Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишни янада такомиллаштириш ҳамда тартибга солиш, тарих ва маданият ёдгорликларини ҳар томонлама ўрганиш, оммалаштириш ва тарғиб қилиш учун шарт-шароитлар яратиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

2. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикаси маданий мерос объектлари давлат кадастрини юритиш тартиби тўғрисидаги Низом 3-иловага мувофиқ;

Маданий мерос объектларининг тарихий-маданий экспертизаси тўғрисидаги Низом 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Маданият ишлари вазирлигининг Ўзбекистон Республикаси Маданият ишлари вазирлиги Маданий ёдгорликлар илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасини Ўзбекистон Республикаси Маданият ишлари вазирлигининг Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасига айлантириш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Маданият ишлари вазирлиги:

бир ҳафта муддатда Ўзбекистон Республикаси Маданият ишлари вазирлигининг Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси тузилмасини ва бош бошқарма тўғрисидаги Низомни тасдиқласин;

манфаатдор вазирликлар, идоралар ва ташкилотлар билан биргаликда ҳозирги вақтда давлат муҳофазасида бўлган маданий мерос объектларини 2003 йил 1 апрелгача хатловдан ўтказсин ҳамда уларни белгиланган тартибда Маданий мерос объектлари давлат кадастрига киритсин;

Маданият ишлари вазирлигининг Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси ихтиёрига бериладиган ташкилотлар ва объектлар рўйхати юзасидан 2003 йил 1 майгача таклифлар киритсин;

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси ва Бадиий академия билан биргаликда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида археологик қазиш ва қидириш ишларини амалга ошириш тўғрисидаги йўриқномани бир ой муддатда ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда тасдиқласин.

5. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 5-иловага мувофиқ қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин ҳамда уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Ҳ.С.Кароматов зиммасига юклансин.

1. Моддий маданий мерос объектлари давлат кадастри «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида», «Давлат кадастрлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга, шунингдек мазкур Низомга мувофиқ моддий маданий мерос (кейинги ўринларда «маданий мерос» деб юритилади) объектларининг давлат муҳофазасини ҳамда улардан оқилона фойдаланишни таъминлаш мақсадида юритилади.

2. Маданий мерос объектлари давлат кадастри (кейинги ўринларда «Давлат кадастри» деб аталади) ўзида маданий мерос объектларининг жуғрофий жойлашиши, ҳуқуқий мақоми, миқдорий, сифат тавсифлари ва баҳоси тўғрисидаги янгилаб туриладиган маълумотлар ва ҳужжатлар тизимини ифодалайди.

3. Қуйидагилар Давлат кадастрини юритишнинг асосий принциплари ҳисобланади:

республиканинг бутун ҳудудида маданий мероснинг барча объектларини Давлат кадастри билан қамраб олиш;

кадастр ахборотини шакллантиришнинг ягона методологияси;

давлат кадастри юритишни марказлаштирилган тарзда бошқариш;

Давлат кадастрлари ягона тизими талабларини таъминлаш;

кадастр ахборотининг ишончлилиги ҳамда уни тўлдириш ва янгилаб боришнинг узлуксизлиги;

кадастр ахборотидан фойдаланиш мумкинлиги.

4. Давлат кадастрини юритиш маданий мерос объектларига мулкчилик ҳуқуқини ва бошқа ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказишни, маданий мерос объектларини миқдорий ва сифат тавсифларини ҳисобга олишни, маданий мерос объектларини сифат ва қиймат жиҳатидан баҳолашни, кадастр ахборотини туркумлаштириш, сақлаш ва янгилашни, маданий мерос объектларининг ҳолати тўғрисидаги ҳисоботларни тузишни, Давлат кадастрлари ягона тизимига киритиш учун тегишли ахборотни тақдим этишни, фойдаланувчиларни кадастр ахбороти билан таъминлашни ўз ичига олади.

5. Ўзида тарихий, илмий, бадиий ёки ўзга маданий қимматга эга бўлган ёдгорликлар, ансамбллар ва диққатга сазовор жойлар Давлат кадастри объектлари ҳисобланади.

6. Давлат кадастри Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаменти (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) ва унинг ҳудудий бошқармалари (кейинги ўринларда ҳудудий бошқармалар деб аталади) томонидан юритилади.

7. Департамент:

маданий мерос объектлари давлат кадастрининг юритилишини мувофиқлаштиради;

норматив-методик ҳужжатларни ишлаб чиқади;

кадастр юритилишини назорат қилади;

ҳудудий бошқармаларнинг кадастр ҳисоботларини туркумлаштиради;

кадастр хизматларини моддий-техник таъминлайди;

маданий мерос объектларининг давлат кадастри автоматлаштирилган ахборот тизимини ишлаб чиқади;

манфаатдор юридик ва жисмоний шахслар томонидан кадастр материалларидан фойдаланиш тартиби ва шартларини белгилайди;

Давлат кадастрлари ягона тизимига зарур кадастр ахборотини беради.

8. Ҳудудий бошқармалар:

маданий мерос объектлари, мулкчилик объектлари ва субъектлари, маданий мерос объектларига эгалик қилиш, улардан фойдаланиш ва улар ижараси, улардан мақсадли фойдаланиш тўғрисидаги маълумотлар ҳисобини ҳамда улардан фойдаланиш режимини юритади;

маданий мерос объектлари тўғрисидаги миқдор ва сифат ахборотини тўплайди;

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри бўйича маданий мерос объектлари рўйхатини тузади;

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри маданий мерос объектлари бўйича кадастр дафтарини юритади;

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри маданий мерос объектларининг жойлашиши схемасини тузади.

9. Давлат кадастрини юритиш ишлари давлат бюджети ҳисобига маблағ билан таъминланади.

10. Давлат кадастрида республика ҳудудидаги барча маданий мерос объектлари тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлади.

Ҳисобга олиш ва баҳолаш ахбороти биргаликда маданий мерос объектлари бўйича кадастр ахборотини ташкил этади, ушбу ахборот алифболи-рақамли (матнли, жадваллар, ведомостлар) ва чизиқли (режалар, схемалар, кесимлар ва ўлчамлар) шаклларда қоғозда, магнит ва бошқа манбаларда тақдим этилади.

11. Давлат кадастри:

маданий мерос объектларининг жуғрофий жойлашиши ҳақидаги маълумотларни;

маданий мерос объектларининг миқдорий ва сифат тавсифлари ҳисобини;

миқдорий ва қиймат жиҳатидан ҳисобини ўз ичига олади.

12. Маданий мерос объектларининг ҳисобга олиш ахбороти:

кадастр тартиб рақамини;

номини;

жойлашган жойини;

типологик тегишлилигини;

сана қўйишни;

мулкдор, эгаси, фойдаланувчи ёки ижарага олувчи –юридик ёки жисмоний шахснинг номини ва унинг манзилини;

маданий мерос объектининг идоравий мансублигини;

маданий мерос объектининг мақсадли вазифасини;

тарихий маълумотларни;

маданий мерос объектининг дастлабки қиёфасини ўзгартирган қайта қуриш ва йўқотишларни;

таъмирлаш ишларини (умумий тавсиф, қиймати, вақти, муаллиф, ҳужжатлар сақланадиган жой);

бинога, иншоотга, ер участкасига бўлган ҳуқуқлар давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги маълумотларни;

муҳофаза зоналари ва қурилишни тартибга солиш зоналари чегараларини (тасдиқловчи ҳужжатга асосланган ҳолдаги режа, қисқача тавсиф) ўз ичига олади.

Қуйидагилар:

археология ёдгорликлари учун: сана қўйиш, қидириш ва қазиш ишлари ким томонидан ва қачон бажарилганлиги, топилган материалларнинг сақланиш жойи;

тарих ёдгорликлари учун: пайдо бўлиш тарихи, объект ёдгорлик аҳамиятига эга эканлиги билан боғлиқ воқеалар ва шахсларнинг қисқача тавсифи;

архитектура ва монументал санъат ёдгорликлари учун: муаллиф, қурувчи, буюртмачи, қурилган санаси тарихий маълумотлар ҳисобланади.

13. Маданий мерос объекти тавсифи:

номи;

типологик мансублиги;

манзили;

замонавий фойдаланилиши;

тарихий маълумотлар;

ёдгорликнинг дастлабки қиёфасини ўзгартирган қайта қуришлар ва йўқотишлар;

илмий-тарихий ва бадиий аҳамияти;

асосий библиография, архив манбалари, иконографик материал;

техник ҳолати;

муҳофаза қилиш тизими;

муҳофаза қилиш тоифаси;

муҳофаза қилишга қабул қилинганлиги тўғрисидаги ҳужжатнинг санаси ва тартиб рақами;

муҳофаза зонаси чегаралари;

баланс бўйича мансублиги;

муҳофаза ҳужжатининг санаси ва тартиб рақами (мажбуриятлар);

археология ёдгорлиги учун: санаси, энг муҳим топилмалар рўйхати ва тавсифи;

тарих ёдгорликлари учун: санаси, мармар лавҳада матнлар мавжудлиги ва ўрнатилган вақти;

архитектура ёдгорликлари учун: санаси, режалаштирилиши, композицион-макон тузилмаси ва конструкцияларнинг ўзига хослиги, фасад ва интерьерлар безаги хусусияти, ранг-тасвир, ҳайкалтарошлик, амалий санъат мавжудлиги, қурилиш материали, асосий ўлчамлари;

монументал санъат ёдгорликлари учун: муаллифи ва санаси, композицион ечими хусусиятлари, матнлар, материал, техника, ҳажми;

маданий мерос объектининг ижтимоий, илмий-тарихий ва бадиий аҳамиятига умумий баҳо беришдан иборат бўлади.

14. Маданий мероснинг кўчмас объектларига ҳуқуқлар ер участкалари (шу жумладан муҳофаза зоналари)нинг натурада белгиланган ва мустаҳкамланган чегаралари мавжуд бўлган тақдирда бинолар ва иншоотларнинг давлат ер кадастри ва давлат кадастрини олиб борувчи органларда кадастр рўйхатидан ўтказилади. Ер участкаси чегараларининг бурилиш нуқталари қозиқли белгилари йўқолган тақдирда улар ўша жойда ер участкаси чегараларининг бурилиш нуқталари ўрнатилган ҳолда дала геодезия ўлчамлари ўтказилган ёки тегишли кўламдаги фотография маълумотидан фойдаланилган ҳолда ер участкалари ажратиш материаллари бўйича тикланади.

15. Маданий мерос объектлари сони уларнинг амалдаги ҳолати ва фойдаланилишига кўра ҳисобга олинади.

16. Маданий мерос объектларининг сифатга доир тавсифини ҳисобга олиш:

сана қўйишни;

техник ҳолатни;

архитектура безагини;

бадиий нақшларни ўз ичига олади.

17. Техник ҳолат қуйидаги таснифлаш бўйича баҳоланади: яхши, ўрта, ёмон, авария ҳолатида.

18. Муҳофаза тизими муҳофаза тоифасини (республика аҳамиятига, маҳаллий аҳамиятга эгалиги), муҳофаза учун қабул қилиниши тўғрисидаги ҳужжатнинг санаси ва тартиб рақамини ўз ичига олади.

19. Маданий мерос объектларини баҳолаш, шу жумладан қийматини баҳолаш улардан самарали фойдаланишни белгилаш, етказилган зарар миқдорини аниқлаш, суғурта, ижара тўлови ставкалари, уларни таъмирлаш, консервация қилиш харажатларини қоплаш, жорий тузатишни олиб бориш учун ўтказилади.

20. Маданий мерос объектлари қийматини баҳолаш Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги томонидан тасдиқланган методика бўйича амалга оширилади.

21. Давлат кадастри кадастр ахборотининг узлуксиз янгиланишини таъминловчи асосий ва жорий турларни ўз ичига олади.

Давлат кадастрининг асосий турини юритишда маданий мерос объектлари барча турларининг бирламчи ҳисоби амалга оширилади, уларнинг сони кўрсатилади ва натурада ер участкалари чегаралари белгиланади (ер участкаларини рўйхатдан ўтказиш маълумотлари асосида).

Жорий турда кадастрга кадастрнинг асосий тури ўтказилгандан кейин маданий мерос объекти бўйича рўй берган барча ўзгартиришлар киритилади.

22. Маданий мерос объектига кадастр ҳужжатлари:

маданий мерос объектига мулкчилик ҳуқуқини ва бошқа ҳуқуқларни тасдиқловчи ҳужжатлардан;

маданий мерос объекти кадастр ишидан;

кадастр харитасидан (режадан);

кадастр дафтаридан;

маданий мерос объектининг ҳолати тўғрисидаги ҳисоботдан иборат бўлади.

Маданий мерос объекти кадастр иши кадастр объектига ҳуқуқларни шакллантириш, ҳисобга олиш ва кейинчалик давлат рўйхатидан ўтказиш учун зарур бўлган паспорт, ҳужжатлар, материаллар ва кадастр суратга олиш ҳужжатлари, техник хатлаш ва паспортлаштириш, махсус текшириш ва қидирувлар, кадастр объектининг сифат ва қиймат баҳосидан иборат бўлади.

Маданий мерос объектининг кадастр харитаси (режаси) кадастр объектларининг жойлашган жойини, уларнинг чегараларини, муҳофаза зоналарини, баҳолаш, миқдорий ва сифат тавсифларини акс эттирувчи чизиқли ҳужжат ҳисобланади ҳамда қоғозда, магнит ва бошқа манбаларда тузилади.

Кадастр дафтари маданий мероснинг кадастр объектларини рўйхатдан ўтказиш ва ҳисобга олишнинг асосий ҳужжати ҳисобланади ҳамда унда уларнинг жуғрофий жойлашиши, ҳуқуқий мақоми, миқдорий ва сифат тавсифлари ва баҳолаш ҳақидаги маълумотлар мавжуд бўлади.

23. Давлат кадастри мазкур Низомга иловага мувофиқ схемаларга биноан амалга оширилади.

24. Тарихий-маданий қимматга эга бўлган объектларни Давлат кадастрига киритиш:

давлат мулки бўлган маданий мерос объектларига нисбатан — жойлардаги давлат ҳокимияти органларининг;

юридик ва жисмоний шахсларнинг мулки бўлган маданий мерос объектларига нисбатан – юридик ва жисмоний шахсларнинг таклифлари асосида амалга оширилади.

Тарихий-маданий қимматга эга бўлган объектларни Давлат кадастрига киритиш тўғрисидаги таклифларни тегишли равишда объектларнинг эгалари ёхуд жойлардаги давлат ҳокимияти органлари билан келишган ҳолда ҳудудий бошқармалар ҳам киритишга ҳақлидир.

25. Жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, юридик ва жисмоний шахсларнинг объектларни Давлат кадастрига киритиш тўғрисидаги таклифлари ҳудудий бошқармаларга тақдим этилади. Ҳудудий бошқармалар объектни олдиндан ўрганади, зарур кадастр ҳужжатлари тузади.

26. Ҳудудий бошқармалар томонидан тайёрланган материаллар Департаментга юборилади.

27. Департамент объектларни Давлат кадастрига киритиш бўйича тақдим этилган материалларни тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш (хулосани тасдиқлаш) учун Департамент Илмий-эксперт кенгашининг кўриб чиқиши учун киритади.

28. Департамент тарихий-маданий экспертиза хулосаси асосида Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигига маданий мероснинг аниқланган объектини Давлат кадастрига киритиш тўғрисида таклиф киритади.

29. Маданий мерос объектини Давлат кадастрига киритиш Департамент томонидан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирининг тегишли буйруғи асосида амалга оширилади.

30. Давлат кадастрига киритилган маданий мероснинг ҳар бир объектига буйруқ қабул қилинган пайтдан бошлаб ўн кун мобайнида маданий мерос объекти паспорти расмийлаштирилади. Паспортда мақсади маданий мерос мазкур объектини муҳофаза қилиш ҳисобланадиган маълумотлар ва унинг асосий маълумотлари бўлади.

Маданий мерос объекти паспортининг шакли «Ўзгеодезкадастр» бош бошқармаси билан келишган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги томонидан белгиланади.

31. Маданий мерос объектининг паспорти расмийлаштирилган кунидан бошлаб беш кундан кечикмай тегишли ҳудудий бошқармага юборилади.

32. Ҳудудий бошқармалар беш кун мобайнида тегишли равишда маданий мерос объекти эгасини (юридик ёки жисмоний шахсни) ёхуд жойлардаги давлат ҳокимияти органини маданий мерос объектининг Давлат кадастрига киритилганлиги тўғрисида хабардор қилади ва уларга маданий мерос объекти паспортини беради.

Давлат мулки бўлган маданий мерос объекти паспорти тегишли мулкнинг баланси эгасида сақланади.

33. Маданий мерос объектларини Давлат кадастридан чиқариш ҳудудий бошқармалар, объектларнинг эгалари (юридик ва жисмоний шахслар), жойлардаги давлат ҳокимияти органларининг таклифлари бўйича амалга оширилади.

Жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, юридик ва жисмоний шахсларнинг маданий мерос объектини Давлат кадастридан чиқариш тўғрисидаги таклифлари тегишли ҳудудий бошқармага юборилади.

34. Ҳудудий бошқармалар тушган таклифларни ўрганадилар ва уларни ўз таклифлари билан биргаликда Департаментга тақдим этадилар.

35. Маданий мерос объектини Давлат кадастридан чиқариш тўғрисидаги қарор мазкур Низомнинг 27-30-бандларида назарда тутилган тартибда қабул қилинади.

36. Маданият вазирининг маданий мерос объектини Давлат кадастридан чиқариш тўғрисидаги буйруғи асосида Департамент Давлат кадастрида ёзувни қайд этади. Буйруқнинг нусхаси тегишли ҳудудий бошқармага юборилади.

37. Ҳудудий бошқармалар маданий мерос объектини Давлат кадастридан чиқариш тўғрисидаги буйруқнинг нусхасини олгач объект эгасини ёки жойлардаги давлат ҳокимияти органини ёзма равишда хабардор қилади. Маданий мерос объекти паспорти унинг Давлат кадастридан чиқарилганлиги тўғрисидаги билдиришнома олингандан кейин ўн кун муддатда минтақавий инспекцияга қайтарилиши керак.

38. Ҳудудий бошқармалар, жойлардаги давлат ҳокимияти органлари Давлат кадастрига киритилган маданий мерос объектларининг ҳолати устидан назоратни таъминлайдилар.

39. Давлат кадастрига киритилган маданий мерос объектига нисбатан кадастр ахбороти ўзгарган тақдирда маданий мерос объектларининг эгалари, жойлардаги давлат ҳокимияти органлари бир ой муддатда бу ҳақда тегишли ҳудудий бошқармага маълум қилишлари шарт.

40. Ҳудудий бошқармалар жойлардаги давлат ҳокимияти органлари билан биргаликда беш йилда бир марта маданий мерос объектларининг ҳолатини текширадилар ва қайд этадилар. Текшириш натижалари бўйича, зарурат бўлса, Департаментга маданий мероснинг мазкур объектларини сақлаш бўйича жорий ва истиқбол дастурларини ишлаб чиқишга доир таклифлар киритадилар.

41. Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ҳар йили Давлат кадастри ахборотини ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 1 мартигача Давлат кадастрларининг ягона тизимига тақдим этади. Кадастр маълумотларини Давлат кадастрларининг ягона тизимига тақдим этиш шакли Маданият вазирлиги томонидан тасдиқланади ва «Ўзгеодезкадастр» бош бошқармаси билан келишилади.

42. Давлат кадастри ахбороти давлат ҳокимияти ва бошқарув органларига бепул, бошқа юридик ва жисмоний шахсларга эса белгиланган тартибда ҳақ тўлаш эвазига берилади.

43. Давлат кадастрини юритишни ташкил этиш бўйича йўриқнома «Ўзгеодезкадастр» бош бошқармаси билан келишган ҳолда, белгиланган тартибда Маданият вазирлиги томонидан тасдиқланади.

1. Ҳудудий бошқармалар жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, юридик ва жисмоний шахслар таклифлари асосида ёхуд улар билан келишган ҳолда маданий мерос объектларини Давлат кадастрига киритиш тўғрисида таклифлар тайёрлайдилар, маданий мерос объектлари тўғрисидаги зарур маълумотларни тўплайдилар.

2. Маданий мерос объектларини Давлат кадастрига киритиш тўғрисидаги таклифлар зарур материаллар билан биргаликда Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаментига (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) юборилади.

3. Ҳудудий бошқармалар томонидан тақдим этилган материаллар тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш (хулосани тасдиқлаш) учун Департаментнинг Илмий-эксперт кенгашига кўриб чиқиш учун киритилади.

4. Тарихий-маданий экспертиза натижаларига кўра Илмий-эксперт кенгаш Департаментга объектни Давлат кадастрига киритиш тўғрисида тегишли хулоса тақдим этади.

5. Тарихий-маданий экспертиза хулосаси асосида Департамент Маданият вазирлигига объектни Давлат кадастрига киритиш тўғрисида таклиф киритади.

6. Маданият вазирлиги объектни Давлат кадастрига киритиш тўғрисида тегишли буйруқ чиқаради.

7. Маданият вазирлигининг буйруғи асосида Департамент объектни Давлат кадастрига киритади.

8. Департамент объектни Давлат кадастрига киритгандан сўнг «Ергеодезкадастр» давлат қўмитасига Ўзбекистон Республикаси давлат кадастрлари ягона тизимига киритиш учун тегишли ахборот беради.

9. Буйруқ чиқарилган вақтдан бошлаб ўн кун мобайнида Давлат кадастрига киритилган маданий мерос объектига Департамент томонидан маданий мерос паспорти расмийлаштирилади. Маданий мерос паспорти паспорт расмийлаштирилгандан кейин беш кундан кечиктирмай тегишли ҳудудий бошқармага юборилади.

10. Ҳудудий бошқармалар беш кун мобайнида тегишли равишда маданий мерос объекти эгасини (юридик ёки жисмоний шахсни) ёхуд жойлардаги давлат ҳокимияти органини маданий мерос объекти Давлат кадастрига киритилганлиги тўғрисида хабардор қилади ва уларга маданий мерос объекти паспортини беради.

11. Ҳудудий бошқармалар ва жойлардаги давлат ҳокимияти органлари Давлат кадастрига киритилган маданий мерос объектининг ҳолати назорат қилинишини таъминлайдилар.

1. Жисмоний жиҳатдан йўқолиб кетган ёки маданий мерос объекти сифатида қадрини йўқотган маданий мерос объектларига нисбатан ҳудудий бошқармалар жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, юридик ва жисмоний шахслар таклифлари асосида ёхуд тегишли объектларнинг ҳолатини ўрганиш натижаларига кўра уларни Давлат кадастридан чиқариш тўғрисида таклифлар тайёрлайдилар.

2. Маданий мерос объектларини Давлат кадастрига чиқариш тўғрисидаги таклифлар зарур материаллар билан биргаликда Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаментига (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) юборилади.

3. Ҳудудий бошқармалар томонидан тақдим этилган материаллар тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш учун (хулосани тасдиқлаш) Департаментнинг Илмий-эксперт кенгашига кўриб чиқиш учун киритилади.

4. Тарихий-маданий экспертиза натижаларига кўра Илмий-эксперт кенгаш Департаментга объектни Давлат кадастридан чиқаришнинг мақсадга мувофиқлиги тўғрисида тегишли хулоса тақдим этади.

5. Тарихий-маданий экспертиза хулосаси асосида Департамент Маданият вазирлигига объектни Давлат кадастридан чиқариш тўғрисида таклиф киритади.

6. Маданият вазирлиги объектни Давлат кадастридан чиқариш тўғрисида тегишли буйруқ чиқаради.

7. Маданият вазирлигининг буйруғи асосида Департамент Давлат кадастрига тегишли ёзувни киритади.

8. Департамент Давлат кадастрига тегишли ёзувни киритгандан сўнг «Ўзгеодезкадастр» давлат қўмитасига Ўзбекистон Республикаси давлат кадастрлари ягона тизимига ўзгартириш киритиш учун тегишли ахборот беради.

9. Департамент маданий мерос паспортини бекор қилади ва тегишли ҳудудий бошқармага маданий мерос объекти Давлат кадастридан чиқарилганлиги тўғрисида ахборот юборади.

10. Ҳудудий бошқармалар маданий мерос объекти эгасини (юридик ёки жисмоний шахсни) ёхуд жойлардаги давлат ҳокимияти органини маданий мерос объекти Давлат кадастридан чиқарилганлиги тўғрисида хабардор қилади. Маданий мерос объекти паспорти Департаментга юбориш учун ҳудудий бошқармага қайтариб берилади.

1. Мазкур Низом моддий маданий мерос (кейинги ўринларда «маданий мерос» деб юритилади) объектларининг тарихий-маданий экспертизасини ташкил этиш тартибини белгилайди

2. Тарихий-маданий экспертиза:

маданий мерос объектларининг Маданий мерос объектларининг давлат кадастрига киритилишини асослаш;

маданий мерос объектларининг тоифасини аниқлаш;

маданий мерос объектлари тоифасининг ўзгартирилишини асослаш;

маданий мерос объектини Маданий мерос объектларининг давлат кадастридан чиқариш;

маданий мерос объектлари муҳофаза зонаси лойиҳаларининг шаҳарсозлик ва лойиҳа ҳужжатларига, шунингдек амалга ошириш мўлжалланаётган ер тузиш, қурилиш, мелиорация, хўжалик ишларининг ва бошқа ишларнинг маданий мерос объектларини сақлаш талабларига мувофиқлигини аниқлаш мақсадида ўтказилади.

3. Қуйидагилар тарихий-маданий экспертиза объектлари ҳисобланади:

хўжалик мақсадларида ўзлаштириладиган ер участкалари, агар уларда маданий мерос объектлари мавжуд бўлса;

маданий мерос объектларининг Маданий мерос объектларининг давлат кадастрига киритилишини асословчи материаллар;

маданий мерос объектларининг Маданий мерос объектларининг давлат кадастридан чиқарилишини асословчи материаллар;

маданий мерос объектлари тоифасининг ўзгартирилишини асословчи материаллар;

шаҳарсозлик ва лойиҳа ҳужжатлари, «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган ҳолларда;

маданий мерос объектларига бевосита ёки билвосита таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ер қазиш, қурилиш, мелиорация, хўжалик ишларининг ва бошқа ишларнинг амалга оширилишини асословчи ҳужжатлар.

4. Тарихий-маданий экспертиза Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаментининг (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) Илмий-эксперт кенгаши томонидан мазкур Низомга илова қилинаётган схемага мувофиқ амалга оширилади.

Илмий-эксперт кенгаш таркибига (кейинги ўринларда «Кенгаш» деб аталади) давлат органлари, илмий институтлар ва муассасалар, нодавлат нотижорат ташкилотлар, маданий мерос объектларини ўрганиш, сақлаш ва улардан замонавий фойдаланиш соҳасидаги айрим олимлар ва мутахассислар киритилади.

Кенгаш раис, раис ўринбосарлари, Кенгаш аъзолари ва котибидан иборат бўлади. Кенгашнинг шахсий таркиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

5. Кенгаш мажлислари заруратга кўра, лекин ҳар ойда камида бир марта ўтказилади.

6. Кенгаш таркибида тегишли йўналишлар бўйича секциялар ташкил этилади.

7. Кенгаш фаолиятининг моддий-техника таъминоти Департамент томонидан амалга оширилади.

8. Тарихий-маданий экспертиза хулосасини олиш учун Департамент тегишли маданий мерос объекти бўйича материалларни Кенгашга кўриб чиқиш учун киритади. Материаллар Кенгаш котиби томонидан қабул қилинади.

Тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш учун тақдим этиладиган материаллар таркиби ва мазмуни Маданият вазирлиги томонидан белгиланади.

9. Кенгаш котиби олинган материалларни Кенгаш раисига тақдим этади, раис уларни Кенгашнинг тегишли йўналишлар бўйича секцияларига юборади.

10. Кенгаш секцияларида тарихий-маданий экспертиза мақсадларини ҳисобга олган ҳолда, маданий мерос объекти бўйича тақдим этилган материаллар ҳар томонлама ўрганиб чиқилади.

Зарурият бўлганда маданий мерос объектининг тарихий-маданий экспертизаси объект жойлашган жойда ўтказилади.

11. Тарихий-маданий экспертизани ўтказиш методикаси Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси билан келишган ҳолда Маданият вазирлиги томонидан белгиланади.

12. Тарихий-маданий экспертизани ўтказишда Кенгаш мустақил экспертларни жалб қилишга ҳақлидир. Бунинг учун Кенгаш секциялари тегишли асослашлар билан Кенгаш раисига мурожаат қилади, раис ушбу масалани кўриб чиқиш учун Департаментга киритади.

Кенгаш раисининг тақдимномаси асосида Департамент белгиланган тартибда экспертлар билан шартномалар тузади.

13. Тарихий-маданий экспертиза натижаларига кўра Кенгаш секциялари эксперт хулосаси, шунингдек тарихий-маданий экспертиза хулосаси лойиҳасини тайёрлайди. Эксперт хулосаси ва тарихий-маданий экспертиза хулосаси лойиҳаси барча материаллар илова қилинган ҳолда кўриб чиқиш учун Кенгаш раисига тақдим этилади, раис тарихий-маданий экспертиза натижаларини тасдиқлаш учун Кенгаш мажлисини чақиради.

14. Кенгаш мажлиси унда Кенгаш барча аъзоларининг учдан икки қисми қатнашганда ваколатли ҳисобланади. Кенгаш қарори оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади. Овозлар тенг бўлиб қолганда раиснинг овози ҳал қилувчи овоз ҳисобланади.

Кенгаш қарорига рози бўлмаган Кенгаш аъзолари ўзининг алоҳида фикрини баён қилишга ҳақлидирлар.

15. Кенгаш мажлисида тарихий-маданий экспертиза хулосасининг лойиҳаси тасдиқланади.

16. Кенгаш мажлиси ўтказилишини ташкил этиш, мажлис протоколини расмийлаштириш Кенгаш котиби томонидан амалга оширилади.

17. Кенгаш қарори мажлис протоколи билан расмийлаштирилади. Кенгаш протоколи раислик қилувчи ва масъул котиб томонидан имзоланади.

Мажлис протоколи, тарихий-маданий экспертиза хулосаси, шунингдек Кенгаш аъзоларининг алоҳида фикри Кенгаш котиби томонидан Департаментга юборилади.

18. Тарихий-маданий экспертизани ўтказиш муддати материалларнинг йўналишига, мураккаблигига ва ҳажмига қараб ўттиз кундан ошмаслиги керак.

19. Маданий мерос объектлари тарихий-маданий экспертизаси ўтказилганлиги учун махсус йиғим тўланади. Махсус йиғимдан тушган маблағлар Департаментнинг Маданий мерос жамғармаси ҳисоб рақамида жамланади ва улардан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда фойдаланилади.

Маданий мерос объектлари тарихий-маданий экспертизаси ўтказилганлиги учун махсус йиғим миқдори ва уни тўлаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги билан келишган ҳолда Маданият вазирлиги томонидан белгиланади

1. Департамент Кенгаш котибига тарихий-маданий экспертиза хулосасини олиш учун тақдим этилган материалларни киритади.

2. Материаллар кўриб чиқиш ишларини ташкил этиш учун котиб томонидан Кенгаш раисига тақдим этилади.

3. Раис материалларни эксперт хулосаси олиш учун Кенгашнинг йўналишлар бўйича секцияларига кўриб чиқиш учун беради. Секцияларда тақдим этилган материалларни ҳар томонлама кўриб чиқиш ишлари ташкил этилади. Эксперт ишланмалари асосида секциялар эксперт хулосаси, шунингдек тарихий-маданий экспертиза хулосаси лойиҳасини тайёрлайди. Эксперт хулосаси ва тарихий-маданий экспертиза хулосаси лойиҳаси барча материаллар илова қилинган ҳолда Кенгаш раисига кўриб чиқиш учун тақдим этилади, раис материалларнинг тайёрлигини ҳисобга олган ҳолда уларни кенгашга киритиш тўғрисида қарор қабул қилади.

3а. Чет экспертларни жалб этиш зарурияти пайдо бўлган тақдирда секциялар раҳбарлари тегишли асослар билан Кенгаш котибига мурожаат қиладилар, котиб ушбу масалани Департамент билан келишади.

3б. Департамент жалб қилинаётган экспертлар билан шартномалар тузади.

4. Кенгаш раиси тарихий-маданий экспертиза хулосаси лойиҳасини тасдиқлаш учун кенгаш мажлисини чақиради.

5. Кенгаш котиби мажлис ўтказилишини ташкил этади, мажлис протоколини, шунингдек Кенгаш қарорини расмийлаштиради.

6. Кенгаш қарори ва тарихий-маданий экспертиза хулосаси Кенгаш котиби томонидан Департаментга юборилади.

1. Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «Республикада моддий маданият ёдгорликларини сақлаш ва қайта тиклашни янада яхшилаш чора-тадбирлари ҳамда ёдгорликлар ва монументларнинг лойиҳаларини тузиш ва уларни қуриш тартиби тўғрисида» 1968 йил 30 августдаги 415-сон қарори (ЎзССР ҚТ, 1968 й., 6-сон, 52-модда)нинг 1, 6-бандлари, 7-банднинг «а» ва «в» кичик бандлари.

2. Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «Архитектура ва археология ёдгорликларини сақлаш ва қайта тиклаш, ҳисобга олиш ва консервация қилишни янада яхшилаш чора-тадбирлари тўғрисида» 1973 йил 9 августдаги 339-сон қарорининг 1,7,9 ва 11-бандлари.

3. Ўзбекистон КП Марказий Комитети ва Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «Республика моддий маданият ёдгорликларини сақлаш ва қайта тиклашни бошқаришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 1979 йил 24 февралдаги 149-сон қарори 1-бандининг учинчи хат боши, 4-банди, 11-бандининг «г» кичик банди, 12-15 ва 17-бандлари, шунингдек мазкур қарорга 1-илова.

4. Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «Ўзбекистон ССР Маданият вазирлигининг Маданият ва тасвирий санъат ёдгорликларини сақлаш ва қайта тиклаш, улардан фойдаланиш, янги ёдгорликлар ва монументларни қуриш, таъмирлаш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш ҳақида» 1979 йил 30 августдаги 612-сон қарори (ЎзССР ҚТ, 1979 й., 8-сон, 33-модда).

5. Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «СССР Министрлар Советининг «Тарих ва маданият ёдгорликларини сақлаш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш ҳақида» 1982 йил 16 сентябрдаги 865-сон қарори» юзасидан 1982 йил 1 октябрдаги 663-сон қарори (ЎзССР ҚТ, 1982 й., 10-сон, 36-модда).

6. Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «Ўзбекистон тарих ва маданият ёдгорликларини сақлаш жамиятининг Устави тўғрисида» 1986 йил 19 декабрдаги 598-сон қарори (ЎзССР ҚТ, 1986 й., 12-сон, 50-модда).