

36,59

Этилацетат

2,77

Изопропанол

13,17

н-Пропанол

1,18

Толуол

3,88

н-Бутилацетат

18,88

Изоамилацетат

3,27

Ксилол

10,30

н-Бутанол

5,64

Стирол

2,35

УБ қуритилган полиэфирли грунт

-

80,5

19,5

н-Бутилацетат

23,55

Этилбензол

0,38

Ксилол

0,80

Стирол

75,26

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МДҲ мамлакатларида ишлаб чиқилган лак-бўёқ материалларининг таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Лак бўёқ материалларининг нусхаси

Лак-бўёқ материаллардаги қаттиқ моддаларнинг ҳиссаси, (fт) %

Лак бўёқ материаллари таркибидаги учувчан қисмининг ҳиссаси, (fр)%

Лак бўёқлари таркибдаги учувчан қисмига кирувчи ифлослантирувчи моддалар номи

Лак бўёқлари таркибдаги учувчан қисмига кирувчи ифлослантирувчи моддалар миқдори(fк)

Шпатлевкалар

МЧ-0054

89

11

Н-бутилли спирт

40

Ксилол

40

Этиленгликоль

10

Этилкарбитол

10

НЦ-007

65

35

Ацетон

3

Бутилацетат

18

Этилацетат

9

Н-бутилли спирт

10

Этил спирти

10

Толуол

50

НЦ-008

30

70

Ацетон

15

Бутилацетат

30

Этилацетат

20

Н-бутилли спирт

5

Толуол

30

НЦ-173

3,1

96,9

Бутилацетат

7

Этилацетат

5

Н-бутилли спирт

4

Этил спирти

77

Этилцеллозольв

3

Толуол

4

ПФ-002

75

25

Сольвент

100

ЭП-0010

90

10

Толуол

55,07

Этил спирти

44,93

ХВ-005

33

67

Ацетон

25,8

Бутилацетат

12,1

Толуол

62,1

ХВ-005 (***)

-

-

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

62

Грунтовкалар

АК-070

14

86

Ацетон

20,04

Н-бутилли спирт

12,6

Ксилол

67,36

ГФ-017

49

51

Ксилол

100

ГФ-021

55

45

Ксилол

100

ГФ-021 ***

54

46

Ксилол ёки нефрас А 120/200

100

ГФ-021 «Л» ***

54

46

Ксилол ёки нефрас А 120/200

99,4

Ацетон

0,6

ГФ-030

75,25

24,75

Уайт-спирт

100

ГФ-031

54

46

Ксилол

28,7

Уайт-спирит

35,65

Сольвент

35,65

ГФ-032

39

61

Сольвент

100

ГФ-0119

53

47

Ксилол

100

ГФ-0119 қизғиш жигарранг

53

47

Ксилол ёки нефрас А 120/200

100

ГФ-0163

68

32

Сольвент

100

ВЛ-02

21

79

Н-бутилли спирт

28,2

Этил спирти

37,6

Ксилол

6

Ацетон

28,2

ВЛ-023

26

74

Н-бутилли спирт

24,06

Этил спирти

48,71

Бутилацетат

3,17

Толуол

1,28

Ацетон

22,78

МЛ-029

60

40

Н-бутилли спирт

42,62

Ксилол

57,38

МЧ-0054

89

11

Н-бутилли спирт

40

Ксилол

40

Этиленгликоль

10

Этилкарбитол

10

НЦ-173

3,1

96,9

Н-бутилли спирт

4

Этил спирти

77,7

Бутилацетат

6,4

Этилацетат

5,2

Толуол

3,6

Этилцеллозольв

3,14

Нц-0135

37

63

Н-бутилли спирт

4

Изобутилли спирт

11

Этил спирти

6

Бутилацетат

46

Этилацетат

10

Толуол

5

Этилцеллозолльв

18

НЦ-0140

20

80

Н-бутилли спирт

15

Этил спирти

10

Бутилацетат

20

Этилацетат

15

Толуол

20

Этилцеллозольв

15

Циклогенсанон

5

НЦ-0205

39

61

Этил спирти

7

Бутилацетат

53

Этилацетат

20

Этиленгликольацетат

20

ПФ-002

75

25

Сольвент

100

ПФ-020

ПФ-031:

57

43

Ксилол

100

оқ

59

41

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

40,3

Ксилол ёки нефрас А 120/200

59,0

Ацетон

0,7

Қизғич-жигар, очиқ сариқ

53

47

Уайт-спирит ёки нефрас А 120/200

68,2

Ксилол ёки нефрас А 120/200

68,2

Ацетон

0,6

ФЛ-03К

70

30

Уайт-спирит

50

ФЛ-03Ж

Ксилол

50

ФЛ-086

54

46

Уайт-спирит

50

Ксилол

50

ФЛ-087

53

47

Н-бутилли спирт

58,33

Сольвент

41,67

ХВ-079***

38

62

Бутилацетат

10

Ацетон

28

Сольвент

62

ХС-04***

40

60

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Ксилол ёки толуол

62

ХС-04 «В»***

40

60

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

62

ХС-010

33

67

Ацетон

26

Бутилацетат

12

Толуол

62

ХС-059

36

64

Ацетон

27,57

Бутилацетат

12,17

Толуол

45,35

Циклогексанон

14,91

ХС-059***

36

64

Ацетон

28

Бутилацетат ёки изобутилацетат

12

Толуол

45

Циклогексанон

15

ХС-068

31

69

Ацетон

15,98

Бутилацетат

12,02

Толуол

56,37

Циклогексанон

5,63

ХС-068***

21

69

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

52

Циклогексанон

10

Эмаллар

АК-194

28

72

Бутилацетат

50

Н-бутилли спирт

20

Этил спирти

10

Толуол

20

АК-1102

19,5

80,5

Ацетон

29,13

Бутилацетат

29,13

Н-бутилли спирт

2,91

Ксилол

38,83

АС-182

53

47

Ксилол

85

Уайт-спирит

5

Сольвент

10

АС-182***:

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

4,6

Очиқ тутун рангли

53

47

Ксилол ёки нефрас А 120/200

78,4

Фил суяги рангли

54

46

Бутилли спирт

4,8

Қизил, ҳаво ранг,

48

52

Сольвент

12,2

Оқ

54

46

Қора

44

56

ВЛ-515

28

72

Этил спирти

18,4

Толуол

51,6

Этлицеллозольв

30

ГФ-92

49

51

Уайт-спирит

8

Ксилол

90

Н-бутилли спирт

2

ГФ-92ГМ

55

45

Ксилол

100

ГФ-92ГС

57

43

Сольвент

100

ГФ-021*

54

46

Ксилол

59

Уайт-спирит

41

ГФ-820

50

50

Ксилол

50

Уайт-спирит

50

ГФ-0119*

53

47

Сольвент

56

Уайт-спирит

44

ГФ-0163*

54

46

Ксилол

25

Сольвент

33

Уайт-спирит

42

ГФ-230ВЭ

47

53

Ксилол

22

Уайт-спирит

55

сув

23

КО-83

22

78

Ацетон

13,17

Бутилацетат

11,07

Н-бутилли спирт

9,10

Этил спирти

14,10

Этилцеллозольв

7,10

Толуол

45,46

КО-811

34,5

64,5

Бутилацетат

50

Н-бутилли спирт

20

Этил спирти

10

Толуол

20

КО-822

35

65

Ацетон

10

Бутилацетат

10

Этилацетат

10

Н-бутилли спирт

5

Этил спирти

15

Этилзоллозольв

11

Ксилол

39

КО-935

70

30

Толуол

100

МЛ-12

50,5

49,5

Н-бутилли спирт

20,78

Уайт-спирит

20,14

Этилцеллозольв

1,4

Сольвент

57,68

МЛ-12 ***

Этилцеллозольв

0,4

МЛ-12

«К» ***:

Бутилли спирт

28,0

қора

44

56

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

50,6

ҳимояланган

52

48

Ксилол ёки нефрас А 120/200

1,0

бошқа ранглар

50

50

Сольвент

20,0

МЛ-104

68

32

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

50,0

Ксилол ёки нефрас С4 120/200

2,0

Бутилли спирт

25,0

Сольвент

23,0

МЛ-106***

58

42

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

43,3

Ксилол ёки нефрас А 120/200

1,1

Бутилли спирт

21,1

Сольвент

34,5

МЛ-152

43

57

Н-бутилли спирт

20,85

Изобутилли спирт

9,59

Уайт-спирит

13

Сольвент

14,07

Ксилол

39,76

Бензин «калоша»

2,73

МЛ-158

53

47

Н-бутилли спирт

37,03

Уайт-спирит

30,72

Ксилол

32,25

МЛ-158 ***:

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

56,0

қора

54

46

Бутилли спирт

27,8

бошқа ранглар

61

39

Сольвент

16,2

МЛ-165

49

51

Н-бутилли спирт

35,92

Уайт-спирит

0,68

Ксилол

63,4

МЛ-197

51

49

Бутилацетат

8,42

Н-бутилли спирт

41,42

Уайт-спирит

2,01

Этилцеллозольв

8,93

Нефрас

39,22

МЛ-242

56

44

Н-бутилли спирт

20

Изобутилли спирт

20

Ксилол

60

МЛ-279

50

50

Н-бутилли спирт

24,74

Ксилол

75,26

МЛ-283

55

45

Н-бутилли спирт

19,72

Ксилол

80,28

МЛ-629

56

44

Н-бутилли спирт

50

Ксилол

50

МЛ-1156

51

49

Н-бутилли спирт

24,58

Ксилол

75,42

МЛ-1202 ***:

Бутилли спирт

2,2

Оч яшил-ҳаво ранг

64

36

Циклогексанон

78,6

Ҳаво ранг

Сольвент

18,6

Қизғич-жигар, оч кул ранг

67

33

Этиловый спирт

0,6

МЛ1214 МЭ***

43

57

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

36,5

Ксилол ёки нефрас А 120/200

26,0

Бутилли спирт

28,0

Сольвент

9,5

МС-17

43

57

Ксилол

100

МС-160

43

57

Ксилол

100

МС-226

50

50

Ксилол

100

МЧ 123

45

55

Ксилол

100

МЧ-240

45

55

Н-бутилли спирт

37,79

Сольвент

22,9

Ксилол

39,31

НЦ-11

25,5

74,5

Бутилацетат

25

Этилацетат

25

Н-бутилли спирт

10

Этил спирти

15

Толуол

25

НЦ-25

34

66

Бутилацетат

10

Этилцеллозольв

8

Ацетон

7

Этил спирти

15

Толуол

15

Этилацетат

45

НЦ-132П

20

80

Ацетон

8

Бутилацетат

8

Н-бутилли спирт

15

Этил спирти

20

Этилцеллозольв

8

Толуол

41

НЦ-257

38

62

Ацетон

7

Бутилацетат

10

Н-бутилли спирт

15

Этил спирти

10

Этилцеллозольв

8

Толуол

50

НЦ-1125

40

60

Ацетон

7

Н-бутилли спирт

10

Этил спирти

15

Толуол

50

Бутилацетат

10

Этилцеллозольв

8

«ОЛИ» **

52

48

Уайт-спирит

100

ПФ-115

55

45

Ксилол

50

Уайт-спирит

50

ПФ-115*

62

38

Ксилол

31

Уайт-спирит

69

ПФ-115 ***

62

38

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

60

Ксилол ёки нефрас А 120/200

40

ПФ-115 «экстра» ***

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Ацетон

0,6

Оқ, оч сариқ

62

38

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Ацетон

0,6

Крем рангли, оч қизғиш, , ҳаво ранг,

60

40

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

ҳаво ранг — 451, ҳаво ранг — 1, ҳаво ранг — 3,

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Бодом ранг, туқ кул ранг 894, тўқ-кул ранг-896, оч-ҳаво ранг, кул ранг.

Ацетон

0,6

Ҳимояловчи

57

43

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Ацетон

0,6

Оч сариқ, яшил, туқ яшил, Қизғиш жигар ранг,

54

36

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

сариқ, Қизғиш

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Ацетон

0,6

кўк-2, оч кул ранг, жигарранг, қора, ультрамаринранг, Кўк

49

51

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Ацетон

0,6

Қизил, гилос ранг

52

48

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Ацетон

0,6

ПФ-126 ***:

Денгиз тўлқини

52

48

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

60

Ксилол ёки нефрас А 120/200

40

Қолган ранглар

60

40

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

60

Ксилол ёки нефрас А 120/200

40

ПФ-131 ***

57

43

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

34,0

Ксилол ёки нефрас А 120/200

65,4

Ацетон

0,6

ПФ-133

50

50

Ксилол

50

Уайт-спирит

50

ПФ-133 Қизғиш-жигар ранг***

55

45

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

60

Ксилол ёки нефрас А 120/200

40

ПФ-167

60

40

Уайт-спирит

100

ПФ-188

55,5

44,5

Бутилцеллозольв

8,53

Сольвент

91,47

ПФ-218ГС

72,5

27,5

Уайт-спирит

100

ПФ-266*

59

41

Ксилол

31

Уайт-спирит

69

ПФ-266 сариқ жигарранг

59

41

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

60

Ксилол ёки нефрас А 120/200

40

ПФ-266 сарғич малла «люкс» ***

59

41

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

59,7

Ксилол ёки нефрас А 120/200

39,7

Ацетон

0,6

ПФ-283

50

50

Уайт-спирит

60

Ксилол

40

ПФ-837

47

53

Уайт-спирит

18,16

Ксилол

81,84

ПФ-1105

61

39

Уайт-спирит

50

Ксилол

50

ПФ-1189

53

47

Ксилол

65,7

Сольвент

34,3

ПФ-1126

43

57

Сольвент

100

ПФ-1217 ВЭ *

45

55

Ксилол

28

Уайт-спирит

53

Сув

19

ПФ-2140

58

42

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

49,0

Ксилол ёки нефрас А 120/200

25,2

Сольвент ёки ксилол

25,8

ПЭ-220

65

35

Ацетон

89

Толуол

7

Ксилол

4

ПЭ-232

65

35

Ацетон

83

ПЭ-250

Толуол

14

Ксилол

3

ПЭ-250М

57

43

Ацетон

88,4

Толуол

9,3

Ксилол

2,3

ПЭ-250ПМ

57

43

Ацетон

88,4

Толуол

9,3

Ксилол

2,3

ПЭ-251

75

25

Стирол

14

Толуол

5

Ксилол

5

Метилизобутилкетон

38

Циклогегсанон

38

ПЭ-251Б

75

25

Стирол

14

Толуол

5

Ксилол

5

Метилизобутилкетон

38

Циклогексанон

38

ПЭ-247

60

40

Ацетон

75

Толуол

15

Ксилол

2,5

Этил спирти

7,5

ПЭ-246

92

8

Ацетон

12,5

Бутилацетат

62,5

Стирол

25

ПЭ-265

92

8

Ацетон

12,5

Бутилацетат

62,5

Стирол

25

В-ПЭ-1179

26

74

Бутилцеллозольв

98,3

Этиленгликоль

1,7

ПЭ-276

90,5

9,5

Ацетон

20

Бутлиацетат

60

Стирол

20

ФЛ-5233

12,5

87,5

Этил спирти

73,1

Н-бутилли спирт

18,3

Бутилацетат

8,6

ХВ-16

21,5

78,5

Ацетон

13,33

Бутилацетат

30

Толуол

22,22

Ксилол

34,45

ХВ-16 ***):

Бутилацетат

5

қора

14

86

Ацетон

15

қора

16

84

Ксилол матовая

20

қизил

17

83

Толуол

60

кумушранг

18

82

Ҳимояланган-760

20

80

Тўқ-кул ранг

21

79

Кўкимтир кулранг

21

79

Кулсимон-жигар 842

22

78

Лимонсимон-сариқ

23

77

Кулранг яшил, тўқ малла

24

76

Кўк, тўқ яшил

24

76

Оч қизғиш

24

76

бодомранг, темир ранг

26

74

Сариқ малла

29

71

Оқ, тўқ кремранг

25

75

Қизғиш-жигар ранг «р»

19

81

Кул ранг 518 «р», оч лимон ранг «р», оч яшил ранг «р», тўқ қизғиш ранг «р», кўк «р», ҳавосимоняшил «р»

20

80

Оқ тун «р», оч-кўк «р», яшилсимон сарғич «р», ҳимояланган — 726 «р»

26

74

ХВ-16 «р» ***):

Бутилацетат

5

қора

14

86

Ацетон

15

қора

16

84

Ксилол матовая

20

қизил

17

83

Толуол

60

кумушранг

18

82

Ҳимояланган-760

20

80

Тўқ кул ранг

21

79

Кулсимон кўк

21

79

Кулсимон малла, кулранг-842

22

78

Лимонсимон сариқ

23

77

Кулсимон яшил, тўқ малла

24

76

Кўк, тўқ яшил

24

76

қизғиш

24

76

бодомсимон, темир

26

74

қизғиш

29

71

Оқ, тўқ кремранг

25

75

Қизғиш-жигар ранг «р»

19

81

Кулранг 518 «р», оч лимон «р», оч яшил «р», тўқ қизғиш «р», кўк «р», ҳавосимон яшил «р»

20

80

Оқ тун «р», оч-кўк «р», яшилсимон сариқ «р», ҳимояланган — 726 «р»

ХВ-110

38,5

61,5

Ацетон

15

Сольвент

50

Ксилол

35

ХВ-124

73

27

Ацетон

26

Бутилацетат

12

Толуол

62

ХВ-124 ***

27

73

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

62

ХВ-179 ҳимояланган ***

68

62

Бутилацетат

10

Ацетон

28

Сольвент ёки нефрас А 120/200

62

ХВ-518

30

70

Ацетон

28

Бутилацетат

10

Сольвент

62

ХВ-785

27

73

Ацетон

26

Бутилацетат

12

Толуол

62

ХВ-785 ***

Бутилацетат ёки изобутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол ёки ксилол

62

ХВ-1120

25

75

Бутилацетат

37,43

Қизғиш жигар ранг

26

74

Толуол

60

Ксилол

2,57

қора

23

77

Бошқа ранг

28

72

ХС-75 ***

38

62

Бутилацетат

12

Оқ

Ацетон

26

яшил ***

Толуол

62

ХС-75У

31,5

68,5

Ацетон

26,43

Бутилацетат

12,12

Толуол

61,45

ХС-75 «У» ***):

Бутилацетат

12

Қора М

21

79

Ацетон

26

кулранг, қора ГМ

28

72

Толуол

62

ХС-119

31,5

68,5

Ксилол

10,82

ХС-119 ***):

Ацетон

28

қора

37

63

Бутилацетат

12

Оқ, кул ранг

35

65

Толуол

45

Бошқа ранглар

34

66

Циклогексанон

15

ХС-558 ***

35

65

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Ксилол ёки толуол

62

ХС-558 «В» ***

35

65

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

62

ХС-759

31

69

Ацетон

27,58

Бутилацетат

11,96

Циклогексанон

14,4

Толуол

46,06

ХС-759 ***

30

70

Бутилацетат ёки изобутилацетат

12

Ацетон

28

Толуол

45

Циклогексанон

15

ХС-1193

Ацетон

27,26

Бутилацетат

11,95

Циклогексанон

14,5

Толуол

35,47

ЭП-51

23,5

76,5

Ацетон

4

Н-бутилли спирт

4

Бутилацетат

33

Толуол

43

ЭП-56 ***

65

35

Ксилол

40

Ацетон

30

Бутилацетат

30

ЭП-140

46,5

53,5

Ацетон

33,7

Толуол

4,86

Этилцеллозольв

28,66

ЭП-140 ***):

Ксилол

40

кумушранг

34

66

ацетон

30

қора

37

63

Этилцеллозольв

30

тўк-қизил

40

60

Сариқ,

45

55

Ҳаворангсимон кулранг, кўк, оч кул ранг, фил суяги рангли, оқ

49

51

Тўк яшил, ҳимояланган

52

48

Қизғиш, тўк малла, тўк кул ранг

53

47

Оч тамаки ранг, тамаки ранг, оч-ҳимояланган

55

45

ЭП-148

65

35

Н-бутилли спирт

16,15

Ксилол

72,03

Толуол

3,32

Этилцеллозольв

8,5

ЭП-255

63,5

36,5

Ацетон

36,44

Бутилацетат

27,79

Толуол

8,33

Ксилол

27,44

ЭП-525

71

29

Ацетон

23,57

Бутилацетат

45,99

Ксилол

30,44

ЭП-567 ***

65

35

Ксилол

40

Ацетон

30

Бутилацетат

30

ЭП-586 пушти сариқ ***

47

53

Ксилол

40

Ацетон

30

Этилцеллозольв

30

ЭП-773

62

38

Ацетон

30

Ксилол

40

Этилцеллозольв

30

ЭП-773 оч Қизғич сариқ ***

60

40

Ксилол

40

Ацетон

30

Этилцеллозольв

30

ЭП-968 Қизғиш-жигар ранг***

60

40

Ксилол

40

Ацетон

30

Бутилацетат

30

ЭП-1236

41

59

Бутилацетат

29,55

Ацетон

31,42

Толуол

1,78

Ксилол

37,25

ЭП-1236 ***):

Ксилол

40

Кул ранг

38

62

Ацетон

30

қора

36

64

Бутилацетат

30

яшил, тўқ яшил, Қизғиш-жигар ранг, оч қўл-ранг

41

59

ЭП-12943 эмали полуфабрикати

Толуол

41,9

Ксилол

18,4

Ацетон

12,0

Бутилацетат

3,6

Этилцеллозольв

13,6

Циклогексанон

10,5

Кремрангли, кулранг, кулранг-яшил, кул ранг-кумушсимон, оқ, оч кул ранг, сариқ, яшил, қизил-қизғиш, ҳаво ранг

42

58

Ташқи бўёқлар

АК-124

69

31

Уайт-спирит ёки нефрас С4 150/200

100

ХВ-161 «Л» ***

43

57

Толуол

100

ХВ-161 «Л» ҳар хил рангли

43

57

Толуол ёки ксилол

100

Лаклар

АК-113

7

93

Бутилацетат

50,1

Н-бутилли спирт

19,98

Этил спирти

9,94

Толуол

19,98

АК-113Ф

9

9

Н-бутилли спирт

20,7

Ксилол

79,3

АС-0133 ***

48

52

Ксилол (нефрас А 120/200)

100

Бакелитли лак-180

43

57

Этил спирти

94,74

Фенол

5,26

БТ-99

44

56

Уайт-спирит

4

Ксилол

96

БТ-577

37

63

Уайт-спирит

42,6

Ксилол

57,4

БТ-985

40

60

Уайт-спирит

100

БТ-987

40

60

Уайт-спирит

100

БТ-988

40

60

Уайт-спирит

100

ГФ-01

40

60

Ксилол ёки нефрас А 120/200 ёки сольвент

100

ГФ-92

54,5

45,5

Н-бутилли спирт

2

Уайт-спирит

8

Ксилол

90

ГФ-95

49

51

Уайт-спирит

48

Ксилол

46

Н-бутилли спирт

6

КАУ-1 ***

43

57

Уайт-спирит

100

КО-814

19

81

Ацетон

30

Бутилацетат

30

Ксилол

40

КФ-965

35

65

Уайт-спирит

100

алкидли «ОЛИ» ** лак

46

54

Уайт-спирит

100

Паркет учун лак «ОЛИ» **

48

52

Уайт-спирит

100

ЛБС-1

55

45

Этил спирти

77,8

Фенол

22,2

БС-21

68

32

Этил спирти

64,06

Фенол

35,94

НЦ-134

12

88

Ацетон

3

Бутилацетат

18

Бутилли спирт

10

Этил спирти

10

Толуол

50

Этилцеллозольв

9

МЛ-92

52,5

47,5

Н-бутилли спирт

10

Ксилол

40

Уайт-спирит

40

Изобутилли спирт

10

МЛ-92 ***

50

50

Ксилол

40,5

Уайт-спирит

40,5

Бутилли спирт

19

МЛ-133

45

55

Н-бутилли спирт

40

Ксилол

60

МЧ-52

61,24

38,76

Н-бутилли спирт

85

Этил спирти

2,6

Сольвент

10,4

Формальдегид

2

МЧ-212 ***

48

52

Ксилол

67

Бутилли спирт

33

МЧ-223 ***

48

52

Бутанол

56,7

Уайт-спирит (нефас С 150/200)

30,9

Ксилол (нефрас А 120/200)

7,3

Скипидар

5,1

НЦ-62

10

90

Бутилацетат

15

Этилацетат

10

Ацетон

5

Этил спирти

15

Н-бутилли спирт

15

Толуол

40

НЦ-211

24

76

Н-бутилли спирт

10

Этил спирти

15

Бутилацетат

10

Толуол

50

Этилцеллозольв

8

Ацетон

7

НЦ-218

30

70

Н-бутилли спирт

9

Этил спирти

16

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Ксилол

23,5

Толуол

23,5

Этилцеллозольв

3

НЦ-218 *

30

70

Бутанол

9

Этил спирти

16

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Толуол

47

Этилцеллозольв

3

НЦ-218 ***

30

70

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Бутанол

9

Этил спирти

16

Этилцеллозольв

3

Толуол

47

НЦ-221

26,9

83,1

Н-бутилли спирт

19,98

Бутилацетат

15,04

Этилацетат

9,99

Ацетон

5,05

Толуол

39,95

Этилцеллозольв

3

Этил спирти

6,99

НЦ-222

22

78

Н-бутилли спирт

9,49

Бутилацетат

9,23

Этилацетат

15,9

Толуол

46,54

Этилцеллозольв

3,2

Этил спирти

15,64

НЦ-223

33

67

Н-бутилли спирт

15

Бутилацетат

18

Этилацетат

5

Ксилол

25

Толуол

25

Этилцеллозольв

12

НЦ-224

25

75

Н-бутилли спирт

10,67

Этил спирти

45,4

Бутилацетат

13,6

Ксилол

13,73

Эритма окситерпеновый

2,6

НЦ-237 *

26

74

Бутанол

9

Этил спирти

16

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Толуол

47

Этилцеллозольв

3

НЦ-237 ***

26

74

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Бутанол

9

Этил спирти

16

Этлицеллозольв

3

Толуол

47

НЦ-243

26

74

Н-бутилли спирт

20

Этил спирти

10

Этилацетат

7

Толуол

50

Этилцеллозольв

8

Циклогексанон 5

5

НЦ-243 *

26

74

Бутанол

9

Этил спирти

16

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Толуол

47

Этилцеллозольв

3

НЦ-243 ***

26

74

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Бутанол

9

Этил спирти

16

Этилцеллозольв

3

Толуол

47

НЦ-2101

28

72

Н-бутилли спирт

14

Изобутилли спирт

4

Этил спирти

21

Этилацетат

14

Ксилол

9

Этилцеллозольв

14

Толуол

24

НЦ-2105

19

81

Н-бутилли спирт

8

Этил спирти

12

Бутилацетат

80

НЦ-2-95

33

67

Н-бутилли спирт

9

Этил спирти

17

Этилацетат

17

Бутилацетат

9

Толуол

35

Ксилол

10

Этилцеллозольв

3

ПФ-053 ***

52

48

Уайт-спирит (нефрас С 150/200)

60

Ксилол (нефрас А 120/150) ёки сольвент

40

50

Уайт-спирит (нефрас С 150/200)

50

ПФ-060 ***

51

49

Уайт-спирит (нефрас С 150/200)

60

Ксилол (нефрас А 120/150) ёки сольвент

40

50

Уайт-спирит (нефрас С 150/200)

50

ПФ-170

50

50

Уайт-спирит

59,56

Ксилол

40,44

ПФ-170

45

55

Уайт-спирит

60

Ксилол

ёки сольвент

40

50

Уайт-спирит

50

ПФ-283

48

52

Уайт-спирит (нефрас С 150/200)

50

Ксилол (нефрас А 120/150) ёки уайт-спирит (нефрас С 150/200)

50

60

Ксилол (нефрас А 120/150)

40

ПЭ-220

65

35

Ацетон

88,57

Ксилол

4,29

Толуол

7,14

ПЭ-232

91,1

8,9

Ацетон

32,58

Ксилол

11,24

Толуол

56,18

ПЭ-246

92

8

Ацетон

18,75

Бутилацетат

62,5

Стирол

18,75

ПЭ-250М

57

43

Ацетон

88,37

Ксилол

2,33

Толуол

9,3

ПЭ-251Б

75

25

Стирол

16

Ксилол

4

Толуол

4

Метёкизобутилкетон

38

Циклогексанон

38

ПЭ-265

92

8

Ацетон

18,75

Бутилацетат

62,5

Стирол

18,75

УР-231

30

70

Бутилацетат

20

Ксилол

80

УР-249М

29

71

Бутилацетат

36,62

Ксилол

22,54

Циклогексанон

19,72

Этиленгликольацетат

21,12

УР-277М

35

65

Ксилол

7,69

Циклогексанон

52,31

Этиленгликольацетат

40

ФЛ-559

40

60

Н-бутилли спирт

3,98

Толуол

30,62

Ксилол

9,71

Этиленгликоль

55,69

ФЛ-582

35

65

Уайт-спирит

69,9

Ксилол

30,1

ХВ-782

18

82

Бутилацетат

10

Ацетон

28

Толуол

20

Ксилол

42

ХВ-784

16

84

Ацетон

21,74

Бутиацетат

13,02

Ксилол

65,24

ХВ-784

14

86

Бутилацетат ёки изобутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол ёки ксилол

62

ХС-76

19

81

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

62

ХС-76 «В» ***

20

80

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол ёки ксилол

62

ХС-558 ***

35

65

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол ёки ксилол

62

ХС-558 «В» ***

35

65

Бутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

62

ХС-724 ***

20

80

Бутилацетат ёки изобутилацетат

12

Ацетон

26

Толуол

62

ЭП-730

30

70

Ацетон

30

Ксилол

40

Этлицеллозольв

30

Текисловчи суюқлик РМЕ

6

94

Н-бутилли спирт

4

Этил спирти

57

Бутилацетат

16

Этлиацетат

21

Окситерпенолли эритма

2

Тарқатувчи суюқлик

НЦ-313

3,1

96,9

Н-бутилли спирт

2

Этил спирти

79

Бутилацетат

7

Этилацетат

5

Толуол

4

Этилцеллозольв

3

Нитроополитура НЦ-314

14

86

Этил спирти

65

Бутилацетат

9

Толуол

10

Этилцеллозольв

16

Полировка пастаси

85

15

Уайт-спирит

100

Полировка пастаси № 18

3

97

Н-бутилли спирт

5

Этил спирти

71

Бутилацетат

1

Этилацетат

2

Бензин «калоша»

21

ПФ-11 таркибли рангсиз

23

77

Уайт-спирит (нефрас С 150/200)

13,6

Ксилол (нефрас А 120/150)

22,0

Этлицеллозольв

64,4

Ҳар хил рангли таркиб ПФ-11

Ксилол (нефрас А 120/150)

100

Ҳар хил рангли таркиб ХС-500

36

64

Ацетон

28

Бутилацетат

12

Толуол

45

Циклогексанон

15

Ёғоч учун безакли ҳимоялаш «ОЛИ» **

24

76

Уайт-спирит

100

тезлатгич № 25

10

90

Толуол

100

тезлатгич № 30

10

90

Стирол

100

Эритувчилар

АМР-3

-

100

Н-бутилли спирт

22

Бутилацетат

25

Этил спирти

23

Толуол

30

ЛКР

-

100

Бутилацетат

5

Этил спирти

60

Этлиацетат

25

Ацетон эфирный

10

М

-

100

Н-бутилли спирт

5

Бутилацетат

30

Этил спирти

60

Этилацетат

5

Р-4

-

100

Ацетон

26

Бутиацетат

12

Толуол

62

Р-4А

-

100

Ацетон

15

Ксилол

15

Р-5

-

100

Ацетон

30

Бутиацетат

30

Ксилол

40

Р-5А

-

100

Ацетон

30

Бутиацетат

30

Ксилол

40

Р-6

-

100

Бутилацетат

15

Толуол

40

Н-бутилли спирт

15

Этил спирти

30

Р-7

-

100

Этил спирти

50

Циклогексанон

50

Р-10

-

100

Ацетон

15

Ксилол

85

Р-12

-

100

Бутилацетат

30

Толуол

60

Ксилол

10

Р-14

-

100

Толуол

50

Циклогексанон

50

Р-24

-

100

Ацетон

15

Ксилол

35

Сольвент

50

Р-40

-

100

Толуол

50

Этилцеллозольв

50

Р-60

-

100

Этил спирти

70

Этилцеллозольв

30

Р-83

-

100

Этилцеллозольв

40

Эритма АР

50

Лактон С12

10

Р-119

-

100

Ацетон

30

Толуол

35

Нитропропан

35

Р-189

-

100

Бутилацетат

13

Ксилол

13

Этиленгликольацетат

37

Метилэтилкетон

37

Р-197

-

100

Ксилол

27

Эритма АР

70

Скипидар

3

Р-198

-

100

Циклогексанон

50

Этилцеллозольв

50

Р-119Э

-

100

Ксилол

40

Н-бутилли спирт

10

Циклогексанон

25

Этилцеллозольв

25

Р-219

-

100

Ацетон

33

Толуол

33

Циклогексанон

34

Р-251Б

-

100

Метёкизобутилкетон

40

Циклогексанон

60

Р-1101

-

100

Толуол

25

Сольвент

55

Этиленгликольацетат

20

Р-1166

-

100

Циклогексанон

15

Этилцеллозольв

15

Этилацетат

20

Ксилол

50

Р-1176

-

100

Циклогексанон

50

Метилэтилкетон

50

Р-2106

-

100

Циклогексанон

30

Сольвент

70

Р-2106М

-

100

Циклогексанон

30

Сольвент

50

Нитропропан

20

Р-3160

-

100

Н-бутилли спирт

60

Этил спирти

40

Ацетон

3

РДВ

-

100

Ацетон

3

Н-бутилли спирт

10

Этил спирти

10

Бутилацетат

18

Этилацетат

9

Толуол

50

РКВ-1

-

100

Н-бутилли спирт

50

Ксилол

50

РКБ-2

-

100

Н-бутилли спирт

95

Ксилол

5

РЛ-176

-

100

Циклогексанон

50

Сольвент

50

РЛ-176

-

100

Циклогексанон

50

Сольвент

40

Нитропропан

10

РЛ-251 м.А

-

100

Ацетон

5

Циклогексанон

95

РЛ-251 м.Б

-

100

Циклогексанон

60

Метёкизобутилкетон

40

РЛ-277

-

100

Циклогексанон

50

Метилэтилкетон

50

РЛ-278

-

100

Толуол

25

Этилцеллозольв

10

Ксилол

30

Н-бутилли спирт

20

Этил спирти

15

РЛ-298

-

100

Этилцеллозольв

30

Ксилол

70

РЛ-541

-

100

Ацетон

4,2

Толуол

70

Этилцеллозольв

4,8

Бутилли спирт

9

Этил спирти

6

Бутлацетат

6

РМЛ

-

100

Н-бутилли спирт

10

Этил спирти

64

Этилцеллозольв

16

Толуол

10

РМЛ-218

-

100

Н-бутилли спирт

9

Этил спирти

16

Бутилацетат

9

Этилацетат

16

Этилцеллозольв

3

Толуол

23,5

Ксилол

23,5

РМЛ-315

-

100

Н-бутилли спирт

15

Бутилацетат

18

Этилцеллозольв

17

Ксилол

25

Толуол

25

РП

-

100

Ацетон

25

Ксилол

75

РС-2

-

100

Ксилол

30

Уайт-спирит

70

РФГ

-

100

Н-бутилли спирт

75

Этил спирти

25

№ 645

-

100

Ацетон

3

Толуол

50

Н-бутилли спирт

10

Этил спирти

10

Бутилацетат

18

Этилцеллозольв

8

Толуол

50

№ 647

-

100

Н-бутилли спирт

7,7

Бутилацетат

29,8

Этилцеллозольв

21,1

Толуол

41,3

№ 648

-

100

Н-бутилли спирт

20

Этил спирти

10

Бутилацетат

50

Толуол

20

№649

-

100

Н-бутилли спирт

20

Этилцеллозольв

30

Ксилол

50

650

-

100

Н-бутилли спирт

30

Этилцеллозольв

20

Ксилол

50

РВЛ

-

100

Этилцеллозольв

50

Хлорбензол

50

Электробўёқ учун эритувчи моддалар

РЭ-1В

-

100

Сольвент

70

Н-бутилли спирт

20

Диацетонли спирт

10

РЭ-2В

-

100

Сольвент

60

Бутилацетат

20

Этилцеллозольв

20

РЭ-3В

-

100

Сольвент

50

Н-бутилли спирт

30

Этилцеллозольв

20

РЭ-4В

-

100

Сольвент

30

Этилцеллозольв

70

РЭ-5В

-

100

Н-бутилли спирт

10

Диацетонли спирт

25

Этилцеллозольв

25

Ксилол

40

Р-6В

-

100

Сольвент

50

Диацетонли спирт

15

Ксилол

35

Р-7В

-

100

Спирт бутилацетат

10

Бутилацетат

25

Ксилол

60

Циклогексанон

5

РЭ-8В

-

100

Н-бутилли спирт

75

Ксилол

25

РЭ-9В

-

100

Сольвент

50

Бутилацетат

30

Этилцеллозольв

20

РЭ-10В

-

100

Сольвент

40

Н-бутилли спирт

40

Этилцеллозольв

20

РЭ-11В

-

100

Этилцеллозольв

30

Ксилол

40

Циклогексанон

10

Этилацетат

20

РЭ-12В

-

100

Сольвент

30

Диацетонли спирт

30

Этилцеллозольв

40

РЭС-5107

-

100

Бутилацетат

17

Ксилол

17

Толуол

66

РП

-

100

Ацетон

25

Ксилол

75

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ифлослантирувчи моддаларнинг рўйхати ва тафсилоти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Т/р

Халқаро номенклатура бўйича номи

Формула

Коди (CAS бўйича)

Хавфлилик даражаси

РЭЧУ мг/м3

ЗТХД, мг/м3

1

2

3

4

5

6

7

1.

Амилацетат (пентилацетат)

СН3О2С5Н11

1202 (628-63-7)

4

0,100

2.

Ацетон (деметилкетон, пропан-2он)

(СН3)2СНО

401 (67-64-1)

4

0,350

3.

Бензин «калоша»

-

-

4

5,000

4.

Бензол

С6Н6

0602 (71-43-2)

2

1,5

5.

Бутлиацетат

СН3О2С4Н9

1210 (123-84-4)

4

0,1

6.

Бутилцелоззольв

С6Н14О2

4439-24-1

3

1,0

7.

Гексан

С6Н14

0403 (110-54-3)

4

60,0

8.

Гептан

С7Н16

0401

4

25,0

9.

Декан

С10Н22

0401

4

25,0

10.

Дибутилфталат

С6Н4(СНО2)2

4Н9)2

1215 (84-74-2)

-

-

0,1

11.

Диметилформамид

СНОN(СН3)2

1523 (68-12-2)

2

0,30

12.

Диметилфталат

-

-

-

13.

1,4-Диоксан

С4Н8О2

1610

-

-

0,070

14.

Изоамилацетат

С7Н14О2

1219

-

-

0,2

15.

Ксилол (диметилбензол)

С6Н4(СН3)2

0616 (1330-20-7)

3

0,2

16.

Кумол (изопропилбензол)

С6Н5СН(СН3)2

0612 (98-82-8)

4

0,014

17.

Лактон С12

-

0,030

18.

Метилацетат, метил эфири, уксус кислотаси

С2Н3О2СН3

1224 (79-20-9)

4

0,070

19.

Метилизобутилкетон

С6Н12О

108-10-1

4

0,1

20.

Метилэтилкетон

С4Н8О

78-93-3

-

0,1

21.

Нефрас

-

-

4

1,5

22.

Нитропропан

С3Н7NО2

79-46-9

0,1

23.

Нонан

С9Н20

0401

4

25,0

24.

Октан

С8Н18

0401

4

25,00

25.

Пентан

С5Н12

0405 (109-66-0)

4

100,0

26.

Псевдокумол (триметилбензол)

С6Н3(СН3)3

0626 (95-63-6)

2

0,04

27.

окситерпенли эритма (скипидар бўйича)

-

-

4

2,0

28.

Эритма АР

-

-

-

-

-

29.

Сольвент

-

-

0,2

30.

амилли спирт ва унинг изомерлари(пентанол)

С5Н11ОН

1039 (71-41-0)

3

0,010

31.

Бутилли спирт

(бутанол-1)

С4Н9ОН

1042 (71-36-3)

3

0,1

32.

Диацетонли спирт

-

-

0,3

33.

Изобутилли спирт

4

0,1

34.

Изопропилли спирт (изопропанол, пропан-2-ол)

С3Н7ОН

1051 (67-63-0)

3

0,6

35.

Метилли спирт (метанол)

СН3ОН

1052 (67-56-1)

3

1,0

36.

Этил спирти

С2Н5ОН

1061 (64-17-5)

4

5,0

37.

Стирол (винилбензол)

С6Н5С2Н3

0620 (100-42-5)

2

0,040

38.

Толуол

С6Н5СН3

0621 (108-88-3)

3

0,6

39.

Уайт-спирит

2752

4

1,0

40.

Фенол

С6Н6О

108-95-2

2

0010

41.

Формальдегид

СН2О

50-00-0

2

0,035

42.

Хлорбензол

С6Н5Cl

108-90-7

3

0,1

43.

Циклогексанон

С6Н10О

108-94-1

3

0,040

44.

Этилацетат (уксус кислотасининг этилли эфири)

С2Н3О2С2Н5

1240 (141-78-6)

4

0,1

45.

Этилбензол

С6Н5С2Н5

0,627 (100-41-4)

3

0,02

46.

Этиленгликоль

С2Н6О2

107-21-1

1,0

47.

Этиленгликольацетат

С4Н8О3

-

-

-

-

48.

Этилкарбитол

С4Н14О3

11-90-9

1,5

49.

Этилметилбензол (2), (3), (4)-метил-1-этлибензол

С6Н4СН3С2Н5

0628, 0629, 0630, (611-14-3, 620-14-4, 622-96-8)

0,030

50.

Этлицеллозольв (2-этоксиэтанол)

С2Н5ОН(СН3)

2НО

1119 (110-80-5)

-

0,7

51.

Дибутилли эфир

4Н9)2О

1124 (142-96-1)

-

0,1

52.

Дииозпропилли эфир

3Н7)2О

1101 (108-20-3)

-

0,4

53.

Диэтилли эфир

-

-

-

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34-боб. Металл қуйиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. Тармоқ объектларининг қуйиш цехларида қуйишнинг махсус усуллари қўлланилади (эрийдиган моделлар бўйича қуйиш, металл қолипларга қуйиш, вакуумли-пардали қолиплаш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Атмосфера ҳавосига ташланадиган зарарли моддалар — ноорганик чанг, металл оксидлари, мойлар, ишқорлар, ацетон буғлари, парафин ва спиртлар ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Қуйиш цехларининг асосий турдаги жиҳозлардан атмосфера ҳавосига солиштирма ташламалари 43-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қуйиш цехларининг асосий турдаги жиҳозлардан атмосфера ҳавосига солиштирма ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараённинг номи

Қўлланиладиган жиҳоз ва материалларнинг номи

Зарарли моддалар ташламалари

номи

ўлчов бирлиги

миқдори

шихта ва қолипловчи материални бўшатиш

грейферли механизмли ва арқонлискрепер ўрнатмали кранлар билан қуйидаги моддаларни бўшатиш:

қум

Цемент

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг тушириладиган материал

0,15

Оҳактош

Цемент чанги

Г/кг тушириладиган материал

0,28

Оҳактош чанги

0,45

Қўйиш кокси

 Кокс чанги

Г/кг тушириладиган материал

0,15

Қуруқ тупроқ

 Тупроқ чанги

Г/кг тушириладиган материал

0,12

Қиринди, торф

Ёғоч чанги

Г/кг тушириладиган материал

0,13

Қайта юклаш ва кўчиришда сочилувчан материалларни лотокдан тўкиш:

Г/кг тушириладиган материал

Бўлакли материал d>8 мм

 ортиладиган материал чанги

Г/кг тушириладиган материал

1,41

Кукунсимон материал

d<8 мм

ортиладиган материал чанги

Г/кг тушириладиган материал

4,20

Қайта юклаш ва кўчиришда сочилувчан материалларни лотокдан тўкиш:

Г/кг тушириладиган материал

Бўлакли материал d>8 мм

Қайта ортиладиган материал чанги

Г/кг тушириладиган материал

1,13

Кукунсимон материал d<8 мм

Қайта ортиладиган материал чанги

Г/кг тушириладиган материал

2,73

материалларни бўлаклаш ва янчиш

шекли бўлаклагич ДМЩ

Майдаланадиган материал чанги

Г/кг майдаланадиган материал

0,50

Болғали бўлаклагич

СМД, ОМЛ

Майдаланадиган материал чанги

Г/кг майдаланадиган материал

0,51

Шаровой

Тегирмон

МШЦ

майдаланадиган материал чанги

Г/кг майдаланадиган материал

11,10

Материалларни элаклаш

Виброэлаклар Л13ОС, М-149А

 элакланган материал чанги

Г/кг эланадиган материал

0,11

Механик элак СМ-50

элакланган материал чанги

Г/кг эланадиган материал

0,15

вибрацияли элак

элакланган материал чанги

Г/кг эланадиган материал

0,06

Қолип ва футеровка қилиш материалларини аралаштириш

Лаборатория ғилдиракли аралаштиргичлар О18Н

 аралаштириладиган материал чанги

Г/кг аралаштириладиган материаллар

0,09

Бетон аралаштиргич СБ

аралаштириладиган материал чанги

Г/кг аралаштириладиган материаллар

0,10

алюминийли қотишмаларни эритиш

гексахлоратан билан рафинация қилишда индукцион электроўчоқ ИАТ-0,4

Алюминий оксиди

Г/кг қуйма

0,35

Кремний оксиди

0,04

Тетрахлорэтилен

Г/кг қуйма

1,60

аргон билан рафинация қилишда индукцион электроўчоқ ИАТ-0,4

Алюминий оксиди

Г/кг қуйма

0,35

алюминийли қотишмаларни эритиш

«Дигазер» таблеткалари билан рафинация қилишда индукцион электроўчоқ ИАТ-0,4

Алюминий оксиди

Кремний оксиди

Тетрахлорэтилен

Г/кг қуйма

0,35

0,04

0,70

Тигелли қаршилик электрўчоғи САТ-0,16

САТ-0,25

Алюминий оксиди

Г/кг қуйма

0,004

цинкли қотишмаларни эритиш

Тигелли қаршилик электрўчоғи САТ-0,16

САТ-0,25

Цинк оксиди

Г/кг қуйма

0,27

мисли қотишмаларни эритиш

индукцион электрўчоғи ИСТ1

Мис (II) оксиди

Г/кг қуйма

0,40

Пўлатни эритиш

индукцион электрўчоғи ИСТ

Темир (III) оксиди

Углерод (II) оксиди

Г/кг қуйма

1,25

0,12

Чўянни эритиш

индукцион электрўчоғи ИСТ

Темир (III) оксиди

Углерод (II) оксиди

Г/кг қуйма

2,50

0,08

магнийли-литийли қотшмаларини эритиш

индукцион — тигелли электрўчоғи ИСТ ИПМ-50 при рафинировании гексахлорэтаном

Магний оксиди

Литий оксиди

Водород хлориди

Водород фтори

Г/кг қуйма

0,07

0,01

50,00

0,07

вакуумли-пардали комплекс қолиплаш

Элеватор

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қайта юкланган

1,03

Тасмали конвейер

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қайта юкланган

1,03

Элак

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг эланадиган қум

0,06

Силкитиш (вибрация) билан қолиплаш қоришмасини зичлаш

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қолиплаш қоришмаси

0,06

опокни кўчириш учун конвейер

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қолиплаш қоришмаси

0,04

Вакуумли тизимга қуйиш учун қурилма

Алюминий оксиди

Г/кг қуйма

0,02

Чиқариш қурилмаси

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

3,60

алюминийли қотишмаларни босим остида қуйиш

Қуйиш машиналари

А711А07,

А711А08,

А711А09,

К711В10,

711А06 сурги қўллаганида:

Вапор

Алюминий оксиди

Углерод (II) оксиди

Минерал мой

Г/кг қуйма

0,002

0,090

0,240

мумиё,

асалари муми

Алюминия оксиди

Углерод (II) оксиди

Г/кг қуйма

0,002

0,060

Прессол, элитол

Алюминий оксиди

Минерал мой

Г/кг қуйма

0,002

0,030

Мисли қотишмаларни босим остида қуйиш

Қуйиш машиналари

сурги қўлланилганида:1

Вапор

Мис (II) оксиди

Углерод (II) оксиди

Минерал мой

Г/кг қуйма

0,001

0,090

0,240

тоғ муми,

асалари муми

Мис (II) оксиди

Углерод (II) оксиди

Г/кг қуйма

0,001

0,060

Прессол, элитол

Мис (II) оксиди

Минерал мой

Г/кг қуйма

0,001

0,030

силиконли

Мис (II) оксиди

Г/кг қуйма

0,001

Магний-литий қотишмаларни босим остида кокелга қуйиш

Қуйиш ва кокел машиналари

Магния оксиди

Литий оксиди

Г/кг қуйма

0,006

0,001

Кокелга алюминийли қотишмаларни қуйиш

кокелли бирпозицияли машиналар

Алюминий оксиди

Г/кг қуйма

0,003

Кокелга цинкли қотишмаларни қуйиш

кокелли бирпозицияли машиналар

Цинк оксиди

Г/кг қуйма

0,002

Кокелга мисли қотишмаларни қуйиш

кокелли бирпозицияли машиналар

Мис (II) оксиди

Г/кг қуйма

0,001

Эритиладиган модел бўйича қуйиш

61701 модель пасталарини тайёрловчи автоматлар

алифатик тўйинган С1219

углеводородлар

Г/м3 модел таркиби

230,0

61201, 61101, 653, 6А54, 659А модель звеноларни тайёрловчи автоматлар

алифатик тўйинган С1219

углеводородлар

Г/м3 модел таркиби

144,00

63431, 662А оловга чидамли қопламани тайёрлаш учун автоматлар

Этил спирти

Г/л этил спирти

21,50

Изопропил спирти

Г/л изопропил спирти

21,50

Ацетон

Г/л ацетон

30,00

 Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг кварц

0,02

оловга чидамли қоплама 63501ни сақлаш ва ўчириш учун автоматлар

Этил спирти

Г/см3 қоплама

0,007

Изопропил спирти

Г/см3 қоплама

0,007

Ацетон

Г/см3 қоплама

0,01

Оловга чидамли қоплама 64107, 6А63, 6А67 ни суркаш учун автоматлар

 Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/см2 «қайновчи» ванна юзаси

0,30

этил спирти

Г/см2 суркаш юзаси

0,03

Изопропил спирти

Г/см2 суркаш юзаси

0,03

Ацетон

Г/см2 суркаш юзаси

0,04

Эритиладиган модель бўйича қуйиш

Блокларни қуритиш қурилмаси

Аммиак

Г/м3 аммиак

175,00

Модель 671М, 672 таркибли қуйилмалар учун ванналар ва қурилмалар

алифатик тўйинган С1219

углеводородлар

Г/см3 ваннанинг ишчи ҳажми

5,36

Қолиплаш столлари 66231,673

 Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қолиплаш материали

0,15

Опокни чиқариш учун қурилмалар 66232

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/опок

25,00

Сополни ажратиш учун автоматлар 67101

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

0,12

Сополни ишқорлаш автоматлари

Натрия гидроксид

Г/кг қуйма

0,14

Электроўчоқлар 66103

 Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

0,15 * 10-3

Углерод оксиди

Г/кг қуйма

0,10 * 10-3

Шакл чиқариш

Панжараларнинг эксцентрик моделлари:

Г/кг қуйма

421

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

3,70

422

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

4,10

Панжараларнинг инерцион моделлари:

Г/кг қуйма

31211

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

3,60

31212

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

4,10

31213

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

4,70

31214

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

5,50

31215

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

6,40

31216

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

7,80

31217

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

9,60

ИР120

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

6,90

стерженлар чиқариш

411 моделли вибрацияли дастгоҳлар

Кремний оксидининг миқдори 70% дан ортиқ бўлган ноорганик чанг

Г/кг қуйма

7,00

Қуймаларни дастлабки шилиш ва силлиқлаш

Қуйидаги диаметр(мм)ли абразив доирали, турғун,

шилувчи-силлиқловчи ва чархловчи-силлиқловчи 36634, 3К634, 3М635, 3М636, 3М634 нусхали дастгоҳлар :

200

чанглар1:

Г/с

металл оксиди

0,11

Металл

0,02

Абразив

0,05

400

чанглар1:

Г/с

металл оксиди

0,21

Металл

0,03

Абразив

0,11

500

чанглар1:

Г/с

металл оксиди

0,37

Металл

0,06

Абразив

0,19

600

чанглар1:

Г/с

металл оксиди

0,67

Металл

0,11

Абразив

0,34

750

чанглар1:

Г/с

металл оксиди

0,94

Металл

0,16

Абразив

0,47

Тозалаш столлари

чанглар1:

Г/с

металл оксиди

0,01

Металл

0,02

Ортиқча жойларни термоэнергетик йўқотиш қурилмаси ТД-260

металл оксиди чанги

Г/с

0,35

Қуймаларни қириб текислаш

Майда қуймалар-ни қириб текислаш қурилмаси

чанглар1:

Г/с

Металл

0,54

абразив

0,36

Буюмнинг ортиқча жойларини тозалаш ва қирқиш столи

чанглар1:

Г/с 1м2 стол юзасига.

Металл

0,67

абразив

0,45

Тигел ва чўмични қуритиш

Бетон аралаштиргич СБ-80

аралаштириладиган материаллар чанги

Аралаштириладиган материалларнинг Г/кг

0,10

Қуйиш чўмичларини қизитиш ва қуритиш учун қурилма

Углерод (II) оксиди

Азот (II) оксиди

Азот (IV) оксиди

Г/нм3 ёнаётган газ учун

12,90

0,28

1,72

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Чангнинг таркиби ишлов бериладиган металл ва абразив доиранинг таркиби билан ўхшаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Йиллик қуйиш ўлчами қисқартирилиб йил/кг деб юритилади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35-боб. Металларга механик ишлов бериш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Тармоқ объектлари механик цехларида ҳар хил металл ва нометалл қотишмаларини фрезер, пармалаш, силлиқлаш ва бошқа дастгоҳларда совутилиб ёки совутилмасдан совуқ ишлов бериш, металларга электрофизик ва электрокимёвий ишлов бериш услублари қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Атмосфера ҳавосига ажраладиган асосий зарарли моддалар металл ва нометалл чанглар, мой аэрозоллари, керосин буғлари ва бенз(а)пиренлар ҳисобланади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Механик цехларда металллар ва қотишмаларга совуқ ишлов беришда ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг миқдорлари 44, 45, 46, 47-жадвалларда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Нометалл материалларни арра билан кесганда пайдо бўладиган чангларнинг миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gn — пайдо бўладиган чангнинг миқдори, г/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — арралаш қалинлиги, мм;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — узатилиш тезлиги, мм/мин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Н — ишлов бериладиган материал қалинлиги, мм;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
j — ишлов бериладиган материал зичлиги, г/см3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. металларга электрокимёвий электрофизик услубда ишлов беришда зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари 48-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асосий металларга механик ишлов бериш технологик (совутилмасдан ишлаш) жараёнларида атмосфера ҳавосига ажралиб чиқадиган ифлослантирувчи моддаларнинг миқдорлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараённинг номланиши ва жиҳозларнинг номлари

Жиҳозларнинг тавсифи

Атмосфера ҳавосига ажралиб чиқувчи зарарли моддаларнинг номлари

Номланиши

Миқдори, г/с

Металларни Силлиқлаш

Айланасига Силлиқлаш дастгоҳи

Силлиқланадиган айлана диаметри, мм:

150

Қиринди чанги

0,013

Металл чанги

0,020

300

Қиринди чанги

0,017

Металл чанги

0,026

350

Қиринди чанги

0,018

Металл чанги

0,026

400

Қиринди чанги

0,020

Металл чанги

0,030

600

Қиринди чанги

0,026

Металл чанги

0,039

750

Қиринди чанги

0,030

Металл чанги

0,045

900

Қиринди чанги

0,034

Металл чанги

0,052

Текис Силлиқлаш дастгоҳи

Силлиқланадиган айлана диаметри, мм:

175

Қиринди чанги

0,014

Металл чанги

0,022

250

Қиринди чанги

0,016

Металл чанги

0,025

350

Қиринди чанги

0,020

Металл чанги

0,030

400

Қиринди чанги

0,022

Металл чанги

0,033

450

Қиринди чанги

0,023

Металл чанги

0,035

500

Қиринди чанги

0,025

Металл чанги

0,038

Марказдан силлиқлаш дастгоҳи

Силлиқланадиган айланалар диаметрлари, мм:

30,100

Қиринди чанги

0,005

Металл чанги

0,008

395, 500

Қиринди чанги

0,009

Металл чанги

0,013

480, 600

Қиринди чанги

0,011

Металл чанги

0,016

Тиш силлиқлаш ва резьба силлиқлаш дастгоҳлари

Силлиқланадиган айлана диаметри, мм:

75-200

Қиринди чанги

0,005

Металл чанги

0,008

200-400

Қиринди чанги

0,007

Металл чанги

0,011

Ички силлиқлаш дастгоҳлари

Силлиқланадиган айлана диаметри, мм:

5-20

Қиринди чанги

0,003

Металл чанги

0,005

20-50

Қиринди чанги

0,005

Металл чанги

0,008

50-80

Қиринди чанги

0,006

Металл чанги

0,010

80-150

Қиринди чанги

0,010

Металл чанги

0,014

150-200

Қиринди чанги

0,012

Металл чанги

0,018

Войлокли айланали ялтиратиш дастгоҳлари

войлок айланасининг диаметри, мм

Жун чанги (кремния оксиди аралашмаси 2%дан кам)

100

То же

0,013

200

То же

0,019

300

То же

0,027

400

То же

0,039

500

То же

0,050

600

То же

0,063

Чархлаш дастгоҳи

Айлана диаметри, мм

100

Қиринди чанги

0,004

Металл чанги

0,006

150

Қиринди чанги

0,006

Металл чанги

0,008

200

Қиринди чанги

0,008

Металл чанги

0,012

250

Қиринди чанги

0,011

Металл чанги

0,016

300

Қиринди чанги

0,013

Металл чанги

0,020

350

Қиринди чанги

0,016

Металл чанги

0,024

400

Қиринди чанги

0,019

Металл чанги

0,029

450

Қиринди чанги

0,022

Металл чанги

0,032

500

Қиринди чанги

0,024

Металл чанги

0,036

550

Қиринди чанги

0,027

Металл чанги

0,040

Олмосли айланали чархлаш дастгоҳлари

Олмосли айлана диаметри мм

100

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,002

Металл чанги

0,005

150

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,003

Металл чанги

0,007

200

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,005

Металл чанги

0,011

250

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,006

Металл чанги

0,014

300

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,007

Металл чанги

0,017

350

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,003

Металл чанги

0,021

400

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,011

Металл чанги

0,025

450

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,012

Металл чанги

0,028

500

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,014

Металл чанги

0,032

550

Таркибида 70% дан кўп кремний оксиди бўлган ноорганик чанг

0,015

Металл чанги

0,035

Чўян маҳсулотларига қирқиб ишлов бериш

Кичик ва ўрта ўлчамдаги токарлик дастгоҳлари

Двигатель қуввати 0,65-5,50

Металл чанги

0,006

Бир шпиндели бўйлама ўткирлаш токарлик автомат лари

Двигатель қуввати 0,65-5,50

Металл чанги

0,002

Кўп шпиндели ярим автоматлар

Двигатель қуввати 14,00-28,00

Металл чанги

0,010

Кўп резьбали токарлик яримавтоматлари

Двигатель қуввати 1,00-20,00

Металл чанги

0,010

Винт қирқиш токарлик дастгоҳлари (винторезные )

Двигатель қуввати 1,00-20,00

Металл чанги

0,006

Бўйлама йўнувчи дастгоҳлар (Продольно-фрезерные станки)

Двигатель қуввати 2,80-14,00

Металл чанги

0,003

Тик йўнувчи дастгоҳ Вертикально-фрезерные станки

Двигатель қуввати 2,80-14,00

Металл чанги

0,004

Каруселли-йўнувчи дастгоҳ

Двигатель қуввати 2,80-14,00

Металл чанги

0,004

Горизонтал йўнувчи дастгоҳ

Двигатель қуввати 2,80-14,00

Металл чанги

0,017

Йўнувчи махсус дастгоҳлар

Двигатель қуввати 2,80-14,00

Металл чанги

0,006

Тиш йўнувчи дастгоҳ (Зубофрезерные станки)

Двигатель қуввати 2,00-20,00

Металл чанги

0,001

Тик пармалаш дастгоҳи

Двигатель қуввати 1,00-10,00

Металл чанги

0,002

Махсус (чуқур) пармалаш дастгоҳи (Специально-сверлильные, глубокого сверления) станки)

Двигатель қуввати 1,00-10,00

Металл чанги

0,008

 тик-оғма ўткирлаш дастгоҳи.

(Вертикально и наклонно расточные станки)

-

Металл чанги

0,003

Махсус ўткирлаш дастгоҳи

(Специальные расточные станки)

-

Металл чанги

0,005

Тишли синдириш дастгоҳи

Зубодолбежные станки

Двигатель қуввати 0,65-7,00

Металл чанги

0,0003

Рангли материалларни кесиб ишлов бериш

Токарлик дастгоҳлари

-

Металл чанги

0,0025

Фрезерлик дастгоҳлари

-

Металл чанги

0,002

Пармалаш дастгоҳлари

-

Металл чанги

0,0004

Ўткирлаш дастгоҳлари

-

Металл чанги

0,0007

Қирқиш дастгоҳлари

-

Металл чанги

0,014

Крацевал дастгоҳлари

-

Металл чанги

0,008

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Қиринди чангларининг таркиби қўлланиладиган силлиқловчи доиранинг таркибига ўхшаш. Металл чангларининг таркиби ишлов бериладиган металлар таркибига ўхшаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Металларга совутиб механик ишлов беришнинг асосий технологик жиҳозларидан атмосфера ҳавосига зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараён ва жиҳоз турларининг номи

1кВт қувватли дастгоҳдан атмосфера ҳавосига ташланадиган минерал мойнинг миқдори, 105 г/с

Металларни токарлик, пармалаш, қириш, резьба чиқариш, ўткирлаш дастгоҳларида ишлов бериш:

Мой билан совутиб

5,600

3%дан кам эмульсолли эмульсия билан совутиб ишлов бериш

0,05

3-10 %ли эмульсия билан ишлов бериш

0,045

Силлиқлаш дастгоҳида металларга ишлов бериш:

Мой билан совутиб

8,00

3%дан кам эмульсолли эмульсия билан совутиб ишлов бериш

0,104

3-10% ли эмульсия билан ишлов бериш

1,035

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Металларга силлиқлаш дастгоҳларида ишлов бериш, уларни қуруқ ишлов беришдаги 10% ини ташкил қилади (44-жадвал).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Совутиш суркаш суюқлиги қўлланилганида дастгоҳнинг ҳар бир кВт қувватига 3*10-6 г/соат триэтаноламин ажралиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Графитга механик ишлов беришнинг технологик жиҳозларидан атмосфера ҳавосига зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараён ва жиҳоз турларининг номи

Ишлов бериладиган ҳар бир кг графит дан ажралиб чиқадиган чангнинг граммлардаги миқдори

Токар ва винт чиқариш дастгоҳларида чархлаш

12,0

горизонталь-фрезер дастгоҳларида фрезерлаш

9,8

Тик — пармалаш дастгоҳларида тешик ва каналларни тешиш

6,5

Радиал — пармалаш дастгоҳларида тешик ва каналларни тешиш

6,5

Тасмасимон аррада қирқиш ва кесиш

10,0

дискли аррали горизонтал-фрезерлаш дастгоҳ

5,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нометалл материалларига механик ишлов беришнинг технологик жиҳозларидан атмосфера ҳавосига зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараённинг номи

Ишлов бериладиган ҳар бир кг материалдан ажралиб чиқадиган чангнинг граммлардаги миқдори

0,1 кг массали буюмлар учун

0,1-2,0 кг массали буюмлар учун

Токарлик ишлари

7,0

11,0

Пармалаш, тешиш

8,0

12,0

Қумтошли доирада тозалаш

-

13,5

Ялтиратиш (полирование)

1,0

1,5

Галтовка

-

8,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Чангнинг таркиби ишлов бериладиган материал таркибига ўхшаш бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36-боб. Пластмасса ишлаб чиқариш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Пластмасса буюмларини ишлаб чиқариш қуйидаги технологик жараёнларни ўз ичига олади: пресс кукунларини таблеткалаштириш, термопластларни қуйиш, реактопластларни пресслаш ва буюмга механик ишлов бериш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Атмосфера ҳавосига ташланадиган асосий зарарли моддалар — чанг ва пластмасса таркибини бузилишидан ҳосил бўладиган маҳсулотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пластмасса буюмларини ишлаб чиқаришдан атмосфера ҳавосига солиштирма ташламалари 48-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пластмассани қайта ишлаш жараёнидан атмосфера ҳавосига зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараённинг номи

Қайта ишланадиган материал

Ажраладиган зарарли моддалар

 

Номи

Миқдори г/кг

 

Реактопластларни гидравлик прессларда пресслаш*

СФ 090 смоласи асосида фенопласт

Фенол

0,50

 

СФ 010 смоласи асосида фенопласт

Фенол

0,70

 

СФ 330 смоласи асосида фенопласт

Фенол

1,00

 

СФ337 смоласи асосида фенопласт

Фенол

2,00

СФ 342 смоласи асосида фенопласт СП типидан ташқари

Фенол

0,80

СФ 342 смоласи асосида фенопласт СП типи

Фенол

2,50

 

Волокнит (СФ 301смоласи асосида)

Фенол

1,20

 

Стекловолокнит

Фенол

1,50

 

Аминопластлар

Формальдегид

0,50

 

ТВ4 қурилмасида реактопластларни дастлабки қиздириш

СФ 090 смоласи асосида фенопласт

Фенол

0,15

 

СФ 010 смоласи асосида фенопласт

Фенол

0,20

 

СФ337 смоласи асосида фенопласт

Фенол

0,25

 

СФ 330 смоласи асосида фенопласт

Фенол

0,40

 

СФ 342 смоласи асосида фенопласт СП типидан ташқари

Фенол

0,20

 

СФ 342 смоласи асосида фенопласт СП типи

Фенол

0,50

 

Стекловолокнит

Фенол

0,30

 

Аминопластлар

Формальдегид

0,20

 

ротацион машиналарда прессматериалларни таблеткалаш

фенопласт и аминопласлар кукунлари

чанги фенопласт ва аминопласт чанги

9,00

 

термопластларни босим остида қуйиш

Полиэтилен

уксус кислотасига ҳисобланган органик кислоталар

0,40

 

Углерод (II) оксиди

0,80

 

Полипропилен

уксус кислотасига ҳисобланган органик кислоталар

1,50

 

Углерод (II) оксиди

1,00

 

Полистирол

Стирол

0,30

 

Стирол сополимерлари

Стирол

0,10

 

Полиамидлар

Аммиак

2,00

 

Углерод (II) оксиди

1,00

 

Этреллар

Дибутилфталат

0,40

 

ПВХС-70-59М

хлорли винил

0,01

 

Дифлон

Фенол

0,10

 

Полиметилметакрилат

Метилметакрилат

0,50

 

Пленка экструзияси

Полиэтилен

уксус кислотасига ҳисобланган органик кислоталар

0,35

 

Углерод (II) оксиди

0,15

 

Қувур экструзияси

Полиэтилен

кислотасига ҳисобланган органик кислоталар

0,5

 

Углерод (II) оксиди

0,25

 

ПВХ блоги қўрғошин қўшилган

Винил хлористый

0,02

 

Қўрғошин

0,01

 

Углерод (II) оксиди

0,50

 

Варақни экструзияси (экструзия листа)

Полистирол

Стирол

0,42

 

Углерод (II) оксиди

0,30

 

Шиширилган буюмларни ишлаб чиқариш

Полиэтилен

уксус кислотасига ҳисобланган органик кислоталар

0,40

 

Углерод (II) оксиди

0,80

 

Экструдерда грануллаш

Полиэтилен ва полипропилен

уксус кислотасига ҳисобланган органик кислоталар

0,30

 

Углерод (II) оксиди

0,20

 

Полистирол ва стирол сополимерлари

Стирол

0,05

 

ПВХ

хлор винили

0,02

 

Полиамид, этрел, дифлонлар

Углерод (II) оксиди

0,50

 

Хом-ашёни қадоқлаш

Термопластлар

термопластлар чанги

1,00

 

роторли майдалагичларда чиқиндиларни майдалаш

Термопластлар

Термопласт чанги

0,70

 

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:пресслаш режимлари учун маълумотлар қистиргичлар остидаги ҳолат учун келтирилган. Қистиргичларсиз режим учун келтирилган маълумотларнинг 2/3 қисмини олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пластмассани қайта ишлаш жараёнидан атмосфера ҳавосига чангнинг солиштирма чиқарималари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Механик ишлов бериш тури

Қайта ишланадиган материал

Чангажралишиг/кг

100 гр.гача массали буюмдан

100 гр. дан 2000 гр.гача буюмдан

Токарлик ишлари

Фенопластлар, аминопластлар, волокнитлар, шишаволокнитлар

7,00

11,00

Пармалаш

Фенопластлар, аминопластлар, волокнитлар, шишаволокнитлар

8,00

12,00

Қумли айланасимон чархда тозалаш

Фенопластлар, аминопластлар, волокнитлар, шишаволокнитлар

-

13,00

Крацовка

Буларда ҳам

2,00

2,50

Ялтироқлаш

Буларда ҳам

1,00

1,50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пенополистиролдан қадоқлаш буюмларини ишлаб чиқишда зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик амалнинг номи

Чиқадиган зарарли моддалар

номи

миқдори, г/кг

Кўпикланишдан аввал

Изопентан

0,50

Силосларда сақлаш

Изопентан

0,15

Қолиплаш

Изопентан

0,75

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37-боб. Резино-техник буюмлар таъмири
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Резино маҳсулотларни таъмирлаш учун вулканлаштирилмаган қатламли ва прожекторли резиналар қўлланилади, камераларни таъмирлашда эса вулканлаштирилган резина қўлланилади. Таъмирлаш материаллари ёпиштирилгач, 140°С ҳароратда вулканизацияланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. Вулканизация жараёни углерод оксиди, сульфид ангидриди ва бошқа зарарли моддаларнинг ажралиши билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. резинотехника буюмларни таъмирлаш жараёнида зарарли моддалар ажралишининг солиштирма кўрсаткичлари 51-жадвалда кўрсатилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Резинотехник буюмларни таъмирлаш жараёнида зарарли моддалар ажралишининг солиштирма кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараён амаллари

Қўлланиладиган моддалар ва материаллар

Ҳарорат, °С

Ажраладиган зарарли модда

номи

Агрегат ҳолати, б, а, Зарарли моддалар миқдорини ан+а

Солиштирма миқдор, г/кг

Елимни суркаш ва қуритиш

Техник каучук

30-50

бензин

п

900

Автотранспорт қопламаларини таъмирлаш

Протектор резинаси

140

Углерода оксиди

п

0,0041

Сульфид ангидрид

п

0,0054

Дивинил

п

0,0213

Изопрен

п

0,0162

автотрактор камерасини вулканизациялаш

Вулканизация камераси резинаси

140

Углерод оксиди

п

0,0018

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Зарарли моддалар ташламалари миқдорини аниқлаш. Жиҳоз бирлигидан ҳавога ажралиб чиқадиган зарарли моддаларнинг миқдорини қуйидаги формула ёрдамида аниқлаш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qпыли — ғадир бидирлаш жараёнларида бирлик жиҳоздан ажралиб чиқадиган чангнинг солиштирма кўрсаткичи, г/с
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — сарфланувчи материаллар массаси, кг/соат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кх — зарарли моддалар ажралишининг солиштирма кўрсаткичи, г/кг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Т — жиҳознинг ишлаш вақти, соат/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Ноорганик чанг буюмни тальклашда ажраладиган чангларнинг миқдори қуйидаги формула билан топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q = G*0,2*0,35*0,2, т/йил (1.71),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
G — қуруқ тальклашга сарфланадиган тальк миқдори, т/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,2 — талькнинг чангланиши коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,35 — жараёнларда (қадоқлаш, тарозида ўлчаш ва кўчиришларда талькнинг йўқотилишини ҳисобга оладиган) йўқотилиш коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,2 — маҳаллий йўқотилиш коэффициенти (эксплуатация тажрибаларидан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Валецлар, шприцлаш и вулканизациялашда резина қоришмасини қиздирганда сульфид ангидриди ажралади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. 1 тонна резинани қиздирганда 0,9 г/т. ажралади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. 1 тонна резинани шприцланганда 1,35 г/т.ажралади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. 1 тонна резинани вулканизация қилганда 3,88 г/т.ажралади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бензин буғининг ажралиб чиқиши йил давомида сарфланган бензин миқдорига тенглаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. деталларни силлиқлашда ажраладиган чанг, цехдаги чангтуткич қурилмаларда тутиб қолинса ва ташқи ҳаво билан алоқада бўлмаса, ҳисоботда кўрсатилмайди. Бу чанг ишлаб чиқариш қаттиқ чиқиндиларига тааллуқли бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. Бир секундлик зарарли моддаларнинг атмосфера ҳавосига ташламаларини аниқлаш учун, сарфланадиган материаллар миқдори бир соатда сарфланадиган материалларга тенг қилиб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38-боб. Пайвандлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Объектларнинг металларни пайвандлаш бўлинма ва цехларида электрли, газли, плазмали пайвандлаш, металларни кесиш ва эритиш ва ишқалаб пайвандлашлар ишлари амалга оширилади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. Бунда, азот, углерод, металлар оксидлари, водород фтори каби зарарли моддалар атмосфера ҳавосига чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Пайвандлаш жиҳозларнинг асосий турларидан атмосфера ҳавосига зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари 52, 53, 54-жадвалларда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Металларни пайвандлаш ва эритиб қуйишда ифлослантирувчи моддаларнинг солиштирма ташламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Пайвандлаш ёки эритиб қуйиш материаллари

Сарфланадиган пайвандлаш ва эритиб қуйиш материалларининг ҳар бир килограммидан

ажраладиган зарарли моддаларнинг граммлардаги миқдори, г/кг

Қаттиқ заррачалар

Газ ҳолатидаги моддалар

Темир (III) оксиди

Марганец (IV) оксиди

Хром (IV) оксиди

Кремний оксиди

Бошқалар

фторли водород

азот (II) оксиди

углерод (II) оксиди

номи

миқдори

Қўлда, донабай электродлар билан электроёйли пайвандлаш

Электродлар:

УОНИ-13/45

10,69

0,51

-

1,40

Ёмон эрувчан фторидлар

1,40

1,00

-

-

УОНИ-13/55

14,90

1,09

-

1,00

Ёмон эрувчан фторидлар

1,00

1,26

2,70

13,3

УОНИ-13/65

УОНИ-13/80

4,49

8,32

1,41

0,78

-

-

0,80

1,05

Ёмон эрувчан фторидлар

0,80

1,05

1,17

1,14

-

-

-

-

УОНИ-13/85

9,80

0,60

-

1,30

Ёмон эрувчан фторидлар

1,30

1,10

-

-

ЗА-606/11

9,72

0,68

0,60

-

-

-

0,004

1,30

1,40

ЗА-395/9

15,47

1,10

0,43

-

-

-

-

-

-

ЗА-981/15

8,08

0,70

0,72

-

-

-

0,80

РБУ-4

6,16

0,74

-

-

-

-

-

-

-

3РС-3

11,57

1,23

-

-

-

-

-

-

-

ОЗЛ-5

3,06

0,37

0,47

-

-

-

0,42

-

-

ОЗЛ-6

6,06

0,25

0,59

-

-

-

1,23

-

-

ОЗЛ-7

6,92

0,21

0,47

-

-

-

0,69

-

-

ОЗЛ-14

6,13

1,41

0,46

-

-

-

0,91

-

-

ОЗЛ-9А

3,37

0,97

0,27

-

Никель оксиди

0,39

1,13

-

-

ОЗЛ-20

3,35

0,35

0,10

-

-

-

0,99

-

-

ЦТ-15

7,00

0,55

0,35

-

Никель оксиди

0,04

1,61

-

-

ЦТ-28

10,68

0,93

0,21

-

Никель оксиди

0,08

1,05

-

-

ЦТ-36

6,29

1,19

-

-

Никель оксиди

0,12

0,66

-

-

ЦЛ-17

9,23

0,60

0,17

-

-

-

-

-

-

ЦН-6Л

11,72

0,62

0,23

-

Никель оксиди

0,43

1,21

-

-

НИАТ-1

4,18

0,12

0,40

-

-

-

0,35

-

-

НИАТ-3Н

0,10

0,21

-

-

-

-

-

-

-

НЕ-13

3,43

0,53

0,24

-

-

-

1,60

-

-

ВСЦ-4,4а

19,59

0,61

-

-

-

-

-

-

-

МР-3

9,70

1,80

-

-

-

-

0,40

-

-

МР-4

9,70

1,10

-

-

-

-

1,53

-

-

К-5А

14,97

1,53

-

-

-

-

0,50

-

-

СК-2-50

11,1

0,90

-

-

-

-

-

-

-

МКТ-10

6,13

0,34

0,12

-

Никель оксиди

0,31

1,29

-

-

ВСН-6

15,83

0,53

1,54

-

-

-

0,80

-

-

Қўлда пўлатни электроёйли эритиш

Электроды:

ОЗН-250

19,73

1,63

-

-

-

-

1,04

-

-

ОЗН-300

18,00

4,42

-

-

-

-

1,09

-

-

АНО-1

6,67

0,43

-

-

-

-

2,13

-

-

АНО-3

5,05

0,85

-

-

-

-

-

-

-

АНО-4

5,41

0,59

-

-

-

-

-

-

-

АНО-5

12,53

1,87

-

-

-

-

-

-

-

АНО-6

14,35

1,95

-

-

-

-

-

-

-

АНО-7

10,95

1,45

-

-

-

-

-

-

-

СМА-2

8,37

0,83

-

-

-

-

-

-

-

КНЗ-32

10,04

1,36

-

-

-

-

-

-

-

ОЗС-3

14,98

0,42

-

-

-

-

-

-

-

ОЗС-4

9,63

1,27

-

-

-

-

-

-

-

ОЗС-6

12,94

0,86

-

-

-

-

-

-

-

Э48-11/18

8,57

1,00

1,43

-

Секин эрувчи фторидлар

1,50

0,001

-

-

ВИ-10-6

14,84

0,31

0,45

-

-

-

0,39

-

-

ВИ-ИМ-1

5,26

0,42

0,18

-

Никель оксиди

0,60

0,63

-

-

За/400/10у

5,02

0,43

0,25

-

-

-

0,54

-

-

ЗА-903/12

22,20

2,80

-

-

-

-

-

-

-

ЗА-48М/22

6,10

0,80

1,30

-

Секин эрувчи фторидлар

1,50

0,001

0,70

-

ЗА-686/11

11,80

0,80

0,40

-

-

-

-

-

-

ЖД-3

8,48

1,32

-

-

-

-

-

-

-

УКС-42

13,30

1,20

-

-

-

-

-

-

-

РДЗБ-2

16,32

1,08

-

-

-

-

-

-

-

СММ-5

МЗЗ-04

16,10

26,00

2,00

1,0

-

-

1,90

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

МЗЗ-Ш

41,00

-

-

-

-

-

-

-

-

ЦМ-7

20,50

1,50

-

-

-

-

-

-

-

ЦМ-8

23,5

1,50

-

-

-

-

-

-

-

ЦМ-9

7,2

0,30

-

2,8

-

-

-

-

-

МР-1

9,72

1,08

-

-

-

-

-

-

-

ОЗШ-1

12,35

1,01

0,14

-

-

-

1,10

-

-

ЗН-60М

14,46

0,49

0,15

-

-

-

1,28

-

-

УОНИ-13/НЖ

9,28

0,53

0,39

-

-

-

0,97

-

-

ОМГ-Н

35,14

0,92

1,54

Никель оксиди

0,016

1,74

НР-70

17,6

3,90

-

-

-

-

-

-

-

Қўлда, чўянни электроёйли пайвандлаш ва қуйиш

Электроды:

Ц4-4

12,80

0,43

-

-

Никель оксиди

0,54

1,87

-

-

034-1

9,81

0,47

-

-

Мис оксиди

4,42

1,65

-

-

034-3

13,33

0,49

0,18

-

-

-

1,97

-

-

МН4-2

10,68

0,92

-

-

Никель оксиди

Мис оксиди

2,73

6,05

1,34

-

-

Т-590

41,8

-

3,70

-

-

-

-

-

-

Т-620

39,73

-

2,87

-

-

-

-

-

-

Қўлда, мис ва унинг қотишмаларини электр пайвандлаш

Электродлар:

Комсомолец — 100

2,60

3,90

-

3,50

Мис оксиди

9,80

1,11

0,76

-

Гелий билан ҳимояланган вольфрамли электрод

-

-

-

-

Вольфрам оксиди

Мис оксиди

0,08

2,10

-

-

-

Электрон сими СрМ-0,75 (МРкМцТ)

0,66

0,44

-

-

Мис оксиди

15,4

-

-

-

Қўлда, аргон ва гелий муҳитида титанни эритувчи вольфрамли электрод

-

-

-

-

Титан оксиди

Вольфрам оксиди

3,60

0,02

-

-

-

аргон муҳитида эрийдиган электрод

-

-

-

-

Титан оксиди

Алюминий оксиди

2,62

2,00

-

-

-

Қўлда, алюминий ва унинг қотишмаларини электр пайвандлаш

Электродлар:

ОЗА-1

-

-

-

-

Алюминий оксиди

Алюминий хлориди

20,0

18,0

-

-

-

ОЗА-2/АК

-

-

-

-

Алюминий оксиди

Алюминий хлориди

28,0

33,0

-

-

-

Аргон муҳитида Вольфрамли электрод

-

-

-

0,55

Алюминий оксиди

Магний оксиди

Вольфрам оксиди

0,69

0,64

1,43

-

-

-

Аргон ва гелий муҳитида эрувчи электрод

-

-

-

0,55

Алюминий оксиди

2,00

-

-

-

Аргон муҳитида эрувчи электрод

1,50

0,11

-

1,30

Магний оксиди

Алюминий оксиди

2,00

12,00

-

2,50

-

газли ҳимоясиз , полуавтоматик пўлат пайвандлаш

Присадка сими

ЭП-245

11,50

0,54

-

-

-

-

0,36

-

-

ЦСК-3

12,26

1,11

-

-

-

-

0,53

-

-

Кукунсимон сим

ЗПС-15/2

7,51

0,89

-

-

-

-

0,77

-

-

ПП-ДСК-1

10,93

0,77

-

-

-

-

-

-

-

ПП-ДСК-2

10,78

0,42

-

-

-

-

0,10

-

-

ПСК-3

6,29

0,41

-

-

-

-

0,72

-

-

ПП-АН-3

12,24

1,36

-

-

-

-

2,70

-

-

ПП-АН-4

6,74

0,76

-

-

-

-

1,95

-

-

ПП-АН-7

12,22

2,18

-

-

-

-

0,95

-

-

Углерод IV муҳитида пўлатни яримавтоматик пайвандлаш

Св-08Г2С

7,48

0,50

0,02

-

-

-

-

-

14,00

Св-08Х19Н9Ф2С2

6,88

0,42

0,60

-

Никель оксиди

0,10

-

-

5,00

Св-16Х16Н25М6

12,55

0,35

0,10

-

Никель оксиди

2,00

-

-

2,50

Св-10Х20Н7СТ

5,72

0,45

0,03

1,80

-

-

-

-

-

Св-О8Х19НФ-2Ц2

6,44

0,40

0,50

-

Никель оксиди

0,66

-

-

-

Св-76Х16Н-25М6

10,0

2,00

1,00

-

Никель оксиди

2,00

-

-

-

Св-10Г2Н2СМТ

11,86

0,14

-

-

-

-

-

-

-

ЭП-245

11,79

0,61

-

-

-

-

-

-

3,20

ЭП-704

7,43

0,80

0,07

-

Никель оксиди

0,10

-

-

3,00

Св-08ХГСН3ДИ

4,02

0,22

0,16

-

Никель оксиди

0,05

-

0,80

11,00

ЭП-85г

6,10

0,70

0,60

-

Никель оксиди

0,08

-

-

2,00

О8ГН2МТ

4,17

-

0,03

1,90

Титан оксиди

0,40

-

0,80

11,00

Азот ҳимоясида мис ва унинг қотишмаларини яримавтоматик пайвандлаш

Электрод сими

МНЕКТ-5-1-0,2-0,2 (мис учун)

2,50

0,20

-

1,50

Мис оксиди

Никель оксиди

7,00

0,70

-

-

-

МНЕКТ-5-1-0,2-0,2 (мисникелли қотишмалар учун)

3,50

0,30

-

1,50

Мис оксиди

Никель оксиди

11,00

0,50

-

-

-

М1 (мис қотишмалари учун)

-

0,44

-

-

Мис оксиди

11,00

-

-

-

КМЦ (мис ва унинг қотишмалари учун)

-

0,59

-

0,26

Мис оксиди

6,30

-

-

-

Аргон ва гелий ҳимоясида алюминийни яримавтоматик пайвандлаш

сим Д-20

0,85

0,09

-

0,08

Алюминий оксиди

7,60

-

-

-

АМЦ

0,56

0,62

-

0,52

Алюминий оксиди

20,40

-

0,35

-

АМГ-6Т

1,56

0,23

0,50

0,45

Алюминий оксиди Магний оксиди

Титан оксиди

8,50

5,50

0,80

-

0,33

-

АМГ1, АМГ2

0,80

0,78

-

0,30

Алюминий оксиди

Магний оксиди

16,50

1,50

-

-

-

АМГЗ

0,80

1,05

-

-

Алюминий оксиди

Магний оксиди

19,20

3,50

-

0,30

-

АМГ4, АМГ5, АМГ6

0,80

1,05

-

0,45

Алюминий оксиди

Магний оксиди

Титан оксиди

10,50

4,60

0,60

-

0,30

-

флюс остида пўлатни автоматик и яримавтоматик пайвандлаш ва эритиш

Эритилган флюслар

ОСЦ-45

0,07

0,03

-

0,05

-

-

0,103

0,006

1,47

АК-348А

0,03

0,02

-

0,05

-

-

0,086

0,001

0,71

ФЦ-2

0,07

-

-

0,05

-

-

0,033

0,006

-

ФЦ-6

0,03

0,01

-

0,05

-

-

0,033

-

0,58

ФЦ-7

0,02

0,01

-

0,05

-

-

0,044

0,033

ФЦ-9

0,05

0,01

-

0,05

-

-

0,033

0,006

0,34

ФЦ-11

0,04

0,05

-

-

-

-

0,020

-

-

ФЦ-12

0,06

0,03

-

-

-

-

0,02

-

-

АН-22

0,11

0,01

-

-

-

-

0,02

-

-

АН-26

0,07

0,01

-

-

-

-

0,03

-

-

АН-30

0,06

0,03

-

-

-

-

0,03

-

-

АН-42

0,07

0,01

-

-

-

-

0,02

-

-

АН-60

0,08

0,01

-

-

-

-

-

-

-

АН-64

0,07

0,02

-

-

-

-

-

-

-

48-ОФ-6

0,10

0,01

-

-

-

-

0,07

-

-

48-ОФ-6М

48-ОФ-7

0,09

0,04

0,01

0,05

-

-

-

-

-

-

-

-

0,04

0,02

-

-

-

-

48-ОФ-11

0,01

0,07

-

-

-

-

0,01

-

-

ФЦЛ

0,08

-

-

0,05

-

-

0,03

0,005

0,95

Керамик (сопол) флюслар

АНК-18

0,43

0,01

-

-

-

-

0,04

-

-

АНК — 30

0,25

0,01

-

-

-

-

0,02

-

-

ЖС-450

0,66

0,14

-

-

-

-

0,18

-

22,40

К-1

0,04

0,02

-

-

-

-

0,15

-

0,50

К-8

4,90

-

-

-

-

-

0,13

-

17,80

К-11

1,22

0,08

-

-

-

-

0,14

0,60

-

КС-12ГА2

3,27

0,13

-

-

-

-

0,43

-

20,00

Алюминий ва унинг қотишмаларини автоматик. яримавтоматик пайвандлаш ва эритиш

Эритилган флюслар

АГ-А1

21,60

-

-

-

Алюминий оксиди

31,20

4,16

-

-

АН-Т3

-

-

-

-

Ёмон эрувчан фторидлар

0,47

-

-

-

Титан оксиди

0,08

Алюминий оксиди

1,35

Керамик флюслар

ЖА-64

-

-

-

-

Титан оксиди

Алюминий оксиди

0,12

0,18

0,076

-

-

Қўлда электроёйли пайвандлаш

Қуйма қаттиқ қотишмалар

С-27

21,19

-

1,01

-

Никель оксиди

0,05

-

-

-

В-2К

14,94

-

1,66

Кобальт оксиди

0,60

-

-

-

легирли суркалган Стерженсимон электродлар

КБХ-15

37,48

-

2,12

-

-

-

-

-

-

БХ-2

40,24

-

2,56

-

-

-

-

-

-

ХР-19

37,05

-

4,35

-

-

-

-

-

-

Қўлда, газли эритиш

Қуйма қаттиқ қотишмалар

С-27

3,06

-

0,01

-

Никель оксиди

0,02

-

-

-

В-2К

1,85

-

0,47

-

Кобальт оксиди

0,01

-

-

-

Қуйма карбидлар (қувурсимон электродлар) РЭЛИТ-Т3

3,94

-

-

-

-

-

-

-

-

Қўлда, вольфрамли электрод билан аргонёйли эритиш

Мис-никелли қотишма

0,74

0,01

-

-

Никель оксиди

Мис оксиди

0,16

0,10

-

0,15

0,18

Қалайсимон бронза

0,66

0,04

-

-

Мис оксиди

Рух оксиди

Мис оксиди

0,50

1,70

1,60

-

0,60

-

Аргон муҳитида эрийдиган электород билан яримавтоматик эритиш

Қалайсимон бронза

2,93

0,13

-

-

Никель оксиди

Мис оксиди

Қалай оксиди

0,90

1,50

0,54

-

0,13

0,02

Металларни плазмали пайвандлаш

пастлегирланган углеродли пўлат

0,25

0,03

-

-

-

-

-

0,70

0,14

Сифатли легирланган углеродли пўлат

0,30

0,04

-

-

-

-

-

0,65

0,14

Юқори марганецли пўлат

0,40

0,07

-

-

-

-

-

0,65

0,14

АМГ қотишмалари

-

-

-

-

Алюминий оксиди

0,18

-

0,20

0,05

Титан қотишмалари

-

-

-

-

Титан оксиди

0,14

-

0,11

0,04

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: Зарарли моддаларнинг ажралиш миқдори чокнинг 1 м узунлиги учун келтирилди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пайвандлаш ва газли кесиш ишларининг турли жараёнларида атмосфера ҳавосига ташланадиган зарарли моддаларнинг солиштирма ташламалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Технологик жараён ва қўлланиладиган жиҳоз

Ажраладиган зарарли модда

номи

Ўлчов бирлиги

Миқдори

Пўлатни контактли чизиқли ва туташишли электрпайвандлаш

Темир (III) оксиди

100 кВа номинал қувват учун 103 г/с

8,97

Марганца (IV) оксиди

100 кВа номинал қувват учун 103 г/с

0,28

Пўлатни контактли нуқтали электрпайвандлаш

темир (III) оксиди

100 кВа номинал қувват учун 103 г/с

1,35

Марганец (IV) оксиди

100 кВа номинал қувват учун 103 г/с

0,04

Ишқаланишли пайвандлаш

Углерод (II) оксиди

Мг/см2 чок юзаси учун

8,00

Пўлатни ацетилен-кислородли алангали газли пайвандлаш

Азот (II) оксиди

Г/кг ацетилен учун

22,00

Алюминийни ацетилен-кислородли алангали газли пайвандлаш

Алюминий оксиди

Г/кг ацетилен учун

0,06

Азот (II) оксиди

Г/кг ацетилен учун

22,00

Пропан-бутан аралашмали газли пайвандлаш

Азот (II) оксиди

Г/кг аралашма учун

15,00

Алюминийни пропан-бутан аралашмали газли пайвандлаш

Алюминий оксиди

Г/кг аралашма учун

0,04

Азот (II) оксиди

Г/кг аралашма учун

15,00

Алюминийни 16-76 туридаги агрегатида радиочастотали пайвандлаш

Алюминий оксиди

1 агрегат учун 103 г/с

2,03

Алюминий қотишмаларини плазмали арралаш

Алюминий оксиди

Г/кг қотишма учун

0,50

Мис қотишмаларини плазмали арралаш

Мис оксиди

Г/кг қотишма учун

0,40

Рух қотишмаларини плазмали арралаш

Рух оксиди

Г/кг қотишма учун

0,40

Алюминий қотишмаларини электроёйли арралаш

Алюминий оксиди

Г/кг қотишма учун

1,80

Рух қотишмаларини электроёйли арралаш

Рух оксиди

Г/кг қотишма учун

0,78

Пўлат қотишмаларини электроёйли арралаш

Темир (III) оксиди

Г/кг қотишма учун

2,12

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39-боб. Иссиқлик энергетикаси объектлари (ёқилғини ёқиш)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Энергетика объектлари атмосферани ифлослантирувчи энг асосий манбалардан бири ҳисобланади. Ёқилғининг ёниши натижасида пайдо бўладиган маҳсулотларининг катта ҳажмдаги газли оқимлари тозалаш қурилмаларидан самарали фойдаланишни қийинлаштиради. Баланд мўриларни қуриш зарарли моддаларни катта майдонга тарқатиб, уларнинг ерусти улушларини анча камайтирсада, атмосферанинг ифлосланишини камайтирмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Ифлослантирувчи модданинг ҳар бири (азот диоксиди, азот оксиди, сульфид ангидриди, қаттиқ ёқилғи кули, мазут қуруми)нинг мўридан ва жами иссиқлик электр станцияси/иссиқлик электр маркази (ИЭС/ИЭМ)дан ёки қозонхонадан максимал ташламаси ўртача соат максимал юкламага, алоҳида қозонларнинг ҳақиқий ишлаш режимидан келиб чиққан ҳолда, шу ИЭС/ИЭМ ёки қозонхона қувурига уланган қозонларнинг энг катта юклама билан ишлаш даврига аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. Бир вақтнинг ўзида ҳар хил ёқилғилардан фойдаланиш ҳолларида, максимал ташламалар ҳисоби ёқилаётган ёнилғи таркибидаги энг ноқулай модда учун ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
126. Агар ИЭС/ИЭМ ёки қозонхонада йиллик ёқилғи балансидаги миқдори сезиларсиз бўлса (5 % гача), бу ёқилғидан ташламалар, максимал ташлама(г/с)ларни аниқлашда ҳисобга олинмайди, лекин умумий ташламалар(т/йил)ни аниқлашда ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
127. Қаттиқ турдаги ёқилғилар ёқилганида, атмосфера ҳавосига ҳар хил моддалар билан бирга ёқилғи ёнганида ҳосил бўлган, газга айланиш ёниш жараёнларида иштирок этмаган, қурумдан ташкил топган, қаттиқ заррачалар ҳам чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўмир сифатида фойдаланилганида уларни кокс қолдиқлари деб аталади. Бу заррачалар ёқилғининг ёнмасдан қолган углероди бўлиб, қурум (РЭЧУ м.б. =0,15 мг/м3) сифатида синфланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
128. Кўмир қуруми унинг таркибида кремний икки оксидининг миқдори бўйича, кремний икки оксидининг миқдори 70-20 % бўлганда, РЭЧУм.б. =0,30 мг/м3 синфланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
129. Ёқилғи сифатида ёғочдан фойдаланилганида қурумни нормалаш муаллақ моддалар бўйича амалга оширилади (РЭЧУ = 0,5 мг/м3).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
130. Кўмир ва қурумликларининг чанглари уларнинг таркибидаги кремний икки оксидининг миқдори бўйича синфланади. Кремний икки оксидининг кўмир чангидаги миқдори, 10 % дан ошмайди ва РЭЧУм.б.= 0,5мг/м3 ни ташкил қилади, қурум уюми чангларида эса унинг миқдори 60% дан ортмайди ва РЭЧУм.б..= 0,3 мг/м3 бўлган ноорганик чангга мос келади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
131. Қозонхоналар томонидан атмосферанинг ифлосланишини ҳисоблашда ёқилғи ёниш маҳсулотларининг умумий ҳажмини билиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
132. M дона бир вақтда ишлайдиган қозонлар гуруҳидан учувчан қурум ва ёнмасдан қолган ёқилғининг умумий (т/йил) ва бир марталик максимал ташлама(г/c) лари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bi — i — қозонининг табиий ёқилғи сарфи, т/йил ёки г/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
А — ёқилғи қурумлилиги, %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aун — ташламада қурум ҳиссаси, %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Г — ташламада ёқилғи ҳиссаси, %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: қозонлар ишлаш вақтидан фойдаланиб, максимал бир марталик ташламадан умумий ташламага ва унинг тескарисини ҳисоблаб кўриш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
133. Ёнувчан моддаларнинг ташламадаги миқдори бўйича эксплуатация маълумотлари мавжуд бўлмаган ҳолларда, қаттиқ заррачаларнинг ташламадаги миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qун — ёқилғининг механик нотўлиқ ёниши натижасида иссиқликнинг йўқотилиши, % (мазутли қозонлар учун qун = 0,02%);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qн — ёқилғи ёнишининг пастки иссиқлиги, МДж/кг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32,7 — чиқиб кетаётган ёнувчи моддаларнинг ўртача ёниш иссиқлиги, МДж/кг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
134. M дона бир вақтда ишлайдиган қозонлар гуруҳидан олтингугурт оксидлари SO2 ва S03 (SO2га ҳисобланган)нинг умумий (т/йил) ва бир марталик максимал ташлама(г/c) лари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вi — қаттиқ, суюқ [т/йил (г/с)] ёки газ ҳолатидаги, (минг м3/год) ёқилғи сарфи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — ёқилғи таркибидаги олтингугуртнинг миқдори, %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
135. M дона бир вақтда ишлайдиган қозонлар гуруҳидан углерод оксиди (ис гази)нинг умумий (т/йил) ва бир марталик максимал ташлама(г/c)лари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qхим — ёқилғининг кимёвий нотўлиқ ёнишидан иссиқликнинг йўқотилиши, %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — ёқилғининг кимёвий нотўлиқ ёниши натижасида иссиқлик йўқотилиши ҳиссасини ҳисобга оладиган, тўлиқ ёнмаслик маҳсулотларида углерод оксиди миқдорини белгилайдиган коэффициент. Қаттиқ ёқилғилар учун R = 1, газ учун R = 0,5, мазут учун R = 0,65;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qт — ёқилғининг ёнишдаги иссиқлиги, МДж/кг ёки МДж/м3
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qхим нинг қиймати эксплуатация маълумотлари ёки нормалар бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
136. M дона бир вақтда ишлайдиган, буғ унумдорлиги 30 т/соатдан кўп қозонлар ва иссиқлик қуввати 30 Гкал/соатдан зиёд сув иситиш қозонлари гуруҳидан азот оксидлари (NOх) йиғиндиси [(NО2) га ҳисобланган ] нинг умумий (т/йил) ва бир марталик максимал ташлама(г/c)лари қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ψ — 1 тонна шартли ёқилғидан азот оксидларининг чиқишини тавсифлайдиган коэффициент, кг/т шартли ёқилғи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B1 — азот оксидларининг чиқишига ёқиладиган ёқилғи сифатининг таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B2i — азот оксидларининг i — қозондан чиқишига горелка конструкциясининг таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B3i — азот оксидларининг i — қозондан шлак чиқариш турининг таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Σ1i — i — нинг ўчоғига рециркуляция газларининг берилиб туриши шароитларига боғлиқ ҳолда рециркуляция газларининг таъсири самарадорлигини тавсифлайдиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Σ2 — икки поғонали ёқишда азот оксидлари ташламалари камайишини ҳисобга оладиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ri, — i — қозоннинг тутун газлари рециркуляцияси даражаси, %.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буғ унумдорлиги 70 т/соатдан зиёд қозонлар учун газ ва мазутни ёқишда юкламанинг барча оралиқларида, шунингдек, қаттиқ ёқилғини юқори ҳароратда 75%дан кўп юклама билан ёқилганида қуйидаги формула бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ψ=(12´uΨ)/(200+u) , (1.79),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u, uΨ — қозоннинг номинал и ҳақиқий унумдорлиги, т/соат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буғ унумдорлиги 70 т/ соатдан кам бўлган қозонлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ψ=uф/20 (1.80).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қаттиқ ёқилғи ёқиладиган энергетик қозонлар b1 нинг қиймати:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B1 =0,178+0,47 ´ pт, (1.81),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Πт — ёқилғидаги азот миқдори, %.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
137. Ўчоқда бир вақтнинг ўзида икки хил ёқилғи ёқилганида коэффициент b1 нинг қиймати ўртача паллалик қиймат бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Икки турдаги ёқилғи учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
138. Қозон белгиланган юкламадан камида ишлаганида номинал коэффициент e1 нинг қиймати қозоннинг унумдорлиги коэффициенти f га кўпайтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,8 — иссиқлик энергетика объектлари учун тасдиқланган азот оксидининг диоксидга трансформация коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
140. Ёниш жараёнида ёқилғи ва атмосфера ҳавоси билан кимёвий ўзаро таъсирида газ ҳолатидаги моддалар ҳосил бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
141. Ёниш учун керак бўладиган ҳаво ҳажми ва ёниш маҳсулотлари 1 кг қаттиқ ёки суюқ ёхуд нормал шароитда ҳисобланган 1 м3 газ ҳолатидаги ёқилғига ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
142. Ёқилғи таркиби фоизларда берилади: қаттиқлари-массада; газ ҳолатидагилари ҳажм бўйича қуйидаги белгилашлардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
C, Н, О, N, S, A, W, углерод, водород, кислород, азот, олтингугурт, қурум ва намликнинг ишчи массасига нисбатан %даги миқдори, уларнинг йиғиндиси 100 % ни ташкил қилиши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СН4, СmНn, N, CO2, Н2S, О, СО, Н, метан, тўйинган углеводородлар, азот, углерод диоксиди, водород сульфиди, кислород, углерод оксиди, водородларнинг мос равишда 1 м3 қуруқ газ ёқилғисидаги фоизлардаги миқдори, уларнинг йиғиндиси 100 % ни ташкил қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
143. Ёқиш учун зарур бўладиган ҳавонинг м3/кг.лардаги назарий жиҳатдан ҳажми қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қаттиқ ва суюқ ёқилғилар учун, ( м3/кг)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V0 = 0,0889(С + 0,375 ´ S) + 0,265 ´ Н — 0,0333 ´ О (1.85);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газ шаклидаги ёқилғилар учун (м3/кг)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V0 = 0,0476 [0,5*СО+0,5*Н+1,5*Н2S+S(m + 0,25*n)* СmНn — O] (2.84).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
144. Ёқилғи ёниши маҳсулотларининг назарий жиҳатдан ҳажми (a=1 бўлганида) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dr — 1м3 қуруқ газга нисбатан газ ҳолатидаги ёқилғининг намлиги г/м3, ҳисобланаётган 10 °С ҳароратда dr = 10 г/м3 қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ишчи шароитда мўрига кирадиган газнинг сарфи (м3/с), қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — қозонлар ёқилғиларининг умумий сарфи, г/с ёки дм3/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тух — мўри қувурининг устида газнинг ҳарорати, °С.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
145. Тутун газлари билан атмосфера ҳавосига ташланадиган ванадий оксидининг йиллик миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τу — газларни тозалаш қурилмаларида суюқ ёқилғи қаттиқ маҳсулотларининг миқдори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40-боб. Унумдорлиги 30 т/соат бўлган қозонларда ёқилғи ёнишидан ҳосил бўладиган ифлослантирувчи моддалар ташламаларини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
146. Ушбу услуб қаттиқ ёқилғи, мазут ва газни фаолият кўрсатаётган саноат ва коммунал қозон қурилмалари (камҳажмли иситиш қозонлари, иситиш-қайнатиш ускуналари, ўчоқлар) ўчоқларида ёқилганда ёниш маҳсулотлари билан биргаликда чиқадиган зарарли моддалар ташламаларини ҳисоблаш учун мўлжалланган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
147. Қаттиқ ёқилғи ва мазут ёндирилганида вақт бирлиги ичида, тутун газлари билан атмосфера ҳавосига ташланадиган учувчан қурум ва ёнмаган ёқилғининг қаттиқ заррачалари ташламаларини ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — ёқилғи сарфи (т/йил, г/с);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аr — ёқилғи қурумлилиги (%);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — қурум ушлагичда ушланган қаттиқ заррачаларнинг ҳиссаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
x= aун/(100 — Гун);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aун — ташламада ёнилғи қурумининг ҳиссаси (%);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Гун — ташламада ёнувчан моддаларнинг миқдори (%).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аr, aун, Гун, n-ларнинг қийматлари ҳақиқий ўртача кўрсаткичлар бўйича олинади, бу маълумотлар бўлмаган ҳолларда Аr ёндириладиган ёқилғи тавсифи бўйича, h — қурум ушлагичларнинг техник кўрсаткичлари бўйича аниқланади, c қиймати эса 54-жадвалдан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54-жадвал.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўчоқ ва ёқилғи турларига боғлиқ ҳолда c ва К СО коэффициентлари қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўчоқ тури

Ёнилғи

c

Ксо кг/ГДж

1

2

3

4

Қўлда ташлаб туриладиган қўзғалмас панжарали

Тош ва қўнғир кўмир

0,0023

1,9

Антрацитлар:

АС и AM

0,0030

0,9

АРШ

0,0078

0,8

Пневмомеханик ташлагичли ва қўзғалмас панжарали

Тош ва қўнғир кўмир

Антрацит АРШ

0,0026

0,0088

0,7

0,6

Тўғрига ҳаракатланувчи занжирли панжарали

Антрацит АС и AM

0,0020

0,4

Ёқилғини узатиб турувчи ва занжирли панжарали

Тош ва қўнғир кўмир

0,0035

0,7

Шахтали

Қаттиқ ёқилғи

0,0019

2,0

Маиший иссиқлик агрегатларнинг қатламли ўчоғи

Ёғоч

қўнғир кўмир

0,0050

0,0011

14,0

16,0

тош кўмир

0,0011

7,0

Антрацит, сифатсиз кўмир

0,0011

3,0

Камерали ўчоқлар:

Буғ ва сув иситиш қозонлари

Мазут

Табиий, кокс ва йўлдош газлар

0,010

-

0,32

0,25

Маиший иссиқлик генераторлари

Табиий газ енгил суюқ ўчоқ ёқилғиси

-

0,010

0,08

0,16

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
148. Вақт бирлиги ичида, тутун газлари билан атмосфера ҳавосига ташланадиган олтингугурт оксидларининг ташламаларини ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — қаттиқ, суюқ (т/йил, т/соат, г/с) ва газ кўринишидаги (минг. м3/йил, минг м3/соат, л/с) ёқилғисининг сарфи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sr — ёқилғида олтингугуртнинг ҳиссаси (%; газ учун мг/м3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SO2 — ёқилғининг учувчан қуруми билан бириккан олтингугурт оксидларининг ҳиссаси, кўмир учун — 0,1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мазут учун — 0,02; газ учун — 0,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SO2 — қурум ушлагичда ушланган олтингугурт оксидларининг ҳиссаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
149. Қуруқ қурум ушлагич учун нул, намлилари учун эса, суғорувчи сувнинг ишқорийлигига боғлиқ ҳолда қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
150. Ёқилғи таркибида водород сульфиди бор бўлган ҳолларда, олтингугурт оксидларининг қўшимча миқдорини ҳисоблаш SO2 га ҳисобланганида, қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ПSO2 = 0,0188*[Н2S]*В, (1.97),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2S] — водород сульфидининг ёқилғидаги миқдори, (%).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
151. Вақт бирлиги ичида, тутун газлари билан атмосфера ҳавосига ташланадиган углерод оксидининг ташламалари (т/йил, г/с) ни ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Псо = 0,001*Ссо*В*(1-q4/100), (1.98),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — қаттиқ, суюқ (т/йил, т/соат, г/с) ва газ кўринишидаги (минг. м3/йил, минг м3/соат, л/с) ёқилғисининг сарфи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ссо — ёқилғини ёқишда углерод оксидининг ажралиши (кг/т, кг/минг. м3 ёқилғи) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ссо = q3*R*Qir , (1.99),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q3 — ёқилғининг кимёвий тўлиқ ёнмаслиги натижасида иссиқликнинг йўқотилиши (%);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — ёқилғининг кимёвий нотўлиқ ёниши натижасида иссиқлик йўқотилиши ҳиссасини ҳисобга оладиган, тўлиқ ёнмаслик маҳсулотларида углерод оксиди миқдорини белгилайдиган коэффициент. Қаттиқ ёқилғилар учун R = 1, газ учун R = 0,5, мазут учун R = 0,65;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qir — табиий ёқилғининг пастки ёниш иссиқлиги (МДж/кг, МДж/м3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q4 — ёқилғининг механик тўлиқ ёнмаслиги натижасида иссиқликнинг йўқотилиши (%).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
152. Эксплуатация маълумотлари мавжуд бўлмаган ҳолларда q3, q4 қийматлари. 55-жадвалидан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
153. Вақт бирлиги ичида, атмосфера ҳавосига ташланадиган углерод оксидининг тақрибий ташламалари(т/йил, г/с) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Псо = 0,001*B*Qirсо*(1-q4/100), (1.100),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ксо — ёқилғи ёнишда бирлик иссиқликдан ажраладиган углерод оксидининг миқдори, (кг/ГДж); 1.13.1-жадвалдан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
154. Вақт бирлиги ичида, тутун газлари билан атмосфера ҳавосига ташланадиган азот оксидларининг ташламалари(т/йил, г/с) ни ҳисоблаш қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ПNO2 = 0,001*B*QirNO2*(1-b), (1.101),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — қаралаётган муддат ичида табиий ёқилғининг сарфи (т/йил, минг мз/йил, г/с, л/с);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qir — табиий ёқилғининг ёниш иссиқлиги (МДж/кг, МДж/м3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 — бирлик иссиқликдан ажраладиган азот оксидларининг миқдорини тавсифловчи кўрсаткич, (кг/ГДж);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B — техник ечим қўлланиши натижасида азот оксид ташламалари камайиши даражасига боғлиқ коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кам қувватли қозон ўчоқларининг тавсифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўчоқ ва қозон тури

Ёқилғи

a

Q3

q4

1

2

3

4

5

Қия панжарали шахтали ўчоқ

Ёғоч, бўлакланган чиқиндилар, қириндилар

1,4

2

2

Тез ёнувчи ўчоқ

Ёғоч, пайраҳа, қиринди

1,3

1

4/2

қаттиқ шлакни чиқарувчи камерали ўчоқ

Тош кўмир

Қўнғир кўмир

1,2

1,2

1,2

0,5

0,5

0,5

5/3

3/1,5

3/1,5

Камерали ўчоқ

Табиий, кокс ва йўлдош газлар

Домна ўчоғи гази

1,1

1,1

1,1

0,5.

0,5

1,5

0,5

0,5

0,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: 5 устунда катта қийматлар — чиқишни камайтириш воситалари мавжуд бўлмаган ҳоллар учун, кичиклари чиқишнинг қайтарилиши мавжуд бўлган ҳолатлар, шунингдек қозонлар унумдорлиги 25-35 т/ соат ҳолатлар учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 нинг қиймати турли ёқилғилар учун қозон ускуналари учун белгиланган юкламасига боғлиқ ҳолда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қозон юкламаси белгиланганидан фарқ қилган ҳолларда КNO2 ни (Qф/Qн)0,25 га ёки (Dф/Dн)0,25 га кўпайтириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Dф, Dн — мос равишда ҳақиқий ва белгиланган буғ унумдорлиги(т/соат);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qф, Qн — мос равишда ҳақиқий ва белгиланган қувват (кВт).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкўмир
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0206 * Ln(Qн) + 0,0605 (1.102);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0203 * Ln(Dн) + 0,1863 (1.103).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қўнғир кўмир
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0199 * Ln(Qн) + 0,047 (1.104);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0203 * Ln(Dн) + 0,1663 (1.105).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Антрацит
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0149 * Ln(Qн) + 0,0168 (1.106);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0141 * Ln(Dн) + 0,104 (1.107).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газ, мазут
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0059 * Ln(Qн) + 0,0552 (1.108);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
КNO2 = 0,0062 * Ln(Dн) + 0,0858 (1.109).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
155. Агар тутун газларида азот оксидларининг (%) миқдорлари ҳақида маълумотлар мавжуд бўлса, унда ташлама (кг/йил) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СNOx — тутун газларида азот оксидларининг ҳажм бўйича фоизлардаги миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — a (a — ҳавонинг ортиқлиги коэффициенти 55-жадвал.) маълум бўлган ҳолларда ёнилғи ёниш маҳсулотларининг(м3/кг) ҳажми.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56-жадвалда қаттиқ ва суюқ ёқилғиларининг асосий тавсифлари келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қаттиқ ва суюқ ёқилғиларининг асосий тавсифлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Русум, синф

Wr, %

Ar, %

Sr, %

QМдж/кг

Voм3/кг

Ёғоч

40,0

0,6

-

10,24

3,75

Мазут

Кам олтингугуртли

3,0

0,1

0,5

40,30

11,48

олтингугуртли

3,0

0,1

1,9

39,85

11,28

Юқори олтингугуртли

3,0

0,1

4,1

38,89

10,99

Стабиллашган нефть

0,1

2,9

39,90

11,35

Дизель ёқилғиси

0,025

0,3

42,75

-

Дизель мойи

0,02

0,3

42,46

Мотор мойи

0,05

0,4

41,49

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
156. Бенз(а)пирен ташламалари. тўлиқ ёниш таъминланмайдиган ўчоқларда, баъзи ҳолларда, атмосфера ҳавосига полициклик ароматик углеводородлар ажралиб чиқади. Уларнинг ичида энг заҳарлиси бенз(а)пирендир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тутун газларида бенз(а)пиреннинг мавжудлиги ёқиш усули ва ўчоқ конструкциясига боғлиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
157. Ҳар бир технологик жараёнларда атмосфера ҳавосига бенз(а)пиреннинг чиқарилишининг тақрибий миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сбпфакелдаги бенз(а)пирен миқдори, мкг/м3, (турли ёқилғилар учун 57, 58, 59-жадваллардан қабул қилинади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vвбир манбадан битта технологик жараёндаги газ-ҳаво аралашмасининг ҳажми, м3/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
нормал шароитда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
VТбитта технологик жараёнда ажралаётган газнинг ҳажми қуйидаги формуладан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
VT=SWo3/с), (1.113),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — тутун машъаласининг юзаси, м2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wo — машъала ҳажмий тезлиги, м/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
T — ташланадиган газлар ҳарорати, оС;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
t — ташламалар давомийлиги, с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
п — битта жараёндаги ташлама манбаларининг сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкўмир ёнганидаги бенз(а)пирен улуши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ёндириладиган кўмир тавсифи

Ўчоқ тавсифи

Ёниш маҳсулотларида бенз(а)пирен концентрацияси, мкг/м3

Таркибида 17-20% учувчан моддали кўмир

Қатламли, ҳар хил

7,0

Таркибида 35-37 % учувчан моддали кўмир

Бошоқсимон тешикли ўчоқ панжара

0,3

Занжирли тескари ҳаракатланадиган панжара

0,04

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суюқ ёқилғи ёнганидаги бенз(а)пирен улуши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ёнилғи тури

Форсунка тури

Ёниш маҳсулотларида бенз(а)пирен концентрацияси, мкг/м3

Мазут М-100, М-40

Ҳаволи сачратувчили механик, ҳаволи

1,3

мазут (70%) маиший ўчоқ (30%) ёқилғиси аралашмаси

Ҳаволи сачратувчили механик, ҳаволи

0,5

Сувли мазут эмульсияси (Wр)=10%

Буғли

0,3

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Табиий газ ёнганидаги бенз(а)пирен улуши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Горелка тури

Газни ёқиш принципи

Ёниш маҳсулотларида бенз(а)пирен концентрацияси, мкг/м3

Олдиндан аралаштиришсиз горелкаси

Диффузияли

0,95

Олдиндан тўлиқсиз аралаштирган горелка (инжекцион, ортиқча ҳаво коэффициенти 1 дан катта)

Диффузион-кинетик

0,14

Ҳаво бериладиган горелкалар ГНП, Л1-Н

Диффузион-кинетик

0,9

Олдиндан тўлиқ аралаштирилган горелкалар 11ГК, БИГ

Кинетик

0,01

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41-боб. Тутиб қолувчи қурилмалар самарадорлиги, чўкиш, аэрозолларнинг ёпишиб қолишини ҳисобга олиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
158. Технологик жараёндан атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи моддалар фақат очиқ ишлаб чиқариш майдонларида сон ва сифат жиҳатдан ўзгармасдан чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
159. Ишлаб чиқариш бинолари ичида ажралаётган ифлослантирувчи моддалар турғун манбаларининг вентиляция каналлари орқали атмосфера ҳавосига чиқарилганида, ифлослантирувчи моддаларнинг таркиби ва миқдори қуйидаги сабабларга кўра ўзгариши мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вентиляция тизими маълум ифлослантирувчи моддаларни танлаб (селектив) ушлаб қолиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бинонинг сўриб олиш вентиляция тизими етарли даражада сўриб олиш қувватига эга бўлмаган ҳолда бирмунча катта заррачалар ишлаб чиқариш биноси ичида чўкиб қолиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аэрозоль заррачалари ва йирик ўлчамли чанглар ҳаво ўтказгичларнинг деворларига ёпишиб қолиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳаво ўтказгичларнинг совуқ деворларида буғнинг конденсацияланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сўриш тизимининг вентилятори (кўпинча марказдан қочма тури) динамик чанг тутгич ролини бажариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
160. Вентиляция тизими каналларидан ўтиш даврида ифлослантирувчи моддаларнинг тезда бузилиши ёки бошқа моддалар билан кимёвий ўзаро таъсири, масалан замонавий нусха олиш ускуналарининг ишлашида ажралиб чиқадиган озон ҳаво ўтказгичда тўлиқ парчаланиб кетади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
161. Кўрсатилган жараёнда ташланадиган газ оқимларида аэрозолларнинг миқдори ўзгаради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162. Газ кўринишидаги ифлослантирувчи моддалар фақат ихтисослаштирилган тозалаш тизимлари (адсорбер, хемосорбер, каталитик конвертер, ёқиш қурилмалари)да тутиб қолинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу қурилмалар нисбатан мураккаб, қиммат, малакали хизматни талаб қилади, қурилмалардан фойдаланиш сарфларини оширади. Уларни ифлослантирувчи моддаларнинг атмосфера ҳавосига барча ташламаларида кенг қўлланилиши чегараланиб қолмоқда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
163. Етарлича тарқалган тозалашнинг содда қурилмалари атмосферани ифлослантирувчи моддалардан ҳимоялашда алданишларга олиб келмоқда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мисол, лок-бўёқлаш бўлимларида органик эритувчилар буғлари ва аэрозоллардан ҳаво оқимини тозалаш мақсадида сувдан фойдаланувчи турлича гидрофильтрлар, сувли пардалар ва бошқа қурилмалар қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
164. Сув ёрдамида фақат аэрозоль самарали тутиб қолинади. Эритувчи таркибидаги ацетон, спирт ва бошқалар у билан аралашиб, сувда яхши эрийди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тозалаш қурилмасидан ташқари (циркуляция сиғими ва канализация тармоғида)да тескари жараён ҳам жадал содир бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
165. Аввал тутиб қолинган аэрозоллар (бўёқ аэрозолининг «қуруқ қолдиғи»дан ташқари) бошқа жойда ер усти қатламида атмосфера ҳавосига чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
166. РЭЧТ белгиланаётганида, ишлаб чиқариш бўлимида ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг қандай қисми ҳақиқатда атмосфера ҳавосига чиқарилиши аниқлаштирилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
167. Ишлаб чиқариш бўлимининг вентиляция тизимида тозалаш қурилмалари мавжуд бўлганида, атмосфера ҳавосига ташланадиган зарарли моддаларнинг миқдори қуйидаги тенглама бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Матм = {Мвыд(1-0,lh)*Точвыд * (ТSоч)}/ТS = МвыдS-0,01´h-Точ)/ТS, (1.114),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Матм — атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг йиллик умумий ташламалари, т/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мвыд — бўлимда ифлослантирувчи моддаларнинг йиллик умумий ташламалари, т/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — ифлослантирувчи моддаларни тозалаш (ушлаб қолиш) самарадорлиги, %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТΣ — бўлимда йиллик иш вақтининг йиғиндиси, соат/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Точ — тозалаш қурилмаларининг йил давомида соз ишлаш вақтининг йиллик йиғиндиси, ч/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
максимал бир марталик ташлама
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gатм=Gажр(1-h/100), (1.115),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gатм — ифлослантирувчи моддаларнинг максимал бир марталик атмосфера ҳавосига ташлама, г/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gажр — ифлослантирувчи моддаларнинг бўлинмада максимал бир марталик ташлама, г/c.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) ҳисоблашларда nоч нинг қайдларда келтирилган унга тааллуқли энг кичик қийматларидан фойдаланилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) тозалаш қурилмалари доимий ишламаганида ифлослантирувчи моддаларнинг атмосферада тарқалишини ҳисоблаш ва таҳлили учун Gaтм ва Gажрнинг ҳар иккала қийматидан ҳам фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
168. Ишлаб чиқариш бўлинмасидан атмосфера ҳавосига чиқадиган ифлослантирувчи моддалар миқдорини, аэрозолнинг бино ичкарисида чўкиши ва вентиляция тизимларининг ички деворларига ўтириб қолишини ҳисобга олган ҳолда, ҳисоблаш қуйидаги тенглама бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
умумий ташлама
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёки
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Матм — ифлослантирувчи моддаларнинг атмосфера ҳавосига умумий ташламаси, т/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мажр — ифлослантирувчи моддаларнинг бўлинмада умумий ташламаси, т/йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xос — бино ичкарисида чўкадиган ифлослантирувчи моддаларнинг ҳиссаси, %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
X' нл (X'' нл) — маҳаллий вентиляция тизимларининг ички деворларига ўтириб қолган ифлослантирувчи моддаларнинг ҳиссаси, % (60-жадвал).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Маҳаллий шамоллатиш тизимларининг ҳаво ўтказгичлари ички деворларида чўкиб қоладиган ифлослантирувчи моддалар ҳиссалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ифлослантирувчи моддалар

Ифлослантирувчи моддалар ҳиссалари.

Бино ичида чўкиб қоладиган . (cос). %

шамоллатиш тизимларининг ҳаво ўтказгичлари ички деворларида чўкиб қоладиган

маҳаллий (cнл), %

умумалмашувчи (cнл), %

Газ кўринишида:

Аэрозоль:

0

0

0

Қўрғошин

0

12

5

Бўёқлар

60

35

5

Қоғоз чанги

50

5

3

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. ишлаб чиқариш бўлинмасидан маҳаллий вентиляция тизими орқали ифлослантирувчи модда ташламаларини ҳисоблашда бино ичкарисидаги чўкишлар ҳисобга олинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Максимал бир марталик ташлама
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёки
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gатм — ифлослантирувчи моддаларнинг максимал бир марталик атмосфера ҳавосига ташлама, г/с;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gажр — ифлослантирувчи моддаларнинг бўлинмада максимал бир марталик ташлама, г/c.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
169. Электрокимёвий қоплаш бўлимида очиқ ванналардан ташламаларни ҳисоблашда ҳавонинг ҳаракатланиш йўли бўйича камайишини ҳисобга олиш тавсия этилади (61-жадвал).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳавонинг ҳаракатланиш йўли бўйича камайишини ҳисобга олувчи коэффициент
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бино ичида чўкиб қоладиган ифлослантирувчи моддалар ҳиссаси

шамоллатиш тизимларининг ҳаво ўтказгичлари ички деворларида чўкиб қоладиган, cос, %

Ҳаво ўтказгич узунлиги, м

cос, %

0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

65

0

34

48

54

56

59

62

64

66

69

71

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги йўриқномага
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЭЧТни расмийлаштиришда инобатга олиниши лозим бўлган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. РЭЧТга Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 21 январдаги 14-сон «Экологик нормативлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва келишиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қароридан ташқари қуйидагилар хам киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ифослантирувчи моддаларнинг ер усти қатламидаги концентрацияларини ҳисоблаш ва уларнинг ҳавода тарқалиш майдонларининг таҳлили;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ифлослантирувчи моддалар миқдорлари камайтиришга йўналтирилган тадбирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЭЧТ миқдорига эришилгандаги назорат ҳисоби.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. РЭЧТ ва хатлов материалларининг жилд варақлари бириктирилишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. РЭЧТ мундарижасида ундаги барча бўлимлар ва иловалар номлари ҳамда улар жойлашган бетлари кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ифлослантирувчи моддаларнинг рўйхат жадвалида максимал РЭЧУ ёки ЗТХД кўрсатилади. РЭЧУнинг қисмларида ифодаланган норма, нормага мослиги, жами ташламага қўшган ҳиссаси кўрсатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосига ташланадиган ифлослантирувчи моддаларнинг миқдори (т/йил), ёқилғи, хом ашё тавсифи, технологик жараёнлар ва жиҳозларнинг ишлаш режими ўзгаришига боғлиқ ҳолда ўртача йиллик қиймати амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбалардан умумий ташламаларнинг тавсифи, уларнинг таркиби, даврийлиги, давомийлиги жадвал шаклида келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг кўрсаткичлари РЭЧТ ни ҳисоблаш учун тавсия қилинган шакл бўйича жадвал кўринишида тақдим қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яқин беш йилда объектда бўладиган ўзгаришлар ҳақида маълумотлар мавжуд бўлса, атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг кўрсаткичлари мавжуд ҳолат ва истиқболга нисбатан тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. «Ер усти улушлари ҳисобини ўтказиш, ифлослантирувчи моддалар тарқалиш майдонларининг таҳлили» бўлимида ҳисоблаш учун қўлланилган дастурнинг номи, ҳар бир модда бўйича объект чегарасидан ташқарида атмосфера ҳавосидаги ифлослантирувчи моддаларнинг ҳисобли максимал улушлари ёзилади ва шу модда учун белгиланган норма билан таққосланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар ифлослантирувчи моддаларни атмосфера ҳавосига чиқарилишида зарарли модда ўзаро реакцияга киришиб, янада зарарлироқ моддага айланса, РЭЧТ ни аниқлаш учун зарарли модданинг кучлироғи ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Миқдори нормадан ортиқча бўлган моддалар учун атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манбаларнинг рақамлари келтирилади, ташламаларни камайтириш бўйича тадбирлар ўтказиш зарурлиги асосланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. «Ифлослантирувчи моддалар ташламаларини камайтиришга йўналтирилган тадбирлар» бўлимида қайси манбалар учун тадбирлар ишлаб чиқиладиган бўлса, уларнинг тафсилоти, тадбиргача ва тадбирдан кейинги ташламалари миқдори (г/с, т/йил) келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тадбирлардан кейинги ташламалар чанг-газ тозалаш жиҳозларининг самарадорлигини инобатга олган ҳолда ҳисобланади. Ўтказилган тадбирлар натижасида, ўрганилаётган манбадаги ташламаларнинг камайиши (г/с, т/йил) ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тозалашнинг икки босқичли усули қўлланилганида, тозалаш жиҳозининг жами (тўлиқ) самарадорлиги, биринчи босқичгача бўлган ташлама ва иккинчи босқичдан сўнгги ташламалар катталикларидан келиб чиқиб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЭЧТ ни ишлаб чиқаётган ташкилот объект билан биргаликда РЭЧТ ни таъминлайдиган, ифлослантирувчи моддалар ташламаларини камайтиришга йўналтирилган тадбирлар режасини ишлаб чиқади. Тадбирлар режаси объект раҳбари томонидан тасдиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. «РЭЧТ нормаларини ўрнатиш» бўлимида ташламаларни камайтириш тадбирларининг етарлилигини ва техник жиҳатдан эришиш мумкин бўлган натижалар билан бирга таққослаш таҳлили келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳар бир атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларни ташловчи манба ва ифлослантирувчи моддалар ҳамда объект бўйича таклиф этилган, умумий ташламаларнинг РЭЧТ нормалари тавсия этилган шакл бўйича жадвалга киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атмосфера ҳавосига ташланадиган жами моддалар миқдори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модданинг номи

Ифлослантирувчи моддалар ташламалари

Нормадан ортиқча ташлама миқдори

мавжуд ҳолат

РЭЧМ

г/с

т/г

г/с

т/г

г/с

т/г

1

2

3

4

5

6

7

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жами:...
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Қайси моддаларнинг ер усти улуши РЭЧУм.б. нинг 0,1 қисмидан кам бўлса, унинг назорати режа-графигида келтирилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ифлослантирувчи моддалар РЭЧМ га амал қилиш режа жадвали
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ишлаб чиқаришнинг номи

Назоратдаги манбалар

Ташлама манбаси рақами

Зарарли моддалар номи

Нормаий ташламалар

Маълумот олиш жойи

Назорат тури

Назоратнинг давомийлиги

1

2

3

4

5

6

7

8

Объект раҳбари:

_______________

_________________

М.Ў.

(имзо)

(Ф.И.О.)

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 10/24/3586/1046-сон; 16.03.2026 й., 10/26/3788/0242-сон)