Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarining ijro etilishi holati yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosiga yuborilgan parlament soʻrovi boʻyicha muayyan ishlar amalga oshirilganini qayd etadi.

Mazkur parlament soʻrovida koʻtarilgan masalalar Majburiy ijro byurosi hamda Senatning Sud-huquq masalalari va korrupsiyaga qarshi kurashish qoʻmitasi aʼzolari tomonidan joylarda oʻrganilib, tahlil qilindi hamda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish choralari koʻrildi.

Xususan, joriy yilning oʻtgan davri mobaynida Majburiy ijro byurosi tomonidan sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlari ijrosini oʻz vaqtida taʼminlash, shuningdek, ijro etish tizimini soddalashtirish maqsadida 14 ta normativ-huquqiy hujjat loyihalari ishlab chiqilib, ularning 10 tasi amaliyotga joriy qilingan.

Shuningdek, joriy yilda 4,2 mln ta ijro hujjati boʻyicha qarzdorlik amalda undirilib, bu koʻrsatkich 2024-yilning mos davriga nisbatan 48 foizga ortgan.

Aliment toʻlovlarini undirish, bu borada toʻlov intizomini mustahkamlash boʻyicha hisobot davrida jami 1,5 trln soʻm, shu jumladan bank kartalari orqali 1,2 trln soʻm aliment pullari undirilgan.

Ishsiz boʻlgan aliment toʻlovchilarning 15 690 nafari ishga joylashtirilgan, 8 371 ta oila yarashtirilgan.

Alimentga oid hujjatlar boʻyicha qarzdor boʻlgan 9 735 nafar shaxsga nisbatan maʼmuriy, 732 nafarga jinoyat ishlari qoʻzgʻatilgan.

29,9 trln soʻm, shundan davlat foydasiga 17,9 trln soʻm undirilib, oʻtgan yilning mos davriga nisbatan umumiy undiruv 2,9 trln soʻmga (11 %), davlatga undiruv esa 7,6 trln soʻmga (73 %) oshgan.

Ishdan noqonuniy boʻshatilgan 457 nafar shaxs ishga tiklangan, toʻlanmagan 21,9 mlrd soʻmlik ish haqi undirilgan.

Hokimliklardan fuqarolar va yuridik shaxslar foydasiga 605 mlrd soʻmlik kompensatsiya pullari undirilgan.

Ijro hujjati talabini bajarmagan 79 076 nafar qarzdor shaxs maʼmuriy javobgarlikka tortilgan boʻlsa, 735 nafar shaxsga nisbatan jinoyat ishlari qoʻzgʻatilgan.

Majburiy ijro sohasiga IT texnologiyalarini keng joriy etish va ijro jarayonida inson omilini kamaytirish maqsadida “MIB — Portal” dasturi 39 ta vazirlik, idora va tashkilotlarning 68 ta axborot tizimiga integratsiya qilingan.

Bugungi kunda 36 ta ijro harakatidan 22 tasi inson omilisiz axborot tizimlari orqali amalga oshirilmoqda.

Oʻtgan davrda ijro ishlari doirasida qabul qilingan 63,1 mln ta qarordan 43,1 mln tasi yoki 68 foizi inson aralashuvisiz avtomatik tarzda qabul qilingan. Sohani raqamlashtirish maqsadida byuroda 20 dan ortiq axborot tizimi ishlab chiqilib, 95 mlrd soʻm mablagʻ tejalgan.

Shu bilan birga, ilgari 1 nafar davlat ijrochisi 1 oyda oʻrtacha 113 ta hujjatni tamomlagan boʻlsa, bugungi kunga kelib ushbu koʻrsatkich 282 tani tashkil qilib, ish samaradorligi 2,5 barobarga oshgan.

Taʼkidlash joizki, davlat ijrochilarining ish hajmi meʼyorlari ilmiy yondashuv asosida qayta koʻrib chiqilib, 2025-yil 9-oktabrdagi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining 49-QQ-sonli buyrugʻida davlat ijrochisi tomonidan ijro ishini yuritish boʻyicha sarflanadigan vaqt va ish hajmi meʼyorlari qayta hisob-kitob qilinib, bir nafar davlat ijrochisi bir oyda 26,3 ta, bir yilda esa 315,5 ta hujjatning ijrosini taʼminlash imkoniyati mavjudligi belgilandi.

Shuningdek, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarida koʻtarilgan masalalarga alohida eʼtibor qaratilib, joriy yilning oʻtgan davrida Oʻzbekiston Respublikasi Virtual va Xalq qabulxonalari orqali kelib tushgan 78 176 ta murojaatdan 71 482 tasi hal qilingan.

Tahlillarga koʻra, har mingta ijro hujjati boʻyicha kelib tushgan murojaatlar soni 8 tani tashkil qilib, 2024-yilning mos davriga nisbatan bu koʻrsatkich 8 276 taga yoki 10 foizga kamaygan.

Korrupsiyaviy jinoyatlar sodir etilishining tub sabablari tahlil qilinib, uning oldini olishda qonun hujjatlarini takomillashtirish, sohaga axborot texnologiyalarini keng joriy etish hamda xodimlarning harakati va harakatsizligi ustidan idoraviy nazoratni kuchaytirish va ularning masʼuliyatini oshirish kabi yoʻnalishlarda ishlar qayta tashkil etilgan.

Amalga oshirilgan ishlar bilan bir qatorda parlament soʻrovi natijalarining tahlili ayrim kechiktirib boʻlmaydigan masalalar ham mavjudligini koʻrsatmoqda.

Joriy yilda “Aliment toʻlovlari” jamgʻarmasi hisobidan 2 027 nafar aliment undiruvchiga 54,2 mlrd soʻm toʻlangan. Ushbu mablagʻlarning atigi 2,1 mlrd soʻmi (3,9 %) jamgʻarmaga qaytarilgan.

Sud hokimiyatining hujjatlari barcha davlat organlari va boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar hamda fuqarolar uchun majburiyligini amalda taʼminlash borasida koʻrilayotgan choralar yetarli emas.

Hozirgi kunda jismoniy va yuridik shaxslarga davlat ulushi 50 foizdan yuqori boʻlgan tashkilotlarning 2 trln soʻmlik, budjet tashkilotlarining 918 mlrd soʻmlik, hokimliklarning esa 193,5 mlrd soʻmlik qarzdorliklari (kompensatsiyalari) toʻlanmagan.

“Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunning 80-moddasida nazarda tutilgan ketma-ketlikdagi undiruvlar navbatida fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining manfaatlari toʻliq aks ettirilmagan.

Yuqoridagilarni inobatga olib, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy Qonunining 9-moddasi va “Parlament nazorati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 14-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Sud-huquq masalalari va korrupsiyaga qarshi kurashish qoʻmitasi raisi A. Eshmuratovning sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarining ijro etilishi holati yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi direktori M. Egamberdiyevga yuborilgan parlament soʻrovi natijalari toʻgʻrisidagi axboroti maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi:

“Aliment toʻlovlari” jamgʻarmasi hisobidan toʻlab berilgan mablagʻlarni qaytarish choralarini koʻrsin;

hokimliklar, davlat ulushi 50 foizdan yuqori boʻlgan va budjet tashkilotlaridan qarzdorliklarni oʻz vaqtida undirishni taʼminlasin;

“Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunda nazarda tutilgan ketma-ketlikda undiruvlar navbatini qayta koʻrib chiqib, unda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining manfaatlarini aks ettirish boʻyicha takliflar tayyorlasin;

undiruv samaradorligini oshirish maqsadida sohaga sunʼiy intellekt texnologiyalarini keng joriy qilsin. Bunda sinov tariqasida:

ijro jarayonlarini sunʼiy intellekt yordamida avtomatlashtirish orqali har bir ijrochi yuklamasi, ishning murakkabligi va hududiy omillar asosida avtomatik tarzda ishlarni taqsimlash;

sud hujjatlarini tahlil qilib, zarur maʼlumotlarni (qarzdor, miqdor, muddat) avtomatik tarzda aniqlash;

ijro ishi boʻyicha muddat buzilishi, xato va kamchiliklarni aniqlab, masʼul ijrochini ogohlantirish amaliyotini yoʻlga qoʻysin;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi va byuro organlari oʻrtasidagi elektron hamkorlik dasturlarini koʻrib chiqib, ularni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqsin;

davlatning majburlov mexanizmidan foydalanmagan holda ijro etiladigan hujjatlar toifasini kengaytirish borasida milliy va xalqaro qonunchilik hujjatlarini oʻrganib, tahlil qilsin;

byuro organlari xodimlari tomonidan korrupsiyaviy jinoyatlar sodir etilishining oldini olish choralarini koʻrsin;

sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarining ijrosini oʻz vaqtida taʼminlashga qaratilgan alohida yoʻl xaritasini ishlab chiqib, tasdiqlasin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Soliq qoʻmitasi ishga tiklashga oid sud qarorlari ijrosini oʻz vaqtida taʼminlasin.

4. Viloyatlar hamda Toshkent shahar hokimligi jismoniy va yuridik shaxslar foydasiga undirilishi lozim boʻlgan kompensatsiya toʻlovlari boʻyicha sud qarorlari ijrosini taʼminlasin hamda mavjud qarzdorliklarni toʻliq bartaraf etish choralarini koʻrsin.

5. Ushbu Qaror ijrosiga masʼul boʻlgan vazirlik va idoralar amalga oshirilgan ishlar yuzasidan 2026-yil 25-fevralga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga axborot taqdim qilsin.

6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga oʻz hududlarida ijro qonunchiligiga rioya qilinishini, aliment undirish hamda boshqa ijro harakatlari bilan bogʻliq koʻp uchrayotgan holatlarni tahlil qilish va bu borada masʼullarning axborotlarini eshitish tavsiya etilsin.

7. Ushbu Qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Sud-huquq masalalari va korrupsiyaga qarshi kurashish qoʻmitasi raisi A. Eshmuratov zimmasiga yuklansin.