1. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vazirligining davlat mehnat texnika inspeksiyasi va uning joylardagi quyi boʻlinmalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mehnat vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat, aholini ish bilan taʼminlash va ijtimoiy himoyalash boshqarmalarining davlat mehnat texnika inspeksiyalari ishlab chiqarish usuli, mulk va xoʻjalik yuritish shaklidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasida vazirliklar, korporatsiyalar, assotsiatsiyalar, konsernlar, ishlab chiqarish birlashmalari, korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, hissadorlik jamiyatlari davlat, jamoa, Fermer xoʻjaliklari, kichik korxonalar va qoʻshma korxonalar (bundan buyon korxonalar)da mehnatni muhofaza qilishga oid qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi yagona tizimni tashkil qiladi, Oʻzbekiston Respublikasi sanoatda va konchilikda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat qoʻmitasi vakolatiga kiritilgan masalalar bundan mustasnodir.

2. Davlat mehnat texnika inspeksiyasi oʻz faoliyatida Prezident farmonlari, Oliy Majlisning qonun va qarorlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida” gi Qonuni, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilik va boshqa normativ hujjatlar, Mehnat vazirligining mehnatni muhofaza qilish boshqarmasi toʻgʻrisidagi Nizom, shuningdek ushbu nizomga amal qiladi.

3. Davlat mehnat (bosh) texnika inspektori lavozimlariga tegishli oliy maʼlumotga va mazkur mutaxassislik boʻyicha kamida 3 yillik amaliy mehnat stajiga ega boʻlgan shaxslar tayinlanadi.

4. Davlat mehnat texnika inspeksiyasi oʻz faoliyatini mehnatni muhofaza qilishga oid qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazorat va tekshiruvni amalga oshiruvchi boshqa davlat organlari va kasaba uyushmalari mehnat texnika inspeksiyalari bilan yaqin aloqada olib boradi.

5. Davlat mehnat (bosh) texnika inspektorlariga yagona shakldagi guvohnomalar beriladi, ularning shakli Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

6. Davlat mehnat texnika inspeksiyasi tarkibiga quyidagilar kiradi:

Mehnat vazirligi Mehnatni muhofaza qilish boshqarmasining davlat mehnat texnika inspeksiyasi boʻlimi;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mehnat vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat, aholini ish bilan taʼminlash va ijtimoiy himoyalash boshqarmalari mehnatni muhofaza qilish boʻlimlarining davlat mehnat texnika inspektorlari;

hududiy boshqarmalarning tuman, shahar mehnat birjalari qoshidagi davlat mehnat texnika inspektorlari.

7. Mehnatni muhofaza qilish boshqarmasining boshligʻi va uning oʻrinbosari Oʻzbekiston Respublikasi davlat mehnat bosh texnika inspektorlaridir.

8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mehnat vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat, aholini ish bilan taʼminlash va ijtimoiy himoya qilish boshqarmalari mehnatni muhofaza qilish boʻlimlarining boshliqlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi viloyatlar va Toshkent shahar davlat mehnat bosh texnika inspektorlari va bir vaqtda, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mehnat vaziri oʻrinbosari va mehnat boshqarmalari boshliqlarining oʻrinbosari hisoblanadilar.

9. Davlat mehnat texnika inspeksiyalarining tuzilmasi va shtatlari Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mehnat vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat, aholini ish bilan taʼminlash va ijtimoiy himoyalash boshqarmalarining boshliqlari tomonidan tasdiqlanadilar.

10. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilik va boshqa normativ hujjatlarga hamma joyda rioya etilishi ustidan belgilangan tartibda davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshirish.

11. Xodimlarning xavfsiz mehnat sharoitlariga erishishlarida yordam berish, shuningdek ish beruvchilar va boshqa toifadagi masʼul xodimlar tomonidan ularning mehnatni muhofaza qilinishiga boʻlgan huquqlarini cheklaydigan noqonuniy harakatlaridan himoya qilish.

12. Xodimlarga lozim boʻlgan maxsus kiyim, poyabzal, boshqa shaxsiy va jamoa himoya vositalarini ish beruvchilar tomonidan oʻz vaqtida berilishini belgilangan tartibda nazorat qilishni taʼminlash.

13. Davlat mehnat texnika inspektorlarini oʻqitish va malakasini oshirishni taʼminlash.

14. Korxonalarda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi va mehnatni muhofaza qilish boʻyicha boshqa normativ hujjatlarga, avvalo texnologik jarayonlarning, texnologiya va energetik asbob-uskunalarning, transport vositalarining, shamollatish va konditsioner tizimlarining xavfsizlik texnikasi talablariga muvofiq boʻlishiga rioya etilishi ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshirish.

15. Ishlab chiqarishda shikastlanish holati va sabablarini tahlil qilish, belgilangan tartibda ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tekshirishda ishtirok etish.

16. Xavfsizlik texnikasining yagona tarmoqlararo qoidalari va meʼyorlari, qurilish meʼyorlari va qoidalari (SNiP), andozalar hamda mehnatni muhofaza qilishning boshqa normativ hujjatlari loyihalari boʻyicha xulosalar berish.

17. Loyihadan mehnat sharoitlarini yomonlashtiruvchi va uning xavfsizligini kamaytiruvchi chetlashishlarning oldini olish maqsadida ishlab chiqarish obyektlarining qurilishi va amaldagilarining qayta qurilishi, ularni foydalanishga topshirilishini belgilangan tartibda ogohlantirish nazoratini amalga oshirish.

18. Oʻzbekiston Respublikasi nazorat organlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Respublika kengashi tomonidan tasdiqlangan muvofiqlashtirish rejalari asosida (soliq, moliya) organlari oʻtkazadigan ayni bir vaqtdagi rejali kompleks tekshirishlar davomida, qoidaga koʻra, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonun hujjatlarining bajarilishini tekshirish.

18.1 Qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda, nazorat organlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Respublika kengashi yoki uning hududiy komissiyalari bilan kelishilgan tartibda va muddatlarda nazorat tekshirishlarini amalga oshirish.

19. Ish beruvchilar, korxona rahbarlari va mansabdor shaxslarga korxonalarda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi va mehnatni muhofaza qilish boʻyicha boshqa normativ hujjatlarning buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisida bajarilishi shart boʻlgan yozma koʻrsatmalar berish.

20. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilik, qoidalar, meʼyorlar, andozalarning buzilishida aybdor boʻlgan korxona rahbarlari, mansabdor shaxslar va boshqa masʼul xodimlarga belgilangan tartibda jarima solish.

21. Tekshirishlayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan tekshirish oʻtkazish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan zarur hujjatlarni va boshqa axborotlarni olish.

22. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilik va boshqa normativ hujjatlarning xodimlar hayoti va sogʻligiga xavf tugʻdiradigan buzilishlari aniqlansa, ishlab chiqarishlar, ustaxonalar, dastgohlar ishini bu buzilishlar bartaraf etilgunga qadar toʻxtatish.

23. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha belgilangan tartibda oʻqish va qoidalar, meʼyorlar, yoʻriqnomalar boʻyicha bilimlar tekshiruvidan oʻtmagan shaxslarni ishdan chetlashtirish.

24. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilik, qoidalar, meʼyorlar, andozalarni muntazam ravishda buzadigan, mehnatni muhofaza qilish ustidan nazorat qiladigan va tekshiruv oʻtkazadigan organlarning yozma koʻrsatmalarini bajarmaydigan, ishi toʻxtatilgan ishlab chiqarishlar, ustaxonalar, dastgohlarning ishini oʻzboshimchalik bilan qayta boshlagan shaxslarni egallab turgan lavozimidan boʻshatish toʻgʻrisida korxona rahbarlari va ularning boʻysunishi tartibiga qarab yuqori organlarga taqdimnomalar berish.

25. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilikning buzilish xollari, davlat mehnat (bosh) texnika inspektorining yozma koʻrsatmalarini bajarmaslik hollari boʻyicha daʼvo talabnomalari va boshqa hujjatlarni tegishli huquqni muhofaza qilish organlariga yuborish.

26. Sertifikati boʻlmagan yoki davlat andozalari va texnik shartlarga muvofiq boʻlmagan shaxsiy va jamoa himoya vositalarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanishni man etish.

27. Korxona rahbarlaridan zarur boʻlgan xollarda binolar, inshootlar, ishlab chiqarish jihozlari va boshqa jihozlar holatini ulardan keyinchalik ham foydalanish mumkinligini aniqlash uchun texnik ekspertizadan oʻtkazishni talab qilish.

28. Oʻzbekiston Respublikasi davlat mehnat bosh texnika inspektori:

baxtsiz hodisalarni tekshirish materiallari boʻyicha xulosalarni, mehnatni muhofaza qilish qoida va meʼyorlari buzilishini bartaraf etish toʻgʻrisida avval berilgan yozma koʻrsatmalarni, ishlab chiqarishlar, ustaxonalar, dastgohlardan foydalanishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi qarorlarni bekor qilish kerakligi toʻgʻrisida qatʼiy qaror qabul qiladi.

29. Davlat mehnat texnika inspeksiyasi boʻlimi:

barcha quyi davlat mehnat texnika inspeksiyalar faoliyatini muvofiqlashtirishni va ularga uslubiy ragʻbarlikni amalga oshiradi;

mehnatni muhofaza qilishga oid qonunchilikni takomillashtirish haqida takliflar ishlab chiqadi;

mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilik, qoidalar va meʼyorlarni qoʻllash va ularga rioya qilish boʻyicha eng muhim muammolarni Mehnat vazirligi hayʼati koʻrib chiqishi uchun taqdim etadi;

mehnat muhofazasi boʻyicha har yili Hukumatga beriladigan axborotni shakllantirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni oʻrganish, umumlashtirish va mehnatni muhofaza qilish boshqarmasiga taqdim qilish uchun quyi mehnat inspeksiyalariga koʻrsatmalar va topshiriqlar beradi.

30. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mehnat vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat, aholini ish bilan taʼminlash va ijtimoiy himoyalash boshqarmalari davlat mehnat texnika inspektorlari:

ushbu Nizomga muvofiq korxonalarda mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunchilik, qoidalar va meʼyorlarga rioya qilinishini belgilangan tartibda nazorat va tekshiruvini amalga oshiradi;

korxonalarning mansabdor shaxslari va boshqa masʼul xodimlarini mehnatni muhofaza qilish qoida, meʼyor va yoʻriqnomalari boʻyicha oʻqitish va bilimlarini tekshirishda ishtirok etadi;

yuqori organlarga oʻz faoliyati toʻgʻrisida hisobot va mehnat muhofazasi holati boʻyicha har yili Hukumatga beriladigan axborot uchun kerakli maʼlumotlarni belgilangan tartibda beradi;

korxonalarda aniqlangan mehnat muhofazasi boʻyicha qonunchilik, qoidalar, meʼyorlar va andozalarning buzilishlari toʻgʻrisida jamoatchilik, mehnat jamoalarini xabardor qiladi;

mehnatni muhofaza qilishga boʻlgan huquqlarning buzilishi toʻgʻrisida murojaat qilgan xodimlarni qabul qiladi va ularning arizalari, xatlari, shikoyatlari va boshqa murojaatlarini koʻrib chiqadi, yoʻl qoʻyilgan buzilishlarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi.

31. Davlat mehnat texnika inspektorining yozma koʻrsatmasini olgan ish beruvchilar, korxona rahbarlari va mansabdor shaxslar talab qilingan chora-tadbirlar koʻrsatilgan muddatda bajarilganligini unga maʼlum qilishlari shart.

32. Davlat mehnat texnika inspektorlarining yozma koʻrsatmalari boʻyicha ular berilgan kundan boshlab 10 kun ichida yuqori davlat mehnat texnika inspeksiyasiga yoki sudga shikoyat qilish mumkin.

33. Oʻzbekiston Respublikasi davlat mehnat bosh texnika inspektorining uning vakolatiga kiruvchi masalalar boʻyicha xulosasi qatʼiydir va albatta bajarilishi shart. Xulosalar boʻyicha kelishmovchiliklar sud yoʻli bilan koʻrib chiqiladi.