Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi
Moliya vazirligi tomonidan
Vazir oʻrinbosari
E.F. GADOYEV
1999-yil 4-avgust, 61-son
“TASDIQLANGAN”
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish“AUDITNI HUJJATLAShTIRISh”
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻZBEKISTON RESPUBLIKASI audit MILLIY STANDARTI
6-SON aMS
6-SON aMS
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 1999-yil 3-sentabrda 812-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ sharhiMazkur standart Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2021-yil 2-iyuldagi 43-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan qabul qilingan ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3316, 30.07.2021-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUmumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Mazkur standart Oʻzbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 10-iyundagi 296-son “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlis XIV sessiyasida qilgan maʼruzasida bayon etilgan asosiy qoidalarni amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori asosida ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini normativ tartibga solish elementi hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishStandartning maqsadi va vazifalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Mazkur standartning maqsadi auditorlik tashkiloti (auditor) tomonidan auditning ish hujjatlarini tayyorlash boʻyicha yagona talablarni belgilash hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Standartning vazifalari quyidagilardan iborat:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.1. Auditni hujjatlashtirishning umumiy prinsiplarini shakllantirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.2. Auditning ish hujjatlari shakli va mazmuniga qoʻyiladigan talablarga moslashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.3. Ish hujjatlarini tuzish va saqlash tartibini tavsiflash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.Toʻgʻri rasmiylashtirilgan ish hujjatlari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1. Auditni rejalashtirish va oʻtkazishga, audit jarayonida tahlilning amalga oshirilishiga yordam beradi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.2. Fikr bildirish uchun oʻtkazilgan auditning natijalari haqida guvohlik beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAmal qilish sohasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Mazkur standartning talablari rasmiy auditorlik xulosasini tayyorlashni nazarda tutadigan auditni amalga oshirish paytida barcha auditorlik tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi, tavsiyaviy tusda ekanligi bevosita koʻrsatilgan qoidalar bundan mustasno.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Mazkur standart talablari, tekshiruv natijalari asosida rasmiy auditorlik xulosasi tayyorlashni koʻzda tutmaydigan auditning amalga oshirilishida, shuningdek, auditga turdosh xizmatlar (konsalting xizmatlari) koʻrsatilishida tavsiyaviy tusga ega boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAniq topshiriqni bajarish chogʻida mazkur standartning majburiy talablaridan chetga chiqilgan hollarda auditorlik tashkiloti buni oʻzining ish hujjatlarida hamda audit va/yoki unga turdosh xizmatlarga buyurtma bergan xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbariyatiga beriladigan yozma hisobotda majburiy tartibda koʻrsatib oʻtishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAuditning ish hujjatlarini tayyorlash asoslari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkaziladigan audit majburiy tartibda hujjatlashtirilishi, yaʼni olingan axborotlar auditning ish hujjatlarida aks ettirilishi va mazkur audit standartiga muvofiq rasmiylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Auditning ish hujjatlariga quyidagilar kiradi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) auditni oʻtkazish rejalari va dasturlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) auditorlik tashkiloti tomonidan qoʻllanilgan tartib-taomillar va ularning natijalari tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) xoʻjalik yurituvchi subyektning tushuntirishlari, izohlari va arizalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) xoʻjalik yurituvchi subyekt hujjatlarining nusxalari, shu jumladan, fotonusxalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) xoʻjalik yurituvchi subyektda buxgalteriya hisobining tashkil etilishi va ichki nazorat tizimi tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe) auditorlik tashkilotining tahliliy hujjatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj) boshqa hujjatlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIsh hujjatlari tarkibiga kiritilishi mumkin boʻlgan hujjatlarning namunaviy roʻyxati auditning mazkur standartidagi ilovada keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Ish hujjatlari auditni oʻtkazayotgan auditorlik tashkiloti tomonidan tuzilishi yoki audit oʻtkazilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektdan yoki boshqa shaxslardan olinishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Ish hujjatlarining shakli va mazmuni quyidagi omillarga bogʻliq:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) olib borilayotgan ishning xususiyatiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) auditorlik xulosasining shakliga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyatining (biznesining) xususiyati va murakkabliligiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) xoʻjalik yurituvchi subyektning buxgalteriya hisobi va ichki nazoratning holatiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) alohida tartib-taomillarni bajarish chogʻida auditorlik tashkiloti xodimlari ishi ustidan rahbarlik va nazorat qilishning zaruriy darajasiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe) auditni oʻtkazish jarayonidagi oʻziga xos maxsus auditorlik usullari va texnologiyasiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Oʻzbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini tartibga soladigan hujjatlarda tuzilishi koʻzda tutilgan hujjatlar auditorlik tashkilotining ish hujjatlari tarkibiga majburiy tartibda kiritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Ish hujjatlarining shakllari, agar Oʻzbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini tartibga soladigan hujjatlarda bunday shakllar nazarda tutilmagan boʻlsa, auditorlik tashkiloti tomonidan mustaqil ravishda ishlab chiqiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Ish hujjatlari auditni oʻtkazayotgan auditorlik tashkilotining tasarrufida boʻladi. Xoʻjalik yurituvchi subyektning hujjatlari nusxalari, shu jumladan, fotonusxalari auditorlik tashkiloti ish hujjatlari tarkibiga ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektning roziligi bilan kiritilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Audit oʻtkazilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va boshqa shaxslar, shu jumladan, soliq va boshqa davlat organlari, auditorlik tashkilotidan ish hujjatlarini yoki uning nusxalarini toʻliq yoki biror-bir qismini taqdim etishni talab qilish huquqiga ega emaslar, bundan toʻgʻridan toʻgʻri Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan holatlar mustasno.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Ish hujjatlarida keltirilgan maʼlumotlar maxfiydir va auditorlik tashkiloti tomonidan oshkor etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIsh hujjatlari mazmuniga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Ish hujjatlari oʻzida quyidagilarni mujassamlashtirgan boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) auditni rejalashtirish toʻgʻrisidagi yozuvlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) bajarilgan auditorlik xizmatlarining xususiyati, oʻtkazilish vaqti va hajmi toʻgʻrisidagi yozuvlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) audit davomida olingan maʼlumotlar asosida chiqarilgan xulosalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Auditorning professional mulohazasini talab etuvchi barcha muhim masalalar, mazkur masalalar boʻyicha chiqarilgan xulosalar bilan birgalikda ish hujjatlarida aks ettirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Ish hujjatlari yetarlicha toʻliq va batafsil boʻlishi kerak, toki tajribali auditor u bilan tanishib chiqqanidan soʻng, auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkazilgan audit toʻgʻrisida umumiy taassurotga ega boʻlsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Ish hujjatlari tarkibiga kiritilgan maʼlumotlar shunday aniq bayon qilingan va ifodalangan boʻlishi kerakki, ularning mohiyati hamda shakllari aniq-yaqqol boʻlishi va turlicha talqin qilishning imkoni boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Ish hujjatlarining hajmi va mazmuni quyidagi omillarga bogʻliq:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.1. Mazkur xoʻjalik yurituvchi subyekt yangi buyurtmachi boʻlib hisoblanadimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.2. Xoʻjalik yurituvchi subyekt nodavlat tashkiloti boʻlib hisoblanadimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.3. Audit uchinchi tomon talabi bilan oʻtkazilyaptimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20.4. Maxsus hisobot talab etiladimi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIsh hujjatlarini rasmiylashtirishga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Ish hujjatlari oʻz vaqtida: auditning boshlanguniga qadar, auditni oʻtkazish jarayonida va tugashi boʻyicha tuzilishi lozim. Xoʻjalik yurituvchi subyektga auditorlik xulosasini taqdim etish paytida barcha ish hujjatlari tuzilgan (olingan) va rasmiylashtirilishi nihoyasiga yetkazilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Ish hujjatlari tarkibiga kiruvchi hujjatlar quyidagi rekvizitlarga ega boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) hujjatning nomi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) audit oʻtkazilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning nomi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) audit oʻtkazilayotgan davr;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) auditorlik tartib-taomillarini bajarish yoki hujjatni tuzish sanasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) hujjatning mazmuni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe) hujjatni tuzgan shaxsning imzosi va uning rasshifrovkasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj) hujjatni tekshirish sanasi va hujjatni tekshirgan shaxsning imzosi va uning rasshifrovkasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Auditning ish hujjatlariga kiruvchi hujjatlar ularga kiritilgan maʼlumotlar manbaiga havolalarni oʻzida mujassamlashtirgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Agar ish hujjatlarida shartli belgilardan (ramzlardan) foydalanilgan boʻlsa, u holda bunday belgilar (ramzlar)tushuntirilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Har bir ish hujjati oʻzining raqam indeksiga ega boʻlishi kerak. Raqam indekslarini tuzish tizimi va berish tartibi auditorlik tashkiloti tomonidan belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIsh hujjatlarini saqlash tartibi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Audit tugaganidan soʻng, ish hujjatlari auditorlik tashkilotining arxiviga majburiy saqlash uchun topshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Ish hujjatlarining saqlanishi, ularning rasmiylashtirilishi va arxivga topshirilishini auditorlik tashkilotining rahbari yoki u tomonidan vakolat berilgan shaxs tashkil qiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻtkazilayotgan yoki oʻtkazilgan auditni qayd qiluvchi ish hujjatlarini mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektning audit qilinishi bilan band boʻlmagan auditorlik tashkilotining xodimlariga berilishiga, odatda, yoʻl qoʻyilmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Auditorlik tashkiloti ish hujjatlarining ishonchli saqlanishini taʼminlashi shart. Saqlash muddati qonun hujjatlari bilan belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIsh hujjatlarining yoʻqolishi yoki yoʻq boʻlishi hollarida auditorlik tashkilotining rahbari xizmat surishtirishini tayinlashi va uning natijalari tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Ish hujjatlarini auditorlik tashkilotidan olishni Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda, faqatgina unga vakolatli boʻlgan organlar tomonidan amalga oshirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKuchga kirish sanasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Mazkur Auditning milliy standarti 2000-yilning 1-yanvaridan kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-son AMSga
ILOVA
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAuditorlik tashkilotining ish hujjatlari tarkibiga kiritilishi mumkin boʻlgan hujjatlarning
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnamunaviy roʻyxati
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Xoʻjalik yurituvchi subyektning tashkiliy-huquqiy va tashkiliy tarkibiga doir axborotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Xoʻjalik yurituvchi subyektning taʼsis hujjatlaridan, shuningdek boshqa muhim yuridik hujjatlardan koʻchirmalar yoki nusxalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Auditni rejalashtirish toʻgʻrisidagi hujjatlar, shu jumladan, audit dasturlari va ularga oid oʻzgartishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Auditorning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimlarini tushunishining dalillari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Xoʻjalik operatsiyalari va buxgalteriya hisobi schyotlari boʻyicha qoldiqlarning tahlili.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyati (biznesi)ning yoʻnalishlari va muhim koʻrsatkichlari tahlili.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Oʻtkazilgan auditorlik tartib-taomillarining xususiyati, oʻtkazish sanasi va hajmi hamda ularning natijalari toʻgʻrisidagi yozuvlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Yordamchilar tomonidan bajariladigan ishlar nazorat qilingani va tahlil etilgani toʻgʻrisida maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Auditorlik tartib-taomillarini amalga oshirgan shaxslar va ularning bajarilish vaqti toʻgʻrisida maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Xoʻjalik yurituvchi subyektni auditdan oʻtkazilishi munosabati bilan boshqa auditorlik tashkilotlari, ekspertlar va uchinchi shaxslar bilan olib borilgan yozishmalarning nusxalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Xoʻjalik yurituvchi subyekt bilan audit jarayonida yuzaga kelgan masalalar, shu jumladan, audit oʻtkazish shartlari boʻyicha uchrashuvlar vaqtidagi yozishmalar yoki muhokama yozuvlarining nusxalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Xoʻjalik yurituvchi subyektdan olingan tasdiqlash xatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Audit natijalari boʻyicha auditorlik tashkiloti tomonidan chiqarilgan xulosalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Xoʻjalik yurituvchi subyektning buxgalteriya va boshqa moliyaviy hujjatlaridan nusxalar.