Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 19 августда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 275]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. ШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1997 йил 15 декабрдаги 84-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.03.07-98 «Тош ва ўзактошли қурилмалар» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазир Б. ЗАКИРОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 15 июль,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-30-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 26 июнь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТабиий пардозбоп тошлар ва бошқа тош маҳсулотлари ишлаб чиқаришни ривожлантириш бўйича раис ўринбосари Б. БОБОКУЛОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 5 июль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 11 июль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 15 июлдаги 01/2-30-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) тош ва арматураланган тошли конструкциялардан бино ва иншоотларни лойиҳалаш, қуриш ва реконструкция қилишга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.01.01-22 «Лойиҳалаш учун иқлимий ва физикавий-геологик маълумотлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.01.04-18 «Қурилиш иссиқлик техникаси»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.07-96 «Юклар ва таъсирлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотлар асослари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.05-23 «Пўлат конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 8462-85 «Девор материаллари. Сиқилиш ва эгилишдаги мустахкамлик чегараларини аниқлаш усуллари» (расмий манба: Материалы стеновые. Методы определения пределов прочности при сжатии и изгибе);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 10180-2012 «Бетонлар. Назорат намуналаридан мустахкамлигини аниқлаш усуллари» (расмий манба: Бетоны. Методы определения прочности по контрольным образцам);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 18105-2018 «Бетонлар. мустахкамликни назорат қилиш ва баҳолаш қоидалари» (расмий манба: Бетоны. Правила контроля и оценки прочности);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23279-2012 «Темир-бетон конструкциялар ва маҳсулотлар учун пайвандланган арматура тўрлари. Умумий техник шартлар» (расмий манба: Сетки арматурные сварные для железобетонных конструкций и изделий. Общие технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 24992-2014 «Тош конструкциялари. Тош термада илишиш мустахкамлигини аниқлаш усули» (расмий манба: Конструкции каменные. Метод определения прочности сцепления в каменной кладке).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвертикал чок — сувоқ қоришмасининг горизонтал чок ва девор сиртига перпендикуляр бўлган чоки;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал чок — тошлар (блоклар) таянч сиртлари орасидаги қоришма чоки;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформация чоки — тош (ғишт) терилмаси текислигида эркин силжишларга имкон берувчи чок;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи девор — конструкцияларнинг хусусий оғирлиги ҳамда бошқа доимий ва ўзгарувчан юк ва таъсирларни қабул қиладиган девор.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Тош ва арматураланган тошли конструкцияларни лойиҳалашда юк кўтариш қобилияти, ёнғин хавфсизлиги талаблари, конструкцияларнинг иссиқлик-техник хоссалари ва ҳарорат-намлик режимларини таъминлай оладиган конструкцияси ечимлар ҳамда материаллар инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Тош ва арматураланган тошли конструкцияларни лойиҳалашда қуйидаги конструктив ечим, маҳсулот ва материалларни қўллаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishичи ғовак сопол ва бетон тош ҳамда ғиштни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishплитасиман иситгичли ёки ғовак тўлдиргичли енгиллаштирилган ғиштни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар хил турдаги бетондан тайёрланган панель ва йирик блоклардан, шунингдек ғишт ёки тошлардан қилинган деворларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбеш ва ундан ортиқ қаватли биноларда, сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича маркаси камида 150 бўлган ғишт ва тошни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаҳаллий табиий тош маҳсулотларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқишки шароитларда ғишт териш учун музлашга қарши кимёвий қўшимчали қоришмаларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚуруқ ва меъёрий намлик режимига эга хоналар ташқи деворларини қуриш учун узлуксиз тартибда териладиган сиртига яхлит танали сопол ғиштдан (пишиқ ғиштдан) ёки силикат ғиштларни қўллаш фақат уларнинг мустаҳкамлигини таъминлаш зарур бўлгандагина йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Нам режимли хоналар деворларида, уларнинг ички сиртига буғдан ҳимояловчи қоплама суртиш шарти билан силикат ғишт, ғовакли бетондан тайёрланган тош ва блокларни, ичи ғовак ғишт ва сопол тошларни, яримқуруқ ҳолатда қолиплаб тайёрланган сопол ғиштларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур материалларни ҳўл режимли хоналар, шунингдек ертўла ва ярим ертўла (цоколлар)нинг ташқи деворларига қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХоналарнинг намлик режимлари ШНҚ 2.01.04-18га мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Конструкциялар ва уларнинг элементларини қуриш ва фойдаланишда, шунингдек йиғма конструкцияларнинг элементларини ташиш ва монтаж қилишда уларнинг мустаҳкамлиги ҳамда устуворлиги таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Конструкциялар ҳисобида ҚМҚ 2.01.07-96 га мувофиқ ишончлилик коэффициенти инобатга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Лойиҳаланаётган тош ва арматураланган тошли конструкциялар хавфсизлик, фойдаланишга яроқлилик бўйича талабларни таъминлаши, бунда турли хилдаги ҳисобий таъсирларда, биноларнинг меъёрий фойдаланишини қийинлаштирувчи деформация ва бошқа турдаги шикастланишлар рўй беришига йўл қўйилмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош ва арматураланган тошли конструкцияларнинг хавфсизлиги, фойдаланишга яроқлилиги, энергия жиҳатидан самарадорлиги ҳамда ғишт, тош, блоклар, оғир ҳамда енгил қоришмаларга, елимловчи эритмалар, арматурага, конструкция ечимлари таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Юк ва таъсирларнинг меъёрий ва ҳисобий қийматлари, чегаравий деформациялар, ташқи ҳаво ҳарорати ва хона ичи нисбий намлигининг ҳисобий қийматлари, конструкцияларни агрессив муҳит таъсирларидан муҳофазалаш ҚМҚ 2.01.03-19, ҚМҚ 2.01.07-96, ҚМҚ 2.02.01-98, ҚМҚ 2.03.11-96, ШНҚ 2.01.01-22 га мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Қурилиш элементларининг конструкцияси ечими бино, иншоот, қурилма бўйлаб ёнғиннинг яширин тарқалишига олиб келмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош ва арматураланган тошли конструкцияларнинг ишчи чизмалари мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Материаллар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Тош ва арматураланган тошли конструкциялар учун ғишт, тош ва қоришмалар, шунингдек тош ва йирик блокларнинг бетони қуйидаги маркалар ёки синфларга мансуб бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) тошлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиқилишга чегаравий қаршилиги бўйича (ғиштлар эса эгилишдаги мустаҳкамлигини ҳисобга олган ҳолдаги сиқилишга);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлиги паст тошлар — енгил бетондан тайёрланган ва табиий тошлар (4, 7, 10, 15, 25, 35, 50);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўртача мустаҳкамликка эга тошлар — ғишт, сопол, бетондан тайёрланган ва табиий тошлар (75, 100, 125, 150, 200);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори мустаҳкамликка эга тошлар — ғишт, бетондан тайёрланган ва табиий тошлар (250, 300, 400, 500, 600, 800, 1000);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсовуққа бардошлигига кўра — F10, F15, F25, F35, F50, F75, F100, F150, F200, F300.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) бетонлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиқилишга мустаҳкамлиги бўйича қуйидаги синфларга мансуб бўлганлари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоғир — В3,5, В5, В7,5, В12,5, В15, В20, В22,5, В25, В30.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғовакли — В2, В2,5, В3,5, В5, В7,5, В12,5, В15, В20, В25, В30.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўлдирувчилардаги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғовакли — В1, В2, В2,5, В3,5, В5, В7,5, В12,5.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishполистиролбетон — В1,0, В1,5, В2,0, В2,5, В3,5.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик ғовакли — В1, В2, В2,5, В3,5, В5, В7,5.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғоваклаштирилган — В2,5, В3,5, В5, В7,5.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиликатли — В12,5, В15, В20, В25, В30.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоришмалар — сиқилишга қарши ўртача чегаравий мустаҳкамлиги — 0,4 МPа ҳамда сиқилишга қарши мустаҳкамлик бўйича маркаларига кўра — М4, М10, М25, М50, М75, М100, М150, М200;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон ва қоришмаларнинг совуққа бардошлигига кўра маркалари ушбу ШНҚнинг 11-бандидагидек бўлиши (F10 маркаси бундан мустасно).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Деворларнинг ташқи қисми (12 cm қалинлигигача) ва пойдевор учун (унинг бутун қалинлиги бўйлаб) тош материалларнинг совуққа бардошлигига ҳамда конструкцияларнинг камида 100, 50 ва 25 йил бўлган хизмат муддатларига боғлиқ равишдаги лойиҳавий маркалари мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСовуққа бардошлилик бўйича лойиҳавий маркаларни фақат пойдеворнинг юқори қисмида қўлланилаётган материаллар учунгина олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТ/р | Конструкциялар тури | Конструкцияларнинг чамаланаётган хизмат муддати қуйидагича бўлганидаги тош терилмалари учун материалларнинг F совуққа бардошлилиги қийматлари, йил | ||
100 | 50 | 25 | ||
1. | Хоналарининг намлик режими қуйидагича бўлган биноларда ташқи бир қатламли деворлар тош терилмаларининг юза қатлами: | |||
а) қуруқ ва меъёрий | 25 | 25 | 25 | |
б) нам | 35 | 25 | 25 | |
в) ҳўл | 50 | 35 | 25 | |
2. | Хоналарининг намлик режими қуйидагича бўлган, ички тош терилмаси қатламининг зичлиги 1400 kg/m3 ва ундан ортиқ, икки қатламли деворлар тош терилмаларининг юза қатлами: | |||
а) қуруқ ва норматив | 25 | 25 | 25 | |
б) нам | 35 | 25 | 25 | |
в) ҳўл | 50 | 35 | 25 | |
3. | Ички тош терилмаси қатламининг зичлиги 1400 kg/m3 дан кам бўлган, икки қатламли деворлар тош терилмаларининг юза қатлами | 35 | 25 | 15 |
4. | Ички қатламнинг девор зичлиги 1400 kg/m3 дан кам бўлган ва юза қатламининг қалинлиги 120 mm ёки ундан кам бўлган, икки қатламли деворларнинг ички қатлами | 25 | 25 | 15 |
5. | Самарали иссиқлик сақлаш қопламасига эга бўлган уч қатламли ташқи деворлар: | |||
а) қалинлиги 120 mm бўлган тош терилмасининг юза қатлами | 50 | 35 | 25 | |
б) қалинлиги 250 mm ва ундан ортиқ бўлган тош терилмасининг юза қатлами | 35 | 25 | 15 | |
6. | Деворларнинг пойдеворлари, ярим пойдеворлари ва ер ости қисмлари: | |||
а) бетон блоклардан пластик тарзда шакллантирилган яхлит танали сопол (шу жумладан, клинкерли) ғиштлардан, мустаҳкамлиги М200 ва ундан юқори бўлган силикат блоклардан ясалган | 100 | 50 | 25 | |
б) табиий тошлардан тайёрланган | 35 | 25 | 25 | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ тош конструкцияларни арматуралаш учун қуйидагилар қўлланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўрсимон арматуралаш учун — А240 ва Вр500 синфларига мансуб арматура;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўйлама ва кўндаланг арматура, анкерлар ва боғичлар учун — А240, А300 ва Вр500 синфларга мансуб арматура;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўп қатламли деворларнинг юза қатламини бўйламасига арматуралаш учун — полимер композит материаллардан, шунингдек геотўрдан тайёрланган тўрлар;
(13-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 13 майдаги 01/2-21-сонли буйруғи (ҳисоб рақами 404, 02.06.2026 й.) таҳририда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдиндан ўрнатиладиган деталлар ва бирлаштирувчи устамалар учун ШНҚ 2.03.05-23 талабларига мувофиқ келадиган пўлат қўлланилиши лозим.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўп қатламли ташқи деворларнинг эгилувчан боғичлари учун А240 синфига мансуб пўлат арматура, тўр кўринишидаги полимер-композит материаллар, шу жумладан геотўрлар, шунингдек анкер мосламалари билан жиҳозланган алоҳида стерженлар қўлланилиши лозим.
(13-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 13 майдаги 01/2-21-сонли буйруғи (ҳисоб рақами 404, 02.06.2026 й.) таҳририда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒовакли бетон тошлардан тайёрланган тош терилмалари учун ишлатиладиган арматурани ШНҚ 2.03.01-24 талабларига мувофиқ қўлланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Ҳисобий тавсифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Ҳисобий қаршиликлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Оғир қоришмаларда ётқизиладиган тош терилмаси қуйидагиларга мувофиқ бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқаторининг баландлиги 50 — 150 mm бўлганда барча турдаги ғиштлардан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэни 12 mm гача бўлган тирқишсимон вертикал ғовакларга эга ва ғоваклиги 27 фоиз бўлган сопол тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилиши R ҳисобий қаршилиги 2-жадвалга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси қаторининг баландлиги 77 — 100 mm бўлган ҳолда ғоваклилиги 48 фоиз, эни 12 — 16 mm ли вертикал тўртбурчак ҳамда кесими 20×20 mm ли квадрат шаклидаги ғовакларга эга бўлган сопол ғиштлардан тайёрланадиган тош терилмасининг R ҳисобий қаршилиги тадқиқот билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу тадқиқотлар бўлмаганда, R катталик қийматини мазкур ШНҚнинг 2‑жадвалидан, камайтирувчи коэффициентлар қўллаш орқали қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаркаси 100 ва ундан баланд қоришмаларда — 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаркаси 75, 50 бўлган қоришмаларда — 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаркаси 25, 10 бўлган қоришмаларда — 0,75;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлиги нолга тенглаштирилган ва 0,4 МPа (4 kgf/сm2) бўлган қоришмаларда — 0,65;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒоваклилиги 39 — 48 фоиз бўлганда, камайтирувчи коэффициентларнинг қийматларини 0,9 га кўпайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Тош терилмаси қатори қуйидагилардан қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаландлиги 250 mm гача бўлганда, ғоваклилиги 55 фоизгача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэни 260 mm гача бўлган сополдан тайёрланган ҳамда «туйнук-қирра» усулида (қоришма солмай) вертикал тарзда бирлаштирилувчи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик ҳажмли тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишга R ҳисобий қаршилигини тадқиқотлардан олиб тайинланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтадқиқотлар мавжуд бўлмаганда, ҳисобий қаршиликлар мазкур ШНҚнинг 3-жадвалидан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Автоклавда қотириб тайёрланган ғовакли бетон блоклардан оғир қоришмалар ишлатиб ётқизилган ҳамда қаторининг баландлиги 150‑300 mm бўлган тош терилмаларининг сиқилишга R ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 4‑жадвалига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Тебратилиб тайёрланган ғиштдан ҳамда оғир қоришмаларда ётқизилган тош терилмаларининг сиқилишга R ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 5‑жадвалига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Барча турдаги бетонлардан тайёрланган йирик яхлит бетонли блоклардан ва (арралаб тайёрланган) табиий тош блоклардан тайёрланган ҳамда қаторининг баландлиги 500 — 1000 mm бўлган тош терилмаларининг сиқилишга R ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 6-жадвалига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Яхлит бетонли тошлардан ва (арралаб тайёрланган) табиий тош блоклардан тайёрланган ҳамда қаторининг баландлиги 200‑300 mm бўлган тош терилмаларининг сиқилишга R ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 7-жадвалига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Ичи ғовак бетон тошлардан ва ғоваклилиги 25 фоизгача бўлган силикат блоклардан тайёрланган ҳамда қаторининг баландлиги 200‑300 mm бўлган тош терилмасининг сиқилишига R ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 8‑жадвалига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒоваклиги 25 фоиздан 40 фоизгача бўлган бетон тошлардан тайёрланган тош терилмасининг сиқилишга R ҳисобий қаршилиги қуйидаги коэффициентларни инобатга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 6‑жадвалидан қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаркаси 50 ва ундан ортиқ бўлган қоришмаларда — 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаркаси 25 бўлган қоришмаларда — 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаркаси 10 ва ундан паст бўлган қоришмаларда — 0,6.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Тош терилмаси қаторининг баландлиги 150 mm гача бўлганда (арралаб ёки бежирим ҳолатигача йўниб тайёрланган) табиий тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишга R ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 9‑жадвалига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Парчалаб олинган харсангтошдан тайёрланган харсангтош терилмасининг сиқилишга R ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 10‑жадвалига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Харсанг тошли (тебратилмаган) бетоннинг сиқилишга R ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 11‑жадвалига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Қалинлиги 88 mm бўлган ичи ғовак (диаметри 35 mm дан ошмайдиган думалоқ ғовакларга эга ва ғоваклиги 25 фоизгача бўлган) силикат ғиштлардан ҳамда қалинлиги 138 mm тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишга R ҳисобий қаршиликлари, қуйидаги коэффициентларни қўллаган ҳолда мазкур ШНҚнинг 2‑жадвали бўйича қабул қилинишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлиги нолга тенглаштирилган ва 0,2 МPа (2 kgf/cm2) бўлган қоришмаларда — 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаркаси 4, 10, 25 ва ундан ортиқ бўлган қоришмаларда — мос равишда 0,85, 0,9 ва 1.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Тош терилмасининг сиқилишга R ҳисобий қаршиликларини қуйидагича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтерилма қаторининг баландлиги 150 mm дан 200 mm гача оралиқдаги ўлчамга эга бўлган мазкур ШНҚнинг 2 ва 7-жадваллари бўйича қабул қилинган қийматларнинг ўртача арифметик миқдори каби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқатор баландлиги 150 mm дан 200 mm гача бўлганда эса мазкур ШНҚнинг 6 ва 7-жадваллари бўйича қабул қилинган қийматлараро интерполяциялаб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒишт ёки тош маркаси | Оғир қоришмаларда ётқизиладиган тош терилмаси қаторининг баландлиги 50 — 150 m бўлган ҳолда барча турдаги ғиштлардан ҳамда эни 12 mm гача бўлган тирқишсимон вертикал ғовакларга эга ҳамда ғоваклилиги 27 фоиз бўлган, сопол тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишига R, МPа (kgf/cm2), ҳисобий қаршилиги | |||||||||
қоришма маркаси | қоришма мустаҳкамлиги | |||||||||
200 | 150 | 100 | 75 | 50 | 25 | 10 | 4 | 0,2 (2) | нолга тенг | |
300 | 3,9 (39) | 3,6 (36) | 3,3 (33) | 3,0 (30) | 2,8 (28) | 2,5 (25) | 2,2 (22) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,5 (15) |
250 | 3,6 (36) | 3,3 (33) | 3,0 (30) | 2,8 (28) | 2,5 (25) | 2,2 (22) | 1,9 (19) | 1,6 (16) | 1,5 (15) | 1,3 (13) |
200 | 3,2 (32) | 3,0 (30) | 2,7 (27) | 2,5 (25) | 2,2 (22) | 1,8 (18) | 1,6 (16) | 1,4 (14) | 1,3 (13) | 1,0 (10) |
150 | 2,6 (26) | 2,4 (24) | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,5 (15) | 1,3 (13) | 1,2 (12) | 1,0 (10) | 0,8 (8) |
125 | - | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,9 (19) | 1,7 (17) | 1,4 (14) | 1,2 (12) | 1,1 (11) | 0,9 (9) | 0,7 (7) |
100 | - | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,5 (15) | 1,3 (13) | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,6 (6) |
75 | - | - | 1,5 (15) | 1,4 (14) | 1,3 (13) | 1,1 (11) | 0,9 (9) | 0,7 (7) | 0,6 (6) | 0,5 (5) |
50 | - | - | - | 1,1 (11) | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,7 (7) | 0,6 (6) | 0,5 (5) | 0,35 (3,5) |
35 | - | - | - | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,7 (7) | 0,6 (6) | 0,45 (4,5) | 0,4 (4) | 0,25 (2,5) |
Изоҳлар: 1. Тош терилмасининг сиқилишига ҳисобий қаршилигини аниқлашда сопол тошлар ва пластик тарзда шакллантирилган ғиштларнинг маркалари, намуналарини, уларнинг таяниш сиртларини қоришма билан текислаб олиб, синаш натижаларига кўра қабул қилинади. Текислашнинг бошқа усуллари қўлланилганда ғишт ёки тошнинг ушбу жадвалда келтирилган маркаси, ГОСТ 8462-85 талабларига мувофиқ K ўтув коэффициентини инобатга олган ҳолда қабул қилинади. 2. Маркаси 4 дан 50 гача бўлган қоришмалардан тайёрланган тош терилмаларининг ҳисобий қаршиликларини қуйидаги коэффициентларини қўллаб камайтириб олиш лозим; цементли дағал (таркибида оҳак ёки гилли қўшимчаларсиз) қоришмаларда ҳамда енгил ва оҳакли қоришмаларда ётқизиладиган тош терилмалари учун — 0,85; органик пластификаторлар қўшиб қорилган (таркибида оҳак ёки гилли қўшимчаларга эга бўлмаган) цементли қоришмаларда ётқизилган тош терилмалари учун — 0,9. Юқори сифатли тош терилмаси учун сиқилишга ҳисобий қаршиликни пасайтириш талаб қилинмайди қоришмали чок, қоришмани рейка воситасида текислаб ва зичлаб олган ҳолда рамка остига олиб бажарилиши, бунда лойиҳада оддий ҳамда юқори сифатли тош терилмаси учун қоришма маркаси кўрсатилиши керак. | ||||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош маркаси | Оғир қоришмалардан тайёрланган тош терилмаси қаторининг баландлиги 200 — 250 mm, ғоваклилиги 40 фоиздан то 55 фоизгача, эни 16 mm гача бўлган вертикал ҳолатда жойлашган тирқишсимон ғовакларга эга йирик ҳажмли сопол тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишга , МPа (kgf/cm2) ҳисобий қаршилиги | ||||
қоришма маркаси | |||||
200 | 150 | 100 | 75 | 50 | |
300 | 4,1 (41) | 3,8 (38) | 3,5 (35) | 3,2 (32) | 3,0 (30) |
250 | 3,7 (37) | 3,6 (36) | 3,2 (32) | 3,0 (30) | 2,7 (27) |
200 | 3,5 (35) | 3,2 (32) | 2,9 (29) | 2,7 (27) | 2,4 (24) |
150 | 2,8 (28) | 2,6 (26) | 2,4 (24) | 2,3 (23) | 2,2 (22) |
125 | - | 2,5 (25) | 2,3 (23) | 2,2 (22) | 2,1 (21) |
100 | - | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,9 (19) | 1,8 (18) |
75 | - | - | 1,6 (16) | 1,5 (15) | 1,4 (14) |
50 | - | - | - | 1,1 (11) | 1,0 (10) |
Изоҳлар: 1. Юпқа чокли тош терилмалари учун қўлланиладиган йирик ҳажмли жилвирланган сопол тошлардан ва елимлаб яратилган тош терилмаларининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги экспериментал маълумотлар бўйича аниқланади. 2. Тош терилмаси қаторининг баландлиги 250 mm гача ва чокларининг эни 3 — 5 mm бўлгани ҳолда, ғоваклилик миқёси 62 фоиз гача бўлган ҳамда эни 55 mm гача вертикал ҳолатда жойлашган йирик ғовакларга эга бўлган, «туйнук-қирра» усулида (вертикал чокларига қоришма солмай) вертикал тарзда бирлаштирилувчи йирик ҳажмли сопол тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишга ҳисобий қаршилигини экспериментал маълумотлардан олиб қўлланилиши, бунда маълумотлар мавжуд бўлмаганда, ҳисобий қаршиликлар М75 русумли тош учун 0,9 МPа, М50 русумли тош учун 0,7 МPа деб қабул қилиниши керак. | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон синфи | Ғовакли (автоклавда қотириб ясалган) бетон блоклардан оғир қоришмалар ётқизилган ҳамда қаторининг баландлиги 150 — 300 mm бўлган тош терилмаларининг сиқилишга R, МPа (kgf/cm2) ҳисобий қаршилиги | |||||||
қоришма маркаси | қоришма мустаҳкамлиги | |||||||
100 | 75 | 50 | 25 | 10 | 4 | 0,2 | нолга тенг | |
В7,5 | 2,3 (23) | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,5 (15) | 1,3 (13) | 1,0 (10) |
В5 | 1,9 (19) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,5 (15) | 1,4 (14) | 1,2 (12) | 1,1 (11) | 0,8 (8) |
В3,5 | 1,5 (15) | 1,4 (14) | 1,3 (13) | 1,2 (12) | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,6 (6) |
В2,5 | - | - | 1,0 (10) | 0,95 (9,5) | 0,85 (8,5) | 0,7 (7) | 0,6 (6) | 0,45 (4,5) |
В2 | - | - | 0,8 (8) | 0,75 (7,5) | 0,65 (6,5) | 0,55 (5,5) | 0,5 (5) | 0,35 (3,5) |
В1,5 | - | - | 0,6 (6) | 0,56 (5,6) | 0,49 (4,9) | 0,41 (4,1) | 0,38 (3,8) | 0,26 (2,6) |
Изоҳлар: 1. Елимли таркиблар қўллаб яратилган тош терилмаларнинг сиқилишига ҳисобий қаршилиги экспериментал маълумотларга кўра белгиланади. 2. Ғовакли бетон блоклардан тайёрланган тош терилмаларнинг сиқилишга ҳисобий қаршилиги қуйидаги ҳоллар учун 0,9 коэффициенти билан қабул қилинади: ноавтоклав усулида қотириб ясалган блоклардан тайёрланган тош терилмалари учун; енгил қоришмалардан тайёрланган тош терилмалари учун; чокининг эни 15 mm дан 20 mm гача бўлган тош терилмалари учун. | ||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒишт маркаси | Қоришма маркаси, тебраниб (вибрациялаб) тайёрланган ғиштдан ҳамда оғир қоришмаларда ётқизилган тош терилмаларининг сиқилишга R, МPа (kgf/cm2) ҳисобий қаршилиги | ||||
200 | 150 | 100 | 75 | 50 | |
300 | 5,6 (56) | 5,3 (53) | 4,8 (48) | 4,5 (45) | 4,2 (42) |
250 | 5,2 (52) | 4,9 (49) | 4,4 (44) | 4,1 (41) | 3,7 (37) |
200 | 4,8 (48) | 4,5 (45) | 4,0 (40) | 3,6 (36) | 3,3 (33) |
150 | 4,0 (40) | 3,7 (37) | 3,3 (33) | 3,1 (31) | 2,7 (27) |
125 | 3,6 (36) | 3,3 (33) | 3,0 (30) | 2,9 (29) | 2,5 (25) |
100 | 3,1 (31) | 2,9 (29) | 2,7 (27) | 2,6 (26) | 2,3 (23) |
75 | – | 2,5 (25) | 2,3 (23) | 2,2 (22) | 2,0 (20) |
Изоҳлар: 1. Тебраниш столларда тайёрланган ғиштдан тош терилмаларининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги ушбу жадвал бўйича, 1,05 коэффициентини қўллаб қабул қилинади. 2. Тебрантириб тайёрланган ғиштдан ҳамда қалинлиги 30 cm дан ортиқ бўлган тош терилмаларининг сиқилишига ҳисобий қаршилиги ушбу жадвал бўйича, 0,85 коэффициентни қўллаб, қабул қилинади. 3. Мазкур жадвалда келтирилган ҳисобий қаршиликлар тош терилмасининг, кенглиги 40 cm ёки ундан ортиқ бўлган, қисмларига тааллуқлидир. Ўз-ўзини кўтариб турувчи ва юк кўтармайдиган деворларда, эни 25 cm дан 38 cm гача бўлган, қисмлар мавжуд бўлишига рухсат берилади, бунда тош терилмасининг ҳисобий қаршилиги 0,8 коэффициентни қўллаб, қабул қилиниши лозим. | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон синфи | Блок маркаси | Барча турдаги бетонлардан ҳамда йирик яхлит бетонли блоклардан ва (арралаб ёки бежирим ҳолатигача йўниб ясалган) табиий тош блоклардан, шунингдек қаторининг баландлиги 500 — 1000 mm бўлган тош терилмаларининг сиқилишга R, МPа (kgf/cm2), ҳисобий қаршиликлари | |||||||
қоришма маркаси | қоришма мустаҳкамлиги нолга тенг бўлганида | ||||||||
200 | 150 | 100 | 75 | 50 | 25 | 10 | |||
В80 | 1000 | 17,9 (179) | 17,5 (175) | 17,1 (171) | 16,8 (168) | 16,5 (165) | 15,8 (158) | 14,5 (145) | 11,3 (113) |
В62,5 | 800 | 15,2 (152) | 14,8 (148) | 14,4 (144) | 14,1 (141) | 13,8 (138) | 13,3 (133) | 12,3 (123) | 9,4 (94) |
В45 | 600 | 12,8 (128) | 12,4 (124) | 12,0 (120) | 11,7 (117) | 11,4 (114) | 10,9 (109) | 9,9 (99) | 7,3 (73) |
В40 | 500 | 11,1 (111) | 10,7 (107) | 10,3 (103) | 10,1 (101) | 9,8 (98) | 9,3 (93) | 8,7 (87) | 6,3 (63) |
В30 | 400 | 9,3 (93) | 9,0 (90) | 8,7 (87) | 8,4 (84) | 8,2 (82) | 7,7 (77) | 7,4 (74) | 5,3 (53) |
В22,5 | 300 | 7,5 (75) | 7,2 (72) | 6,9 (69) | 6,7 (67) | 6,5 (65) | 6,2 (62) | 5,7 (57) | 4,4 (44) |
В20 | 250 | 6,7 (67) | 6,4 (64) | 6,1 (61) | 5,9 (59) | 5,7 (57) | 5,4 (54) | 4,9 (49) | 3,8 (38) |
В15 | 200 | 5,4 (54) | 5,2 (52) | 5,0 (50) | 4,9 (49) | 4,7 (47) | 4,3 (43) | 4,0 (40) | 3,0 (30) |
В12 | 150 | 4,6 (46) | 4,4 (44) | 4,2 (42) | 4,1 (41) | 3,9 (39) | 3,7 (37) | 3,4 (34) | 2,4 (24) |
В7,5 | 100 | - | 3,3 (33) | 3,1 (31) | 2,9 (29) | 2,7 (27) | 2,6 (26) | 2,4 (24) | 1,7 (17) |
В5 | 75 | - | - | 2,3 (23) | 2,2 (22) | 2,1 (21) | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,3 (13) |
В4 | 50 | - | - | 1,7 (17) | 1,6 (16) | 1,5 (15) | 1,4 (14) | 1,2 (12) | 0,85 (8,5) |
В2,5 | 35 | - | - | - | - | 1,1 (11) | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,6 (6) |
В2 | 25 | - | - | - | - | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,7 (7) | 0,5 (5) |
Изоҳлар: 1. Баландлиги 1000 mm дан ортиқ бўлган катта блоклардан тайёрланган тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги, 1,1 коэффициентини қўллаган ҳолда ушбу жадвал бўйича қабул қилинади. 2. Бетон синфларини ГОСТ 18105-2018 бўйича танланиши, йирик бетон блоклар ва табиий тошдан ясалган блокларнинг маркаси ГОСТ 10180-2012 ва ГОСТ 8462-85 талабларига мувофиқ cиновдан ўтказилиши, эталон деб қабул қилинган намунавий кубнинг сиқилишга чегаравий қаршилиги МPа (kgf/cm2) қабул қилиниши лозим. 3. Йирик бетон блоклардан ва табиий тошдан ясалган блоклардан тайёрланган ҳамда ўз таркибидаги қоришмали чоклари қолипга мослаб, рейка воситасида текислаб ва зичлаб бажарилган тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилигини, 1,2 коэффициентни қўллаган ҳолда ушбу жадвал бўйича қабул қилишга йўл қўйилади. | |||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош маркаси | Яхлит бетонли, гипс-бетонли ва (арралаб ёки бежирим ҳолатигача йўниб ясалган) табиий тошлардан қилинган ҳамда қаторининг баландлиги 200 — 300 mm бўлган тош терилмаларининг сиқилишга R, МPа (kgf/cm2), ҳисобий қаршиликлари | |||||||||
қоришма маркаси | қоришма мустаҳкамлиги | |||||||||
200 | 150 | 100 | 75 | 50 | 25 | 10 | 4 | 0,2 (2) | нолга тенг | |
1000 | 13,0 (130) | 12,5 (125) | 12,0 (120) | 11,5 (115) | 11,0 (110) | 10,5 (105) | 9,5 (95) | 8,5 (85) | 8,3 (83) | 8,0 (80) |
800 | 11,0 (110) | 10,5 (105) | 10,0 (100) | 9,5 (95) | 9,0 (90) | 8,5 (85) | 8,0 (80) | 7,0 (70) | 6,8 (68) | 6,5 (65) |
600 | 9,0 (90) | 8,5 (85) | 8,0 (80) | 7,8 (78) | 7,5 (75) | 7,0 (70) | 6,0 (60) | 5,5 (55) | 5,3 (53) | 5,0 (50) |
500 | 7,8 (78) | 7,3 (73) | 6,9 (69) | 6,7 (67) | 6,4 (64) | 6,0 (60) | 5,3 (53) | 4,8 (48) | 4,6 (46) | 4,3 (43) |
400 | 6,5 (65) | 6,0 (60) | 5,8 (58) | 5,5 (55) | 5,3 (53) | 5,0 (50) | 4,5 (45) | 4,0 (40) | 3,8 (38) | 3,5 (35) |
300 | 5,8 (58) | 4,9 (49) | 4,7 (47) | 4,5 (45) | 4,3 (43) | 4,0 (40) | 3,7 (37) | 3,3 (33) | 3,1 (31) | 2,8 (28) |
200 | 4,0 (40) | 3,8 (38) | 3,6 (36) | 3,5 (35) | 3,3 (33) | 3,0 (30) | 2,8 (28) | 2,5 (25) | 2,3 (23) | 2,0 (20) |
150 | 3,3 (33) | 3,1 (31) | 2,9 (29) | 2,8 (28) | 2,6 (26) | 2,4 (24) | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,5 (15) |
100 | 2,5 (25) | 2,4 (24) | 2,3 (23) | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,5 (15) | 1,3 (13) | 1,0 (10) |
75 | - | - | 1,9 (19) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,5 (15) | 1,4 (14) | 1,2 (12) | 1,1 (11) | 0,8 (8) |
50 | - | - | 1,5 (15) | 1,4 (14) | 1,3 (13) | 1,2 (12) | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,6 (6) |
35 | - | - | - | - | 1,0 (10) | 0,95 (9,5) | 0,85 (8,5) | 0,7 (7) | 0,6 (6) | 0,45 (4,5) |
25 | - | - | - | - | 0,8 (8) | 0,75 (7,5) | 0,65 (6,5) | 0,55 (5,5) | 0,5 (5) | 0,35 (3,5) |
15 | - | - | - | - | - | 0,5 (5) | 0,45 (4,5) | 0,38 (3,8) | 0,35 (3,5) | 0,25 (2,5) |
Изоҳлар: 1. Қўнғир ва омихта кўмирларнинг ёнишидан қолган тошқолларни қўллаб ясалган яхлик тошқол-бетонли тошлардан қилинган тош терилмасиннинг ҳисобий қаршилиги, 0,8 коэффициентини қўллаган ҳолда мазкур жадвал бўйича қабул қилиниши лозим. 2. Гипс-бетонли тошларни фақат хизмат қилиш муддати 25 йил бўлган деворларнинг тош терилмаларини ётқизиш учунгина қўллаш йўл қўйилади, бунда ушбу тош терилмаларнинг ҳисобий қаршилигини: қуруқ иқлимли ҳудудлардаги деворларнинг тош терилмалари учун — 0,7, бошқа ҳудудларда — 0,5, ичкаридаги деворлар учун — 0,8 коэффициентларни қўллаган ҳолда мазкур жадвалдан қабул қилиш лозим. Иқлимий ҳудудлар ШНҚ 2.01.04-18 га мувофиқ қабул қилинади. 3. Сирти ҳавар ҳамда ўлчамлари бўйича қўйимлари ± 2 mm дан ошмайдиган ва маркаси 150 ва ундан юқори бўлган бетон ва табиий тошлардан тайёрланган ҳамда цемент пасталари ёки елимли таркибларда бажарилган қоришмалардан тайёрланган чокларининг эни 5 mm гача бўлган тош терилмаларининг ҳисобий қаршилигини 1,3 коэффициентини қўллаган ҳолда ушбу жадвалга мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади. | ||||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош маркаси | Ичи ғовак бетон тошлардан ва ғоваклиги 25 фоизгача бўлган силикат блоклардан тайёрланган ҳамда қаторининг баландлиги 200 — 300 mm бўлган тош терилмасининг сиқилишига R, МPа (kgf/cm2) ҳисобий қаршиликлари | |||||||
қоришма маркаси | қоришма мустаҳкамлиги | |||||||
100 | 75 | 50 | 25 | 10 | 4 | 0,2 (2) | нолга тенг | |
300 | 4,6 (46) | 4,4 (44) | 4,2 (42) | 3,9 (39) | 3,6 (36) | 3,2 (32) | 3,0 (30) | 2,7 (27) |
200 | 3,4 (34) | 3,3 (33) | 3,0 (30) | 2,9 (29) | 2,6 (26) | 2,4 (24) | 2,1 (21) | 1,7 (17) |
150 | 2,7 (27) | 2,6 (26) | 2,4 (24) | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,3 (13) |
125 | 2,4 (24) | 2,3 (23) | 2,1 (21) | 1,9 (19) | 1,7 (17) | 1,6 (16) | 1,4 (14) | 1,1 (11) |
100 | 2,0 (20) | 1,8 (18) | 1,7 (17) | 1,6 (16) | 1,4 (14) | 1,3 (13) | 1,1 (11) | 0,9 (9) |
75 | 1,6 (16) | 1,5 (15) | 1,4 (14) | 1,3 (13) | 1,1 (11) | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,7 (7) |
50 | 1,2 (12) | 1,15 (11,5) | 1,1 (11) | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,7 (7) | 0,5 (5) |
35 | - | 1,0 (10) | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,7 (7) | 0,6 (6) | 0,55 (5,5) | 0,4 (4) |
25 | - | - | 0,7 (7) | 0,65 (6,5) | 0,55 (5,5) | 0,5 (5) | 0,45 (4,5) | 0,3 (3) |
15 | - | - | - | 0,45 (4,5) | 0,4 (4) | 0,35 (3,5) | 0,3 (3) | 0,2 (2) |
Изоҳ. Қўнғир ва омихта кўмирларнинг ёнишидан қолган тошқоллардан ясалган ичи ғовак тошқол-бетон тошлардан, шунингдек гипс-бетонли ва ичи ғовак тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишга ҳисобий қаршиликлари 7‑жадвалнинг 1 ва 2-изоҳларига мувофиқ равишда камайтириш керак. | ||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси тури | Тош маркаси | Тўғри шаклдаги (арралаб ёки бежирим ҳолатигача йўниб ясалган) ва мустаҳкамлиги паст бўлган табиий тошлардан тайёрланган тош терилмаларининг сиқилишга R, МPа (kgf/cm2) ҳисобий қаршиликлари | ||||
қоришма маркаси | қоришма мустаҳкамлиги | |||||
25 | 10 | 4 | 0,2 (2) | нолга тенг | ||
1. Табиий тошлардан тайёрланган тош терилмаси қаторининг баландлиги 150 мм гача бўлганда | 25 | 0,6 (6) | 0,45 (4,5) | 0,35 (3,5) | 0,3 (3) | 0,2 (2) |
15 | 0,4 (4) | 0,35 (3,5) | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) | 0,13 (1,3) | |
10 | 0,3 (3) | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) | 0,18 (1,8) | 0,1 (1) | |
7 | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) | 0,18 (1,8) | 0,15 (1,5) | 0,07 (0,7) | |
2. Тош терилмаси қаторининг баландлиги 200 — 300 mm гача | 10 | 0,38 (3,8) | 0,33 (3,3) | 0,28 (2,8) | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) |
7 | 0,28 (2,8) | 0,25 (2,5) | 0,23 (2,3) | 0,2 (2) | 0,12 (1,2) | |
4 | - | 0,15 (1,5) | 0,14 (1,4) | 0,12 (1,2) | 0,08 (0,8) | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПарчалаб олинган харсанг тош маркалари | Парчалаб олинган харсангтошдан тайёрланган харсангтош терилмасининг сиқилишга R, МPа (kgf/cm2) ҳисобий қаршиликлари | |||||||
қоришма маркаси | қоришма мустаҳкамлиги | |||||||
100 | 75 | 50 | 25 | 10 | 4 | 0,2 (2) | нолга тенг | |
1000 | 2,5 (25) | 2,2 (22) | 1,8 (18) | 1,2 (12) | 0,8 (8) | 0,5 (5) | 0,4 (4) | 0,33 (3,3) |
800 | 2,2 (22) | 2,0 (20) | 1,6 (16) | 1,0 (10) | 0,7 (7) | 0,45 (4,5) | 0,33 (3,3) | 0,28 (2,8) |
600 | 2,0 (20) | 1,7 (17) | 1,4 (14) | 0,9 (9) | 0,65 (6,5) | 0,4 (4) | 0,3 (3) | 0,22 (2,2) |
500 | 1,8 (18) | 1,5 (15) | 1,3 (13) | 0,85 (8,5) | 0,6 (6) | 0,38 (3,8) | 0,27 (2,7) | 0,18 (1,8) |
400 | 1,5 (15) | 1,3 (13) | 1,1 (11) | 0,8 (8) | 0,55 (5,5) | 0,33 (3,3) | 0,23 (2,3) | 0,15 (1,5) |
300 | 1,3 (13) | 1,15 (11,5) | 0,95 (9,5) | 0,7 (7) | 0,5 (5) | 0,3 (3) | 0,2 (2) | 0,12 (1,2) |
200 | 1,1 (11) | 1,0 (10) | 0,8 (8) | 0,6 (6) | 0,45 (4,5) | 0,28 (2,8) | 0,18 (1,8) | 0,08 (0,8) |
150 | 0,9 (9) | 0,8 (8) | 0,7 (7) | 0,55 (5,5) | 0,4 (4) | 0,25 (2,5) | 0,17 (1,7) | 0,07 (0,7) |
100 | 0,75 (7,5) | 0,7 (7) | 0,6 (6) | 0,5 (5) | 0,35 (3,5) | 0,23 (2,3) | 0,15 (1,5) | 0,05 (0,5) |
50 | - | - | 0,45 (4,5) | 0,35 (3,5) | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) | 0,13 (1,3) | 0,03 (0,3) |
35 | - | - | 0,36 (3,6) | 0,29 (2,9) | 0,22 (2,2) | 0,18 (1,8) | 0,12 (1,2) | 0,02 (0,2) |
25 | - | - | 0,3 (3) | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) | 0,15 (1,5) | 0,1 (1) | 0,02 (0,2) |
Изоҳлар: 1. Парчалаб олинган харсангтош терилмалари учун ушбу жадвалда келтирилган ҳисобий қаршиликлар тош терилманинг ётқизилиш муддати 3 ой ҳамда қоришманинг маркаси 4 ва ундан ортиқ бўлган ҳолат учун берилади. Бунда, қоришманинг маркаси 28 кунлик муддатда аниқланади. 28 кунлик муддатга эга тош терилмалари учун мазкур жадвалда келтирилган ҳисобий қаршиликларни 4 ва ундан ортиқ маркали қоришмалар учун 0,8 коэффициентини қўллаб қабул қилиш лозим. 2. Парчалаб олинган тўшамабоп харсангтошдан тайёрланган, тош терилмалари учун мазкур жадвалдан қабул қилинган ҳисобий қаршиликларни 1,5 коэффициентга кўпайтириш лозим. 3. Ҳар тарафидан тупроқ билан кўмилган пойдеворларнинг парчалаб олинган харсангтош терилмалари ҳисобий қаршилигини қуйидаги қийматларга орттириб олиш йўл қўйилади: ётқизиб бўлгач, котлован бўшлиқларига тупроқ тўкиб кўмиладиган тош терилмаларида — 0,1 МPа (1 kgf/cm2), траншея ичида ишлов берилмаган табиий ҳолатдаги тупроққа «тираб» ётқизиладиган ҳамда устқурмалардаги тош терилмаларида — 0,2 МPа (2 kgf/cm2). | ||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПарчалаб олинган харсантош тури | Парчалаб олинган харсангтошдан тайёрланган бетоннинг R, МPа (kgf/cm2) ҳисобий қаршилиги, бетоннинг қуйидаги синфлари учун | |||||
В15 | В12,5 | В10 | В7,5 | В3,5 | В2,5 | |
парчалардан иборат харсангтошнинг маркалари: | ||||||
200 ва ундан ортиқ | 4 (40) | 3,5 (35) | 3 (30) | 2,5 (25) | 2,0 (20) | 1,7 (17) |
100 | - | - | - | 2,2 (22) | 1,8 (18) | 1,5 (15) |
50 ёки ғишт парчалари билан омихта | - | - | - | 2,0 (20) | 1,7 (17) | 1,3 (13) |
Изоҳ: Парчалаб олинган харсангтош-бетонни тебранган (вибрацияланган)да, унинг сиқилишга ҳисобий қаршилиги 1,15 коэффициентни қўллаб қабул қилиниши лозим. | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Тош терилмасининг ушбу ШНҚнинг 4 — 10-жадвалларида келтирилган сиқилишга ҳисобий қаршиликларнинг қийматлари қуйидагича бўлган 
иш шароитлари коэффициентларига кўпайтириб олиш лозим, бунда:
иш шароитлари коэффициентларига кўпайтириб олиш лозим, бунда:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесимининг юзаси 0,3 m2 ва ундан кам бўлган устунлар ва орадеворлар учун — 0,8 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлекалобоп бўлмаган ғиштдан тайёрланган ҳамда тўрсимон арматура билан арматураланмаган, доирасимон кесимли элементлар учун — 0,6 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлик бўйича синфи В25 дан юқори бўлган, оғир бетонлардан ва табиий тошлардан (
1800 kg/m3) тайёрланган йирик блоклар ва тошлар учун — 1,1 га;
1800 kg/m3) тайёрланган йирик блоклар ва тошлар учун — 1,1 га;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлик бўйича синфлари B25 дан юқори бўлган, автоклавланган ғовакли ҳамда силикат бетонлардан тайёрланган тош терилмаси учун — 0,9 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик ғовакли бетонлардан ва автоклавланмаган ғовакли бетонлардан тайёрланган блоклар ва тошлардан тайёрланган тош терилмалар учун — 0,8 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБ туридаги ғовакли бетонлардан, блоклар ва тошлардан тайёрланган тош терилмалари учун — 0,7 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоришма узоқ (1 йилдан ортиқ) муддат давомида қотиб бўлгандан сўнг тош терилмалари учун — 1,15 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаркибига ишқор қўшиладиган қоришмаларда ётқизиладиган силикат ғиштлардан тайёрланган тош терилмалари учун — 0,85 га;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмузлатиш усулида бажариладиган қишки тош терилмалари учун мазкур ШНҚнинг 37-жадвали бўйича 
иш шароити коэффициентларига.
иш шароити коэффициентларига.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Турли хилдаги ичи ғовак йирик бетон блоклардан тайёрланган тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги экспериментал маълумотларга кўра тайинланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай маълумотлар мавжуд бўлмаганда, ҳисобий қаршиликлари қуйидаги коэффициентларни қўлаган ҳолда мазкур ШНҚнинг 6-жадвалидан олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishблокларнинг ғоваклилиги ≤ 5 фоиз бўлганда — 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishблокларнинг ғоваклилиги ≤ 25 фоиз бўлганда — 0,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishблокларнинг ғоваклилиги ≤ 45 фоиз бўлганда — 0,25.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, ғоваклигининг фоизи ўртача горизонтал кесим бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒоваклилик фоизининг оралиқ қийматлари учун уқтириб ўтилган коэффициентларни интерполяция қилиб аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТабиий тошлардан тайёрланган тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 6, 7 ва 9-жадвалларида келтирилган, сиқилишга ҳисобий қаршиликларини қуйидаги коэффициентларни қўллаган ҳолда қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбежирим бўлмаган ҳолатигача йўниб ясалган тошлардан тайёрланган тош терилмаси (девордан 10 mm гача бўртиб чиқиб турган жойлар) учун — 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдағал тарзда йўниб ясалган тошлардан тайёрланган тош терилмалари (девордан 20 mm гача бўртиб чиқиб турган жойлар учун) — 0,7.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм — Тош терилмасининг боғичланмаган кесим бўйлаб чўзилиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-расм — Тош терилмасининг чўзилиши:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) боғичланган кесим бўйлаб; б) қия штраба бўйлаб
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-расм — Тош терилмасининг боғичланган кесим бўйлаб эгилиш мобайнида чўзилиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Хом ғишт ва грунт тошлардан тайёрланган тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги, қуйидаги коэффициентларни ҳисобга ҳолда мазкур ШНҚнинг 9-жадвали ҳамда қуйидаги қийматлардан олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуруқ иқлимли соҳалардаги ташқи деворларнинг тош терилмалари учун — 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички деворлар тош терилмалари учун — 0,8.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХом ғишт ва грунт тошларини хизмат муддати 25 йилдан ошмайдиган биноларнинг деворлари учунгина фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Цемент-оҳак ва оҳакли қоришмалардан фойдаланиб бажарилган яхлит тошлардан тайёрланган тош терилмасининг, унинг горизонтал ва вертикал чоклари бўйлаб ўтувчи кесимларини ҳисоб-китобида қўлланиладиган ўқ бўйлаб чўзилишга 
, эгилиш мобайнидаги чўзилишга 
ва эгилиш мобайнидаги чўзувчи бош зўриқишларга 
, ҳамда қирқилишга 
ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 12-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
, эгилиш мобайнидаги чўзилишга ва эгилиш мобайнидаги чўзувчи бош зўриқишларга , ҳамда қирқилишга ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 12-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Тўғри шаклга эга ғишт ва тошлардан тайёрланган тош терилмасининг унинг ғишт ёки тош бўйлаб ўтувчи боғичланган кесими бўйлаб ҳисоб-китобида қўлланиладиган, ўқ бўйлаб чўзилишга , эгилиш мобайнидаги чўзилишга , қирқилишга ва эгилиш мобайнидаги чўзувчи бош зўриқишларга ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 13-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
, эгилиш мобайнидаги чўзилишга , қирқилишга ва эгилиш мобайнидаги чўзувчи бош зўриқишларга ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 13-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Харсангтошли бетоннинг ўқ бўйлаб чўзилишга , эгилиш мобайнидаги чўзилишга , чўзувчи бош зўриқишларга ва эгилиш мобайнидаги чўзилишларга ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 14-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
, эгилиш мобайнидаги чўзилишга , чўзувчи бош зўриқишларга ва эгилиш мобайнидаги чўзилишларга ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 14-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Арматуранинг ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ қабул қилинадиган, 
ҳисобий қаршиликларини конструкцияларни арматуралаш турига боғлиқ тарзда мазкур ШНҚнинг 15-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим, 
иш шароити коэффициентларига кўпайтириб олиниши лозим.
ҳисобий қаршиликларини конструкцияларни арматуралаш турига боғлиқ тарзда мазкур ШНҚнинг 15-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим, иш шароити коэффициентларига кўпайтириб олиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКучланган ҳолат тури | Шартли белгилар | Цемент-оҳак ва оҳакли қоришмалардан бажарилган яхлит тошлардан тайёрланган тош терилмасининг унинг горизонтал ва вертикал чоклари бўйлаб ўтувчи кесимларини ҳисоб-китобида қўлланиладиган, ўқ бўйлаб чўзилишга, эгилиш мобайнидаги чўзилишга ва эгилиш мобайнидаги бош чўзувчи зўриқишларга, ҳамда қирқилишга R, МPа (kgf/cm2), ҳисобий қаршиликлари | ||||
қоришма маркасии | қоришманинг мустаҳкамлиги 0,2 (2) бўлганда | |||||
50 ва ундан баланд | 25 | 10 | 4 | |||
А. Ўқ бўйлаб чўзилиш | Rt | |||||
1. Барча турдаги тош терилмаларининг боғичланмаган кесимлари бўйлаб меъёрий илашувчанлик (1‑расм) | 0,08 (0,8) | 0,05 (0,5) | 0,03 (0,3) | 0,01 (0,1) | 0,005 (0,05) | |
2. Боғичланган кесим бўйлаб (2, а расм) | ||||||
а) тўғри шаклдаги тошлардан тайёрланган тош терилмалари учун | 0,16 (1,6) | 0,11 (1,1) | 0,05 (0,5) | 0,02 (0,2) | 0,01 (0,1) | |
б) харсангтош терилмалари учун | 0,12 (1,2) | 0,08 (0,8) | 0,04 (0,4) | 0,02 (0,2) | 0,01 (0,1) | |
Б. Эгилиш мобайнидаги чўзилиш | Rtb(Rtw) | |||||
3. Барча турдаги тош терилмалари учун боғичланмаган кесимлар бўйлаб ва қия штраба бўйлаб (эгилиш мобайнидаги чўзувчи бош зўриқишлар, 2 б расм) | 0,12 (1,2) | 0,08 (0,8) | 0,04 (0,4) | 0,02 (0,2) | 0,01 (0,1) | |
4. Боғичланган кесим бўйлаб (3-расм) | ||||||
а) тўғри шаклдаги тошлардан қилинган тош терилмалари учун | 0,25 (2,5) | 0,16 (1,6) | 0,08 (0,8) | 0,04 (0,4) | 0,02 (0,2) | |
б) харсангтош терилмалари учун | 0,18 (1,8) | 0,12 (1,2) | 0,06 (0,6) | 0,03 (0,3) | 0,015 (0,15) | |
В. Қирқилиш | Rsq | |||||
5. Барча турдаги тош терилмалари учун боғичланмаган кесимлар бўйлаб (уринма илашувчанлик) | 0,16 (1,6) | 0,11 (1,1) | 0,05 (0,5) | 0,02 (0,2) | 0,01 (0,1) | |
6. Харсангтош терилмалари учун боғичланган кесим бўйича | 0,24 (2,4) | 0,16 (1,6) | 0,08 (0,8) | 0,04 (0,4) | 0,02 (0,2) | |
Изоҳлар: 1. Ҳисобий қаршиликлар тош терилмасининг зўриқиш йўналишига (қирқилиш мобайнида) перпендикуляр ёки параллел бўлган, синиб узилиш ёки қирқилишга оид буткул кесимига тегишли деб ҳисобланади. 2. Тош терилмасининг ушбу жадвалда келтирилган ҳисобий қаршиликлари қуйидаги коэффициентларни инобатга олган ҳолда қабул қилиниши лозим: айрим ўзига хос таъсирларга ҳисоб-китоб қилиш мобайнида тебраниш столларида вибрация қилиб олинадиган ғишт терилмалари учун — 1,4; пластик ҳолатда прессланган сопол ғиштлардан тайёрланган ҳамда тебранган (вибрацияланган) ғишт терилмалари учун, шунингдек сертешик ва тирқишли ғиштлардан ва ичи ғовак бетон тошлардан тайёрланган оддий тош терилмалари учун — 1,25; гил ёки оҳак қўшмай бажарилган цементли дағал қоришмаларда бажарилган тебратиш орқали тайёрланмаган ғишт терилмалари учун — 0,75; яхлит ва ичи ғовак силикат ғиштлардан тош терилмалари учун — 0,7; майин (бархан) қумлардан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқарилган силикат ғиштлардан тош терилмалари учун эса — тадқиқотлар асосида; музлатиш усулида бажариладиган қишки тош терилмаси учун — 37‑жадвал бўйича. Дарзларнинг очилиши бўйича ушбу ШНҚнинг (33) формуласига кўра ҳисоб-китоблар мобайнида барча турдаги тош терилмалар учун эгилишга Rtb ҳисобий қаршиликлар мазкур ШНҚнинг 12‑жадвалидан эслатмада келтирилган коэффициентларни эътиборга олмаган ҳолда қабул қилиниши лозим. 3. Тўғри шаклдаги ғиштнинг (тошнинг) боғичланиш чуқурлигининг тош терилмаси қаторининг баландлигига нисбати бирдан кам бўлганда, тош терилмасининг ўқ бўйлаб чўзилишга ва боғичланган кесимлар бўйлаб эгилишидаги чўзилишига ҳисобий қаршилиги 12-жадвалда кўрсатилган қийматларини, боғичланиш чуқурлигининг тош терилмаси қатор баландлигига нисбатининг қийматларига кўпайтирилиб олинган ҳолдаги катталикларга тенг қабул қилинади. 4. Йирик ҳажмли сопол тошлардан ва полистиролли бетон блоклардан тайёрланган тош терилмасининг ҳисобий қаршилиги экспериментал маълумотларга кўра аниқланади. 5. Йирик ҳажмли тошлардан, ғовакли бетондан ва елимли таркиблардаги полистиролли бетон блоклардан тайёрланган тош терилмалари мазкур жадвалнинг 1‑устунида келтирилган барча турдаги зўриқишли ҳолатлар учун ҳисобий қаршиликлари экспериментал маълумотлар бўйича аниқланади. | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗўриқиш ҳолатининг тури | Шартли белгилар | Тўғри шаклга эга ғишт ва тошлардан тайёрланган тош терилмасининг унинг ғишт ёки тош бўйлаб ўтувчи боғичланган кесими бўйлаб ҳисоб-китобида қўлланиладиган ўқ бўйлаб, эгилиш мобайнидаги чўзилишга, қирқилишга ва эгилиш мобайнидаги чўзувчи бош зўриқишларга ҳисобий қаршиликлари, R, МPа (kgf/cm2) | ||||||||
200 | 150 | 100 | 75 | 50 | 35 | 25 | 15 | 10 | ||
1. Ўқ бўйлаб чўзилиш | Rt | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) | 0,18 (1,8) | 0,13 (1,3) | 0,1 (1) | 0,08 (0,8) | 0,06 (0,6) | 0,05 (0,5) | 0,03 (0,3) |
2. Эгилиш мобайнидаги чўзилиш ва чўзувчи бош кучланишлар | Rtb(Rtw) | 0,4 (4) | 0,3 (3) | 0,25 (2,5) | 0,2 (2) | 0,16 (1,6) | 0,12 (1,2) | 0,1 (1) | 0,07 (0,7) | 0,05 (0,5) |
3. Қирқилиш | Rsq | 1,0 (10) | 0,8 (8) | 0,65 (6,5) | 0,55 (5,5) | 0,4 (4) | 0,3 (3) | 0,2 (2) | 0,14 (1,4) | 0,09 (0,9) |
Изоҳлар: 1. Ўқ бўйлаб чўзилишга Rt, эгилиш мобайнидаги чўзилишга Rtb ва чўзувчи бош зўриқишларга Rtw ҳисобий қаршиликлар тош терилмаси синиб узилишига тегишли кесимига тааллуқли деб ҳисобланган. 2. Боғичланган кесим бўйича қирқилишга Rsq ҳисобий қаршиликлар фақат ғишт ёки тош кесими майдонидан вертикал чоклар кесимларининг юзаларини айириб олинган катталикка (нетто кесим юзасига) тааллуқли. 3. Йирик ҳажмли ғоваклаштирилган тошлар ва полистиролли бетон блоклардан тайёрланган тош терилманинг ҳисобий қаршилиги экспериментал маълумотларга кўра аниқланади. 4. Тош терилмасининг, ғишт ёки тош бўйлаб ўтадиган боғичланган кесими бўйича ҳисоблашда ўқ бўйлаб ҳамда эгилиш мобайнидаги зўриқиш, қирқилиш ва чўзувчи бош зўриқишларга ҳисобий қаршиликни аниқлаш мобайнида сопол тошлар ва пластик ҳолатида шаклланган ғиштларнинг маркалари уларнинг таянч сиртларини текислаб олган ҳолда ўтказилган синов натижаларига кўра қабул қилинади. Сирт текислашнинг бошқача услублари қўлланилганда ғишт ёки тошнинг мазкур жадвалда келтирилган маркалари ГОСТ 8462-85 га мувофиқ K ўтиш коэффициентини инобатга олган ҳолда қабул қилинади. | ||||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗўриқишли ҳолат тури | Шартли белгилар | Бетон синфи қуйидагича бўлган ҳолатлар учун харсангтошли бетоннинг ўқ бўйлаб ҳамда эгилиш мобайнидаги чўзилишга, чўзувчи бош зўриқишларга ва эгилиш мобайнидаги чўзилишларга R, МPа (kgf/) ҳисобий қаршиликлари | |||||
В15 | В12,5 | В7,5 | В5 | В3,5 | В2,5 | ||
1. Ўқ бўйлаб чўзилиш ва чўзувчи бош зўриқиш | Rt(Rtw) | 0,2 (2,0) | 0,18 (1,8) | 0,16 (1,6) | 0,14 (1,4) | 0,12 (1,2) | 0,1 (1,0) |
2. Эгилиш мобайнидаги чўзилиш | Rtb | 0,27 (2,7) | 0,25 (2,5) | 0,23 (2,3) | 0,2 (2,0) | 0,18 (1,8) | 0,16 (1,6) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкцияни арматуралаш тури | Қуйидагича синфдаги арматура учун γcs иш шароити коэффициентлари | ||
А240 | A300 | Bр500 | |
1. Тўрсимон арматуралаш | 0,75 | - | 0,6 |
2. Тош терилмасидаги бўйлама арматура: | |||
а) чўзилган бўйлама арматура | 1 | 1 | 1 |
б) чўзилган бўйлама сиқилган арматура | 0,85 | 0,7 | 0,6 |
в) букилган арматура ва хомутлар | 0,8 | 0,8 | 0,6 |
3. Тош терилмаси ичидаги анкерлар ва боғичлар: | |||
а) маркаси 25 ва ундан ортиқ бўлган қоришмалардаги | 0,9 | 0,9 | 0,8 |
б) маркаси 10 ва ундан паст бўлган қоришмалардаги | 0,5 | 0,5 | 0,6 |
Изоҳлар: 1. Бошқа турдаги арматура пўлатлари қўлланилганда ШНҚ 2.03.01-24 да келтирилган ҳисобий қаршиликлар, синфи A300 ёки мос равишда B500 бўлган арматураникидан юқори бўлмаган ҳолда қабул қилинади. 2. Музлатиш йўли билан тайёрланган қишки тош терилмани ҳисоб-китоб қилишда мобайнида тўрсимон арматуралаш қўлланилган тақдирдаги арматуранинг ҳисобий қаршилиги ушбу жадвалда келтирилган қўшимча γcs1 иш шароитлари коэффициенти қўллаб қабул қилиш лозим. | |||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Тош терилмасининг қисқа муддатли ва узоқ муддатли юк таъсирлари остидаги эластиклик ва деформация модуллари, тош терилмасининг эластик хоссалари, киришишга оид деформациялар, чизиқли кенгайиш ва ишқаланиш коэффициентлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Тош терилмасининг қисқа муддатли юк остидаги 
эластиклик модули (деформациянинг бошланғич модули) қуйидагиларга тенг қабул қилиниши керак:
эластиклик модули (деформациянинг бошланғич модули) қуйидагиларга тенг қабул қилиниши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматураланмаган тош терилмаси учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўйламасига арматураланган тош терилмалари учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 1 ва 2-формулаларида 
— тош терилмасининг эластик хоссаси ушбу ШНҚнинг 36-бандидан қабул қилинади.
— тош терилмасининг эластик хоссаси ушбу ШНҚнинг 36-бандидан қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрсимон арматуралашга эга тош терилмасининг эластиклик модули арматураланмаган тош терилмасидаги каби қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўйлама арматурага эга тош терилмаси учун эластиклик хоссасини арматураланмаган тош терилмаси каби қабул қилиниши, 
— тош терилмасининг сиқилишга вақтинча қаршилиги (мустаҳкамликнинг ўртача чегараси) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
— тош терилмасининг сиқилишга вақтинча қаршилиги (мустаҳкамликнинг ўртача чегараси) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 16-жадвалига мувофиқ қабул қилинадиган коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 11-жадвалига кўра қабул қилинадиган, сиқилишга ҳисобий қаршилиги бўлиб, ушбу жадвал изоҳларда келтирилган коэффициентларни, шунингдек мазкур ШНҚнинг 26 — 31-бандларининг талабларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрсимон арматурага эга тош терилмасининг эластиклик хоссасини қуйидаги формула орқали аниқлаш зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг 2 ва 4-формулаларида 
— ғишт ёки тошлардан терилган тош терилмасининг, терилма қаторининг баландлиги 150 mm дан ортиқ бўлмагандаги сиқилишга вақтинча қаршилиги (мустаҳкамликнинг ўртача чегараси) бўлиб, у қуйидаги формула бўйича аниқланади:
— ғишт ёки тошлардан терилган тош терилмасининг, терилма қаторининг баландлиги 150 mm дан ортиқ бўлмагандаги сиқилишга вақтинча қаршилиги (мустаҳкамликнинг ўртача чегараси) бўлиб, у қуйидаги формула бўйича аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўйлама арматурали тош терилмаси учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўрсимон арматурали тош терилмаси учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг арматураланиш фоизи.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўйлама арматурали тош терилмаси учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва 
— арматураланиш фоизи бўлган, тўрсимон арматурали тош терилмас учун мос равишда арматура ва тош терилмасининг кўндаланг кесими юзалари улар мазкур ШНҚнинг 77‑бандидан аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— арматураланган тош терилмасидаги арматуранинг А240, А300 ва B500 синфларидаги арматуралар учун ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ 0,6 иш шароити коэффициенти билан қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТ/р | Тош терилмасининг тури | Коэффициент k | |
сиқилишдаги | чўзилиш, эгилиб чўзилиш ва қирқилиш мобайнидаги чўзилиш | ||
1. | Барча турдаги ғишт ва тошлардан, йирик блоклардан тайёрланган ғоваклар фоизи кўпи билан 55 фоиз бўлганда титратиб (вибрация) тайёрланган ғиштни ҳамда парчалаб олинган харсангтошдан ва харсангтошли бетондан тайёрланган қалинлиги 20 сm дан ортиқ бўлган деворлар учун | 2,0 | 2,25 |
2. | Барча турдаги ғишт ва тошлардан, ғовакларнинг фоизи кўпи билан 55 фоиз бўлган ёриқ блоклардан тайёрланган ҳамда қалинлиги 20 cm дан ортиқ бўлган деворлар учун | 2,3 | 2,4 |
3. | Ғиштдан, тошлардан ҳамда қалинлиги 20 сm гача, бироқ камида 8,5 cm бўлган блоклардан тайёрланган деворлар учун | 2,3 | боғланмаган кесим бўйлаб: 4,0* боғланган кесим бўйлаб 2,4 |
4. | Ғовакли бетондан, катта ва кичик блоклардан тайёрланганлар учун | 2,2 | 2,25 |
* Синовлар ўтказилган ва қурилиш майдончасида ГОСТ 24992-2014 бўйича мунтазам текширувлар ўтказилганда коэффициентнинг қийматини олишга йўл қўйилади, бироқ унинг қиймати камида 2,4 бўлиши керак. | |||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Арматураланмаган тош терилмасининг 
эластиклик хоссаси қийматлари қуйидаги 17-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.
эластиклик хоссаси қийматлари қуйидаги 17-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг тури | α эластиклик хоссаси | ||||
қоришма маркалари | қоришма мустаҳкамлиги | ||||
25-200 | 10 | 4 | 0,2 (2) | нолга тенг | |
1. Оғир тўлдирувчилар ва вазмин табиий тошлардан (γ ≥1800 kg/m3) ҳамда оғир ва йирик ғовакли бетондан тайёрланган йирик блоклардан иборат | 1500 | 1000 | 750 | 750 | 500 |
2. Оғир бетон, оғир табиий тошлар ва хар-санг тошлардан тайёрланган тошлардан иборат | 1500 | 1000 | 750 | 500 | 350 |
3. Енгил тўлдирувчилардан, ғовакли тўлдирувчилар ва ғоваклаштирилган ва йирик ғовакли бетондан, зич силикат бетондан ва табиий енгил тошдан тайёрланган йирик блоклардан иборат | 1000 | 750 | 500 | 500 | 350 |
4. Қуйидаги турдаги ғовакли бетонлардан тайёрланган йирик блоклардан иборат: | |||||
Автоклавли | 750 | 750 | 500 | 500 | 350 |
автоклав бўлмаган | 500 | 500 | 350 | 350 | 350 |
5. Қуйидаги турдаги ғовакли бетонлардан тайёрланган тошлардан иборат: | |||||
Автоклавли | 750 | 500 | 350 | 350 | 200 |
автоклав бўлмаган | 500 | 350 | 200 | 200 | 200 |
6. Сопол тошлардан иборат (йирик ҳажмли лар бундан мустасно) | 1200 | 1000 | 750 | 500 | 350 |
7. Пластик тарзда прессланган, ичи яхлит ва ичи ғовак сопол ғиштлардан, ичи ғовак силикат тошлардан, ғовакли тўлдирувчиларда ва ғоваклиштирилган бетондан тайёрланган тошлардан, табиий енгил тошлардан иборат | 1000 | 750 | 500 | 350 | 200 |
8. Ичи яхлит ва ичи ғовак силикат ғиштдан иборат | 750 | 500 | 350 | 350 | 200 |
9. Ярим қуруқ пресслаш йўли билан тайёрланган ичи яхлит ва ичи ғовак сопол ғиштдан иборат | 500 | 500 | 350 | 350 | 200 |
Изоҳлар: 1. Эгилувчанлиги l0/i≤28 ёки l0/h нисбатлар билан тавсифланадиган элементлар учун бўйлама эгилиш коэффициентларини аниқлашда, пластик тарзда прессланган ғиштдан тайёрлангани каби барча турдаги ғиштлардан тайёрланган тош терилмасининг эластиклик хоссалари катталигини қабул қилишга йўл қўйилади. 2. Ғишт терилмаси α эластик хоссаси ушбу жадвалда келтирилган қийматлари виброғиштли панеллар ва блокларга қўлланилади. 3. Харсангтошли бетоннинг эластиклик хоссаси α = 2000 қабул қилинади. 4. Енгил қоришмаларга ётқизилган тош терилмалари учун α эластиклик хоссасининг қийматлари мазкур жадвал бўйича 0,7 коэффициентини қўллаб қабул қилиниши лозим. 5. Экспериментал тадқиқотлар натижалари асосида аниқланган табиий тошлардан тайёрланган тош терилмаларнинг эластиклик хоссаларига аниқлик киритилишга йўл қўйилади. 6. Йирик шаклли тошлардан тайёрланган тош терилмалари учун α кўрсаткични 0,7 коэффициентни қўллаб сопол тошлардаги каби қабул қилиш лозим. | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Тош терилмасининг 
модуль деформацияси қуйидагиларга мувофиқ олиниши керак:
модуль деформацияси қуйидагиларга мувофиқ олиниши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмаси деформациялари уларнинг конструкциялардаги бошқа материаллардан тайёрланган элементлар билан биргаликдаги иши томонидан белгиланиш шарт эканлигида сиқилишдаги чегаравий ҳолатида кўриб чиқилаётган, тош терилмасидаги зўриқишларни аниқлаш учун (равоқ тортмаларидаги, кўп қатламли кесимлардаги зўриқишларни, рандбалкалар усти ёки тақсимловчи белбоғлар остидаги тош терилмасини ҳисоб-китоб қилиш мобайнида ҳароратга оид деформациялар келтириб чиқарувчи зўриқишларни аниқлаш учун) тош терилмасининг мустаҳкамлиги бўйича ҳисоблаш мобайнида қуйидаги формулага кўра:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг (1) ва (2) формулаларга кўра аниқланадиган, эластиклик модули (деформациялар бошланғич модули).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўйлама ёки кўндаланг кучлар таъсиридан тош терилмасида пайдо бўладиган деформацияларни конструкцияларнинг элементлари бошқа материаллардан тайёрланган элементлар билан биргаликда ишлайдиган статик жиҳатдан ноаниқ қолипли тизимлардаги зўриқишларни, тош конструкциялар тебраниш даврийлигини, конструкцияларнинг бикрлигини аниқлашда қуйидаги формулага кўра аниқлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Тош терилмасининг нисбий деформацияси қуйидаги формула орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
катталик аниқланадиган кучланиш;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмаси силжувчанлик таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тирқишсимон вертикал ғовакларга эга бўлган, сопол тошлардан тайёрланган тош терилмалари учун (тош баландлиги 138 mm дан 220 mm гача);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— пластик ва ярим қуруқ пресслаш йўли билан тайёрланган сопол ғиштлардан тайёрланган тош терилмалари учун;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— оғир бетонлардан ясалган йирик блоклардан ёки тошлардан тайёрланган тош терилмалари учун;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— яхлит танали ва ичи ғовак силикат ғишт ва тошлардан, шунингдек ғоваксимон тўлдирувчиларда қорилган ёки ғоваклаштирилган бетондан ясалган, тошлардан ва йирик силикат блоклардан тайёрланган тош терилмаси учун;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— автоклавда тайёрланган ғовакли бетонлардан ясалган, йирик блоклардан ёки тошлардан қ тайёрланган тош терилмалари учун;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ноавтоклавли ғовакли бетонлардан ва полистиролбетондан тайёрланганлари учун.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНочизиқли ҳисоб-китоблар учун тош терилмаларининг қисқа муддатли юк таъсирдаги e нисбий деформациялари ҳар қандай кучланишлар учун қуйидаги формулага кўра аниқланишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗўриқишлар ва деформациялар мазкур ШНҚнинг 10-формуласига мувофиқ боғлиқлик мавжуд бўлганда, деформацияларнинг тангенциал модули қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Тош терилмасининг, доимий ва узоқ муддатли юклар таъсири остида, унинг силжувчанликни инобатга олган ҳолда эластиклик модулини силжувчанлик коэффициентига бўлиб камайтириб олиш лозим.
эластиклик модулини силжувчанлик коэффициентига бўлиб камайтириб олиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Табиий тошлардан тайёрланган тош терилмаларнинг эластиклик ва деформация модулини тажрибалар ўтказиш йўли билан аниқланган тадқиқотларга мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Сопол ғишт ва сопол тошлардан тайёрланган тош терилмасининг киришишидан пайдо бўлган деформациясини ҳисобламасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмалари киришишдан пайдо бўлган деформацияни қуйидагича қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиликат ёки цемент боғловчилардан ясалган, ғишт, тош, майда ва йирик блоклардан тайёрланганлари учун — 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқум ва турли рудаларни бойитиш иккиламчи маҳсулотларидан автоклавда, ғовакли бетонлардан тайёрланган тошлар ва йирик блоклардан учун — 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурум қўшиб, автоклавда тайёрланган бетонлар учун — 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Тош терилмасининг силжиш модулини 
юкларнинг алоҳида (сейсмик) уйғунликларида эса 
катталикларга тенг деб қабул қилиш лозим.
юкларнинг алоҳида (сейсмик) уйғунликларида эса катталикларга тенг деб қабул қилиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда: — сиқилишдаги эластиклик модули.
— сиқилишдаги эластиклик модули.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Тош терилмаси чизиқли кенгайиш коэффициентларининг катталикларини қуйидаги 18-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси материали | Тош терилмасининг чизиқли кенгайиш коэффициенти αt, град-1 |
1. Яхлит, ичи ғовак сопол ғишт ва сопол тошлар | 0,000005 |
2. Силикат ғишт, бетон ва харсангтошли бетондан тайёрланган тошлар ва блоклар | 0,00001 |
3. Табиий тошлар, ғовакли бетонлардан тайёрланган тошлар ва блоклар | 0,000008 |
Изоҳ. Полистиролбетон ва бошқа материаллардан тайёрланган тош терилмалари учун чизиқли кенгайиш коэффициентлари катталикларини тажриба маълумотларига асосан қабул қилишга йўл қўйилади. | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Ишқаланиш коэффициентини қуйидаги 19-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМатериал | Сирт юзасининг қуйидагича бўлгандаги μ ишқаланиш коэффициенти | |
қуруқ | нам | |
1. Тош терилмаси ёки бетон узра тош терилмаси | 0,7 | 0,6 |
2. Тош терилмаси ёки бетон узра ёғоч | 0,6 | 0,5 |
3. Тош терилмаси ёки бетон узра пўлат | 0,45 | 0,35 |
4. Қум ёки шағал узра тош терилмаси ёки бетон | 0,6 | 0,5 |
5. Қум ёки шағал узра тош терилмаси ёки бетон суглинка узра | 0,55 | 0,4 |
6. Қум ёки шағал узра тош терилмаси ёки бетон гил тупроқ узра | 0,5 | 0,3 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Конструкцияларнинг элементларини биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича (юк кўтариш қобилияти бўйича) ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Тош конструкциялар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Арматураланмаган тошли конструкцияларни марказий сиқилишдаги ҳисоб-китобларини қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ҳисобий бўйлама куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 4 — 11-жадваллари бўйича аниқланадиган, сиқилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 46-бандига кўра аниқланадиган бўйлама эгилиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— элемент кесимининг юзаси мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ белгиланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— узоқ муддатли юк таъсирини эътиборга олувчи ва (16) формулага кўра 
ҳолат учун аниқланадиган коэффициент.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлементларнинг тўғри бурчакли кўндаланг кесимлари кичикроқ ўлчамдаги 
см бўлганда (ихтиёрий кесимга эга элементларнинг инерция радиуси кичикроқ 
сm бўлганда) коэффициентни бирга тенг деб қабул қилиш лозим.
см бўлганда (ихтиёрий кесимга эга элементларнинг инерция радиуси кичикроқ сm бўлганда) коэффициентни бирга тенг деб қабул қилиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Узунлиги бўйлаб доимий кесимга эга элементлар учун бўйлама эгилиш коэффициентини мазкур ШНҚнинг 20-жадвалидан элементнинг:
бўйлама эгилиш коэффициентини мазкур ШНҚнинг 20-жадвалидан элементнинг:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэгилувчанлигига боғлиқ тарзда ёки тўғри бурчакли яхлит кесим учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбат ўринли бўлганда ҳамда тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 17-жадвалидан қабул қилинувчи, эластик хусусиятидан келиб чиқиб, шунингдек тўрсимон арматураланишга эга тош терилмаси учун эса (4) формуладан қабул қилиш лозим.
эластик хусусиятидан келиб чиқиб, шунингдек тўрсимон арматураланишга эга тош терилмаси учун эса (4) формуладан қабул қилиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг 13 ва 14-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— элементнинг ушбу ШНҚнинг 47-бандига мувофиқ аниқланадиган ҳисобий баландлиги (узунлиги);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— элемент кесимининг энг кичик инерция радиуси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўғри бурчакли кесимнинг кичик ўлчами.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгилувчанлик | Тош терилмасининг α эластиклик хоссаси қуйидагича бўлгандаги φ бўйлама эгилиш коэффициенти | |||||||
λh | λi | 1500 | 1000 | 750 | 500 | 350 | 200 | 100 |
4 | 14 | 1 | 1 | 1 | 0,98 | 0,94 | 0,90 | 0,82 |
6 | 21 | 0,98 | 0,96 | 0,95 | 0,91 | 0,88 | 0,81 | 0,68 |
8 | 28 | 0,95 | 0,92 | 0,90 | 0,85 | 0,80 | 0,70 | 0,54 |
10 | 35 | 0,92 | 0,88 | 0,84 | 0,79 | 0,72 | 0,60 | 0,43 |
12 | 42 | 0,88 | 0,84 | 0,79 | 0,72 | 0,64 | 0,51 | 0,34 |
14 | 49 | 0,85 | 0,79 | 0,73 | 0,66 | 0,57 | 0,43 | 0,28 |
16 | 56 | 0,81 | 0,74 | 0,68 | 0,59 | 0,50 | 0,37 | 0,23 |
18 | 63 | 0,77 | 0,70 | 0,63 | 0,53 | 0,45 | 0,32 | - |
22 | 76 | 0,69 | 0,61 | 0,53 | 0,43 | 0,35 | 0,24 | - |
26 | 90 | 0,61 | 0,52 | 0,45 | 0,36 | 0,29 | 0,20 | - |
30 | 104 | 0,53 | 0,45 | 0,39 | 0,32 | 0,25 | 0,17 | - |
34 | 118 | 0,44 | 0,38 | 0,32 | 0,26 | 0,21 | 0,14 | - |
38 | 132 | 0,36 | 0,31 | 0,26 | 0,21 | 0,17 | 0,12 | - |
42 | 146 | 0,29 | 0,25 | 0,21 | 0,17 | 0,14 | 0,09 | - |
46 | 160 | 0,21 | 0,18 | 0,16 | 0,13 | 0,10 | 0,07 | - |
50 | 173 | 0,17 | 0,15 | 0,13 | 0,10 | 0,08 | 0,05 | - |
54 | 187 | 0,13 | 0,12 | 0,10 | 0,08 | 0,06 | 0,04 | - |
Изоҳлар: 1. Эгилувчанликларнинг оралиқ қийматларида φ коэффициенти интерполяция бўйича аниқланади. 2. Ўз чегаравий мазкур ШНҚнинг 118-119-бандларида келтирилган қийматларидан ортиб кетувчи λh нисбатлар учун φ коэффициентлар худди катта эксцентриситетга эга бўлган номарказий сиқилишга ҳисоб-китобларда φc мазкур ШНҚнинг 52-банди қийматини аниқлаш мобайнида қўлланилади. 3. Тўрсимон арматураланган тош терилмаси учун (4) формулага кўра аниқланадиган, эластик хоссаларининг катталиги камида 200 бўлиши мумкин. | ||||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Деворлар ва устунларнинг бўйлама эгилиш коэффициентларини аниқлашдаги ҳисобий баландликлари уларнинг горизонтал таянчларига таяниш шартидан келиб чиқиб қуйидагича қабул қилиниши лозим:
бўйлама эгилиш коэффициентларини аниқлашдаги ҳисобий баландликлари уларнинг горизонтал таянчларига таяниш шартидан келиб чиқиб қуйидагича қабул қилиниши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) шарнирли қўзғалмас таянчларда 
(4, а расм);
(4, а расм);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) юқори таянч эластик ва пастки таянч бикир қистириб қўйилган бўлган ҳолатларда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир оралиқли биноларда 
,
,Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўп оралиқли биноларда 
(4, б расм);
(4, б расм);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) эркин ҳолатда алоҳида турган конструкциялар учун 
(4, в расм);
(4, в расм);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) қисман қистириб маҳкамланган таянч кесимларга эга конструкциялар учун — амалдаги қистирилиш даражасини эътиборга олган ҳолда, бироқ камида 
,
,Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ораёпмалараро ёки бошқа горизонтал таянчлараро масофа темир-бетон горизонтал таянчларда — улараро соф масофа.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБикр таянчлар ва деворларга йиғма темир-бетон ораёпмалар қистириб қўйилганда 
тўрт томони бўйлаб деворларга таянувчи монолит темир-бетон ораёпмаларда эса — 
тўрт томони бўйлаб деворларга таянувчи монолит темир-бетон ораёпмаларда эса — Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк элементнинг фақат ҳисоб-китоб қилинаётган чегараларидаги хусусий массасидан иборат бўлса, бунда сиқилган элементларнинг 
ҳисобий баландлигини ушбу ШНҚнинг 47-бандида келтирилган 0,75 коэффициентга кўпайтириш орқали камайтириб олиш лозим.
ҳисобий баландлигини ушбу ШНҚнинг 47-бандида келтирилган 0,75 коэффициентга кўпайтириш орқали камайтириб олиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-расм — Сиқилган девор ва устунларнинг баландлиги бўйича ва коэффициентлари
а — қўзғалмас таянчларга шарнирли таянган; б — пастидан қистирилган ва тепасида эластик таянчларга эга; в — эркин ҳолатда алоҳида турган
ва коэффициентлариа — қўзғалмас таянчларга шарнирли таянган; б — пастидан қистирилган ва тепасида эластик таянчларга эга; в — эркин ҳолатда алоҳида турган
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Шарнирли қўзғалмас таянчларга таянган ҳамда ҳисобий баландлиги 
бўлган девор ва устунлар учун 
ва коэффициентларининг қийматлари баландликнинг ўртадаги учдан бир қисмида жойлашган, ҳисобий кесимларни ҳисоб-китобида мазкур элемент учун аниқланган 
ва ҳисобий қийматларига тенг бўлган доимий қийматларида қабул қилиниши лозим.
бўлган девор ва устунлар учун ва коэффициентларининг қийматлари баландликнинг ўртадаги учдан бир қисмида жойлашган, ҳисобий кесимларни ҳисоб-китобида мазкур элемент учун аниқланган ва ҳисобий қийматларига тенг бўлган доимий қийматларида қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish четки учдан бир қисмларида жойлашган кесимларни ҳисоб-китоб қилишда ва коэффициентлар таянчда бир рақамигача чизиқли ошириб борилади (4, а расм).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПастидан қистирилган ва тепаси эластик таянчларга эга бўлган деворлар ва устунлар учун девор ёки устуннинг 
баландлигигача бўлган пастки қисмининг қисмларини ҳисоблашда ва ҳисобий қийматлар девор ёки устуннинг тепа қисмини ҳисоб-китобларида ушбу кесимлар учун ва қийматлари чизиқли бир рақамигача оширилади (4, б расм).
баландлигигача бўлган пастки қисмининг қисмларини ҳисоблашда ва ҳисобий қийматлар девор ёки устуннинг тепа қисмини ҳисоб-китобларида ушбу кесимлар учун ва қийматлари чизиқли бир рақамигача оширилади (4, б расм).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭркин ҳолатда алоҳида турган девор ва устунлар учун уларнинг пастки қисмларида 
баландлигигача бўлган кесимларда ҳисоб-китоб бажариш мобайнида ва ҳисобий қийматлари қабул қилинади, тепа қисмидаги кесимлар учун эса ва қийматлари бир рақамигача чизиқли орттириб борилади (4, в расм).
баландлигигача бўлган кесимларда ҳисоб-китоб бажариш мобайнида ва ҳисобий қийматлари қабул қилинади, тепа қисмидаги кесимлар учун эса ва қийматлари бир рақамигача чизиқли орттириб борилади (4, в расм).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўйлама ва кўндаланг деворлар кесишув жойида уларнинг ўзаро ишончли туташуви таъминланганлиги шарти бажарилганда, ва коэффициентларини 1 га тенг қабул қилишга йўл қўйилади.
ва коэффициентларини 1 га тенг қабул қилишга йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворлар кесишувидан масофада ва коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 11 — 13-бандлари бўйича аниқланади. Вертикал оралиқ майдонларида ва коэффициентлари интерполяциялаб қабул қилинади.
масофада ва коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 11 — 13-бандлари бўйича аниқланади. Вертикал оралиқ майдонларида ва коэффициентлари интерполяциялаб қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Туйнуклар билан кучсизланган деворлардаги ора деворларни ҳисоб-китоб қилишда коэффициенти девор эгилувчанлиги бўйича қабул қилинади.
коэффициенти девор эгилувчанлиги бўйича қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКенглиги девор қалинлигидан кам бўлган тор ора деворлар учун унинг девор текислигидаги ҳисоб-китоби амалга оширилиши, бунда ора деворнинг ҳисобий баландлиги туйнук баландлигига тенг деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Тепа қисми пастроғидагига қараганда кичикроқ кесимга эга бўлган пиллапоясимон деворлар ва устунлар учун ва коэффициентлари қуйидагича аниқланади:
ва коэффициентлари қуйидагича аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлар (устунлар) шарнирли қўзғалмас таянчларга — баландлик бўйлаб ( — девор ёки устуннинг баландлиги) ҳамда баландликнинг ўртадаги учдан бир қисмида жойлашган энг кичик кесими билан таянганида;
баландлик бўйлаб ( — девор ёки устуннинг баландлиги) ҳамда баландликнинг ўртадаги учдан бир қисмида жойлашган энг кичик кесими билан таянганида;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтепа қисмида эластик таянч мавжуд бўлса ёки бундай бўлмаганда, ушбу ШНҚнинг 11-бандига мувофиқ аниқланган, ҳисобий баландликка ва пастки таянч олдидаги кесимга кўра, баландлиги 
бўлган, девор (устун) тепа майдончасини ҳисоб-китоб қилишда эса 
ҳисобий баландликка ва ушбу майдоннинг кўндаланг кесими бўйича, — худди каби аниқланади, бироқ бунда 
бўлиши керак
ҳисобий баландликка ва пастки таянч олдидаги кесимга кўра, баландлиги бўлган, девор (устун) тепа майдончасини ҳисоб-китоб қилишда эса ҳисобий баландликка ва ушбу майдоннинг кўндаланг кесими бўйича, — худди каби аниқланади, бироқ бунда бўлиши керакHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Тош конструкцияларнинг марказдан ташқари сиқилган арматураланмаган элементлар ҳисоб-китобларини қуйидаги формулага мувофиқ аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кучланишларнинг эпюраси тўғри бурчакли бўлганда, кесим сиқилган қисмининг ўз оғирлик маркази ҳисобий бўйлама кучнинг қўйилиш нуқтаси билан мос келиши шартидан келиб чиқиб аниқланадиган юзаси.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish юза чегарасининг ҳолати ушбу майдоннинг статик моменти, ўзининг тўғри бурчакли кесими учун оғирлик марказига нисбатан нолга тенг бўлиш шартидан келиб чиқиб аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг 15 — 17-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — элемент кесими юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесимнинг эгувчи момент таъсир қилиш текислигидаги баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ҳисобий кучнинг кесим оғирлик марказига нисбатан эксцентриситети;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — эгувчи момент таъсир қилиш текислигидаги буткул кесим учун элементнинг ҳисобий баландлигига кўра) мазкур ШНҚнинг 20-жадвали бўйича аниқланадиган бўйлама эгилиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кесимнинг сиқилган қисм учун элементнинг ҳақиқий баландлигига кўра мазкур ШНҚнинг 20-жадвали бўйича эгувчи момент таъсир қилиш текислигида қуйидагича:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбат учун ёки қуйидагича:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэгилувчанлик учун аниқланадиган бўйлама эгилиш коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва 
— кўндаланг кесим сиқилган қисмининг эгувчи момент таъсир қилиш текислигидаги баландлиги ва инерция радиуси.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-расм — Номарказий сиқилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-расм — Кўндаланг юк билан юклатилган ҳамда номарказий сиқилган элемент учун эгилиш моментининг ўзгарувчан ишорали эпюраси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўғри бурчакли кесим учун 
.
.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаврли кесимлар учун (
бўлганда) 
ва 
қабул қилишга йўл қўйилади.
бўлганда) ва қабул қилишга йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
элемент кесимининг оғирлик марказидан унинг эксцентриситет томондаги четигача бўлган масофа;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— таврли кесимнинг эксцентриситет йўналишига боғлиқ тарздаги сиқилган токчаси кенглиги ёки деворчаси қалинлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгувчи моментнинг эпюраси элемент баландлиги бўйича ўзгарувчан ишорали бўлганда, мустаҳкамлик бўйича ҳисоб-китобни максимал эгувчи моментлари турли ишораларга мансуб бўлган кесимларда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўйлама эгилиш коэффициентини қуйидаги нисбатлар ёки эгилувчанликлардаги элементнинг эгилиш моменти бир хил ишорали эпюраси чегараларидаги қисми баландлиги бўйлаб аниқлаш лозим.
қуйидаги нисбатлар ёки эгилувчанликлардаги элементнинг эгилиш моменти бир хил ишорали эпюраси чегараларидаги қисми баландлиги бўйлаб аниқлаш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёки 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishва 
ёки 
ёки Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва 
— элементнинг, бир хил ишорали эгувчи момент эпюрасига эга бўлган, қисмлари баландликлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
,
ва 
, 
— элементларнинг максимал эгувчи моментларга эга бўлган сиқилган қисмлари баландликлари ва инерция радиуслари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 21-жадвалида келтирилган формулаларга кўра аниқланадиган коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қуйидаги формулага кўра аниқланадиган коэффициент:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— узоқ муддатли юклардан тушувчи ҳисобий бўйлама юк;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 22-жадвали бўйича қабул қилинадиган коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— узоқ муддатли юклар таъсиридан пайдо бўлган эксцентриситет.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish см ёки см бўлганда коэффициентни бир рақамига тенг деб қабул қилиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг тури | Қуйидаги шаклдаги кесимлар учун | |
ихтиёрий шаклдаги | тўғри бурчакли шаклдаги | |
1. Барча кўринишдаги тош терилмаси 2‑позиция бундан мустасно |
|
|
2. Ғоваклилиги 25 фоиздан ортиқ бўлган сопол ғишт, тош ва блоклардан, ғовакли бетондан, полистиролбетондан ва йирик ғовакли бетондан тошлар ва катта блоклардан, шунингдек табиий тошлардан (шу жумладан, харсангтошлардан ҳам) қилинган тош терилмалари | 1 | 1 |
Изоҳ.
| ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгилувчанлик | Тош терилмаси учун | ||||
|
| сопол ғишт ва тошлардан, оғир бетондан тайёрланган тошлар ва йирик блоклардан, барча турдаги табиий тошлардан тайёрланган тош терилмалари учун | силикат ғишт ва силикат тошлардан, ғовакли тўлдирувчи, қорилган бетондан ясалган тошлардан, ғовакли бетондан тайёрланган йирик блоклардан тош терилмалари учун | ||
бўйлама арматураланиш фоизи қуйидагича бўлганда | |||||
0,1 ва ундан кам | 0,3 ва ундан ортиқ | 0,1 ва ундан кам | 0,3 ва ундан ортиқ | ||
≤10 | ≤35 | 0 | 0 | 0 | 0 |
12 | 42 | 0,04 | 0,03 | 0,05 | 0,03 |
14 | 49 | 0,08 | 0,07 | 0,09 | 0,08 |
16 | 56 | 0,12 | 0,09 | 0,14 | 0,11 |
18 | 63 | 0,15 | 0,13 | 0,19 | 0,15 |
20 | 70 | 0,20 | 0,16 | 0,24 | 0,19 |
22 | 76 | 0,24 | 0,20 | 0,29 | 0,22 |
24 | 83 | 0,27 | 0,23 | 0,33 | 0,26 |
26 | 90 | 0,31 | 0,26 | 0,38 | 0,30 |
Изоҳ. Арматураланмаган тош терилмаси учун Арматураланиш фоизи 0,1 фоиздан ортиқ ва 0,3 фоиздан кам бўлганда, | |||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. 
бўлганда номарказий сиқилган элементларни мазкур ШНҚнинг 13-формуласи орқали ҳисоблашдан ташқари, тош терилмасида мазкур ШНҚнинг 93‑бандига мувофиқ дарзлар очилиши бўйича ҳисоб-китоблар ҳам амалга оширилиши лозим.
бўлганда номарказий сиқилган элементларни мазкур ШНҚнинг 13-формуласи орқали ҳисоблашдан ташқари, тош терилмасида мазкур ШНҚнинг 93‑бандига мувофиқ дарзлар очилиши бўйича ҳисоб-китоблар ҳам амалга оширилиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Қалинлиги 25 см ва ундан кичик бўлган юк кўтарувчи ва ўз-ўзини кўтариб турувчи деворларни ҳисоб-китобларида мазкур ШНҚнинг 103-бандига ҳамда бўйлама кучнинг эксцентриситети билан қўшиб олиниши, бунда тасодифий 
эксцентриситетини ҳисобга олиниши лозим.
эксцентриситетини ҳисобга олиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Тасодифий эксцентриситетнинг катталигини қуйидагиларга тенг деб қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи деворлар учун — 2 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўз-ўзини кўтариб турувчи деворлар учун, шунингдек уч қатламли юк кўтарувчи деворларнинг алоҳида олинган қатламлари учун — 1 сm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПардеворлар ва юк кўтарувчи деворлари учун, шунингдек фахверкли деворларни тўлдирувчилари учун тасодифий эксцентриситетни эътиборга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Чўзилган соҳасида бўйлама арматурага эга бўлмаган номарказий сиқилган конструкциялардаги эксцентриситети (тасодифийсини эътиборга олган ҳолда) қуйидаги қийматлардан ошмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюкларнинг асосий уйғунликлари учун — 
;
;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида махсус юклар учун — 
;
;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқалинлиги 25 cm ва ундан энсиз бўлган деворлар учун — 0,8;
;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида махсус юклар учун — 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКуч таъсир этаётган нуқтадан юк кўтарувчи деворлар ва устунлар учун кесимнинг энг сиқилган четигача бўлган масофа камида 2 cm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Номарказий сиқилишга ишлайдиган, элементлар кесимининг кенглиги 
бўлганда, эгувчи моментнинг таъсир этиш текислигига перпендикуляр текисликда марказий сиқилишга ҳисоб-китоб қилиш орқали текшириб кўрилиши лозим.
бўлганда, эгувчи моментнинг таъсир этиш текислигига перпендикуляр текисликда марказий сиқилишга ҳисоб-китоб қилиш орқали текшириб кўрилиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Элементларнинг қиялама марказдан ташқари сиқилишидаги ҳисоб-китоби зўриқишларнинг эпюраси ҳар иккала йўналишда ҳам тўғри бурчакли бўлгани ҳолда мазкур ШНҚнинг15-формуласига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКесим сиқилган қисмининг майдони шартли равишда оғирлик маркази куч қўйилиш нуқтаси билан устма-уст тушадиган ва ҳар икки томони элемент кесимининг сирти билан чекланиши, тўғри бурчак кўринишида қабул қилиниши мазкур ШНҚнинг 7‑расмида келтирилган, бунда 
ва 
.
майдони шартли равишда оғирлик маркази куч қўйилиш нуқтаси билан устма-уст тушадиган ва ҳар икки томони элемент кесимининг сирти билан чекланиши, тўғри бурчак кўринишида қабул қилиниши мазкур ШНҚнинг 7‑расмида келтирилган, бунда ва .Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда: 
ва 
кучнинг қўйилиш нуқтасидан кесимнинг энг яқин чегарасигача масофалар.
ва кучнинг қўйилиш нуқтасидан кесимнинг энг яқин чегарасигача масофалар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКесим ўз шаклига кўра мураккаб бўлган ҳолларда, ҳисоб-китобни соддалаштириш учун кесимнинг тўғри бурчакли қисмини унинг шаклини мураккаблаштирадиган майдонларини эътиборга олмаган ҳолда қабул қилиш йўл қўйилади мазкур ШНҚнинг 8-расмида келтирилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва катталиклар икки марта аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесимнинг баландлиги ёки йўналишдаги инерция радиуси 
ва эксцентриситет 
бўлган ҳолатда;
ёки йўналишдаги инерция радиуси ва эксцентриситет бўлган ҳолатда;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесимнинг баландлиги ёки йўналишдаги инерция радиуси 
ва эксцентриситет 
бўлган ҳолатда.
ёки йўналишдаги инерция радиуси ва эксцентриситет бўлган ҳолатда.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобий юк кўтариш қобилияти сифатида унинг
ва ларнинг иккита қийматлари учун мазкур ШНҚнинг 15-формуласига кўра ҳисоблаб топилган иккита катталигидан кичикроғи қабул қилинади.
ва ларнинг иккита қийматлари учун мазкур ШНҚнинг 15-формуласига кўра ҳисоблаб топилган иккита катталигидан кичикроғи қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар 
ёки 
бўлса, бундай ҳолатларда юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоб-китоблардан ташқари, мазкур ШНҚнинг 93-бандига мувофиқ тегишли йўналишдаги дарзларнинг очилиши бўйича ҳисоб-китоблар ҳам амалга оширилиши керак.
ёки бўлса, бундай ҳолатларда юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоб-китоблардан ташқари, мазкур ШНҚнинг 93-бандига мувофиқ тегишли йўналишдаги дарзларнинг очилиши бўйича ҳисоб-китоблар ҳам амалга оширилиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-расм — Қиялама марказдан ташқари сиқилишдаги тўғри бурчакли кесимнинг ҳисобий схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-расм — Қиялама марказдан ташқари сиқилишдаги мураккаб кесимнинг ҳисобий схемаси, ҳисоб-китоблар мобайнида 
ва 
майдонлар эътиборга олинмайди
ва майдонлар эътиборга олинмайдиHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Юклар кесимнинг бир қисмидагина тақсимланганда кесимнинг эзилишга ҳисоб-китоблари қуйидаги формулага кўра амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— маҳаллий юклардан тушадиган бўйлама сиқувчи куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 57-бандига мувофиқ аниқланадиган эзилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — юк узатилаётган, эзилиш юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ғишт ва виброғиштли тош терилмалари учун, шунингдек оғир ва енгил бетондан яхлит тошлардан ёки блоклардан тайёрланган тош терилмалари учун;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ичи ғовак бетон ёки яхлит тошлардан ҳамда йирик ғовакли бетондан тайёрланган тош терилмалари учун;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ичи ғовак бетон ёки яхлит тошлардан ҳамда блоклардан тайёрланган тош терилмалар учун;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— босим эпюрасининг маҳаллий юклар билан таъминланганлик коэффициенти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТенг таралган босим учун 
босим эпюраси учбурчак шаклида бўлганда 
босим эпюраси учбурчак шаклида бўлганда Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар эгилувчи элементларнинг таянчлари остида тақсимловчи плиталар ўрнатилиши талаб қилинмаса, бундай ҳолларда мазкур ШНҚнинг 70-жадвалининг 1 ва 2-жадвалларида келтирилган материаллардан тайёрланган тош терилмалари учун 
, шунингдек мазкур ШНҚнинг 71-жадвалида келтирилган материаллардан тайёрланган тош терилмалари учун 
қабул қилиш йўл қўйилади.
, шунингдек мазкур ШНҚнинг 71-жадвалида келтирилган материаллардан тайёрланган тош терилмалари учун қабул қилиш йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Тош терилмасининг эзилишга ҳисобий қаршилигини қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
ҳисобий қаршилигини қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесимнинг мазкур ШНҚнинг 59-бандига мувофиқ аниқланадиган ҳисобий юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмаси материалига ва юк қўйилиш жойига боғлиқ бўлган коэффициент мазкур ШНҚнинг 23 ва 24-жадвалларига мувофиқ аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрсимон арматурага эга бўлган тош терилмасининг эзилишга ҳисоб-китобида, тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 19-формуласидаги ҳисобий қаршилиги сифатида қуйидаги иккита қийматдан арматураланмаган тош терилмаси учун ушбу ШНҚнинг 20-формуласига кўра аниқланадиган ёки 
қийматлари орасидан каттароғи қабул қилинади.
ҳисобий қаршилиги сифатида қуйидаги иккита қийматдан арматураланмаган тош терилмаси учун ушбу ШНҚнинг 20-формуласига кўра аниқланадиган ёки қийматлари орасидан каттароғи қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, 
тўрсимон арматурага эга бўлган тош терилмасининг ўқ бўйлаб сиқилишидаги мазкур ШНҚнинг 29 ёки 30-формулалар билан аниқланадиган ҳисобий қаршилик.
тўрсимон арматурага эга бўлган тош терилмасининг ўқ бўйлаб сиқилишидаги мазкур ШНҚнинг 29 ёки 30-формулалар билан аниқланадиган ҳисобий қаршилик.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОраёпмалар ва тўсинларнинг 25 cm ёки ундан камроқ чуқурликда таянишида, ғоваклилиги 48 фоиз ва ундан ортиқ бўлган тошлар ва блоклардан тайёрланган тош терилмасида унинг синиб ёрилиш ва қирқилиши мазкур ШНҚнинг 8-иловасига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг материали | схемаларга кўра юклар учун, ξ1 | |||
мазкур ШНҚнинг 9, а, в, в1, д, ж расмида келтирилган | мазкур ШНҚнинг 9, б, г, е, з расмида келтирилган | |||
маҳаллий юклар | маҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндиси | маҳаллий юклар | маҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндиси | |
1. Бутун яхлит ғишт, яхлит тошлар ва оғир бетон ёки ғоваксимон тўлдирувчилардан тайёрланган B3,5 ва ундан юқори синфдаги бетондан тайёрланган йирик блоклар | 2 | 2 | 1 | 1,2 |
2. Ғовакларга эга бўлган (йирик ҳажмлилари бундан мустасно), сопол ғишт ва тошлар, харсангтошли бетон | 1,5 | 2 | 1 | 1,2 |
3. Бетондан тайёрланган ичи ғовак тошлар ва блоклар B35 бетондан тайёрланган блоклар ва яхлит тошлар ғовакли бетон ва табиий тошлардан тайёрланган тошлар ва блоклар | 1,2 | 1,5 | 1 | 1 |
4. Қоришма маркаси <М10 бўлган тош терилмаларининг барча хиллари учун | 1 | 1 | 1 | 1 |
Изоҳлар: 1. Қотиб улгурмаган ёки қиш мавсумида ётқизилаётган тош терилмалари учун музлаган қоришма узра унинг эриётган даврида музлатиш усулида ётқизиб бажарилган, барча турдаги тош терилмалари учун ушбу жадвалда келтирилган ξ1 қийматлари қабул қилинади. 2. Ғоваклилиги 27 фоиздан ортиқ бўлган ҳамда сополдан тайёрланганлари ғишт, тош ва блоклар учун ξ1 коэффициенти қиймати 1 га тенг деб қабул қилинади. 3. Ғоваклилиги 27 фоиздан ортиқ бўлган, сопол ғишт ва тошлар учун ξ1 коэффициент қийматини 24-жадвал бўйича қабул қилишга йўл қўйилади. 4. Полистиролбетонли блоклар учун ξ1 қиймати экспериментал маълумотлар бўйича қабул қилинади. | ||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Маҳаллий (тўсинларнинг, сарровлар ҳамда таянч реакциялари) ва асосий юклар (мазкур тош терилмасига узатилаётган, ўзидан юқорида ётган тош терилмаси оғирлиги ва юклар) бир вақтнинг ўзида таъсир этган тақдирда ҳисоб-китоб маҳаллий юк учун алоҳида ва маҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндиси учун алоҳида амалга оширилади, бунда қийматлари мазкур ШНҚнинг 23 ва 24-жадвалларига мувофиқ қабул қилинади.
қийматлари мазкур ШНҚнинг 23 ва 24-жадвалларига мувофиқ қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндисини ҳисоблашда, маҳаллий юкнинг, эзилиш майдонини асосий юк билан юклангунигача қўйилган қисмини қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг материали | Қуйидаги схемаларга кўра юклар учун | |||||
мазкур ШНҚнинг 9, а, д, ж расмида келтирилган | мазкур ШНҚнинг 9, б, г, е, з расмида келтирилган | мазкур ШНҚнинг 9, в, в1 расмида келтирилган | ||||
маҳаллий юклар | маҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндиси | маҳаллий юклар | маҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндиси | маҳаллий юклар | маҳаллий | |
Ғоваклилиги 40 фоиздан 55 фоиз гача бўлган, йирик ҳажмли сопол тош | 1,1 | 1,2 | 1,0 | 1,0 | 1,1 | 1,2 |
Изоҳлар: 1. Тўсинларнинг тош терилмаси устига таяниш чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 9 в ва 9 в1 расмларида келтирилган камида 380 mm бўлиши керак. Таяниш чуқурлиги бундан камроқ бўлганда тақсимловчи плиталарни қўллаш зарур. 2. Тошнинг ғоваклилиги катта бўлганда 3. г, е, з схемаларида чоклари қоришма тўлдирилган НФ тошларидан ва 1 НФ ғиштдан тайёрланган тош терилмалари қўлланилади (ёки тақсимловчи плиталари қўлланилади). | ||||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Кесимнинг ҳисобий юзаси қуйидагиларга кўра аниқланиши лозим:
ҳисобий юзаси қуйидагиларга кўра аниқланиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевор қалинлиги қамраб олганда, эзилишнинг ҳисобий юзаси ичига, маҳаллий юк чегарасидан ҳар томонга девор қалинлигидан ошмайдиган, масофадаги майдонлари ушбу ШНҚнинг 9а-расмига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэзилиш майдони, деворнинг бутун қалинлиги бўйлаб, унинг четида жойлашганда, ҳисобий юза пачоқланиш юзасига тенг, маҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндисига ҳисоб-китоб қилиш мобайнида эса ҳисобий юза ушбу ШНҚнинг 9б-расмда келтирилган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворга сарровлар (прогон) ва тўсинларнинг учки қисмлари таянганда, эзилишнинг ҳисобий юзаси таркибига деворнинг кесимининг, сарров (прогон) ёки тўсин таяниш қисми суқиб киритилиш чуқурлигига тенг бўлган, кенглигидаги ва тўсинлар аро икки қўшни оралиқлар ўқлари аро масофадан ортиқ бўлмаган узунликдаги кесими юзаси киритилади (9в-расм), тўсинлар орасидаги масофа девор қалинлигининг икки баробаридан ортиқ бўлса, кесим ҳисобий юзасининг узунлиги тўсиннинг 
эни ва девор қалинлигининг икки баробарлари йиғиндиси сифатида аниқланади ушбу ШНҚнинг 9в-расмига;
эни ва девор қалинлигининг икки баробарлари йиғиндиси сифатида аниқланади ушбу ШНҚнинг 9в-расмига;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворнинг бурчакли қиррасига таъсир этувчи чеккадаги юк остида пачоқланишда, ҳисобий юза эзилиш юзасига тенг бўлади, маҳаллий ва асосий юклар йиғиндисига ҳисоб-китоб қилинганда ушбу ШНҚнинг 9г-расмида нуқта чизиқ билан чекланган, ҳисобий майдон қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэзилиш майдони, кесимнинг узунлиги ва кенглигининг бир қисмида жойлашган тақдирда, ҳисобий юза 9-д-расмга мувофиқ қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар пачоқланиш майдони кесимнинг четига яқин жойлашган бўлса, бунда маҳаллий ва асосий юкнинг йиғиндисига ҳисоб-китоб қилишда кесимнинг 9-г-расм бўйича деворнинг бурчакли қиррасига қўйилган юклар каби аниқланадиган камроқ бўлмаган, ҳисобий юзаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпилястрани эзилиш майдони сарҳадида жойлашганда ҳисобий юза пачоқланиш майдонига тенг, маҳаллий ва асосий юкларнинг йиғиндисига ҳисоб-китоб мобайнида эса, 9-е-расмида нуқта чизиқ билан чекланган, ҳисобий юза қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэзилиш майдони пилястра ва девор ёки орадеворларнинг бирор қисми саҳнида жойлашганида, пачоқланиш майдонига нисбатан ҳисобий юзанинг ортиб боришини фақат, тенг таъсир этувчиси токча (девор) чегараларида ёки қовурға (пилястра) чегараларида девор томон 
эксцентриситет билан қўйилган, юк учунгина эътиборга олиш (бу ерда 
— эзилиш майдонининг узунлиги, — эзилиш майдони ўқига нисбатан эксцентриситет).
эксцентриситет билан қўйилган, юк учунгина эътиборга олиш (бу ерда — эзилиш майдонининг узунлиги, — эзилиш майдони ўқига нисбатан эксцентриситет).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай ҳолларда, кесимнинг ҳисобий юзасига, эзилиш майдонидан ташқари, токча кесими юзасининг, таянч плитасининг девор тош терилмасига суқилиш чуқурлигига тенг бўлган, С кенгликка ва плита четидан ҳар қайси томонга кўпи билан девор қалинлигига баробар узунликка эга қисми ҳам киритилади ушбу ШНҚнинг 9-ж-расмига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесим мураккаб шаклга эга бўлса, кесимнинг ҳисобий юзасини аниқлашда, юклатилган майдон билан боғланиши босимни қайта тақсимлаш учун етарли бўлмаган, майдонларни эътиборга олишга йўл қўйилмайди ушбу ШНҚнинг 9-з-расмдаги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг 9-расмда келтирилган барча ҳолатларда кесимнинг А ҳисобий юзаси жумласига 
эзилиш юзаси ҳам киритилиши лозим.
эзилиш юзаси ҳам киритилиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Тош терилмасининг четига, элемент учлари билан биргаликда бурилиш мавжуд бўлмаганда, тақсимловчи плиталарсиз ёки тақсимловчи плиталарга эга бўлган, эгилувчи элементлар (тўсинлар) таянганда элемент таяниш майдончасининг узунлиги ҳисоб-китобга асосан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур банднинг талаблари осма деворлар таянчлари ҳамда ушбу ШНҚнинг 56 ва 100‑бандларига мувофиқ амалга ошириладиган ҳисоби бундан мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянч плиталари остидаги эзилиш майдонини орттириш зарурати бўлганда уларнинг пўлат орақистирмалар ётқизилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг, маҳаллий юкланмалар билан юклатилган майдонларига қўйиладиган конструкциявий талаблар мазкур ШНҚнинг 135 — 138-бандларида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-расм — Кесимларнинг маҳаллий сиқилишдаги ҳисобий юзаларини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — з — маҳаллий сиқилишнинг турли ҳоллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Арматураланмаган эгилувчи элементлар ҳисоб-китобини қуйидаги формулага асосан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ҳисобий эгувчи момент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг эластик ишлаши мобайнидаги унинг кесими қаршилик моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг боғичланган кесими бўйлаб эгилишидаги чўзилишга ҳисобий қаришилиги мазкур ШНҚнинг 12 — 14-жадвалга мувофиқ.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланмаган эгилувчи элементларни кўндаланг кучга қуйидаги формулага асосан аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг эгилишдаги чўзувчи бош кучланишларга 13-14-жадвал бўйича ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесим эни;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўғри бурчакли кесим учун ички жуфт кучларнинг елкаси 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош конструкцияларнинг, боғичланмаган кесими бўйлаб эгилишга ишлайдиган, элементларини лойиҳалаш фақат ғиштнинг (тошнинг, блокнинг) тош терилмасига мансуб қоришма билан норматив илашиш мустаҳкамлигини ГОСТ 24992-2014 га мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Арматураланмаган тош конструкцияларнинг элементларини ўқ бўйлаб чўзилишдаги мустаҳкамликка ҳисоб-китоблари қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — чўзилиш мобайнида ўқ бўйлаб таъсир қилувчи ҳисобий куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 12 — 14-жадваллари бўйича қабул қилинадиган чўзилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кесимнинг нетто ҳисобий юзаси.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош конструкцияларнинг боғичланмаган кесим бўйича ўқ бўйлаб чўзилишга ишлайдиган элементларини лойиҳалашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Арматураланмаган тош терилмасини, боғичланмаган чоклар ва харсангтош терилмалари учун боғичланган чоклар бўйлаб қирқилишга ҳисоб-китоби қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қирқилишга ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг 12-жадвалида келтирилган;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг чоки бўйлаб ғишт ва тўғри шаклдаги тошлар учун 0,7 га тенг деб қабул қилинувчи ишқаланиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— энг кам ҳисобий юклар таъсири остида сиқилиши 0,9 замланиш коэффициенти билан аниқланадиган ўртача кучланиш;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бутун яхлит ғишт ва тошлардан тайёрланган тош терилмалар учун 1,0 га ҳамда ичи ғовак ғишт ва вертикал ғовакларга эга тошлардан тайёрланган тош терилмалар учун, шунингдек парчаланган харсангтошдан тайёрланган тош терилмалар учун 0,5 га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA — кесимнинг ҳисобий юзаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг боғичланган кесими бўйича (ғишт ёки тош бўйича) қирқилишга ҳисоб-китобини ушбу ШНҚнинг 25-формуласига мувофиқ сиқилишни ҳисобга олмаган ҳолда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 13-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКесим ядроси чегараларидан ташқарига чиқадиган эксцентриситет эга бўлган, номарказий сиқилишда (тўғри бурчакли кесимлар учун 
), кесимнинг ҳисобий юзаси сарҳадига кесимнинг фақат сиқилган қисми юзаси киритилади.
), кесимнинг ҳисобий юзаси сарҳадига кесимнинг фақат сиқилган қисми юзаси киритилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Кўп қатламли деворлар (енгиллаштирилган тош термали деворлар ва пардоз қатламига эга деворлар)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Кўп қатламли деворларнинг алоҳида-алоҳида қатламлари бикр ёки эгилувчан боғичлар билан ўзаро туташтирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Кўп қатламли деворларни мустаҳкамликка ҳисоблаш қўйидагича амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқатламларнинг бикр туташиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқатламларнинг турлича мустаҳкамлик ва эластик хусусиятларини, шунингдек деворда биргаликда ишлашда уларнинг мустаҳкамликларидан тўлиқ фойдаланилмаслигини кесим юзасини асосий юк кўтарувчи қатламнинг материалига келтириш йўли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарча зўриқишларнинг эксцентриситетлари келтирилган кесимнинг ўқига нисбатан аниқланиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚуйидаги боғланишлар бикр ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар қандай иссиқлик изоляция қатламида ва ғишт ёки тошларнинг тиқма қаторларидан тайёрланган вертикал диафрагмаларнинг ўқлари орасидаги масофалар кўпи 
билан 120 сm бўлганда (бу ерда 
— анча юпқа конструктив қатламнинг қалинлиги);
билан 120 сm бўлганда (бу ерда — анча юпқа конструктив қатламнинг қалинлиги);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси 0,7 МPа дан кам бўлмаган монолит бетондан тайёрланган иссиқлик изоляцияловчи қатламда ёки ётқизиш баландлиги 
бўйича қаторлар ўқлари орасидаги масофада жойлашган тишли горизонтал ётқизиш қаторларида камида М25 маркали тошлардан терилганда.
бўйича қаторлар ўқлари орасидаги масофада жойлашган тишли горизонтал ётқизиш қаторларида камида М25 маркали тошлардан терилганда.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚаттиқ боғламли кўп қатламли деворларни ҳисоблаш қуйидаги тартибда бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг (12) формуласи бўйича марказий сиқишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмарказдан ташқари сиқишда ушбу ШНҚнинг (15) формуласи бўйича, бунда вертикал диафрагмали тўшама учун коэффициент 1,0 га тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Девор кесимини битта материалга келтиришда қатламлар қалинлиги ҳақиқий деб қабул қилиниши, қатламлар кенглиги эса (девор узунлиги бўйича) ҳисобий қаршиликлар нисбатига ва қатламлар мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициентларига пропорционал равишда қуйидаги формула бўйича ўзгариши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қатламнинг келтирилган кенглиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қатламнинг амалдаги кенглиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кесим қатламнинг ҳисобий қаршилиги ва мустаҳкамликдан фойдаланиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— деворнинг бошқа ҳар қандай қатламининг ҳисобий қаршилиги ва мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициенти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўп қатламли деворларда қатламларнинг мустаҳкамлик коэффициентларидан 
ва 
фойдаланиш ушбу ШНКнинг 25-жадвалида келтирилган.
ва фойдаланиш ушбу ШНКнинг 25-жадвалида келтирилган.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Бикр боғичларга эга кўп қатламли деворларнинг ҳисоби қуйидагиларга асосан амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмарказий сиқилишда мазкур ШНҚнинг 10-формуласига асосан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмарказ ташқарисидан сиқилишда ушбу ШНҚнинг 13-формуласига мувофиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 10 ва 13-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкелтирилган кесимнинг юзаси 
, келтирилган кесимнинг сиқилган қисми юзаси 
ва кесим келтирилаётган қатламнинг ҳисобий қаршилиги ундан фойдаланиш коэффициентини 
.
, келтирилган кесимнинг сиқилган қисми юзаси ва кесим келтирилаётган қатламнинг ҳисобий қаршилиги ундан фойдаланиш коэффициентини .Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўйлама эгилиш коэффициентлари 
ва коэффициенти келтирилаётган кесимнинг қатлам материали учун мазкур ШНҚнинг 47 — 52-бандларига мувофиқ аниқланиши лозим.
ва коэффициенти келтирилаётган кесимнинг қатлам материали учун мазкур ШНҚнинг 47 — 52-бандларига мувофиқ аниқланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелтирилган кесим ўқига нисбатан эксцентриситетлар 
дан ортиб кетганда, дарзлар очилиши бўйича мазкур ШНҚнинг 93-бандига мувофиқ ҳисоблар амалга оширилиши керак.
дан ортиб кетганда, дарзлар очилиши бўйича мазкур ШНҚнинг 93-бандига мувофиқ ҳисоблар амалга оширилиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатламлар мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициентлари | ||||||||
бетон тошлардан тайёрланган | қуйидаги материаллардан тайёрланган | |||||||
сопол тошлар | пластик пресслаш йўли билан тайёрланган сопол ғишт | силикат ғишт | нимқуруқ ҳолатда пресслаш йўли билан тайёрланган сопол ғишт | |||||
|
|
|
|
|
|
|
| |
Ғоваксимон тўлдирувчиларда қорилган бетонлар ва ғоваклаштирилган бетонлардан тайёрланган М25 маркали тошлар | 0,8 | 1 | 0,9 | 1 | 1 | 0,9 | 1 | 0,85 |
Автоклавда ишлов берилган серғовакли бетонлардан тайёрланган М25 ва ундан юқори маркали тошлар | - | - | 0,85 | 1 | 1 | 0,8 | 1 | 0,8 |
Автоклавда ишлов берилмаган Б турига мансуб серғовакли бетонлардан тайёрланган М25 ва ундан юқори маркали тошлар | - | - | 0,7 | 1 | 0,8 | 1 | 0,9 | 1,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Эгилувчан боғичларга мавжуд бўлган (кўндалангига терилган қатор бўйлаб боғичларсиз), кўп қатламли деворларни ҳисоблашда ва коэффициентларни, иккита конструкциявий қатлам қалинликлари йиғиндисига тенг бўлган ҳамда 0,7 коэффициентига кўпайтириб олинган, шартли қалинлик учун мазкур ШНҚнинг 47 — 52-бандларига мувофиқ аниқланиши лозим.
ва коэффициентларни, иккита конструкциявий қатлам қалинликлари йиғиндисига тенг бўлган ҳамда 0,7 коэффициентига кўпайтириб олинган, шартли қалинлик учун мазкур ШНҚнинг 47 — 52-бандларига мувофиқ аниқланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатламларнинг материаллари турлича бўлганда, у қуйидаги формулага кўра аниқланиши, бунда келтирилган эластиклик 
хоссаси қабул қилиниши керак:
хоссаси қабул қилиниши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва 
— қатламларнинг эластиклик хоссалари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
и 
— қатламларнинг қалинликлари.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Икки қатламли деворларда, қатламлар ўзаро бикр боғланганда, кесимнинг оғирлик маркази орқали ўтадиган, ўққа нисбатан иссиқлик изоляцияси қатлами томон йўналтирилиши, бунда бўйлама кучнинг эксцентриситет 
дан ошмаслиги керак.
дан ошмаслиги керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Плитасимон иссиқлик изоляцияси (минерал-момиқли, полимерли) мавжуд бўлган ҳамда сиқилишга мустаҳкамлик чегараси 1,5 МPа (15 kgf/cm2) ва ундан паст бетон билан тўлдирилган кўп қатламли деворларни иссиқлик изоляцияси қатламнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисобга олмаган ҳолда тош терилмасининг кесими бўйича ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Пардоз қатлами мавжуд деворларнинг кесимини унинг асосий қатлами материалига келтириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПардозлаш қатламида мавжуд бўлган кўп қатламли деворларда кўндаланг кесимнинг юк кўтарувчи қатлами мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициентининг қиймати сифатида ушбу ШНКнинг 25 ва 26-жадвалларида келтирилган кўрсаткичларнинг энг пастини қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮкланиш эксцентиситети пардоз қатлами томон бўлганда мазкур ШНҚнинг 15-формуладаги коэффициентни бир рақамига тенг деб қабул қилиш керак.
коэффициентни бир рақамига тенг деб қабул қилиш керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси томон эксцентриситет кесимнинг ўқига нисбатан дан ошганда, кесимнинг чўзилган томонидаги чокларнинг очилиб кетиши бўйича ҳисоб-китоблар мазкур ШНҚнинг 48-бандига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
дан ошганда, кесимнинг чўзилган томонидаги чокларнинг очилиб кетиши бўйича ҳисоб-китоблар мазкур ШНҚнинг 48-бандига мувофиқ амалга оширилиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚопламали деворларда қатламларнинг мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициентлари ва 
мазкур ШНҚнинг 26-жадвалида келтирилган.
ва мазкур ШНҚнинг 26-жадвалида келтирилган.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПардоз қатлами материали | Девор материали | |||||||
сопол тошлар | пластик пресслаш йўли билан тайёрланган сопол ғишт | силикат ғишт | нимқуруқ ҳолатда пресслаш йўли билан тайёрланган сопол ғишт | |||||
|
|
|
|
|
|
|
| |
Деворнинг юза тарафига териладиган, пластик пресслаш йўли билан тайёрланган ҳамда баландлиги 65 mm бўлган, ғиштлар | 0,8 | 1 | 1 | 0,9 | 1 | 0,6 | 1 | 0,65 |
Деворнинг юза тарафига териладиган, тирқишсимон ғовакларга эга ҳамда баландлиги 140 mm бўлган, сопол тошлар | 1 | 0,9 | 1 | 0,8 | 0,85 | 0,6 | 1 | 0,5 |
Силикат бетондан тайёрланган йирик ўлчамли плиталар | 0,6 | 0,8 | 0,6 | 0,7 | 0,7 | 0,6 | 0,9 | 0,6 |
Силикат ғишт | 0,6 | 0,85 | 0,6 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0,8 |
Баландлиги 138 mm бўлган силикат тошлар | 0,9 | 1 | 0,8 | 1 | 1 | 0,8 | 1 | 0,7 |
Оғир цементли бетондан тайёрланган йирик ўлчамли плиталар | 1 | 0,9 | 1 | 0,9 | 1 | 0,75 | 1 | 0,65 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Пардоз қатлами мавжуд деворлар ҳисобида юкнинг пардоз қатламидан эксцентриситети 
катталикдан ошмаслиги керак.
катталикдан ошмаслиги керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, — келтирилган кесимнинг оғирлик марказидан кесимнинг эксцентриситет томон йўналишидаги қирғоғигача бўлган масофа.
— келтирилган кесимнинг оғирлик марказидан кесимнинг эксцентриситет томон йўналишидаги қирғоғигача бўлган масофа.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворнинг ички тарафига йўналган эксцентриситет 
, бироқ камида 
бўлганда, мазкур ШНҚнинг 10 — 15-формулаларига мувофиқ ҳисоблар мазкур ШНҚнинг 25 ва 26-жадвалларида келтирилган ва коэффициентларини ҳисобга олмаган ҳолда деворнинг асосий юк кўтарувчи қатламининг материали бўйича бир қатламли кесим сифатида амалга оширилиши, бунда ҳисобга элемент кесимининг майдони киритилиши лозим.
, бироқ камида бўлганда, мазкур ШНҚнинг 10 — 15-формулаларига мувофиқ ҳисоблар мазкур ШНҚнинг 25 ва 26-жадвалларида келтирилган ва коэффициентларини ҳисобга олмаган ҳолда деворнинг асосий юк кўтарувчи қатламининг материали бўйича бир қатламли кесим сифатида амалга оширилиши, бунда ҳисобга элемент кесимининг майдони киритилиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўп қатламли тош терилмасининг ташқи ва ички қатламларининг вертикал кўчишлари мазкур ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Вертикал диафрагмали деворлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Тош терилмасининг қатламларини туташтирувчи ғиштли вертикал диафрагма тош терилмалари қуйидаги формулага кўра қирқилишга текширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (28)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— диафрагма орқали ўтадиган вертикал текисликда таъсир кўрсатадиган ҳамда вертикал юк ва ҳарорат намлик деформацияларининг биргаликдаги таъсири оқибатида вужудга келадиган уринма зўриқишлар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмаларининг диафрагмалар қирқилишига ушбу ШНҚнинг 65‑бандига мувофиқ аниқланадиган ҳисобий қаршилиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказий ва марказдан ташқари сиқишни ҳисоблашда икки таврли кесимли девор фрагменти кўриб чиқилиши, юкламани марказдан ташқарида қўллашдан ҳосил бўладиган эгувчи моментлар фақат қават чегарасида қўйилган юкламадан келиб чиққан ҳолда ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВертикал кучлардан ташқари ҳарорат таъсиридан ҳосил бўладиган эгувчи ҳолатларни ҳам ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-расм — Деворни ҳисоб-китоб қилинаётган парчасининг келтирилган кесими
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўйлама эгилиш коэффициентлари ва коэффициентини диафрагма орқали ўтувчи кесим учун аниқланиши лозим.
коэффициентлари ва коэффициентини диафрагма орқали ўтувчи кесим учун аниқланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 10 ва 15-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкелтирилган кесимнинг юзи , келтирилган кесимнинг сиқилган қисмининг юзи ва кесим келтириладиган қатламнинг ҳисобий қаришилиги унинг мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициентини ҳисобга олган ҳолда қабул қилинади.
, келтирилган кесимнинг сиқилган қисмининг юзи ва кесим келтириладиган қатламнинг ҳисобий қаришилиги унинг мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициентини ҳисобга олган ҳолда қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатламнинг келтирилаётган кесими материали учун диафрагма орқали ўтувчи кесим учун бўйлама эгилиш коэффициентлари
коэффициентлари ва коэффициентини мазкур ШНҚнинг 47 — 52-бандларига мувофиқ аниқланиши керак.
коэффициентлари ва коэффициентини мазкур ШНҚнинг 47 — 52-бандларига мувофиқ аниқланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворнинг ҳисоб-китоб қилинаётган майдони горизонтал кесимининг юзаси қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (29)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ички қатлам горизонтал кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ташқи қатлам горизонтал кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— диафрагма горизонтал кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ташқи қатлам қалинлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— диафрагма қалинлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи қатлам ва диафрагманинг материалини ички қатлам материалига келтириш мазкур ШНҚнинг 68-69-бандлари бўйича амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСиқилган соҳанинг баландлиги вертикал зўриқиш қўйилган ўққа нисбатан вертикал зўриқиш эпюраси статик моментларининг йиғиндиси нолга тенг бўлиши шартидан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, чегаравий ҳолатдаги вертикал зўриқишлар эпюраси тўғри бурчакли шаклга эга деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВертикал диафрагмали кўп қатламли тўшама учун қуйидаги формула билан аниқланадиган тўшаманинг келтирилган эластиклик хоссаси қабул қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (30)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; 
; 
— ички, ташқи қатламлар ва диафрагмаларнинг эластиклик хоссалари.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Сиртқи юза қатлами қаватма-қават таяниб борувчи ҳамда эгилувчан боғичлари мавжуд бўлган кўп қатламли деворлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Чўзувчи зўриқишларнинг девор текислиги бўйлаб таъсирида арматураланмаган тош терилмасининг боғичли (вертикал) кесим бўйича ҳисоби қуйидаги шартдан келиб чиқиб амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(31)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сиртқи юза қатлам остида таъсир қиладиган ҳароратга оид таъсирлардан вужудга келувчи чўзувчи горизонтал зўриқишлар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг ушбу ШНҚнинг 13-жадвалига мувофиқ қабул қилинадиган боғлаб чирмалган кесими бўйича ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг вертикал кесими юзаси.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланмаган тош терилмасини ҳарорат таъсирида вертикал дарзлар пайдо бўлиши эҳтимолини текшириш қуйидаги шартдан келиб чиқиб бажарилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари бўйича чўзилишга ҳисоблари мобайнидаги иш шароити коэффициенти, у хизмат муддати 100 йил бўлган бинолар учун 1,5, хизмат муддати 50 йил бўлганлари учун 2,0 ва хизмат муддати 25 йил бўлганлари учун эса 3,0 этиб белгиланиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструктив арматураланишга эга сиртқи юза қатлам тош терилмаси учун вертикал деформация чоклари ўртасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 36‑жадвалига мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Арматураланган тошли конструкциялар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Тўрсимон арматурали элементларни марказий сиқилишдаги ҳисобини қуйидаги формулага кўра амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(33)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ҳисобий бўйлама куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— марказий сиқилишдаги тирқишсимон вертикал ғовакларга эга бўлган барча турдаги ғиштлар ва сопол тошлардан тайёрланган арматураланган тош терилмаси учун аниқланадиган ҳисобий қаршилиги қўйидагича аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(34)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ғиштнинг (тошнинг) ғоваклилиги 20 фоизгача бўлганда 2,0 га, ғоваклилиги 20 фоиздан 30 фоизгача бўлганда 1,5 га, ғоваклилиги 30 фоиздан ортиқ бўлганда 1,0га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоришманинг мустаҳкамлиги 2,5 МPа (25 kgf/cm2) дан кам бўлганда, тош терилмасини қуриш жараёнида вертикал тирқишсимон ғоваклари бўлган барча турдаги ғиштлар ва сопол тошлар учун ҳисобни қуйидаги формулага мувофиқ амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(35)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоришма мустаҳкамлиги 2,5 МPа дан (25 kgf/cm2) ортиқ бўлганда 
нисбат 1 рақамига тенг деб қабул қилинади.
нисбат 1 рақамига тенг деб қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— арматураланмаган тош терилма қоришманинг қотиб бўлиш муддатидаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг қоришма маркаси 25 бўлгандаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кесим юзаси 
бўлган арматурадан тайёрланган, баландлиги С бўйлаб бўйича 
ўлчамли А " кесимли арматурадан квадрат катаклари бўлган тўрлар учун ҳажм бўйича арматуралаш фоизи.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 18-формуласига кўра аниқланадиган коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
и 
— арматура ва тош терилмасининг ҳажми;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўрсимон арматурали тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 4-формуласига асосан аниқланадиган эластиклик хоссаси 
бўлганда, бўйлама эгилиш коэффициентлари 
ёки 
мазкур ШНҚнинг 20-жадвалидан аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрсимон арматурали тош терилмасининг марказий сиқилишдаги арматураланиш фоизи қуйидаги формулага кўра аниқланадиган қийматлардан ошмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрсимон арматуралашга эга элементлар, тош терилмаси қаторининг баландлиги 150 mm дан ошмаган ҳолларда маркаси 50 дан паст бўлмаган қоришмаларда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланиш миқдори 0,1 фоиздан кам бўлганда кесим арматураланмаган каби ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-расм — Тош конструкцияларини кўндалангига (тўрсимон) арматуралаш
1 — арматура тўри, 2 — арматура тўрини ётқизилиш ҳолатини назорат қилиш учун унинг чиқариб қўйилган учлари
1 — арматура тўри, 2 — арматура тўрини ётқизилиш ҳолатини назорат қилиш учун унинг чиқариб қўйилган учлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Тўрсимон арматураланишга эга бўлган марказ ташқарисида сиқилган элементларнинг кесим ядросидан ташқарига чиқмайдиган, кичик (тўғри бурчакли кесим учун 
) эксцентриситетларга эгалигидаги ҳисоблари қуйидаги формулага мувофиқ амалга оширилиши керак:
) эксцентриситетларга эгалигидаги ҳисоблари қуйидаги формулага мувофиқ амалга оширилиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(36)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўғри бурчакли кесим учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(37)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қоришманинг маркаси 50 ва ундан ортиқ бўлганда марказдан ташқари сиқилишдаги арматураланган теримнинг ҳисобий қаршилиги қуйидаги формула бўйича аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; (38)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоришма маркаси 25 дан паст бўлганда (тош терилмасини қуриш жараёнида унинг мустаҳкамлигини текширишда) ҳисобий қаршилиги қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
. (39)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚолган катталиклар мазкур ШНҚнинг 46 ва 52-бандларига мувофиқ белгиланган қийматларга эга бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКесим ядросидан ташқарига чиқадиган эксцентриситетларда (тўғри бурчакли кесимлар учун 
), шунингдек 
ёки 
бўлганда тўрсимон арматуралашга йўл қўйилмайди.
), шунингдек ёки бўлганда тўрсимон арматуралашга йўл қўйилмайди.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказдан ташқари сиқилиш таъсири остидаги тош терилмасини тўрсимон арматура арматураланиш фоизи қуйидаги формула бўйича аниқланадиганларидан ошиб кетмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланиш фоизи 0,1 фоиздан кам бўлганда кесим арматураланмаган каби ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Бўйлама арматурага эга бўлган тош конструкцияларнинг элементларини марказий сиқилиш таъсири остидаги ҳисоб-китоблари қуйидаги формуларга кўра амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(41)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(42)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сиқилган бўйлама арматуранинг мазкур ШНҚнинг 59-банди бўйича қабул қилинадиган ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бўйлама арматура кесимининг юзаси.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг бўйлама арматураланиш эластик хоссаси ушбу ШНҚнинг 36‑банди бўйича қабул қилинади.
эластик хоссаси ушбу ШНҚнинг 36‑банди бўйича қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Марказдан ташқари сиқишда марказдан ташқари сиқилган элементларининг иккита ҳолати фарқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-ҳолат бўйича қуйидаги шартлар бажарилиш таъминланса:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесим ихтиёрий шаклли бўлганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(43)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесимнинг шакли тўғри бурчакли бўлганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(44)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-ҳолат бўйича қуйидаги шартлар бажарилиш таъминланса:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесим ихтиёрий шаклли бўлганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(45)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесимнинг шакли тўғри бурчакли бўлганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(46)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўзилган ёки нисбатан камроқ сиқилган 
арматуранинг оғирлик марказига нисбатан 
тош терилмаси буткул кесимининг статик ҳолати ҳам кесимнинг ихтиёрий шакллари учун қуйидаги бўйича аниқланади:
арматуранинг оғирлик марказига нисбатан тош терилмаси буткул кесимининг статик ҳолати ҳам кесимнинг ихтиёрий шакллари учун қуйидаги бўйича аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(47)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кесимнинг ишчи баландлиги 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — буткул кесим баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ҳимоялов қатламининг арматура тарафидан қалинлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — буткул кесимнинг оғирлик марказидан энг сиқилган қиррасигача бўлган масофа.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКесимнинг тўғри бурчакли шакли учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(48)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўғри бурчакли шаклнинг эни.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси сиқилган соҳасининг чўзилган ёки нисбатан камроқ сиқилган арматурасининг статик ҳолати кесимнинг шакли ва ўлчамларига, нейтрал ўқнинг ва оғирлик марказига нисбатан 
ҳимоя қатламининг ҳолатига боғлиқ бўлиши керак.
арматурасининг статик ҳолати кесимнинг шакли ва ўлчамларига, нейтрал ўқнинг ва оғирлик марказига нисбатан ҳимоя қатламининг ҳолатига боғлиқ бўлиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Стерженли арматурага эга бўлган тўғри бурчак кесимли эгилувчи арматураланган элементларнинг ҳисоб-китоблари қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиктали арматурада:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(49)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбунда, нейтрал ўқ ҳолати қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(50)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishякка арматурада:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(51)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнейтрал ўқ ҳолати қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(52)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси сиқилган соҳасининг баландлиги барча ҳолатларда қуйидаги шартлар орқали бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва 
(53)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Эгилувчи элементларнинг кўндаланг кучга ҳисоблари қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(54)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўғри бурчакли кесимларда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(55)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Бўйламасига арматураланган тош терилмаларининг элементларини марказий чўзилишдаги ҳисоблари қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(56)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Комплекс элементларни марказий сиқилишга ҳисобида қуйидаги шарт бажарилишини таъминлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(57)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бетон ва арматуранинг марказий сиқилишдаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бетон кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — арматура кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бўйлама эгилиш коэффициенти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(58)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКомплекс элементларнинг келтирилган эластиклик модули ва комплекс кесимнинг вақтинча қаршилиги қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(59)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(60)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 57 ва 60-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмаси ва бетон учун ушбу ШНҚнинг 36-бандига асосан бетон учун эса ШНҚ 2.03.01-24 бўйича аниқланадиган бошланғич эластиклик модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмаси ва бетон кесимининг инерция моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг сиқилишга вақтинча қаршилиги (мустаҳкамликнинг ўртача чегараси);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сиқилишдаги бетоннинг ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилинадиган норматив призматик мустаҳкамлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Кичик эксцентриситетларда қуйидаги шарт бажарилганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(61)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб-китоб қуйидаги формулага кўра амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(62)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, куч ва арматуралар оғирлик марказлари аро қўйилган бўлса қуйидаги қўшимча шарт ҳам бажарилиши керак:
куч ва арматуралар оғирлик марказлари аро қўйилган бўлса қуйидаги қўшимча шарт ҳам бажарилиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(63)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкка арматурани (
) ҳисоби қуйидаги формулага кўра амалга оширилади:
) ҳисоби қуйидаги формулага кўра амалга оширилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(64)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 61 — 64-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— комплекс кесим (тош терилмасига келтирилган) майдонининг чўзилган ёки нисбатан камроқ сиқилган арматура оғирлик марказига нисбатан статик моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— комплекс кесим сиқилган соҳасининг арматура оғирлик марказига нисбатан статик моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва 
— тош терилмасининг бетон ва арматура кесимлари соҳа майдонларининг арматура оғирлик марказига нисбатан статик моментлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, 
, ва 
— тош терилмасининг бетон ва арматура кесимлари майдонларининг арматура оғирлик марказига нисбатан статик моментлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, 
ва 
— тош терилмасининг бетон ва арматура кесимлари майдонларининг арматура оғирлик марказига нисбатан статик моментлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва 
кучнинг қўйилиш нуқтасидан мос равишда ва арматураларнинг оғирлик марказларигача бўлган масофалар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар ва арматураларнинг оғирлик марказлари кесимларнинг қирраларидан 5 сm дан ортиқ масофада жойлашган бўлса, бунда 63 ва 64-формулаларидаги статик моментлар ва ва 
эксцентриситетлар кесими аниқланади.
ва арматураларнинг оғирлик марказлари кесимларнинг қирраларидан 5 сm дан ортиқ масофада жойлашган бўлса, бунда 63 ва 64-формулаларидаги статик моментлар ва ва эксцентриситетлар кесими аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКомплекс конструкцияларнинг 
шарти бажариладиган марказдан ташқари сиқилган элементлари учун ҳисоблар қуйидаги формулага кўра аниқланади:
шарти бажариладиган марказдан ташқари сиқилган элементлари учун ҳисоблар қуйидаги формулага кўра аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(65)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ҳолларда нейтрал ўқнинг вазияти қуйидаги тенгламадан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(66)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 66-формулаcида куч ва арматуралар оғирлик марказлари аро масофадан ташқарида қўйилган бўлса «мусбат» ишора,
куч ва арматуралар оғирлик марказлари аро қўйилган бўлса «манфий» ишора қабул қилинади.
куч ва арматуралар оғирлик марказлари аро масофадан ташқарида қўйилган бўлса «мусбат» ишора, куч ва арматуралар оғирлик марказлари аро қўйилган бўлса «манфий» ишора қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкка арматура (
) бўлган ҳолатда ҳисоб қуйидаги формулага кўра аниқланади:
) бўлган ҳолатда ҳисоб қуйидаги формулага кўра аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(67)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнейтрал ўқ вазияти қуйидаги тенгламадан ҳисоблаб топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(68)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 65 — 68-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилманинг сиқилган соҳасини юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бетон сиқилган соҳасининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— куч қўйилган нуқтага нисбатан тош теришнинг сиқилиш соҳасининг статик моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бетон сиқилган соҳасининг куч қўйилиш нуқтасига нисбатан статик моменти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Комплекс конструкциялар эгилувчи элементларининг ҳисоби қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(69)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНейтрал ўқ вазияти қуйидаги тенгламадан ҳисоблаб топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(70)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКомплекс кесим сиқилган соҳасининг баландлиги қуйидаги шартларга кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва 
(71)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва ҳамда 
ва қийматлари марказдан ташқари сиқилишдагидек, ички кучлар жуфтлигининг елкаси эса 
ва 
зўриқишларнинг тенг таъсир этувчисининг қўйилиш нуқтасидан арматуранинг оғирлик марказигача бўлган масофага тенг деб қабул қилиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгилувчан якка арматура () бўлган ҳолатда ҳисоб қуйидаги формулага кўра амалга оширилади:
) бўлган ҳолатда ҳисоб қуйидаги формулага кўра амалга оширилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(72)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнейтрал ўқ вазияти қуйидаги тенгламадан ҳисоблаб топилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(73)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Комплекс конструкциялар эгилувчи элементларининг кўндаланг куч таъсирига ҳисоби қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish (74)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг чўзувчи бош зўриқишларга мазкур ШНҚнинг 12 ва 13-жадвалларига мувофиқ қабул қилинадиган ҳисобий қаршилиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесимнинг эни;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўғри бурчакли кесимдаги ички кучлар жуфтлигининг елкаси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Обоймалар билан кучайтирилган ғишт терилмасининг эксцентриситетлар кесим ядросидан ташқарига чиқмайдиган, марказий ва марказдан ташқари сиқилишдаги ҳисоби қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпўлат обоймалар бўлган ҳолат учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(75)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтемир обоймалар бўлган ҳолат учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(76)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматураланган қоришмали обоймалар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(77)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва коэффициентлари марказий сиқилишда 
ва 
, марказдан ташқари сиқилишда қуйидагича қабул қилинади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(78)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(79)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу ШНҚнинг 75 — 79-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — бўйлама куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — зўриқтирилаётган тош терилманинг кесимини юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — пўлат обоймани бўйлама металл бурчакларини ёки темир-бетон обоймани бўйлама арматурасининг кесимини юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — хомутлар ва тош терилмаси аро ўрнашган обойма бетони кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— обойма кўндаланг арматурасининг ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — металл бурчаклар ёки сиқилган бўйлама арматуранинг ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — бўйлама эгилиш коэффициенти ( аниқланаётган пайтда худди зўриқтирилмаган тош терилмаси учун каби қабул қилинади);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 46, 52-бандлари бўйича юкларнинг узоқ муддатли таъсирини эътиборга олувчи коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг шикастланишларсиз тош терилмаси учун 1 рақамига тенг деб ҳамда дарзларга эга бўлган, тош терилмалари учун эса 0,7 деб қабул қилинувчи иш шароити коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— юкларни обоймага узатилганида ва обойма остида таянч мавжудлигида 1 рақамига тенг деб, юкларни обоймага узатилганида ва обойма остида таянч мавжуд эмаслигида 0,7 деб ва юкларни обоймага бевосита узатилмаганида 0,35 деб қабул қилинадиган иш шароити коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — хомутлар ва кўндаланг планкалар билан арматуралашда қуйидаги формулага кўра аниқланадиган фоизи:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва — зўриқтирилаётган элемент томонларининг ўлчамлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— пўлат обоймалардаги кўндаланг боғичлар ўқлари аро (
, бироқ кўпи билан 50 cm) ёки темир-бетон ва сувоқли обоймалардаги (
cm) хомутлар аро масофалар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Обоймалар ўрнатишда қўлланиладиган арматуранинг ҳисобий қаршиликлари қуйидагиларга тенг бўлган, пасайтирувчи коэффициентлар билан ШНҚ 2.03.01-24 бўйича қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўндаланг арматура — 0,65;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюкларни обоймага бевосита узатувисиз бўйлама арматура — 0,19;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюкларни обоймага бевосита узатувисиз бўйлама арматура, бироқ юкларни обоймага бир тарафлама:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishузатилувидаги — 0,56;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishузатилувидаги, бироқ бунда юкларни обоймага икки тарафлама:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishузатилувидаги — 0,83.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Элементнинг ён томонларидан бири (масалан, девор) сезиларли узунликка эга бўлса, бундай ҳолларда тош терилмаси орқали ўтказиладиган қўшимча кўндаланг боғичлар ўрнатилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўндаланг боғичлар аро деворнинг баландлиги ва узунлиги бўйлаб масофа 
дан кам ва кўпи билан 100 cm бўлиши керак.
дан кам ва кўпи билан 100 cm бўлиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, — девор қалинлиги.
— девор қалинлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБоғичларнинг иш шароити коэффициенти 0,5 га тенг қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Конструкциялар элементларининг иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатларига кўра (дарзлар пайдо бўлиши ва очилиши бўйича ҳамда деформациялар бўйича) ҳисоби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Тош терилмани чокларида дарзлар пайдо бўлиши ва очилишига кўра қуйидагиларни ҳисоб-китоб қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish бўлганда марказдан ташқари сиқилган арматураланмаган элементларни;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтурлича деформация (эластиклик модули, силжувчанлик, киришиш хоссалари турлича) бўлган материаллардан тайёрланган тош терилмасининг бир-бири билан ёндош ҳамда биргаликда ишлайдиган ёки ушбу элементларда юзага келадиган зўриқишлар сезиларли даражада фарқланишга эга бўлган конструктив элементларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкаркаслар билан боғланган ва кўндаланг эгилишга ишловчи ҳамда деворларнинг юк кўтариш қобилияти юкларни мустақил равишда (каркассиз) қабул қилиш учун етарли бўлмагани ҳолда, ўзини-ўзи кўтариб турувчи деворларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкаркасларнинг деворга оид тўлдирмасини деворлар текислигидаги тоб ташлашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматура учун агрессив муҳитлар мавжуд бўлган шароитларда фойдаланишда, марказдан ташқари сиқилган ва чўзилган ҳамда бўйламасига арматураланган, эгилувчи элементларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувоқли ёки плитасимон изоляция қопламаларининг ўзи орқали ўтқазмаслик талаблари мавжуд бўлган ҳолда, бўйламасига арматураланган идишларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг, дарзларнинг пайдо бўлишига йўл қўйилмайдиган ёки дарзларнинг очилиши фойдаланиш шартларига кўра чекланиши лозим бўлган бошқа элементлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Тош ва арматураланган тошли конструкцияларнинг иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлари бўйича ҳисобларда норматив юкларнинг асосий уйғунликлар таъсирида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказдан ташқари сиқилган арматураланмаган элементларнинг бўлгандаги дарзлар очилишига ҳисоблари ҳисобий юклар таъсири учун амалга оширилиши керак.
бўлгандаги дарзлар очилишига ҳисоблари ҳисобий юклар таъсири учун амалга оширилиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Марказдан ташқари сиқилган арматураланмаган тошли конструкциялар дарзларининг (тош терилмалари чокларининг) очилишига ҳисоблар, бўлганда қуйидаги талаблардан келиб чиқиб амалга оширилиши лозим:
бўлганда қуйидаги талаблардан келиб чиқиб амалга оширилиши лозим:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб-китоб мобайнида марказдан ташқари сиқилиш зўриқишларининг худди эластик тана учун бўлгани каби чизиқли эпюраси қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб-китоблар чўзилишнинг қиррага доир, чўзилган соҳадаги дарзларни очилиш катталигини тавсифлайдиган,шартли зўриқиши бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоб-китоб қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(80)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кесимнинг эгувчи момент таъсир қилиш текислигидаги инерция моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесим оғирлик марказидан ўзининг энг сиқилган қиррасигача бўлган масофа;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 12-жадвалида келтирилган тош терилмасининг боғичланмаган кесими бўйича эгилишдаги чўзилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг дарзлар очилишига кўра ҳисоби мазкур ШНҚнинг 27-жадвалига мувофиқ қабул қилинадиган иш шароити коэффициенти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Фойдаланиш шартларига кўра сувоқли ва бошқа қопламаларида дарзлар пайдо бўлишига йўл қўйиб бўлмайдиган, конструкциялар чўзилган сиртларнинг деформацияларига текшириб кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланмаган тош терилмалари учун ушбу деформацияларни сувоқ ёки бошқа қопламалар тортилишдан сўнг таъсир қила бошлайдиган, норматив юклар учун мазкур ШНҚнинг 81 — 84-формуларга кўра аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУлар мазкур ШНҚнинг 28-жадвалида келтирилган 
нисбий деформацияларнинг катталикларидан ошмаслиги керак.
нисбий деформацияларнинг катталикларидан ошмаслиги керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг тавсифи ва иш шароитлари | Конструкцияларнинг хизмат муддатлари қуйидагича бўлганлигидаги γr иш шароити коэффициентлари, йил | ||
100 | 50 | 25 | |
1. Арматураланмаган марказдан ташқари юклатилган ва чўзилган тош терилмаси | 1,5 | 2,0 | 3,0 |
2. Арматураланмаган марказдан ташқари юклатилган ва чўзилган тош терилмаси, бироқ меъморий талаблари юқорироқ бўлган конструкциялар учун декоратив пардозловга эга бўлганлар | 1,2 | 1,2 | - |
3. Суюқликларнинг гидростатик босими остида ишлайдиган, конструкциялар учун гидроизоляция сувоққа эга бўлган, арматураланмаган марказдан ташқари юклатилган тош терилмаси | 1,2 | 1,5 | - |
4. Суюқликларнинг гидростатик босими остида ишлайдиган, конструкциялар учун гидроизоляция сувоққа эга бўлган, арматураланмаган марказдан ташқари юклатилган тош терилмаси, бироқ кислотабардошли сувоқли ёки суюқ шишадан суртиб қилинган пардозлов қатлами | 0,8 | 1,0 | 1,0 |
Изоҳ. Бўйламасига арматураланган тош терилмасини марказдан ташқари сиқилишга, эгилишга, ўқ бўйлаб ва марказдан ташқари чўзилишга ҳамда чўзувчи бош зўриқишларга ҳисоб-китоб қилишда γr иш шароити коэффициенти ушбу жадвалдан қуйидаги коэффициентларни қўллаб қабул қилинади: μ≥0,1 бўлганида; k=1,25 μ≤0,05 бўлганида. k=1 Арматуралашнинг оралиқ фоизларида k=0,75+5μ формулага кўра интерполяция орқали аниқланади. | |||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Арматураланмаган тош терилмасидан тайёрланган тош конструкциялар чўзилган сиртларининг деформациялар бўйича ҳисобини қуйидаги формулаларга кўра аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўқ бўйлаб чўзилишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(81)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэгилишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(82)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказдан ташқари сиқилишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(83)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказдан ташқари чўзилишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(84)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ШНҚнинг 81 — 84-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва — тош терилмасининг юза сиртига сувоқ ёки плитасимон қопламалар туширилганидан сўнг қўйиладиган норматив юклардан тушувчи бўйлама куч ва моментлар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 28-жадвалига мувофиқ қабул қилинадиган чегаравий нисбий деформациялар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг оғирлик марказидан қопламанинг энг олис қиррасигача бўлган масофа;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесимнинг инерция моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг 8-формулага кўра аниқланадиган деформациялар модули.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Кўп қаватли биноларнинг тош терилмаларидан тайёрланган деворларининг дарзларни очилиши бўйича вертикал юкларга ҳисоб-китоби ушбу ШНҚнинг 5-иловасига кўра бажарилиши лозим
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Деформация диафрагмалари қўлланилган тош ва арматураланган тошли конструкцияларнинг ҳисоби ушбу ШНҚнинг 7-иловасига кўра бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚопламаларнинг турлари ва вазифаси |
|
Суюқликларнинг гидростатик босимига учраган конструкциялар учун цементли гидроизоляциявий сувоқ |
|
Суюқ шиша негизидаги кислотабардошли сувоқ ёки кислотабардошли замазка негизидаги қуйма тошли (диабаз, базальт) плиткалардан тайёрланган бир қатламли қоплама |
|
Кислотабардошли тўлдириш негизидаги қуйма тошли (диабаз, базальт) плита қопламалардан тайёрланган икки ва уч қатламли қопламалар: | |
Плита қопламаларнинг узун томони бўйлаб; |
|
Плита қопламаларнинг калта томони бўйлаб |
|
Изоҳ. Конструкцияларни бўйламасига арматураланишда, шунингдек арматураланмаган конструкцияларга тўр бўйлаб сувоқ тортилганда нисбий | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Конструкцияларни лойиҳалаш бўйича талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Биноларни қуриш жараёнида деворлар, устунлар, карнизларнинг мустаҳкамлигини ва устуворлигини аниқлашда ораёпмаларнинг элементлари (тўсинлар, плиталар) тош терилмаларининг йўналиши бўйлаб ётқизилиши, бунда бино элементларининг янги ётқизилган тош терилмаси устига таяна олиш имконияти бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Силикат ғишт ва тошлар, ичи ғовак сопол ғиштлар ва тошлар, ғовакли бетондан тайёрланган блоклар, ғоваклари мавжуд бетон блоклар, ярим қуруқ ҳолатда прессланган сопол ғиштлар, уларнинг ички сиртларига буғ изоляция қопламасини солиш шарти бажарилиши, нам режимли хоналарнинг ташқи деворлари учун қўлланилади, шунингдек келтирилган материалларни ертўлалар, цоколлар, пойдеворларнинг деворларида қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелтирилган материалларни, уларнинг ички сиртларига гидроизоляция қатламини солиш шарти бажарилган ҳолларда, ҳўл режимли хоналарнинг деворлари учун қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГипс асосидаги ва гипс-бетонли маҳсулотларни нам ва ҳўл ҳароратли хоналарнинг деворлари, шунингдек ертўлалар, цоколлар, пойдеворларнинг деворлари учун қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Пойдевор ва ертўлаларнинг ташқи деворларини қуриш учун яхлит силикат блоклари ушбу ШНҚнинг 176-бандига мувофиқ ҳолда қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСиликат ғишт, пардевор блоклари ва плиталар санитария тугунларида, душхоналарда, ваннахоналарда, деворларнинг ички сиртларини (биноларни пардозламай «топширишда» — фақат ташқи деворларни) вертикал гидроизоляция билан қоплаб ёки плиткалар билан пардозлаб олиш шарти билан қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Фойдаланиш режими нам бўлган хоналарнинг ташқи деворлари учун самарали иссиқлик қопламаларига эга уч қатламли тош терилмалари уларнинг ички сиртларига буғ изоляцияловчи қоплама бўлиши шарти билан қўлланилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФойдаланиш режими ҳўл бўлган хоналарнинг ташқи деворлари учун, шунингдек ертўлаларнинг ташқи деворлари учун бундай тош терилмаларини қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Ғишт, тош ва майда блоклардан қурилган сидирғасига яхлит тош терилмасидан тайёрланган деворларнинг иссиқлик узатувчанликка қаршилигини ошириш учун девор тош терилмаларини самарали иссиқлик тутиб қолувчи материал билан тўлдириладиган ҳамда тош терилмасининг ташқи юза қатлами ва асосий қатламлари аро, эни 50 mm дан ошмайдиган кенгайтирилган чок билан бажаришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик ҳажмли сопол тошдан лойиҳаланаётган, ташқи деворларнинг иссиқлик узатувчанликка қаршилиги етарлича бўлмаганда тош терилмасини ўзининг ҳар бир қаторида, қоришманинг тош ғовакларига кириб қолишига монелик қиладиган композит материаллардан тайёрланган тўрларни ёки деворнинг иссиқлик узатувчанликка қаршилигини оширадиган бошқа услубларни қўллаб қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Конструкцияларнинг йирик ўлчамли элементлари (панеллар, йирик блоклар) уларни ишлаб чиқариш, ташиш ва монтаж қилиш босқичлари учун ҳисоб-китоб қилиш йўли билан текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоб-китобларда йиғма конструкциялар элементларининг хусусий оғирлигини, катталиги қуйидагича қабул қилинадиган, динамиклик коэффициенти эътиборга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташиш мобайнида — 1,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўтариш ва монтаж қилиш пайтида — 1,5, бунда элементнинг хусусий оғирлигига юкнинг ортиб кетиши коэффициенти ҳисоб-китобларга киритилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар бундай элементларни қўллаш узоқ муддатли тажриба орқали аниқланган бўлса, юқорида келтирилган динамиклик коэффициентларни камайтиришига йўл қўйилади, бироқ камида 1,25 қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Тўғри шаклдаги тошлардан тайёрланган узлуксиз тош терилмалар учун ғишт панеллари бундан мустасно қилган ҳолда, боғлашга қуйидаги минимал талабларни бажариш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқалинлиги 65 mm бўлган сидирғасига яхлит ғиштдан тайёрланган тош терилмалари учун тош терилмасининг олти қатордан иборат бўлган ҳамда тошлари (ғиштлари) кўндалангига терилган битта қатор;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқалинлиги 88 mm бўлган ғиштдан ва қалинлиги 65 mm бўлган ичи ғовак ғиштдан тайёрланганлари учун тош терилмасининг тўрт қатордан иборат бўлган ҳамда тошлари (ғиштлари) кўндалангига терилган битта қатор;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқатор баландлиги 200 mm гача бўлганда, тўғри шаклдаги тошлардан тайёрланган тош терилмаси учун тош терилмасининг учта қатордан иборат бўлган ҳамда тошлари (ғиштлари) кўндалангига терилган битта қатор.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэни 260 mm гача, қалинлиги 250 mm гача ва узунлиги 510 mm гача бўлган, йирик ҳажмли тошлардан тайёрланган тош терилмаси учун девор қалинлиги бўйлаб боғичлашни ҳар бир қаторда тошнинг (ғиштнинг) ярим баландлигида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧокларни боғичлашнинг минимал катталиги 
бўлиши лозим.
бўлиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Деворлар ва устунларни пойдевор тарафдан намланишидан, шунингдек уларга келиб туташувчи тротуарлар ва отмосткалар тарафидан намланишидан муҳофазалашни, тротуарлар ва отмосткалар сатҳидан баландроқда жойлаштириладиган, гидроизоляция қатламини ўрнатилишини бажарилишини таъминланиши, шунингек гидроизоляция қатламини ертўла полидан пастроқда ҳам ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларнинг дераза токчалари, белбоғчалари, парапетлари ташқарига бўртиб чиқиб турадиган ҳамда намланишга ўта мойил қисмлари учун цемент қоришмаларидан, томёпма пўлатидан тайёрланган муҳофаза қопламаларини билан лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларнинг бўртиб чиқиб турадиган қисмлари атмосфера намликлари оқимларини четлатишни таъминлай оладиган нишабликларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Тош материалларидан тайёрланган арматураланмаган тош терилмаларини уларнинг тури, шунингдек тошлари ва қоришмаларининг мустаҳкамлигига кўра қуйидаги 29-жадвалга мувофиқ тўртта гуруҳга бўлиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг тури | Тош терилмасининг гуруҳи | |||
I | II | III | IV | |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
1. Маркаси 50 ва ундан баланд бўлган ғишт ва тошлардан тайёрланган узлуксиз тош терилмаси | маркаси 10 ва ундан баланд қоришмадаги | маркаси 4 бўлган қоришмадаги | - | - |
2. Маркаси 35 ва 25 ва ундан баланд бўлган ғишт ва тошлардан тайёрланган узлуксиз тош терилмаси | - | маркаси 10 ва ундан баланд қоришмадаги | маркаси 4 бўлган қоришмадаги | - |
3. Маркаси 15, 10 ва 7 ва ундан баланд бўлган ғишт ва тошлардан тайёрланган узлуксиз тош терилмаси | - | - | ихтиёрий қоришмадаги | ихтиёрий қоришмадаги |
4. Маркаси 4 ва ундан ва ундан баланд бўлган ғишт ва тошлардан тайёрланган узлуксиз тош терилмаси | - | - | - | ихтиёрий қоришмадаги |
5. Ғишт ёки тошлардан тайёрланган (тебранган ва тебранмаган) йирик блоклар | маркаси 25 ва ундан баланд қоришмадаги | - | - | - |
6. Грунтли материаллардан тайёрланган тош терилмаси (грунт-блоклар ва хом ғишт) | - | - | оҳакли қоришмадаги | хом грунтли лой қоришмадаги |
7. Ғишт ва тошлардан қилинган ҳамда горизонтал ва тошлари кўндалангига ётқизилувчи қаторлар ёки чегалар билан боғичлаб чирмалган, енгиллаштирилган тош терилмаси | Синфи камида B2 бўлган бетон ёки B2 синфидаги бетондан тайёрланган ўрнатма билан тўлдирлувчи ҳамда маркаси камида 50 бўлган қоришма | Бетон билан ёки B1 синфидаги бетондан тайёрланган ўрнатма билан тўлдирлувчи ҳамда маркаси 25 бўлган қоришма | Тупроқ тортиб тўлдирилувчи ҳамда 10 маркали қоришма | - |
8. Ғишт ёки тошлардан қилинган, қудуқбоп енгиллаштирилган (вертикал диафрагмалар билан боғичлаб чирмалган) тош терилмаси | Иссиқлик изоляцияловчи плиталар билан ёки тупроқ тортиб тўлдирилган ҳамда маркаси 50 ва ундан юқори бўлган қоришмалар | Иссиқлик изоляцияловчи плиталар билан ёки тупроқ тортиб тўлдирилган ҳамда маркаси 25 бўлган қоришмалар | - | - |
9. Тўшамасимон харсангтошдан тайёрланган тош терилмаси | - | Маркаси 25 ва ундан баланд бўлган қоришмалар | Маркаси 10 ва 4 бўлган қоришмалар | Хом тупроқли лой қоришма |
10. Парчаланган харсангтошдан тайёрланган тош терилмаси | - | Маркаси 50 ва ундан баланд бўлган қоришмалар | Маркаси 25 ва10 бўлган қоришмалар | Маркаси 4 бўлган қоришмалар |
11. Харсангтошли бетон | В7,5 ва ундан баланд синфдаги бетон | В5 ва В3,5 синфидаги бетон | В2,5 синфидаги бетон | - |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Бинонинг конструктив схемасига кўра тош деворлар қуйидагиларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи деворлар (ўзини оғирлиги ва шамолдан тушадиган юклардан ташқари қопламалар, ораёпмалар, кранлардан тушувчи юкларни ҳам қабул қиладиган);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўз-ўзини кўтарувчи деворлар (фақат бинонинг ўзидан юқорида жойлашган барча қаватлар деворларининг хусусий оғирлигидан ва шамол таъсиридан тушадиган юкларни қабул қилувчи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтармайдиганлар (осмаларига) деворлар (бино қаватининг баландлиги кўпи билан 6 m бўлгани ҳолда битта қават чегарасидаги хусусий оғирликдан ва шамол таъсиридан тушадиган юкларни қабул қилувчи);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпардеворлар (бино қаватининг баландлиги кўпи билан 6 m бўлгани ҳолда, битта қават чегарасидаги хусусий оғирликдан ва шамол (дераза тешиклари очиқ ҳолатда бўлганлигидаги) таъсиридан тушадиган юкларни қабул қилувчи ички деворларга);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўз-ўзини кўтариб турувчи деворлар (қават баландлиги каттароқ бўлганда ушбу турдаги деворларни шартли равишда тааллуқли деб топилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБиноларда ўз-ўзини кўтарувчи ва кўтармайдиган ташқи деворларга қопламалар, ораёпмалардан тушувчи юклар биноларнинг каркасига ёки кўндаланг конструкцияларига узатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Биноларнинг тош деворлари ва устунлари горизонтал юклар, марказдан ташқари ва марказий сиқилишга ҳисоблаганда, горизонтал йўналишда уларни қаватлар аро ораёпмаларга, қопламаларга ва кўндаланг деворларга таянган деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Бикр таянч сифатида қуйидагиларни қабул қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқалинлиги камида 12 cm бўлган кўндаланг тош ва бетон деворлар, қалинлиги камида 6 сm бўлган темир-бетон деворлар, контрфорслар, бикр тугунли кўндаланг рамалар, кўндаланг деворларнинг майдонлари ва горизонтал юкни қабул қилиш учун мўлжалланган бошқа конструкцияларни ушбу ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу ШНҚ 30-жадвали бўйича кўндаланг бикр конструкциялар орасидаги масофа қопловчи ва тўсувчи қаватлар орасидаги масофадан ошмаслиги керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлардан шамолдан узатилаётган горизонтал юкни қабул қилиш учун мустаҳкамликка ва деформациялар бўйича белбоғлар, фермалар, шамолга оид боғичлар ва темир-бетон чирмалма боғичлар ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўндаланг бикр конструкциялар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 30-жадвалида келтирилгандан ортиқча бўлса ҳамда изоҳларда «в» бандда келтирилган шамолга оид боғичлар мавжуд бўлмаганида қопламалар ва қаватлар ораёпмаларни эластик таянчлар сифатида қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворлар ва устунларни ораёпмалар билан боғланишга эга бўлмаган (ғалтакли таянчлар ва бошқалар ўрнатилганда) эркин ҳолатда тик турган сингари ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚопламалар ва ораёпмалар тури | Тош терилмасининг гуруҳи бўйича кўндаланг бикр конструкциялар орасидаги масофа, m | |||
I | II | III | IV | |
А. Монолитлаштирилган ва монолит йиғма темир-бетондан тайёрланган | 54 | 42 | 30 | - |
Б. Йиғма темир-бетонли тўшамалардан ва плита ва тошлардан тайёрланган тўшамага эга бўлган, темир-бетон ёки пўлат тўсинлардан тайёрланган | 42 | 36 | 24 | - |
В. Ёғочдан тайёрланган | 30 | 24 | 18 | 12 |
Изоҳ: 1. Ушбу жадвалда келтирилган чегаравий масофалар қуйидаги ҳолларда камайтирилиши мумкин: а) шамолнинг шиддатли 70, 85 ва 100 kgf/m2 босимларида мос тарзда 15, 20 ва 25 фоиз; б) бинонинг баландлиги 22 — 32 m бўлганда — 10 фоиз, 33 — 48 m — 20 фоиз ҳамда 48 m дан ортиқ бўлганида — 25 фоиз; в) 2. А туридаги монолитланган йиғма ораёпмалардаги плиталар орасидаги чоклар, улар орқали чўзувчи зўриқишларини ўтқазиш учун (арматура чиқариб қўйилган учларини пайвандлаш, оғир бетондан тайёрланган плита чокларини — маркаси 100 дан паст бўлмаган қоришма ва енгил бетондан тайёрланган плита чокларига — маркаси 50 дан паст бўлмаган қоришма билан тўлдириб, шунингдек уларнинг ичига қўшимча арматура ётқизиш йўли билан ёки монолитлашнинг бошқа усулларида) кучайтирилган бўлиши керак. 3. Б туридаги ораёпмалардаги плиталар ёки тошлар ораси, шунингдек тўлдирувчи элементлар ва тўсинлар орасидаги чоклар, маркаси 50 дан паст бўлмаган, қоришма билан изчил тарзда тўлдирилиши лозим. 4. В туридаги ораёпмалар икки қатламли ёғоч тўшамага (полга) эга бўлиши керак. | ||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Рамаларни ҳисоблашда ғишт ёки тош терилмадан тайёрланган, девор ёки устунларнинг бикрлигини мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ тош терилмасининг эластиклик модули 
бўлганда ва кесимнинг, чокларнинг очилишини эътиборга олинмаган, инерция моментида аниқлашга йўл қўйилади.
бўлганда ва кесимнинг, чокларнинг очилишини эътиборга олинмаган, инерция моментида аниқлашга йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОраёпмалар ва қопламаларни эса деворлар билан бикр боғланган, бикр ригеллар (ҳовонлар) каби қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Пилястрали ёки пилястрасиз деворларнинг ҳисобларида девор кенглигини қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоплама конструкцияси ўзининг девордаги тешиклар аро кенгликка тенг бўлган, буткул таяниш узунлиги бўйлаб, ҳеч қандай тешикларсиз деворларда эса оралиқларнинг ўқлари аро жойлашган девор майдонларининг кенглиги бўйлаб, босимни деворга тенг таралган ҳолда узатилишини таъминланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевордан тушувчи ён босим қопламага ферма ёки сарровларнинг деворларга таяниш жойларида узатилган бўлса, бунда пилястрага эга девор баландлиги бўйлаб доимий кесимли рама устуни ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТокча кенглиги пилястранинг иккала тарафидан 
га тенг деб қабул қилинади, бироқ кўпи билан 
ва деворнинг тешиклари аро кенглигидан ортиқ бўлмаган катталикда олинади (бу ерда — деворнинг қистирилиш жойидан ўлчанган баландлиги, — деворнинг қалинлиги).
га тенг деб қабул қилинади, бироқ кўпи билан ва деворнинг тешиклари аро кенглигидан ортиқ бўлмаган катталикда олинади (бу ерда — деворнинг қистирилиш жойидан ўлчанган баландлиги, — деворнинг қалинлиги).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПилястралар мавжуд бўлмаганда ва деворларга мужассамланган юклар узатилганда, майдонининг кенглиги, фермалар ёки сарровларнинг таянчлари остига ўрнатилган тақсимловчи плита қиррасидан ҳар иккала тарафга қабул қилиниши лозим.
майдонининг кенглиги, фермалар ёки сарровларнинг таянчлари остига ўрнатилган тақсимловчи плита қиррасидан ҳар иккала тарафга қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Қаватлараро ораяпмаларнинг текисликларида таянчларга эга бўлган ҳамда мазкур ШНҚнинг 109-бандига мувофиқ бикр деб қараладиган эшиклар ва устунлар марказдан ташқари юк таъсирига вертикал туташ тўсинлар сифатида ҳисоб-китоб қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворлар ёки устунлар баландлик бўйлаб, таянч шарнирлари эса бир оралиқли балкаларга бўлинган тўсиқлар таянч текислигида жойлашган деб ҳисоблашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮқоридаги қаватлардан тушувчи юкларни тепадаги қават девори ёки устунининг оғирлик марказига қўйилган деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянч босим ҳолатини қайд қилувчи махсус таянчлар бўлмаса, таянч таъсирлар қўйилган жойдан тўсиқлар ёки тўшамалар қўйилган жойдан девор ёки таянч плитанинг ички четигача бўлган масофани қисқич чуқурлигининг учдан бирига тенг, бироқ 7 см дан ортиқ деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир қават чегараларида шамол юки таъсирида эгилиш моментлари учлари қистирилган тўсиқлар каби аниқланиши керак (юқориги қават бундан мустасно).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи деворларни шамол юкига ҳисоб-китоб қилиш мазкур ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Деворларни (ёки унинг алоҳида олинган вертикал майдонларини) вертикал ва горизонтал юкларга ҳисоблашда қуйидагилар текширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал кесимларни сиқишга ёки марказдан ташқари сиқишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқия кесимлар девор текислигида эгилганда чўзувчи асосий кучланишларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзаро боғланган ва ҳар хил юкланган деворлардан ёки турли баландликдаги девор майдончаларидан келаётган вертикал юклар таъсирида дарзларнинг очилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГоризонтал юк таъсирида кўндаланг ва бўйлама деворларнинг биргаликдаги ишини ҳисобга олишда уларнинг бир-бирига туташиш жойларида қуйидаги формула бўйича аниқланадиган ҳаракатланувчи кучларнинг қабул қилиниши таъминланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(85)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— битта қават чегарасидаги силжитувчи зўриқишлар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қават баландлигинг ўртасида горизонтал юклардан тушувчи ҳисобий кўндаланг куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — бўйлама девор ўқидан девори кесимининг оғирлик марказидан ўтадиган ўққача режа- тасвирдаги масофа;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — токча кесимининг (бўйлама деворнинг ҳисобларда олинадиган майдон) юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — деворлар кесимларининг, режа-тасвирдаги девор кесимининг оғирлик марказидан ўтадиган ўққа нисбатан инерция моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кўндаланг деворнинг қалинлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қават баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг боғичланган вертикал кесими бўйлаб қирқилишга ҳисобий қаршилиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-расм — Бўйлама деворлардаги кўндаланг девор ва ора деворларнинг режа-тасвирлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — бўйлама девордаги ора девор, 2 — кўндаланг девор
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТокчанинг кесимнинг юзасини ва деворлар кесимларининг инерция моментларини аниқлашда мазкур ШНҚнинг 106-бандида келтирилган талаблар ҳисобга олиниши лозим.
юзасини ва деворлар кесимларининг инерция моментларини аниқлашда мазкур ШНҚнинг 106-бандида келтирилган талаблар ҳисобга олиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Деворларни чўзувчи бош зўриқишлар ҳисобини қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(86)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворда кесимнинг чўзилган қисми мавжудлиги қуйидаги формулага асосан амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(87)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 86 ва 87-формулаларида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қават баландлигининг ўртасида горизонтал юкдан тушадиган ҳисобий кўндаланг куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(88)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ушбу ШНҚнинг 12-жадвалида келтирилган тош терилмасининг чоклари бўйлаб чўзувчи бош зўриқишларга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ортиқча юкланиш 0,9 коэффициенти билан аниқланадиган ҳисобий куч билан сиқилган тош терилмасининг синиб ёрилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(89)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворда кесимнинг чўзилган қисми мавжуд бўлганда қуйидагича қабул қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(90)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кўндаланг деворнинг кесимини ҳисобга олган ҳолда (ёки ҳисобга олмаган ҳолда) бўйлама деворнинг майдони (мазкур ШНҚнинг 12-расмида келтирилган);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — девор кесимининг фақат кесим ядроси чегараларидан ташқарига чиқадиган, сиқилган қисми юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — агар кўрилаётган майдончанинг узунлиги қават баландлигининг ¼ қисмидан ёки девор узунлигининг ¼ қисмидан ортиқ бўлса, девор қалинлиги энг кичик бўлади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар деворлар ичида каналлар бўлса, уларнинг кенглиги девор қалинлигидан чиқариб ташланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кўндаланг деворининг режа-тасвирдаги узунлиги, агар кесим ичига ташқи деворларнинг бўлаклари кўринишида токчалар ҳам киритиладиган бўлса, — нуқталар ўқлари орасидаги масофа;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— кесимдаги уринма зўриқишларнинг равон бўлмаган коэффициенти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish қийматини қуйидагича қабул қилишга йўл қўйилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўштаврли кесимлар учун 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаврли кесимлар учун 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўғри бурчакли кесимлар учун (бўйлама деворларнинг ишини эътиборга олинмаган ҳолдаги) 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесимнинг унинг оғирлик маркази орқали ўтувчи ўққа нисбатан бир тарафлама жойлашган қисмининг статик моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — буткул кесимнинг, кесим оғирлик маркази орқали ўтадиган ўққа нисбатан инерция моменти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 86-87-формулаларига кўра аниқланадиган, синиб ёрилишга қаришилиги етарлича бўлмаганда уни горизонтал чоклар бўйлаб бўйлама арматура билан арматуралашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланган тош терилмасининг синиб ёрилишга ҳисобий қаршилигини қуйидаги формулага кўра аниқлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(91)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — деворнинг вертикал кесими бўйича аниқланадиган арматураланиш фоизи.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Бинонинг кўндаланг деворларига ўзларининг текисликлари бўйлаб таъсир қиладиган горизонтал юкларни ҳисоблашда деворлардаги тешикларни қоплайдиган дераза ва эшиклар устидаги тўсин (перемычка)лар деворларнинг вертикал майдонлари орасидаги шарнирли ўрнатмалар деб ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино қия деворларига уларнинг текисликлари бўйлаб таъсир қилувчи горизонтал юкларни ҳисоблашда деворлардаги тешикларни қоплайдиган дераза ва эшиклар усти тўсин (перемычка)лар деворларнинг вертикал майдончалари орасидаги шарнирли қурилмалар сифатида ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар тешикларга эга кўндаланг деворларнинг горизонтал юклар таъсир этганда мустаҳкамлиги фақат дераза ва эшиклар усти тўсин (перемычка)ларнинг бикрлигини эътиборга олинганидагина таъминланадиган бўлса, у ҳолда дераза ва эшиклар усти тўсин (перемычка) лар уларнинг ўзларда пайдо бўладиган ҳамда қуйидаги формулага кўра аниқланадиган қирқувчи кучларни қабул қила олиши керак:
кучларни қабул қила олиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(92)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ҳисоб-китоб қилинаётган дераза ва эшиклар усти тўсин (перемычка)ларга туташувчи ораёпмалар сатҳида қабул қилинадиган, горизонтал юкдан тушадиган ҳисобий кўндаланг куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қават баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кўндаланг деворнинг режа-тасвирдаги узунлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 114-банди бўйича қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Дераза ва эшиклар усти тўсини (перемычка)ларни мазкур ШНҚнинг 92-формуласига кўра аниқланадиган, горизонтал юклардан тушадиган қирқувчи кучга ҳисоб-китоблари мазкур ШНҚнинг 93-94-формулалари бўйича синиб ёрилишга ва эгилишга синалиши, бунда олинган иккита катталиклардан кичикроғи қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(93)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(94)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва — дераза ва эшик усти тўсини (перемычка)нинг баландлиги ва (соф) оралиғи;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 92-формуласида келтирилган;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — дераза ва эшик усти тўсини (перемычка)нинг кўндаланг кесими;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва — мазкур ШНҚнинг 12-жадвалида келтирилган.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДераза ва эшик усти тўсини (перемычка)ларнинг мустаҳкамлиги етарлича бўлмаса, у ҳолда улар бўйлама арматуралаш ёки эгилишга мўлжалланган темир-бетон тўсинлар билан мустаҳкамланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(95)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг 92-формуласига кўра кўндаланг кучга ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ эгилиш ва синиб ёрилишга ҳисоб-китоб қилинадиган темир-бетон тўсинлар билан кучайтирилиши керак.
кўндаланг кучга ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ эгилиш ва синиб ёрилишга ҳисоб-китоб қилинадиган темир-бетон тўсинлар билан кучайтирилиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўсинларнинг икки учларини тош терилмаси ичига қистириб ўрнатилган жойининг ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 155‑бандига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Девор ва устунлар баландлигининг уларнинг қалинлигига йўл қўйиладиган нисбати
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Девор ёки устун баландлигининг ўз қалинлигига нисбати ҳисоб-китоб натижаларидан қатъи назар мазкур ШНҚнинг 119 — 122-бандлари белгиланган қийматлардан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Ораёпма ёки қопламалардан тушувчи юкларни кўтариб турадиган ҳамда тешикларга эга бўлмаган деворлар учун 
нисбат (бу ерда — қават баландлиги, — девор қалинлиги ёки устун тўғри бурчакли кесимининг кичик томони), деворнинг эркин узунлиги 
бўлганда ушбу ШНҚнинг 31-жадвалида (тўғри шаклдаги тош материаллардан қилинган тош терилмаси учун) келтирилган катталиклардан ошмаслиги керак.
нисбат (бу ерда — қават баландлиги, — девор қалинлиги ёки устун тўғри бурчакли кесимининг кичик томони), деворнинг эркин узунлиги бўлганда ушбу ШНҚнинг 31-жадвалида (тўғри шаклдаги тош материаллардан қилинган тош терилмаси учун) келтирилган катталиклардан ошмаслиги керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоришма маркаси | Тош терилмасининг гуруҳи қуйидагича бўлган β нисбат | |||
I | II | III | IV | |
50 ва ундан ортиқ | 25 | 22 | - | - |
25 | 22 | 20 | 17 | - |
10 | 20 | 17 | 15 | 14 |
4 | - | 15 | 14 | 13 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПилястраларга эга деворлар учун ва мураккаб кесимли устунлар учун ўрнига 
шартли қалинлик қабул қилинади, бу ерда 
, думалоқ кесимли ва айланага ички чизилган, кўпбурчак шаклидаги кесимлар учун 
, бу ерда 
— устун кесимининг диаметри.
ўрнига шартли қалинлик қабул қилинади, бу ерда , думалоқ кесимли ва айланага ички чизилган, кўпбурчак шаклидаги кесимлар учун , бу ерда — устун кесимининг диаметри.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚаватнинг H H баландлиги деворнинг 
эркин узунлигидан каттароқ бўлса 
нисбат мазкур ШНҚнинг 28-жадвали бўйича 
қийматдан ошмаслиги керак.
эркин узунлигидан каттароқ бўлса нисбат мазкур ШНҚнинг 28-жадвали бўйича қийматдан ошмаслиги керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Деворлар ва орадеворлар учун 
нисбатлар мазкур ШНҚнинг 62-бандида келтирилганларидан фарқланувчи шарт-шароитларда мазкур ШНҚнинг 32-жадвалида келтирилган тузатувчи коэффициентлар билан қабул қилиниши лозим.
нисбатлар мазкур ШНҚнинг 62-бандида келтирилганларидан фарқланувчи шарт-шароитларда мазкур ШНҚнинг 32-жадвалида келтирилган тузатувчи коэффициентлар билан қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУстунлар учун чегаравий нисбатлар мазкур ШНҚнинг 31 ва 33-жадвалида келтирилган коэффициентлар билан қабул қилиниши лозим.
нисбатлар мазкур ШНҚнинг 31 ва 33-жадвалида келтирилган коэффициентлар билан қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Деворлар ва пардеворлар учун мазкур ШНҚнинг 31-жадвалида келтирилган ва мазкур ШНҚнинг 32-жадвали бўйича коэффициентларга кўпайтирилган нисбатларни тош терилмасини бир йўналишда (тош терилмасининг горзионтал чоклари бўйлаб) бўйламасига конструктив арматураланшда (
бўлганлигида) — 20 фоизга орттирилишига йўл қўйилади.
коэффициентларга кўпайтирилган нисбатларни тош терилмасини бир йўналишда (тош терилмасининг горзионтал чоклари бўйлаб) бўйламасига конструктив арматураланшда ( бўлганлигида) — 20 фоизга орттирилишига йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворлар билан боғланишга эга бўлган барқарор кўндаланг конструкциялар орасидаги масофалар 
бўлганда деворларнинг баландлиги чекланмайди ва мустаҳкамлик ҳисоблари билан аниқланади.
бўлганда деворларнинг баландлиги чекланмайди ва мустаҳкамлик ҳисоблари билан аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish эркин узунлик га тенг ва ундан каттароқ бўлиши, бироқ кўпи билан 
(бу ерда — қават баландлиги) бўлганда қуйидаги шартни бажарилишини таъминланиш керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(96)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Тепа кесимида маҳкамланмаган пардеворлар ва устунлар учун нисбатларнинг қийматлари мазкур ШНҚнинг 119 — 121-бандларида келтирилган қийматлардан 30 фоизга кичикроқ бўлиши лозим.
нисбатларнинг қийматлари мазкур ШНҚнинг 119 — 121-бандларида келтирилган қийматлардан 30 фоизга кичикроқ бўлиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворлар ва пардеворлар тавсифи |
|
1. Қуйидаги қалинлигида тўсиқлар ёки қопламалардан юк кўтармайдиган деворлар ва тўсиқлар, сm: | |
25 ва ундан каттароқ | 1,2 |
10 ва кичикроқ | 1,8 |
2. Тешикларга эга деворлар |
|
3. Тешикларга эга пардеворлар | 0,9 |
4. Ўзларига туташувчи кўндаланг деворлар ёки устунлар орасида эркин узунликлари 2,5 | 0,9 |
5. Ўзларига туташувчи кўндаланг деворлар ёки устунлар орасида эркин узунликлари | 0,8 |
6. Харсангтошли ва харсангтош бетонли деворлар | 0,8 |
Изоҳлар: 1. Алоҳида олинган 2. Юк кўтарувчи деворлар ва пардеворларнинг қалинлиги 10 cm дан ортиқ ва 25 cm дан кам бўлганда, тузатиш киритувчи 3. | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУстун кўндаланг кесимининг кичикроқ томони ўлчами, (сm) | Ғишт ва тўғри шаклдаги тошлардан тайёрланган | Харсангтош терилмасидан ва харсангтош-бетондан тайёрланган |
устунлар учун | ||
90 ва ундан ортиқ | 0,75 | 0,6 |
70 — 89 | 0,7 | 0,55 |
50 — 69 | 0,65 | 0,5 |
50 дан кичик | 0,6 | 0,45 |
Изоҳ. Девор қалинлигидан камроқ кенгликка эга бўлган, юк кўтарувчи энсиз орасидаги деворларнинг | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Панеллар ва йирик блоклардан тайёрланган деворлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Ғишт панеллари маркаси 75 дан паст бўлмаган, сопол ёки силикат ғиштлардан ҳамда маркаси 50 дан паст бўлмаган қоришмалардан лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Панелларни лойиҳалашда қоришмали чокларни титратиб (вибрация) қўлланилган ҳолда тўлдирилиши, титратилган (вибрацияланган) тош терилмасининг ҳисобий қаршиликларини мазкур ШНҚнинг 18‑банди бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи деворларнинг қалинлиги ярим ва икки тошли ҳамда иссиқлик техникаси жиҳатидан самарали ичи ғовак сопол тошлардан тайёрланган бир қатламли панелларни титратмани (вибрация) қўлламай лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, тош терилмасининг ҳисобий қаршилигини мазкур ШНҚнинг 15‑банди бўйича қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТебраниш қўлланилмаган ҳолда ичи бўш керамик тошлардан тайёрланган панелларда тош терилмасининг вертикал чоклари чирмаб боғлашини бажарилишини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Ташқи деворларнинг ғишт панелларини икки қатламли ёки уч қатламли қилиб лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Икки қаватли панеллар қалинлигини ярим ёки ундан ортиқ ғиштдан лойиҳаланиши, бунда уларнинг ташқи ёки ички томонида ўрнатиладиган ҳамда камида 50 маркали қоришмадан тайёрланган ва қалинлиги камида 40 mm бўлган арматураланган пардозлаш қатлами билан ҳимояланган бикр иссиқлик изоляция плиталари бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Уч қатламли панелларни ташқи қатламлари чорак ёки ярим ғиштли ва оралиқ қатламни бикр ёки ярим бикр иссиқлик изоляциясига мансуб плитали қилиб лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи деворлар панелидаги каркаслар панелларнинг периметри ва тешиклар контури бўйлаб панелларнинг бутун қалинлиги доирасида жойлашган қирралар ёки чокларга ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКаркаслар ўрнатиладиган қовурғаларнинг эни 30 mm дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи девор панелларини лойиҳалашда панелларнинг ташқи қатламини ғишт ва тошнинг очиқ фактураси ёки қоришмадан пардозлаш қатлами билан бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Ички девор ва пардеворларнинг ғишт панелларининг қалинлиги бир қатламли — чорак ғишт (8,5 cm), ярим ғишт (14 cm), бир ғишт (27 cm) ва икки қатламли ҳар бирининг қалинлиги чорак ғишт (18 cm) бўлиб.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИчки деворларнинг панелларидаги каркаслар панелларнинг периметри бўйлаб ва тешиклар горизонтал конструкциялар ҳисобига мувофиқ ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚалинлиги чорак ғишт панелларини фақат пардеворлар учун лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Деворларнинг ғишт ва сопол панеллари талаблари бўйича вертикал ва шамол юклари таъсир учун мазкур ШНҚнинг 52-53-бандларида келтирилган талаблари бўйича марказдан ташқари сиқилишга, шунингдек ташиш ва монтаж қилиш жараёнида пайдо бўладиган зўриқишларга ҳисоб-китоб қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар панелнинг талаб этилган мустаҳкамлиги арматурани ҳисобга олмаган ҳолда таъминланса, у ҳолда каркаслар бўйлама стерженларининг кесим юзаси панелнинг 1 m горизонтал ва вертикал кесимларига 0,25 cm2 дан кам бўлмаслиги шартидан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПанелнинг юк кўтариш қобилиятини аниқлашда арматурани эътиборга олиш керак бўлганда унинг ҳисоб-китоби худди арматураланган тошли конструкция каби амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚалинлиги 27 cm ва ундан кам бўлган панелларни ҳисоб-китоб қилишда катталиги юк кўтарувчи бир қатламли панеллар учун — 1 cm тебранланган, ўзини-ўзи кўтариб турадиган панеллар, шунингдек юк кўтарувчи уч қатламли панелларнинг айрим қатламлари учун — 0,5 cm бўлган тасодифий эксцентриситет ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк кўтарувчи панеллар ва пардеворлар учун тасодифий эксцентриситет эътиборга олинмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Арматураланган қовурғали панеллар, юк кўтарувчи қатламлар материаллари турлича бўлганда мазкур ШНҚнинг 67 — 69-бандларига мувофиқ қатламлари бикр боғланган кўп қатламли деворлар каби ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Ташқи ва ички деворлар панеллари, шунингдек ташқи деворлар панеллари билан тўсиқлар панеллари ўртасидаги уланишларни ўрнатиш деталларига ёки каркас пластиналарига пайвандланган пўлат боғланишлар ёрдамида лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПанеллар орасидаги боғланишлар панелларнинг бурчакларида жойлашган чуқурчаларда ўрнатилиши ва қалинлиги 10 mm дан кам бўлмаган эритма қатлами билан қопланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдиндан ўрнатилувчи деталлар ва бириктирувчи стерженлар оддий пўлатдан тайёрланганда улар коррозиядан ҳимояланган бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПанеллардан тайёрланган деворларнинг монтаж чоклари учун қоришма маркасини ҳисобларга кўра қабул қилиниши, бироқ камида 50 деб олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Ташқи ва ички деворлар учун мўлжалланган йирик блокларни цемент ёки силикатли оғир бетонлардан, ғоваксимон тўлдирувчиларда тайёрланган бетонлардан, ғовакли бетонлар ва табиий тошлардан, шунингдек ғишт, сопол, бетон ва табиий тошлардан тайёрланган тош терилмаларидан қилинадиган деб лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик блоклардан тайёрланган тош терилмасининг ҳисобий қаршилигини мазкур ШНҚнинг 19-банди, ғишт ва тошлардан тебранмасдан тайёрланган блоклар учун ушбу ШНҚнинг 15, 20 ва 22-бандлари бўйича қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒишт ёки тошлардан тайёрланган тош терилмасининг монтаж чоклари учун қоришма маркаларини блокларнинг қоришма маркасидан бир поғона баландроқ қилиб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Баландлиги 5 қават бўлган, йирик блокли биноларда қават баландлиги 3 m гача бўлганда, бўйлама ва кўндаланг деворлар ўртасидаги боғланишни қуйидагича амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи бурчакларда тош терилмасини бурчакка махсус блоклар билан боғлаб (ҳар бир қаватга блокларнинг камида битта қатори);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички кўндаланг деворларнинг бўйлама деворларга, шунингдек ўрта бўйлама деворнинг ён деворларга туташган жойларида — ҳар бир қаватдаги бир қаватда тўсиқлар даражасида битта горизонтал чокда йўл-йўл пўлатдан ёки арматура тўрларидан Т-симон анкерлар қўйиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаландлиги 5 қаватдан юқори бўлган йирик блокли бинолар учун ва баландлиги 3 m дан юқори бўлган бинолар учун деворлар ўртасида бурчакларда ҳам ички деворларнинг ташқи деворларга туташган жойларида ҳам қаттиқ алоқалар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБоғичларни пайвандлаш йўли билан қистирмалар билан бириктириладиган блокларда ўрнатиладиган деталлар кўринишида лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўсувчи конструкцияларга силикатли тўсиқ плиталаридан пардеворларни маҳкамлаш рухланган пўлатдан тайёрланган скобалар ёрдамида ёки ГОСТ 5632 бўйича коррозияга чидамли пўлатнинг перфорацияланган тасмадан тайёрланган ясси анкерлар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Кўп қатламли, енгиллаштирилган тош терилмали ва пардозга эга деворлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Кўп қатламли деворларни ҳисобида конструктив қатламлар ўртасидаги боғичларни қуйидаги ҳолатларда бикр деб ҳисоблаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishихтиёрий иссиқлик изоляцияловчи қатламлар учун ва кўндалангига терилган ғишт ёки тошлар қаторидан тайёрланган вертикал диафрагмаларнинг ўқлари орасидаги масофалар ортиғи билан 
ва кўпи билан 120 cm бўлганда, бу ерда — юпқа конструктив қатлам қалинлиги;
ва кўпи билан 120 cm бўлганда, бу ерда — юпқа конструктив қатлам қалинлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиқилишга мустаҳкамлик чегараси камида 0,7 МPа (7 kgf/cm2) бўлганда монолит бетондан тайёрланган иссиқлик изоляцияловчи қатлам, қаторларининг ўқлари орасидаги масофалар тош терилмаси баландлиги бўйича кўпи билан ва ортиғи билан 62 cm қилиб жойлаштирилган, кўндалангига ётқизилувчи горизонтал орақистирма қаторлардаги тошларининг маркаси камида 10 бўлган тош терилмаларини.
ва ортиғи билан 62 cm қилиб жойлаштирилган, кўндалангига ётқизилувчи горизонтал орақистирма қаторлардаги тошларининг маркаси камида 10 бўлган тош терилмаларини.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Эгилувчан боғичларни коррозияга чидамли пўлатлардан ёки коррозиядан муҳофазаланган пўлатлардан, шунингдек полимер материаллардан лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгилувчан пўлат боғичлар кесимларининг жамланма юзаси девор сиртининг 1 m2 учун камида 0,4 cm2 бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПолимер боғичларнинг кесимлари пўлат боғичларнинг мустаҳкамлигига тенг бараварлик шартидан келиб чиқиб тайинланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИситувчи қатламга ва ғишт ёки тошдан тайёрланган пардозлаш қатламига эга бўлган кўп қатламли деворлардаги эгилувчан боғичлар вертикал йўналишдаги зўриқиш, ҳароратдан киришиш ва ўта чўкишга доир деформацияларини қабул қилишини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Деворнинг пардозлаш қатлами ва асосий тош терилмаси бир-бири билан ўзаро бикр боғланган бўлса, улар бир-бирига яқин деформация хоссаларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎз баландлиги асосий тош терилмасининг баландлигига тенг бўлган пардозлаш ғиштини ёки тошини қўллашга йўл қуйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатламларнинг мустаҳкамлик ва деформация хоссалари турлича бўлганда деворларнинг ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 66 — 74-бандларига мувофиқ амалга оширилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Лойиҳаларда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмаси билан мазкур ШНҚнинг 105-банди талаблари бўйича бикр боғланган пардозлаш қатламини чирмаб боғлашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуйилма материалларни ёки ғоваксимон тўлдирувчилардан солинган тўлдирмани;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғишт ва тошдан тайёрланган кўп қаватли деворларда иссиқлик изоляция (пенополистирол)дан, толаларининг тузилиши гофрланган минералмомиқли плитасимон иситувчи қатламларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларнинг иссиқлик-техникасига оид хоссаларини ошириш учун иссиқлик изоляциясининг ташқи фасадга доир тизимларини қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Қоплама билан қаттиқ боғланган деворга кесиклар ўрнатишда, деворнинг бўртиб чиққан қисми доирасида унинг бутун қалинлиги бўйича лойиҳада арматура тўрларининг қирқимига камида учта чокда арматура тўрларини ётқизишни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Кўп қатламли деворларда қўлланиладиган маҳсулотлар ва материалларнинг умрбоқийлиги, конструкцияларнинг хизмат муддатларини эътиборга олиб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒишт ва тошлар совуққа бардошлилик бўйича мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган талабларга жавоб бериши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасини сиқилишга мустаҳкамлик бўйича М75-М100 маркали қоришма учун қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕнгил ва серғовакли бетонлардан тайёрланган кўп қатламли конструкциялар ички қатламлари тош терилмасига оид материалларининг мустаҳкамлигини камида В2 синфига тегишли деб қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮза қатламни арматуралашни мазкур ШНҚнинг 76 ва 142-бандларига мувофиқ полимер композит материаллардан тайёрланган тўрлар билан бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат тўрлар учун рух қопламасининг минимал қалинлиги ҚМҚ 2.03.11-96га мувофиқ аниқланиши ва гальваник услубда сиртга туширилган тақдирда 30 μm дан иборат бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрларнинг конструкцияси мазкур ШНҚнинг 77-бандига асосан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲарорати минус 40 °С дан минус 60 °С гача бўлган, совуқ иқлим шароитларида фойдаланишда мустаҳкамлик хоссаларини ҳисобларига 0,7 га тенг бўлган пасайтирувчи иш шароити (мўртлик) коэффициентларини киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларнинг юзаси ва ички қатламлари ўртасида тош терилмасининг чокларида ўрнатиладиган якка эгилувчан боғичлар ва боғич тўрларидан фойдаланилганда, пардозлаш қатлами тош терилмасининг баландлиги тош терилмасининг асосий (ички) қатламига тегишли қатор баландлигига каррали бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатор баландлигининг карралигини ҳисобга олмаган ҳолда, асосий қатламнинг қалинлигига монтаж қилинадиган ёки баландлиги бўйича бошқариладиган эгилувчан боғламлардан фойдаланишда қадоқлаш буюмларини ишлатишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Қатламларнинг мустаҳкамлик ва деформация хоссаларида фарқланишлар мавжудлигида бикр боғичли деворларнинг ҳисоблари мазкур ШНҚнинг 66 — 75-бандларига мувофиқ олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси билан кўндалангига ётқизилган ғишт ёки тош қаторлари воситасида бикр боғланган пардозлаш қатламининг чирмаб боғланиши мазкур ШНҚнинг 101-бандига мувофиқ бажарилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Самарали иситгичдан тайёрланган оралиқ қатлами билан эгилувчан боғичларга бўлган уч қатламли деворларни лойиҳалаш мазкур ШНҚнинг 140‑бандига кўра бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Қалинлиги 85 — 100 mm бўлган юза қатлам учун ичи сидирғасига яхлит танали (жумладан ғоваклилиги 13 фоизгача бўлган) ғишт, ташқи деворчаси камида 20 mm ли йўғонлаштирувга эга ичи ғовак ғишт, шунингдек сидирға бўлмаган ғовакли ғишт қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасидаги қоришмали чокнинг шакли сидирғасига яхлит танали ғишт учун ихтиёрий тарзда қабул қилиниши, ичи ғовак ғиштдан тайёрланган тош терилмасида чуқурлаштирилган чокларга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСовуққа чидамлилиги бўйича мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ келтирилган ташқи деворнинг қалинлиги 12 — 20 mm бўлган ичи бўш ғиштлардан фойдаланишга йўл қўйилади (агар чуқур чокларга йўл қўйилмаслиги шартлари) қуйидаги талаблардан бири бажарилганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўғридан-тўғри горизонтал деформация чокининг остида жойлашган бир ёки бир нечта қаторларни ётқизиш яхлит ғиштдан (бўшлиқлиги 13 фоизгача), ташқи девори камида 20 mm қалинлашган ичи бўш ғиштдан, горизонтал бўшлиқли ғиштдан амалга оширилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал деформация чок юқоридаги девор текислигидан камида 50 мм чиқиб турадиган металл-пластик соябон билан девор сиртидан ташқарига камида 50 mm га бўртиб чиқиб турувчи, ораёпма плитаси билан ҳимояланган бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғиштларнинг юқори қаторидаги бўшлиқлар қоришма билан тўлдирилади ва ғиштни ётқизишдан олдин унинг юқори юзасини гидроизоляциялаш амалга оширилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮза қатлам қалинлиги 85 mm дан кам бўлганда девор конструкцияси осма фасад тизими бўйича бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси юза қатламининг қаватлар аро темир-бетон ораёпмалари устига таянишини уларнинг баравар сиртлари билан бир текис қилиб лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮза қатлам тош терилмасининг бинонинг баландлиги 50 m гача, темир-бетондан тайёрланган ёки бино баландлиги 36 m гача бўлганда коррозияга пўлатдан тайёрланган, заводда тайёрланган деталлар устига таянишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси юза қатламининг пўлат таянч элементларидан чиқиб туриши кўпи билан 10 mm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгилувчан боғичли ташқи деворлар тош терилмаларининг ички қатлами, деворнинг юза қатламидан ва тешикларни тўлдирувчилардан узатилиши мумкин бўлган шамол юкларни қабул қилишни таъминлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИситгич плитасини асосга маҳкамланиши ҳамда уни асосга зич ёпиштирилган ҳолда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДевор конструкциясида вентиляцияланадиган тирқишларни таъминлаш учун тош терилмасининг юза қатламида майдонлари ҳисоб билан тайинланадиган вентиляция тешиклари қолдирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш шароитида қоплама плиталарининг ташқи томонига пардозлаш элементлари қўйишга, томонни сувоқ билан текислашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларнинг эгилувчан боғичларга эга бўлган юза қатламларга тортқичлар, вентиляция ва бошқа дастгоҳларни маҳкамлашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Горизонтал деформация чокларга эга бўлган икки қатламли деворлардаги юза қатлам конструкциясига қўйиладиган талаблар уч қатламли деворлар учун мазкур ШНҚнинг 140‑бандида келтирилган талабларга мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Юза қатлам тош терилмасининг арматуралаш бўйича талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Юза қатламнинг эгилувчан боғичли ва қаватма-қават таянишга эга бўлган тош терилмасини арматуралашни таянчдан 1 m баландликда, баландлик бўйлаб кўпи билан 40 сm қадам билан ўрнатиладиган тўрлар воситасида бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматуралаш учун кўпроқ полимер композит материаллардан тайёрланган тўрларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянчдан 1 m дан баландроқда арматуралаш баландлик бўйлаб қадами кўпи билан 60 сm бўлган тўрлар воситасида конструктив тарзда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг ҳар бир қатлами ўз бурчакларида баландлик бўйлаб кўпи билан 60 сm қадамлатиб Г‑симон пўлат тўрлар билан бурчакдан камида 1 m масофа ичида ёки вертикал деформация чоки бундан яқинроқ жойлашган бўлса, вертикал чоккача арматураланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТекис майдонларда тўрларни устма-уст тушириб ётқизишга йўл қўйилади, бунда устма-уст тушириш эни камида 25 cm дан бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚатламлари ғиштли вертикал диафрагмалар билан бириктирилган деворларнинг ҳар бир қатламларини арматуралаш баландлик бўйлаб кўпи билан 1 m оралатиб жойлаштириладиган, тўрлар воситасида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДиафрагмалар баландлик бўйлаб қадами кўпи билан 60 cm ҳамда диаметри камида 3 mm бўлган арматура ёки диаметри камида 5 mm бўлган Z-симон стерженлар билан арматураланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Юза қатлам тош терилмасининг ички қатламга маҳкамлаш учун эгилувчан боғичларни ўрнатишга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Эгилувчан боғичларнинг тўрлари алоҳида-алоҳида стерженлар, пластиналар кўринишида бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБоғичларнинг материаллари пўлат арматура, полимер композит материаллардан тайёрланишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкка боғичларни камида 5 дона/m2 бўлиши ҳамда шахмат тартибида ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБоғичларга тўрларнинг баландлик бўйлаб қадами камида 60 cm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўшлиқлар периметри бўйлаб бинонинг бурчакларида ва ҳароратга оид вертикал чоклар яқин атрофида, вертикал ва горизонтал йўналишдаги қадами кўпи билан 25 cm бўлган қўшимча боғичлар ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат арматурадан тайёрланган боғичлар қуйидагиларни таъминлаши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоришмали чок ичида букилган (Z ва Г-симон) учи билан маҳкамланган якка пўлат стерженлар диаметри камида 5 mm бўлишини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўр кўринишидаги якка боғичлар, шунингдек горизонтал чокларда жойлашган тўрлар ёки стерженларга пайвандлаш воситасида қотириладиган боғичлар диаметри 3 mm бўлган пўлатдан бажарилишини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкка боғичлар қоришмали вертикал чоклардан камида 2 cm да ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБоғичли тўрлар диаметри 3 — 5 mm бўлган пўлат арматурадан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрларни тайёрлашга қўйиладиган талаблар ГОСТ 23279-2012 мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКомпозит материаллардан тайёрланган боғичлар ўрнатилганда тош терилма қоришмасининг мустаҳкамлиги M100 дан паст бўлмаган маркага мос бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкка боғичларни қоришмали горизонтал чоклар ичига жойлаштириш чуқурлиги боғич материалига ва тош терилмасининг қалинлигига боғлиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФақат чўзилиш учун ишлаганда бикрлиги ва мустаҳкамлиги таъминланган боғланишларда қатламлар орасидаги тирқишларга тиргаклар ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПолимер композит материаллардан тайёрланган тўрларни тош терилмаси юза қатламининг қалинлигига сидирға киритилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат арматура ва полимер композит материаллардан тайёрланган конструксиялар, баландлиги бўйича бошқариладиган боғланишлар мустаҳкамлиги ва қаттиқлиги бўйича экспериментал синовдан ўтиши, бунда барча турдаги боғланишларнинг горизонтал силжишининг максимал қиймати боғланишнинг ўзи каби деформацияларни ҳисобга олган ҳолда ҳисобий юкланиш таъсирида 1 mm дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБоғичларнинг коррозияга бардошлилиги мазкур ШНҚнинг 138‑бандига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларнинг юза қатламидаги бурчакларида вертикал деформацияли чоклар бўлмаган деворлар учун, деворларнинг бурчакларидаги алоқалар, келтирилган конструкция талабларга мувофиқ ҳарорат-намлик деформациялари ва шамол оғирлигининг умумий таъсиридан тортилиш учун алоқалар ва уларнинг анкерлаш узелларини ҳисоблаш натижалари бўйича танланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг ички ва ташқи қаторларида боғичлар жойлашган сатҳда бир-бири билан ўзаро камида 5 mm устма-уст тушмаганда асосий тош терилмасининг тошлари ичига монтаж қилинадиган ёки баландлик бўйлаб тартибга солинадиган эгилувчан боғичлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-§. Девор ва устунларни анкерлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Тош деворлар ва устунлар ораёпмалар ва қопламаларга 1 m узунликдаги кесими камида 0,5 сm2 бўлган анкерлар билан маҳкамланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Тўсинлар, сарровлар, фермаларнинг учлари деворларга анкерлар билан қотирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларга таянадиган йиғма панеллар ёки панеллардан тайёрланган анкерлар аро масофа кўпи билан 3 m бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМасофа ортиб борган сайин деворни қоплама билан бириктирувчи қўшимча анкерларни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСарровлар ички деворлар ёки устунлар узра ётқизиладиган тўсин ва плиталарнинг учлари анкерланган ҳамда икки тарафлама таянишда ўзаро бирлаштирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Каркасли бинолардаги ўзини-ўзи кўтариб турувчи деворлар устунлар билан девор ва устунларнинг ўзаро бир-бирига боғлиқ бўлмаган, вертикал деформацияларига йўл қўювчи, эгилувчан боғичлар воситасида бирлаштирилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУстунларнинг баландлиги бўйлаб ўрнатиладиган боғичлар деворларнинг устуворлигини, шунингдек уларга таъсир кўрсатувчи шамол юкларини каркас устунларига узатилишини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Анкерларнинг ҳисоблари қуйидаги ҳолатлар учун олиб борилиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishанкерлар аро масофа 3 m дан ортиқ бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустун ёки девор қалинлиги носимметрик ўзгарувчанлигида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнорматив кучнинг катталиги 1000 kN (100 t) дан ортиқ бўлган ҳолатдаги оралиқ деворларида.
кучнинг катталиги 1000 kN (100 t) дан ортиқ бўлган ҳолатдаги оралиқ деворларида.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАнкердаги ҳисобий зўриқиши қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(97)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ораёпма ёки қопламаларнинг деворга, анкерлар аро масофага (ушбу ШНҚнинг 13-расмида келтирилган) тенг бўлган кенгликда таяниш жойларидаги сатҳда мазкур ШНҚнинг 112-бандига кўра таъсир қилувчи ҳисобий юклардан пайдо бўладиган эгувчи момент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қават баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — анкернинг, анкерлар аро масофага тенг бўлган кенгликдаги жойлашув сатҳида таъсир кўрсатувчи ҳисобий нормал кучи.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур банднинг кўрсатмалари вибро-ғиштли панеллардан қилинган деворларга йўл қуйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-расм. Анкерда, ораёпма сатҳидаги эгувчи момент таъсирида пайдо бўлаётган зўриқиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Девор ёки пардеворларнинг қалинлиги уларнинг контури бўйлаб таянишини ҳисобга олган ҳолда тайинланган бўлса, уларнинг ён тарафдан туташаётган конструкцияларга ва тепадаги ораёпмага қотирилишини ҳисобга олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-§. Конструкциялар элементларининг тош терилмасига таяниши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Маҳаллий юкларни тош терилмасига узатувчи элементларнинг таяниш майдонлари остидаги қалинлиги кўпи билан 15 mm бўлиши, бунда лойиҳада қоришма қатламини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Пачоқланишга ҳисоблар бўйича талаб қилинганда маҳаллий юкларнинг қўйилиш жойларида арматуранинг умумий миқдори бетон ҳажмининг 0,5 фоизидан ортиқ бўлган иккита тўр билан ҳисоб-китоб бўйича арматураланган ҳамда қалинлиги тош терилмаси қаторларининг қалинлигига каррали, бироқ камида 15 сm бўлган тақсимловчи плиталар ўрнатиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Фермалар, қоплама тўсинлари, кран ости тўсинлари пилястраларга таянганда, тақсимловчи плиталарнинг тош терилмасининг таяниш майдонларида асосий девор билан боғлаб қўйишни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 14-расмида келтирилган плиталарнинг декор ичига қистирилиш чуқурлиги камида 12 cm дан бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПлиталар устида жойлашган ғишт терилмасини бевосита плиталар ўрнатилгандан кейин амалга оширишни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларни тахлашда плиталар остига эгатлар қуриш ва уларга плиталар ўрнатишга (монтаж қилиш) йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-расм. Тақсимловчи темир-бетон плиталар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Маҳаллий сиқилганда чегаравий юкламалар тош терилмасининг ҳисобий юк кўтариш қобилиятининг 80 фоиздан ортиқ бўлганда, тош терилмаси конструкциясининг таянч қисми майдонини диаметри камида 3 mm дан кам бўлмаган, катаклар ўлчами 60х60 mm дан ортиқ бўлмаган, камида учта юқори горизонтал чокларга жойлаштирилган стерженлар билан арматураланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаҳаллий юклар дераза ва эшик усти тўсиини (перемычка)ларга узатилганда, тақсимловчи плиталардан 1 m пастда жойлашган майдони тош терилмасининг ҳар учта қатор орқали ушбу бандда келтирилган тўрлар билан арматураланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрлар дераза ва эшик усти тўсини (перемычка)нинг таянч майдонларини деворнинг асосий қисми билан бирлаштириши ва деворга камида 12 cm чуқурликкача қистириб қўйилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-§. Элементларнинг ғишт терилмасига таяниш тугунларининг ҳисоби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Темир-бетон сарровлар, тўсинлар ва тўшамаларнинг тош деворлар ва устунларга таянганда, таяниш тугунидан пастроқда жойлашган кесимларни марказдан ташқари сиқилишга ва пачоқланишга ҳисобидан ташқари, шунингдек тош терилмаси ва темир-бетон элементлар бўйича кесим марказий сиқилишга ҳам текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаяниш тугунининг марказий сиқилишидаги ҳисобини қуйидаги формулага кўра амалга ошириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(98)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — таяниш тугунидаги тош терилмаси ва темир-бетон элементлар кесимларининг, ушбу элементлар ётқизилган девор ёки устун контури чегараларидаги жамланма майдони;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тугундаги темир-бетон элементлари таяниш майдонининг катталигига боғлиқ бўлган коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— темир-бетон элемент таркибидаги ғоваклар хилига боғлиқ бўлган, коэффициенти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБарча турдаги темир-бетон элементларнинг (сарровлар, тўсинлар, дераза ва эшик усти тўсиини (перемычка)лар, белбоғлар ва тўшамаларнинг) таянишидаги коэффициент қуйидагича қабул қилинади:
коэффициент қуйидагича қабул қилинади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўлган тақдирда 
,Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўлган тақдирда
,Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тугундаги темир-бетон элементларининг жами юзаси.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish нинг оралиқ қийматларида коэффициенти интерполяция бўйича аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар тош терилмасига турлича тарафдан таянган темир-бетон элементлар (тўсинлар, тўшамалар) бир хил баландликка ва уларнинг тугундаги таяниш майдонлари 
бўлса ҳисобни коэффициентини эътиборга олмаган ҳолда мазкур ШНҚнинг 91-формуласига мувофиқ 
деб амалга оширилишига йўл қўйилади.
бўлса ҳисобни коэффициентини эътиборга олмаган ҳолда мазкур ШНҚнинг 91-формуласига мувофиқ деб амалга оширилишига йўл қўйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish коэффициенти қуйидагича қабул қилинади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishичи сидирғасига яхлит элементларда ва думалоқ ғовакларга эга тўшамаларда — 1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтухумсимон шаклдаги ғовакларга эга ва таяниш майдонларида хомутлар мавжуд бўлган тўшамаларда — 0,5.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Тўлғазилмаган ғовакларга эга бўлган йиғма темир-бетон тўшамаларда таяниш тугунининг умумий юк кўтариш қобилиятини текширишдан ташқари, тўшама қовурғаларини кесиб ўтувчи горизонтал кесимнинг юк кўтариш қобилияти қуйидаги формулага кўра текшириб кўрилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(99)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бетоннинг ўқ бўйлаб сиқилишга ҳисобий қаршилиги ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ қабул қилинади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўшаманинг, унинг тош терилмасига таяниш узунлиги бўйлаб, ғоваклар билан кучсизланган горизонтал кесимининг юзаси (қовурғалар кесимининг жамланма юзаси);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг таяниш тугуни чегарасидаги (тўшамалар майдонлари эгаллаган, кесим қисмларни истисно қилинган) кесими юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— оғир бетонлар учун ва 
ғоваксимон тўлдирувчиларда тайёрланган бетон учун.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-расм. Консолли тўсинларнинг қистирилиш ҳисобий схемалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Консолли тўсинлар тош терилмаси ичига қистирилишининг мазкур ШНҚнинг 15а-расмида келтирилган схема ҳисобини қуйидаги формулага кўра амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(100)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсин вазни ва унга қўйилган юклардан тушаётган ҳисобий юк;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг пачоқланишдаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсиннинг тош терилмаси ичига қистирилиш чуқурлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсин токчаларининг кенглиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ҳисобий кучнинг қистирилиш ўртасига нисбатан эксцентриситети:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кучнинг девор сиртидан масофаси.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚистирилишнинг зарурий чуқурлигини қуйидаги формулага кўра аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(101)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар тўсин учи қистирмаси мазкур ШНҚнинг 100-формуласи бўйича ҳисобни бажарилиш таъминламаса, бунда қистирилиш чуқурлигини орттириш ёки тўсин ости ва устидан тақсимловчи орақистирмалар ётқизилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар юкнинг қистирилиш майдони марказига нисбатан эксцентриситети қистирилиш чуқурлигидан 2 баравар ортиқроқ бўлса (
), сиқилишдан вужудга келаётган зўриқишлар ҳисобга олинмаслиги мумкин, бунда ҳисоблашда қўйидаги формула бўйича амалга оширилади:
), сиқилишдан вужудга келаётган зўриқишлар ҳисобга олинмаслиги мумкин, бунда ҳисоблашда қўйидаги формула бўйича амалга оширилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(102)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКенглиги қистирма чуқурлигининг 1/3 қисмидан ортиқ бўлмаган энсиз тўсинлар кўринишидаги тақсимловчи остликлар қўлланилганда уларнинг остида тўғри бурчакли зўриқишлар эпюрасини мазкур ШНҚнинг 15б-расмида келтирилган схемага кўра қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-§. Дераза ва эшик усти тўсини (перемычка) ва осма деворлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Темир-бетон дераза ва эшик усти тўсини (перемычка)ларни янги қўйилган, қотишга улгурмаган тош терилмасининг юкига ва босимига ҳисоблаб чиқиш керак,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, тош терилмасининг баландлиги, ёзги шароитларда ғишт учун 1/3 ва қиш шароитларида тош терилмаси учун бутун бир қатламга тенг бўлиши керак (эришиш босқичида).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТегишли конструктив тадбирлар мавжуд бўлганда (йиғма дераза ва эиш усти тўсинларда бўртиқлар, арматура чиқармалари) дераза ва эшик усти тўсини билан биргаликдаги ишни ҳисобга олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар тўсинлар ва ораёпма тўшамалари, дераза ва эшиклар усти тўсини (перемычка) оралиғига тенг бўлган томонга эга тош терилмаси квадратидан баландроқда, музлатув усулида бажарилган ҳамда муздан эриб тушувчи тош терилмасида, дераза ва эшик усти тўсини (перемычка) соф оралиғининг икки бараварига тенг, баландликка эга тўғри бурчакли тош терилмасидан баландроқда жойлашган бўлса, улардан дераза ва эшик усти тўсини (перемычка)га тушувчи юк инобатга олинмаслигига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДераза ва эшик усти (перемычка)нинг тош терилмасини муздан эритиб туширилганда, эритиш ва тош терилмасининг дастлабки қота бошлаш даврида поналарга эга муваққат поялар ўрнатиб кучайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБруссимон дераза ва эшиклар усти тўсин (перемычка)лар аро вертикал чокларда уларнинг иссиқлик узатиш бўйича талаб қилинувчи қаршилиги таъминланмаганда иситувчи ётқизишни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Рандбалкалар кўтариб турадиган осма деворларнинг тош терилмаларини рандбалкаларнинг таянчлари усти соҳасидаги ҳамда тош терилмасининг мустаҳкамлиги, шунингдек рандбалкалар таянчлари остида пачоқланишга қарши мустаҳкамликка текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДевор ва рандбалка туташиш текислигидаги босимнинг тақсимланиш эпюраси узунлигини тош терилмаси ва радбалканинг бикрликларига боғлиқ тарзда аниқланиши, бунда рандбалка бикрлиги бўйича эквивалент бўлган баландлиги қуйидаги формулага кўра аниқланадиган шартли тош терилма белбоғи билан алмаштирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(103)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бетоннинг бошланғич эластиклик модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— рандбалка келтирилган кесимининг ШНҚ 2.03.01-24га мувофиқ қабул қилинадиган инерция моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 7-формуласига кўра аниқланадиган деформация модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — осма деворнинг қалинлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат рандбалкаларнинг бикрлиги қуйидаги кўпайтирма сифатида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ва 
— пўлатнинг эластикликк модули ва рандбалка кесимининг инерция моменти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Узлуксиз рандбалкаларнинг оралиқ таянчлари устидаги тош терилмасидаги босимнинг тақсимланиш эпюрасини 
мазкур ШНҚнинг 16 а-расмида келтирилган учбурчак шаклида ва 
ушбу ШНҚнинг 16 б-расмида келтирилганда кичик асоси 
тенг бўлган трапеция шаклида қабул қилиниши лозим.
мазкур ШНҚнинг 16 а-расмида келтирилган учбурчак шаклида ва ушбу ШНҚнинг 16 б-расмида келтирилганда кичик асоси тенг бўлган трапеция шаклида қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПачоқланиш 
зўриқишларининг максимал катталиги (учбурчак ёки трапециянинг баландлиги) рандбалка босими ва таянч реакцияси эпюраларининг ҳажми ўзаро тенглиги шартидан келиб чиқиб қуйидаги формулаларга кўра аниқланиши керак:
зўриқишларининг максимал катталиги (учбурчак ёки трапециянинг баландлиги) рандбалка босими ва таянч реакцияси эпюраларининг ҳажми ўзаро тенглиги шартидан келиб чиқиб қуйидаги формулаларга кўра аниқланиши керак:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбосим эпюраси учбурчак шаклда бўлганда ()
)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(104)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбосим эпюраси трапеция шаклида бўлганида 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(105)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — таянч узунлиги (орадевор кенглиги);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — рандбалканинг унинг оралиғи ва таянч узунлиги сарҳадида жойлашган ҳамда унинг хусусий оғирлигини истисно қилинган, юклар таъсирида вужудга келадиган таянч реакцияси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— босимнинг таянч қиррасидан ҳар тарафга тақсимланиш эпюраси майдонларининг узунлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — девор қалинлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар 
бўлса, у ҳолда мазкур ШНҚнинг 105-формуласидаги қийматнинг ўрнига таянчнинг орадеворнинг ҳар тарафидаги узунлиги 
бўлган мазкур ШНҚнинг 16 в-расмида келтирилган иккита майдончасидан иборат ва 
қийматга тенг бўлган ҳисобий узунлигини қабул қилиш лозим.
бўлса, у ҳолда мазкур ШНҚнинг 105-формуласидаги қийматнинг ўрнига таянчнинг орадеворнинг ҳар тарафидаги узунлиги бўлган мазкур ШНҚнинг 16 в-расмида келтирилган иккита майдончасидан иборат ва қийматга тенг бўлган ҳисобий узунлигини қабул қилиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Рандбалкаларнинг четки таянчлари узра, шунингдек бир оралиқли рандбалкаларнинг таянчлари узра босимларнинг тақсимлиниш эпюрасини асоси қуйидагига тенг бўлган мазкур ШНҚнинг 16г-расмида келтирилган учбурчак шаклида қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(106)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— босимнинг таянч қиррасидан бошлаб тақсимланиш майдончаси узунлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— рандбалка таяниш майдончасининг узунлиги, бироқ кўпи билан 
(
— рандбалка баландлиги).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРандбалканинг таянч устидаги максимал зўриқиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(107)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-расм. Босимнинг осма деворлар таянчлари устидаги тош терилмасида тақсимланиши
а — узлуксиз тўсинларнинг ўртадаги таянчларида
бўлгандаги;
б — узлуксиз тўсинларнинг ўртадаги таянчларида
бўлгандаги;
в — узлуксиз тўсинларнинг ўртадаги таянчларида
бўлгандаги;
г — рандбалкалар узлуксиз тўсинларининг четки таянчларидаги ва бир оралиқли рандбалкалар таянчларидаги
а — узлуксиз тўсинларнинг ўртадаги таянчларида
бўлгандаги;б — узлуксиз тўсинларнинг ўртадаги таянчларида
бўлгандаги;в — узлуксиз тўсинларнинг ўртадаги таянчларида
бўлгандаги;г — рандбалкалар узлуксиз тўсинларининг четки таянчларидаги ва бир оралиқли рандбалкалар таянчларидаги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Осма деворлар тош терилмаларининг рандбалкалар таянчлар устида жойлашган маҳаллий сиқилишдаги мустаҳкамлигини мазкур ШНҚнинг 58 — 61‑бандларида келтирилган талаблар бўйича текшириб кўриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУзлуксиз рандбалкалар таянчлари остидаги тош терилмасининг маҳаллий сиқилишга ҳисоб-китобини бир оралиқли рандбалкалар ва узлуксиз рандбалкаларнинг четки таянчлари учун унинг қиррасидан кўпи билан 
узунликка эга ( — рандбалка баландлиги), таянч чегараларида жойлашган ҳамда ортиғи билан узунликка эга бўлган майдон учун амалга оширилиши, шунингдек бир оралиқли рандбалкалар таянчларининг узунлиги камида бўлиши керак.
узунликка эга ( — рандбалка баландлиги), таянч чегараларида жойлашган ҳамда ортиғи билан узунликка эга бўлган майдон учун амалга оширилиши, шунингдек бир оралиқли рандбалкалар таянчларининг узунлиги камида бўлиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар ҳисоб-китоб қилинаётган кесим рандбалка қиррасидан баландликда жойлашган бўлса, майдонларнинг ва 
узунлигини аниқлашда тош терилмаси белбоғининг баландлигини 
деб қабул қилиш керак.
баландликда жойлашган бўлса, майдонларнинг ва узунлигини аниқлашда тош терилмаси белбоғининг баландлигини деб қабул қилиш керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОсма деворларнинг маҳаллий сиқилишга ҳисоблашда кесимнинг ҳисобий юзасини узлуксиз радбалкаларнинг оралиқ таянчлари устида жойлашган соҳада кесимнинг ўрта қисмидан маҳаллий юклар билан юклатилган тош терилмаси каби бир оралиқли рандбалкалар таянчлари ёки узлуксиз рандбалкаларнинг четки таянчлари узра соҳада, шунингдек тош терилмаларининг ҳисобларида, кесимнинг қирғоғи бўйлаб юклатилган тош терилмаси учун каби рандбалкалар таянчлари остида қабул қилиниши лозим.
кесимнинг ҳисобий юзасини узлуксиз радбалкаларнинг оралиқ таянчлари устида жойлашган соҳада кесимнинг ўрта қисмидан маҳаллий юклар билан юклатилган тош терилмаси каби бир оралиқли рандбалкалар таянчлари ёки узлуксиз рандбалкаларнинг четки таянчлари узра соҳада, шунингдек тош терилмаларининг ҳисобларида, кесимнинг қирғоғи бўйлаб юклатилган тош терилмаси учун каби рандбалкалар таянчлари остида қабул қилиниши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Осма кўприклар тош терилмаларидаги босимнинг тешиклари мавжудлигида тақсимланиш эпюрасини трапеция шаклида қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТешик сарҳадида босим эпюрасидан айриб ташланадиган учбурчак майдони эпюранинг қолган қисмига қўшиб қўйиладиган мазкур ШНҚнинг 17-расмида келтирилган параллелограммнинг тенг-баравар юза билан алиштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 160-бандига мувофиқ тешиклар рандбалка узра баландликда жойлашганида майдоннинг узунлиги мос тарзда катталашади.
баландликда жойлашганида майдоннинг узунлиги мос тарзда катталашади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-расм. Тешиклар мавжуд бўлганлигида осма деворлар тош терилмаларидаги босимнинг тақсимланиш эпюраси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Рандбалкаларни ҳисоблаш иккита юклаш ҳолати учун қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворларни қуриш даврида таъсир қилувчи юкларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлар ғиштдан, сопол тошлардан ёки оддий бетон тошлардан терилганда, ёз мавсумида терилаётган тош терилмаси учун баландлиги оралиқнинг 1/3 қисмига тенг бўлиши ҳамда қиш мавсумида терилаётган (тош терилмасини музлатиб бажарилганида муздан эриб тушиш босқичида мазкур ШНҚнинг 205-бандига мувофиқ), тош терилмаси учун оралиқнинг бутун узунлигига тенг бўлган, қотиб улгурмаган тош терилмасининг хусусий оғирлигидан тушаётган юк қабул қилиниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлар йирик (бетон ёки ғишт) блоклардан териб қурилганда, тушаётган юкларга рандбалкалар ҳисоб қилиниши керак бўлган тош терилмаси белбоғининг баландлиги бир қатор блоклар баландлигидан ½ га тенг бўлиши, бироқ ундан кам бўлмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэшик ва дераза тешиклар мавжудлигида ва тош терилмаси белбоғининг рандбалкалар устидан дераза токчасигача бўлган баландлиги оралиқнинг 1/3 қисмидан камроқ бўлганлигида девор тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 18-расмида келтирилган темир-бетон ёки пўлат дераза ва эшик усти тўсинлар тепа қиррасигача бўлган вазни эътиборга олиниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпонасимон ва аркали дераза ва эшик усти тўсинларда деворлар тош терилмасининг дераза ва эшик тешик тепаси сатҳидан ўз кенглигинг 1/3 қисмидан ортувчи сатҳгача бўлган оғирлиги эътиборга олиниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиши якунланган бинога таъсир этувчи юкларга, бунда ушбу юкларни таянчлардан ва тўсинлар кўтариб турадиган тўсинларга узатиладиган ҳамда юқорида келтирилган босимларнинг эпюраларидан келиб чиқиб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўсинлардаги арматуранинг миқдори ва жойлашувининг ҳисоби, юқорида келтирилган иккита ҳолат бўйича аниқланган эгувчи моментлар ва кўндаланг кучларнинг максимал катталиклари бўйича тайинланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-расм. Деворда тешик мавжудлигида рандбалкага тушадиган юклар схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — рандбалкага тушаётган юк, 2 — темир-бетон дераза ва эшиклар усти тўсини (перемычка)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-§. Карнизлар ва парапетлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Деворлар тепа майдонларининг бевосита карнизлар остида жойлашган, кесимлардаги ҳисоби бино тайёрлининг иккита босқичи учун амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтом ва чордоқ ораёпмаси мавжуд бўлмаган якунланмаган бино учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиши якунланган бино учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Қурилиши якунланмаган бино учун карниз остидаги деворнинг ҳисобларида қуйидаги юкларни эътиборга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар (монолит темир-бетон ва арматураланган тош карнизлар учун) карниз ва қолиплар, тош терилмасида маҳкамланган, консоллар ёки ҳавонлар воситасида тутиб туриладиган бўлса, уларнинг хусусий оғирлигидан тушаётган ҳисобий юкларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарниз қирғоғи бўйлаб арақанинг ҳар 1 m учун ёки, агар унинг узунлиги 1 m дан кам бўлса, йиғма карнизнинг битта элементи учун 100 kg ҳисобий вақтинча юкни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворнинг ички тарафига тушаётган норматив шамол юки.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳага кўра карнизнинг устуворлигини таъминлаб турган анкерларнинг учлари чордоқ ораёпмаси остида қистириб маҳкамлаб қўйиладиган бўлса, у ҳолда ҳисобда чордоқ ораёпмасининг мавжудлигини (буткул ёки қисман) эътиборга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобларда, шунингдек карнизнинг устуворлиги, тош терилмаси қотиб улгурмаган, ҳолат учун ҳам текшириб кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Қурилиши якунланган биноларнинг карнизлари ва карниз ости майдонлари қуйидаги юкларга ҳисоб қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБинонинг ҳам деворнинг ташқи қиррасига нисбатан ағдарувчи момент яратувчи, ҳам деворнинг устуворлигини орттирувчи барча элементлари оғирлигига, шу ўринда том вазни шамол юкининг сўрувчи таъсири катталигига камайтирилиб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарнизнинг 1 m учун ёки узунлиги 1 m дан кичик бўлган йиғма карнизнинг битта элементи учун 150 kg ҳисобий юкка;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисобий шамол юкининг тенг ярмига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКарнизлар ҳисобида қордан тушувчи юк эътиборга олинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Карнизнинг тош терилмалари қаторларини бўрттириб чиқариш воситасида шакллантирилган умумий бўрттирмаси девор қалинлигининг ярмидан ошмаслиги керак. Бунда, ҳар бир қаторнинг бўртиб чиқиб турилиши тош ёки ғишт узунлигининг 1/3 қисмидан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУч қатламли деворлардаги қаторларни бўрттириб чиқариб шакллантирилган ғиштдан карнизлар ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Девор қалинлигининг ярмидан камроқ бўртиб чиқиб туришга эга бўлган, ҳамда 20 сm дан ортиқ бўлмаган, карнизларнинг тош терилмалари учун худди юқори қават тош терилмаси учун қўлланилган каби қоришмалардан фойдаланиш керак. Ғиштли карнизлар кўпроқ бўрттириб чиқарилганда қоришма маркаси камида 50 бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Карниз ва панжара-тўсиқларнинг (парапетларнинг) устуворлиги етарлича бўлмаганда улар, тош терилмасининг пастки майдонларида қистириб қотириладиган, анкерлар билан маҳкамланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар анкерларнинг учлари алоҳида-алоҳида шайбалар билан маҳкамланадиган бўлса, анкерлар аро масофа кўпи билан 2 m бўлиши керак. Анкерларнинг учлари тўсин ортига ёки сарров учларининг ортига маҳкамланишида анкерлар аро масофани 4 m гача катталаштириш мумкин. Анкерларни қистириб қотирилиш ўрни, улар ҳисоб-китоб бўйича талаб қилинадиган кесимдан камида 15 cm пастроқ жойлашиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТемир-бетон чордоқ ораёпмаларида анкерларнинг учларини уларнинг остига қистириб қотириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТемир-бетон элементлардан қилинган йиғма карнизларда бунёд қилишда ҳар бир элементнинг устуворлиги таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Анкерларнинг тош терилмаси ичида девор ички сиртидан ½ ғишт масофада жойлашиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг ташқарисида жойлашган анкерлар (анкер сиртидан ўлчанган) 3 cm қалинликдаги цементли сувоқ билан муҳофазаланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаркаси 10 ва ундан паст бўлган қоришмаларда ётқизилган тош терилмаларида анкерлар кейинчалик бетон билан тўлдириб, суваладиган, жўякларга ботириб ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Анкер кесимини қуйидаги формулага кўра аниқланадиган зўриқиш бўйича аниқлашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(108)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ҳисобий юклардан вужудга келадиган энг катта эгувчи момент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — девор кесимининг сиқилган қирғоғидан анкер ўқигача бўлган масофа (кесимнинг ҳисобий баландлиги).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Карнизлар остидаги деворларнинг тош терилмалари марказдан ташқари сиқилишга текширилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАнкерлар мавжуд бўлмаганда ҳамда уларнинг қистирилиб маҳкамланиш сатҳларидаги кесимларда анкерлар мавжудлигида дан ортиқ эксцентриситетларга йўл қўйилмайди.
дан ортиқ эксцентриситетларга йўл қўйилмайди.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗўриқишларни узатишга тегишли барча тугунлар (анкерлар, анкер тўсинлари қистириб қотирилиш жойлари) ҳисоб-қитоб орқали текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Парапетларнинг пастки кесимларида хусусий оғирлигидан ҳамда 1,4 га тенг аэродинамик коэффициенти билан қабул қилинадиган ҳисобий шамол юки таъсирида вужудга келадиган юклар таъсирдаги марказдан ташқари сиқилишга ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАнкерлар мавжуд бўлмаганда дан ортиқ бўлган эксцентриситетга йўл қўйилмайди.
дан ортиқ бўлган эксцентриситетга йўл қўйилмайди.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Карнизлар ва панжара-тўсиқлар (парапетлар) устуворлигини орттирувчи юклар 0,9 коэффициент билан қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-§. Пойдеворлар ва ертўлаларнинг деворлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Девор теришга тааллуқли материаллардан қуриладиган пойдеворларни, ертўла деворларини ва цоколларни йирик ва майда бетон блоклар ва тошлардан мунтазам ва мунтазам бўлмаган шаклдаги табиий тошлардан, монолит бетон ва харсангтошли бетондан, пластик тарзда шакллантирилган ичи сидирғасига яхлит сопол ғиштлардан лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКлинкерли ичи ғовак ғиштни ертўлаларнинг ички деворлари ва пардеворларида ҳамда ертўлаларнинг ташқи деворларини қоплашда қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкамлиги 20,0 МPа ва совуққа бардошлилиги F100 ҳамда ундан юқори бўлган ичи сидирғасига яхлит силикат блокларни қуйидаги талабларга кўра пасайтирилган бинолардаги пойдеворларни ва ертўлаларнинг ташқи деворларини қуриш учун ишлатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал ва вертикал елимланма (камида икки қатламли) гидроизоляциянинг мавжудлигида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмасининг вертикал чокларини қоришма билан тўлдиришда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishертўлалар деворларини қуришда иссиқлик изоляциясини қўллашда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкислотали ер ости сувлари ҳамда таркибида сульфатларга эга агрессив грунтлар ва ер ости сувларнинг мавжуд эмаслигида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар тош терилмаси маркаси М100 ва ундан юқори бўлган оғир қоришмаларда бажарилишида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСиликат блокларнинг совуққа бардошлилигига қўйиладиган талаблар ертўлалар ва пойдеворларнинг тупроқнинг музлаш сатҳидан пастроқда жойлашган, иссиқлаштирилган деворларига тегишли бўлган ҳамда ушбу кўрсаткич нормалаштирилмайдиган тош терилмаларига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕртўла ёки пойдевор деворини ҳисоблашда унинг қалинлиги айнан унинг ўз устида жойлашган девор қалинлигидан кам бўлганда тасодифий эксцентриситетни 
mm олиш лозим.
mm олиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу эксцентриситетнинг қиймати бўйлама кучларнинг тенг таъсир этувчисининг эксцентриситети қиймати билан қўшилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБиринчи қават деворининг қалинлиги пойдевор деворининг қалинлигидан 200 mm дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 143-бандига мувофиқ биринчи қаватнинг бевосита кесилган устида жойлашган майдончаси тўрлар билан арматураланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Пойдеворлар таги чуқурликларининг бир сатҳдан бошқасига ўтиб бориши поғоналар билан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗич грунтларда битта пиллапоя баландлигининг унинг ўз узунлигига нисбати кўпи билан 1:1 ва битта пиллапоя баландлиги кўпи билан 1 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗич бўлмаган грунтларда битта пиллапоя баландлигининг унинг ўз узунлигига нисбати кўпи билан 1:2 ва битта пиллапоя баландлиги кўпи билан 0,5 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХарсангтошли бетондан ва харсангтошдан қилинган пойдеворларни уранинг ўз таглари томон кенгайтирмаси пиллапоясимон шаклда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХарсангтошли бетон учун битта пиллапоя баландлиги камида 30 cm, харсангтошли терилмада тош терилмасининг икки қатори баравар (35 — 60 cm) қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХарсангтошли бетондан ва харсангтошдан тайёрланган пойдеворлар учун битта пиллапоя баландлигининг ўз кенглигига минимал нисбатлари қуйидаги 34-жадвалда келтирилганларидан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон синфи | Қоришма маркаси | Ҳисобий юк қуйидагича бўлгандаги алоҳида-алоҳида олинган пиллапоялар баландликларининг ўз кенгликларига минимал нисбати, МПа (kgf/cm2) | |
|
| ||
В3,5 — В7,5 | 50 — 100 | 1,25 | 1,5 |
В1-В2 | 10 — 25 | 1,5 | 1,75 |
- | 4 | 1,75 | 2,0 |
Изоҳ. Пиллапояларни эгилишга ва қирқилишга текшириш талаб қилинмайди. | |||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Пойдеворлар ва ертўла деворлари қуйидагича бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхарсангтошли бетонлардан тайёрланган деворларнинг қалинлиги камида 35 cm ва устунлар кесимларининг ўлчамлари камида 40 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхарсангтошли терилмадан тайёрланган деворларнинг қалинлиги камида 50 cm ва устунлар кесимларининг ўлчамлари камида 60 cm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Ертўлаларнинг ташқи деворлари грунтнинг ён босими ҳамда ер юзасида жойлашган юк таъсирини эътиборга олган ҳолда ҳисоб-китоб қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМахсус талаблар мавжуд бўлмаганда, ер юзасидаги норматив юкни 1000 kg/m2 деб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕртўлаларнинг деворларини иккита қўзғалмас шарнирли таянчларга эга тўсинлар сифатида ҳисоб-китоб қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-§. Юпқа деворли гумбазсимон қопламалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Юпқа деворли гумбазсимон қопламаларни икки ёқлама гумбазлар кўринишида лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИкки ёқлама гумбазларнинг тош терилмалари учун қуйидагиларни қўллаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгумбазлар оралиғи 18 m гача бўлгандаги маркаси камида 75 ва катта оралиқларда маркаси камида 100 бўлган сопол (ичи сидирғасига яхлит ёки ғовак) ёки силикат ғишт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоғир бетон, ғоваксимон тўлдирувчили бетон, цемент солиниб автоклавланган серғовакли бетон, шунингдек маркаси камида 50 бўлган табиий тошлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГумбазларнинг оралиғи 12 m гача бўлганда маркаси 25 дан паст бўлган, табиий тошларни қўллашга йўл қўйилади, бунда гумбазларнинг қалинлиги камида 9 сm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Икки ёқлама эгриликка эга бўлган гумбазларнинг тош терилмалари учун, уларнинг таркибига гумбаз таянчларини ҳамда тош терилмасининг гумбаз туташуви сатҳидан пастроқдаги 6-7 қатори чегараларида маркаси камида 50 бўлган қоришмаларни қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Икки ёқлама эгиликка эга гумбазларнинг ҳисоби икки шарнирли ясси аркалар сингари шартли ҳисобий схема бўйича марказдан ташқари сиқилишга олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГумбазсимон қопламанинг максимал эгувчи моментларга эга кесимларидаги битта тўлқини ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГумбазларнинг қалинлиги ¼ ғишт бўлган тош терилмасининг ҳисобий қаршиликлари мазкур ШНҚнинг 17-бандига мувофиқ 1,25 коэффициент билан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Нормал кучнинг гумбазларнинг кўндаланг кесимларидаги ва деворлар тепа қисмларидаги қўйилиш эксцентриситети катталиги юкларнинг асосий уйғунликлари учун ошмаслиги керак.
ошмаслиги керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, — гумбаз ёки девор кўндаланг кесими ўқидан эксцентриситет тарафдаги кесим четигача бўлган масофа.
— гумбаз ёки девор кўндаланг кесими ўқидан эксцентриситет тарафдаги кесим четигача бўлган масофа.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГумбазларда, тортқилардинг марказдан ташқари жойлашишидан пайдо бўлувчи ҳисобий эгувчи моментни камайтириш учун деворларнинг ички тарафидан чиқарма таянчлар ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Тортқичларнинг чўзилиши, гумбазнинг сиқилиши ва таянчларни силжиши натижасида ҳосил бўладиган ҳисобий эгувчи моментларни фақат гумбаз юмалоқлангандан кейин унга таъсир қиладиган юклардан (иситувчи қатлам, том ёпмаси, фонарлар, қор вазни) ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Торқилардаги зўриқишларни аниқлашда тош терилмаларининг деформация модулларини мазкур ШНҚнинг 7-формуласига кўра қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-§. Арматураланган тош терилмаларига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Тош терилмаси горизонтал чокларининг тўрсимон арматураланишини фақат ғишт, тош ва қоришма маркаларини орттириш тош терилмасининг талаб қилинувчи мустаҳкамлигини таъминлай олмаганида ва элемент кўндаланг кесими оширилиши мумкин бўлмагандагина қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУстунлар ва орадеворларни ҳисоблашда эътиборга олинадиган мазкур ШНҚнинг 77-бандига мувофиқ тўрсимон арматура миқдори тош терилмаси ҳажмининг камида 0,1 фоизидан иборат бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Арматура тўрларини ичи сидирғасига яхлит сопол якка ғиштдан тайёрланган тош терилмасининг кўпи билан бешта қаторини оралатиб йўғонлаштирилган ғиштдан тайёрланган тош терилмасининг тўртта қаторини оралатиб ҳамда сопол тошлардан тайёрланган тош терилмасининг учта қаторини оралатиб ётқизиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрларни уларнинг четини ўзаро устма-уст тушириб туташтириш соҳасининг узунлиги камида 150 mm дан иборат бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Тўрсимон арматуранинг диаметри камида 3 mm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг горизонтал чокларидаги арматуранинг диаметри қуйидагилардан катта бўлмаслиги лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчоклардаги арматура ўзаро кесишганида — 6 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчоклардаги арматура ўзаро кесишмаганида — 8 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўр стерженлари аро масофа кўпи билан 12 cm ва камида 3 mm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланган тошли конструкциялар тош терилмаларининг чоклари улардаги арматура диаметридан камида 4 mm га ортиқ бўлган қалинликка эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Тош конструкцияларнинг бўйлама арматураланиши марказдан ташқари сиқилган (эксцентриситетлар катта бўлганда) ва эгилувчан элементлардаги чўзувчи зўриқишларни қабул қилиш учун, 
бўлганда юпқа деворларнинг мустаҳкамлиги ва устуворлигини ошириш учун иншоотнинг айрим қисмларини ва буткул иншоотни бутунлай монолитлилигини ва устуворлигини таъминлаш учун қўлланилади.
бўлганда юпқа деворларнинг мустаҳкамлиги ва устуворлигини ошириш учун иншоотнинг айрим қисмларини ва буткул иншоотни бутунлай монолитлилигини ва устуворлигини таъминлаш учун қўлланилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Тош конструкцияларни бўйлама арматуралашда армутура ташқаридан цементли қоришма остида ёки тош терилмасининг штрабаси аро ушбу штрабани цементли қоришма билан тўлдириб ётқизиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish189. Арматуранинг устунлар ва орадеворлар ҳисобларида эътиборга олинадиган миқдори камида қуйидагидан иборат бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсиқилган бўйлама арматура — 0,1 фоиз;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўзилган бўйлама арматура — 0,05 фоиз.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish190. Тош терилмаси билан биргаликда ишлайдиган темир-бетон билан кучайтирилган (комплекс конструкциялар) тош терилмаси худди бўйлама арматурали тош терилмаси каби мазкур ШНҚнинг 187-бандига мувофиқ, шунингдек марказий ва марказдан ташқари сиқилишдаги юк кўтариш қобилиятини сезиларли даражада ошириш учун қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish191. Комплекс конструкциялар учун B12,5 дан баланд бўлмаган синфдаги бетон қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБарча бўйлама арматуранинг кўндаланг кесими юзаси кўпи билан бетон кўндаланг кесими майдонининг 1,5 фоизини ташкил этиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish192. Аввалдан мавжуд тош конструкцияларнинг юк кўтариш қобилияти биноларни реконструкциясида, устқурмаларда ёки тош терилмасида нуқсонлар мавжудлигида, тош терилмасини обоймалар таркибига киритиш йўли билан орттирилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур пўлат темир-бетон ва арматураланган сувоқдан қилинган обоймалар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish193. Пўлат обойма, кучайтирилаётган элементнинг бурчакларига ўрнатилади, вертикал бурчакли ва тасмасимон пўлатдан тайёрланган ҳамда бурчакларга пайвандлаб қўйилган хомутлардан иборат. Хомутлар аро масофалар кучайтирилаётган элемент кесимнинг кичикроқ баландлигидан ортиқ бўлмаслиги ва кўпи билан 50 cm бўлиши керак. Пўлат обойманинг қалинлиги 25-30 mm бўлган цементли қоришма қатлами билан коррозиядан ҳимояланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоришма билан ишончли илашиши учун пўлат бурчаклар ва тасмасимон пўлат металл тўр қоплаб беркитилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish194. Темир-бетон обойма вертикал стерженлар ва пайвандланма хомутлар билан арматураланганда В12,5 — В15 маркали бетондан бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish195. Қоришмадан тайёрланган обойма худди темир-бетондан қилинганига ўхшаш араматураланади, бироқ арматура бетон ўрнига 50-100 маркадаги цементли қоришма қатлам билан қопланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-§. Деформация чоклари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish196. Биноларнинг тош деворларидаги ҳарорат-киришувчанлик чоклари тош терилмасининг фойдаланиш шарт-шароитларига кўра йўл қўйиб бўлмайдиган, парчаланишларини, дарзларини, оғишларини ва ўз чоклари бўйлаб (чўзинчоқ арматура ва пўлат киритмаларнинг учлари бўйлаб, шунингдек деворлар, туйнуклар ёки тешиклар билан сезиларли даражада кучсизланган жойларидаги) кўчишларини келтириб чиқариши мумкин бўлган ҳароратга ва киришувчанликка доир деформацияларининг эҳтимолий мужассамланиш жойларида ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish197. Арматураланмаган ташқи деворлар учун ҳисобларсиз қабул қилишга йўл қўйиладиган ҳарорат-киришувчаник чоклари орасидаги максимал масофалари қуйидагича олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиситиладиган биноларнинг ер усти тош ва йирик блокли деворлари учун арматураланган бетон ва пўлат киритмаларнинг (дераза ва эшик усти тўсинлар, тўсинлар ва бошқалар) узунлиги 3,5 m кўп бўлмаган ва орадеворларнинг кенглиги камида 0,8 m бўлмаганда мазкур ШНҚнинг 35-жадвалга мувофиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкиритмаларнинг узунлиги 3,5 m дан каттароқ бўлганда тош терилмасининг киритмалар учлари атрофидаги майдонларни мустаҳкамликка ва дарзларнинг очилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхарсангтошли бетонли деворлар учун мазкур ШНҚнинг 35‑жадвалига мувофиқ бетон тошлар 50 маркали қоришмалардан қилинган тош терилмаси бунда 0,5 коэффициент олиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўп қатламли деворларнинг қаттиқ боғланган қатламларнинг учун ушбу ШНҚнинг 35‑жадвалига мувофиқ деворларнинг конструкциявий асосий қатламлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиситилмайдиган тошли бино ва иншоотлар учун «а» бандида келтирилган шароитлар учун мазкур ШНҚнинг 35-жадвали бўйича қуйидаги коэффициентларга кўпайтириб:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishберк бино ва иншоотлар учун — 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishочиқ иншоотлар учун — 0,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости иншоотлари ва биноларнинг пойдеворлари, тупроқларни мавсумий музлаб бориш соҳасида жойлашган, тош ва йирик блокли деворлари учун мазкур ШНҚнинг 35-жадвалига мувофиқ, бироқ икки баравар орттириб олиб грунтнинг мавсумий музлаб бориши чегараларидан пастроқда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish198. Темир-бетон ёки пўлат конструкциялар билан боғланган деворчалардаги деформация чоклари ушбу конструкциялардаги чоклар билан мос тушиши, шунингдек биноларнинг конструкция схемасига боғлиқ тарзда деворларнинг тош терилмаларида ҳароратга доир қўшимча чокларни ҳисобга олиш ҳамда ушбу жойларда темир-бетон ёки пўлат конструкцияларни чоклар томонидан қирқилмаслигини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙилнинг энг совуқ беш кунлигидаги ташқи ҳаво ўртача ҳарорати | Ҳарорат чоклари орасидаги масофа m | |||
Сопол ғишт ва тошлардан йирик ҳажмли ва табиий тошлардан, бетондан тайёрланган йирик блоклардан ёки сопол ғиштлардан теримларда | Силикат ғиштлардан, бетон тошлардан, силикат бетон ва силикат ғиштлардан ясалган, йик блоклардан теримларда | |||
Терим қоришмаларнинг маркаси | ||||
50 ва ундан юқори | 25 ундан юқори | 50 ундан юқори | 25 ундан юқори | |
Минус 30 ºС ва ундан паст | 70 | 90 | 50 | 60 |
Минус 20 ºС ундан баланд | 100 | 120 | 70 | 80 |
Изоҳлар: 1. Ҳисобий ҳароратларнинг оралиқ қийматлари учун ҳароратга оид чоклар аро масофаларни интерполяциялаб аниқлашга йўл қўйилади. 2. Пардозлаш қатламига эга деворлар учун ҳароратга оид чоклар аро масофалар ҳарорат-намликка доир деформациялар энг катта бўлган материал бўйича қабул қилиниши лозим. | ||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish199. Деворлардаги киришишга оид чоклар, бино ёки иншоот заминининг текис бўлмаган чўкиш имконияти мавжуд бўлган барча ҳолатларда қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish200. Деформация ва киришишга доир чокларни шпунтли қилиб ёки чокларни пуфлаб олиш имкониятини истисно қилувчи эластик орақистирмалар билан чоракта тўлдирилган қилиб лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-§. Юк кўтармайдиган ташқи деворлардаги деформацияга оид горизонтал чоклар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish201. Юк кўтармайдиган деворлардаги горизонтал чоклар унинг ички ва ташқи қатламларида, деворнинг бутун қалинлиги бўйлаб ораёпмаларнинг пастки сатҳида ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧокларнинг баландлиги деворга юқоридаги қават тош терилмаси ва ораёпмалардан тушадиган юкнинг узатилишини истисно қилиш шартидан келиб чиқиб тайинланиши ҳамда камида 30 mm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОраёпмалар ва уларнинг консолли бўртиқлари деворлар таянишидан тушадиган юкга ҳисоб-китоб қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеформацияга оид горизонтал чокларни ўрнатиш бўйича талаблар мазкур ШНҚнинг 140-бандига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-§. Юк кўтарувчи ва ўзини-ўзи кўтариб турувчи ташқи деворлардаги деформацияга оид горизонтал чоклар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish202. Эгилувчан боғичларга эга бўлган икки қатламли ва уч қатламли юк кўтарувчи ва ўзини-ўзи кўтариб турувчи деворларда, қатламлари бикр бирлаштирилган икки қатламли деворларда мазкур ШНҚнинг 68-69-бандларига кўра марказий ва марказдан ташқари сиқилишга ҳисобида қатламларнинг ўзаро биргаликда ишлашини таъминлаш бўйича шарт бажарилмаса тош терилмасининг юза сиртида қаватма-қават горизонтал деформацияли чокларни бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish203. Горизонтал деформация чокни ўрнатиш бўйича талаблар мазкур ШНҚнинг 201-бандига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, юза қатлам ораёпма плитасининг темир-бетон тўсиннинг асосий қатламида қистириб қотирилган учки қиррасига ёки пўлат кронштейнларига таяниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 10 ва 15-формулалари бўйича марказий ва марказдан ташқари сиқилишга ҳисобларда юза қатлам иши ушбу ҳолларда эътиборга олинмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-§. Уч қатламли ташқи деворлар тош терилмаларининг юза қатламидаги деформацияга оид вертикал чоклар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish204. Конструкцияга оид арматураланишга ҳамда деформацияга доир горизонтал чокларга эга бўлган учта қатламли деворларнинг юза қатламидаги деформацияга оид вертикал чоклар аро масофалар қуйидаги 36-жадвалига мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.07-96 бўйича ҳароратлар ўзгариши, | Ташқи деворлар тош терилмаси юза (ташқи) қатламидаги деформацияга оид вертикал чоклар аро масофаларнинг максимал қийматлари, m | |||
Сопол ғишт, сопол ва табиий тошлардан тайёрланган деворнинг шакли | Силикат ғишт, бетон, серғовакли бетондан тайёрланган тошлардан қилинган деворнинг шакли | |||
Тўғри чизиқли | L-симон | Тўғри чизиқли | L-симон | |
80 | 6,0 | 3,0 | 4,0 | 2,0 |
60 | 7,0 | 3,5 | 4,6 | 2,3 |
40 | 8,0 | 4,0 | 5,4 | 2,7 |
Изоҳлар: 1. Деформацияга оид вертикал чоклар аро масофалар тош терилмасининг конструкциявий арматураланиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 142 ва 143-бандларига мувофиқ эгилувчан боғичлар ва бурчакларга жойлаштирилувчи боғич тўрлари ўрнатиладиган ҳоллар учун тайинланган деформцияга оид горизонтал чоклар аро масофалар кўпи билан 3,5 m. 2. Тош терилмасини қўшимча арматураланган ҳолларда вертикал чоклар аро масофаларни ҳисоб натижалари бўйича тайинлаш лозим. 3. Вертикал чоклар аро масофалар мазкур ШНҚнинг 35-жадвалига мувофиқ қалинлиги 12 cm бўлган, юза қатлам учун келтирилган. Юза қатламнинг қалинлиги 19 — 25 cm бўлганида ушбу қийматлар 1,5 коэффициенти билан қалинлик 25 cm дан ортиқ бўлганда ушбу ШНҚнинг 35-жадвалига кўра қабул қилинади. Юза қатламнинг қалинлиги 12 cm дан камроқ (бироқ камида 8,5 сm) бўлганида деформация чоклари орасидаги масофа махсус ҳисобларнинг натижаларига кўра аниқланади. 4. Ҳароратнинг | ||||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮза қатлам тош терилмасига кетадиган арматура сарфини эгилувчан боғичларни ўрнатишни, деформацияга оид вертикал чокларнинг жойлаштирилиш ўринларини ва улар аро масофаларни мақбуллаштириш учун уларни тайинлаш деворларнинг ҳарорат-намлик таъсирларга ҳисоблаш асосида ўтқазишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобларнинг натижаларидан қатъи-назар вертикал ҳароратли чокларни жойларини белгилашда қуйидаги талабларни бажарилишини таъминлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвертикал деформацияли чоклар билан режа бўйича синган девор конструкцияларини чизиқли бўлакларга ажратиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz-симон режали бўлаклар тавсия этилмайди, бунда ўрта деворнинг узунлиги 2 m дан кам бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчокларни бурчакларда, деворлар кесишган жойларда, сатҳлар баланд-паст бўлган жойларда дераза ва эшик тешикларга яқин жойларда жойлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрежада z-симон бўлакларни ажратишда деформация чокни бўлакнинг ўрта девори билан кесишган жойдаги энг узун деворга қўйиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвертикал чокларни дераза ва эшикларнинг чегаралари бўйлаб ойнаванд лоджия ва балконларда бажариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчокнинг қалинлиги 10 mm дан кам бўлмаслиги керак, чокни тўлдиришда эластик орақистирмалар ва ташқи об-ҳаво таъсирларига бардошли мастикаларни қўллаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Қишки мавсумда қуриладиган конструкцияларни лойиҳалаш бўйича талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish205. Қиш мавсумида манфий ҳароратда бино ва иншоотларни қуриш учун қўлланиладиган ётқизиш усули дастлабки техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар билан асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚишда ётқизишнинг қабул қилинган усули конструкцияларни қуриш даврида ҳам, кейинчалик ишлатиш даврида ҳам уларнинг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒишт, тўғри шаклдаги тошлар ва йирик блоклардан қишки ғишт теришни қуйидаги усуллардан бири билан амалга ошириши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМ50 маркадан паст бўлмаган, совуқда қиздирмасдан қотувчи, қотиш материалларини коррозияга олиб келмайдиган, совуққа қарши кимёвий қўшимчаларни қўллаган ҳолда эритмаларда норматив ҳужжатлар талабларини қаноатлантирадиган ва қабул қилиниши мўлжалланаётган қурилаётган конструксиялардан фойдаланиш шартлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкимёвий қўшимчаларсиз камида 10 маркадаги оддий эритмаларда музлатиш усули билан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкция элементлари биринчи эритиш даврида ҳам (янги эриган эритманинг мустаҳкамлиги энг паст бўлганда), бинодан фойдаланишнинг кейинги даврида ҳам етарли даражада мустаҳкам ва барқарор бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош конструкцияларнинг баландлиги музлатиш, ҳисоб-китоб билан аниқланиши, бироқ кўпи билан 15 m ва тўрт қават бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish206. Совуққа қарши кимёвий қўшимчалар қўшилган қоришмаларда бажариладиган ғишт теришнинг ҳисобий сиқилиш қаршиликлари, агар ғишт териш ўртача суткалик ҳароратда бажариладиган бўлса, ушбу ШНҚнинг 4-10-жадвалда келтирилган ёзги ғишт теришнинг ҳисобий қаршиликларига тенг деб олиниши, бунда ташқи ҳаво ҳарорати минус 15°С гача ва 0,9 пасайтирувчи коэффициент билан минус 15°С дан паст ҳароратда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish207. Музлатиш усули билан ва қурилган конструксиялари қиздириш билан музлатиш усули билан бажарилган теришни сиқишга бўлган ҳисобий қаршиликлари, эритмани эритиш ва мусбат ҳароратларда қотишдан сўнг, қуриб битказилган бинодаги музлашга қарши қўшимчаларсиз эритмаларда ушбу ШНҚнинг 2 — 8-жадваллар бўйича, пасайтирувчи коэффициентлар билан қабул қилиниши, бунда ғишт ва тош териш ишлари бажарилган ташқи ҳавонинг ўртача суткалик ҳароратида минус 15 °C гача — 0,9 ва минус 30 °C гача — 0,8 ни ташкил етиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish208. Қишки тош терилмасининг якуний мустаҳкамлигини таъминлашда (қоришмаларнинг маркаларини ошириш, юқори мустаҳкамликка эга ғишт ва тошларни қўллаш, ёки айрим ҳолларда, тўрсимон арматуралашни қўллаш) ишчи чизмаларда кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 206-бандига мувофиқ кимёвий қўшимчаларда бажариладиган тош терилмаси учун белгиланган чора-тадбирлар тош терилмасининг юк кўтариш қобилияти камида 90 фоизга фойдаланилаётган элементлари учун қўлланилиши, бунда музлатиш усулида бажаралидаган тош терилмаси мазкур ШНҚниг 207-бандига кўра юк кўтариш қобилияти камида 70 фоиз фойдаланилаётган элементлар учун қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish209. Арматура коррозиясини келтириб чиқармайдиган, музлашга қарши қўшимчаларга эга қоришмаларда ётқизилувчи тош терилмаларида мазкур ШНҚнинг 37-жадвалда келтирилган ва 
иш шароити коэффициентлари ҳисобга олинмаслиги, бунда музлатиш усулида ва бунёд қилинган конструкцияларни исита туриб, музлатиш йўли билан бажарилувчи тош терилмаларида ҳисобий формулаларга кўра ва иш шароити коэффициентларини киритиб қоришманинг тош ва арматура билан сустлашиш таъсирини ҳисобга олиш лозим.
ва иш шароити коэффициентлари ҳисобга олинмаслиги, бунда музлатиш усулида ва бунёд қилинган конструкцияларни исита туриб, музлатиш йўли билан бажарилувчи тош терилмаларида ҳисобий формулаларга кўра ва иш шароити коэффициентларини киритиб қоришманинг тош ва арматура билан сустлашиш таъсирини ҳисобга олиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасини қишки зўриқиш ҳолатининг тури | Иш шароити коэффициентлари | |
тош терилмаси учун | тўрсимон арматура учун | |
1. Ғиштдан қилинган ва (эриб тушишдан кейин) қотган тош терилмасининг сиқилиши | 1,0 | - |
2. тўшамасимон харсангтошдан қилинган тош терилмасининг сиқилиши | 0,8 | - |
3. Барча турдаги қотиб бўлган тош терилмаларининг қоришмали чоклари бўйлаб чўзилиши, эгилиши ва қирқилиши | 0,5 | - |
4. Музлатиш усулида бунёд қилинувчи ҳамда эриб тушиш босқичидаги тўрсимон арматурали тош терилмасининг сиқилиши | - | 0,5 |
5. Музлатиш усулида бунёд қилинувчи ҳамда эриб тушиш босқичидаги тўрсимон арматурали тош терилмасининг сиқилиши (эриб тушганидан сўнг) қотиб бўлганлари учун | - | 0,7 |
6. музлашга қарши қўшимчаларга эга бўлганлари, бунда совуқ шароитда қотишга дучор бўладиганлари ҳамда қоришманинг эриб тушиш пайтидаги мустаҳкамлиги камида 1,5 МPа (15 kgf/сm2) бўлганида | - | 1,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish210. Қишда совуққа қарши кимёвий қўшимчалар қўшилган қоришмаларда қуриладиган юқори қаватли (9 қават ва ундан ортиқ) биноларнинг ишчи чизмаларида бинонинг тайёр бўлишининг турли босқичлари учун қаватлардаги қоришманинг талаб қилинадиган оралиқ мустаҳкамлиги кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish211. Оддий эритмаларда (совуққа қарши қўшимчаларсиз) музлатиш усули билан қуриладиган конструкцияларнинг юк кўтариш қобилиятини қуйидагича ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэриб тушиш босқичида қоришма портландцементда қилинганда эриб тушаётган қоришманинг ҳисобий мустаҳкамлиги 0,2 МPа (2 kgf/cm2) ҳамда девор ва устунларнинг қалинлиги камида 38 cm бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевор ва устунларнинг қалинлигидан қатъи-назар, эриб тушаётган қоришманинг мустаҳкамлиги нолга тенг бўлганда ва тошқолпортландцемент ёки пуццолан цементда қилинувчи қоришмаларда, шунингдек девор ва устунларнинг қалинлиги кўпи билан 38 cm бўлганда портландцементда қилинган қоришмалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэриш босқичида қоришманинг тош ва арматура билан сустлашиш ҳисобий формуласи мазкур ШНҚнинг 37-жадвалида келтирилган қўшимча ва иш шароити коэффициентларини киритиш йўли билан ҳисобга олиниши.
ва иш шароити коэффициентларини киритиш йўли билан ҳисобга олиниши.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish212. Қиздирилувчи музлатиш усулида бажариладиган қишки тош терилмасининг мустаҳкамлиги қоришманинг тош терилмаси кесими бўйлаб ёки унинг бир қисмида эришилган мустаҳкамланиб боришда ҳисоб-китобсиз аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкцияларнинг тош терилмасини сунъий тарзда эритиш даврида юк кўтариш қобилиятининг етарлича эканлигини ҳисоб-китоблар асосида текшириб олинганидан кейингина уларни қиздира бошлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish213. Музлатиш усулида бажариладиган тош терилмасининг ҳисобларида эритилиш босқичида олдиндан зўриқишлар ошкор қилинган майдонларини (устунларни, орадеворларни) эритилиш ва тош терилмасининг кейинчалик қотиш даврида поналарда қилинган муваққат поялар ўрнатиш орқали кучайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish214. Тош терилмасини оддий қоришмаларда музлатиш усули билан қуйидаги конструкцияларни қуришга йўл қўйилмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхарсангтошли бетонлар ва парчаланган харсангтошлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэритилиш босқичида вибрация ёки сезиларли динамик юк таъсирлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэритилиш босқичида катталиги бўйлама юкларнинг 10 фоиздан ортиқ бўлган кўндаланг юк таъсилар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтепа қисмида таянчга эга бўлмаган конструкциялар учун эритилиш босқичида 
дан ва тепа қисмида таянчга эга бўлган, конструкциялар учун эритилиш босқичида 
дан ортувчи эксцентриситетларга эга бўлганлар;
дан ва тепа қисмида таянчга эга бўлган, конструкциялар учун эритилиш босқичида дан ортувчи эксцентриситетларга эга бўлганлар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкура ШНҚнинг 119 — 121-бандларига мувофиқ девор (устун) баландликларининг ўз қалинликларига нисбатлари эритилиш босқичида IV гуруҳ тош терилмалари учун ўрнатилган қийматларидан ортиб кетувчилар.
қийматларидан ортиб кетувчилар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТепа қисмида таянчларга эга бўлмаган конструкциялар учун ушбу ШНҚнинг 122-бандига мувофиқ чегаравий нисбатларни икки баравар камайтириш ва кўпи билан 
деб олиш лозим.
деб олиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкциянинг йўл қуйилган чегаравий эгилувчанлигидан ортиб кетилганда, уларни бунёд қилишда, эритилиш давридаги уларнинг устуворлигини таъминлай оладиган муваққат қотиргичлар билан кучайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish215. Қоришмалар учун музлашга қарши қўшимчалар сифатида қуйидаги ҳолларда фақат нитрий нитритини қўллашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнам цехлар, ҳаммомлар, кир ювиш хоналари ва ҳавосининг ШНҚ 2.01.04-18 га мувофиқ аниқланадиган, намлиги ортиқча бўлган, бошқа хоналарда, ҳавосининг ҳарорати 40 ºС дан ортиқ бўлган хоналарни қуришда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳи ўзгариб туриш соҳаларида ва сув остида жойлашган ҳамда гидроизоляцияга эга бўлмаган конструкцияларни қуришда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish216. Натрий нитритили, ишқорли, НКМ, ННХКМ каби қўшимчалар солинган қоришмаларнинг, протекторли қопламалар билан олдиндан ҳимоялаб олинмаган, руҳ тортилган ва алюминли олдиндан ўрнатилувчи қисмлар билан бевосита контактга киришишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish217. Маркаси 100 дан ва совуққа бардошлилиги F25 дан паст бўлган силикат ғиштдан қилинган деворларда ишқор қўшилган қоришмаларни қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish218. Қишки шароитларда тош терилмаси билан биргаликда ўрнатиладиган, плиталардан қилинган пардоз қатламли тош деворларни лойиҳалашда деворларнинг пардоз қатламлари ва тош терилмаларининг деформацияланиши турли эканлигини ҳамда лойиҳада дарзлар шаклланиши ва пардоз деворларнинг асосий қатламидан қат-қат бўлиб кўчишини истисно қиладиган чора-тадбирларни кўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish219. Тош констукцияларни музлатиш усулида бунёд қилинадиган бино ёки иншоотларнинг ишчи чизмаларида мазкур ШНҚнинг 208-бандига мувофиқ қуйидагилар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэритмани эритиш даврида йўл қўйилиши мумкин бўлган деворларнинг чегаравий баландликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишдан олдин ўрнатиладиган конструкцияларнинг вақтинчалик маҳкамлагичлари юқорида жойлашган қаватлар, уларнинг эриши ва ғишт қоришмасининг қотиши даврларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош ва арматураланган тошли конструкцияларнинг ишчи чизмаларига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Тош терилмаси, панеллар ва йирик блокларни қуришда қўлланиладиган ғишт, тошлар, пардозлаш материаллари ва бетонларнинг тури кўрсатилиши, бунда уларга тегишли ГОСТлар, МСТлар ёки техник шартларни ва уларнинг мустаҳкамлик ва совуққа бардошлилик бўйича лойиҳавий маркалари ёки синфларини белгиланиши, шунингдек ғоваксимон тўлдирувчиларда қилинган ҳамда серғовакли ва ғоваклаштирилган бетон учун зичлиги кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Тош терилма ишларнинг монтаж чоклари ёзги ҳамда қишки даврда амалга оширишда, шунингдек панеллар ва йирик блокларни ясаш учун ишлатиладиган, қоришмаларнинг лойиҳавий маркаларини ва боғловчиларнинг лойиҳавий турлари кўрсатилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Лойиҳа чизмаларида қуйидагилар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматура, тасмасимон ва фасонли пўлатнинг синфлари ва маркалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворларнинг конструкциялари, сокларни чирмаб боғлаш тизими, тош терилмаси енгиллаштирилганда иссиқлик қатламининг тури ва қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Мазкур ШНҚнинг 9-бобига мувофиқ манфий ҳароратларда бажариладиган тош терилмаси учун тош терилмасининг усули ҳамда қишки тош терилмасини қуриш ва ундан кейинги фойдаланиш даврида унинг мустаҳкамлиги ва устуворлигини таъминлайдиган қўшимча чора-тадбирлар, шунингдек тош терилмаси манфий ҳароратларда амалга оширилиши мумкин бўлган чизмалар конструкцияларнинг ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ мустаҳкамлигини текшириб кўриш амалга оширилганлиги ва уни қишки шароитларда ҳам қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишда ҳисобий юк кўтариш қобилияти 80 фоиздан ортиқ ишлатилаётган конструкциялар учун ғишт (тош) ва қоришманинг мустаҳкамлигини мунтазам текшириб бориш ҳақидаги талаблар ҳисобга олиниши, бунда ушбу конструкциялар ишчи чизмаларида белгилаб қўйилган бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Ишларни бажариш кетма-кетлиги, муваққат қотиргичларни ўрнатиш ҳамда конструкцияларни қуришда уларнинг мустаҳкамлигини ва устуворлигини таъминловчи бошқа чора-тадбирларни бажариш ҳақидаги кўрсатмалар, қоришмаларнинг лойиҳавий маркасидан фоизларда олинган ҳамда тош терилмасини юклантиришга йўл қўйиладиган мустаҳкамлиги таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАсосий ҳарфий белгилар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — арматура кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмаси кесимининг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA — элемент кесимининг ҳисобий юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтокча кесимининг (бўйлама деворнинг, ҳисобга олинадиган майдони) юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдераза ва эшик усти тўсини (перемычка)нинг кўндаланг кесими юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishётқизилган элементлар, девор ёки устун контури чегараларидаги таянч тугунидаги тош терилмаси ва темир-бетон элементлар кесимларининг жамланма юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — зўриқишларнинг тўғри бурчакли эпюрасида кесимнинг сиқилган қисмининг юзаси, босим ўтказиладиган эзилиш юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — нетто кесимнинг ҳисобий юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворни горизонтал кесимининг нетто юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўшаманинг тош терилмасига таяниш узунлигида бўшлиқлар билан заифлаштирилган горизонтал кесим юзаси (қовурғалар кесимининг умумий майдони);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — келтирилган кесимнинг юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— келтирилган кесимнинг сиқилган қисмини юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
деворнинг горизонтал кесимининг брутто юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтемир — бетон элементларнинг тугундаги умумий таяниш юзаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг эластиклик модули (бошланғич деформация модули);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishE — тош терилмасининг деформация модули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бетоннинг бошланғич эластиклик модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пўлатнинг эластиклик модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishG — тош терилмасининг силжиш модули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishH — тўсинлар ёки бошқа горизонтал таянчлар орасидаги масофа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқават баландлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
деворнинг тепа майдони баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрандбалканинг тепа қиррасини усти масофаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг бикирлигига кўра рандбалкага эквивалент бўлган шартли белбоғининг баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — режадаги деворлар кесимининг оғирлик марказидан ўтадиган ўққа нисбатан деворлар кесимининг инерция моменти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пўлат рандбалка кесимининг инерция моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishL — элемент кесимларининг эзилишга ҳисоблардаги ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishM — ҳисобий эгувчи момент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисобий юклардан тушадиган энг катта эгувчи момент момент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмасининг сиртига сувоқ ёки плиткали қопламаларни тортиб бўлинганидан сўнг унга қўйиладиган норматив юклардан келувчи момент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishораёпмалар ёки қопламаларнинг деворга, анкерлар аро масофаларга тенг бўлган кенгликда таяниш жойларида, уларнинг сатҳларда ҳисобий юклардан вужудга келувчи эгувчи момент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — ҳисобий бўйлама куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўзилишдаги ўқ бўйлаб таъсир қилувчи ҳисобий куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмаси сиртига сувоқ ёки плиткали қопламаларни тортилгач, унга қўйиладиган норматив юклардан тушувчи бўйлама куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishанкерлар аро масофага тенг бўлган кенгликда анкер жойлашган сатҳдаги ҳисобий норматив куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрандбалканинг ўз оралиғи ва таянч узунлиги сарҳадида жойлашган ҳамда рандбалканинг хусусий оғирлигини бундан истисно қилинган юклардан вужудга келувчи таянч реакцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
узоқ вақт таъсир этувчи юклардан ҳисобий бўйлама куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маҳаллий юклардан вужудга келувчи бўйлама сиқувчи куч;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисобий юк кўтариш қобилияти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
анкердаги ҳисобий зўриқиш;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
арматураланмаган тош терилмасининг чўзилишга юк кўтариш қобилияти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
боғични анкерлаш тугунининг мустаҳкамлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эгилувчан боғичларнинг чўзилишга мустаҳкамлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир қават баландликдаги Г-симон боғичлов тўрларнинг бўйлама стерженларининг чўзилишга умумий мустаҳкамлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQ — ҳисобий кўндаланг куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқават баландлигининг ўртасидаги горизонтал юкдан тушадиган ҳисобий кўндаланг куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқаралаётган дераза ва эшик усти тўсинларига туташувчи ораёпма сатҳидаги кўндаланг девор томонидан қабул қилинадиган, горизонтал юкдан тушадиган ҳисобий кўндаланг куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсин оғирлиги ва унга қўйилган юклардан тушадиган ҳисобий юкланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishR — тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— оғир қоришмаларда қилинган вибро ғиштли тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг эгилишдаги чўзилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг чўзувчи бош зўриқишларга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасини қирқилишидаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — арматуранинг ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг сиқилишга вақтинча қаршилиги (мустаҳкамлигининг ўртача чегарси);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ғишт ёки тошлардан қилинган, арматураланган тош терилмасининг сиқилишга вақтинча қаршилиги (мустаҳкамлигининг ўртача чегараси);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — арматураланган тош терилмасидаги арматуранинг норматив қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг эзилишдаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— деворнинг бошқа ихтиёрий қатламининг ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўрсимон арматурали тош терилмасининг ўқ бўйлаб марказий сиқилишидаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — қоришма қотишининг кўриб чиқилаётган муддатида арматураланмаган қатламнинг сиқилишдаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг қоришма маркаси 25 да ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
арматураланган тош терилмасининг марказдан ташқари сиқилишдаги ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўйлама арматура билан арматураланган пойдеворнинг эзилишининг ҳисобий қаршилиги горизонтал чоклардаги арматуралар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бетоннинг ўқ бўйлаб сиқилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг чирмаб боғланган, кесими бўйлаб чўзилишга ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кесимнинг, кесим оғирлик маркази орқали ўтувчи ўққа нисбатан бир тарафлама жойлашган қисмининг статик моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS — босимнинг таянч қиррасидан унинг ҳар тарафига қараб йўналган тақсимланиш эпюрасининг майдон узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS1 — четки таянч рандбалкалари узра, шунингдек бир оралиқли рандбалкалар таянчлари узра босим учбурчак эпюрасининг таянч қиррасидан бошлаб тақсимланиш майдон узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishT — бир қават сарҳадидаги силжитувчи зўриқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
арматура ҳажми;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг ҳажми;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishW — тош терилмаси эластик ишлаётганда унинг кесимидаги қаршилик моменти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— элементлар кесимларининг мазкур ШНҚнинг 9-расмдаги схемаларга мувофиқ эзилишга (маҳаллий сиқилишга) ҳисоблашда геометрик ўлчамлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — тўсинни тош терилмаси ичига қистирилиш чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаянч узунлиги (орадевор кенглиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рандбалкани таяниш майдонининг узунлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — таврсимон кесимнинг эксцентриситет йўналишига боғлиқ тарздаги сиқилган токчаси кенглиги ёки деворчасининг қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўп қатламли деворлар ҳисобидаги қатламнинг амалдаги кенглиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлемент кесимининг кенглиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсин токчасининг кенглиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўсин кенглиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қатламнинг келтирилган кенглиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishc — тўр квадрат катагининг ўлчами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQ кучни қўйилиш нуқтасидан девор текислигигача бўлган масофа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Q кучни қўйилиш нуқтасидан элемент тўғри бурчакли кесимининг энг яқин чегараларигача масофа;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ҳисобий юк таъсирининг эксцентриситети;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисобий кучнинг қистирилиш чуқурлигининг ўртасигача бўлган эксцентриситети;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— узоқ муддатли юклар таъсирининг эксцентриситети;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўғри бурчакли элемент кесимининг қия марказ ташқарисидан сиқилишдаги унинг томонларига мос тарздаги эксцентриситетлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg — темир-бетон элементларнинг тугундаги таяниш майдонининг катталигига боғлиқ бўлган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh — тўғри бурчакли кесимнинг кичик томонининг ўлчами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустуннинг тўғри бурчакли кесимининг кичик томони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевор қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесим баландлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўндаланг деворнинг қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдераза ва эшик усти тўсинининг оралиқдаги соф баландлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— элементларнинг максимал эгувчи моментларга эга кесимларидаги сиқилган қисмларнинг баландликлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мураккаб кесимли деворлар устунларнинг шартли қалинлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — деворнинг сиқилган четидан анкер ўқигача бўлган масофа (кесимнинг ҳисобий баландлиги);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — Ac кўндаланг кесим эгувчи момент таъсир қилиш текислигидаги сиқилган қисмининг баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishi — элемент кесимнинг энг кичик инерция радиуси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмураккаб кесимли деворлар, устунларнинг инерция радиуси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishic — Ac кўндаланг кесим эгувчи момент таъсир қилиш текислигидаги сиқилган қисмининг инерция радиуси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўғри бурчакли элемент кесимининг қия марказ ташқарисидан сиқилишдаги унинг томонларига мос тарздаги инерция радиуслари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— элементларнинг максимал эгувчи моментларга эга кесимларидаги сиқилган қисмларининг инерция радиуслари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk — мазкур ШНҚнинг 16-жадвали бўйича қабул қилинадиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтузатиш коэффициентлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkp — устунлар коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — девор ва устунларнинг ҳисобий баландлиги (узунлиги);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — девор тепа майдонининг ҳисобий баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishl — кўндаланг деворнинг режа-тасвирдаги узунлиги; дераза ва эшик усти тўсинининг соф оралиғи; деворнинг эркин узунлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishlc — учбурчак шаклидаги тақсимланиш эпюраларининг рандбалкалари четки таянчлари узра, шунингдек бир оралиқли рандбалкалар таянчлари узра асослари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishm — кўп қатламли деворни ҳисоблашда кесим келтириладиган қатлам мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmg — юкнинг узоқ муддатли таъсирини эътиборга олувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmi — деворнинг ихтиёрий бошқа қатламининг мустаҳкамлигидан фойдаланиш коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — қирқилишга ҳисобларда ишлатиладиган эмпирик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishp — темир — бетон элементдаги бўшлиқлар тўрига боғлиқ бўлган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishp1 — арматураланган тош терилмасининг ҳисобий қаршилигини аниқлашда ғишт (тош) бўшлиқларига боғлиқ бўлган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishs — баландлик бўйлаб тўрлар аро масофа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv — кесимдаги қия зўриқишларнинг текислиги бўлмаган коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishy — элемент кесимининг оғирлик марказидан эксцентриситет тарафидаги ўзининг сиқилган четигача бўлган масофа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўйлама девор ўқидан деворнинг режа-тасвирдаги кесими оғирлик марказидан ўтувчи ўқигача бўлган масофа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўғри бурчакли кесимга эга элементнинг оғирлик марказидан қия марказдан ташқари сиқилишдаги тарафларига мос эксцентриситети томонидаги четигача бўлган масофалар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishz — ички кучлар жуфтлигининг елкаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг эластик тавсифи;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг келтирилган эластик тавсифи;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўрсимон арматураланишга эга тош терилмасининг эластик тавсифи;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг чизиқли кенгайиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўп қатламли деворлардаги тош терилмаси қатламларининг эластик тавсифлари ва мос равишда уларнинг қалинликлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қават баландлигининг девор қалинлигига ёки устуннинг тўғри бурчакли кесимининг кичикроқ томонига нисбати;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг иш шароити коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қишки тош терилмаси иш шароити коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмасининг эриш босқичидаги иш шароити коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
арматуранинг иш шароити коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— зичлик;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг дарзлар очилиши бўйича ҳисобларидаги иш шароити коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эриш босқичида тош терилмасини ҳисоблашда тўрсимон арматуранинг иш шароити коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг нисбий деформацияси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чегаравий нисбий деформация;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 22 — жадвали бўйича қабул қилинадиган коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мос равишда тўғри бурчакли ва ихтиёрий шаклдаги кесимларга эга элементларнинг эгилувчанлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
элементлар сиқилган қисмининг максимал эгувчи моментларга эга бўлган кесимларидаги эгилувчанлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг ўз ҳажми бўйлаб тўрсимон арматура билан арматураланиш фоизи;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворнинг вертикал кесими бўйлаб арматураланиш фоизи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ишқаланиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг силжувчанлигини эътиборга олувчи коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тош терилмасининг материали ва юкнинг қўйилиш жойига боғлиқ бўлган мазкур ШНҚнинг 23 ва 24 — жадвал бўйича аниқланадиган коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасидаги аниқланадиган ε зўриқиш;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ортиқча юкланиш 0,9 коэффициенти билан аниқланадиган энг кам ҳисобий юклар таъсири остидаги ўртача сиқилиш зўриқишлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рандбалка таянчи устидаги максимал зўриқиш;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — бўйлама эгилиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
элемент кесими сиқилган қисмининг бўйлама эгилиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
элементнинг марказ ташқарисидан сиқилишдаги бўйлама эгилиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — босим эпюрасининг маҳаллий юклар таъсирида тўлиқланиш коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — мазкур ШНҚнинг 21-жадвали бўйича қабул қилинадиган коэффициент.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБикр конструктив схемали бинолар деворларини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Қаватлараро ораёпмалар текисликларида бикр таянчларига эга бўлган деворлар ва устунлар мазкур ШНҚнинг 55 — 58-бандларига мувофиқ ҳисоб-китоб қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларни, шарнирли таянчларга эга бўлган туташ тўсинлар сифатида ҳисоб-китоб қилишдаги эгувчи моментларнинг эпюралари мазкур ШНҚнинг 1а-расмида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳакамлик заҳирасига деворларни бир оралиқли тўсинлар мазкур ШНҚнинг 1 б-расмдагидек бажарилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДевор кесимининг оғирлик марказидан ўтувчи ўққа нисбатан вертикал ва горизонтал (шамол) юклари таъсирида деворларда пайдо бўладиган эксцентриситетларнинг катталиклари қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — кесимдаги эгувчи момент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — вертикал юкдан тушувчи нормал куч.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворлардаги эгувчи моментлар кўрилаётган қават чегарасида қўйилган юклардан, балконлар устидаги ёпилишлардан, шунингдек шамол юк таъсиридан ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар деворнинг кесими шу қават устидаги ёпилиш даражасида ўзгарса, юқоридаги қаватлар юклама моментлари ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобланаётган қават чегарасида деворнинг кесими ўзгарганда, девор ўқининг силжиши туфайли юзага келган моментни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянч босим ҳолатини белгиловчи махсус таянчлар бўлмаганда, таянч реакция қўйилган жойдан девор ёки таянч плитанинг ички қиррасигача бўлган масофани маҳкамлаш чуқурлигининг учдан бир қисмига тенг бўлиши, бироқ 7 сm дан ортиқ бўлмаган қилиб олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШамол юкидан вужудга келадиган эгувчи моментларни ҳар бир қават доирасида учлари қистирилган тўсинлар каби аниқланиши (тепа таянчи шарнирли деб қабул қилинадиган юқори қават бундан мустасно) лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. Вертикал тарзда марказдан ташқари қўйилган юкларнинг ҳисобий схемалари ва улар таъсирида вужудга келадиган эгувчи моментларнинг эпюралари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — девор туташ тўсин каби ҳисоб-китоб қилинади, б — девор ҳар бир қават доирасида бир оралиқли тўсин сингари ҳисоб-китоб қилинади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Бино деворларини уларга параллел равишда йўналган шамол юкларига ҳисоблашда шамол юкини юк ҳаракати йўналиши бўйича жойлашган кўндаланг ёки бўйлама деворлар аро тақсимланиши ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ўзаро перпендикуляр йўналишдаги деворлар чирмаб боғичланган ёки бошқа етарлича бикр ва мустаҳкам боғичлар билан бирлаштирилган бўлса, бунда ҳисоб-китоб қилинаётган девор ҳамда унга туташган деворларнинг биргаликдаги ишини эътиборга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ўзининг текислигида ҳаракат қилаётган горизонтал (шамолга оид) юкларни қабул қиладиган кўндаланг деворлар мазкур ШНҚнинг 114 ва 115‑бандлари бўйича чўзувчи бош зўриқишларга ҳисоб-китоб қилинган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар тешикларга эга кўндаланг деворларнинг мустаҳкамлиги фақат дераза ва эшик усти тўсини (перемычка)ларнинг бикрлигини эътиборга олгандагина таъминланса, у ҳолда дераза ва эшик усти тўсини (перемычка)лар ўзларида пайдо бўладиган қирқувчи кучларга ҳисоб-китоб қилинган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Кўндаланг конструкциялари аро масофадан қатъи назар, эластик таянчлар қаторига, металл ёки темир-бетон фермалар, сарровлар, тўсинларга таянувчи, енгил конструкциялардан тайёрланган қопламалар ҳам киритилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Эластик таянчларда рамали тизимнинг ҳисоби бажарилади, унинг устунлари деворлар ва устунлар (темир-бетон, ғишт ва бошқалар), ригеллари эса тўсинлар ва қопламалар бўлиб, улар деворлар билан шарнирли боғланган қаттиқ тиргаклар сифатида қаралиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Рамаларнинг статикага оид ҳисобларида ғишт ёки тош терилмаларидан тайёрланган девор ёки устунларнинг бикрлигини тош терилмасининг эластиклик модули бўлганда ва кесим инерция моменти чокларнинг очилишини эътиборга олинмаган ҳолда аниқлашга йўл қўйилади, ораёпмалар ва қопламаларни деворлар билан шарнирли боғланган бикр ригеллар (ҳовонлар) сифатида қабул қилиш лозим.
бўлганда ва кесим инерция моменти чокларнинг очилишини эътиборга олинмаган ҳолда аниқлашга йўл қўйилади, ораёпмалар ва қопламаларни деворлар билан шарнирли боғланган бикр ригеллар (ҳовонлар) сифатида қабул қилиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Ораёпма ёки қопламадан тушувчи юк девор узунлиги бўйлаб тенг тақсимланган бўлса (қоплама темир-бетон тўшамадан қилинган бўлса), пилястрага эга девор токчасининг кенглиги сифатида орадеворнинг буткул кенглиги ёки, сидирғасига яхлит деворларда пилястрага туташувчи оралиқлар ўқлари аро деворнинг буткул узунлиги қабул қилиниши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОраёпмадан тушувчи юк алоҳида майдонларда тўпланган бўлса (фермалар, тўсинлар таяниш жойларида) статик ҳисобда қуйидагиларга мувофиқ тавр токчасининг кенглигини қабул қилишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish ва тешиклар аро деворнинг кенглигидан оширмай ( — деворнинг қистирилиш сатҳидан ўлчанган баландлиги, — девор қалинлиги);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпилястрлар мавжуд бўлмаган ва мужассамланган юкларни деворларга узатилганда майдоннинг 
кенглиги, фермалар ёки сарровлар остига ўрнатилган тақсимловчи плита четидан ҳар бир томонга.
кенглиги, фермалар ёки сарровлар остига ўрнатилган тақсимловчи плита четидан ҳар бир томонга.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар девор қалинлиги пилястра кесимининг баландлигидан 0,1 дан кичик бўлса, у ҳолда деворнинг туташган қисмларини ҳисобга олмаган ҳолда кесим тўғри тўртбурчак деб қаралиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Битта ўқда жойлашган вертикал ва горизонтал элементлардан иборат бўлган ҳар бир кўндаланг рама бошқа оралиқларни юклантиришда раманинг сезиларли даражада ортиқча юклантирилиш имконияти мавжуд бўлган махсус шартлар мавжуд бўлмаганда, бошқа рамалардан мустақил тарзда ҳисоб-китоб қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБинонинг ҳисобланаётган рамага туташадиган оралиқларинг ўрта ўқлари аро жойлашган барча юклар таъсирига олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Қопламалар қурилгандан кейин қўйилган юклар учун деворлар ва устунлар рама элементлари сифатида ҳисобланиши, бунда бу икки юкламада ҳисобланган зўриқишлар қўшилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир устуннинг шарнирли юқори таянчидаги таянч реакциялари қўйилган барча юкламалардан кетма-кет аниқланади ва олинган қийматлар жамланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўп қатламли тош терилмаси ташқи ва ички қатламларининг вертикал кўчишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Девор қатламларини юқори нуқтасини вертикал кўчишларининг уни қуриш бўлган пайтидан бошлаб аниқланадиган 
фарқини қуйидаги формулага кўра ҳисобланади:
фарқини қуйидаги формулага кўра ҳисобланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— девор қатламларининг вертикал юк ва хусусий вазни таъсиридаги вертикал зўриқишлари аро фарқ;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— девор қатламларининг тош терилмаси киришиши оқибатидаги вертикал зўриқишлари аро фарқ.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ҳар бир қатлам тош терилмасининг деформацияларини ҳисоблаб топиш учун қуйидагига тенг бўлган узоқ муддатли 
деформациялар модули қўлланилади:
деформациялар модули қўлланилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— юкнинг ортиб бориши тугаган пайтдан бошлаб ривожланган ҳамда қуйидаги формулага кўра ҳисоблаб топиладиган, силжувчанлик деформацияларини аниқлаш учун коэффициент:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасинининг уни қуриш якунланган пайтдаги ёши (кун);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — 1/сут га тенг коэффициент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— деформация хусусиятларини эътиборга олувчи коэффициент унинг қиймати қуйидагига тенг:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish0,46 — сопол тошлардан тайёрланган тош терилмаси учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish0,7 — пластик тарзда прессаб олинган ғиштдан тайёрланган тош терилмаси учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1,1 — силикат ғиштдан қилинган тош терилмаси учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Силикат ғишт ва серғовакли бетондан тайёрланган тош терилмасининг вақт давомида ривожланиб борувчан 
киришиш деформацияларини қуйидаги формулага кўра аниқлашга йўл қўйилади:
киришиш деформацияларини қуйидаги формулага кўра аниқлашга йўл қўйилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг ёши (кун).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасидан қурилган, кўп қаватли ( биноларни турлича юклантириш ёки деворлар қўшни майдонларининг бикрлиги турлича бўлганлигидаги дарзларнинг очилиши бўйича вертикал юкка ҳисоб-китоб қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи ва уларга туташувчи ички деворлар юклантирилишига кўра бир-биридан фарқланганида ёки турлича материаллардан бажарилганда деворларнинг улар ўзаро туташиш жойларига яқин бўлган майдонлари дарзлар вужудга келиш ва очилиши бўйича ҳисоб-китоб қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисобда ҳар иккала девор (битта деворнинг қўшни майдонлари) бир-бири билан ўзаро боғланмаган деб қабул қилинади ҳамда иккала девордан ҳар бирининг узоқ муддатли ҳисобий юклар таъсири давомидаги эркин деформацияси аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу деворлар эркин деформацияларининг айирмаси қуйидаги шартни бажаришини таъминлаши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— деворлардан биттасининг (девор майдонининг) мутлақ эркин деформацияси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— иккинчи деворнинг мутлақ эркин деформацияси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 1-жадвали бўйича аниқланадиган деформацияларнинг йўл қуйиладиган чегаравий фарқиHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚаватлар сони | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 12 ва ундан ортиқ |
Девор баландлиги | 15 | 18 | 21 | 24 | 27 | 36 ва ундан ортиқ |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 12 | 15 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк кўтарувчи деворларнинг ички юк кўтармайдиган бўйлама деворлар ёки девор парчалари билан кесишувигача бўлган эркин узунлиги 7,5 m дан ошмаган ҳамда эркин узунлик 7,5 m дан ортиқ бўлганида — 1,25 бараваридан ошмаган ҳолларда деворлар деформацияларининг йўл қуйилган чегаравий фарқини 1,5 баравар орттириш йўли қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭркин деформацияларнинг катталиклари бино қаватларининг пойдевор усти сатҳидан девор тепасигача бўлган тош терилмалари деформацияларининг йиғиндиси каби қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
-биринчи қават эркин турган деворининг тош терилмасидаги зўриқишлар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— биринчи қават эркин иккинчи деворининг тош терилмасидаги зўриқишлар;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
-қават биринчи девори тош терилмасининг деформация модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қават иккинчи девори тош терилмасининг деформация модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
-қават баландлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— биринчи ва иккинчи деворнинг деворлар материаллари киришиши нисбий қийматлари бўйича ҳисоблаб топилган ҳамда деворларнинг тегишли майдонлари баландликларига кўпайтириб олинган мутлақ киришиш деформациялари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — ертўла полидан энг юқоридаги қават ёки қаралаётган оралиқ қаватгача мавжуд бўлган қаватлар сони.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗўриқишлар ҳар бир қаватнинг ўртасида аниқланади ва барча узоқ муддатли юкларнинг ҳисобий қийматлари учун ҳисоблаб топилади. 
эластиклик модуллари қуйидаги формулага кўра ҳисоблаб топилади:
эластиклик модуллари қуйидаги формулага кўра ҳисоблаб топилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қават биринчи ёки иккинчи девори тош терилмаси мустаҳкамлигининг ўртача чегараси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— деформацияларнинг тош терилмаси материалига боғлиқ бўлган ва унинг тўлиқ деформацияларини (киришиш деформацияларини истисно қилиб) эътиборга оладиган хусусияти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаркаси 25 ва ундан юқори бўлган қоришмада ётқизилган тош терилмаси учун хусусиятнинг қийматлари қуйидаги 2-жадвалда келтирилган.
хусусиятнинг қийматлари қуйидаги 2-жадвалда келтирилган.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси | Ёзги | Қишки қотиб бўлган |
тош терилмаси учун | ||
Ғишт: | ||
пластик прессловли сопол | 450 | 300 |
силикат ва ярим қуруқ ҳолатда прессланган сопол | 250 | 170 |
баландлиги 140 — 220 mm бўлган сопол тошлардан | 650 | 430 |
Изоҳ.Совуққа қарши кимёвий қўшимчалар билан қоришмаларда қўлланиладиган қишки тош терилмасида деформациялар тавсифининг қийматлари ёзги тош терилмасидаги каби қабул қилинади. | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи деворларни шамол юкига ҳисоб-китоб қилиш бўйича талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Шамол кучи таъсирида деворларни ётқизишнинг зўриқиш-деформацияланганлик ҳолати ва эгилувчан боғланишлардаги зўриқиш ташқи ва ички қатламларнинг биргаликда ишлашини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Чегаравий зўриқишлар бўйича ҳисобларида чегара ҳолат чўзилган соҳанинг тош терилмасида чегаравий зўриқишларга эришиш билан тавсифланади деб қабул қилинади. Ҳисобларда зўриқишларнинг мужассамланиш жойларида узунлиги 15 сm дан ошмайдиган дарзлар ҳосил бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВертикал таянчларга эга бўлмаган орадеворларнинг ҳисобий эгувчи моментлари қуйидаги шартдан келиб чиқиб аниқланади:
ҳисобий эгувчи моментлари қуйидаги шартдан келиб чиқиб аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг эгилишидаги чўзилишга, тош терилмасининг чизиқли бўлмаган ишини эътиборга оладиган ҳамда мазкур ШНҚнинг 12-жадвали бўйича аниқланадиган ҳисобий қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— орадевор кўндаланг кесими қаршилигининг эластик моменти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚолган ҳолларда қуйидаги шартга кўра бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, 
— чўзувчи зўриқишлар
— чўзувчи зўриқишларHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Тош терилмасининг текисликдан ташқарига кўра эгилишидаги дарзлар пайдо бўлишига мазкур ШНҚнинг 80-формуласига кўра ҳисобларда деворларнинг айрим майдонларида (масалан, деразалар усти тепадонлари учлари бўйича, тешикларнинг бурчакларида, боғичларни ўрнатилиш жойларида) чўзувчи зўриқишларнинг мужассамланиш эҳтимоллиги мавжудлигини эътиборга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
четки зўриқишларнинг олинган қийматларига зўриқишларнинг таққосланма ҳисобларнинг маълумотлари мавжуд бўлмаганлигида 1,5 га тенг деб қабул қилинадиган эҳтимолий мужассамланиш коэффициентини киритиш лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Мазкур ШНҚнинг (1) ва (2) формулалари бажарилмаганда тош терилмасининг қатламларида ҳаракат қилаётган, эгувчи моментларнинг қийматлари қатламлар аро эгилувчан боғичлар миқдорини ошириш, тўрлар кўринишида ҳамда юза ва ички қатламларнинг эгилишга оид бикрлигини оқилона нисбатини танлаб олиш каби конструкциявий чора-тадбирлар эвазига камайтирилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Орадеворнинг барча кучларнинг тенг таъсир этувчиси кесим ядроси чегараларидан ташқарига чиқиб кетадиган, ҳолларда ағдарилиб кетишига қарши устуворлигини қуйидаги шартдан келиб чиқиб аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— таянчнинг эҳтимолий бурилиш ўқига нисбатан жамланма ағдарувчи момент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— таянчнинг эҳтимолий бурилиш ўқига нисбатан жамланма тутиб турувчи момент;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сурилиш ва ағдарилишга устуворлигини текширишдаги иш шароити коэффициенти.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу коэффициентни тош терилмаси ораёпма плитасига бевосита таянишида 0,9 ва гидроизоляция қатламига қуйма тунука, металл-пластикларга таянишида 0,8 га тенг қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Орадевор устуворлигининг сурилишга қарши устуворлигини қуйидаги шартдан келиб чиқиб аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— устуворликни текширишдаги ишончлилик коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мос тарзда силжитувчи горизонтал юклар ва тутиб турувчи кучлар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеформацияланиш диаграммаларидан фойдаланганда тош ва арматураланган тошли конструкцияларни вертикал юкка ҳисоб‑китоб қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ғишт устунларнинг вертикал юкка ҳисобларини кўндаланг деформацияларни устун усти бўйлаб тақсимловчи пўлат пластиналардан пайдо бўладиган ишқаланиш кучлари томонидан тутиб, камайтирилиб туриши эътиборга олганда умумий кўринишда олиб борилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Тош терилмасининг деформацияланиш ишчи диаграммалари сифатида эластик иш босқичи ва бузилишгача борадиган дарзлар шаклланиши жараёни мазкур ШНҚнинг 1а-расмида келтирилган ва дарзлар шаклланиши моментини аниқлаш ушбу ШНҚнинг 1б расмида келтирилган схема учун икки чизиқли диаграммалар қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. Деформацияланишнинг ҳисобий диаграммалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — сиқувчи вектор бўйлаб қисқаришга тегишли бўйлама деформациялар;
б — чўзилишга тегишли кўндаланг деформациялар
б — чўзилишга тегишли кўндаланг деформациялар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Диаграммалар параметрик нуқталарининг координаталарини қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарзлар шаклланишининг бошланишига мос келувчи 
зўриқишлар:
зўриқишлар:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— парчаланиб узилиш сирти майдони ҳамда элемент кўндаланг кесими ва сиқилиш ядроси юзалари аро фарқ нисбатининг хоссаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг чирмаб боғланган кесим бўйлаб чўзилишга ҳисобий қаршилиги мазкур ШНҚнинг12‑жадвал бўйича аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— таянч олди соҳаларидаги сурилиш сиртларининг қиялик бурчаги:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг сиқилишга вақтинча қаршилиги бўлиб мазкур ШНҚнинг (3) формуласига кўра аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— парчаланиб узилиш сиртларининг 
ва 
ларнинг йиғиндиси билан аниқланадиган жамланма майдони:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сиқилиб-чўзилган соҳаларнинг конструкция кесими томонларининг эҳтимолий тенг баравар эмаслигини эътиборга олган 
баландликлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — элемент кўндаланг кесимининг юзаси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сиқилиш ядросининг юзаси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмасининг сиқилишга вақтинча қаршилиги — 
:
:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сурилиш сирти майдони ҳамда элемент кўндаланг кесими ва сиқилиш ядроси юзалари аро фарқ нисбатининг хоссаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— таянч олди соҳасидаги сурилиш сиртининг майдонини:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг сурилишга қаршилиги бўлиб, у 
диапазонда қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
зўриқишларнинг катталиклари деформацияланиш диаграммасининг параметрик координаталари мазкур ШНҚнинг 1а-расмида келтирилган.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкциянинг уларга мос келадиган бўйлама нисбий деформациялари қуйидагича:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 17-жадвал ва 37-бандлари бўйича қабул қилинадиган эластик хоссаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 1-жадвал бўйича қабул қилинадиган тузатиш киритувчи коэффициентлар.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси гуруҳи | Таъриф-тавсиф | Тузатиш киритувчи коэффициент | |
дарз шаклланиши | бузилиш | ||
1 | яхлит сопол тош терилмаси ва 1НФ-1,4НФ силикат ғиштлардан қилинган | 0,55 | 0,7 |
2 | Бўшлиқли деворлардан 1НФ-2,1НФ қилинган тош терилмаси | 1,0 | 1,25 |
3 | Сопол, кўпик, газ, керамзит-бетон йирик шаклли тошлардан, шу жумладан бўшлиқлардан қилинган тош терилмаси | 1,75 | 1,5 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлементнинг ўртача сиқилган чўзилган зона сатҳида ёриқлар ҳосил бўлгунга қадар кўндаланг кенгайиш деформацияси қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — Пуассон коэффициент 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Тўрсимон арматураланишга эга бўлган тош терилмаси деформацияланишининг ишчи диаграммалари сифатида арматураланмаган тош терилмаси каби бузилишгача эластик иши ва дарзлар шаклланиши босқичи мазкур ШНҚнинг 2а-расмида келтирилган ҳамда дарзлар шаклланиш пайтини аниқлаш ушбу ШНҚнинг 2б-расмида келтирилган схема учун икки чизиқли диаграммалари қабул қилинган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-расм. Деформацияланиш ҳисобий диаграммалари а — сиқувчи зўриқиш вектори бўйлаб қисқариш бўйлама деформациялари,
б — кўндалангига чўзилиш деформациялари
б — кўндалангига чўзилиш деформациялари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Диаграммалар параметрик нуқталарининг координаталари қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарзлар шакллана бошлаши пайтига мос келадиган, зўриқишлар:
зўриқишлар:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — парчаланиб узилиш сиртлари майдони ҳамда элемент кўндаланг кесими ва сиқилиш ядроси юзалари аро фарқ нисбатининг хоссаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг чўзилишга келтирилган қаршилиги:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— чўзилган соҳа ҳамда унинг баландлиги чегаралари ичкарисидаги тўрлар стерженлари майдонларининг нисбати;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — таянч олди соҳаларидаги силжиш сиртларининг қиялик бурчаги:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish (14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг ушбу ШНҚнинг (3) формуласига кўра аниқланадиган сиқилишга вақтинчалик қаршилиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — парчаланиб узилиш майдонларининг ва ларнинг йиғиндиси билан аниқланадиган жамланма юзаси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish (16)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сиқилиб-чўзилган соҳаларнинг, конструкция кўндаланг кесими томонларининг эҳтимолий тенг баравар эмаслигини 
эътиборга оладиган баландликлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — элемент кўндаланг кесимининг юзаси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳ (17)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — сиқилиш ядросининг юзаси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош терилмасининг тўрлар стерженларининг узилишида бузилишига йўл қуйиладиганда сиқилишга вақтинчалик қаршилиги 
:
:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўрлардаги стерженлар кесимларининг чегараларидаги майдони ҳамда элемент кўндаланг кесими ва сиқилиш ядроси юзалари аро фарқларнинг ўзаро нисбати хоссаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сурилиш сирти майдони ҳамда элемент кўндаланг кесими ва сиқилиш ядроси юзалари аро фарқларнинг ўзаро нисбати хоссаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — сурилиш сиртининг таянч олди соҳасидаги юзаси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг, силжишга бўлган келтирилган қаршилиги:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— силжиш сиртининг, тўрлар яратадиган обоймаларга тегишли зўриқишларнинг эътиборга олинган ҳолдаги қиялик бурчаги:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— обоймага оид зўриқиш;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish қийматларини ҳисоблаш чегаравий ҳолатда тўрлар стерженларининг узилиб кетишига йўл қуйиладиган шартдан келиб чиқиб ўтказилади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўрлар стерженлари пўлатининг норматив қаршиликлари;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкомпозицион металл бўлмаган тўрлардан фойдаланганда, уларнинг материали чўзилишга вақтинча қаршилигини ҳисобга олиниши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўрлар стерженларининг, чўзилган соҳа чегараларидаги кесими юзаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— сиқилган элемент кесимнинг ўлчамлари ҳамда тўрларнинг тош терилмаси баландлиги бўйлаб қадами.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмаси материалининг уч ўқли сиқилиш шароитларидаги вақтинча қаршилиги:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар 
бўлса — компрессияга оид бузилишга йўл қуйилмайдиган ва арматуралаш кўрсаткичларини ўзгартириш талаб қилинмайди.
бўлса — компрессияга оид бузилишга йўл қуйилмайдиган ва арматуралаш кўрсаткичларини ўзгартириш талаб қилинмайди.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар 
бўлса — тош терилмаси материалининг компрессияга оид бузилишга йўл қуйилмайди ва арматуралаш интенсивлигини пасайтириш талаб қилинади.
бўлса — тош терилмаси материалининг компрессияга оид бузилишга йўл қуйилмайди ва арматуралаш интенсивлигини пасайтириш талаб қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
зўриқишларнинг катталиклари деформацияланиш диаграммасининг параметрик координаталаридир мазкур ШНҚнинг 2 а расмида келтирилган. Конструкциянинг, уларга мос келадиган бўйлама нисбий деформациялари:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг мазкур ШНҚнинг 17-жадвал ва 21-бандлари бўйича қабул қилинадиган эластик хоссаси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— мазкур ШНҚнинг 2-жадвал бўйича қабул қилинадиган тузатиш коэффициентлари.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒишт | Тузатиш коэффициенти | |
дарз шаклланиши | бузилиш | |
Сопол | 0,7 | 0,7 |
Силикат | 0,7 | 1,0 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлементнинг сиқилиб-чўзилган ўртадаги соҳа сатҳида дарзлар шаклланишигача бўлган кўндалангига кенгайиш деформациялари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish (27)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — Пуассон коэффициенти, 
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(8) формула, ҳамда тўрлар стерженлари узунликлари бўйлаб чўзувчи зўриқишлар эпюрасининг бир текис кўринишга келиши ва уларнинг узилиши, билан биргаликда йўл қуйиладиган, чегаравий ҳолат вужудга келганда, ўрта соҳадаги пўлатнинг ва тегишли равишда, ҳисоб-китоб қилинаётган элементнинг деформациялари ўзаро бир-бирига тенг:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-расм — Пўлатнинг деформацияланишга оид ҳисобий диаграммаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.07-21 «Тош ва арматураланган тошли конструкциялар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭзилишга (маҳаллий сиқилишга) ҳисоб‑китоблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Кесимларни эзилиши (маҳаллий сиқилиши)даги ҳисобларни кесим майдонининг бирор қисмига (тош терилмасига фермалар, тўсинлар, сарровлар, тепадонлар, ораёпма панеллари, устунлар таянганида) қўйилган юклар таъсирига ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг пачоқланишдаги юк кўтариш қобилияти босимнинг эзилиш майдони бўйлаб тақсимланиш хусусиятини эътиборга олган ҳолда аниқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭзилишига ҳисоб-китобларни бинони қуриш жараёнида коструктив элементларнинг (тўсинлар, пиллапоя зиналари) янги ётқизилган ёки эрий бошлаган қишки тош терилмаси устига таяниши эҳтимолини эътиборга олиб ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Кесимларнинг эзилишишидаги ҳисоб-китоби мазкур ШНҚнинг 58 — 62-бандлар бўйича ўтказилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг маҳаллий юклар билан юклантирилган, майдонларига қўйилувчи конструкциявий талаблар ушбу ШНҚнинг 149 — 152-бандларида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянч тугунлар, пачоқланишга ҳисоб-китоб қилинишидан ташқари, шунингдек мазкур ШНҚнинг 153 ва 154-бандлари бўйича марказий сиқилишга ҳам ҳисоб-китоб қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Тош терилмаси таянч майдонининг юк кўтариш қобилиятини оширишда қуйидаги конструктив чора-тадбирлар қўлланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур ШНҚнинг тош терилмасининг таянч майдонини тўрсимон арматуралаш 77 ва 78-бандлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтақсимловчи таянч плиталар ўрнатилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик оралиқларни қоплашда, а одамлар оммавий равишда жамланадиган (кинотеатрлар, спорт заллари ва бошқалар) биноларда тақсимловчи белбоғлар ўрнатилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпилястрлар ўрнатилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкомплекс конструкциялар (ғишт ёки тош терилмаси ичига бетонлаб юборилган, темир-бетон элементлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлементларнинг тош терилмаси устига таяниш жойларида тош терилмасининг тепадаги 4-5 қаторини ичи сидирғасига яхлит ғиштдан бажарилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Тош терилмаси эзилишидаги ҳисобий юк кўтариш қобилиятининг 80 фоизидан ортиб кетадиган маҳаллий четки юкланишлар бўлганда маҳаллий юкланишни вужудга келтирадиган, элемент остидаги тош терилмасини тўрсимон арматуралаш воситасида кучайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўрлар диаметри камида 3 mm бўлган стерженлардан қилинган ўлчами кўпи билан 100×100 mm бўлган катакларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаҳаллий юкларни қўйилиш жойларида тош терилмасини тўрсимон арматуралаш воситасида кучайтирилиши етарлича бўлмаганда, тош терилмаси қаторларининг қалинлигига каррали, бироқ камида 14 cm бўлган қалинликка эга ҳамда ҳар бир йўналишда арматурасининг умумий миқдори камида 0,5 фоизли иккита тўр билан ҳисоб-китоблар асосида арматураланган тақсимловчи плиталарни ётқизишни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир оралиқли тўсинлар, сарровлар, фермалар четки таянч босими 100 кN дан ортиқ бўлганда, тақсимловчи таянч плиталарини (ёки белбоғларини) ётқизиш ҳисоб-китобларга мувофиқ амалга оширилиши, бунда юкланишлар мавжудлигида тақсимловчи плиталарнинг қалинлигини камида 22 cm қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Тош терилмаларини эркин ҳолатда ётган эгилувчи элементлар (тўсинлар, сарровлар) тянчлари остидаги пачоқланишга ҳисоб-китобларини мазкур ШНҚнинг 62-бандига мувофиқ ҳамда 1‑расмда келтирилган таянчнинг амалдаги узунлиги ва 
фойдали узунлигига боғлиқ тарзда ўтказилади.
амалдаги узунлиги ва фойдали узунлигига боғлиқ тарзда ўтказилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўсин учи остидаги зўриқишлар эпюраси (
бўлганида) трапеция бўйича ёки (
бўлганида) учбурчак бўйича қабул қилинади.
бўлганида) трапеция бўйича ёки ( бўлганида) учбурчак бўйича қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар тўсиннинг таянувчи учи унинг баландлигидан кичикроқ бўлганда, асоси 
бўлган учбурчакли эпюрани тахминий равишда қабул қилишга йўл қуйилади.
бўлган учбурчакли эпюрани тахминий равишда қабул қилишга йўл қуйилади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. Зўриқишларнинг тўсин учи остида тақсимланиши
а — зўриқишлар эпюраси — трапеция (), б — зўриқишлар эпюраси , учбурчак ()
а — зўриқишлар эпюраси — трапеция (
), б — зўриқишлар эпюраси , учбурчак ()Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянчнинг фойдали узунлиги қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТрапеция кўринишидаги эпюрадаги четки зўриқишлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishучбурчак кўринишидаги эпюрадаги четки зўриқишлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(1) — (6) формулаларда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — таянчнинг фойдали узунлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсиннинг таянч реакцияси;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсин, тўшама плитаси ёки тақсимловчи плиталар таянч майдонининг тўсин учи остидаги кенглиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсин таянчининг узунлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг тўсин учи остида пачоқланишидаги коэффициенти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсин ўқининг таянч устида оғиш бурчаги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish коэффициенти қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқотиб бўлган тош терилмаси учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг сиқилишга бўлган ҳамда мазкур ШНҚнинг (3) формуласи бўйича аниқланадиган вақтинчалик қаршилиги (мустаҳкамликнинг ўртача чегараси);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги ётқизилган тош терилмаси учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 2 маркали қоришмада ётқизилган тош терилмасининг вақтинчалик қаршилигиHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ни аниқлашда тўсин, таяниш учининг ўртасида жойлашган, шарнирга таянган деб қабул қилинади. Узлуксиз тўсинлар учун оралиқ таянчлар тегишли устунлар ёки деворларнинг ўқи бўйлаб жойлашган деб қабул қилинади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТенг таралган юкланишда эркин ётган тўсинлар учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тўсин оралиғи;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўсин бикирлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 58-банддаги 19-формуласида тўсин учи остидаги эпюра трапеция кўринишида бўлганда босим эпюрасининг замланиш тўлиқлиги коэффициенти ва юзасининг катталиклари қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:
юзасининг катталиклари қуйидаги формулаларга кўра аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗўриқишлар эпюраси учбурчак кўринишда бўлганда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоб-китоб натижаларига кўра янги терилган тош терилмасидаги таяниш майдонининг юк кўтариш қобилияти етарлича бўлмаганда, тўсин учларини кўтариб тутиб турадиган вақтинча пойлар ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Тош терилмасини иккита йўналишда эзилишга юклантиришда, унинг ишини эътиборга олишда зўриқишлар эпюрасини замланиш тўлиқлиги коэффициентларига кўпайтириб олиш йўли билан олиб борилади мазкур ШНҚнинг 58-бандига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДераза ва эшик усти тўсинининг ўз бўйлама ўқи атрофида буралиш бурчагининг тангенси ўрнига 
, ўрнига эса қўйиб ҳисобланадиган ушбу ШНҚнинг 1- формуласидан аниқланади.
ўрнига , ўрнига эса қўйиб ҳисобланадиган ушбу ШНҚнинг 1- формуласидан аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаҳаллий юкдан тушувчи босим эпюрасининг замланиш тўлиқлиги коэффициенти босим эпюрасининг ҳажмини 
ҳажмига нисбатидан келиб чиқиб аниқланиши керак
ҳажмига нисбатидан келиб чиқиб аниқланиши керакHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Тош терилмасини бир оралиқли тўсинлар ёки қистирилган таянчли тўшамалар таянчлари остида эзилишининг ҳисоб-китоб қилиши мазкур ШНҚнинг 155-банд бўйича олиб борилади, бунда эксцентриситетининг катталиги қуйидаги формулага кўра аниқланади:
эксцентриситетининг катталиги қуйидаги формулага кўра аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМ — қистирмадаги эгувчи момент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQ — тўсиннинг таянч реакцияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўсин ёки тўшама плитасига тенг таралган юк таъсир этаётганидаги эгувчи момент қуйидаги формулага кўра аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Тош терилмасининг тақсимловчи плита остида жойлашган, кесимларини ҳисоблашда, плита устига қайд қилувчи орақистирмасиз ўрнатилган, тўсиндан (фермадан ва бошқалар) тушувчи юк, плитага таянувчи элементнинг таянч реакциясига тенг бўлган, жамланган куч кўринишида қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 2а расмида келтирилган куч қўйилган нуқта плитанинг ички четидан 
, бироқ ортиғи билан 7 cm масофада қабул қилиниши зарур.
, бироқ ортиғи билан 7 cm масофада қабул қилиниши зарур.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянч босимининг вазиятини қайд қиладиган, орақистирма мавжудлигида, мужассамланган куч қўйилган нуқтадан орақистирма ички четигача бўлган масофани мазкур банд талаблари бўйича аниқланиши керак. Бунда, ушбу ШНҚнинг 2б-расмида келтирилган ҳолатда 
— орақистирма узунлиги ҳисобланиши лозим.
— орақистирма узунлиги ҳисобланиши лозим.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТақсимловчи плита, юқоридан қўйилган, маҳаллий юкланиш ва тош терилмаси реакция босимининг пастдан таъсир қилишидаги маҳаллий сиқилиш, эгилиш ва ёрилиб синишга ҳисоб-китоб қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТақсимловчи плитани ҳисоблашда мужассамланган куч, плитага таянувчи элементнинг таяниш майдонси кенглик ва 
га тенг узунликка эга бўлган, пачоқланиш майдони бўйлаб тенг таралган, юк билан алмаштирилади, ушбу ШНҚнинг 2-расмида келтирилган.
кенглик ва га тенг узунликка эга бўлган, пачоқланиш майдони бўйлаб тенг таралган, юк билан алмаштирилади, ушбу ШНҚнинг 2-расмида келтирилган.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, — плита ёки қайд қилувчи орақистирма четидан юкланиш ўқигача масофа.
— плита ёки қайд қилувчи орақистирма четидан юкланиш ўқигача масофа.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — қайд қилувчи орақистирмасиз тўсиннинг таяниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб — орақистирмали тўсиннинг таяниши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-расм — Таянч плитасини ҳисоб-китобларидаги юклар ва зўриқишлар схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Юкланиш тош терилмасига тақсимловчи қурилма (масалан, темир-бетон ёки металл плита) орқали узатилганда, бундай ҳолларда ушбу қурилмалар ҳисобий схемада, режада худди тақсимловчи қурилмалар сингари ўлчамларга ҳамда бикирлиги бўйича, қуйидаги формулага кўра ҳисоблаб топиладиган эквивалент баландликка эга бўлган тош терилмаси белбоғи ёки устун билан алмаштирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тақсимловчи қурилма материалининг эластиклик модули (тақсимловчи темир-бетон қурилмалар учун 
бу ерда — бетоннинг бошланғич эластиклик модули);Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тақсимловчи қурилманинг инерция моменти;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тош терилмасининг, 
деб қабул қилинадиган эластиклик модули;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — тақсимловчи қурилманинг тақсимланиш йўналишига перпендикуляр бўлган йўналишдаги ўлчами.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Тош терилмасининг тақсимловчи қурилмалар остидаги зўриқишлари мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган формулаларга кўра аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу формулаларда — маҳаллий юкланишларнинг қуйидаги формулага кўра аниқланадиган таъсир этиш радиуси:
— маҳаллий юкланишларнинг қуйидаги формулага кўра аниқланадиган таъсир этиш радиуси:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — маҳаллий юк қўйилган сатҳдан ҳисоб-китоб қилинаётган кесимгача бўлган масофа.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТақсимловчи қурилма остидаги кесимнинг ҳисоб-китобларида 
, ундан пастроқдаги кесимлар учун эса 
, бу ерда — тақисимловчи қурилманинг пастки сиртдан ҳисоб-китоб қилинаётган кесимгача бўлган масофа.
, ундан пастроқдаги кесимлар учун эса , бу ерда — тақисимловчи қурилманинг пастки сиртдан ҳисоб-китоб қилинаётган кесимгача бўлган масофа.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Тақсимловчи қурилмага бир нечта мужассамланган ва тақсимланган маҳаллий юклар қўйилган бўлса, унинг таги бўйлаб зўриқишлар эпюраси мазкур юклардан ҳар бирига мос келадиган эпюраларнинг йиғиндиси сифатида аниқланишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТақсимланган юклар, ўз катталигига кўра эквивалент бўлган, бир нечта мужассамланган кучлар билан алмаштирилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Тақсимловчи қурилманинг ўлчамлари (ёки маҳаллий юкланишни келтириб чиқаётган, конструкция асосининг ўлчамлари) қуйидаги шарт бажарилганда танлаб олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 61-банднинг (21) формуласи бўйича аниқланади;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — (3) формула бўйича.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТақсимловчи плита узунлиги (агарда у тош терилмаси кесимининг ўлчамлари билан чекланмаган бўлса), плитага қайд қилувчи орақистирмасиз ўрнатилиши мазкур ШНҚнинг 3а расмида келтирилган схема тўсин таянган учининг 
узунлигидан каттароқ бўлиши керак.
узунлигидан каттароқ бўлиши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТақсимловчи плитанинг зарурий узунлигини аниқлаш учун плитага тўсин учидан ташувчи босимнинг тенг таъсир этувчиси бевосита тўсин учида қўйилган мазкур ШНҚнинг 3б-расмида келтирилган схема бўйича қабул қилиниши зарур.
зарурий узунлигини аниқлаш учун плитага тўсин учидан ташувчи босимнинг тенг таъсир этувчиси бевосита тўсин учида қўйилган мазкур ШНҚнинг 3б-расмида келтирилган схема бўйича қабул қилиниши зарур.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮк қўйилиш ва зўриқишларнинг тақсимланиш схемалари | Формулалар қуйидаги ҳолатларда қўлланиши лозим |
|
1 | 2 | 3 |
1.
|
|
|
2.
|
|
|
3.
|
|
|
4.
|
|
|
5.
|
қотиб бўлган тош терилмаси учун:
янги ётқизилган ёки эриб тушган тош терилмаси учун:
|
|
6.
|
|
|
7.
|
|
|
8.
|
ва шу вақтнинг ўзида |
|
9.
|
ва шу вақтнинг ўзида |
|
Белгилашлар: q — юкланиш; d — элемент қалинлиги. | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянчлар текис бўлмаган чўкишининг эҳтимоли ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу босим тенг таъсир этувчисининг жойлашган ўрнини эътиборга олганда мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган формулаларга биноан тақсимловчи плитадан тош терилмасига тушадиган босим эпюраси аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош терилмасининг юклантирилмаган қисмига туташадиган, тақсимловчи плитанинг четидаги босим эпюраси ушбу ШНҚнинг 3б расмида келтирилган ординатасининг катталиги тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилигидан ошмаслиги керак.
босим эпюраси ушбу ШНҚнинг 3б расмида келтирилган ординатасининг катталиги тош терилмасининг сиқилишга ҳисобий қаршилигидан ошмаслиги керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар конструкциявий мулоҳазалардан келиб чиққан ҳолда таяниш плитасининг узунлигини катталаштириш имкони бўлмаганда унинг кенглигини орттириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-расм — Тўсиннинг тош терилмасига таяниш тугуни ҳисобий схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — тош терилмасининг таянч плитаси остида маҳаллий сиқилишига ҳисоб‑китоблардаги юк ва зўриқишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб — таянч плитасининг узунлигини аниқлашдаги юк ва зўриқишлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Тош терилмасининг, девор четида жойлашган, пачоқланиш майдонига келиб туташувчи, соҳасида, шунингдек қайсиники сифатида шартли равишда тенг таралган зўриқиш эпюраси, тақсимловчи плита ўрнатилганда, чўзувчи горизонтал зўриқишлар вужудга келиши, бунда амалий ҳисоб-китоблар учун етарлича бўлган, аниқлик билан чўзувчи зўриқишлар эпюраси, максимал ординатаси маҳаллий юклар плита таги сатҳида бўлган, мазкур ШНҚнинг 4-расмида келтирилган учбурчак кўринишида тасвирланишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-расм — Тош терилмаси пачоқланишидаги чўзувчи зўриқишларнинг тақсимланиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа — тақсимловчи плита мавжуд эмаслигида;
б — тақсимловчи плита ўрнатилган бўлса;
б — тақсимловчи плита ўрнатилган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — тақсимловчи плита; 2 — тош терилмаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўзилган соҳанинг баландлиги қуйидаги формулага кўра аниқланади:
баландлиги қуйидаги формулага кўра аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — юклантирилган соҳа узунлиги;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — элементнинг юклантирилган майдонни ўз ичига киритадиган узунлиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўзувчи 
зўриқишлар эпюрасининг энг катта ординатаси қуйидаги формулага кўра аниқланади:
зўриқишлар эпюрасининг энг катта ординатаси қуйидаги формулага кўра аниқланади:Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— маҳаллий сиқилиш майдони бўйлаб тенг таралган юкнинг катталиги, МPа (kgf/cm2).Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўлганда ушбу коэффициенти 
га тенг қабул қилиш керак; 
бўлганда чўзувчи зўриқишлар эътиборга олинмайди.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматураланмаган тош терилмаси чўзувчи зўриқишлар эпюраси энг катта ординатасининг катталиги қуйидаги шартни бажарилишни таъминлаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тош терилмасининг, чирмаб боғланган, кесими бўйлаб эгилишидаги чўзилишга мустаҳкамлик чегараси, унинг қиймати 
га тенг;Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — эгилишдаги чўзилишга ҳисобий қаршилиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧўзилган соҳа баландлиги чегарасидаги чўзувчи зўриқишларнинг катталикларини 
нисбатнинг турлича қийматлари учун қуйидаги 2-жадвалга кўра аниқлаш керак.
баландлиги чегарасидаги чўзувчи зўриқишларнинг катталикларини нисбатнинг турлича қийматлари учун қуйидаги 2-жадвалга кўра аниқлаш керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
| 0,2 | 0,3 | 0,4 | 0,5 | 0,6 | 0,7 |
| 0,383 | 0,295 | 0,216 | 0,157 | 0,116 | 0,089 |
| 0,770 | 0,580 | 0,430 | 0,310 | 0,230 | 0,180 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, (19) формула бажарилмаганда 
( — девор қалинлиги) горизонтал зўриқиш тош терилмасининг горизонтал чокларида чўзилган соҳа баландлиги чегараларида ётқизилган, тўрсимон арматура томонидан қабул қилиниши керак.
( — девор қалинлиги) горизонтал зўриқиш тош терилмасининг горизонтал чокларида чўзилган соҳа баландлиги чегараларида ётқизилган, тўрсимон арматура томонидан қабул қилиниши керак.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматура тўрларининг узунлиги уларнинг етарлича анкерланишини тахминлай олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунинг учун тўрлар бир тарафидан буткул пачоқланиш майдони чегараларигача, ҳамда худди шундай узунликка қарама-қарши томонга киритилади, шу ўринда тўрларнинг узунлиги девор чети билан чекланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлементларнинг, ғоваклилиги камида 55 фоиз тошлар ва блоклардан қилинган тош терилмасига таянишида кесимни мазкур ШНҚнинг 19 формуласи бўйича текширилиши, бунда кесимни вертикал текислик бўйлаб қирқилишига текширишни ҳам бажариш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish — элемент четининг тошга таянишидаги чирмаб боғланган кесим бўйлаб қирқилишга ҳисобий қаршилиги.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Тақсимловчи узлуксиз қурилмалар (масалан, темир-бетон белбоғлар) эластик таянчдаги тўсинлар сифатида ҳисоб-китоб қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТақсимловчи темир-бетон қурилмаларни арматураланиши ШНҚ 2.03.01-24 га мувофиқ ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Ҳисоб-китоблари тахмин қилиниши мумкин бўлган мураккаб таяниш тугунлари мавжуд бўлганда (масалан, девор ёки устунга сарровлар, тўсинлар ва плиталарнинг бир нечта йўналишда таянганда), таяниш тугунининг ишончлилигини оширадиган ҳамда мазкур ШНҚнинг 4-бандида келтирилган конструкциявий чора-тадбирлар қўлланиши ёки тугун монолитлаб қўйилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Фермалар, қоплама тўсинлари, краности тўсинлари ва пилястраларга таянганда, тош терилмасининг таяниш майдонидаги тақсимловчи плиталарнинг асосий девор билан ушбу ШНҚнинг 153‑бандига мувофиқ боғланишларини қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПлиталар устида жойлашган, тош терилмасини териш плиталарни ўрнатилишидан сўнг амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПлиталарни, деворларга тош териш мобайнида қолдириб кетиладиган, жойларга ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Қайд қилувчи орақистирма плита усти сиртида ундан чиқариб қўйилган анкерлар ёрдамида маҳкамлаб қотириб қўйилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОрақистирманинг ички чети таяниш плитаси четидан камида 100 mm да туриши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Элементларнинг, маҳаллий юкларни тош терилмасига узатадиган, элементларнинг таянч майдонлари остида, маркаси камида 50 ва қаинлиги кўпи билан 15 mm бўлиши, бунда қоришма қатламини кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу элементларни ёки тақсимловчи плиталарни тош терилмасига «қуруқлигича» ўрнатиш йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворларнинг, таянчлар остидаги камида 10 қатор баландликкача бўлган, тош терилмалари ўзининг барча қаторларида ҳам бўйлама ва ҳам кўндаланг йўналишда занжирсимон чирмаб боғичланишга, устунлар ёки пилястрларнинг тош терилмалари эса занжирсимон ёки тўрт қаторли чирмаб боғланишга эга бўлиши керак.