Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Аҳоли бандлигини ошириш ҳамда меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш органлари фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2007 йил 6 апрелдаги ПҚ-616-сон қарорига мувофиқ ҳамда ногиронларни ижтимоий муҳофаза қилиш тизимини янада ривожлантириш, тиббий-ижтимоий ва реабилитация хизматлари кўрсатиш самарадорлигини ошириш, тиббий-меҳнат экспертиза хизмати бошқариш тузилмасини такомиллаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Республика Тиббий-ижтимоий экспертиза инспекцияси тўғрисидаги Низом 1-иловага мувофиқ;

Тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари тўғрисидаги Низом 2-иловага мувофиқ;

Тиббий текширишдан қайта ўтказиш муддати кўрсатилмасдан ногиронлик гуруҳи белгиланадиган касалликлар рўйхати 6-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлиги:

бир ой муддатда тиббий-меҳнат экспертиза хизмати тузилмасини ва уни бошқариш механизмини ушбу қарор талабларига мувофиқлаштирсин;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари моддий-техника базасини янада мустаҳкамлаш ва уларда ногиронлар билан ишлаш учун шарт-шароитлар яратиш чора-тадбирларини кўрсин;

Ўзбекистон Республикаси Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлигининг Ногиронларни реабилитация қилиш ва протезлаш миллий маркази врачларига малака тоифаси бериш (уларни тасдиқлаш) юзасидан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда аттестация ўтказилишини ташкил этсин.

3. Қуйидагилар:

Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида ногиронларни ижтимоий ҳимоя қилиш масалалари» тўғрисида 1992 йил 17 июлдаги 328-сон қарорининг 1-банди ҳамда қарорга илова (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 1992 й., 7-сон, 19-модда);

Вазирлар Маҳкамасининг «Тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари (ТМЭК) ҳамда меҳнатда майибланганлик ёки касб касаллиги туфайли тайинланган пенсияларни бошқа давлатларга ўтказиш тартиби тўғрисида» 1994 йил 23 июндаги 317-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 1994 й., 6-сон, 32-модда) 1-бандининг иккинчи хатбоши ҳамда қарорга 1-иловаси;

Вазирлар Маҳкамасининг 1997 йил 30 январдаги 56-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 1997 й., 1-сон, 3-модда) билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорларига киритилаётган ўзгартиришларнинг 5-банди ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари Р.С. Азимов зиммасига юклансин.

1. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Республика тиббий-ижтимоий экспертиза инспекцияси (кейинги ўринларда Инспекция деб аталади) Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг республикада тиббий-меҳнат экспертизаси соҳасида давлат бошқарувини амалга оширувчи таркибий бўлинмаси ҳисобланади.

2. Инспекция ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, шунингдек Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруқлари ва фармойишларига амал қилади.

3. Инспекциянинг моддий-техника таъминоти бюджетдан ажратиладиган маблағлар доирасида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари, шунингдек қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобига амалга оширилади.

Давлат бошқаруви органлари ходимлари учун белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш шартлари Инспекция ходимларига жорий этилади;

4. Инспекция юридик шахс ҳисобланади ва мустақил балансга, банкда ҳисоб рақамларига, Ўзбекистон Республикаси Давлат герби тасвирланган ва ўз номи ёзилган муҳрга, бошқа муҳрлар ва штампларга эга.

5. Қуйидагилар Инспекциянинг асосий вазифалари ҳисобланади:

Тиббий-меҳнат эксперт комиссияларининг (кейинги ўринларда ТМЭК деб аталади) ҳаёт фаолияти чекланганлигини экспертиза қилиш, ногиронликнинг гуруҳларини, сабабларини, бошланган вақтини ва муддатларини аниқлаш;

экспертизалар натижаларини, даволаш-профилактика муассасалари томонидан берилган тиббий ҳужжатларни ва фуқароларни тиббий текшириш натижаларини доимий равишда ўрганиш асосида ногиронликнинг ҳолатини, ўзгаришини ва ногиронликка олиб келган омилларни тизимли таҳлил қилиш;

ногиронликнинг олдини олиш соҳасида комплекс дастурларни ишлаб чиқишда, ногиронларни тиббий-ижтимоий ва касб бўйича реабилитация ва ижтимоий ҳимоя қилиш чора-тадбирларини амалга оширишда қатнашиш;

ТМЭК врач-экспертлари лавозимига танлаш ва тавсия этиш бўйича малака комиссияси фаолиятини ташкил қилиш, тасарруфидаги ТМЭКларга ТМЭК мутахассисларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш масалаларида услубий ёрдам кўрсатиш.

6. Инспекция ўзига юкланган вазифаларга мувофиқ қуйидаги функцияларни амалга оширади:

ТМЭК фаолиятини назорат қилади;

қонун ҳужжатларига мувофиқ ногирон деб ҳисоблаш мақсадида фуқароларни тиббий текшириш учун барча фуқароларга тенг имкониятлар берилишини таъминлайди;

ҳаёт фаолияти чекланганлигини, меҳнатга лаёқатнинг йўқолгани даражасини, ижтимоий ҳимоя чораларига бўлган эҳтиёжни аниқлашни ташкил этади;

ТМЭКларга тиббий-меҳнат экспертизаси масалалари бўйича услубий ёрдам кўрсатади;

ногиронликнинг ҳолати ва сабабларини тизимли таҳлил қилади, ногиронликка олиб келган омилларни ўрганишда иштирок этади ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлигига ногиронликнинг олдини олиш бўйича таклифлар киритади;

ногиронлик кўрсаткичлари, фуқароларни тиббий текшириш ва қайта текшириш тўғрисидаги маълумотлар банкини шакллантиради;

ТМЭК мутахассисларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тадбирларини амалга оширади;

ТМЭК врачларига малака тоифаларини бериш (тасдиқлаш) юзасидан аттестация ўтказиш тадбирларини қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширади;

ТМЭКларни жойлаштириш, уларни зарур асбоб-ускуналар ва анжомлар билан жиҳозлашни ташкил этади, шунингдек қатъий ҳисобда турадиган бланкалар билан таъминлаш чора-тадбирларини кўради;

Соғлиқни сақлаш вазирлигига ТМЭКлар фаолиятини такомиллаштириш бўйича таклифлар киритади.

7. Инспекция ўзига юкланган вазифалар ва функцияларни бажариш доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ногиронларнинг тиббий-меҳнат экспертизаси, уларни тиббий-ижтимоий, малакали реабилитация қилиш соҳасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва Соғлиқни сақлаш вазирлигига киритиш;

ўз ваколатлари доирасида таркибий бўлинмалари тиббий-меҳнат экспертиза хизматлари раҳбарларига ногиронликнинг олдини олиш ва ногиронларни реабилитация қилиш масалалари бўйича тавсияномалар бериш, уларни амалга ошириш бўйича маҳаллий давлат ҳокимияти органларига таклифлар киритиш;

ўз ваколатлари доирасида тегишли вазирликлар ва идоралардан Инспекция фаолияти учун зарур бўлган маълумотларни сўраш ва олиш;

ТМЭКда текширувдан ўтган шахсларни, шунингдек хулосаси барча даражадаги ТМЭК қарорларини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўладиган бош ТМЭК қароридан норози бўлган шахсларни қайта текширувдан ўтказиш учун комиссиялар, зарурият бўлганда эса махсус комиссиялар ташкил этиш;

ногиронларнинг тиббий-меҳнат экспертизаси, уларни тиббий-ижтимоий ва малакали реабилитация қилиш соҳасидаги муаммоларни оммавий ахборот воситалари орқали ёритиб бориш;

фуқароларнинг ногиронларнинг тиббий-меҳнат экспертизаси, уларни тиббий-ижтимоий ва малакали реабилитация қилиш масалалари бўйича мурожаатларини кўриб чиқиш.

Инспекция қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

8. Инспекция ўзига юкланган вазифалар ва функцияларнинг самарали бажарилиши юзасидан жавоб беради.

9. Инспекцияни Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг қарори билан лавозимга тайинланадиган ва лавозимдан озод қилинадиган бошлиқ бошқаради.

10. Инспекция бошлиғининг бир нафар ўринбосари бўлади. Бошлиқнинг ўринбосари Инспекция бошлиғининг тақдимномаси бўйича Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг қарори бўйича лавозимга тайинланади ва лавозимдан озод этилади.

11. Инспекция бошлиғи:

Инспекция фаолиятига раҳбарлик қилади ва унга юкланган вазифаларни бажариш юзасидан шахсан жавоб беради;

ўз ваколатлари доирасида ТМЭК ходимларининг бажариши мажбурий бўлган буйруқлар чиқаради ва кўрсатмалар беради.

Инспекция ходимларини, шунингдек, тегишли бош ТМЭК раисининг тақдимномаси бўйича бош ТМЭК врач-экспертларини лавозимга тайинлайди ва лавозимдан озод этади;

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири билан келишган ҳолда тегишли бош ТМЭК раисининг тақдимномаси асосида ихтисослаштирилган, туманлараро ва туман (шаҳар) ТМЭК раисларини лавозимга тайинлайди ва лавозимдан озод этади;

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигига ТМЭКларни ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш тўғрисида таклифлар киритади;

қонун ҳужжатларида белгиланган ваколатлар доирасида бошқа ваколатларни амалга оширади.

1. Тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари (кейинги ўринларда ТМЭК деб аталади) Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг тиббий-меҳнат экспертиза хизмати тизимидаги мустақил таркибий бўлинмалар ҳисобланади.

2. Тиббий-меҳнат экспертиза хизматига:

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Ногиронларни тиббий-ижтимоий экспертиза ва реабилитация қилиш Республика инспекцияси (кейинги ўринларда Инспекция деб аталади);

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар бош тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари;

туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари киради.

3. Тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституциясига ва қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруқлари ва фармойишларига амал қилади.

4. Шахсни ногирон деб эътироф этиш ТМЭК томонидан амалга оширилади.

5. Тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари фаолияти ҳудудий принцип бўйича амалга оширилади.

6. Тиббий-меҳнат эксперт комиссияларининг хулосалари коллегиал, ТМЭК аъзоларининг мутлақ кўпчилик овоз бериши асосида қабул қилинади ҳамда унинг тавсиялари иш берувчилар, даволаш-профилактика, тиббий-ижтимоий, спорт муассасалари ва бошқа ташкилотлар учун мажбурий ҳисобланади.

7. ТМЭКларнинг моддий-техника таъминоти бюджетдан ажратиладиган маблағлар доирасида Ўзбекистон Республикаси республика бюджети, шунингдек қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобига амалга оширилади.

ТМЭК ходимларининг меҳнатига ҳақ тўлаш:

бош ТМЭК раислари ва уларнинг ўринбосарларига — соғлиқни сақлаш муассасалари III типи раҳбар ходимларининг меҳнатига ҳақ тўлаш разрядлари ва тариф коэффициентлари бўйича;

врачлар ва бошқа тиббиёт ходимларига — соғлиқни сақлаш муассасалари I гуруҳига мансуб ходимлари учун белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш разрядлари ва тариф коэффициентлари бўйича;

қолган ходимларга — давлат бошқаруви органлари тегишли ходимлари учун белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш разрядлари ва тариф коэффициентлари бўйича амалга оширилади.

8. Бош тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари юридик шахс ҳисобланади ҳамда мустақил балансга, банк ҳисоб рақамларига, Ўзбекистон Республикаси Давлат герби тасвири туширилган муҳрга ва ўз номи ёзилган штампга эга бўлади.

9. Туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари юридик шахс ҳисобланмайди, ўз номи ёзилган муҳрга ва штампга эга бўлади.

10. Қуйидагилар ТМЭКнинг асосий вазифалари ҳисобланади:

даволаш-профилактика муассасалари томонидан тақдим этилган тиббий ҳужжатлар ва фуқароларни кўрикдан ўтказиш натижалари асосида ҳаёт фаолиятининг чекланганлигини экспертиза қилиш, ногиронлик гуруҳини, сабабларини, унинг бошланган вақтини ва ногиронлик муддатларини, меҳнатга лаёқатнинг йўқолиши фоизини белгилаш;

ногиронлар учун ижтимоий муҳофаза чора-тадбирларини белгилаш;

ногиронларни реабилитация қилишнинг якка тартибдаги дастурларини ишлаб чиқиш ва уларни бажаришга кўмаклашиш ҳамда ногироннинг ҳаёт фаолиятини ёки организми функцияларини тўлиқ ёки қисман тиклаш, ногиронлик гуруҳини пасайтириш ёки барқарорлаштириш асосида ушбу тадбирларнинг самарадорлигини баҳолаш;

ногиронликнинг ҳолатини, ўзгаришини ва унга сабаб бўлган омилларни тизимли таҳлил қилиш, ногиронликнинг олдини олиш, ногиронларни тиббий-меҳнат экспертиза, реабилитация, ижтимоий муҳофаза қилиш соҳасида комплекс дастурларни ишлаб чиқишда қатнашиш.

11. Бош ТМЭКлар ўзига юкланган вазифаларга мувофиқ қуйидаги функцияларни бажарадилар:

туман, туманлараро, шаҳар, ихтисослаштирилган ТМЭК ишларини ташкил этиш ва назорат қилиш, уларга ташкилий-методик ёрдам кўрсатиш, ТМЭК фаолиятининг янги методлари ва шаклларини жорий этиш;

туман, туманлараро, шаҳар, ихтисослаштирилган ТМЭКларга ва даволаш-профилактика муасссасаларига тиббий-меҳнат экспертизаси, шу жумладан ТМЭК йўлланмаси бўйича ногиронлар ва беморларни маслаҳат текширувидан ўтказиш масалалари бўйича маслаҳат ёрдами кўрсатиш;

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ва Миллий хавфсизлик хизмати врачлари ва ходимларини тиббий текширувдан ўтказиш;

жиноят содир этганликда шубҳаланилаётган, айбланаётган, судланган, жазога ҳукм қилинган шахсларни тиббий текширувдан ўтказиш;

кадрларни танлаш ва жой-жойига қўйиш, уларни малака тоифасига лойиқлиги юзасидан аттестациядан ўтказишни ва ўз вақтида малака оширини ташкил этиш;

ТМЭКларни жойлаштиришни ташкил этиш, зарур асбоб-ускуналар ва анжомлар билан жиҳозлаш, ҳужжатлар бланкалари билан ўз вақтида таъминлаш;

туманлар, туманлараро, шаҳарлар ва ихтисослаштирилган ТМЭКларнинг ногиронларнинг протез-ортопедия буюмларига ва ҳаракатланиш воситаларига муҳтожлиги бўйича фаолиятини назорат қилиш;

туманлар, туманлараро, шаҳарлар ва ихтисослаштирилган ТМЭКларнинг юқори даражада реабилитацияга муҳтож ногиронлар контингентини аниқлаш ва ногиронларни реабилитация қилишнинг якка тартибдаги дастурларини белгиланган тартибда тўғри ишлаб чиқиш масалалари бўйича фаолиятини назорат қилиш;

ТМЭКнинг Ногиронларни реабилитация қилиш ва протезлаш миллий маркази, минтақавий реабилитация марказлари, даволаш-профилактика муассасалари, туманлар (шаҳарлар) Бандликка кўмаклашиш марказлари, шунингдек иш берувчилар билан биргаликдаги ишларини ташкил этиш ва назорат қилиш, ногиронларни реабилитация қилиш якка тартибдаги дастурларининг бажарилиши аҳволини белгиланган тартибда кузатиб бориш;

ногиронликнинг аҳволи ва сабабларини таҳлил қилиш, даволаш-профилактика муассасалари билан биргаликда ногиронликнинг олдини олиш ва ногиронликни реабилитация қилиш чора-тадбирларини ишлаб чиқишда ва уларнинг бажарилишини назорат қилишда қатнашиш, маҳаллий давлат ҳокимияти органларига ва соғлиқни сақлаш органларига ногиронликнинг долзарб масалалари бўйича белгиланган тартибда ахборотлар тақдим этиш;

даволаш-профилактика муассасалари билан биргаликда семинарлар, конференциялар ва бошқа тадбирлар ташкил этиш ва ўтказиш;

минтақадаги ТМЭК фаолияти, ногиронликнинг аҳволи ва сабаблари тўғрисида Инспекцияга ўз вақтида ҳисоботлар тақдим этиш.

11¹. Бош ТМЭК раиси тегишли ТМЭК раисининг тақдимномаси бўйича бош ТМЭК ходимларини, туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган ТМЭК врачлари-экспертларини ва ходимларини лавозимга тайинлайди ва лавозимдан озод этади.

12. Туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган ТМЭКлар ўзларига юкланган вазифаларга мувофиқ қуйидаги функцияларни бажарадилар:

фуқароларнинг ҳаёт фаолияти чекланганлигини, унинг вақтинчалик ёки барқарор йўқотилганлигини, ногиронликнинг бошланган вақти ва ногиронлик муддатларини экспертиза қилиш;

меҳнат вазифаларини бажариш билан боғлиқ ҳолда майиб бўлган ёки соғлиғи бошқача тарзда шикастланган ходимларнинг касби бўйича меҳнатга лаёқатини йўқотганлик даражасини ва қўшимча ёрдам турларига муҳтожлигини аниқлаш;

кўчма мажлислар ўтказиш, оғир беморларни уйида ёки шифохонада текшириб кўриш;

вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик муддатларини қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда узайтириш;

ногиронларнинг протез-ортопедия буюмларига, реабилитациянинг техник воситаларига муҳтожлигини аниқлаш;

ногиронларни реабилитация қилишнинг якка тартибдаги дастурларини ишлаб чиқиш, реабилитация тадбирларининг турлари, шакллари, муддатлари ва ҳажмларини белгилаш, даволаш-профилактика муассасалари ва бошқа манфаатдор ташкилотлар билан биргаликда дастурларнинг бажарилиши ҳолатини кузатиш, ўтказилган реабилитация тадбирларининг самарадорлигини аниқлаш;

ногиронларнинг соғлиғи ҳолатига ҳамда имкониятларига мувофиқ бўлган аниқ мутахассисликлар ва касбларни кўрсатган ҳолда уларни касбга йўналтириш бўйича тавсияномалар бериш;

хизмат кўрсатиладиган ҳудудда ногиронликнинг аҳволи ва ўсишини ўрганиш ва бош ТМЭКга тегишли маълумотлар тақдим этиш;

ногиронликка сабаб бўлаётган омилларни ўрганишда ва ногиронликнинг олдини олиш комплекс дастурларини ишлаб чиқишда қатнашиш;

аҳоли ўртасида тиббий-меҳнат экспертизаси, ногиронликнинг олдини олиш, ногиронларни тиббий-ижтимоий ва касб бўйича реабилитация қилиш масалалари бўйича тушунтириш ишлари олиб бориш.

13. Бош ТМЭКлар ўзига юкланган вазифалар ва функцияларни бажариш доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:

туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган ТМЭКлар ишини, шу жумладан текширилганларнинг барча тиббий-эксперт ҳужжатларини, зарурат бўлганда, ногирон деб эътироф этилган шахсларни шахсан текшириш учун чақирган ҳолда текшириш йўли билан эксперт хулосалари сифати ва асосланганлигини назорат қилиш;

туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган ТМЭКларга ногиронликнинг олдини олиш ва ногиронларни реабилитация қилиш масалалари бўйича тавсиялар бериш, уларни амалга ошириш юзасидан маҳаллий давлат ҳокимияти органларига таклифлар киритиш;

туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган ТМЭКлар мажлисларида қатнашиш;

зарурат бўлганда, соғлиқни сақлаш органлари вакиллари билан биргаликда давлат профилактика муассасалари томонидан берилган тиббиёт ҳужжатларининг асосланганлигини текшириш, йўл қўйилган хато ва камчиликларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар кўриш;

текширилган шахслар туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган ТМЭКлар қароридан норози бўлган ҳолларда такрорий текширув ўтказиш, уларнинг қарорларини белгиланган тартибда ўзгартириш ва бекор қилиш;

бош ТМЭКнинг қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун хулосаси асос ҳисобланадиган бош ТМЭК қарорига рози бўлишмаган ҳолларда шахсларни махсус ташкил этилган комиссияларда қайта тиббий текширишдан ўтказиш;

ТМЭК врачлари манфаатларини ҳимоя қилиш.

14. Туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган ТМЭКлар ўзига юкланган вазифалар ва функцияларни бажариш учун қуйидаги ҳуқуқларга эга:

даволаш-профилактика муассасалари томонидан ТМЭКга юборилган шахсларни текширувдан ўтказиш;

даволаш-профилактика муассасаларидан, меҳнат органларидан, иш берувчилардан ТМЭК иши учун зарур бўлган маълумотларни, шу жумладан текширувдан ўтаётган шахсларнинг меҳнати характери ва шарт-шароитлари тўғрисидаги маълумотларни олиш;

даволаш-профилактика муассасаларидан ТМЭКга тақдим этилган тиббий ҳужжатларнинг сифатли расмийлаштирилишини талаб қилиш, уларнинг холисоналигини ва ҳаққонийлигини текшириш, йўл қўйилган хато ва камчиликларни бартараф этиш юзасидан биргаликда чора-тадбирлар кўриш;

клиникада эксперт ташхис қўйишга, биркитилган даволаш-профилактика муассасаларида тиббий-ижтимоий реабилитация қилишга муҳтож бўлган текширилувчиларни Ногиронларни реабилитация қилиш ва протезлаш миллий марказига, минтақавий реабилитация марказларига юбориш;

иш берувчиларга ногиронликнинг олдини олиш ва ногиронларни ишга оқилона жойлаштириш масалалари бўйича тавсиялар бериш;

бош ТМЭКга ТМЭКлар ишини яхшилаш, ногиронликнинг олдини олиш ва ногиронларни ишга оқилона жойлаштириш бўйича таклифлар киритиш.

15. ТМЭК раиси ва врачлари ўзларига юкланган вазифалар ва функцияларнинг бажарилиши, шу жумладан эксперт хулосаларининг сифати ва асосланганлиги учун жавоб берадилар.

16. ТМЭКни ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш тўғрисидаги қарор Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги билан келишилган тақдимномаси бўйича Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тақдим қилинади.

17. Бош тиббий-меҳнат эксперт комиссияси раиси лавозимига тиббий-меҳнат экспертизаси бўйича камида 5 йил иш стажига эга бўлган врач тайинланади.

18. Бош ТМЭК раислари ва ўринбосарлари Инспекция бошлиғининг тақдимномаси бўйича Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири томонидан лавозимга тайинланадилар ва лавозимдан озод этиладилар.

Инспекция ходимлари, бош ТМЭК врачлари-экспертлари тегишли бош ТМЭК раисининг тақдимномаси бўйича Инспекция бошлиғи томонидан лавозимга тайинланадилар ва лавозимдан озод этиладилар.

Ихтисослаштирилган, туманлараро ва туман шаҳар ТМЭК раислари Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири билан келишган ҳолда тегишли бош ТМЭК раисининг тақдимномаси асосида Инспекция бошлиғи томонидан лавозимга тайинланадилар ва лавозимдан озод этиладилар.

22. Бош тиббий-меҳнат эксперт комиссияси таркиби 4 нафар врач-терапевт, хирург ва невропатологдан иборат таркибда ташкил этилади, тўртинчи врачнинг мутахассислиги минтақавий хусусиятларни, касалланиш ва ногиронлик таркибини ҳисобга олган ҳолда белгиланади. Зарурият бўлганда тўртинчи врач ўрнига психолог, социолог ва бошқа мутахассислар киритилиши мумкин. Бош тиббий-меҳнат эксперт комиссияси таркибида ишлаш учун меҳнатга соатбай ҳақ тўлаган ҳолда тиббий, техник масалалар ва бошқа масалалар бўйича маслаҳатчилар жалб этилиши мумкин. Врачлардан бири бош тиббий-меҳнат эксперт комиссияси таркибининг раиси этиб тайинланади.

Комиссия штатига катта тиббий ҳамшира, тиббий ҳамшира ва автомобиль ҳайдовчиси ҳам киради.

23. Туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган тиббий-меҳнат эксперт комиссияси уч нафар врачдан иборат таркибда ташкил этилади.

Туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган тиббий-меҳнат эксперт комиссияси таркибига терапевт, хирург, невропатолог киради.

Ихтисослаштирилган тиббий-меҳнат эксперт комиссияси таркибига икки нафар врач киради, уларнинг мутахассислиги ТМЭК йўналишига мувофиқ бўлиши керак, учинчи аъзо этиб терапевт ёки невропатолог тайинланади.

ТМЭК раиси этиб уч врачдан бири, ихтисослаштирилган ТМЭК раиси этиб мутахассислиги ТМЭК йўналишига мувофиқ бўлган икки врачдан бири тайинланади.

Комиссия штатига катта тиббий ҳамшира, тиббий ҳамшира ва санитарка ҳам киради.

24. Барча даражалардаги ТМЭКда ишлаш учун мутахассислиги бўйича иш стажи 3 йилдан кам бўлмаган врачлар жалб қилинади.

25. ТМЭК врачлари мутахассислиги ва тиббий-меҳнат экспертизаси бўйича камида беш йилда бир марта малака оширишлари керак.

26. ТМЭКлар мажлисларида Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг даволаш-профилактика муассасалари, ҳудудий бошқармалари, Ногиронларни реабилитация қилиш ва протезлаш миллий маркази, ногиронлар учун минтақавий реабилитация марказлари, иш берувчилар, касаба уюшмалари, ногиронлар жамиятлари вакиллари қатнашиши мумкин.

27. ТМЭК фаолиятини мувофиқлаштириш ва тиббий-меҳнат экспертизаси сифатини яхшилаш мақсадида бош тиббий-меҳнат эксперт комиссиясида эксперт-методик кенгаш ташкил этилади.

Эксперт-методик кенгашга бош тиббий-меҳнат эксперт комиссияси раиси бошчилик қилади, барча врачлар — ТМЭК экспертлари кенгаш аъзолари ҳисобланади. Эксперт-методик кенгаш ҳар ойда мажлис ўтказади, ўтган ойда амалга оширилган ишлар таҳлили масалаларини муҳокама қилади, методик тавсиялар ишлаб чиқади, тиббий-меҳнат экспертизасининг долзарб мавзулари бўйича семинарлар ташкил этади.

28. Бош тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари ўз фаолиятини Инспекция бошлиғи томонидан тасдиқланадиган режалар ва жадваллар бўйича амалга оширади. Туман, туманлараро, шаҳар ва ихтисослаштирилган тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари ўз фаолиятини тегишли бош тиббий-меҳнат эксперт комиссияси раиси томонидан тасдиқланадиган режалар ва жадваллар бўйича амалга оширади.

1. III босқич гипертоник касаллик (марказий асаб тизими, кўз туби, юрак, буйрак мушаги томонидан органик ўзгаришлар).

2. Миоакард инфарктини бошдан кечирган шахсларда кескин ифодаланган, юрак мушаги анча ўзгарган ва III босқич қон айланиши бузилган юрак (коранар) етишмовчилиги.

3. III босқич қон айланиши барқарор бузилганда юрак нуқсони (сўл атриовентрикуляр ёриқ торайиши, аортал қопқоқчалар нуқсони, комбинациялашган нуқсонлар).

4. Барқарор III босқич нафас етишмовчилиги ва юрак етишмовчилиги билан бирга кечадиган сурункали ўпка касалликлари.

5. Барқарор ифодаланган буйрак етишмовчилигида сурункали нефрит (шиш, изостенурия, артериал босим ошиши, кўз тубининг ўзгариши, қоннинг қолдиқ азоти ошиши).

6. Портал қон айланиши бузилган ҳолда жигар циррози (асцит).

7. Қандли диабет — ацетонурия ва коматоз ҳолатга мойилликдаги оғир шакли. Иценко-Кушенго касаллиги (АКТГга боғлиқлик).

1. Хотира ва психикадаги бузилишлар аниқ ифодаланган шароитда III босқич бош мия томирлари атеросклерози.

2. Кенг суяк нуқсони ёки мия моддасидаги ўзга тана ҳолатида бош миянинг жароҳатли шикастланиши оқибатлари.

3. Орқа миянинг прогрессив ва неоперабел ўсмаси билан аниқ ифодаланган функционал бузилишлар билан бирга бош миянинг неоперабел ўсмалари.

4. Олигофрения:

4.1. имбециллик даражаси;

4.2. телбалик даражаси.

5. Деменция.

6. Болалар церебрал фалажи, наслий-дегенератив касалликларнинг оғир оқибатлари, яққол ифодаланган қўпол гемисиндром, тотал ҳамда ҳаракатланиш, сенсор ва олий пўстлоқ функциялари бузилиши (апраксия, агнозия, деменция) каби барқарор турғун асоратларга эга бўлган икки йилдан ортиқ давом этган бош ва орқа мия қон-томир касалликлари ҳамда оғир жароҳатларда.

7. Яққол ифодаланган ҳаракатланиш, пўстлоқ ости, мияча ва статодинамик бузилишлар босқичидаги марказий асаб тизимининг сурункали кучайиб борувчи касалликлари.

1. Органнинг бир қисми ёки жуфтли органларнинг бири олиб ташлангандан кейинги ҳолат: операция йўли билан олиб ташлангандан кейин ҳиқилдоқ бўлмаслиги, қизилўнгач операция йўли билан олиб ташлангандан кейин пульмонэктомия, нефрэктомия, 1/2 резекциядан кейин ва ингичка ичак қисми тотал ошқозон резекцияси, йўғон ичак гемиколэктомияси, тўғри ичакнинг тотал экстирпацияси (органлар ва тизимлар функцияси бузилиши аниқ ифодаланганда).

2. Қўл нуқсонлари ва деформацияси: елка чўлтоқлиги, билак чўлтоқлиги, панжа йўқлиги; елканинг ёки билакнинг ҳар икки суяги сохта бўғими; 60 градусдан кам ёки 150 градусдан ортиқ бурчакли функционал ноқулай ҳолатда ёки билакнинг сўнг даражадаги пронация ёки сўнг даражадаги супинацияси қайд этилганда тирсак томирининг кескин ифодаланган контрактураси ёки анкилози; резекциядан кейин шалвираб турган елка ёки тирсак томири; биринчи бармоқдан ташқари панжанинг тўртта бармоғи барча суяклари йўқлиги; панжанинг уч бармоғи йўқлиги, биринчиси бунга кирмайди; функционал ноқулай ҳолатда ушбу бармоқларнинг анкилози ёки кескин ифодаланган контрактураси; биринчи ва иккинчи бармоқларнинг ёки ҳар икки панжа уч бармоғининг йўқлиги.

3. Оёқ нуқсонлари ва деформацияси: турли даражаларда бел ёки болдир чўлтоқлиги; суяк-пластик ампутациядан кейин оёқ панжаси чўлтоқлиги (Пирогов типи); Лисфранк томири даражасида нуқсонли чўлтоқлик; оёқ панжасининг нуқсонли ҳолати ҳамда юриш ва туриш функциялари анча бузилган ҳолда болдир панжаси томирининг кескин ифодаланган контрактураси ёки анкелози; белнинг ёки болдирнинг ҳар икки суягининг сохта бўғими; резекциядан кейин шалвираган тизза ёки тос-бел томири; тос-бел томирининг кескин ифодаланган контрактураси ёки анкелози; 180 градусдан кам бурчакли ёки томир резекциясидан кейин оёқнинг 7 сантиметрдан камга қисқаришининг функционал жиҳатдан ноқулай ҳолатда тизза томирининг анкелози.

4. Юрак мушаги ёки юрак халтасидаги ўзга тана.

5. Даволашга қарамай бартараф этиб бўлмайдиган оқма: нажас, сийдик натижасида вужудга келувчи ифлослик.

6. Агар протезлаш чайнашни таъминламаса, жағ ёки қаттиқ танглай нуқсонлари.

7. Ўтказилган операция оқибатлари муносабати билан кўкрак қафаси деформацияси — нафас олиш етишмовчилиги ҳолатида бешта ёки ундан ортиқ қовурға резекцияси.

8. IV даражали хавфли ўсма метастазлар ва (ёки) рецидивлар мавжуд бўлганда хавфли инкурабел ўсмалар.

9. Ҳаракатни чеклайдиган ва тос органлари функциялари бузилган ҳолатдаги умуртқа касаллиги.

1. Болаликдан кар-соқовлик ва карлик.

1. Ҳар икки кўзнинг тўлиқ кўрлиги, ҳар икки кўзнинг кўриш ўткирлиги пасайиши ва энг яхши кўрадиган кўзда 0,03 гача коррекция ёки барқарор ва тиклаб бўлмайдиган ўзгаришлар натижасида ҳар икки кўзнинг кўриш майдони 10 градусгача концентрик торайиши.

2. Бир кўзнинг тўлиқ кўрмаслиги, коррегирлаш мумкин бўлмаганда бир кўзнинг кўриш ўткирлиги 0,02 гача пасайиши ёки кўриш майдонининг 5 градусгача торайиши.

Агар ушбу Рўйхатга мувофиқ белгиланган, қайта тиббий текширишдан ўтказиш муддати кўрсатилмаган ногиронлик гуруҳи қўшилган бошқа касалликлар муносабати билан ошса, қайта тиббий текширишдан ўтиш Фуқароларни ТМЭКда тиббий текширишдан ўтказиш ва ногиронликни белгилаш тартиби тўғрисидаги Низомда белгиланган муддатга тайинланади.

1. 60 ёшдан катта ногирон эркакларга ва 55 ёшдан катта ногирон аёлларга.

2. Кейинги 5 йил ва ундан ортиқ йил мобайнида ногиронликнинг I ёки II гуруҳи белгиланган, 5 йил мобайнида ДПМда тўлиқ диспансер кўригидан ўтган, реабилитация дастурлари бажарилган, шунингдек реабилитациянинг барча турлари истиқболсиз бўлган, тиклаб бўлмайдиган анатомик-функционал бузилишлар ёки зўраювчи касалликларга дучор бўлган ногиронларга.

Кўрсатиб ўтилган талаблардан ҳеч бўлмаса бири бажарилмаганда, шу жумладан бемор реабилитация, даволаш ёки операцияни, ўқишни рад этган тақдирда ногиронлик гуруҳи муддатсиз белгиланмайди.

3. Охирги 7 йил мобайнида ногиронлик гуруҳи ўзгармаган ва кўрсатиб ўтилган давр мобайнида даволаш-профилактика муассасаларида тўлақонли диспансеризациядан ўтган, реабилитация қилиш индивидуал дастурининг барча бандлари бажарилган ҳамда кейинги реабилитация тадбирларининг барча турларининг ўтказилиши истиқболсиз бўлган III гуруҳ ногиронларига.

Кўрсатиб ўтилган талаблардан ҳатто бирортаси бажарилмаган тақдирда ҳам муддатсиз ногиронлик белгиланмайди.