Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МАРКАЗИЙ БАНКИ БОШҚАРУВИНИНГ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТИЖОРАТ БАНКЛАРИДА ЛИЗИНГ ОПЕРАЦИЯЛАРИНИ АМАЛГА ОШИРИШ ВА УЛАРНИНГ БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИНИ ЮРИТИШ ТАРТИБИ ТЎҒРИСИДА НИЗОМНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2006 йил 27 декабрда 1648-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилди ]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ шарҳиМазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2023 йил 23 январдаги 1/8-сонли ««Тижорат банкларида лизинг операцияларини амалга ошириш ва уларнинг бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарор, шунингдек унга ўзгартиришлар ва қўшимчани ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги қарорига (рўйхат рақами 1648-7, 27.02.2023 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги, «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги, «Лизинг тўғрисида»ги, «Микромолиялаш тўғрисида»ги ва «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги қонунларига мувофиқ, Марказий банк Бошқаруви қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Тижорат банкларида лизинг операцияларини амалга ошириш ва уларнинг бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб ўн кундан кейин кучга киритилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ушбу қарор кучга кирган кундан бошлаб, Марказий банк Бошқарувининг қуйидаги қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish— «Ўзбекистон Республикаси банклари томонидан молиявий лизингни амалга ошириш тартиби тўғрисида низомни тасдиқлаш ҳақида» 1999 йил 7 майдаги 9/7-сонли қарор (1999 йил 20 июль, рўйхат рақами 776);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish— «Тижорат банкларида лизинг операцияларнинг бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида» 2005 йил 25 ноябрдаги 26/7-сонли қарор.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказий банк Бошқаруви раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2006 йил 21 октябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25/6-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказий банк Бошқарувининг 2006 йил 21 октябрдаги 25/6-сонли қарори билан
ТАСДИҚЛАНГАН
ТАСДИҚЛАНГАН
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТижорат банкларида лизинг операцияларини амалга ошириш ва уларнинг бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНИЗОМ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур Низом Ўзбекистон Республикасининг «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги, «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги, «Лизинг тўғрисида»ги, «Микромолиялаш тўғрисида»ги ва «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги қонунларига мувофиқ банклар томонидан лизинг операцияларини амалга ошириш ҳамда лизинг операцияларини амалга ошириш билан боғлиқ бухгалтерия ҳисобини юритиш тартибини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу Низом талаблари банклар томонидан микролизинг операцияларини амалга ошириш тартибига ҳам татбиқ қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу Низомда қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг (молиявий ижара) — бир тараф (лизинг берувчи) иккинчи тарафнинг (лизинг олувчининг) топшириғига биноан учинчи тарафдан (сотувчидан) лизинг шартномасида шартлашилган мол-мулкни (лизинг объектини) мулк қилиб сотиб олишни ва уни шу шартномада белгиланган шартларда ҳақ эвазига эгалик қилиш ва фойдаланиш учун лизинг олувчига ўн икки ойдан ортиқ муддатга беришни назарда тутадиган ижара муносабатларининг алоҳида тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмикролизинг — тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш учун лизинг тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ энг кам иш ҳақининг икки минг баравари миқдоридан ошмайдиган суммада бериладиган лизинг;
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг объектлари — тадбиркорлик фаолияти учун фойдаланиладиган истеъмол қилинмайдиган ҳар қандай ашёлар, шу жумладан корхоналар, мулкий комплекслар, бинолар, иншоотлар, ускуналар, транспорт воситалари ҳамда бошқа кўчар ва кўчмас мулк (ер участкалари ва бошқа табиий объектлар, шунингдек муомаладан чиқарилган ёки муомалада бўлиши чекланган бошқа мол-мулклар бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг субъектлари — лизинг берувчи, лизинг олувчи ҳамда сотувчи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг берувчи — лизинг шартномаси бўйича лизинг олувчига келгусида топшириш мақсадида лизинг объектини мулк қилиб олувчи банк;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг олувчи — лизинг шартномаси бўйича лизинг объектини эгалик қилиш ва фойдаланиш учун олаётган шахс;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсотувчи — лизинг объектини лизинг берувчига сотадиган шахс;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг шартномаси муддати — лизинг шартномаси бўйича томонлар мажбуриятларининг тўла бажарилгунгача бўлган давр;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг муддатининг бошланиши — лизинг шартномасига мувофиқ лизинг олувчининг лизинг объектига эгалик қилиш ва фойдаланиш ҳуқуқини амалга оширишни бошлаган сана, яъни лизинг объектини дастлабки (бошлангич) тан олиш санаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг тўловлари — лизинг берувчининг лизинг объектини олиш учун қилган харажатларининг ҳаммаси ёки кўп қисми, шунингдек лизинг объектини етказиб бериш ва белгиланган мақсадда фойдаланиш учун уни яроқли ҳолга келтириш билан боғлиқ бўлган бошқа харажатларининг лизингга олувчи томонидан қопланиши ҳамда лизинг берувчи даромади йиғиндиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishминимал лизинг тўловлари — лизинг олувчи ёки унинг кафолатчиси (кафили) томонидан лизинг шартномасига кўра лизинг берувчига унинг лизинг объектини сотиб олиш ва уни яроқли ҳолга келтириш билан боғлиқ харажатларини, лизинг даромади (фоизи) қўшилган ҳолда лизинг муддати давомида тўланиши лозим бўлган сумма;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг берувчининг даромади — лизинг тўловлари билан лизинг объектини сотиб олиш, уни етказиб бериш ва белгиланган мақсадда фойдаланиш учун яроқли ҳолга келтириш харажатлари ўртасидаги фарқ сифатида аниқланадиган, лизинг берувчи томонидан лизинг операциясини амалга ошириш натижасида оладиган фоиз даромади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг объектининг ҳаққоний қиймати — муайян бир санада лизинг объектини сотиб олиш ёки лизинг объектини сотиб олиш бўйича битим тузишни хоҳловчи бир-бирига қарам бўлмаган хабардор томонлар ўртасидаги мажбуриятни бажариш учун етарли бўлган сумма;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдисконтлаш — келгусида аниқ бир вақтда олиниши кутилаётган пул маблағларининг жорий эквивалентини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг объектининг хизмат муддати — лизинг объектига қонун ҳужжатлари асосида амортизация ҳисобланадиган давр;
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастлабки билвосита харажатлар — лизинг шартномасини тузиш ва лизингни ташкил этиш билан боғлиқ бўлган ва лизинг объекти қийматига қўшилмайдиган харажатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастлабки бевосита харажатлар — лизинг объектини етказиб бериш, уни фойдаланиш учун яроқли ҳолга келтириш билан боғлиқ бўлган ва лизинг объекти қийматига қўшиладиган харажатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Банклар фақат лизинг шартномаси муддати тугаганидан кейин лизинг объекти лизинг олувчининг мулкига ўтишини кўзда тутувчи лизинг операцияларини амалга ошириши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда лизинг олувчи лизинг берувчи банкка лизинг объектини сотиб олиш, уни етказиб бериш, ишга тайёр ҳолга келтириш билан боғлиқ барча харажатларини ва келишилган фоизлар тўловини амалга ошириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Лизинг берувчи банк лизинг объектини сотувчидан келгусида унинг ўзига лизинг асосида фойдаланиш учун бериш мақсадида сотиб олган тақдирда бир шахснинг ўзи ҳам лизинг олувчи, ҳам сотувчи бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Лизинг операциялари молиявий барқарор бўлган хўжалик юритувчи субъектларга тўловлилик, таъминланганлик, банк томонидан лизинг объектини сотиб олишга инвестиция қилинган кредит маблағларини қайтаришлик ва мақсадга мувофиқ фойдаланишлик тамойиллари асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Лизинг операцияси лизинг объекти лизинг олувчи томонидан бевосита тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш мақсадида ишлатилиши кўзда тутилган ҳолларда кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚиморхоналар ва биллиардхоналарни ташкил этишда лизинг объектини қўллаш кўзда тутилган ҳолларда лизинг хизматларини кўрсатишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Лизинг бўйича молиявий ижарага олинган мол-мулкнинг тасодифан нобуд бўлиши, йўқолиши, ўғирланиши, шикастланиши, бузилиши ва барвақт эскириши хавфи билан боғлиқ бўлган тарздаги ҳар қандай етказилиши мумкин бўлган зарардан лизинг объектини суғурталаш тарафларнинг келишувига биноан суғурталанади. Бундай келишув бўлмаган тақдирда, лизинг олувчи лизинг объекти суғуртаси учун жавобгар бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Лизинг берувчи ва лизинг олувчи ўзаро келишган ҳолда қонун ҳужжатларига мувофиқ лизинг объектини жадал амортизация қилишни қўллаш ҳуқуқига эга.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Банклар қонун ҳужжатлари ҳамда ушбу Низом асосида лизинг хизматлари кўрсатишнинг ички тартибини ишлаб чиқишлари лозим. Мазкур ички тартибларда қонун ҳужжатлари ва ушбу Низомга зид меъёрларни ўрнатилишига йўл қўйилмайди.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII. Лизинг шартномасини расмийлаштириш тартиби ва шартлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Лизинг олувчи лизинг шартномасини тузиш учун унинг асосий депозит ҳисобварағига хизмат кўрсатаётган банкка қуйидаги ҳужжатларни тақдим этиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг буюртмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг объектининг техник-иқтисодий кўрсаткичлари ва унинг сотувчиси тўғрисидаги маълумотнома;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизингнинг бутун даврини ичига олган пул оқими таҳлили кўрсатилган бизнес-режа;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтегишли давлат солиқ инспекциясига охирги ҳисобот даври учун бухгалтерия баланси (1-сон шакл), 90 кундан ортиқ муддатдаги қарзларга доир солиштириш далолатномалари, молиявий натижалар тўғрисида ҳисобот (2-сон шакл), янги ташкил этилган юридик шахслар ҳамда якка тартибдаги тадбиркорлар, юридик шахс ташкил этмаган ҳолда фаолият юритаётган деҳқон хўжаликлари бундан мустасно.
(9-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2016 йил 26 ноябрдаги 38/3-сонли қарори (рўйхат рақами 1648-5, 06.12.2016 й.) таҳририда —ЎР ҚҲТ, 2016 й., 49-сон, 563-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг берувчи банклар лизинг бериш юзасидан қарор қабул қилиш учун лизинг олувчидан унинг лизинг тўловларини амалга ошириш имкониятларини баҳолаш учун зарур бўлган ҳужжатларни сўраб олишлари мумкин.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг компанияларига уларга иккиламчи талаб қилиб олингунча депозит ҳисобварақлари очган тижорат банклари томонидан импорт асосида лизинг объектларини етказиб бериш билан боғлиқ лизинг хизмати кўрсатилиши мумкин..
(9-банд Ўзбекистон Республикаси Марказий банк Бошқарувининг 2007 йил 9 мартдаги 8/5-сонли (рўйхат рақами 1648-1, 26.03.2007 й.) қарори асосида еттинчи хатбоши билан тўлдирилган — Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2007 й., 13-сон, 123-модда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Буюртма лизинг берувчи банк томонидан кўриб чиқилаётганда қуйидагиларнинг таҳлили амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртма берувчи даромадларининг лизинг тўловларини амалга ошириш учун етарлилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртмада баён этилган маълумотларнинг бир-бирига зид эмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг берувчи банк олдидаги мажбуриятларни буюртма берувчи томонидан ўз вақтида бажариш имкониятининг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Лизинг объекти шартномага мувофиқ лизинг берувчи банк томонидан лизинг объектини сотиб олишга, лизинг объектини етказиб бериш ва белгиланган мақсадда фойдаланиш учун уни яроқли ҳолга келтириш билан боғлиқ ва бошқа харажатларини қайтариш ҳамда лизинг даромади (фоизи) тўловини амалга ошириш таъминоти вазифасини бажариши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда лизинг объекти лизинг олувчи томонидан лизинг берувчи банк фойдасига йўқолиш ва шикастланиш ҳодисаларидан ихтиёрий суғурта қилиниши ва бу тўғрисида суғурта полисини банкка тақдим этилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг берувчи лизинг операциясини амалга ошириш натижасида сарфланган маблағларнинг қайтарилиши ва лизинг фоизи тўланишининг кафолати сифатида лизинг олувчидан бошқа таъминот шаклларини тақдим этишни талаб қилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Лизинг олувчининг буюртмаси бўйича лизинг берувчи банк томонидан лизинг операциясини амалга ошириш ёки оширмаслик тўғрисида қарор қабул қилиш муддати буюртма банкка келиб тушган кундан бошлаб 30 иш кунидан, микролизинг операциясини амалга ошириш бўйича эса 10 иш кунидан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг операциясини амалга ошириш асослантирилган ҳолда рад этилган тақдирда, лизинг берувчи банк лизинг олувчига бу ҳақда рад этиш сабабини асослаган ҳолда ёзма шаклда маълум қилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Лизинг операциясини амалга ошириш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, бу ҳақда лизинг олувчига билдирилади ҳамда лизинг берувчи банк ва лизинг олувчи ўртасида қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда лизинг шартномаси тузилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг объекти ҳисобланган мол-мулк бўйича тузиладиган битимлар қонунга мувофиқ нотариал тасдиқланиши талаб қилинадиган ҳолларда лизинг шартномаси нотариал тасдиқланиши лозим.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Ўзбекистон Республикасининг «Лизинг тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ, лизинг шартномаси қуйидаги шартлардан бирига жавоб бериши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) лизинг шартномасининг муддати тугагач, лизинг объекти лизинг олувчининг мулки бўлиб ўтса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) лизинг шартномасининг муддати лизинг объекти хизмат муддатининг 80 фоизидан ортиқ бўлса ёки лизинг объектининг лизинг шартномаси тугаганидан кейинги қолдиқ қиймати унинг бошлангич қийматининг 20 фоизидан кам бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) лизинг шартномасининг муддати тугагач, лизинг олувчи лизинг объектини унинг бозор қийматидан паст нархда сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлса, бунда ана шу ҳуқуқни амалга ошириш кунидаги лизинг объекти қиймати асос бўлади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) лизинг шартномаси амал қиладиган давр учун лизинг тўловларининг умумий суммаси лизинг объекти қийматининг 90 фоизидан ортиқ бўлса.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Лизинг шартномаси лизинг объекти хизмат муддатининг 80 фоизидан кам бўлмаган муддатга тузилади. Бунда лизинг объектининг хизмат муддати Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 144-моддаси учинчи қисмида белгиланган асосий воситаларнинг амортизация нормаларидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланади.
(16-банднинг биринчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2009 йил 15 августдаги 23/2-сонли (рўйхат рақами 1648-4, 30.08.2009 й.) қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2009 й., 36-сон, 395-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФермер хўжаликларига ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятидаги машина-трактор паркларига қишлоқ хўжалиги машиналарини лизингга бериш борасидаги лизинг шартномалари 10 йилгача бўлган муддатга тузилади.
(16-банднинг иккинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Марказий банк Бошқарувининг 2007 йил 17 ноябрдаги 31/1-сон қарори (рўйхат рақами 1648-3,27.11.2007 й.) таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2007 й., 48-49-сон, 490-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг шартномасида лизинг шартномаси амал қилиши бошлангандан то тугагунга қадар лизинг объектининг қиймати бўйича вужудга келадиган ўзгаришларни инобатга олиб, лизинг тўловлари суммасига тарафларнинг келишувига биноан тегишли қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш шартлари кўзда тутилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг олувчилар лизинг объектини лизинг шартномаси муддати тугашидан олдин исталган вақтда лизинг объектининг қолдиқ қийматини ва ҳисобланган лизинг фоизи тўловини амалга оширган ҳолда лизинг объектини ўз мулкига олиши мумкин. Лизинг объекти қолдиқ қиймати ва ҳисобланган фоизлар тўлови тўлалигича амалга оширилган кундан бошлаб лизинг шартномаси шартлари тўла бажарилган ҳисобланади.
(16-банд Ўзбекистон Республикаси Марказий банк Бошқарувининг 2007 йил 30 июндаги 18/2-сонли қарори (рўйхат рақами 1648-2, 09.07.2007 й.) таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2007 й., 27-28-сон, 292-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Лизинг шартномаси тузилганидан сўнг лизинг берувчи банк ва сотувчи ўртасида лизинг объектининг олди-сотди шартномаси тузилади. Бунда лизинг берувчи банк сотувчига мол-мулк муайян лизинг олувчига бериш учун сотиб олинаётганлигини билдириши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Лизинг объектини фойдаланишга қабул қилиш далолатномаси имзоланиб, мулкка эгалик қилиш ва ундан фойдаланиш ҳуқуқи лизинг олувчига ўтганидан сўнг лизинг операцияси амалга оширилган ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Лизинг шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, лизинг объекти сотувчи томонидан бевосита лизинг олувчига у турган жойда топширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФойдаланишга қабул қилиш далолатномаси лизинг олувчи томонидан расмийлаштирилади ва лизинг берувчи банк, лизинг олувчи ҳамда сотувчи томонидан имзоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Лизинг объекти етказиб берилмаган, тўлиқ етказиб берилмаган, етказиб бериш муддати ўтказиб юборилган ёки сифати талаб даражасида бўлмаган лизинг объекти етказиб берилган тақдирда, агар шартномада бошқача қоида назарда тутилган бўлмаса, лизинг олувчи:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг тўловини амалга оширишни кечиктириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishетказиб бериладиган лизинг объектидан воз кечиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг шартномасининг бекор қилинишини лизинг берувчидан талаб этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг шартномасини бажармаслик ёки тегишлича бажармаслик натижасида етказилган зарарларни тўлашни лизинг берувчидан талаб қилишга ҳақлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Лизинг берувчи банк ҳар бир лизинг операцияси бўйича лизинг йиғма жилдини шакллантиради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг йиғма жилдда қуйидаги ҳужжатлар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг олувчининг буюртмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг шартномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг олувчининг охирги ҳисобот санасига бухгалтерия баланси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг олувчининг лизинг бўйича бизнес-режаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг олувчининг тўлов қобилияти ва унинг бизнес-режасининг самарадорлиги тўғрисида лизинг берувчи банкнинг хулосаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсуғурта компаниясининг лизинг объектини суғурта қилинганлиги тўғрисидаги суғурта полиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг берувчининг лизинг объектини лизинг олувчига етказиб берилиши тўғрисидаги буюртмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг объектининг олди-сотди шартномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг объектини фойдаланишга қабул қилиш далолатномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг объектига сотувчи томонидан берилган техник кафолат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлизинг операцияси ҳамда таъминоти характеридан келиб чиққан ҳолда олинган бошқа ҳужжатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг шартномаси юзасидан қўшимча келишув тузилган тақдирда, у ҳам лизинг олувчининг лизинг йиғма жилдига тикиб қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Лизинг олувчи лизинг шартномасида белгиланган муддат давомида лизинг объектига эгалик қилиш ва ундан фойдаланиш ҳуқуқини олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг олувчи томонидан лизинг шартномаси бўйича ўзида пайдо бўлган ҳуқуқ, мажбурият ва бошқа манфаатларни учинчи шахсга ўтказиш (қўшимча лизинг)га фақат лизинг берувчининг ёзма розилиги асосида рухсат этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Лизинг олувчи сотувчи томонидан лизинг объектига берилган техник кафолатдан фойдаланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг объектини ўз вақтида етказиб берилиши ва бутланиши ҳамда уни ўрнатишга доир мажбуриятларнинг бажарилиши бўйича сотувчидан талаб қилиш ҳуқуқини лизинг олувчи ўз зиммасига олиши лизинг шартномасида белгиланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII. Лизинг берувчи банкда лизинг ҳисоби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish§ 1. Лизингни дастлабки тан олиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Лизинг берувчи банкларда лизингга берилган активлар ҳисоби 15600 — «Лизинг (молиявий лизинг)» ҳисобварақларида юритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Дастлабки тан олиш лизинг шартномасининг амал қилиш муддати бошланишида амалга оширилади. Бунда, лизинг берувчи банк лизингга берилган лизинг объектини ўз балансида соф инвестицияси қиймати, яъни лизинг объектини сотиб олиш, уни лизинг олувчига етказиб бериш ва фойдаланишга шай ҳолга келтириш билан боғлиқ харажатлар йиғиндиси ёки унинг ҳаққоний қийматида, уларнинг қайси бири кичик бўлса ўша суммада актив сифатида тан олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Лизинг берувчи банк лизинг объекти учун тўловларни сотувчига олдиндан тўлаб бериб лизинг объекти тўғридан-тўғри лизинг олувчига етказиб берилса, лизинг берувчи банк фойдаланишга қабул қилиш далолатномасига асосан мемориал ордер тўлдириб, қуйидаги бухгалтерия амалларини бажаради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 19909 Товар-моддий қимматликлари учун тўланган маблағлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт Банкнинг вакиллик ҳисобварағи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 15600 Лизинг (молиявий ижара) (тегишли мос ҳисобварақ);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 19909 Товар моддий қимматликлар учун тўланган маблағлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Лизинг объекти аввал лизинг берувчи банк балансига кирим қилиниб, сўнгра лизинг олувчига лизингга берилса қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари берилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 16500 Асосий воситалар (тегишли мос ҳисобварағи);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 19909 Товар-моддий қимматликлари учун тўланган маблағлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 15600 Лизинг (молиявий ижара) (тегишли мос ҳисобварағи);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 16500 Асосий воситалар (мос ҳисобварақ).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Лизинг берувчи банк томонидан амалга оширилган ва лизинг шартномасига мувофиқ лизинг олувчи томонидан қопланадиган дастлабки бевосита харажатлар лизинг объектининг қийматига қўшилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг шартномасига мувофиқ юқоридаги харажатлар лизинг олувчи томонидан қопланмаган тақдирда, мазкур харажатлар юзага келган пайтдаги тегишли ҳисобот даври харажатлари сифатида тан олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish§ 2. Лизингнинг кейинги ҳисоби ва уни баҳолаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Лизинг берувчи банк томонидан лизинг объекти дастлабки тан олинганидан сўнг, кейинги ҳисоб лизинг олувчи томонидан тўланадиган лизинг бўйича асосий қарз суммасини (дастлабки тан олинган суммани) ва у бўйича фоизларнинг ҳисобини юритишдан иборат. Кейинги ҳисоб лизинг объектини баҳолаб боришни ҳам ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Дастлабки тан олишда ёки объектни лизингга бериш (олиш) вақтида лизинг берувчининг даромади (лизинг олувчининг лизинг фоизи бўйича харажатлари) бухгалтерия ҳисобида акс эттирилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Минимал лизинг тўловларининг дисконтланган қийматини ҳисоблашда дисконтлайдиган омил бўлиб, агар уни аниқлашнинг имконияти бўлса, лизинг шартномасида кўзда тутилган фоиз ставкаси ҳисобланади, акс ҳолларда, қарз сармояси бўйича ўсиб борувчи фоиз ставкасидан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Лизинг шартномасида лизинг берувчи ва лизинг олувчи лизинг тўловлари жадвали (тартиби)ни келишиб олади. Лизинг тўловлари жадвалида лизинг берувчи банкнинг даромади (фоизи)ни тўлаш ҳамда лизинг объекти қийматини қоплаш бўйича лизинг олувчининг мажбуриятлари ва уларнинг лизинг муддати давомида тақсимланиши кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг тўловлари жадвалида лизинг берувчининг даромади лизинг шартномаси муддати давомида мунтазам равишда даврлар бўйича тенг тақсимланиши акс эттирилиши лозим. Бунда, лизинг шартномасининг ҳар бир даврида қопланмаган мажбуриятлар қолдиғига доимий фоиз ставкаси қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Лизинг берувчи банкнинг даромади лизинг олувчи томонидан лизинг тўловларининг амалга оширилишидан қатъи назар, тегишли ҳисобот даврларида лизинг тўловлари жадвалига мувофиқ ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Лизинг берувчи банк томонидан лизинг бўйича фоизли даромадлар ҳисобланганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари берилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 16323 Лизинг бўйича олиш учун ҳисобланган фоизлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 45100 Лизинг (молиявий ижара) бўйича фоизли даромадлар (тегишли мос ҳисобварақ).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Лизинг тўловлари келиб тушган ҳолларда қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари берилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт Кассадаги нақд пул ва бошқа тўлов ҳужжатлари ёки мижознинг депозит ёки банкнинг вакиллик ҳисобварағи (умумий суммага);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 15600 Лизинг (молиявий ижара) (тегишли мос ҳисобварақ) (асосий қарз суммасининг қайтарилган суммасига);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 16323 Лизинг (молиявий ижара) бўйича олиш учун ҳисобланган фоизлар (фоизли даромад суммасига).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Лизинг шартномаси муддати тугаганидан сўнг лизинг тўловларини тўлаш шартлари тўлиқ бажарилган тақдирда 15600 Лизинг (молиявий ижара) ва 16323 Лизинг бўйича олиш учун ҳисобланган фоизлар ҳисобварақлари қолдиғи нолга тенг бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг олувчи томонидан лизинг объекти лизинг шартномаси муддати тугамасидан олдин сотиб олинган ҳолларда ҳам ушбу ҳисобварақлардаги қолдиқ нолга тенг бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Лизинг объекти лизинг олувчи томонидан лизинг шартномаси шартлари бузилганлиги сабабли қайтариб олинганида, лизинг берувчи ушбу активнинг тақдирини ҳал этгунга қадар уни ўз балансига қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари орқали қабул қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 16705 Банкнинг бошқа кўчмас мулклари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 15600 Лизинг (молиявий ижара) (мос ҳисобварақ).
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Лизинг олувчи томонидан лизинг тўловлари ўз вақтида амалга оширилмаган тақдирда активга Фоизларни ўстирмаслик тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 1304, 2004 йил 24 январь) асосан ўстирмаслик мақоми берилади ва активнинг келгуси ҳисоби мазкур Низомга мувофиқ амалга оширилади.
(38-банд Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2016 йил 26 ноябрдаги 38/3-сонли қарори (рўйхат рақами 1648-5, 06.12.2016 й.) таҳририда —ЎР ҚҲТ, 2016 й., 49-сон, 563-модда)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Лизинг Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 2696, 2015 йил 14 июль) талабларидан келиб чиққан ҳолда таснифланади.
(39-банд Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2016 йил 26 ноябрдаги 38/3-сонли қарори (рўйхат рақами 1648-5, 06.12.2016 й.) таҳририда —ЎР ҚҲТ, 2016 й., 49-сон, 563-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV. Лизинг олувчи банкда лизинг ҳисоби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish§ 1. Лизингни дастлабки тан олиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Банклар лизинг шартномаси бўйича лизинг олувчи сифатида иштирок этган тақдирда лизингга олинган активлар ҳисоби 16515 — Объектларни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқининг, лизинг бўйича юзага келган мажбуриятлар эса 22100 — Лизинг (молиявий ижара) бўйича мажбуриятларнинг тегишли мос ҳисобварақларида юритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Лизинг лизинг олувчи банкнинг молиявий ҳисоботларида ҳам актив ҳам мажбурият сифатида тан олинади. Ушбу дастлабки тан олиш лизинг шартномаси муддати бошланишида амалга оширилади. Бунда, лизинг олувчи банк лизинг объектини ўз балансида соф инвестиция қиймати ёки унинг ҳаққоний қийматининг қайси бири кичик бўлса ўша суммада акс эттиради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Лизингни дастлабки тан олишда қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси бажарилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 16515 Объектларни лизингга олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 22100 Лизинг (молиявий ижара) бўйича мажбуриятларнинг тегишли мос ҳисобварағи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Лизинг олувчи банк томонидан амалга оширилган лизинг объектини сотиб олиш, етказиб бериш ёки белгиланган мақсадда фойдаланиш учун яроқли ҳолга келтириш билан боғлиқ харажатлар лизинг объектининг қийматига қўшилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг объекти лизинг олувчи банк балансида актив ва мажбуриятларнинг алоҳида моддалари сифатида акс эттирилиши лозим. Лизинг бўйича мажбуриятни актив суммасидан чегириб ташлаган ҳолда (контр-актив ҳисобварақ сифатида) кўрсатишга рухсат этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish§ 2. Лизинг олувчи банкда лизингнинг кейинги ҳисоби ва уни баҳолаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Лизинг олувчи банк томонидан лизинг дастлабки тан олингандан сўнг кейинги ҳисоб мажбурият бўйича асосий қарз суммасини (дастлабки тан олинган суммани) ва лизинг бўйича фоизлар тўлаш ҳисобини юритишдан иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКейинги ҳисоб, лизинг билан боғлиқ барча хавф-хатарлар лизинг олувчига ўтганлиги сабабли лизинг олувчи банк томонидан лизинг объектини баҳолаб бориш, амортизация ажратмаларини ва шартномада кўзда тутилган бошқа харажатларни амалга ошириш ишларини ҳам ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Дастлабки тан олишда ёки объектни лизингга олиш вақтида лизинг олувчи банкнинг лизинг фоизи бўйича харажатлари бухгалтерия ҳисобида акс эттирилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Лизинг шартномасида лизинг олувчи банк ва лизинг берувчи лизинг тўловлари жадвалини келишиб олади, унда лизинг олувчи банкнинг фоизли харажатлари, лизинг объектининг қийматини қоплаш бўйича мажбуриятлар ва уларнинг лизинг муддати давомида тақсимланиши кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Лизинг тўловлари жадвалида лизинг олувчи банкнинг фоизли харажатлари лизинг шартномасининг амал қилиш муддати давомида даврлар бўйича тенг тақсимланиши акс эттирилиши лозим. Бунда, лизинг шартномасининг ҳар бир даврида қопланмаган мажбуриятлар қолдиғига доимий фоиз ставкаси қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Лизинг олувчи банк томонидан лизинг тўловлари жадвалига мувофиқ лизинг бўйича фоизли харажатлар ҳисобланганда қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари берилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 54198 Бошқа банклардан олинган лизинг бўйича фоизли харажатлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёки
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 54199 Бошқа лизинг берувчилардан олинган лизинг бўйича фоизли харажатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 22408 Лизинг (молиявий ижара) бўйича ҳисобланган фоизлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Лизинг олувчи банк томонидан лизинг тўловлари қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари орқали амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 22408 Лизинг (молиявий ижара) бўйича ҳисобланган фоизлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 22100 Лизинг (молиявий ижара) бўйича мажбуриятлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт Банкнинг вакиллик ёки лизинг берувчининг депозит ҳисобварағи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Лизинг олувчи банк томонидан лизинг объекти бўйича амортизация ажратмалари Ўзбекистон Республикаси банкларида асосий воситаларнинг бухгалтерия ҳисоби тўғрисида йўриқнома (рўйхат рақами 1434, 2004 йил 17 декабрь) талаблари асосида амалга оширилади ва қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилади:
(50-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2016 йил 26 ноябрдаги 38/3-сонли қарори (рўйхат рақами 1648-5, 06.12.2016 й.) таҳририда —ЎР ҚҲТ, 2016 й., 49-сон, 563-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 56626 Объектларни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи бўйича эскириш суммаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 16519 Объектларни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи бўйича йиғилган эскириш суммаси (контр-актив).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Аниқ бир даврдаги лизинг олувчи банкнинг лизинг объекти бўйича амортизация ажратмаси ва молиявий харажатлари (лизинг бўйича фоизлари) суммаси мазкур даврда тўланиши керак бўлган лизинг тўловлари суммасига тенг бўлмаслиги мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Лизинг объектини йиллик қайта баҳолаш лизинг олувчи банк томонидан қонунчиликда ўрнатилган тартибда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Лизинг олувчи банк томонидан охирги тўловлар амалга оширилганидан кейин 16515, 16519, 22100 ва 22408 баланс ҳисобварақларида мазкур лизинг операциялари бўйича очилган шахсий ҳисобварақлар (аналитик ҳисоб) қолдиғи нолга тенг бўлади ва мулкка эгалик ҳуқуқи лизинг олувчига ўтади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг объектининг лизинг олувчи банкка ўтказиш қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари орқали амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 16500 Асосий воситалар (тегишли мос ҳисобварақ);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 16519 Объектларни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи бўйича йиғилган эскириш суммаси (контр-актив);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 16515 Объектларни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 165хх Йиғилган эскириш суммаси (тегишли мос ҳисобварақ).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Лизинг шартномаси муддати охирида лизинг олувчи банкка лизинг объектининг сотиш санасидаги ҳаққоний қийматидан паст нархда сотиб олиш ҳуқуқи берилган бўлса, сотиб олиш қуйидаги бухгалтерия ўтказмаси орқали амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 22100 Лизинг (молиявий ижара) бўйича мажбуриятлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт Банкнинг вакиллик ёки лизинг берувчининг депозит ҳисобварағи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22100 Лизинг (молиявий ижара) бўйича мажбуриятлар ҳисобварағи ёпилганидан сўнг, лизинг объектига бўлган мулк ҳуқуқи лизинг олувчига ўтади ва бунда 36-бандда кўрсатилган бухгалтерия ўтказмалари бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Лизинг шартномаси унинг амал қилиш муддатидан олдин тўхтатилиб, лизинг берувчи томонидан лизинг объекти шартнома шартларида белгиланган тартибда олиб қўйилган тақдирда, лизинг объектини лизинг берувчига қайтариш лизинг шартномасининг амал қилиш муддати тўхтатилган санадаги лизинг объектининг қопланмаган қиймати суммасида амалга оширилади ва бунда қуйидаги бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДт 16519 Объектларни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи бўйича йиғилган эскириш суммаси (контр-актив);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКт 16515 Объектларни ижарага олиш ва уни такомиллаштириш ҳуқуқи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Лизинг объектининг ҳисобдан чиқариш бўйича молиявий натижа (фойда ёки зарар) лизинг объектининг қолдиқ (баланс) қиймати ва лизинг тўловлари жадвали бўйича қолган қарз ўртасидаги фарқ сифатида лизинг объектининг ҳисобдан чиқариш билан боғлиқ бўлган харажатлар суммасини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛизинг объектининг ҳисобдан чиқариш бўйича молиявий натижа (фойда ёки зарар) аниқлаганида, олдинги қайта баҳолашлардаги лизинг объекти қийматининг кўпайган суммаси, яъни олдинги баҳолашлар натижасида 30908 «Бошлангич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси» ҳисобварағининг кредит қолдиғи лизинг объектининг чиқиб кетишидан кўрилган даромад таркибига қўшилади ва бир вақтнинг ўзида ушбу ҳисобварақ бўйича резерв капиталини камайтиради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV. Лизинг бўйича маълумотларни ошкор этиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Лизинг олувчи банк лизинг бўйича қуйидаги маълумотларни ошкор этади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1) ҳисобот санасига лизингга берилган активларнинг ҳар бир синфи бўйича соф баланс қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2) ҳисобот санасига жами келгуси минимал лизинг тўловлари билан уларнинг жорий дисконт қиймати таққосламаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3) қуйидаги даврларнинг ҳар бири бўйича ҳисобот санасига жами келгуси минимал лизинг тўловлари билан уларнинг жорий дисконт қиймати тўғрисидаги маълумотлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) бир йилгача бўлган муддат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) бир йилдан ортиқ, лекин беш йилдан ортиқ бўлмаган муддат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) беш йилдан ортиқ бўлган муддат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4) лизинг олувчининг муҳим лизинг шартномаларининг қуйидагиларни ўз ичига олган, лекин булар билан чегараланмаган ҳолда умумий тавсифи:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) шартномага киритилган қўшимча ва ўзгартиришларнинг мавжудлиги ва шартнома шартларининг ўзгартирилиши ва янги киритилган шартларнинг хариднинг қулайлилигига таъсири имкониятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) лизинг шартномаси шартларига асосан қўшимча қарздорлик ва келгуси лизинг битимида ўрнатилган чеклашлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Лизинг берувчи банк қуйидаги маълумотларни ошкор этади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1) ҳисобот санасига лизингга қилинган ялпи лизинг инвестицияси билан ҳисобот санасига олиниши керак бўлган бўлғуси минимал лизинг тўловларининг жорий дисконт қиймати билан таққосланмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2) қуйидаги даврларнинг ҳар бири бўйича ҳисобот санасига лизингга қилинган ялпи лизинг инвестицияси ва олиниши керак бўлган келгуси минимал лизинг тўловларининг жорий дисконт қиймати тўғрисидаги маълумотлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир йилгача бўлган муддат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир йилдан ортиқ, лекин беш йилдан ортиқ бўлмаган муддат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбеш йилдан ортиқ бўлган муддат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3) олинмаган молиявий даромад;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4) олиниши лозим бўлган минимал лизинг тўловлари бўйича шаклланган умидсиз қарздорлик бўйича йиғилган захира;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5) лизинг берувчи банк томонидан имзоланган муҳим лизинг шартномаларининг умумий тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6) давр мобайнида лизинг шартномалари бўйича тегишли маблағларнинг ялпи инвестициядан чегирган ҳолдаги маълумотлар.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 51-52-сон, 523-модда; 2007 й., 13-сон, 123-модда; 27-28-сон, 292-модда; 48-49-сон, 490-модда; 2009 й., 36-сон, 395-модда; 2016 й., 49-сон, 563-модда; Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 16.03.2020 й., 10/20/1648-6/0323-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)