Ushbu Qonun axborot majmui faoliyatining iqtisodiy, huquqiy va tashkiliy asoslarini, uning O‘zbekiston Respublikasida tutgan o‘rni va ahamiyatini belgilaydi, axborot egalari va axborotdan foydalanuvchilar bo‘lmish davlat hokimiyati va boshqaruv organlari, yuridik va jismoniy shaxslar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solib turadi.

Ushbu Qonun davlat organlarining, yuridik va jismoniy shaxslarning:

axborotlarni to‘plash, jamg‘arish, qayta ishlash, uzatish, qo‘llash va ruxsat etilmagan tanishuvdan saqlash;

axborot tizimlarini, ma’lumotlar bazalari va banklarini, axborotlarni qayta ishlash va uzatishning boshqa tizimlarini yaratish, joriy etish va ulardan foydalanish sohasidagi munosabatlariga nisbatan tatbiq etiladi.

Ushbu Qonun boshqa qonunlarning (ommaviy axborot vositalari to‘g‘risidagi hamda boshqa qonunlarning) ta’siri ostidagi axborotga, hujjatlashtirilmagan axborotga, shuningdek mualliflik va patent huquqi me’yorlari bilan tartibga solinadigan munosabatlarga taalluqli emas.

Davlatning axborotlashtirish sohasidagi siyosatining asosiy yo‘nalishlari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi respublikani rivojlantirishning istiqbolga mo‘ljallangan hamda real ilmiy-texnikaviy, iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy shart-sharoitlarni hisobga olgan holda tasdiqlaydigan O‘zbekiston Respublikasining axborotlashtirish konsepsiyasida belgilanib:

davlat va jamoat organlarining, fuqarolarning, mulkchilik shaklidan qat’i nazar, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning (matnda bundan keyin “tashkilotlar” deb yuritiladi) axborotga bo‘lgan ehtiyojini har tomonlama qondirishni;

axborotni bir tartibga solishni, standartlashtirishni, yagona axborot maydoni yaratishni hamda respublika jahon axborot hamjamiyatiga kirishi uchun sharoit yaratishni;

respublikada yaratilayotgan va chetdan keltirilayotgan texnik, dasturiy va texnologik axborot vositalari hamda resurslarini sertifikatsiya qilishni;

rivojlangan, ishlash bobida mukammal va ishonchli axborot infrastrukturasini shakllantirishni;

axborotlashtirishning texnik asoslarini tarkib toptirishda respublikaning suveren huquqlari va mintaqaviy tuzilmalarning manfaatlariga rioya etishni, axborot tizimlarini tashkil etish va amal qilish jarayonida ularning o‘zaro hamjihat harakat qilishlarini yo‘lga qo‘yishni;

respublikadagi ishlab chiqarish, boshqaruv, ilmiy va ijtimoiy sohalarda elektronika, hisoblash texnikasi va aloqa vositalarining yangi namunalarini yaratish hamda joriy etishni;

axborotlashtirishning bir yerda haddan ziyod quyuqlashuvi va axborot sohasida yakkahokimlik qilinishining oldini olish asosida axborotlashtirishni jadal rivojlantirish, axborot jarayonlarini davlat tomonidan markazlashtirilgan tartibda pul bilan ta’minlash va idora etish usullaridan tashkilotlarning mustaqilligiga va tadbirkorlikka o‘tish uchun

axborotlashtirish dasturi uchun davlat tasarrufida bo‘lmagan mablag‘larni jalb etish uchun shart-sharoitlar yaratishni;

ommaviy foydalanuvchining qurbi yetadigan istiqbolli axborot texnologiyalarini ishlab chiqish va joriy etishga qaratilgan ilmiy-texnik hamda ishlab chiqarish faoliyatini rag‘batlantirishni;

ustuvor va ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan axborot tizimlarini rivojlantirishga qaratilgan iqtisodiy rag‘batlantirish va imtiyozlar tizimini, shuningdek boshqa chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda joriy etishni;

axborot resurslarini yaratish hamda ulardan foydalanish bilan bog‘liq O‘zbekiston Respublikasi manfaatlariga, yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlariga rioya etish maqsadida axborotlarni hamda ularni qayta ishlash vositalarini himoya qilish yo‘llarini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy etishni;

davlat axborot resurslarining asralishi, jamg‘arilishi va ulardan samarali foydalanilishini ta’minlashni;

axborotlashtirishning jamiyat rivojiga ta’sirini o‘rganishni va baholashni nazarda tutadi.

Respublikaning axborot majmui davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslarning axborot tizimlaridan tashkil topadi.

Respublika, hududiy, tarmoq, mahalliy axborot tizimlari va shoxobchalari, shuningdek ularda ishlatiladigan aloqa vositalari respublika axborot majmuining tarkibiy qismi hisoblanadi. Bu axborot tizimlari tashkiliy-tarkibiy xususiyatlariga, mavzusiga texnologik va boshqa belgilariga qarab shakllantiriladigan hujjatlashtirilgan axborotlarga qayta ishlov berilishini ta’minlaydi.

Respublika budjeti hisobidan vujudga keltirilgan hamda davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining faoliyat ko‘rsatishini ta’minlovchi axborotlarga ishlov berish tizimlari, ma’lumot bazalari va banklari, ekspert va axborot-qidiruv tizimlari hamda shoxobchalari O‘zbekiston Respublikasi davlat organlarining axborot tizimiga kiradi.

Hududiy axborot tizimlari mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining tahlil etish va boshqarish vazifalarini ta’minlash uchun tashkil etiladi.

Tarmoqlar va tashkilotlarning axborot tizimlari vazirliklar va idoralar, mulk shaklidan qat’i nazar, konsernlar, korporatsiyalar, ishlab chiqarish birlashmalari, tashkilotlar va korxonalarning ishlashini ta’minlovchi axborotlarga ishlov berish tizimlaridan, ma’lumot bazalari va banklaridan iboratdir.

Avtomatlashtirilgan kredit-bank va birja tizimlari hamda pulsiz muomala tizimlari ham tarmoq axborot tizimlariga kiradi.

Avtomatlashtirilgan kredit-bank va birja tizimlari o‘zaro hisob-kitoblar jadal o‘tkazilishini ta’minlash, kredit-moliya operatsiyalarini amalga oshirish, shuningdek birja faoliyatini, brokerlik va maklerlik xizmatlarini avtomatlashtirish, soliq va auditorlik faoliyatlarini amalga oshirish (budjetlarni, kapital mablag‘larni, soliq nazoratini shakllantirish) uchun tuziladi.

Pulsiz muomalaning avtomatlashtirilgan tizimlari kredit kartochkalari va pulsiz moliya hujjatlarining boshqa turlaridan foydalangan holda o‘zaro hisob-kitoblar o‘tkazishda aholiga qulaylik yaratish maqsadlarida O‘zbekiston Respublikasi Jamg‘arma banki tizimi, shuningdek boshqa banklar, manfaatdor vazirliklar va idoralar asosida tashkil etiladi.

Tarmoq, hududiy va davlat axborot tizimlari o‘rtasida axborotlar uzatish zarur ro‘yxat, ma’lumotlar tarkibi va hajmlari doirasida oldindan kelishgan holda amalga oshiriladi.

Jismoniy shaxslarning (O‘zbekiston Respublikasi, boshqa davlatlar fuqarolarining) axborot tizimlari o‘z mablag‘lari hisobiga tashkil etiladi va ular tomonidan belgilangan tartibda ruxsatnoma olingan taqdirdagina ishlatiladi.

Davlat tasarrufida bo‘lmagan axborot tizimlari o‘z muassislarining mablag‘lari hisobiga tashkil etiladi va ular tomonidan axborot mahsulotlari yaratish va xizmatlari tashkil etish uchun foydalaniladi.

Aloqa va ma’lumotlar uzatish tizimlari axborotlashtirishninng kommunikatsiyaviy asosi hisoblanadi. Mazkur tarmoqlar aloqaga qo‘shilish, ma’lumotlarni qabul qilish va uzatishga oid xalqaro standartlar va protokollar talablariga rioya etish asosida tuziladi, ular esa aloqa tarmoqlari tuzilmasining yangi turlarini yaratish va axborot xizmatining yangi turlarini tashkil etish imkoniyatini ta’minlaydi.

Xizmatlarning yangi turlari axborot egalarining tashabbusi bilan ham, axborotlardan foydalanuvchilarning tashabbusi bilan ham joriy etilishi mumkin.

Aloqa va ma’lumotlar uzatish tizimlarini barpo etish va ulardan foydalanish, shuningdek ularning faoliyatini to‘xtatish qoidalari mazkur tizimlardan foydalanilishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi vakolatli davlat organlari tomonidan ishlab chiqiladi.

Axborotlashtirishda tizim, dastur va tarmoq ta’minoti birligi axborotlashtirish jarayonlarining davlat tomonidan tartibga solinishi prinsiplariga, shuningdek axborot vositalari va mahsullari ishlab chiqarishda hamda ulardan foydalanishda yagona standartlarga, sifat sertifikatlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi davlat boshqaruvining maxsus organlari faoliyatiga asoslanadi.

O‘zbekiston Respublikasining axborotlar infrastrukturasini — axborotlarni qayta ishlovchi va axborotga oid boshqa xizmat ko‘rsatuvchi, avtomatlashtirilgan tizimlarga servis xizmati ko‘rsatuvchi; xodimlar va foydalanuvchilarga o‘rgatuvchi; maslahat beruvchi va uslubiyatga doir ishlarni bajaruvchi, foydalanuvchilarga axborot xizmati ko‘rsatish sifatini oshirishga doir boshqa yordamchi foydali faoliyatni amalga oshiruvchi mulkchilikning barcha shakllaridagi ilmiy va ishlab chiqarish tuzilmalari tashkil etadi.

Axborotlar infrastrukturasi sohasida tashkilotlar amalga oshiradigan faoliyat xalq xo‘jaligi tizimida “Axborot xizmati” yordamchi tarmog‘i sifatida hisobga olinadi.

Davlat organlari tomonidan, shuningdek ustavida axborotlashtirish mahsuloti ishlab chiqarish faoliyati bilan shug‘ullanish nazarda tutilgan, yuridik shaxslar, shu yo‘nalishda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan jismoniy shaxslar tomonidan axborotlashtirish mahsuloti ishlab chiqarish — axborotlashtirish sanoatidan iborat iqtisodiy faoliyat tarmog‘ini tashkil etadi.

Axborotlashtirish sanoatining dasturlari, moddiy, texnikaviy, moliyaviy, tashkiliy va o‘zga xil resurslari davlat statistika organlarida hisobga olinmog‘i lozim.

Davlat statistika organlariga beriladigan ma’lumotlar ro‘yxati va ularni taqdim etish shakllari axborotlashtirish sanoati subyekti to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash bilan bir vaqtda belgilanadi.

O‘zbekiston Respublikasi axborot majmuining texnika bazasi zamonaviy kompyuter texnikasini, dasturiy mahsullarni, kommunikatsiya va aloqa vositalarini o‘z ichiga oladi. Texnika bazasi ruxsatnomalar, shartnomalar hamda bitimlar asosida respublikada chiqariladigan va respublikaga olib kelinadigan dasturiy-apparat vositalari negizida vujudga keltiriladi.

Axborotlar, axborotlashtirish mahsulotlari va axborot xizmatlari bozori ushbu Qonunning qoidalari hisobga olingan holda shakllantiriladi. Mulkchilik shaklidan qat’i nazar, yuridik shaxslar, shuningdek jismoniy shaxslar axborotlar, axborotlashtirish mahsulotlari va axborot xizmatlari bozorida teng mavqeli sheriklar sifatida qatnashadilar.

Axborot mahsulotlari va axborot xizmatlarining sifati va boshqa iste’mol xususiyatlari davlat standartlarida, texnikaviy shartlarda yoxud texnik topshiriqlarda yoki bevosita ularni ishlab chiqarish uchun tuzilgan shartnomada belgilab qo‘yiladi.

Axborotlashtirish sohasidagi boshqaruvni O‘zbekiston Respublikasi Fan va texnika davlat qo‘mitasi amalga oshiradi. Axborotlashtiriish mahsullari va tizimlarini huquqiy jihatdan muhofaza qilish uchun maxsus xizmatlar — Dasturiy mahsullar davlat reyestri, Ma’lumot bazalari davlat reyestri va Axborot tizimlari davlat reyestri tashkil etiladi. Davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslar faoliyati natijasida hosil qilingan va Davlat reyestrlarida qayd etilgan dasturiy mahsullar va ma’lumotlar bazalarining jamlamasi Dasturiy-axborot mahsulotlari milliy fondini tashkil etadi.

Axborotlashtirish sohasidagi davlat boshqaruv organlarining vakolatlariga:

axborotlashtirish sohasida davlat siyosatining asoslarini ishlab chiqish, davlatning, yuridik va jismoniy shaxslarning axborotlashtirish zaxiralarini hosil etish hamda ulardan foydalanish ishlarini muvofiqlashtirib borish, subyektlarning axborotlashtirish sohasidagi munosabatlarga taalluqli huquqlari va kafolatlarini himoya qilish;

axborotlashtirish sohasidagi umumdavlat dasturlarini ishlab chiqish hamda ro‘yobga chiqarishga rahbarlik qilish, ana shu maqsadlar uchun ajratilgan mablag‘larni taqsimlash, istiqbolga mo‘ljallangan axborot texnologiyalari sohasida ilmiy tadqiqotlarni, loyihalarni muvofiqlashtirish va rag‘batlantirish, ularning bajarilishi ustidan nazorat qilish;

davlat boshqaruv organlarini axborotlar bilan ta’minlash tartibi va shartlarini belgilash;

avtomatlashtirilgan axborot va axborot-hisoblash tizimlari hamda tarmoqlari yaratishni, shu jumladan ularni hisobga olish, sertifikatsiyalash hamda litsenziya berishni tartibga solish;

axborotlashtirish infrastrukturasining umumiy kommunikatsiya muhitini va boshqa tarkibiy qismlari yaratilishini ta’minlash, axborotlashtirish sohasidagi bozor omillarini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish;

axborotlashtirish sohasidagi loyihalar va takliflarni ekspertizadan o‘tkazish, bu sohada tarmoq hujjatlari va standartlarining yagona tizimini joriy etish hamda ularga rioya etilishi ustidan nazorat o‘rnatish;

axborotlashtirish sohasida xorijiy mamlakatlar va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashkil etish hamda ilmiy-texnikaviy aloqalarni uyg‘unlashtirish kiradi.

Davlat boshqaruv organlari tomonidan hujjatlarni birxillashtirish tizimining tarkibi, davlat va jamoat faoliyatining barcha sohalarida to‘planadigan hamda ishlov beriladigan axborotlarga, shuningdek odamlarning huquqlari va manfaatlari muhofaza hamda himoya etilishini ta’minlash maqsadida foydalaniladigan xususiy shaxslar to‘g‘risidagi axborotlarga doir klassifikatorlar, standartlar belgilanadi.

Axborotlashtirish mahsullarining raqobat qobiliyatini ta’minlash va uning sifatiga davlat ta’sirini kuchaytirish, shuningdek ichki bozorni himoya qilish maqsadida ana shunday mahsullar ekspertizadan o‘tkaziladi va sertifikatsiyalanadi.

Dasturiy mahsullarni ekspertizadan o‘tkazish va sertifikatsiyalash Dasturiy mahsullarning davlat reyestri va Ma’lumot bazalari davlat reyestri asosida amalga oshiriladi.

Dasturiy mahsullar davlat reyestrining, Ma’lumot bazalari davlat reyestrining me’yoriy-texnik bazasi, ekspertizadan o‘tkazish va sertifikatsiyalash qoidalari xalqaro me’yorlar va bitimlarga muvofiq bo‘lishi kerak.

Davlat boshqaruv organlari axborot texnologiyasi, axborotlashtirish sanoati yaratuvchilarini iqtisodiy jihatdan qo‘llab-quvvatlaydilar, ilmiy tadqiqotlar va ishlab chiqarishning ustuvor yo‘nalishlari rivojlantirilishini rag‘batlantiradilar, axborot mahsullarining raqobat qobiliyatini oshirishga ko‘maklashadilar, mutlaqo yangi yechimlarni patentlashni va axborot texnologiyalarini o‘zlashtirishni ta’minlaydilar.

Qonunda belgilangan hollarda davlat organlari muayyan axborot texnologiyalari, mahsullari va axborot xizmatlarining eksporti va importini, ularning ichki bozorda sotilishini cheklashga, shuningdek ishlab chiqaruvchilar zimmasiga standartlashtirish va sifatning zarur darajasini ta’minlash vazifasini yuklashga haqlidirlar.

Davlat mulki bo‘lgan axborot resurslarini shakllantirish va ularni foydalanuvchilarga berish ishlarini tashkil etish ana shunday axborot resurslariga doir ishlarni bajarishi lozim bo‘lgan davlat hokimiyati va boshqaruv organlari zimmasiga yuklatiladi.

Davlat mulki qatoriga qo‘shilishi mumkin bo‘lgan axborot turlari va axborot resurslarining tarkibini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.

Davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslar O‘zbekiston Respublikasining qonunlarida belgilab berilgan huquqlari va majburiyatlariga muvofiq holda axborotlashtirish sohasida huquqiy munosabatlarning subyektlari sifatida ish ko‘radilar.

Axborotdan foydalanishning huquqiy rejimi davlat hokimiyati va boshqaruv organlari o‘z vakolatlari doirasida chiqaradigan O‘zbekiston Respublikasining hujjatlarida va me’yoriy hujjatlarida, axborotlashtirish sohasidagi munosabatlar qatnashchilarining shartnoma va bitimlarida belgilab qo‘yiladi.

Axborotlardan foydalanuvchilar toifasi va axborotlarni qo‘riqlash tartibi mazkur Qonun hamda O‘zbekiston Respublikasi davlat organlarining, yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari, erkinliklari va manfaatlari himoya qilinishini ta’minlovchi boshqa qonun hujjatlari bilan belgilab beriladi.

Axborot davlat organlarining, yuridik va jismoniy shaxslarning faoliyat mahsuli sifatida moddiy yoki intellektual mulk obyekti bo‘lishi mumkin. Davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslar axborotlarga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanadigan mulkiy huquqqa egadirlar.

Hujjatlashtirilgan axborot mulk obyekti sifatida alohida hujjat yoki hujjatlar to‘plami shaklida (kutubxona, arxiv, fond, bilimlar bazasi va boshqa shakllarda) namoyon bo‘ladi.

Axborot egasi o‘z mulkining obyektiga nisbatan har qanday qonuniy xatti-harakatlarni sodir etishi, shuningdek axborotga egalik qiluvchi, undan foydalanuvchi yoki uni tasarruf etuvchi shaxsni tayinlashi mumkin.

Quyidagilar:

o‘z kuchi bilan va o‘z hisobidan axborot yaratish;

axborot yaratishga doir shartnoma;

axborotga nisbatan mulkdorlik huquqini boshqa shaxsga o‘tkazish shartini o‘zida aks ettirgan oldi-sotdiga, yetkazib berishga doir shartnoma yoki boshqa kelishuv shartnomasi;

merosga olish va tortiq qilish axborotga nisbatan mulkdorlik huquqi paydo bo‘lishiga asos bo‘ladi.

Axborotga nisbatan mulkdorlik huquqini ro‘yobga chiqarishning o‘ziga xos jihatlari amaldagi mualliflik huquqiga doir qonunlar bilan belgilab qo‘yiladi.

Davlat mulki hisoblangan axborotga himoya sertifikatiga ega bo‘lgan tizimlardagina qayta ishlov berilishi lozim.

Avtomatlashtirilgan axborot tizimlari yordamida kiritiladigan va uzatiladigan hujjatlarning yuridik kuchi elektron imzo bilan tasdiqlanishi mumkin. Elektron imzoning yuridik kuchi avtomatlashtirilgan tizimda imzolarning bir xilligini ta’minlovchi sertifikatsiyalangan dasturiy-texnika vositalari mavjud bo‘lgan taqdirda e’tirof etiladi.

Davlat o‘zining hokimiyat va boshqaruv organlari timsolida, yuridik va jismoniy shaxslar axborotga nisbatan mulkiy huquq subyekti bo‘lishlari mumkin.

Davlat organlari, tashkilotlar axborotga nisbatan o‘zlarining mulkiy huquqlarini davlat hokimiyati organlari to‘g‘risidagi, korxonalar, jamoat birlashmalari to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga, muayyan yuridik shaxslarning, axborotlashtirish sohasidagi munosabatlar boshqa subyektlarining nizomlari va ustavlariga muvofiq ro‘yobga chiqaradilar.

Shaxsiy axborot hamda uning moddiy ashyolari fuqarolarning mulki hisoblanadi va ular tegishli ma’lumotlar bankiga yoki arxivga saqlash uchun topshirilgan hollaridagina ularni rasmiy axborotlar qatoriga qo‘shish mumkin.

Xususiy shaxslarga doir axborotlarni qayta ishlashning tizimlari aholining talab-ehtiyojlari va manfaatlaridagi o‘zgarishlarni, fuqarolarning ijtimoiy fikrlarini o‘rganish, jinoiy harakatlarga qarshi kurash, O‘zbekiston Respublikasining davlat sirlarini, iqtisodiyotga oid sirlarini va boshqa sirlarini qo‘riqlash uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni umumlashtirish va tahlil etish, davlatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni boshqarish hamda uning istiqlolini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan boshqa ma’lumotlar olish maqsadida davlat va jamoat tashkilotlari, boshqa tashkilotlar tomonidan vujudga keltiriladi.

Avtomatlashtirilgan tizimlar va boshqa tizimlardagi xususiy shaxslarga doir axborotlardan ularning konstitutsiyaviy huquqlarini cheklab qo‘yish uchun foydalanilmasligi lozim.

Xususiy shaxslarga doir axborotlarni davlat tasarrufida bo‘lmagan tashkilotlar tomonidan qayta ishlash ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi.

O‘z vakolatlariga muvofiq xususiy shaxslarga doir axborotlarga egalik qiluvchi va ulardan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar ana shunday axborotlardan foydalanish tartibi hamda qoidalarini buzganlik uchun intizomiy, ma’muriy va jinoiy javobgar bo‘ladilar.

Yuridik va jismoniy shaxslar axborotning to‘liq va ishonchli bo‘lishini ta’minlash maqsadida o‘zlariga doir axborotlar bilan tanishish, ularga aniqliklar kiritish, ana shu axborotdan kim va qanday maqsadda foydalanayotganini bilish huquqiga egadirlar.

Axborot tizimlarida xususiy shaxslarga doir ma’lumotlari bo‘lgan davlat organlari, jamoat tashkilotlari, basharti, axborotni bu tarzda taqdim etish O‘zbekiston Respublikasi qonunlari bilan qo‘riqlanadigan sirlar oshkor etilishiga sabab bo‘lmasa, xususiy shaxslarga taalluqli axborotni ularning talabiga ko‘ra taqdim etishlari shart.

Axborotni bermaganlik yoki uni yashirganlik ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Axborotning egasi va u vakolat bergan shaxslar axborotlarni qayta ishlash hamda ulardan foydalanishning amaldagi qonunlarga zid kelmaydigan rejimi va qoidalarini belgilaydilar.

Axborotning egasi undan foydalanish shartlarini belgilaydi yoxud o‘z huquqini shartnoma asosida boshqa yuridik yoki jismoniy shaxsga beradi.

Axborot egasining qaroriga binoan axborot undan foydalanuvchiga shartnomaviy narxlarda yoki axborot xizmatlari uchun belgilangan tariflardagi narxlarda berilishi mumkin.

Axborotning egasi axborot xizmatlari to‘g‘risidagi shartnomada qayd etilganidek, axborot hamda uni qayta ishlash dasturlari to‘liq, ishonchli va sifatli bo‘lishini ta’minlashi shart.

Davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslar davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun mas’ul bo‘lgan organlar va tashkilotlarga hujjatlashtirilgan axborotlarni berishlari shart.

Axborot egasi atayin noto‘g‘ri, chala, muddatni buzib axborot berganlik uchun foydalanuvchi oldida javobgar bo‘ladi, shu tufayli foydalanuvchiga yetkazilgan zararni O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq qoplaydi.

Zararni qoplash shartlari shartnoma bilan belgilanadi. Zararni qoplash miqdorini tomonlar mustaqil belgilaydilar, nizoli hollarda esa uni sud, xo‘jalik sudi belgilaydi.

Axborotga va axborot mahsuliga doir nizolar hamda ularga egalik qilish huquqlari qonunlar asosida hal etiladi.

Axborot resurslari, shu jumladan avtomatlashtirilgan axborot tizimlarida axborot resurslari to‘plash va ulardan foydalanish sohasidagi huquqiy munosabatlar subyektlarining huquqlarini yuridik jihatdan himoya qilish, g‘ayriqonuniy xatti-harakatlarning oldini olish, qoidabuzarlarni javobgarlikka tortish, subyektlarning buzilgan huquqlarini tiklash va yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash maqsadlarida amalga oshiriladi.

Davlat tasarrufida bo‘lmagan axborot tizimlarida ishlov beriladigan axborotlar ushbu axborotlar tizimi Axborot tizimlari davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazilgan va uning egasi axborotga ishlov berish uchun ruxsatnoma olgan hollardagina qo‘riqlanadi. Ishlov berishdan ko‘zlangan maqsad va xizmat ko‘rsatish qoidalari ruxsatnomada ko‘rsatib o‘tiladi.

Axborotlar hamda axborot jarayonlari sohasidagi huquqbuzarliklar uchun yuridik va jismoniy shaxslar O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy, fuqarolik, mehnat, jinoyat qonunlarining me’yorlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.

Shartnomaga asosan avtomatlashtirilgan tizimga kiritilgan shaxsiy axborotlar va xususiy shaxslarga doir axborotlardan foydalanishning belgilangan qoidalarini buzganlik hollari sud tomonidan aniqlanadi.

Axborotning egasi yoki undan foydalanuvchi tomonidan huquqlari yoxud manfaatlari buzilgan xususiy shaxslar o‘z huquqlari tiklanishini, yetkazilgan zararning o‘rni qoplanishi va ko‘rilgan ma’naviy zarar uchun tovon to‘lanishini sud organlari orqali talab qilishlari mumkin.

Ijodiy faoliyati natijasida EHM uchun dastur yaratgan jismoniy shaxs uning muallifi deb e’tirof etiladi. Basharti, EHM uchun dastur ikki yoki undan ortiq jismoniy shaxsning birgalikdagi ijodiy faoliyati natijasida yaratilgan bo‘lsa, dastur har biri mustaqil ahamiyatga ega qismlardan iboratmi-yo‘qmi yoki uning bo‘linish-bo‘linmasligidan qat’i nazar, bu shaxslardan har biri bunday dasturning muallifi deb e’tirof etiladi.

EHM uchun yaratilgan dasturga mualliflik huquqi jismoniy shaxsga yoki jamoaga Dasturiy mahsullar davlat reyestri beradigan shahodatnoma bilan guvohlantiriladi.

EHM uchun yaratilgan dastur muallifi uning mulkiy huquqlaridan qat’i nazar:

mualliflik huquqi — EHM uchun yaratilgan dastur muallifi deb hisoblanish huquqi;

nomlash huquqi — EHM uchun yaratilgan dasturda muallif nomini ko‘rsatish shaklini: o‘z nomi bilan, shartli nom (tahallus) bilan yoki xufyona nom bilan atashni belgilash huquqi; hamda

daxlsizlik (bus-butunlik) huquqi — EHM uchun yaratilgan dasturning o‘zini ham, uning nomini ham muallifning shon-sharafiga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan buzib ko‘rsatishlar va boshqa tajovuzlardan himoya qilish huquqidan iborat shaxsiy huquqlarga ega bo‘ladi.

O‘z mablag‘i hisobiga dastur yoki boshqa dasturiy-axborot mahsullari yaratgan yoki ana shu huquqni dastur muallifi yoxud boshqa mulkdordan qonuniy asosda olgan yuridik yoki jismoniy shaxs EHM uchun yaratilgan dastur va boshqa dasturiy-axborot mahsullarining egasi hisoblanadi.

Agar EHM uchun yaratilgan dasturga bo‘lgan mulkiy huquq yuridik shaxsga yoki davlatga tegishli bo‘lsa, unda EHM uchun yaratilgan dasturga mualliflik huquqi guvohnomasi muallifning (mualliflarning) dastur yaratilgan joydan moddiy va ma’naviy rag‘batlantirish olishiga, undan nusxa ko‘paytirilgan va mulkdor tomonidan sotilgan hollarda esa mualliflik huquqlari to‘g‘risidagi qonunlarga muvofiq muallifga (mualliflarga) bunda mulkdor olgan foydaning (daromadning) bir qismini ajratib berishga asos bo‘lishi mumkin.

Axborot mahsullarining moddiy ashyolari ashyoviy mulk obyektlari sifatida muhofaza qilinadi.

Dasturning asl nusxasiga mulkiy huquq Dasturiy mahsullar davlat reyestri beradigan maxsus guvohnoma bilan tasdiqlanadi. Dasturning hisobga olingan ko‘chirmasiga nisbatan mulkiy huquq dasturni yetkazib berishga (dasturning oldi-sotdisiga) doir shartnomada tasdiqlanadi.

Axborotlashtirish sohasidagi sud tasarrufiga kirmagan nizolarni qarab chiqish uchun axborotlashtirishni boshqaruvchi davlat organlari huzurida O‘zbekiston Respublikasi qonunlari asosida ish ko‘ruvchi muvaqqat va doimiy komissiyalar tuzilishi mumkin.

Axborotlashtirish sohasidagi davlatlararo munosabatlar ikki tomonlama va ko‘p tomonlama bitimlar, yuridik shaxslarning o‘zaro yaxlit, birgalikdagi, jamoa, dasturiy va texnikaviy jihatdan o‘zaro bir butun axborot tizimlari, shuningdek axborotlashtirishning boshqa masalalari bo‘yicha tuzadigan birgalikdagi ilmiy-texnika dasturlari, shartnomalari va majburiyatlari asosida tarkib topadi. Axborotlashtirish sohasidagi xalqaro hamkorlik xalqaro shartnomalar va bitimlar asosida amalga oshiriladi.

Davlat hokimiyati va boshqaruv organlari, yuridik va jismoniy shaxslar shartnomalar asosida o‘z axborot tizimlarini xalqaro axborot tarmoqlariga qo‘shishga haqlidirlar. Cheklangan tarzda axborotga ishlov beruvchi axborot tizimlarini xalqaro axborot tarmoqlariga qo‘shilishiga faqat zarur himoya chora-tadbirlari ko‘rilganidan keyingina yo‘l qo‘yiladi. Yuridik va jismoniy shaxslarga qarashli axborot tizimlarining axborotlar tarmoqlariga g‘ayriqonuniy ravishda qo‘shilishi, xuddi shuningdek ulardan g‘ayriqonuniy yo‘l bilan axborotlar olishi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga hamda xalqaro huquq me’yorlariga muvofiq javobgarlikka tortishga sabab bo‘ladi.

Xalqaro ayirboshlash chog‘ida axborotlarni himoya qilish, basharti, xalqaro shartnomalar va bitimlarda o‘zgacha qoidalar nazarda tutilmagan bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq amalga oshiriladi.