17.10.2024 yildagi 01/2-74-son
Ko‘rinish
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining buyrugʻi, 17.10.2024 yildagi 01/2-74-son
Kuchga kirish sanasi
05.11.2024
Ko‘rinish
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
Hujjat 05.11.2024 00 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
buyrugʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 5-noyabrda hisobga olindi, hisob raqami 311]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2015-yil 27-oktabrdagi 153-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan SHNQ 1.02.09-15 “Qurilish uchun muhandislik geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Energetika vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vazir v.b. Sh. XIDOYATOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 17-oktabr,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
01/2-74-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iqtisodiyot va moliya vaziri D. KUCHKAROV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 30-avgust
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 18-sentabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 17-sentabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 30-sentabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 2-oktabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B. ISLAMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 17-sentabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 17-oktabrdagi 01/2-74-son buyrugʻiga
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) qurilish maydonlarini tanlash, qurilish obyektlarini loyihalash, bino va inshootlarni qurish hamda rekonstruksiya qilishda shaharsozlik hujjatlarini tayyorlash uchun muhandislik-geologik izlanishlarni oʻtkazishga oid talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ushbu SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.07-19 “Qurilish uchun muhandislik texnik izlanishlar. Asosiy qoidalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.01-19 “Bino va inshootlar asoslari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.03.11-96 “Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 3.01.02-23 “Qurilishda xavfsizlik texnikasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.03.02-23 “Hududlarni rivojlantirish va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish toʻgʻrisidagi shaharsozlik hujjatlarining tarkibi va mazmuni”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt 8.002:2009 “Oʻlchovlarni yagonaligini taʼminlashning davlat tizimi. Oʻlchov vositalarini davlat va idoraviy nazorati. Asosiy qoidalar” (rasmiy manba: “Gosudarstvennaya sistema obespecheniya yedinstva izmereniy Respubliki Uzbekistan. Metrologicheskiy kontrol i nadzor. Osnovnie polojeniya”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt 788:97 “Gruntlar. Oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentini laboratoriya sharoitida aniqlash usullari (tuzatmalar bilan)” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya koeffitsiyenta filtratsii”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt ASTM D2850:2022 (ASTM D2850-15, IDT) “Yopishqoq tuproqlarda zichlanmagan va quruq holatda uchoqli siqishni sinov uchun standart sinov usuli”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt ASTM D 6913:2022 (ASTM D6913/D6913M-17, IDT) “Tuproqni granulometrik tahlil qilish uchun standart sinov usuli”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt ASTM D2216:2021 (ASTM D2216-19, IDT) “Tuproq va togʻ jinslarining massa boʻyicha suv (namlik) miqdorini laboratoriyada aniqlashning standart sinov usullari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt ASTM D 7263:2022 (ASTM D 7263-21, IDT) “Tuproq namunalarining zichligi va solishtirma ogʻirligini laboratoriyada aniqlashning standart sinov usullari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt ASTM D 2435:2022 (ASTM 2435 − 11, IDT) “Qoʻshimcha yuklanishdan foydalangan holda tuproqlarning bir oʻlchovli konsolidatsiya xususiyatlari 1 Standart sinov usullari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt ASTM D 3080:2022 (ASTM D3080-11, IDT) “Konsolidatsiyalangan drenajlangan sharoitlarda tuproqlarning toʻgʻridan-toʻgʻri kesish sinovi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt ASTM D2166/D2166M:2022 (ASTM D2166/D2166M-16, IDT) “Birlashtiruvchi tuproqning siqish kuchi uchun standart sinov usuli”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 12071-2014 “Gruntlar. Namunalarni chiqarib olish, qadoqlash, tashish va saqlash” (rasmiy manba: “Grunti. Otbor, upakovka, transportirovaniye i xraneniye obrazsov”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 12248.3-2020 “Gruntlar. Mustahkamlik va deformatsiyalanish tavsiflarini laboratoriya sharoitida aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya xarakteristik prochnosti i deformiruyemosti”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 12536-2014 “Gruntlar. Granulometrik (donador) va mikroagregatlar tarkibini laboratoriya sharoitida aniqlash” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya granulometricheskogo (zernovogo) i mikroagregatnogo sostava”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 18164-72 “Ichimlik suvi. Quruq qoldiq tarkibini aniqlash usuli” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Metod opredeleniya soderjaniya suxogo ostatka”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 19912-2012 “Gruntlar. Statik va dinamik zondlash orqali dala sharoitida sinash usullari” (rasmiy manba: “Grunti. Metod polevix ispitaniy staticheskim i dinamicheskim zondirovaniyem”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 20276-2012 “Gruntlar. Deformatsiyalanish tavsiflarni dala sharoitida aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi polevogo opredeleniya xarakteristik deformiruyemosti”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 20522-2012 “Gruntlar. Sinov natijalarini statistik qayta ishlash usullari” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi statisticheskoy obrabotki rezultatov ispitaniy”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 21.302-2013 “Qurilish uchun loyihaviy hujjatlar tizimi. Muhandislik-geologik qidiruvlar boʻyicha hujjatlarni shartli grafik belgilash” (rasmiy manba: “Sistema proyektnoy dokumentatsii dlya stroitelstva. Uslovnie graficheskiye oboznacheniya v dokumentatsii po injenerno-geologicheskim iziskaniyam”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 22733-2016 “Gruntlar. Maksimal zichlikni laboratoriya sharoitida aniqlash usuli” (rasmiy manba: “Grunti. Metod laboratornogo opredeleniya maksimalnoy plotnosti”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 23278-2014 “Gruntlar. Oʻtkazuvchanlikni dala sharoitida sinash usullari” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi polevix ispitaniy pronitsayemosti”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 23740-2016 “Gruntlar. Organik moddalar miqdorini laboratoriya sharoitida aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya soderjaniya organicheskix veshestv”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 25100-2020 “Gruntlar. Klassifikatsiya” (rasmiy manba: “Grunti. Klassifikatsiya”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 30672-2019 “Gruntlar. Dala tadqiqotlari. Umumiy qoidalar” (rasmiy manba: “Grunti. Polevie ispitaniya. Obshiye polojeniya”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 31861-2012 “Suv. Namuna olish uchun umumiy talablar” (rasmiy manba: “Voda. Obshiye trebovaniya k otboru prob”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 31957-2012 “Suv. Karbonatlar va bikarbonatlarning ishqoriyligi va massa konsentratsiyasini aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Voda. Metodi opredeleniya shelochnosti i massovoy konsentratsii karbonatov i gidrokarbonatov”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 33045-2014 “Suv. Azot oʻz ichiga olgan moddalarni aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Voda. Metodi opredeleniya azotsoderjashix veshestv”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 3351-74 “Ichimlik suvi. Mazasi, hidi, rangi va loyqalikni aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Metodi opredeleniya vkusa, zapaxa, svetnosti i mutnosti”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 4011-72 “Ichimlik suvi. Umumiy temirning massa konsentratsiyasini oʻlchash usullari” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Metodi izmereniya massovoy konsentratsii obshego jeleza”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 4151-72 “Ichimlik suvi. Umumiy qattiqlikni aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Metodi opredeleniya obshey jestkosti”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 4245-72 “Ichimlik suvi. Xloridlar tarkibini aniqlash usuli” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Metodi opredeleniya soderjaniya xloridov”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 4386-89 “Ichimlik suvi. Ftoridlarning massa konsentratsiyasini aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Metodi opredeleniya massovoy konsentratsii ftoridov”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 4389-72 “Ichimlik suvi. Sulfatlar tarkibini aniqlash usuli” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Metodi opredeleniya soderjaniya sulfatov”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 4974-2014 “Ichimlik suvi. Marganets tarkibini fotometrik usul bilan aniqlash” (rasmiy manba: “Voda pityevaya. Opredeleniye soderjaniya margansa fotometricheskimi metodami”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 5180-2015 “Gruntlar. Fizik xususiyatlarni laboratoriya sharoitida aniqlash usullari” (rasmiy manba: “Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya fizicheskix xarakteristik”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 5686-2020 “Qoziqlar. Dala sharoitida sinash usuli” (rasmiy manba: “Svai. Metodi polevix ispitaniy”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 9.602-2016 “Korroziya va qarishdan himoya qilishning yagona tizimi. Yerosti inshootlari. Korroziyadan himoya qilish uchun umumiy talablar” (rasmiy manba: “Yedinaya sistema zashiti ot korrozii i stareniya. Soorujeniya podzemnie. Obshiye trebovaniya k zashite ot korrozii”);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
MSN 2.03.02-2002 (№2.03.02-2002; 01.01.2005y.) “Hududlarni, bino va inshootlarni xavfli geologik jarayonlardan muhandislik muhofazasi. Asosiy qoidalar” (rasmiy manba: “Injenernaya zashita territoriy, zdaniy i soorujeniy ot opasnix geologicheskix protsessov. Osnovnie polojeniya”).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Atama va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mazkur SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sʼyomka — hududlarning tabiiy muhandis-geologik sharoitlarini kompleks oʻrganish va xaritalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fizik-geologik jarayonlar — geologik muhit koʻrsatkichlarining tabiiy omillar taʼsirida vaqt va makonda oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik jarayonlar — geologik muhit koʻrsatkichlarining texnogen omillar taʼsirida vaqt va makonda oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
statsionar kuzatuvlar — hududning muhandislik-geologiya va gidrogeologik sharoitlari koʻrsatkichlarining holat oʻzgarishlarini doimiy (yoki davriy) kuzatish (oʻlchashlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
torf — botqoq oʻsimliklarining kislorodsiz, yuqori darajadagi namlik sharoitida tabiiy qurishi va chala chirishidan hosil boʻlgan, tarkibida 50 foizdan ortiq (massasi boʻyicha) organik moddalar boʻlgan grunt;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
torflashgan grunt — tarkibida 10 dan 50 foizgacha (massasi boʻyicha) torf boʻlgan qum va gilli grunt;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
soliflyuksiya — muzlash va erishning bir necha marta ketma-ket takrorlanishi taʼsirida togʻ jinslari suyuq massaga aylanib oʻz ogʻirligi taʼsirida qiya togʻ yonbagʻirlarida erimagan togʻ jinslar ustidan pastga qarab oqa boshlashi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
monolit — tabiiy holati buzilmagan grunt namunasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
YEOSS — yerosti suvlari sathi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SMH — seysmik mikrohududlashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Asosiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Muhandislik-geologiya izlanishlar, loyihalashtirilayotgan qurilish hududi (maydon, hudud, yoʻnalish)ning muhandis-geologik sharoitlarini kompleks oʻrganish va ushbu sharoitlarning loyihalanayotgan obyekt bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsiri natijasida oʻzgarish ehtimolini baholash, shuningdek qurilish maydonining muhandislik muhofazasi va atrof-muhit xavfsizligini taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Muhandislik-geologiya izlanishlar SHNQ 1.02.07-19 va mazkur SHNQning talablariga rioya qilgan holda bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Muhandislik-geologiya izlanishlari uchun texnik topshiriq tarkibi SHNQ 1.02.07-19 talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Izlanishlar dasturidagi muhandislik-geologiya ishlarining tarkibi va hajmi, texnik topshiriq asosida, loyiha bosqichlari, qurilish turi, maqsadi, bino va inshootlarning xavf-xatar toifalari (keyingi oʻrinlarda bino va inshootlarning toifalari), tadqiqot hududining maydoni, uni oʻrganilganlik darajasi va muhandislik-geologiya sharoitining murakkabligidan kelib chiqqan holda mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Muhandislik-geologiya izlanishlar dastur yoki koʻrsatma asosida amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Oddiy muhandis-geologik sharoitlarda, bino va inshootlarning toifalari tasnifi boʻyicha I-toifali bino va inshootlarning loyihalarini asoslashda muhandislik-geologiya izlanishlarni amalga oshirish uchun tuziladigan dastur oʻrniga koʻrsatma tuzishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Muhandislik-geologiya izlanishlarini kompleks ravishda olib borilganda, ayrim ish turlari (burgʻilash namunalar olish) takrorlanmasligi uchun, dasturni boshqa muhandislik izlanishlar (muhandislik ekologik) dasturlari bilan muvofiqlashtirilgan holda tuzish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Muhandislik-geologiya izlanishlari dasturining tarkibi SHNQ 1.02.07-19 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Muhandislik-geologiya izlanishlarini amalga oshirishda qoʻllaniladigan oʻlchov vositalari Oʻz DSt 8.002:2009ga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Muhandislik-geologiya izlanishlarni SHNQ 3.01.02-23 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Muhandislik-geologiya izlanishlarining tarkibi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Muhandislik-geologiya izlanishlari tarkibiga umumiy texnik talablarni belgilaydigan quyidagi asosiy ish turlari va izlanishlar kompleksi kirishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avvalgi yillardagi izlanishlar va tadqiqotlar materiallarini yigʻish, tahlil qilish va umumlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerni masofadan zondlash maʼlumotlarining deshifrovkasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aerovizual, yoʻnalishli kuzatuvlarni oʻz ichiga olgan koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
togʻ kovlamalari va bur-quduqlarni kovlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geofizik tadqiqotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni dala sharoitida oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik tadqiqotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
stansionar (doimiy) kuzatuvlar (geologik muhit tarkibiy qismini lokal monitoringi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar, yerusti va yerosti suvlarini laboratoriya sharoitlarida oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlarni oʻrganish va baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
seysmik va seysmotektonik izlanishlar, seysmik mikrohududlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sʼyomka;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarishini prognozlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geotexnik tadqiqotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud bino va inshootlar poydevori asosidagi gruntlarni oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
materiallarni kameral qayta ishlab texnik hisobot tuzish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Qurilishi loyihalanayotgan hududlarning muhandis-geologlik va gidrogeologik sharoitlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yigʻish, tahlil qilish, umumlashtirish ishlari loyihaoldi va loyiha hujjatlarini ishlab chiqishning barcha bosqichlarida, avvalgi bosqich natijalarini hisobga olgan holda olib borilishi va quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
vazirliklar, idoralar fondlari va arxivlarida mavjud boʻlgan, har xil maqsadlarga moʻljallangan obyektlar uchun bajarilgan muhandislik-geologiya izlanishlari, gidrogeologik, geofizik, seysmologik tadqiqotlar, statsionar kuzatuvlar toʻgʻrisidagi texnik hisobotlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik sʼyomka ishlari (maʼlum bir hudud uchun mavjud boʻlgan eng yirik masshtabdagi geologik xaritalar), muhandislik-geologiya xaritalash, mintaqaviy tadqiqotlar, doimiy rejim kuzatuv natijalarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning aerokosmik sʼyomkasini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning tabiiy, texnogen sharoitlari, ularning tarkibiy qismlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtiradigan ilmiy tadqiqot ishlari va ilmiy-texnik adabiyotlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrganilayotgan hududning iqlimini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tadqiqot hududining gidrografik tarmogʻini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyef tavsifini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tadqiqot hududining geomorfologik xususiyatlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tadqiqot hududining geologik tuzilishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tadqiqot hududining gidrogeologik sharoitlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni tarkibi va fizik-mexanik xususiyatlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarini tarkibini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnogen taʼsirlar va hududning xoʻjalik jihatdan oʻzlashtirilgandagi oqibatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Mazkur SHNQning 15-bandida keltirilgan maʼlumotlar tarkibiga grunt qurilish materiallari mavjudligi, mahalliy qurilish materiallari razvedka natijalari (ishlab chiqarishdagi qattiq chiqindilar), bino va inshootlar deformatsiyasi va ularning asosidagi gruntlarni tekshirish natijalari, qidiruv hududidagi boshqa bino va inshootlar qurilish tajribasi hamda hududda sodir boʻlgan favqulodda vaziyatlar toʻgʻrisida maʼlumotlar ham kiritilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Qurilgan (oʻzlashtirilgan) hududlarda izlanishlar olib borilganda avvalgi yillardagi mavjud topografik rejalarni, obyekt qurilgunigacha tuzilgan, vertikal tekislash boʻyicha materiallar, inshootlar va binolarning yerosti qismlari va yerosti inshootlarining muhandislik tayyorlash va qurish maʼlumotlari yigʻilishi, taqqoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Texnik topshiriqda koʻrsatilgan qurilish maydoni (hudud, yoʻnalish chizigʻi) chegarasi doirasida va qoʻshni hududlar zonasida avvalgi yillarda bajarilgan izlanish maʼlumotlaridan (togʻ kovlamalarining bayoni, gruntlarni dala va laboratoriya sharoitlarida oʻrganish natijalari) foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Avvalgi yillarda izlanish materiallaridan foydalanish imkoniyatini (agar izlanish yakunlanishidan loyihalash boshlanishigacha 2-3 yildan koʻp vaqt oʻtgan boʻlsa) hududning geologik muhit oʻzgarganligini hisobga olgan holda belgilanishi, bunda oʻzgarishlarni muhandislik-geologiya izlanishlar dasturi tuzilgunga qadar oʻtkaziladigan koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirish natijalariga koʻra aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gidrogeologik sharoitlarning (yerosti suvlari sathi, tarkibi) oʻzgarganlik oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Avvalgi yillarda bajarilgan barcha izlanishlar maʼlumotlaridan geologik muhitning texnogen taʼsirlar natijasida oʻzgarish dinamikasini tiklash uchun foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Yigʻilgan materiallar asosida oʻrganilayotgan hududning muhandis-geologik sharoitlari toʻgʻrisida ishchi gipoteza tuzilishi va bu sharoitlarning murakkablik darajasi belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu maʼlumotlarga asosan qurilish obyektining izlanishlar dasturida, ishlarining tarkibi, hajmi, ularni bajarish uslubi va texnologiyasi belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasini alohida omillar majmuasi boʻyicha (ularning asosiy loyiha yechimiga taʼsiri hisobga olingan holda) belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Yerni masofadan turib zondlash maʼlumotlarining deshifrovkasi, aerovizual kuzatuvlarini katta hududlarning muhandis-geologik sharoitlarini hamda ularning oʻzgarish dinamikasini oʻrganish va baholashda qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Aero, kosmik suratlarni deshifrovkasi va aerovizual kuzatuvlari muhandislik-geologiya ishlaridan avval va quyidagilar uchun amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻrtlamchi davr togʻ jinslari yotqiziqlari genetik turlarining tarqalish chegaralarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tektonik tuzilmalar va togʻ jinslarining seryoriq zonalarini aniqlash va qidirib topish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari tarqalish chegaralarini, ularning toʻyinish, tranzit va boʻshanish zonalarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar tarqalgan hududlarni aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
landshaftlar turi va chegaralarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geomorfologik elementlar chegaralarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sharoitlarning oʻzgarish dinamikasini kuzatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnogen taʼsirlarning, hududni xoʻjalik jihatdan oʻzlashtirishning, relyefni, grunt va oʻsimliklar qoplamini oʻzgartirishning oqibatlarini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Yerni masofadan turib zondlash maʼlumotlarining deshifrovkasini avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlarning materiallarini yigʻish, tahlil qilish va umumlashtirish davrida (dastlabki deshifrovka), muhandis-geologik sʼyomka yoki koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshiruvlar jarayonlarida yerdan turib yoʻnalish kuzatuvlar olib borilgan davrda (dastlabki deshifrovka natijalariga aniqlik kiritish), izlanishlar maʼlumotlarini xona sharoitida qayta ishlab texnik hisobot tuzish davrida, muhandislik-geologiya izlanishlarining tarkibiga kiruvchi boshqa ishlar natijalaridan foydalangan holda amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Muhandis-geologik koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar maʼlumotlarini nazorat qilish, ularga aniqlik va qoʻshimchalar kiritish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar maʼlumotlarining mavjud yoki yetarli boʻlmagan holda dasturini tuzishda oʻrganilayotgan hududning umumiy muhandis-geologik sharoitlarini aniqlash va qiyosiy baholash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfli geologik jarayonlarning tarqalishi va rivojlanganligini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻzlashtirilgan hududlarda muhandis-geologik sharoitlarning, shuningdek gidrogeologik sharoitlarning oʻzgarishini, bino va inshootlar deformatsiyasining xususiyati va sabablarini koʻrsatib berish uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Tabiiy ochilmalar mavjud yoki yetarli boʻlmagan hollarda qoʻshimcha dala ishlarini amalga oshirilishi (aerovizual kuzatuvlar, alohida kovlamalarni kovlash, geofizik tadqiqotlar, zondlash, gruntlar, yerosti suvlari namunalarini olish va ularning laboratoriya tahlili) izlanishlar dasturida asoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Hududning koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshiruvlari quyidagi vazifalarni yechish uchun amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
izlanish ishlari oʻtkaziladigan hududni koʻzdan kechirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyefni vizual baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud ochilmalarning, karyerlar, qurilish kovlamalari tavsifini yozish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
buloqlar yoki yerosti suvlari yer yuzasiga chiqadigan joylar tavsifini yozish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik va ekologik sharoitlarning geobotanik indikatorlari tavsifini yozish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geodinamik jarayonlarning tashqi koʻrinishini yozish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirish yoʻnalishlari aerofoto va sʼyomkaning boshqa turlari natijasida ajratilgan asosiy konturlarni kesib oʻtishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Hududning koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirish yoʻnalish kuzatuvlari yoʻli bilan amalga oshirilishi va ular boshqa dala ishlaridan avval bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Yoʻnalish kuzatuvlarini oʻrganilayotgan hudud muhandis-geologik sharoitlarining asosiy holatlarini aniqlash va oʻrganish uchun koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshiruvlar muhandis-geologik sʼyomkasini bajarish jarayonlarida amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Yoʻnalish kuzatuvlarini avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlarning materiallarini yigʻish va qayta ishlash natijalarini koʻrsatuvchi, moʻljallanayotgan muhandis-geologik sʼyomkasi masshtabidan kichik boʻlmagan masshtabdagi topografiya rejalar va xaritalardan (sxematik muhandislik-geologiya va boshqa xaritalar) foydalangan holda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Yoʻnalish kuzatuvlari davomida ayrim nuqtalar (gruntlarning tabiiy va sunʼiy ochilmalari hamda karyerlar, xandaqlar (kotlovanlar), har xil chuqurlar koʻrinishidagi sunʼiy ochilmalar, tabiiy buloqlar va quduqlar, geomorfologik elementlar, shuningdek ularni murakkablashtiruvchi relyefning shakllari, fizik-geologik jarayonlar oqibatida hosil boʻlgan koʻrinishlar, shikastlangan bino va inshootlar)ni ham kuzatib tasvirlab borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yoʻnalish kuzatuvlari davomida gruntlar va yerosti suvlaridan namunalarni olish, xavfli fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar, favqulodda vaziyatlar sodir boʻlgani toʻgʻrisida maʼlumotlarni olish, kompleks ishlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan hududlarning joylarini aniqlash hamda dastlabki aero va kosmik deshifrovka natijalariga aniqlik kiritish ishlarini amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Hududning oʻzlashtirilishi qiyin va noqulay boʻlgan qismlarini (xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlarning, boʻshang va boshqa oʻziga xos xususiyatli gruntlar mavjudligi, yerosti suvlari yer yuziga yaqin joylashganligi, gruntlar litologik tarkibining xilma-xilligi, relyefning oʻydim-chuqurligi) oʻrganish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Yoʻnalishlarning asosan geomorfologik elementlar va geologik tuzilmalar chegaralariga, tektonik tuzilmalar yoʻnalishiga koʻndalang ravishda hamda eroziya va gidrografiya tarmoqlari elementlari, chiziqli inshootlar yoʻnalishlari, shuningdek fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar yoʻnalishlari boʻylab, yerni masofadan turib zondlash maʼlumotlarining deshifrovkasi va aerovizual kuzatuvlar natijalarini hisobga olgan holda belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Izlanishlarni kompleks ravishda hududning yoʻnalish kuzatuvlari, muhandislik-geologiya, muhandislik ekologiya kuzatuvlarini oʻz ichiga olgan holda amalga oshirish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Yoʻnalishlar sonini ishlar tarkibi va hajmini izlanishlarning mohiyati va oʻrganilayotgan hudud muhandis-geologik sharoitlarining murakkabligiga bogʻliq holda belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Oʻzlashtirilgan hududda yoʻnalish kuzatuvlarini amalga oshirganda qoʻshimcha ravishda geologik muhit oʻzgarishiga olib keluvchi yoki uning oqibati hisoblanuvchi botqoqlanish, suv bosishi, yer yuzasining choʻkishi rivojlanishi, gazonlar va daraxt ekilgan joylarning sugʻorilganligi hamda boshqa omillarni aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Yoʻnalish kuzatuvlari natijalariga koʻra batafsil izlanish va tadqiqotlarni amalga oshirish, tayanch geologiya-gidrogeologiya kesimlarini tuzish, asosiy litogenetik turlarining tarkibi, holati va xususiyatlari, suv osti gorizontlarining gidrogeologik parametrlarini aniqlash uchun asosiy hududlarning joylashuvini belgilab olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Belgilab olingan nuqtalarda togʻ kovlamalarini kovlash ishlari kompleksi, geofizik, dala va laboratoriya tadqiqotlarini bajarish hamda statsionar kuzatuvlar olib borish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Togʻ kovlamalari va bur-quduqlarni kovlash ishlari quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning geologik-litologik tuzilishini, unda tarqalgan gruntlar va yerosti suvlarini tarqalish sharoitlarini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik kesimlarni, gruntlar va yerosti suvlarining yotish sharoitlarini belgilash yoki aniqlik kiritish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suv sathining joylashish chuqurligini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni tarkibi, holati va xususiyatini aniqlash hamda yerosti suvlarini kimyoviy tahlil qilish va ulardan namunalar olish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar xususiyatlarini dala sharoitida oʻrganish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geofizik tadqiqotlar oʻtkazish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvli gorizontlarning hamda aeratsiya zonasining gidrogeologik parametrlarini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
statsionar kuzatuvlar (geologik muhit tarkibiy qismlarining lokal monitoringi)ni bajarish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar namoyon boʻlgan zonalarni aniqlash va chegaralash uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Muhandis-geologik kovlamalarining qoʻllanilish shart-sharoitlari mazkur SHNQning 2-ilovasiga muvofiq belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Muhandis-geologik bur-quduqlarining burgʻilash usullari, grunt turiga qarab ulardan foydalanish shartlari mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Kovlash va namuna olish ishlari quyidagilar uchun amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya kesimni aniqlash yoki gruntlarning yotish sharoitlarini aniqlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tarkibi, holati, fizik, mexanik xususiyatlari va boshqa xususiyatlarini laboratoriya sharoitida aniqlash uchun buzilgan va buzilmagan tuzilishdagi gruntlardan, shuningdek ularning fizik xususiyatlari va kimyoviy tarkibini aniqlash uchun yerosti suvlaridan namunalar olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
YEOSSning holatini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik va muhandis-geologik jarayonlarning namoyon boʻlish zonalarini aniqlash va belgilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy sharoitda grunt xususiyatlarini aniqlashda dala tadqiqotlarini oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik va geofizik tadqiqotlar oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik muhit tarkibiy qismlarining mahalliy monitoringini oʻtkazish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Kovlamalar va bur-quduqlar (shurf, dudkalar, bur-quduqlar) asosan mexanizatsiyalashgan tarzda kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Shurf va bur-quduqlarni qoʻlda kovlashga, yurish (chiqish) qiyin boʻlgan va tor joylarda (yertoʻlalar, bino va inshootlar ichida, togʻlarda, tik qiyaliklar (yonbagʻirlar)da, botqoqliklarda, muzlagan suv havzalarida) yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Dasturda rejalashtirilgan bur-quduqlarni burgʻilash usullari, grunt qatlamlari orasidagi chegaralarni aniq belgilash (0,25 m dan oshmaydigan xatolikda), gruntlarning tarkibi, holati, tuzilishi va tabiiy sharoitda qoyatosh gruntlarning dardlanganligini oʻrganish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Shnek bilan burgʻilashni, grunt qatlamlari orasidagi kontakt (chegara 0,5 — 0,75 m va undan katta)larni aniqlashda xatoliklar boʻlgani sababli izlanishlar dasturida asoslash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Muhandis-geologik kovlamalaridan va tabiiy yotqiziqlardan grunt namunalarini olish, shuningdek ularni qadoqlash, laboratoriyaga yetkazib berish va saqlash GOST 12071-2014 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Dasturda loyihalashtirilayotgan bino va inshootlarning toifalari, konstruktiv xususiyatlari, grunt xususiyatlari va ularning makonda oʻzgaruvchanlik xususiyatiga koʻra grunt namunasini olish sxemasi GOST 20522-2012 talablariga muvofiq asoslanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Grunt namunasini olish sxemasida bur-quduqlar soni va gruntdan namuna olish oraligʻi koʻrsatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Laboratoriya tadqiqotlari uchun suv namunalarini olish, saqlash va tashish GOST 31861-2012 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Burgʻilash jarayonida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan gaz chiqish holatini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ular aniqlanganda muhandislik-ekologik izlanishlar tarkibida gaz-geokimyoviy tadqiqotlarni amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Ishlar tugallangandan soʻng barcha togʻ kovlamalari koʻmilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Shurf, xandaq va dudkalar gilli grunt bilan shibbalab toʻldirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Bur-quduqlar tabiiy muhit ifloslanishining va fizik-geologik, muhandis-geologik jarayonlar faollashishining oldini olish uchun gil yoki sement-qumli aralashma bilan berkitilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Geofizik tadqiqotlari muhandislik-geologiya izlanishlarning barcha bosqichlarida, muhandislik geologiya ishlari bilan uygʻunlashtirilgan holda quyidagilarni aniqlash uchun bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
litologik tuzilishi, yorilish darajasi, anizotropiya va gruntlarning holati (erigan, muzlatilgan) oʻzgarishi tufayli xaritada va kesimda geologik chegaralarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tektonik faoliyat, nurash jarayonlari, karst shakllanishi jarayonlari, koʻchki jarayonlari, texnogen taʼsirlar natijalari bilan bogʻliq lokal nomutanosibliklarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik va muhandis-geologik jarayonlarni aniqlash va ularning vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
massivdagi gruntlarning tarkibi, holati, xususiyatlarini (shu jumladan, gruntlarning yemirilish darajasi yoki korrozion faolligini) baholash va ularning oʻzgarishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
grunt massivi (togʻ jinslarining zichligi kamaygan va nurash zonalari)ning deformatsiya-zoʻriqish holati va uning oʻzgarishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari filtratsiya oqimlari sathini, tezligini, yoʻnalishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud, tashlandiq kommunikatsiyalar va ularning teshilgan joylarini qidirib topishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar qatlamida hamda asfalt, beton va boshqa qoplamalar ostidagi boʻshliqlarni qidirib topishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SMHni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Geofizik tadqiqotlarning vazifalari, usullari va ish hajmi mazkur SHNQning 4, 5 va 9-ilovalariga muvofiq tanlanishi va dasturda asoslab berilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Muhandislik-geofizik tadqiqotlar natijalarini deshifrovka qilishning ishonchliligi va aniqligini taʼminlash uchun geologik muhitni oʻrganish bilan bir vaqtda boshqa turdagi ishlar majmuasi (burgʻilash, zondlash, dala va laboratoriya usullari bilan gruntlarning xususiyatlarini aniqlash) bilan parametrik oʻlchovlar amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Tadqiqot maydonining litologik chegaralari bilan geofizik parametrlarining oʻzgarishi chegaralarini taqqoslash, shuningdek gruntlarning geofizik va fizik-mexanik xususiyatlari oʻrtasidagi korrelyatsiya aloqalarini oʻrnatish uchun parametrik oʻlchovlar muhandis-geologik bur-quduqlar yaqinida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Gruntlarni dala sharoitida oʻrganish quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya kesimlarni ajratish, oquvchan va oquvchan qayishqoq gilli gruntlarning, boʻshang qumlarning, oʻziga xos gruntlarning linzalari va qatlamlarini chegaralash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy vujudga kelgan sharoitda gruntlarning fizik, deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlarini aniqlash uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Gruntlarni dala sharoitida quyidagi usullar yordamida oʻrganish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dinamik zondlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
statik zondlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
statik yuklar bilan shtamplash (shurflarda, bur-quduqlarda, konlarda, shtolnyalarda va xandaqlarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yassi dilatometr;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pressiometr (radial, qanotli, sektor yukni qoʻllash bilan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aylanma kesish usuli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shurflarda hamda katta oʻlchamli monolitlarda grunt seliklarini kesish (tosh ustunlarini yerosti kovlamalar va xandaqlardagi massiv va yoriqlar boʻylab siljish sinovlarini oʻtkazish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq sinovlari (natural qoziq ustuni bilan, etalon, qoziq-zondlari).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Gruntlarning dala tadqiqotlari GOST 30672-2019 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Gruntlarning dala sharoitida tadqiq qilish usullarini tanlash mazkur SHNQning 6-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Gruntlarni dala sharoitida tadqiq qilish, gruntlarning xususiyatlarini aniqlashning boshqa usullari bilan (laboratoriya, geofizika) birgalikda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Tabiiy dispers, texnogen, muzlagan gruntlarni statik va dinamik zondlash GOST 19912-2012 talablariga muvofiq bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Statik va dinamik zondlash natijalari asosida gruntlarning fizik, mexanik xususiyatlarini aniqlash toʻgʻridan-toʻgʻri usullar bilan yoki mazkur SHNQning 7-ilovasiga muvofiq gruntlarning xususiyatlari bilan gruntlarning ayrim turlarini zondlash natijasida olingan parametrlarni bogʻlaydigan mintaqaviy korrelyatsion bogʻliqliklar (jadvallar) yordamida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Qumlarni suyulish ehtimolini taxminiy baholash uchun mazkur SHNQning 7-ilovasining 8-jadvaliga muvofiq dinamik zondlashdan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblash uchun gruntlarning xususiyatlari statik zondlash va qoziqlar (natural, etalon, qoziq-zondlari GOST 5686-2020 talablariga muvofiq) yordamida grunt sinovlari bilan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Yirik boʻlakli, qum va gil gruntlardan tashkil topgan massivdagi gruntlarning mustahkamlik xususiyatlarini GOST 20276-2012 talablariga muvofiq grunt ustunlarini kesish (yirik monolitlarni kesish) usuli bilan aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Yirik boʻlakli gruntlarning mustahkamlik xususiyatlarini SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq hisoblash yoʻli bilan aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Oquvchan va oquvchan quyushqoqli organik-mineral va gilli gruntlarning mustahkamlik xususiyatlarini GOST 20276-2012 talablariga muvofiq aylanma kesish usuli bilan aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Bilvosita usullar (statik va dinamik zondlash) bilan olingan gruntlarning dala sharoitida tadqiq qilish natijalari toʻgʻridan-toʻgʻri usullar (shtamp, shurfda grunt ustunlarini butun kesish) natijasida olingan qiymatlar bilan aniqlashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Aniqlashtirish bilvosita usullar bilan olingan xususiyatlardan toʻgʻridan-toʻgʻri usullar bilan olingan xususiyatlarga oʻtish koeffitsiyentlarini qoʻllash orqali amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Izlanishlar dasturida asoslanganda gruntlarni dala sharoitida tadqiq qilishning mazkur SHNQning 6-ilovasida keltirilmagan boshqa usullari (gruntlarni kotlovanda tajriba yoʻli bilan namlash, massivdagi gruntning kuchlanish holatini oʻlchash, namuna oluvchi (SPT usuli) bilan gruntlarni dinamik zondlash va boshqalar)ni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Gidrogeologik tadqiqotlar muhandislik-geologiya izlanishlari doirasida yerosti suvlari taʼsirini hisobga olishni talab qiladigan loyihaviy qarorlarni asoslash uchun amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Gidrogeologik tadqiqotlar vazifalariga quyidagilar kiradi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining paydo boʻlishini, oziqlanishini hamda oqim yoʻnalishlarini, yerusti va yerosti suvlarining oʻzaro bogʻliqligini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik parametrlari va xususiyatlarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining fizik xususiyatlarini, kimyoviy tarkibi va agressivligini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inshootlarni qurish va ulardan foydalanish jarayonida gidrogeologik sharoitlarning oʻzgarishini baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Gidrogeologik tadqiqotlar doirasida hal qilinadigan vazifalarga koʻra quyidagi ish turlari amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fond materiallarini yigʻish, tahlil qilish va umumlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik bur-quduqlarni burgʻilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari rejimini kuzatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tajriba-filtratsiya ishlari (izlanishlarni oʻtkazishda, gidrogeologik hisob-kitoblarni);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidroizogips (gidroizopez) va yerosti suvlari chuqurliklarining xaritalarini qurish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻziga xos gidrogeologik tadqiqotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik hisob-kitoblar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik sharoitlarning oʻzgarish prognozi va himoya choralari uchun yerosti suvlarini hisobga olish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish (drenaj, ekranlar, pardalar).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Muhandislik-geologiya va gidrogeologik bur-quduqlarni burgʻilash jarayonida har bir suv qatlamlari uchun quyidagilarni bajarish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv paydo boʻlish chuqurligini oʻlchash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
barqaror suv sathini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fizik xususiyatlari va kimyoviy tarkibini aniqlash uchun suv namunalarini olish (bur-quduqlarni pompalagandan soʻng).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Gidrogeologik bur-quduqlar filtr bilan jihozlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoyatosh togʻ jinslarida, sinov oraligʻida filtr oʻrnatmasdan gidrogeologik ishlarni bajarishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Filtr oʻrnatish oraligʻida gidrogeologik bur-quduqni burgʻilashda doimiy kolmatatsiyaga olib keluvchi eritma va reaktivlardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Gidrogeologik bur-quduqlarni burgʻulash jarayonida suv sathining barqaror holatini aniqlash uchun burgʻilashni toʻxtatish, suvni nasos bilan haydab uni sathni toʻliq tiklanishini kuzatish bilan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Qumli gruntlarda va darzlangan togʻ jinslarida barqaror suv sathini, bur-quduq tubini tozalab, suv sathi tiklanguncha 1-2 h vaqt oʻtganidan soʻng aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Gil gruntlarda alohida muhandislik-geologiya bur-quduqlar sathining oʻrnatilishini kuzatish davri uchun filtrlar bilan jihozlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Yerosti suvlarining sathi, harorati va tarkibining oʻzgarish rejimini oʻrganish gidrogeologik bur-quduqlarda va quduqlarda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Tajriba-filtratsiya ishlari quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 23278-2014 talablariga muvofiq bur-quduqlardan suv tortishni, bur-quduqlarga bosim orqali suv toʻldirish va quyishni, shurflarga suv quyishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suv sathini muntazam kuzatishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv sarfini oʻlchash, bur-quduqlarning ichidagi suyuqlikni solishtirma elektr qarshiligini oʻlchash (resistivimetriyasi)ni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Filtrlanish xususiyatlarini oʻrganish (nostatsionar filtrlash prognozi bilan bogʻliq boʻlmagan tadqiqotlarda) kamida uch kun davomida uchta kuzatuv bur-quduqlari bilan tajriba suv tortib olish va toʻldirish usulida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoʻshimcha tadqiqot turi sifatida 8 h davomidagi yakka suv tortib olish va toʻldirish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, bur-quduqlardan suv tortib olish va toʻldirish turlari va davomiyligi mazkur SHNQning 10-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Filtrlanish xususiyati bosimsiz hamda qatlam tuzilishi turdosh boʻlmagan sharoitlarda, gidrogeologik parametrlarni aniqlash uchun kamida beshta kuzatuv bur-quduqlar bilan tajriba suv tortib olish va toʻldirish usuli qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Suv miqdori (debit)ni tanlash, kuzatuvlar davomiyligi, kuzatuv quduqlarini konstruksiyasi va joylashtirilishi dasturda asoslanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Har bir suv tashuvchi qatlam uchun qurilish maydonining chiziq boʻyicha oʻlchamlari 100 m dan ortiq boʻlgan holda, kamida ikkita toʻp (kust) suv tortib olish (toʻldirish) tajribasi oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Kichik oʻlchamli hududlarda bir toʻp (kust) jihozlanishi, har xil bur-quduqdan ikkita suv tortib olish va toʻldirish tajribasi oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Har xil gorizontlarning toʻp (kust) tajribasiga qoʻshimcha sifatida yakka suv suv tortib olish va toʻldirish oʻtkazilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Bir jinsli qumli qatlamning oʻtkazuvchanlik aeratsiya zonasini aniqlash uchun, yerosti suvlari shurf tubidan 2 m dan ortiq chuqurlikda va bu zonada gilli qatlamlarning yoʻqligida shurfga suv toʻldirish (naliv) usulini qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Aeratsiya zonasida suv oʻtkazmaydigan qatlamda yotgan qum qatlamining oʻtkazuvchanligi va gravitatsion hajmi katta diametrli bur-quduqqa uzoq muddatli toʻldirish orqali ikkita kuzatuv bur-qudugʻi yordamida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Togʻ jinslarining filtratsiyasi turli xilligini baholash quyidagi usullar yordamida bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yakka suv tortib olish va toʻldirish, bosim ostida toʻldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bur-quduq tubi orqali (oldindan tozalangan) interval tartibda yakka suv tortib olish va toʻldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suv oqimini, solishtirma qarshiligini oʻlchash (geofizik usullar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuzatish bur-quduqlarini yarusli joylashtirish yoʻli bilan toʻp (kust) suv tortib olish va toʻldirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Gidroizogips (gidroizopyez) xaritalar va yerosti suvlarining chuqurligi xaritalari muhandislik-geologiya va gidrogeologik bur-quduqlarni burgʻilash davrida yerosti suvlari barqaror holatga kelganligini aniqlash asosida hamda avvalgi yillarda muhandislik izlanishlar natijalari va boshqa arxiv materiallari yordamida tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Avvalgi yillardagi izlanish materiallari va boshqa mavjud arxiv materiallaridan foydalanish imkoniyati hududning gidrogeologik sharoitidagi oʻzgarishlarni hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Xaritalar ushbu izlanishlar va arxiv materiallaridan foydalangan holda qurilish maydonini oʻz ichiga olgan va undan katta boʻlgan hudud uchun tuzilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Gidroizogips xaritasidagi izoliniyalarning lokal quyuqlashishi va deformatsiyasi, shuningdek kesimlardagi erkin yuza yonbagʻirlarining oʻzgarishi ularning sabablarini tushuntirilishi bilan birga olib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Agar xarita masshtabi 1:10000 yoki undan katta boʻlsa, ulardagi mavjud va rejalashtirilgan bino va inshootlarning konturlari chizilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Chiziqli obyektlarni loyihalash boʻyicha muhandislik-geologiya izlanishlarini amalga oshirishda, agar topshiriqda ushbu talab mavjud boʻlsa, gidroizogips va yerosti suvlari chuqurliklarining xaritalarini tuzmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Maxsus gidrogeologik tadqiqotlar IV-toifali texnik murakkab va noyob obyektlar va murakkab gidrogeologik sharoitlarda III-toifali obyektlarni loyihalashtirish uchun quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
massa almashinuvini va namlik uzatilishini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inshoot va qiyaliklarning barqarorligiga yerosti suvlarining taʼsirini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv sathini pasaytirish vaqtida choʻkish deformatsiyalarni oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karst-suffozion jarayonlarning gidrodinamikasini oʻrganishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari balansini, rejimini, yerusti va yerosti suvlari oʻrtasidagi aloqani oʻrganishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
matematik gidrogeologik modellashtirishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. Muhandislik-geologiya izlanishlarida suvli qatlamlarning gidrogeologik parametrlari va xususiyatlarini aniqlash usullarini tanlash mazkur SHNQning 8-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Laboratoriya usullari bilan gruntlarning suv oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentini Oʻz DSt 788:97 talablariga muvofiq texnik topshiriqda koʻrsatilganda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Gidrogeologik hisob-kitoblar quyidagilarni loyihalashda bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, qurilishi tabiiy tebranishlar amplitudasidan oshib ketishi va yerosti suvlarining oʻzgarishiga olib kelishi mumkin boʻlgan inshootlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrotexnik inshootlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yadro energiyasidan foydalanish inshootlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chiqindilarni saqlash inshootlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
drenajini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv sathini tushirishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
filtrlanishga qarshi ekranlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
meliorativ tizimlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvga toʻyingan koʻchki qiyaliklarda (yoki koʻchkilar jarayonlari taʼsir zonasida) qurilishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilishi suffozion va karst-suffozion deformatsiyalarning qayta tiklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan inshootlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti qismi bilan yerosti suvlari oqimining 2/3 yoki undan ortigʻini ochadigan inshootlarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Gidrogeologik va gidrogeomexanik hisob-kitoblar uchun dasturiy taʼminot tadqiqot vazifasiga muvofiqligi bilan belgilanishi, bunda hisob-kitob natijalari boʻyicha hisobot hujjatlari matematik model va dastur algoritmining tavsifini oʻz ichiga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Hududni suv bosishi toʻgʻrisida xulosa topografik xarita, gidroizogips xaritasi, yerosti suvlari chuqurligi xaritasi va gidrogeologik hisob-kitoblar prognozi natijalari, chiziqli inshootlar uchun topografik xarita va muhandislik-geologiya kesimlar asosida tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Statsionar kuzatuvlar quyidagilarni oʻrganish uchun bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfli fizik-geologik jarayonlar (karst, surilmalar, sellar, gletcherlar, kriogen jarayonlar, suv omborlari, daryolar, koʻllar qirgʻoqlarining yemirilishi, togʻ jinslarini nurashi va boshqalar) rivojlanishining dinamikasini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari sathining koʻtarilishi, yerosti ishlovidagi hududlar sathining deformatsiyasi, hududlarning choʻkishi va choʻkuvchanligi, seysmik faollik natijalarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning holat va xususiyatlarining oʻzgarishini, yerosti suvlarining sathi, harorati va gidrokimyoviy rejimini, gruntlarning mavsumiy muzlash va erish chuqurligini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlar poydevor asosi gruntlarining choʻkishi, koʻpchishi, muhandislik himoya inshootlari holatlarini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Statsionar kuzatuvlar, murakkab muhandis-geologik sharoitlarda va masʼul bino va inshootlar uchun, ularni loyihaoldi hujjatlar yoki loyihalash bosqichida boshlab va keyingi izlanishlar davrida davom ettirib, (agar xavfli fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlarning rivojlanish ehtimoli boʻlsa), obyektlarni qurish va ulardan foydalanish davrida (geologik muhit koʻrsatkichlarining lokal monitoringi) amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. Statsionar kuzatuvlar geologik muhit alohida koʻrsatkichlarining makon va vaqtda oʻzgarishining miqdoriy koʻrsatkichlarini olishni taʼminlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Statsionar kuzatuvlarni maxsus jihozlangan punktlar (maydonlar, hududlar, postlar, stansiyalar)da olib borish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qurilish tugallangandan keyin ham kuzatuvlarni davom ettirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Statsionar kuzatuvlarni olib borishning eng samarali vositalari sifatida oʻlchovlar davriy ravishda bitta nuqtada yoki bitta profilda olib boriladigan geofizik rejim tadqiqotlaridan, mahkamlangan datchik va qabul qiluvchi uskunalar yordamida oʻlchashlardan hamda maxsus jihozlangan gidrogeologik bur-quduqlarda oʻtkaziladigan rejim kuzatuvlardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Kuzatuvlar tarkibi (turlari, kuzatuv punktlarini joylashtirish), ishlar hajmi (punktlar soni, statsionar kuzatuvlarning davriyligi va davomiyligi), statsionar kuzatuvlarni olib borish usullari (vizual yoki instrumental) va kuzatuvlar aniqligini izlanishlar dasturida, tabiiy va texnogen sharoitlar, oʻrganilayotgan hududning maydoni, bino va inshootlarning toifalari va loyihalash bosqichlariga bogʻliq ravishda asoslash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. Izlanishlarning avvalgi bosqichlarida tashkil etilgan kuzatuvlar tarmogʻi mavjud boʻlsa, bu tarmoqdan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tarmoq amalda boʻlgan davrdagi olingan oʻlchovlar natijalariga koʻra kengaytirish (kamaytirish), kuzatuvlar chastotasiga (davriyligiga), oʻlchovlar aniqligiga va boshqa parametrlarga aniqlik kiritish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. Kuzatuvlar muddati bir gidrologik yildan yoki jarayonning davom etish mavsumidan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuzatuvlar chastotasi (davriyligi) esa kuzatuvlar muddati davomida geologik muhit koʻrsatkichlarining ekstremal (maksimal va minimal) qiymatlarini qayd qilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Geodezik usullar bilan, gidrometeorologik omillar taʼsirida nomoyon boʻladigan aniq miqdoriy koʻrsatkichlarini aniqlash zarurati bilan bogʻliq geologik muhitning alohida olingan koʻrsatkichlari oʻzgarishining statsionar kuzatuvlarini SHNQ 1.02.08-19 ga muvofiq muhandislik-geodeziya yoki SHNQ 1.02.10-23 talablariga muvofiq muhandislik-gidrometeorologiya izlanishlarini amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Gruntlarning laboratoriya tadqiqotlarini bajarishda quyidagilar aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 25100-2020 boʻyicha gruntlarni tasniflash xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning chuqurlik va maydon boʻylab bir xilda tuzilganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
grunt qatlamlarining fizikaviy va mexanik xususiyatlarini GOST 20522-2012 talablari boʻyicha normativ va hisoblangan qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlarni qurish va ulardan foydalanish davrida gruntlarning holati va xususiyatlarining oʻzgarishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. Muhandislik-geologiya izlanishlarida gruntlarning tarkibini, fizik va mexanik xususiyatlarini laboratoriyada aniqlanish turlari mazkur SHNQning 11-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. Yerosti va usti suvlarining hamda gilli gruntlarning kimyoviy tarkibini laboratoriya tadqiqotlari quyidagilar uchun amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fizik xususiyatlari va kimyoviy tarkibi boʻyicha yerosti suvlarining turini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining geologik va muhandis-geologik jarayonlarning rivojlanishiga taʼsirini baholash (karst, kimyoviy suffoziya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning shoʻrlanish darajasini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari va gruntlarning yerosti suvlari bilan oʻzaro taʼsir zonasida joylashgan inshootlar materiallariga agressiv taʼsir koʻrsatish darajasini baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Suvning fizik xossalarini va kimyoviy tarkibini aniqlash uchun mazkur SHNQning 12-ilovasida keltirilgan standartlari talablariga koʻra laboratoriya tahlillari oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. Suv qatlamining toʻliq gidrokimyoviy tavsifini olish uchun, suvning toʻliq yoki maxsus kimyoviy tahlilini boʻlishi, suvni toʻliq kimyoviy tahlil qilish koʻrsatkichlari tarkibi mazkur SHNQning 12-ilovasiga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suvni maxsus kimyoviy tahlil qilish koʻrsatkichlari topshiriqqa asosan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Yerosti suvlari va gruntlarning kimyoviy tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga koʻra, ularning beton konstruksiyalarga va temir-beton konstruksiyalarga boʻlgan taʼsir darajasini baholash QMQ 2.03.11-96 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Gruntlarning yerosti (suvosti qismida) poʻlat konstruksiyalarga nisbatan korroziv agressivligi GOST 9.602-2016 talablari boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlarni oʻrganish shaharsozlik jihatidan rejalashtirish sxemalarini asoslash, ularni loyihasini ishlab chiqish, qurilish maydonini (yoʻnalish) tanlash (investitsiyalarning texnik-iqtisodiy asoslari), arxitektura va qurilish loyihalari, qurilish, kapital qurilish obyektlarini rekonstruksiya va foydalanish, bino, inshootlar va muhandislik muhofazasi sxemalarini (loyihalarini) ishlab chiqishda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. Muhandislik-geologiya izlanishlari xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlarning tarqalishi va rivojlanishiga moyil boʻlgan hududlarda quyidagilar taʼminlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlarning rejalashtirilgan qurilish maydonlariga taʼsir qilish imkoniyatlarini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
rivojlangan xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlar hududlari chegaralarini aniqlagan holda qurilish hududining xaritasini tuzish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlar hududga yetkazgan zarar darajasini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlarning shakllanishi va rivojlanishi shartlarining tavsiflash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy sharoitda va loyihalashtirilgan inshootlarni qurish va ulardan foydalanish davrida xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlar rivojlanishining sifat va miqdoriy prognozini ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binolar va inshootlarni qurish va ulardan foydalanish jarayonida xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlarning rivojlanishini monitoring qilish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
126. Xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlarni oʻrganish natijasida SHNQ 1.02.07-19 talablariga muvofiq zarur maʼlumotlar olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
127. Seysmologik va seysmotektonik izlanishlar seysmik mintaqalarda (seysmikligi 6 ball va undan yuqori boʻlgan) har xil turdagi va maqsaddagi inshootlar uchun ishlarni bajarish qoidalarini belgilaydigan meʼyoriy hujjatlarga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
128. SMH, seysmik taʼsirning takrorlanish davriga qarab, seysmikligi 7 ball va undan yuqori boʻlgan seysmik mintaqalarda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
129. Agar maydon QMQ 2.01.03-19 talablariga muvofiq seysmik xususiyatlariga koʻra III-toifali gruntlardan iborat boʻlsa, seysmikligi meʼyoriy 6 ball boʻlganda SMH bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
130. Seysmik mintaqalarda muhandislik-geologiya izlanishlarini amalga oshirishda, seysmiklik bilan bogʻliq boʻlgan ikkilamchi taʼsirlarning namoyon boʻlish imkoniyatini hisobga olish kerak (masalan, nishab jarayonlarni faollashishi, gruntni suyulishi va boshqalar).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
131. Loyihalashtirilayotgan hudud (maydon, yoʻnalish)ning muhandis-geologik sharoitlarini hozirgi holatini oʻrganish va xaritalashtirish uchun turli xildagi ishlar va tadqiqotlar majmuasini oʻz ichiga olgan muhandis-geologik sʼyomka amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
132. Muhandis-geologik sʼyomka aniqligi (masshtabi), uning tarkibidagi izlanishlarning chuqurligi, ishlarning hajmi va turlari, shaharsozlik faoliyati turiga, muhandis-geologik sharoitlarining murakkabligiga, oʻrganilganligiga, loyihalashtirilayotgan bino va inshootlarning toifalari va ularning oʻlchamlariga qarab SHNQ 1.02.07-19 talablariga koʻra dasturda asoslanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
133. Muhandis-geologik sʼyomka davomida quyidagilar oʻrganilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hudud (maydon, yoʻnalish)ning relyef;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
grunt massivining geologik tuzilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
seysmik mintaqalardagi seysmotektonik xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning geomorfologik va gidrogeologik sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning tarkibi, holati va xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik va muhandis-geologik jarayonlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
134. Muhandis-geologik sʼyomka natijasi, muhandis-geologik hududlashtirish va muhandis-geologik sharoitlar xaritalari (umumiy, maxsus) boʻlib, ular shaharsozlik jihatidan rejalashtirishda, qurilish maydonlarini tanlashda (investitsiyalarni asoslashda), bino va inshootlarni loyihalashda, qurishda hisobga olinadigan muhandislik-geologiya omillarni aks ettirishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
135. Xaritalar sʼyomka masshtabiga mos keladigan masshtabda, yoki mayda masshtabda (agar topshiriq boʻyicha talab qilinsa yoki dasturda asoslangan boʻlsa) tuzilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1:10 000 va undan kattaroq miqyosdagi xaritalarda, mavjud va loyihalashtirilgan bino va inshootlarning joylashuvi koʻrsatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
136. Muhandis-geologik sharoitlarning umumiy xaritalarida hududning muhandis-geologik sharoitining murakkabligini belgilaydigan quyidagilar aks ettirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geomorfologik (relyef, uning xususiyati, shakllari va genezisi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik (paydo boʻlish sharoiti, gruntlarning tuzilishi, fizik-mexanik xususiyatlari, ularning tarqalishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik (yerosti suvlarining mavjudligi, tarqalishi, tabiati va kimyoviy tarkibi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geodinamik (xavfli endogen geologik jarayonlar, tektonik yoriqlar, birinchi navbatda faol yoriqlar va vulqonlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik (ekzogen geologik va muhandis-geologik jarayonlarning tarqalishi, abadiy muzlik va oʻziga xos gruntlar) va texnogen.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
137. Muhandis-geologik maxsus xaritalarda (koʻchkilar xaritasi, hududning karst xaritasi, togʻ jinslarini yer yuziga chiqqan joylari xaritasi, gidrogeologik xarita, batafsil seysmik hududlashtirish xaritasi, SMH) har qanday omillar va xususiyatlar aks ettirilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandis-geologik xaritalarni tuzishda qoʻllaniladigan shartli belgilar GOST 21.302-2013 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
138. Mavjud bino va inshootlar poydevori asosining gruntlarini oʻrganish ishlarini bino va inshootlar kengaytirilayotganda, rekonstruksiya qilinayotganda va texnik qayta jihozlanayotganda, yangi, mavjud bino va inshootlar yaqinida (taʼsir doirasida) qurilayotganda hamda bino va inshootlar deformatsiya va avariyaga uchragan hollarda amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
139. Mavjud bino va inshootlar poydevori asosining gruntlarini oʻrganish davomida korxonalar, binolar va inshootlarni qurish va ulardan foydalanish davrida muhandis-geologik sharoitlarning oʻzgarishini, shu jumladan relyefning oʻzgarishini, geologik tuzilishini, gidrogeologik sharoitlarini, gruntlarning tarkibi, holati va xususiyatlarini, muhandislik va geologik jarayonlarning faolligini aniqlash bilan birga quyidagi vazifalarni hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlarning poydevoriga tushadigan muvaqqat va doimiy ogʻirliklar ortishi bilan ularning ustiga qoʻshimcha qavatlar qurish ehtimolini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
deformatsiyalar sabablarini aniqlash va ularning kelajakda rivojlanishining oldini olish chora-tadbirlarini belgilash hamda bino va inshootlardan foydalanishning normal sharoitlarini tiklashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlar asosi gruntlarining holatini, ularning qurilishi toʻxtatilgandan uzoq vaqt oʻtgandan keyin bino va inshootlarning ustiga qoʻshimcha qavatlar qurish ehtimoli va sharoitlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud bino va inshootlar va ular yoniga quriladigan qoʻshimcha bino va inshootlar orasidagi joyning holatini aniqlash va ularning barqaror turishini taʼminlovchi chora-tadbirlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yertoʻla va boshqa yerosti inshootlarini suv bosish sabablarini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
140. Mavjud bino va inshootlar poydevori asosining gruntlarini oʻrganish davrida muhandis-geologik sharoitlarning bino va inshootlar qurilishi, ulardan foydalanish davrida oʻzgarishini aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hududning relyefi, geologik tuzilishi, gidrogeologik sharoitlari, gruntlarning tarkibi, holati, fizik, mexanik va kimyoviy xususiyatlari, muhandis-geologik jarayonlar faolligining oʻzgarishini aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
141. Shaharsozlik hujjatlarini tayyorlash va qurilish maydonlarini tanlash uchun muhandislik-geologiya izlanishlarning dastlabki bosqichida prognoz ishlari amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
142. Prognoz tabiiy (geologik) oʻxshashliklar usullari yordamida amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qiyosiy-geologik usulda (hududda rejalashtirilgan texnogen taʼsir natijasida oldindan maʼlum boʻlgan muhandis-geologik sharoitlar majmuasidagi oʻzgarishlarni prognoz qilish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik oʻxshashliklar usulida (oʻxshash texnogen faoliyat olib borilayotgan muhandislik va geologik sharoitlar boʻyicha bir xil turdagi hudud bilan qiyosiy tahlil).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
143. Bino va inshootlarni qurish va rekonstruksiya qilish uchun loyiha hujjatlarini tayyorlashda miqdoriy prognoz tuzilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
144. Miqdoriy prognoz mavjud usullar va tavsiyalarga muvofiq, fizik-matematik modellashtirish usullaridan foydalangan holda tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
145. Muhandislik-geologiya tadqiqotlar natijalariga koʻra, muhandislik-geologiya shartlarning hozirgi holatini baholash bilan birga ushbu sharoitlarning mumkin boʻlgan oʻzgarishlari prognozini texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
146. Maʼlumotlarni xonaki qayta ishlashni dala ishlarini bajarish jarayonida (dastlabki, joriy qayta ishlash) va ular tugallangandan keyin hamda laboratoriya ishlari bajarilgandan keyin amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
147. Dala ishlari jarayonida maʼlumotlarni dastlabki xonaki qayta ishlash amalga oshirilishi hamda dala ishlari va laboratoriya tadqiqotlari tugagach yakuniy xona sharoitida qayta ishlash amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
148. Muhandislik-geologiya ishlarning toʻliqligi va sifati ustidan nazoratni taʼminlash va olingan oraliq natijalarga koʻra dasturni oʻz vaqtida tuzatish uchun materiallarni dastlabki xona sharoitida qayta ishlash amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
149. Tadqiqot materiallarini dastlabki qayta ishlash jarayonida quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoʻnalish (yoʻnalish) kuzatuvlarining yozuvlarini tizimlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik kovlamalarning tavsifini, tabiiy va sunʼiy ochilmalarning kesimlarini tekshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni dala sharoitida tekshirish grafiklarini, togʻ kovlamalarining tavsiflari va qaydnomalari, laboratoriya tekshirishlari uchun olingan gruntlar va suv namunalarining tavsiflari va qaydnomalarini tartibga solish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya ishlarning ayrim turlarini (muhandislik-geofizik, muhandislik-geologiya ishlarni olib borish, dala sinovlari va gruntlarni dala laboratoriya tadqiqotlari) oʻzaro solishtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
togʻ kovlamalarining bayonlari dastlabki muhandislik-geologiya kesimalari, faktik materiallar xaritasi, dastlabki muhandislik-geologiya va gidrogeologik xaritalar va ularning tushuntirish xatlarini tuzish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
150. Oʻrganilayotgan hududning (maydon, yoʻnalish) faktik materiallari xaritasida quyidagilar aks ettirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuzatuv nuqtalari va koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlarning yoʻnalishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya va gidrogeologik bur-quduqlar, ularning raqamlari (mavjud zaxira materiallari boʻyicha) ogʻiz belgisi (ustya), burgʻilash chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni dala sinovlari va geofizik tadqiqotlar nuqtalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
raqamlangan muhandislik-geologiya kesim chiziqlari va geofizik profillari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan va mavjud binolar va inshootlarning tavsiya etilgan joylashuv chegaralari (loyiha hujjatlarini ishlab chiqish boʻyicha ikkinchi bosqichda binolar va inshootlarning konturlari umumiy rejaga muvofiq qoʻllanilishi lozim).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
151. Yakuniy xonaki ishlar jarayonida quyidagilar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dastlabki materiallarni aniqlashtirish va qayta ishlab chiqish (dala ishlari va laboratoriya tadqiqotlari natijalari asosida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
matnli va grafik ilovalarni ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya izlanishlari natijalari boʻyicha, hududning muhandis-geologik sharoitlari toʻgʻrisidagi barcha kerakli maʼlumotlar va ularni oʻz ichiga olgan texnik hisobotlarni tayyorlash, bino va inshootlarni qurish va ulardan foydalanish vaqtida mumkin boʻlgan oʻzgartirish kiritilishini prognoz qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
152. Muhandis-geologik xaritalar, kesimalar va muhandis-geologik kovlamalarning kolonkalarini grafik shakllarda tasvirlashda, geomorfologiya, gidrogeologiya, tektonik, gruntlar qatlamlarining yotish elementlarini shartli belgilarini hamda gruntlar va ularning litologik xususiyatlarini GOST 21.302-2013 talablariga koʻra qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
153. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari loyihalanayotgan qurilish hududi (maydoni, yoʻnalish)ning muhandis-geologik sharoitlarini oʻrganishni va ularning qurilish va bino-inshootlardan foydalanish davrida oʻzgarishini prognoz qilishni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
154. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari quyidagi hollarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mintaqalar va Oʻzbekiston Respublikasi hududlari uchun har xil turdagi sxemalar, konsepsiyalar va reja-dasturlar tuzishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
korxonalar, bino va inshootlar qurilishiga investitsiyalarni asoslashni ishlab chiqishda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
155. Hududning muhandislik-geologiya izlanishlari materiallari, ishlab chiqarish kuchlarining tarmoqlarini joylashtirish bosh rejalarini tuzish, hududlarni kompleks baholash va ulardan foydalanish, qurilish obyektlarini joylashtirish, asosiy transport va muhandislik kommunikatsiyalari yoʻnalishlari boʻyicha loyihaviy yechimlar qabul qilish hamda xavfli geologik va muhandis-geologik jarayonlardan muhandislik himoyasining umumiy sxemalari asoslarini ishlab chiqish maqsadida ishlab chiqilayotgan loyihaoldi hujjatlari uchun mavjud geologik, gidrogeologik va boshqa xaritalardan foydalanish asosida 1:100000-1:200000 va undan mayda masshtabdagi muhandislik-geologiya hududlashtirish xaritalarini tayyorlashni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
156. Daryo energetikasi va suv resurslaridan foydalanish sxemalarini ishlab chiqishni asoslash uchun oʻrganilayotgan hudud muhandis-geologik sharoitlari toʻgʻrisidagi (koʻzdan kechirish (rekognossirovka) tekshirishlari natijasida qoʻshimcha olingan va yigʻilgan) materiallar, 1:25000-1:50000, stvorlar hududlarida esa 1:5000 dan mayda boʻlmagan masshtablardagi muhandislik-geologiya xaritalar tuzish uchun yetarli boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
157. Tuzilayotgan loyihaoldi hujjatlar turlari uchun avvalgi yillarda yigʻilgan, aerokosmik va boshqa materiallar yetarli boʻlmaganda, koʻzdan kechirish (rekognossirovka) tekshirishlari yoki muhandis-geologik sʼyomkalari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
158. Shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish uchun muhandislik-geologiya tadqiqotlarga mos keladigan muhandis-geologik sʼyomkalar SHNQ 1.03.02-23 da shaharsozlik hujjatlari uchun belgilangan masshtablarda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
159. Qurilish obyektining loyihaoldi hujjatlari uch bosqichda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
investitsiya maqsadini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dasturni ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish obyektiga investitsiyalar kiritishni asoslashni ishlab chiqish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
160. Investitsiya maqsadini aniqlash bosqichida muhandislik-geologiya izlanishlari materiallari tashqi kommunikatsiyalarni rivojlantirish va obyektni xavfli fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlardan muhandislik muhofazasi zaruratini hisobga olgan holda, qurilish obyektlari joylashtirilishi moʻljallangan hududning muhandis-geologik sharoitlarini baholashni, chiziqli inshootlar yoʻnalishlarini (magistral quvuroʻtkazgichlar, temir va avtomobil yoʻllari) tanlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
161. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun bajarilgan muhandislik-geologiya izlanishlari, mavjud geologik, gidrogeologik va boshqa tegishli masshtabdagi xaritalar hamda aero va kosmos suratlardan foydalanish asosida 1:50000-1:200000 va undan kichik masshtabdagi muhandislik-geologiya xaritalari tuzish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162. Materiallar yetarli boʻlmaganda hamda ularni yangilashda ushbu SHNQning 28 — 39-bandlariga koʻra koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
163. Koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar jarayonida bajariladigan ishlarning tarkibi va hajmi izlanishlar dasturida asoslangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
164. Investitsiya maqsadini aniqlash bosqichida bajarilgan muhandislik-geologiya izlanishlarining materiallari asosida muhandis-geologik hududlashtirish xaritasi tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
165. Dasturni ishlab chiqish bosqichida mintaqalarni rivojlantirish dasturlari va sxemalarida qabul qilingan yechimlarni hisobga olgan holda, tanlab olingan hududda, obyektning muhandislik muhofazasiga va tabiatni muhofaza qilish chora-tadbirlarini hisobga olgan holda, investitsiya kiritish imkoni baholanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
166. Dasturni tayyorlash uchun mavjud materiallar asosida, maydonning muhandis-geologik sharoitlariga taʼsir etuvchi yondosh hududlarni qoʻshgan holda, maydondan tashqaridagi kommunikatsiyalar joylashgan qurilish hududining muhandislik-geologiya xaritalari tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
167. Dasturni ishlab chiqish bosqichida bajarilgan muhandislik-geologiya izlanishlari materiallari asosida talab qilingan masshtabdagi muhandislik-geologiya xaritasi va qurilish obyekti joylashtirilishi moʻljallangan hududning muhandis-geologik sharoitlari toʻgʻrisida xulosa (texnik hisobot) tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
168. Texnik xulosada obyektning muhandislik muhofazasi zarurligi, tabiatdan foydalanish sharoitlari va tabiatni muhofaza qilish chora-tadbirlarining zarurligi toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
169. Korxonalar, bino va inshootlar qurilishiga investitsiyalarni asoslash uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari quyidagi qurilish obyektining geologik muhitga taʼsirini baholash bilan bogʻliq zarur maʼlumotlar va materiallar olishni taʼminlashi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish maydoni (yoʻnalish)ni tanlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻta yirik va murakkab bino-inshootlarning hajmiy-rejaviy va konstruktiv yechimlarni qabul qilish va ularning muhandislik muhofazasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish obyekti joylashtirilishi moʻljallangan hududning muhandislik tarmoqlari va kommunikatsiyalariga ulanadigan joygacha chiziqli inshootlar yoʻnalishlari sxemasini tuzish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektning bosh rejasi sxemasini (ajratilgan yer hududining maydonini aniqlash bilan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
170. Korxonalar, binolar va inshootlar qurilishiga investitsiyalarni asoslab berish uchun muhandislik-geologiya tadqiqotlar davomida oʻtgan yillardagi tadqiqot materiallarini yigʻish, qayta ishlash va muqobil hududlarning muhandis-geologik sharoitlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yigʻish va qayta ishlash, shuningdek ayero va kosmik materiallarning deshifrovkasini amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
171. Yerni masofadan turib zondlash materiallarining deshifrovkasini uch bosqichda amalga oshirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dala ishlaridan avval dastlabki deshifrovka qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dala sharoitida deshifrovka qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
materiallarni xona sharoitida qayta ishlash va texnik hisobot tuzish davrida deshifrovka qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
172. Agar mavjud materiallar hududni baholash boʻyicha hujjatlarni asoslash uchun yetarli boʻlmasa, koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar yoki maydonning muhandis-geologik sʼyomka ishlarini 1:25000-1:10000 masshtabda mazkur SHNQning 1-jadvaliga muvofiq va chiziqli inshootlar yoʻnalishining yoʻllari 1:50000-1:25000 masshtabda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
173. Loyihalashtirilayotgan obyektlarning xususiyatini hisobga olgan holda sʼyomka masshtabini yiriklashtirish yoki kichiklashtirish izlanishlar dasturiga asoslagan holda amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
174. Muhandis-geologik sharoitlarining murakkablik darajasi II va III boʻlganda muhandislik-geologiya izlanishlarini loyiha bosqichi hajmida amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
175. Muhandis-geologik sʼyomka chegarasini, geomorfologik elementlar va gidrografiya tarmoqlarining holati, fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar rivojlanishi va qurilish obyektlari bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasi chegarasini hisobga olgan holda aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
176. Hudud doirasi chegarasida tegishli masshtabdagi muhandis-geologik sʼyomkasini bajarganda kuzatuv nuqtalari (kovlamalar) miqdorini mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasiga bogʻliq ravishda, oʻrganilayotgan hudud yoki uning alohida olingan qismining (mavjud togʻ jinslari ochilmalarining hisobiga togʻ kovlamalari miqdorini kamaytirishni koʻzda tutib) ochiqlik darajasini hisobga olgan holda quyidagi 1-jadvalga koʻra aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-jadval

Muhandis-geologik sharoitning murakkablik darajasi

1 km2 ga toʻgʻri keladigan kuzatuv nuqtalarining soni (suratda),

shu jumladan togʻ kovlamalari soni (maxrajda)

Muhandis-geologik sʼyomka masshtabi

1:200 000

1:100000

1:50 000

1:25000

1:10 000

I

0,5 / 0,15

1 / 0,35

2,3 / 0,9

6 / 2,4

25 / 9

II

0,6 / 0,18

1,5 / 0,5

3 / 1,4

9 / 3

30 / 11

III

1,1 / 0,35

2,2 / 0,7

5,3 / 2

12 / 4

40 / 16

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
177. Izlanishlar dasturida togʻ kovlamalarining bir qismini zondlash va geofizik tadqiqotlar nuqtalari bilan almashtirishga (biroq 25 foizdan oshmasligi kerak) yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
178. Togʻ kovlamalarining miqdorini avval kovlangan kovlamalarni hisobga olgan holda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Avval yetarli miqdorda kovlamalar kovlangan hududda, muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarishini hisobga olgan holda, qoʻshimcha ravishda nazorat kovlamalari kovlanishi lozim (avvalgi kovlamalardan 5 foizdan kam boʻlmasligi kerak).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
179. Togʻ kovlamalari va kuzatuv nuqtalarining miqdori murakkab muhandis-geologik sharoitli hududlar va har xil geomorfologik elementlar va landshaft turlari birikkan joylarda koʻpaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
180. Muhandis-geologik sʼyomkasi olib borilganda togʻ kovlamalarining chuqurligi, loyihalanayotgan obyektning geologik muhit bilan oʻzaro taʼsiri doirasidagi geologik tuzilish va gidrogeologik sharoitlarni aniqlashni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
181. Oʻziga xos xususiyatga ega gruntlar (choʻkuvchan, koʻpchuvchan, shoʻrlangan, oʻta siqiluvchan, texnogen va boshqalar) tarqalgan hududlarda kovlamalar bu gruntlarning qatlamini toʻliq kesib oʻtishi yoki bu gruntlar bino va inshootlarning mustahkamligiga taʼsir qilmaydigan chuqurlikkacha kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xavfli muhandislik-geologiya va tabiiy-geologik jarayon hamda hodisalar tarqalgan hududlarda kovlamalar ularning faol qatlamidan 3 — 5 m chuqurroq kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
182. Muhandislik-geologik sʼyomkasi olib borilganda qurilishning sohaviy xususiyatlarini aks ettiruvchi talablarni inobatga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
183. Muhandis-geologik sʼyomkasining tarkibiga kiruvchi ayrim izlanish ishlarini ularni amalga oshirishning umumiy texnik talablariga koʻra bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
184. Loyihalashtirilayotgan chiziqli inshootlar yoʻnalishlari boʻylab bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlarida kuzatuv nuqtalarini, togʻ kovlamalarini, yoʻnalish yoʻli chegarasida uning oʻqi boʻylab, koʻndalang tushgan stvorlarda, suv oʻtkazgichlardan oʻtish joylarida va boshqa chiziqli inshootlar bilan kesishgan joylarda hamda relyefning xususiyatli elementlarida (yonbagʻir, jarliklarning qirgʻoqlari, talveglar, botqoqlangan qismlar) joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
185. Chiziqli inshootlar yoʻnalishlari uchun izlanishlar chizigʻining kengligi, togʻ kovlamalari chuqurligini va ular orasidagi oʻrtacha masofani mazkur SHNQning 2-jadvalida keltirilgan talablar inobatga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
186. Chiziqli inshootlar yoʻnalishining optimal yoʻnalishlarini buyurtmachi izlanishlar boshlangunga qadar aniqlashi va chizmada belgilab berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-jadval

Chiziqli inshootlar

Loyihaoldi hujjatlari uchun izlanishlar

Loyiha uchun izlanishlar

Kovlama chuqurligi, m

Yoʻnalish yoʻli kengligi, m

Yoʻnalish boʻylab kovlanadigan kovlamalar orasidagi masofa (oʻrtacha), m

Yoʻnalish yoʻli kengligi, m

Yoʻnalish boʻylab kovlanadigan kovlamalar orasidagi masofa (oʻrtacha), m

Temir yoʻl

500

500

400

250

5 gacha

Loyihada belgilangan sathni hisobga olgan holda gruntning normativ muzlash chuqurligidan 2-3 m chuqurroq

Avtomobil yoʻli

400

500

300

250

3 gacha

Magistral quvur oʻtkazgich

500

500

200

250

Quvuroʻtkazgichni yotqizishga moʻljallangan chuqurlikdan 1 m chuqurroq

Yer usti kommunikatsiyalari uchun estakada

200

200 — 400

100

100 — 200

3 — 7

Kuchlanishi:

35 kW gacha

200

2000

100

500

3 — 5

35 kW dan yuqori havo orqali elektr uzatish va aloqa yoʻllari

200

1000

100

300

5 — 7

Aloqa va elektr uzatish kabel yoʻllari

100

2000

100

1000

2

Suv eltgich, kanalizatsiya, issiqlik eltgich, gaz eltgich

200

500

100

300

Quvuroʻtkazgichni yotqizishga moʻljallangan chuqurlikdan (shpunt, qoziqoyoq uchi) 1 m chuqurroq

Gruntlarning normativ muzlash chuqurligidan 1-2 m chuqurroq

Sugʻorish (irrigatsiya) kanali

500

500

300

250

Suv oʻtkazmas qatlamgacha, biroq 30 m dan chuqur emas

Suv haydashga va kommunikatsiyalarga moʻljallangan yerosti kollektori

300

200 — 300

200

50 — 100

Kollektorni (shpuntni, qoziqoyoq uchini) yotqizishga moʻljallangan chuqurlikdan 2 m chuqurroq

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Oʻziga xos xususiyatga ega gruntlar, xavfli muhandislik-geologiya va tabiiy-geologik jarayon va hodisalar tarqalgan hududlarda va individual loyihalashda uch-beshta kovlamalardan iborat alohida koʻndalang stvorlar tuzilishi hamda kovlamalar orasidagi masofani qisqartirish kerak. Kovlamalar chuqurligini mazkur SHNQning 181-bandi talablariga koʻra belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Havo orqali elektr uzatish yoʻllari tayanch ustunlarini yoki qoziq oyoqli poydevorlardagi boshqa inshootlarni loyihalashda kovlamalar chuqurligini mazkur SHNQning 357-bandi talablariga koʻra belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Bitta yoʻlak (koridor)da bir nechta chiziqli inshootlar yoʻnalishlari oʻtkazilganda kovlamalar miqdori va chuqurligini, izlanishlar dasturida, chiziqli inshootlarning tegishli turlari uchun maksimal chuqurlik va minimal masofalardan kelib chiqib belgilash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
187. Muhandis-geologik sʼyomkasining hududi va maydonlarining chegaralari (variantlarini) hamda geomorfologik va orogidrografik elementlar holatini, muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasini, fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar rivojlanishini va qurilish obyektining geologik muhit bilan oʻzaro taʼsir doirasini hisobga olgan holda belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
188. Muhandis-geologik sʼyomkasi davomida togʻ kovlamalari geomorfologik elementlar va geologik jismlar chegaralariga normal moslangan stvorlarda (oʻzgaruvchanlikning asosiy yoʻnalishlari boʻylab), tektonik tuzilmalarni hisobga olgan holda hamda suv oʻtkazgichlar va chiziqli inshootlar yoʻnalishlari boʻylab joylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
189. Xavfli geologik jarayonlar rivojlanadigan va loyiha yechimlarini tanlashni belgilaydigan oʻziga xos xususiyatga ega gruntlar tarqalgan hududlarda, chiziqli inshootlar yoʻnalishi boʻylab alohida koʻndalang joylashtirilgan uch-beshta bur-quduq joylashtirish, shuningdek muhandislik-geologik sʼyomka kengligini oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
190. Muhandislik-geofizik izlanishlar quyidagi masalalarni yechishda bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
togʻ kovlamalari orasidagi geologik tuzilmani aniqlash (togʻ jinslarining yuqori qismini holatini, toʻrtlamchi davr yotqiziqlarining qalinligi va nurash qobigʻini);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoyatosh va boʻshang gruntlarning kesimining turli litologik tarkibi va holatidagi qatlamlarga ajratish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yorilish kuchaygan zonalar, tektonik yoriqlar, geodinamik zonalar va faol yoriqlar tuzilmalarini va chegaralarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik sharoitlarni oldindan baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfli geologik va muhandislik-geologiya jarayonlarning chegaralarini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
191. Geofizik kuzatuvlarning profillari va nuqtalari soni mazkur SHNQning 5-ilovasidagi talablarni hisobga olgan holda muhandislik-geologiya izlanishlari bilan belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tanlangan anomal hududlarda kuzatuv tarmogʻi koʻpaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
192. Gruntlarning fizikaviy va mexanik xususiyatlarini oldindan baholash uchun mazkur SHNQning 13-ilovasida keltirilgan oʻxshash gruntlarga korrelyatsion bogʻliqliklardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
193. Dala sharoitida gruntlarni tadqiq qilish ishlari gruntlarning fizik, deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlarini massivda oʻrganish, gruntlar xususiyatlarining makonda oʻzgarishini baholash, geologik kesimlarni ajratish, boʻshang va boshqa gruntlar linza va qatlamlarini chegaralash maqsadida oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izlanishlarning ushbu bosqichida mazkur SHNQning 7‑ilovasiga muvofiq zondlash ishlari amalga oshirilishi, ushbu ishlarning koʻlami izlanishlar olib borilayotgan maydonlarda geotexnik sharoitlarning murakkabligini hisobga olgan holda izlanishlar dasturida belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
194. Statik va (yoki) dinamik zondlash nuqtalarning soni har bir geomorfologik elementlar boʻyicha kamida oltitadan iborat boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
195. Gidrogeologik tadqiqotlar, gruntlarning suv oʻtkazuvchanligi (filtratsiya) koeffitsiyentini aniqlash uchun bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
196. Bur-quduqlarni qazish jarayonida yoki ularni qazib boʻlgandan soʻng suv tortib olish va toʻldirish usulini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bitta suvli gorizontda (bir turdagi gruntlar tarqalgan hududlarda) kamida oltita tajriba-sinov suv tortib olish va toʻldirish oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
197. Qurilish obyekti va geologik muhit taʼsiri doirasidagi har bir suvli gorizontdan kamida uchtadan suv namunasini mazkur SHNQning 12-ilovasiga koʻra kimyoviy tahlil uchun olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
198. Statsionar kuzatuvlarni murakkab muhandis-geologik sharoitlarda, ular loyiha yechimini qabul qilishda hal qiluvchi rol oʻynagan hollarda hamda muhandis-geologik sharoitlar ayrim omillarining vaqt mobaynida oʻzgarishini oʻrganish uchun mazkur SHNQning 108 — 116-bandlariga koʻra tashkil qilish va bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
199. Grunt xususiyatlarini aniqlashning laboratoriya usullarini GOST 25100-2020 talablariga koʻra tasniflash uchun ularning tarkibi, holati, fizik, mexanik va kimyoviy xususiyatlarini GOST 5180-2015 talablariga muvofiq amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
200. Gruntlar qatlamidan namunalar olish GOST 12071-2014 talablariga koʻra amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
201. Izlanishlar jarayonida har bir asosiy litologik qatlamdan olingan gruntlar namunasining miqdori oltitadan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
202. I va II toifali bino va inshootlar uchun gruntlarning deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlarini Oʻzbekiston Respublikasidagi lyossimon gruntlarning normativ va hisobiy koʻrsatkichlari jadvallariga asosan aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
203. Yirik boʻlakli va qoyatosh gruntlarning taxminiy tarkibi va holatini ularni vizual tekshirib yozish (petrografik tarkibi, boʻlaklar oʻlchami, ularning foizda keltirilgan miqdori, toʻldirgichning tarkibi va holati, darzliklar va nurash darajalari) natijalariga koʻra, maʼlumotnoma va jadvallardagi maʼlumotlardan foydalangan holda hamda geofizik tadqiqotlar natijalariga koʻra aniqlab keltirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
204. Loyihaoldi hujjatlar uchun olib borilgan izlanishlarda gruntlarning xususiyatlarini aniqlash uchun muhandis-geologik analoglar usulidan foydalanishga ham yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
205. Loyihaoldi hujjatlar uchun hududi katta maydonlarda (hududni kompleks baholash va undan foydalanish, qurilish obyektlarini joylashtirish, hududni va obyektni xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlardan muhandislik muhofazasi va boshqalar) olib borilgan izlanishlarda muhandislik-geologiya va gidrogeologik sharoitlar oʻzgarishini prognoz qilishni, qiyosiy-geologik usullardan foydalangan holda sifat prognozi shaklida (tabiiy va muhandislik-geologiya analoglar usullari) amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
206. Izlanishlar hududidagi muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarishini prognoz qilish natijasida quyidagilar belgilab olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maʼlum tur va masshtabdagi fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar paydo boʻlishi va rivojlanishi ehtimoli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning tabiiy va texnogen omillar taʼsirida tarkibi va holati oʻzgarishi ehtimolining xususiyati va yoʻnalishlari, gruntlarning oʻziga xos xususiyatlarining namoyon boʻlishi va ularning taxminiy xususiyatlari hamda tabiiy jarayonlar xavfining darajasini va muhandis-geologik sharoitlar ayrim omillarining oʻzgarish yoʻnalishlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
207. Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun bajarilgan muhandislik-geologiya izlanishlari natijalariga koʻra tuziladigan texnik hisobot quyidagi keltirilgan mazmundagi boʻlimlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kirish qismida — ishlarni amalga oshirish uchun asosni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya izlanishlar vazifalarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik izlanishlar hududi (maydon, yoʻnalish, ularning variantlari)ning joylashgan joyini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyekt toʻgʻrisida maʼlumotni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bajarilgan ishlar turi, hajmi, ularni bajarish muddatlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish turlarini amalga oshirish uslubini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ijrochilar tarkibini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
izlanishlar dasturidan ogʻishishlar va ularni asoslashni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
208. Muhandis-geologik sharoitlar oʻrganilganligi boʻlimida quyidagilar keltirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avval bajarilgan muhandislik izlanishlar va tadqiqotlar xususiyati, mohiyati va chegaralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishlar amalga oshirilgan davr va asosiy natijalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sharoitni baholash uchun ulardan foydalanish imkoniyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududni oʻzlashtirish va undan foydalanish toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mahalliy qurilish tajribasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
209. Fizik-geografik va texnogen sharoitlar boʻlimida quyidagilar keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyef, iqlim, gidrografiya, geomorfologiya, oʻsimliklar, gruntlar, texnogen bosim haqida maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik muhofazasining holati va uning samaradorligi, bino va inshootlar asosining deformatsiyasi (agar ular mavjud va aniqlangan boʻlsa) xususiyati va yuz berishining sabablari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
210. Geologik tuzilishi boʻlimida quyidagilar keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
stratigrafik — genetik komplekslar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning yotish sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning genetik tur boʻyicha ajratilgan qatlamlarining litologik-petrografik tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning tektonik tuzilishi va neotektonikasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
211. Gidrogeologik sharoitlar boʻlimida quyidagilar keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik tadqiqotlarni bajarish usullari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining tutgan oʻrni, ularning tarqalishi, yotish sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarini toʻyinish manbasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining kimyoviy tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan bino va inshootlar taʼsiri ostida gidrogeologik sharoitlarning oʻzgarish ehtimolini baholash kabi maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gidrogeologik sharoitlar loyiha yechimlariga katta taʼsir koʻrsatganda alohida boʻlim tarzida, boshqa hollarda ularning tavsifi geologik tuzilish boʻlimida keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
212. Gruntlarning tabiiy-mexanik xususiyatlari boʻlimida gruntlarning ajratilgan turlari (qatlami)ning tarkibi, holati, tabiiy, mexanik va kimyoviy xususiyatlarining tavsifi va ularning makonda oʻzgaruvchanligi keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
213. Oʻziga xos xususiyatli gruntlar (choʻkuvchan, koʻpchuvchan, organik va organomineral, shoʻrlangan, elyuvial, texnogen) tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlari olib borilganda qoʻshimcha tarzda quyidagi maʼlumotlar keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻziga xos xususiyatli gruntlar mavjudligi va ularning tarqalganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning relyefning maʼlum shakllariga va geomorfologik elementlarga tegishliligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tarqalish chegaralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qalinligi va yotish sharoiti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
genezisi va shakllanish xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyefning xususiyatli shakllari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
litologik va mineral tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
holati va oʻziga xos xususiyatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
214. Tabiiy-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar boʻlimida quyidagilar keltirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar (karst, yonbagʻir jarayonlar, sellar, daryolar, koʻllar, Orol dengizi va suv omborlari qirgʻoqlarni yemirilishi, yerosti suvlari koʻtarilishi, yerosti ishlovidagi hududlar, seysmik hududlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ularning maydonlari va tarqalish chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
jarayonlarning turlanishi va relyefning shakllariga, geomorfologik elementlariga, grunt turiga, gidrogeologik sharoitlarga, texnogen taʼsirning turlari va maydonlarga tegishliligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har bir jarayon rivojlanishining oʻziga xos xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
jarayonlar rivojlanishining sabablari, omillari va sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud muhandislik muhofazasi inshootlarning holati va samaradorligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlar bilan geologik muhit oʻzaro taʼsiri doirasida jarayonlarning zamon va makonda rivojlanishining prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik va muhandislik-geologiya jarayonlardan keladigan xavf va uni inobatga olmasdan tavakkal qilish ehtimolini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududdan foydalanish, muhandislik muhofazasi chora-tadbirlari va inshootlari qurish boʻyicha, shuningdek mavjudlarini rekonstruksiyalash boʻyicha takliflar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
215. Muhandis-geologik sharoitlar va hududlashtirish boʻlimida quyidagilar keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilishga taʼsir qiluvchi geomorfologik sharoitlar, geologik tuzilish, gidrogeologik sharoitlar, gruntlar xususiyatlari, tabiiy-geologik va muhandis-geologik jarayonlar va boshqa omillarni oʻrganishning asosiy natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya xaritada ajratilgan taksonlar (hududlar, tumanlar, hudud va boshqalar)ning asoslangani va tavsifi bilan obyektlarning qurilish hamda ulardan foydalanish jarayonida, geologik muhit oʻzgarishining prognozini hisobga olgan holda qurilish uchun oʻzlashtirilish qulayligi boʻyicha, hududdagi muhandislik-geologiya tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maydon va yoʻnalishlar variantlarini qiyosiy baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning muhandislik muhofazasi hamda uni tayyorlash va oʻzlashtirish ehtimoli boʻyicha tavsiyalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
216. Muhandis-geologik izlanishlari natijalari boʻyicha xulosada bajarilgan ishlarning qisqacha natijalari va loyiha yechimlarini qabul qilish uchun maxsus ishlar va tadqiqotlar zarurligi toʻgʻrisida tavsiyalar berilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
217. Foydalanilgan adabiyot roʻyxatida hisobot tuzilishi uchun foydalanilgan normativ hujjatlar, arxiv materiallari va nashr etilgan adabiyotlar roʻyxati keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, hisobotning tuzilishini (boʻlim va qismlar soni hamda nomini) izlanishlar vazifasiga va hududning muhandis-geologik sharoitiga bogʻliq ravishda oʻzgartirishga hamda hisobot oʻrniga xulosa tuzilganda, ayrim boʻlimlarni qoʻshib yuborishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tabiiy-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar boʻlimi, bu jarayonlar faol rivojlangan hamda loyiha yechimlariga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatganda alohida ajratib yozilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grunt qurilish materiallarni yoki yerosti suvlari asosida suv taʼminoti manbalarini izlash talablari qoʻyilgan boʻlsa, bunda bu izlanishlar natijalari alohida boʻlimlarda keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
218. Loyihaoldi hujjatlarni ishlab chiqish uchun tuzilgan texnik hisobotning matniy ilovalari quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
buyurtmachi texnik topshirigʻidan koʻchirmani;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
laboratoriya sharoitida aniqlangan gruntlar xususiyatlarining koʻrsatkichlari va yerosti suvlari kimyoviy tarkibining umumlashtirilgan jadvallarini (ularni statistik jihatdan qayta ishlash natijalari bilan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni geofizik usullar bilan va dala sharoitlarida oʻrganish, statsionar kuzatuvlar hamda boshqa ishlar natijalarining jadvallarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuzatuv nuqtalarining tavsifi (yoki ularning boshqa shakllardagi natijalari)ni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kovlamalarning, zondlash nuqtalarining, geofizik tadqiqotlar oʻtkazilgan nuqtalarning koordinatalari va balandlik belgilarining tavsiflari va boshqa materiallarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
219. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun tuzilgan texnik hisobot tarkibida quyidagi grafik shaklidagi ilovalar boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sharoitlari faktik materiallar xaritasi (maydon, yoʻnalish, hududlar va ularning variantlari) va maydon (yoʻnalish)ning muhandislik-geologiya hududlashtirish xaritalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik sharoitlar xaritalari (suvli gorizontlarning tarqalganligi, gidroizogips, yerosti suvlari chuqurligi, gidrokimyoviy, suv oʻtkazmas qatlamlar chuqurligi, suv oʻtkazuvchanlik, hududdan foydalanish hamda texnogen bosimlar, gidrogeologik, tub togʻ jinslari qatlamining tepa qismi, seysmik hududlashtirish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlarining xavf va xatarlari xaritalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chiziqli inshootlar uchun olib borilgan izlanishlarda yoʻnalishning oʻqi boʻylab va unga koʻndalang oʻtkazilgan profillar yoki muhandis-geologik kesimalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud geologik, gidrogeologik va boshqa xaritalardan koʻchirmalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik-geologiya va gidrogeologik kesimlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik-litologik kolonkalar yoki togʻ kovlamalarining yozma tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zondlash grafiklari, gruntlarning laboratoriya va dala sharoitlaridagi tadqiqotlar natijalarini qayta ishlash materiallari, tajriba filtratsiya ishlari natijalarini qayta ishlash, geofizik xarita va kesimlar, statsionar kuzatuvlar grafiklari va boshqalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220. Muhandislik-geologiya hududlashtirish xaritasiga ajratilgan taksonomik birliklar tavsiflari jadvali (eksplikatsiya) ilova qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
221. Hisobot tarkibidagi grafik ilovalarning shartli belgilari GOST 21.302-2013 talablariga koʻra qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
222. Gidrogeologik sharoitlarning loyihaviy yechimlariga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatganda hamda bosh rejalar, aholi punktlarining batafsil rejalash loyihalari, yirik sanoat korxona hududlari uchun gidrogeologik tadqiqotni amalga oshirish natijalari boʻyicha gidrogeologik sharoitlar toʻgʻrisida alohida hisobot tuzilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gidrogeologik izlanish natijalari boʻyicha texnik hisobotning matniy qismi quyidagi boʻlim va maʼlumotlar boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kirish qismida ishlarni amalga oshirish uchun asos;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik izlanishlarning vazifalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik izlanishlar hududi (maydon, yoʻnalish, ularning variantlari)ning joylashgan joyi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyekt toʻgʻrisida maʼlumot;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bajarilgan ishlar turi, hajmi, ularni bajarish muddatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik izlanishlarni amalga oshirish uslubi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ijrochilar tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
izlanishlar dasturidan ogʻishishlar va ularni asoslash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
223. Gidrogeologik sharoitlar oʻrganilganligi boʻlimida quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ilgari bajarilgan izlanishlar va tadqiqotlar tasnifi, mohiyati va chegaralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishlar amalga oshirilgan davr va asosiy natijalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududni oʻzlashtirish va undan foydalanish toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mahalliy qurilish tajribasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
224. Tabiiy-geografik va texnogen sharoitlar boʻlimida quyidagilar keltirilishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyef, iqlim, gidrografiya, geomorfologiya, oʻsimliklar, gruntlar, texnogen bosim haqida maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandislik muhofazasining holati va uning samaradorligi, bino va inshootlar asosining deformatsiyasi (agar ular mavjud va aniqlangan boʻlsa) xususiyati va yuz berishining sabablari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
225. Geologik tuzilishi boʻlimida quyidagilar keltirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
genetik komplekslar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning yotish sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning genetik turlar boʻyicha ajratilgan qatlamlarining litologik — petrografik tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning tektonik tuzilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
226. Gidrogeologik sharoitlar boʻlimida gidrogeologik tadqiqotlarni oʻtkazish uslubi, loyihalangan obyektning geologik muhit bilan oʻzaro taʼsir doirasidagi suvli qatlamlarning xususiyatlari keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, bino va inshootlarni qurish va ulardan foydalanishiga taʼsir qiladigan yer osti suvlari sathining holati, tarqalishi, yotqizilish shart-sharoitlari, oziqlanish manbalari, yer osti suvlarining kimyoviy tarkibi, hududning gidrogeologik sharoitlarini baholash, loyihalanayotgan binolar va inshootlardan foydalanishda ehtimoliy oʻzgarishlar koʻrsatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
227. Gidrogeologik sharoitlar boʻlimida yerosti suvlarining quyidagi xususiyatlari yoritib berilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvli gorizontning tavsifi, uni qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvli gorizontlarning toʻyinish va boʻshanish zonalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv oʻtkazmas qatlamning xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining yerusti suv havzalari va oqimlari bilan bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
grunt suvlarining fizik xususiyatlari va kimyoviy tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidroizogips xaritasini tuzish uchun boshlangʻich maʼlumotlar (sath oʻlchanganlik sanasi, yerosti suvlarining va yer yuzasining mutlaq sath balandliklari jadval koʻrinishida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
granulometrik tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gʻovakligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qayishqoqligi va konsistensiyasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yopishqoqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpchishligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvda eruvchanligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvga toʻyinganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvni qaytib berish koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv oʻtkazuvchanligi (filtratsiya koeffitsiyenti, joylashish xaritasi bilan birga);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kapillyarlik (kapillyar koʻtarilish balandligi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining koʻtarilish jarayoni (vegetatsiya va boshqa davrlarda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
228. Bajarilgan gidrogeologik izlanishlar boʻyicha xulosada bajarilgan ishlarning qisqacha natijalari, loyiha yechimlarini qabul qilish uchun tavsiyalar berilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
229. Gidrogeologik sharoitlari toʻgʻrisidagi xulosada foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
230. Gidrogeologik tadqiqot natijalariga koʻra tuziladigan texnik hisobotda quyidagi grafik shakldagi ilovalar boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
faktik materiallar xaritasi (maydonlar, yoʻnalishlar, hududlar va ularning variantlari boʻyicha);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidroizogips xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining yotish chuqurligi xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlar yuzasi boʻylab nishablik maydoni xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari oqimining sarflari xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari va yer sathining ekstremal mutlaq balandliklarining xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari harakatining umumiy yoʻnalishi xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari harakatining mahalliy yoʻnalish xaritasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
231. Hisobot tarkibidagi grafik ilovalarning shartli belgilari GOST 21.302-2013 talablariga koʻra qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-bob. Loyiha hujjatlarini ishlab chiqish bosqichi uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
232. Loyiha ishlab chiqish uchun muhandis-geologik izlanishlar binolar, inshootlar, muhandislik aloqalari va chiziqli inshootlarning loyihasini asoslash uchun zarur va yetarli materiallarni olishni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, binolar va inshootlarning konstruktiv yechimlarini, bosh rejani tuzishni, yer ishlarini olib borishni, muhandislik muhofaza inshootlarini qurishni, geologik muhitni muhofaza qilishni, aholining xavfsiz yashash sharoitlarini yaratishni, shuningdek qurilishni tashkil etish loyihasi va ishlab chiqarish loyihasini oʻz ichiga olishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
233. Tanlab olingan qurilish maydoni (yoʻnalish)ning muhandis-geologik sharoitlarini kompleks oʻrganish uchun quyidagi ishlarni bajarish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik elementlarni GOST 20522-2012 talablariga koʻra, chuqurlik va sath boʻyicha ajratish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik elementlar uchun laboratoriya va (yoki) dala sharoitlarida deformatsiya hamda mustahkamlik xususiyatlarini, ularning normativ va hisobiy koʻrsatkichlarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik parametrlarni aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar rivojlanishi intensivligining miqdoriy koʻrsatkichlarini MSN 2.03.02-2002 talablarga muvofiq aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyektlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasida yerosti suvlarining betonlarga nisbatan agressivligi va metallarga nisbatan korrozion faolligini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
234. Bino va inshootlar loyihasini ishlab chiqish uchun muhandislik-geologiya izlanishlariga berilgan texnik topshiriq tarkibida quyidagilar boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan inshootlar xususiyati va oʻlchamlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoʻllanilishi taxmin qilingan poydevor turlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inshootdan poydevorga tushadigan ogʻirlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlar poydevorlari va yerosti qismlarining joylashish chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyekt bilan geologik muhitning taxmin qilingan oʻzaro taʼsir doirasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektni qurish va undan foydalanish davrida muhandis-geologik sharoitlarning oʻzgarish ehtimolini hosil qiluvchi omillar va izlanishlar dasturini tuzish, shuningdek izlanishlar olib boriladigan maydon va chuqurlikni aniqlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
235. Avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar maʼlumotlarini yigʻish va qayta ishlash ishlari mazkur SHNQning 15 — 22-bandlariga asosan muhandis-geologik sʼyomkasini olib borish va yerni masofadan turib zondlash maʼlumotlarining deshifrovkasi mazkur SHNQning 23 — 25-bandlarida keltirilgan ishlardan oldin bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu davrda avvalgi yillarda bajarilgan topografik sʼyomkalar natijalariga koʻra tuzilgan reja va xaritalar maʼlumotlariga asosan koʻmilib ketgan jarliklar, chuqurliklarni botiq joylarni (agar ular mavjud boʻlsa) koʻrsatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
236. Loyiha bosqichi uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari davomida oʻrganilayotgan hududining 1:5000-1:2000 masshtabdagi mazkur SHNQning 3‑jadvaliga muvofiq va chiziqli inshootlar yoʻnalishi boʻylab 1:10000-1:2000 masshtabdagi muhandis-geologik sʼyomkalarini bajarish va muhandislik-geologiya ishlarining asosiy kompleksini amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
237. Chiziqli inshootlar yoʻnalishi yoʻlining kengligi (enini), togʻ kovlamalari chuqurligini va ular orasidagi oʻrtacha masofani mazkur SHNQning 2-jadvalida keltirilgan talablarga muvofiq belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
238. Noyob bino va inshootlarni loyihalash uchun murakkab muhandis-geologik sharoitlarda izlanishlar olib borilganda, muhandis-geologik sʼyomkani 1:1000-1:500 masshtablarda bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
239. Muhandis-geologik sʼyomkasining masshtabini oʻrganilayotgan hududning maydoniga, muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasiga va loyihalanayotgan bino va inshootlar xususiyatiga bogʻliq ravishda tanlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
240. Muhandis-geologik sʼyomkasining chegaralari, hududning geomorfologik elementlar joylashuvi, tabiiy va sunʼiy gidrodinamik chegaralari, shuningdek qoʻshni hududning tabiiy-texnogen omillar majmuini aniqlash va oʻrganish zarurligini hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
241. Sʼyomka davrida kuzatuv nuqtalari va togʻ kovlamalari joylashgan nuqtalarni instrumental yoʻli bilan joyga bogʻlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
242. Muhandis-geologik sʼyomkani bajarish jarayonida tekshirilishi kerak boʻlgan kuzatuv nuqtalari (togʻ kovlamalari) miqdorini izlanishlar dasturida qabul qilingan sʼyomkaning masshtabi va muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasiga bogʻliq ravishda mazkur SHNQning 1-ilovasi hamda 3-jadvalga muvofiq belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
243. Togʻ kovlamalari miqdorini avval kovlangan kovlamalarni hisobga olgan holda belgilash va sʼyomka masshtabiga mos ravishda ular sonini koʻpaytirish yoki kamaytirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-jadval

Muhandis-geologik sharoitning murakkablik darajasi

1 km2 ga toʻgʻri keladigan kuzatuv nuqtalarining soni — suratda, togʻ kovlamalari soni — maxrajda

Muhandis-geologik sʼyomka masshtabi

1:5 000

1:2000

1:1000

1:500

I

50/25

200/100

600/300

990/500

II

70/35

350/175

1150/575

1630/800

III

100/50

500/250

1500/750

3200/1600

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar: 1. Togʻ kovlamalari soni ochilmalari kam boʻlgan joylar uchun belgilangan. Ochilmalar koʻp tarqalgan joylarda togʻ kovlamalari sonini, ochilmalarning kam yoki koʻp boʻlishiga bogʻliq ravishda 20 — 40 foizga kamaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. 1:500 masshtabdagi muhandis-geologik sʼyomka murakkab muhandis-geologik sharoitlarda, izlanishlar dasturida asoslanganda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
244. Muhandis-geologik sʼyomkaning chegaralari doirasidagi yoʻnalish (marshrut)lar yoʻnalishini va ulardagi kuzatuvlar tarkibini mazkur SHNQning 26 — 40-bandlariga asosan aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
245. Muhandis-geologik sʼyomka hududida togʻ kovlamalarini, yoʻnalish kuzatuvlarning yoʻnalishlari boʻylab, ularning eng koʻp qismini esa geomorfologik elementlar birlashgan chegaralarda, xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar tarqalgan joylarda joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
246. Chiziqli inshootlar yoʻnalishi boʻylab kuzatuv nuqtalari va togʻ kovlamalarini, yoʻnalish oʻqi yoʻnalishi boʻylab hamda suv oqimlari ustidan oʻtish joylarida, inshootlar kesishmalarida, shuningdek relyefning xususiyatli elementlarida (yonbagʻirlar, terrasalar, jarlarning qirgʻoqlari, talveglar) joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xavfli geologik jarayonlar va oʻziga xos xususiyatli gruntlar tarqalgan hududlarda chiziqli inshootlar yoʻnalishlari boʻylab, uch-beshtadan togʻ kovlamalaridan iborat koʻndalang profillar joylashtirish hamda sʼyomka kengligini oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
247. Togʻ kovlamalari chuqurligini qurilish obyekti va geologik muhit taʼsiri doirasida, loyihalanayotgan bino va inshootlarning turi (xususiyati) va mazkur SHNQning 317 — 328-bandlari talablariga koʻra belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
248. Bur-quduqlarni kovlash usuli va turlarini mazkur SHNQning 43-bandi talablariga koʻra belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
249. Oʻziga xos xususiyatga ega gruntlar (choʻkuvchan, koʻpchuvchan, shoʻrlangan, oʻta siqiluvchan, texnogen va boshqalar) tarqalgan hududlarda 50 foizgacha kovlamalar bu gruntlarning qatlamini toʻliq kesib oʻtishi, yoki bu gruntlar bino va inshootlarning mustahkamligiga taʼsir qilmaydigan chuqurlikkacha kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
250. Xavfli muhandislik-geologiya va tabiiy-geologik jarayon va hodisalar tarqalgan hududlarda kovlamalarni ularning faol rivojlangan zonasidan 3 — 5 m chuqurroq kovlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
251. Oʻrganilayotgan hududning geologik tuzilishi, gidrogeologik sharoitlari hamda muhandislik-geologiya xususiyatlarini aniqlash uchun mintaqaviy suv oʻtkazmas qatlamgacha tayanch togʻ kovlamalarini burgʻilab kovlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
252. Tayanch togʻ kovlamalarining sonini yoʻnalish kuzatuvlar davomida oʻrganilayotgan hududning har bir geomorfologik element chegarasida bittadan kam boʻlmagan miqdorda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
253. Geofizik tadqiqotlarni muhandislik-geologiya izlanishlari davrida oʻrganilayotgan hududdagi togʻ jinslari massivining litologik tuzilishini, yerosti suvlarining harakat yoʻnalishi va tezligini, suv oʻtkazmas qatlamning joylashish chuqurligini aniqlash, massivdagi gruntlarning fizik-mexanik xususiyatlarini baholash uchun hamda mazkur SHNQning 57-58-bandlari talablariga koʻra, tayanch hududlarda parametrik oʻlchash ishlarini bajargan holda amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
254. Dala sharoitida gruntlarni tadqiq qilish ishlarini mazkur SHNQning 61 — 75-bandlari talablariga koʻra amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
255. Dala sharoitida gruntlarni tadqiq qilish ishlarini kompleks ravishda, oʻrganilayotgan hududning asosiy tayanch hududlarida bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
256. Dala sharoitida gruntlarni tadqiq qilish jarayonda dinamik va statik zondlashni togʻ jinslari massividagi gruntlarning qatlamlarini bir-biridan ajratish, grunt xususiyatlarining makonda oʻzgarishini baholash, ularning deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlarini miqdoriy baholash hamda boʻsh grunt qatlamlarining tarqalish chegaralarini belgilash, toʻkma va yuvma gruntlarning zichlanish darajasini va makonda oʻzgarishini, qoyatosh togʻ jinslarining yuza relyefini, suvga toʻyingan gruntlarning dinamik barqarorligini aniqlash uchun qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
257. Zondlash nuqtalarining togʻ kovlamalar stvorlarida har bir muhandislik-geologiya element uchun oltitadan kam boʻlmagan miqdorda joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
258. Boʻshashgan gruntlarning linzalari va qatlamlarini chegaralash, qoyatosh va yirik boʻlakli togʻ jinslarining yuza relyefini aniqlash, zondlash nuqtalarining miqdori har bir alohida olingan holatlarda izlanishlar dasturida, avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar materiallarini tahlil qilish natijalaridan va geologik chegaralarni aniqlash xatoligining muhandis-geologik sʼyomkaning qabul qilingan masshtabi uchun talab qilingan aniqligidan kelib chiqqan holda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
259. III va IV-toifali hamda II-toifali notekis choʻkishlarga sezgir bino va inshootlarni loyihalashda, shuningdek loyihalanayotgan bino va inshootlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsiri doirasidagi gruntlar (har xil turdagi yupqa qatlamli, oquvchan gilli, suvga toʻyingan qumli, yirik boʻlakli)dan namunalarni olish qiyin yoki imkoni boʻlmaganda gruntlarning deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlari dala usullarida (shtamp va seliklarni kesish tajribalari, pressiometr va aylanma kesish tajribalari) aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
260. Har bir muhandislik geologik elementining gruntlarida bajariladigan shtamp va seliklarni kesish tajribalari miqdori uchtadan kam hamda pressiometr va aylanma kesish tajribalari miqdori esa oltitadan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
261. Qoziqli poydevorlarni loyihalashda (zarb bilan gruntlarga botiriladigan qoziqlar uzunligi 15 m gacha boʻlganda) statik zondlash va har bir oʻxshash hudud uchun uchtadan kam boʻlmagan miqdorda etalon qoziqlarni sinash tajribalari amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
262. Qoziqli poydevorlar noyob bino va inshootlarni loyihalashtirishda, shu jumladan poydevorlarga tushadigan bosimi yuqori boʻlganda, qoziqlar uzunligi 15 m dan uzun boʻlishi koʻzda tutilganda va qalin qatlamli boʻshang gruntlar boʻlganda odatiy (natural) qoziqlarni statik sinash tajribalari amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
263. Qoziqlarni statik sinash tajribalarining miqdori va sinash sharoitlari izlanishlar dasturida asoslangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
264. Yirik boʻlakli va shagʻalli qumlarning granulometrik tarkibini aniqlash uchun ularning namunalarini dala sharoitida gʻalvirlash va ajratish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ularning zichligi va namligini massivda aniqlash uchun hajmini va ogʻirligini oʻlchash usullari (oʻlchovli chuqurcha, oʻlchovli kub) qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
265. Shagʻal va mayda shagʻalni petrogafik fraksiyalarga ajratish (dala sharoitida yirik boʻlakli gruntlar boʻlaklarga taqsimlangandan soʻng) va har xil petrografik turlarning miqdorini foizda aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
266. Gidrogeologik tadqiqotlarni muhandislik-geologiya izlanishlarining boshqa turlari bilan kompleks ravishda, loyihalanayotgan obyektlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasidagi gidrogeologik sharoitlarni, gruntlarning suv oʻtkazuvchanligi va filtratsiya xususiyatlari, yerosti suvlarining yotish chuqurligi, ular sathining mavsumiy va koʻp yillik oʻzgarishlari, suvli togʻ jinslarining qalinligi, yerosti suvlari harakatlanishining yoʻnalishi, ularning kimyoviy tarkibi, betonlarga nisbatan agressivligi va metallarga nisbatan korrozion faolligini aniqlash maqsadlarida bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
267. Gidrogeologik parametrlarni dala sharoitida aniqlash usullari mazkur SHNQning 8-ilovasiga koʻra tanlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
268. Asosiy tayanch hududlarda, sinov va tajriba yakka suvni tortib olish va toʻldirish (otkachka) amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
269. Murakkab gidrogeologik sharoitlarda suvni tortib olish va toʻldirish (otkachka)larning barcha turlari amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
270. Suvli togʻ jinslarining (asosan kam suv oʻtkazuvchan) suv oʻtkazuvchanligini va filtratsiya xususiyatlarini aniqlash uchun har bir suvli gorizont doirasida oltitadan kam boʻlmagan miqdorda ekspress-usullari (bur-quduqlardan burgʻilash jarayonida otkachka qilish) qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
271. Bur-quduqlardan suvni tortib olish va toʻldirish (otkachka) qilish turlari, ularning muddati hamda suv sathi pasayishlarining sonini mazkur SHNQning 10-ilovasiga koʻra tanlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
272. Gruntlarning filtratsiya xususiyatlarini aniqlashda bajariladigan tajribalarning (sinov va tajriba yakka holdagi otkachkalar, shurflarga suv quyish) soni har bir suvli gorizont yoki aeratsiya zonasidagi gruntlarning asosiy litologik turi uchun oltitadan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
273. Bur-quduqlarda har qanday otkachka qilish jarayonida gidrokimyoviy tekshirishlar oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
274. Har bir suvli gorizontning oʻzaro taʼsir doirasida yilning har bir davri (mavsumi)da bir vaqtda olingan kamida uch suv namunalari tahlili bilan tavsiflanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
275. Qurilish konstruksiyalar, kabellar betonlar taʼsiri zonasidagi suv va muhit agressivligi va metallarga nisbatan korrozion faolligining har bir turi uchtadan kam boʻlmagan tahlillar bilan tasdiqlangan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
276. Oʻrganilayotgan hududning muhandislik geologik sharoitlarini belgilovchi ayrim omillari oʻzgarishining statsionar kuzatuvlari mazkur SHNQning 108 — 115-bandlariga muvofiq olib borilishi va muhandislik geologiya izlanishlari jarayonida bu kuzatuvlar zarurligi asoslab berilsa, ishchi hujjatlar bosqichida ham toʻxtatmasdan davom ettirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
277. Gruntlarning va yerosti suvlarining laboratoriya tadqiqotlarini mazkur SHNQning 117-bandi talablariga koʻra amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
278. Gruntlarning har turliligiga va loyihalanayotgan bino va inshootlarning toifalariga (ushbu hududda avval bajarilgan izlanishlar natijalarini hisobga olgan holda) bogʻliq ravishda laboratoriya tadqiqotlarining turlari va grunt namunalarining sonini (izlanishlar dasturida tegishli hisoblashlar yordamida amalga oshirgan holda) har bir xususiyatli qatlam (muhandis-geologik elementi) uchun belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
279. Gruntlarning har bir qatlamidan olinadigan namunalar miqdori, har bir muhandislik-geologiya element doirasida 10 (oʻn) tadan kam boʻlmagan fizik va 6 (olti) tadan kam boʻlmagan mexanik koʻrsatkichlarning xususiy qiymatlarini aniqlashni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
280. Laboratoriya sharoitida gruntlar xususiyatlarini aniqlashlarning tarkibi mazkur SHNQning 10-ilovasiga koʻra belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
281. Gidromexanizatsiya yoʻli bilan olinishi moʻljallangan gruntlarning granulometrik tarkibini aniqlashda diametri 10 — 20, 20 — 40, 40 — 60, 60 — 80, 80 — 100, 100 — 120, 120 — 150 mm va undan yirik fraksiyalar uchun har 50 mm intervallarda oʻlchami 500 mm gacha boʻlgan fraksiyalar (agar ular mavjud boʻlsa) aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
282. Hisoblashlar uchun zarur maʼlumotlar yetarli boʻlmaganda, SHNQ 2.02.01-19 talablariga koʻra har bir ajratilgan injener-geologik element boʻyicha gruntlarning tarkibi va holatiga oid kamida oʻnta xususiy qiymat, yoki gruntlarning mexanik (mustahkamlik va deformatsiya) xususiyatlariga oid kamida oltita xos qiymatlarini olish taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
283. Gruntlarning deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlarini laboratoriya sharoitlarida aniqlashda, uch oʻq boʻylab siqish usuli bilan amalga oshirish (GOST 12248.3-2020, Oʻz DSt ASTM D2850:2022 (ASTM D2850-15, IDT)) va ularning natijalaridan kompressiya yoʻli bilan siqish va bir sath boʻylab kesish usullari yordamida olingan maʼlumotlarga aniqlik kiritish uchun foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
284. Tayanch bur-quduqlardan olinadigan grunt namunalaridan ular koʻrsatkichlarining toʻliq kompleksini, deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlarini aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
285. Har bir suvli gorizontdan mazkur SHNQning 117 — 123-bandlariga muvofiq toʻliq va maxsus tahlil natijalariga koʻra suvning kimyoviy tarkibini baholash uchun uchtadan kam boʻlmagan miqdorda (yilning har mavsumida) suv namunasini olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
286. Deformatsiyaga uchragan bino va inshootlarni tekshirish jarayonida, ularning konstruksiyalari (poydevorlari), hududning vertikal rejalashtirilishi, drenajlar va suv eltgich kommunikatsiyalari haqida maʼlumotlar toʻplanishi, bunda avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar maʼlumotlari bilan taqqoslagan holda, bino va inshootlar poydevorlari asosi gruntlarining va konstruksiyalarining deformatsiyalarini, geologik-litologik kesimning tuzilishini, yerosti suvlari sathining chuqurligini, bino va inshootlar asosi gruntlarining tarkibi, holati va xususiyatlarini aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
287. Deformatsiyaga uchragan bino va inshootlar holati tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
288. Loyihaoldi hujjatlar uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari materiallari mavjud boʻlgan, texnik jihatdan murakkab boʻlmagan ishlab chiqarish va turar joy, fuqarolik obyektlari qurilishi uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari mazkur SHNQning 7-bobi talablariga koʻra bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
289. Loyiha hujjatlari uchun muhandislik-geologiya va gidrogeologik sharoitlarning oʻzgarishini prognozi, miqdoriy prognoz tariqasida bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
290. Prognoz qilinadigan gruntlarning tarkibi, holati va xususiyatlarini, geologik va muhandislik-geologiya jarayonlarning paydo boʻlishi, ularning makon va zamonda rivojlanish intensivligi (tezligi) aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
291. Izlanishlar maydoni muhandis-geologik sharoitlari oʻzgarishining miqdoriy prognozini quyidagilar asosida, avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar maʼlumotlarini hisobga olgan holda amalga oshirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning tarkibi, holati va xususiyatlarini dala va laboratoriya sharoitlarida oʻrganish natijalari asosida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tahliliy (hisobiy) usullari, fizik modellashtirish (tabiiy holatlarda bevosita oʻrganish qiyin boʻlgan xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar rivojlanishining prognozi uchun), xavfli fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar rivojlanish dinamikasining statsionar kuzatuvlari natijasida olingan maʼlumotlar asosida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
292. Muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarishining miqdoriy prognozini asoslash uchun qoʻshimcha hajmdagi dala va laboratoriya izlanishlari hamda tadqiqotlarini bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
293. Yuqori darajadagi murakkab tabiiy-texnogen sharoitli hududlarda noyob bino va inshootlar qurilishi loyihalanishida muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarishining miqdoriy prognozini asoslash uchun ilmiy-tekshirish amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
294. Ajratilgan muhandis-geologik elementlardagi gruntlar deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlarining normativ hamda hisobiy koʻrsatkichlarini aniqlash uchun hisoblashlarda izlanishlar maydoni chegarasi va yondosh zonalarda avvalgi bosqichlarda bajarilgan dala hamda laboratoriya izlanishlari, shuningdek tadqiqotlari natijalaridan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
295. Yondosh zonalarning kengligini (enini) mazkur SHNQning 1-jadvaliga muvofiq muhandis-geologik sʼyomkasi davomida kovlanadigan togʻ kovlamalari orasidagi oʻrtacha masofaga, muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasi va obyektning geomorfologik elementlar chegarasida joylashishiga bogʻliq ravishda teng qilib belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
296. Izlanishlar dasturida asoslanganda yondosh zonalarning enini bitta geomorfologik element chegarasida koʻpaytirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
297. Qoʻshni zonadan tashqarida olib borilgan muhandislik-geologiya izlanishlar maʼlumotlari, grunt xususiyatlarining oʻzgarishini prognoz qilishda va ularning rivojlangan (qurilgan) hududlarida oʻzgarishini belgilashda ishlatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
298. Loyiha hujjatlarini ishlab chiqish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari natijalariga koʻra tuziladigan texnik hisobotning matnida mazkur SHNQning 207 — 217-bandlariga qoʻshimcha mazkur SHNQning 299 — 306-bandlarida keltirilgan maʼlumotlar boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
299. Geologik tuzilishi boʻlimida GOST 25100-2020 talablariga hamda loyihalanayotgan obyekt bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasida yotish sharoitiga koʻra (qalinligi, mineral va litologik tarkibi, tuzilishi, yer yuzasi boʻylab va chuqurlik boʻyicha oʻzgaruvchanligi) ajratilgan muhandislik-geologiya elementlarining tasnifi keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
300. Gidrogeologik sharoitlari boʻlimida quyidagilar boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyekt bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasidagi gidrogeologik sharoitlar, yerosti suvlarining manbalari, ularning paydo boʻlishi va yer yuziga chiqish hududlari, ularni chegaralovchi sharoitlar, yerosti suvlari rejimi, yerosti suvlari koʻtarilishini baholash hamda gidrogeologik sharoit oʻzgarishini prognoz qilish va izlanishlar vazifalariga koʻra gidrogeologik hisoblashlar natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyekt va geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasida suvli gorizontlar mavjudligi va ularning yotish sharoitlari toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvli gorizontlarning tarqalganligi va ularning gidravlik xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv sigʻdiruvchi va suv oʻtkazmas qatlamlar hamda aeratsiya zonasidagi gruntlar tarkibi, ularning filtratsiya xususiyatlari, yer yuzi boʻylab va chuqurlik boʻyicha oʻzgaruvchanligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining kimyoviy tarkibi, ularning betonlarga nisbatan agressivligi va metallarga nisbatan korrozion faolligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining boshqa suvli gorizontlar suvlari va yerustidagi suvlar bilan gidravlik oʻzaro bogʻliqligi, texnogen omillar va bosimlarning gidrogeologik sharoit oʻzgarishi, suvli gorizontlarning kamayishi va ifloslanishiga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlar qurilishi va ulardan foydalanish jarayonida gidrogeologik sharoitlar oʻzgarishining prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan bino va inshootlarni yerosti suvlarining xavfli taʼsiridan himoya qilish boʻyicha va yerosti suvlari rejimini kuzatishni tashkil qilish va olib borish boʻyicha takliflar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
301. Gidrokimyoviy tadqiqotlar natijalari boʻyicha quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrganilayotgan hududning gidrokimyoviy sharoitlarini, inshootlar qurilishi va undan foydalanish davrlarida bu sharoitlarning oʻzgarish ehtimolini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrokimyoviy sharoitlarning oʻzgarishi ehtimolini hisobga olib, loyihalanayotgan inshootlarga taʼsirini baholash va inshootlarni yerosti suvlarining xavfli taʼsiridan oʻz vaqtida himoyalash boʻyicha chora-tadbirlarni qoʻllash uchun takliflar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inshootlardan foydalanish davrida, yerosti suvlarining kimyoviy tarkibining oʻzgarishini kuzatish uchun doimiy ishlab turuvchi kuzatuv punktlari tarmoqlarini tuzish boʻyicha takliflar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
302. Gruntlarning fizik-mexanik xususiyatlari boʻlimida har bir ajratilgan muhandis-geologik elementlari uchun gruntlarning fizik, deformatsiyaviy, mustahkamlik va kimyoviy xususiyatlarining normativ hamda hisobiy koʻrsatkichlari keltirilishi, shuningdek ularning xususiyatlarini, obyektlarni qurish va ulardan foydalanishga bogʻliq ravishda baholash amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
303. Gidromexanizatsiya usuli bilan ishlov berish rejalashtirilganda, gruntlarning tuzilmaviy mustahkamligi, ularning har xil choʻkindilar, daraxt ildizlari bilan ifloslanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
304. Oʻziga xos gruntlar boʻlimida oʻziga xos tarkibga ega boʻlgan gruntlarni oʻrganish natijalari, ularning mavjudligi, tarqalganligi, yotish sharoitlari boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
305. Fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar boʻlimida tabiiy-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar mavjudligi, ularning tarqalganligi, rivojlanish sharoitlarining maʼlumotlari boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
306. Muhandis-geologik hududlashtirish boʻlimida, hududning taksonomik birliklarning chegaralari va koʻrsatkichlari aniqlashtirilishi, shuningdek loyihalanayotgan bino va inshootlarni joylashtirish, poydevor turlarini tanlash, hududni muhandislik tayyorlash hamda undan foydalanish, geologik muhitni muhofaza qilish boʻyicha takliflar keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
307. Texnik hisobotning matni va grafik ilovalarida mazkur SHNQning 218, 221‑bandlariga muvofiq qoʻshimcha ravishda bajarilgan ishlar toʻgʻrisidagi materiallar batafsil maʼlumotlar tarzida berilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-bob. Ishchi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichi uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
308. Ishchi hujjatlarni ishlab chiqish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari loyihalashtirilayotgan binolar va inshootlar qurilish hududlarining injener-geologik sharoitlarini aniqligini hamda qurilish va foydalanish davrida ularning oʻzgarishlarini prognoz qilish va yakuniy loyihasini asoslash uchun toʻliq boʻlishini taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
309. Muhandislik-geologiya izlanishlari yakuniy hajmiy-joylashtirish yechimlarini, shuningdek muhandislik muhofaza loyiha yechimlarini aniqlashtirish, atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va yer ishlarini bajarish usullarini asoslash (gidromexanizatsiya usuli bilan) boʻyicha ishlarni olib borish, loyihalashtirilayotgan binolar va inshootlarning poydevorlari, asoslari va konstruksiyalari hisob-kitoblarini ishlab chiqish uchun zarur boʻlgan materiallar va maʼlumotlarni olishni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
310. Muhandislik-geologiya izlanishlarini, loyiha asosida bino va inshootlar qurilishi aniq koʻrsatilgan hududlarda, individual loyihalash va chiziqli inshootlar yoʻnalishlarining tabiiy hamda sunʼiy toʻsiqlardan oʻtish hududlarida bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
311. Muhandislik-geologiya izlanishlarining tarkibi va hajmini izlanishlar dasturida, bino-inshootlarning turi, toifalarini, muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasini, avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar maʼlumotlarining mavjudligini hamda muhandislik geologik elementlarni uzil-kesil ajratish zarurligini, ular uchun normativ va hisobiy koʻrsatkichlarni, dala va (yoki) laboratoriya usullari bilan aniqlangan gruntlarning fizik, deformatsiyaviy, mustahkamlik, filtratsiya va xususiyatlarining boshqa koʻrsatkichlarini, suvli gorizontlarning gidrogeologik parametrlarini hisobga olgan holda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarining tarkibi va hajmini fizik-geologik hamda muhandis-geologik jarayonlar dinamikasining miqdoriy koʻrsatkichlarini olishni hisobga olgan holda, bino va inshootlarning asosi, poydevori, konstruksiyalarini hisoblash, ularning muhandislik muhofazasini yechish uchun belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
312. Togʻ kovlamalarini loyihalanayotgan bino va inshootlarning konturlari va (yoki) oʻqlari boʻylab, poydevorlarga tushadigan ogʻirlik va ularning joylashish chuqurligi oʻzgaradigan joylarda har xil geomorfologik elementlar chegarasida joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
313. Xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar mavjud boʻlganda, bino va inshootlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasida muhandis-geologik sharoitlarni oʻrganish uchun, loyihalanayotgan bino va inshootlar konturlaridan tashqarida yondosh hududlarda qoʻshimcha kovlamalarni joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
314. Togʻ kovlamalari orasidagi masofani avval kovlangan kovlamalarni hisobga olgan holda mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasiga va loyihalanayotgan bino va inshootlarning toifalariga bogʻliq ravishda quyidagi 4-jadvalga koʻra belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-jadval

Muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasi

Bino va inshootlarning darajasiga koʻra togʻ kovlamalari orasidagi masofa

I va II

III va IV

I

100 — 75

75 — 50

II

50 — 40

40 — 30

III

30 — 25

25 — 20

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Maksimal masofa notekis bosimni sezmaydigan bino va inshootlar uchun, minimal masofalarni esa notekis bosimga sezgir inshootlar uchun, regional tajriba va loyihalash talablarini hisobga olgan holda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
315. Bino va inshootlar asosida tarkibi va holati har xil, qalinligi oʻzgaruvchan hamda xavfli geologik jarayonlar mavjud boʻladigan xususiyatli gruntlar boʻlganda, togʻ kovlamalari orasidagi masofani, dasturda asoslanganda, 20 m dan kam boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi, bunda ularni poydevorlarning alohida turgan tayanch ustunlari tagidan kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
316. II-III toifali bino va inshootlarning konturlari chegarasidagi togʻ kovlamalarining umumiy soni, avval kovlangan kovlamalarni qoʻshgan holda uchtadan kam boʻlmasligi, va IV-toifali bino va inshootlarning konturlari chegarasida esa 4-5 tadan kam boʻlmasligi lozim (ularning turlariga bogʻliq ravishda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
317. Kengligi va uzunligi 12 m dan oshmaydigan oddiy va oʻrta (I va II) murakkablik darajali muhandis-geologik sharoitlarda joylashtiriladigan I va II toifali bino va inshootlarni loyihalash boʻyicha muhandislik-geologiya izlanishlari uchun bitta bur-quduq, murakkab darajali muhandis-geologik sharoitlarda (III) esa ikkita bur-quduq kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
318. Qurilishi ommaviy va takroriy foydalaniladigan loyihalar asosida hamda oddiy muhandislik-geologiya sharoitli, oʻlchamlari togʻ kovlamalari orasidagi maksimal masofalar, mazkur SHNQning 4-jadvaliga koʻra, chegarasidan chiqmaydigan hududlarda texnik jihatdan murakkab boʻlmagan I va II-toifali bino va inshootlar guruhi joylashganda, ularning umumiy sonini beshtadan oshirmasdan hududning burchaklari va markaziga joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
319. Alohida turadigan I-toifali, oddiy va oʻrta murakkab darajali muhandis-geologik sharoitlarda joylashtiriladigan bino va inshootlar (ombor binolari, pavilyonlar, yordamchi inshootlar) hududlarida 1-2 togʻ kovlamalari kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
320. Tabiiy asosda loyihalanayotgan bino va inshootlar uchun izlanishlar olib borilganda, togʻ kovlamalari chuqurligini loyihalanayotgan bino va inshootlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasining yuqoriligiga hamda birinchi navbatda koʻzda tutilgan poydevor chuqurligi va siqiladigan qatlamning qalinligidan 1-2 m chuqurroq belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
321. Siqiladigan qatlamning qalinligi nomaʼlum boʻlganda togʻ kovlamalari chuqurligini poydevorlarning turi va ularga tushadigan ogʻirlikka (qavatlar soniga) bogʻliq ravishda quyidagi 5-jadvalga asosan belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

5-jadval

Tasmali poydevorli inshootlar

Alohida tayanchli poydevorli inshootlar

Poydevorga tushadigan ogʻirlik, kN/m (qavatlar soni)

Poydevor tubidan hisoblaganda kovlamaning chuqurligi, m

Tayanch ustunga tushadigan ogʻirlik, kN

Poydevor tubidan hisoblaganda kovlamaning chuqurligi, m

100 gacha (1)

4 — 6

500 gacha

4 — 6

200 gacha (2-3)

6 — 8

1000 gacha

5 — 7

500 gacha (4 — 6)

9 — 12

2500 gacha

7 — 9

700 gacha (7 — 10)

12 — 15

5000 gacha

9 — 13

1000 gacha (11 — 16)

15 — 20

10000 gacha

11 — 15

2000 (16 dan yuqori)

20 — 23

15000 gacha

12 — 19

50000 gacha

18 — 26

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Siqiluvchan qatlamda yerosti suvi mavjud boʻlgan hollarda katta miqdorlar, yerosti suvi boʻlmagan hollarda esa kichik miqdorlar olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Agar ushbu jadvalda keltirilgan chuqurlikda qoyatosh gruntlar joylashgan boʻlsa, bunda kovlamalar chuqurligi qoyatosh gruntlarning kam nuragan qismidan yoki poydevor tubidan 1-2 m chuqur kovlanishi, biroq kovlamalar chuqurligi mazkur jadvalda keltirilgan chuqurlikdan ortiq boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
322. Alohida xususiyatga ega boʻlgan gruntlar va xavfli geologik jarayonlar tarqalgan hududlarda togʻ kovlamalarining 50 foizidan kam boʻlmagan miqdori bu gruntlar qatlamini toʻliq kesib oʻtishi yoki bunday gruntlar hamda jarayonlar loyihalanayotgan bino va inshootlarning mustahkamligiga taʼsir qilmaydigan chuqurlikkacha kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
323. Geologik jarayonlar tarqalgan joylarda kovlamalarning chuqurligi ularning faol tarqalgan zonasidan 3 — 5 m chuqurroq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
324. Tektonik tuzilmalari boʻlgan qoyatosh gruntlar massivida togʻ kovlamalarining chuqurligi izlanishlar dasturida belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
325. Yaxlit (monolit) poydevorli (poydevorlarning eni 10 m dan ortiq boʻlganda) bino va inshootlar uchun qidiruv ishlari olib borilganda kovlamaning chuqurligi maxsus hisoblar yordamida aniqlanishi, hisob uchun kerakli maʼlumotlar boʻlmaganda esa kovlamalar chuqurligi poydevor enining yarmiga teng qilib olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoyatosh boʻlmagan gruntlar uchun bu chuqurlik mazkur SHNQning 247 va 249-bandlarini hisobga olgan holda, 20 m dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kovlamalarning orasidagi masofa bu turdagi poydevorlar qoʻllanilganda 50 m dan oshmasligi, bitta poydevor ostidagi kovlamalar soni esa uchtadan kam boʻlmasligi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
326. Suyuqlik rezervuarlari uchun moʻljallangan hududlarda izlanishlar olib borilganda kovlamalar chuqurligi mazkur SHNQning 247-bandi talablarini hisobga olgan holda, rezervuar diametrining 0,75 qismidan kam boʻlmasligi (hajmi oʻn ming kub metrdan koʻp boʻlgan rezervuarlar uchun), bunda kovlamalarning soni beshtadan kam boʻlmasligi va shulardan bittasi rezervuarning markazida joylashgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
327. Moʻri quvurlar va silos inshootlari uchun kovlamalar chuqurligi mazkur SHNQning 247 va 249-bandi talablarini hisobga olgan holda quyidagi 6-jadvalga asosan belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-jadval

Moʻri quvurning balandligi, m

Poydevor tubidan hisoblaganda kovlamaning chuqurligi, m

Silos inshootining balandligi, m

Poydevor tubidan hisoblaganda kovlamaning chuqurligi, m

100 gacha

20

50 gacha

25

200 gacha

25

100 gacha

35

300 gacha

35

400 gacha

45

500 gacha

60

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Agar mazkur jadvalda keltirilgan chuqurliklar doirasida qoyatosh gruntlar tarqalgan boʻlsa, bunda kovlamalarni kam nuragan qatlamga 1-2 m chuqurlashtirilishi, kovlamaning umumiy chuqurligi mazkur jadvalda keltirilgan chuqurliklardan oshib ketmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
328. Qoyatosh boʻlmagan gruntlarda qoziqli poydevorlar uchun kovlamalarning chuqurligi loyihalanayotgan qoziqning pastki uchidan 5 m chuqurroq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
329. Ustun-qoziq poydevorli inshootlar uchun izlanishlar olib borilganda har bir bino yoki inshoot uchun kovlamalar miqdori uchtadan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
330. Osma-qoziq poydevorli inshootlar uchun izlanishlar olib borilganda kovlamalar miqdori qurilish hududi muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasi va loyihalanayotgan bino va inshootlarning tavsifini hisobga olgan holda quyidagi 7-jadvalga asosan belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

7-jadval

Loyihalanayotgan bino yoki inshoot

Togʻ kovlamalari orasidagi masofa, m — suratda, togʻ kovlamalarining eng kam miqdori — maxrajda

Muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasi

I

II

III

Ommaviy qurilishda qavatlar soni 10 va undan kam, yuklama devoridan poydevorga tushadigan ogʻirligi 500 kN/m gacha va sinchli kolonnaga bosimi 3000 kN gacha boʻlgan bino

70

2

50

2

30

3

Qavatlar soni 16 va undan kam, yuklama devoridan poydevorga tushadigan ogʻirligi 3000 kN/m gacha va sinchli kolonnaga bosimi 20000 kN gacha boʻlgan bino

50

2

40

3

30

4

Baland bikr (yaxlit birikmali) bino va inshootlar silos saqlagichi, domen pechlari, tutun moʻrisi, sinchli boʻylama devor (kolonna)larga bosimi 20000 kN dan koʻp boʻlgan bino)

40

3

30

4

20

5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
331. Agar osma qoziqlar guruhiga tushadigan ogʻirlik 3000 kN dan ortganda, shuningdek butun inshoot osti qoziqlar maydonida kovlanadigan 50 foiz kovlamalarning chuqurligi mazkur SHNQning 247 va 249-bandlarini hisobga olgan holda, qoziqlarning loyihalangan chuqurligidan kamida 10 m chuqur boʻlishi lozim (qoyatosh boʻlmagan gruntlar uchun).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
332. Plita-qoziq poydevorlari va oʻlchovi 10x10 m dan katta qoziq maydonlaridan foydalanganda, kovlamalarning 50 foiz qoziqlarni koʻzda tutilgan chuqurlashtirishdan siqiladigan qatlam qalinligining chuqurligidan kam, qoziq maydoni yoki plita kengligining yarmidan kam, biroq 15 m dan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
333. Qoyatosh gruntlar tarqalgan joylarda kovlamalar qoziqlarning pastki uchidan 2 m chuqur qatlamni ochishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
334. Sugʻurib olish uchun ishlatiladigan qoziqli poydevorlar uchun togʻ kovlamalarining va zondlashning chuqurliklari qoziqlarning pastki uchidan kamida 1 m chuqurroq kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
335. Massivda qoyatosh gruntlarning nuragan qatlamlari mavjud boʻlganda hamda karst tarqalganda, togʻ kovlamalarining chuqurliklarini muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasini va loyihalanayotgan obyektlarning xususiyatini hisobga olgan holda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
336. Cheklovchi va suvni boshqaruvchi suv eltgich va sanoat chiqindilari, oqovalarini (shlam omborlari, kul uyumlari) toʻplovchi balandligi 25 m gacha boʻlgan toʻgʻonlar (dambalar) hududlarida togʻ kovlamalarini toʻgʻonlarning oʻqi boʻylab har 50 — 150 m masofada, muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasiga bogʻliq ravishda joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
337. Murakkab muhandis-geologik sharoitlarda, toʻgʻonlarning balandligi 12 m dan ortiq boʻlganda, har 100 — 300 m masofada kamida uchtadan togʻ kovlamalaridan tashkil topgan qoʻshimcha koʻndalang stvorlar kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
338. Togʻ kovlamalarining chuqurliklarini toʻgʻonlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasini (siqiladigan qatlam va filtratsiya zonasi) hisobga olgan holda, biroq toʻgʻonlar (dambalar)ning bir yarim balandligidan kam boʻlmagan chuqurliklarda olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
339. Suvning filtratsiya yoʻqotishlarini aniqlashda, togʻ kovlamalarining chuqurligi balandligi 25 m gacha boʻlgan damba oldida hosil boʻlgan (damba tubidan hisoblaganda) suv balandligining ikki-uch hissasiga teng boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suv oʻtkazmas gruntlar sayoz chuqurliklarda boʻlganda, togʻ kovlamalarini ularning tepa sathidan 3 m pastroq kovlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
340. Sanoat chiqindilari va oqovalarini toʻplovchi havzalar chegarasida, muhandis-geologik sʼyomkasining natijalariga aniqlik kiritish hamda yerosti suvlari ifloslanishini baholashda, qoʻshimcha togʻ kovlamalarini kovlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
341. Toʻplovchi havzalar chegarasida tuziladigan koʻndalang stvorlarning sonini, toʻplovchi havzalar ichidagi yerosti suvlari rejimini kuzatuvchi bur-quduqlar stvorlarini hisobga olgan holda, hududning geologik-gidrogeologik sharoitlariga bogʻliq ravishda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
342. Stvorlar orasidagi masofa 200 — 400 m dan, togʻ kovlamalari orasidagi masofa esa 100 — 200 m dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Jarlik va soyliklarning boʻyida, suyuq sanoat chiqindilari va oqovalari toʻplanayotgan paytda ular qirgʻoqlarining turgʻunligini baholash maqsadida, togʻ kovlamalari orasidagi masofa qisqartirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar toʻplovchi havzalarning qirgʻoqlari qoyatosh gruntlardan tashkil topgan boʻlsa, suyuq sanoat chiqindilari va oqavalari sizib chiqishi ehtimolini aniqlash uchun qoyatosh gruntlarning darzliligi va suv oʻtkazuvchanligini hamda uzilma yoriqlar mavjudligi va ularning xususiyatini oʻrganish uchun maxsus tadqiqot ishlarini oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
343. Toʻplovchi havzalar chegarasidan tashqarida togʻ kovlamalarini suyuq sanoat chiqindilari va oqovalari harakat qiladigan hamda yoyilib ketadigan yoʻnalishlarga mos stvorlar boʻylab, shuningdek toʻplagichlar taʼsiridagi zonalarga yaqin joylashish ehtimoli mavjud suv eltgichlar, suv havzalari, yerosti suvlari chiqarib olinadigan joylar, aholi punktlari, qishloq xoʻjalik yerlari va oʻrmonzorlar tomoniga yoʻnaltirilgan stvorlar boʻylab joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
344. Toʻplovchi havzalar konturidan ular taʼsiridagi obyektlargacha koʻndalang stvorlardagi togʻ kovlamalari orasidagi masofa, gidrogeologik sharoitlarning murakkabligiga va koʻndalang stvorlarning uzunligiga bogʻliq ravishda 300 dan 2000 m gacha (minimal masofa — murakkab sharoitlarda yoki koʻndalang stvorlarning uzunligi 1000 m gacha boʻlganda, maksimal masofa — oddiy sharoitlarda yoki koʻndalang stvorlarning uzunligi 10 km dan ortiq boʻlganda) boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
345. Togʻ kovlamalarining chuqurligi, yerosti suvlari sathidan kamida 3 m pastroq kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Togʻ kovlamalarining bir qismini (30 foizgacha) barqaror suv oʻtkazmas qatlamgacha kovlanishi, biroq barcha hollarda ularning chuqurligi damba-koʻtarma oldida hosil boʻlgan suv balandligining bir yarim hissasidan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
346. Toʻplagichlardan sizib chiqadigan suv miqdorining prognozini togʻ jinslarining filtratsiya xususiyatlarini hamda toʻplagichlardan foydalanish jarayonida suyuq chiqindilar va oqovalarning migratsiya xususiyatlarini hisobga olgan holda amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
347. Loyihalanayotgan yerusti suvlarining suv chiqarish inshootlari hududlarida (botirilgan suv qabul qilgichlar, toʻlqindan himoya qiluvchi dambalar) togʻ kovlamalarini suv eltgichning harakat yoʻnalishiga koʻndalang stvorlar boʻylab joylashtirilishi, bunda ular orasidagi masofa 100-200 m dan va togʻ kovlamalari orasidagi masofa esa soylikning asosiy geomorfologik elementlarini (oʻzan, qayir, terrasa) hisobga olgan holda 50 — 100 m dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
348. Filtratsiya maydonlarida togʻ kovlamalarining soni oʻrganilayotgan har bir gektarda ikki-uchtadan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
349. Togʻ kovlamalarining chuqurligini, 5 m gacha, yerosti suvlari yaqin joylashgan yerlarda esa ular sathidan 1-2 m pastroq kovlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
350. Har bir oʻxshash grunt sharoitli hududlarda 8 — 10 m chuqurlikdagi bir-ikkita togʻ kovlamalari kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
351. Yerosti suvlari gorizontining ifloslanishini, baholash uchun togʻ kovlamalarining bir qismi suv oʻtkazmas qatlamdan yoki kam suv oʻtkazuvchi qatlamdan 1-2 m pastroq kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
352. Individual loyihalanayotgan chiziqli inshootlar yoʻnalishi hududlarida (sunʼiy inshootlar, oʻyiqlar, koʻtarmalar) togʻ kovlamalarini joylashtirish va ularning chuqurligini mazkur SHNQning 8-jadvaliga koʻra belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
353. Bir turda loyihalanayotgan chiziqli inshootlar yoʻnalishi hududlarida, ishchi hujjatlar ishlab chiqishni asoslash uchun loyiha bosqichi uchun bajarilgan muhandislik-geologiya izlanishlarining materiallaridan foydalanish, muhandis-geologik sharoitlarga aniqlik kiritish uchun yoʻnalish oʻqi boʻylab togʻ kovlamalari kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
354. Chiziqli inshootlar asosini deformatsiyalar va (yoki) koʻtaruvchanlik xususiyatlari (mustahkamligiga koʻra) boʻyicha hisoblash talab qilingan hollarda ishchi hujjatlar ishlab chiqishni asoslash uchun izlanishlar bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
355. Havo orqali elektr uzatish liniyalari yoʻnalishlarida togʻ kovlamalarini tayanchlar oʻrnatilgan quyidagi nuqtalarda joylashtirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oddiy muhandis-geologik sharoitlarda bitta (maydon markazida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
murakkab muhandis-geologik sharoitlarda — toʻrt-beshtagacha kovlamalarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
356. 35 kW dan kam boʻlgan elektr uzatish liniyalarini loyihalashda, muhandis-geologik bur-quduqlarini burchak tayanchlarini oʻrnatish nuqtalarida joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oddiy muhandis-geologik sharoitlarda bur-quduqlarining orasidagi masofa 300 m dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Murakkab muhandis-geologik sharoitlarda bur-quduqlarining orasidagi masofa 100 m dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suv oqimlari, transport va muhandislik kommunikatsiyalari oʻtish joylarida, muhandislik-geologiya bur-quduqlari bir-biridan kamida 100 m masofada joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
357. Bur-quduqlarning chuqurligi quyidagicha boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy asosdagi tayanchlar uchun — 8 m gacha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqli poydevorlarning oraliq tayanchlari uchun qoziqlarning uchi botgan eng katta chuqurlikdan 2 m chuqurgacha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burchak tayanchlarining qoziq poydevorlari uchun — qoziqning pastki uchidan kamida 4 m chuqurgacha.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

8-jadval

Inshootlar

Togʻ kovlamalarini joylashtirish

Togʻ kovlamalarining chuqurligi, m

Yoʻnalish oʻqi boʻylab masofa, m

Koʻndalang stvorlar boʻylab masofa, m

Stvorlar orasidagi masofa, m

Koʻtarma va oʻyilmalar balandligi (chuqurligi):

12 m gacha

100 — 300 va oʻyilmalardan koʻtarmalarga oʻtish joylarida

25 — 50

100 — 300

(oʻyiqlar uchun)

Koʻtarmalar uchun: kam siqiluvchan gruntlar uchun 3 — 5 m va siqiluvchan gruntlar uchun 10 — 15 m. Oʻyiqlar uchun: oʻyiqning loyiha balandligidan hisoblaganda mavsumiy muzlash chuqurligidan 1 — 3 m chuqurroq.

12 m dan ortiq

50 — 100 va oʻyilmalardan koʻtarmalarga oʻtish joylarida

10 — 25

50 — 100

(oʻyiqlar uchun)

Koʻtarmalar uchun: kam siqiluvchan gruntlar uchun 5 — 8 m, siqiluvchan gruntlar uchun ularning qatlami toʻliq kesib oʻtiladi, qoyatosh yoki kam siqiluvchan gruntlarga 1 — 3 m chuqurlashtirilib, siqiluvchan gruntlarning qatlami juda qalin boʻlganda, biroq koʻtarmalarning bir yarim balandligidan kam boʻlmagan chuqurliklarda

Suv eltgichlar, jarlar va botiq yerlardan oʻtish joylaridagi sunʼiy inshootlar

koʻpriklar, yoʻl oʻtkazgichlar, estakadalar

tayanch ustunlar oʻrnatiladigan joylarda bitta-ikkitadan togʻ kovlamasi

-

-

Mazkur SHNQning 326 — 346-bandlariga asosan

suv oʻtkazgichlar, quvurlar

Quvur oʻqi bilan kesishish nuqtasida

10 — 25

-

Mazkur SHNQning 326 — 346-bandlariga asosan

Quvuroʻtkazgich va kabellar yerosti va yerustidan oʻtkazilganda:

suv eltgichlardan oʻtish joylari (suv ostidan oʻtish joylari)

Uchtadan kam boʻlmagan togʻ kovlamalari (oʻzanda va qirgʻoqlarda), ammo 50 — 100 m dan kam masofada va suv eltgichning eni 30 m gacha boʻlganda kamida bittadan togʻ kovlamasi

-

-

Daryolarda — quvuroʻtkazgich va kabellar yotqiziladigan loyiha chuqurligidan 3 — 5 m chuqurroq va koʻllar hamda suv omborlarida 1‑2 m

transport va muhandislik kommunikatsiyalari bilan kesishish hududlari

Tayanch ustunlar joylashadigan joylarda bittadan togʻ kovlamasi

-

-

Mazkur SHNQning 326 — 346-bandlariga asosan

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Minimal masofa — murakkab, maksimal esa — oddiy muhandis-geologik sharoitlarda qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Yoʻnalishlar yonbagʻirlari mustahkam boʻlmagan tabiiy toʻsiqlar (suv eltgichlar, jarlar va botiq yerlar)dan oʻtadigan joylarda togʻ kovlamalarining chuqurligini loyihalanayotgan inshootlarning turi va muhandislik muhofazasi boʻyicha chora-tadbirlarga bogʻliq ravishda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar rivojlangan va boʻshang gruntlar tarqalgan hududlarda togʻ kovlamalarini yoʻnalish oʻqi boʻylab va koʻndalang stvorlarda har 50 — 100 m masofada joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yoʻnalish oʻqi boʻylab va koʻndalang stvorlarda togʻ kovlamalarining orasidagi masofani 25 dan 50 m gacha olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Har bir stvordagi togʻ kovlamalari soni uchtadan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Chiziqli inshootlar yoʻnalishlaridagi oʻyiqlarning gruntlari, ularni yer toʻshamasiga yotqizish yoki grunt qurilish materiallari sifatida ishlatish mumkinligini baholash maqsadida oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
358. Yerosti kommunikatsiyalarini loyihalashda (quvuroʻtkazgich, kabel liniyalari va kollektorlar) yerosti kommunikatsiyalari yoʻnalishlari boʻyicha muhandislik-geologiya bur-quduqlar va statistik (dinamik) zondlash nuqtalarning chuqurligi mazkur SHNQning 8-jadvali talabiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
359. Muhandislik-geologiya bur-quduqlar orasidagi masofa mazkur SHNQning 352-bandiga muvofiq olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar mavjud binolar va inshootlar oldindan aniqlangan yerosti kommunikatsiyalari taʼsir zonasida joylashgan boʻlsa, bur-quduqlar orasidagi masofa 25 m dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
360. IV-toifadagi vertikal rezervuarlarni loyihalashda muhandislik-geologiya bur-quduqlar soni rezervuarning maydoni bilan belgilanishi va kamida toʻrttadan iborat boʻlishi kerak: bittasi markazda va uchtasi devor qismida (rezervuarning 0,9 — 1,2 radiusi oraligʻida). Bunda, bur-quduqlar orasi mazkur SHNQning 4-jadvalida keltirilgan masofadan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
361. Rezervuarning markazida joylashgan bur-quduqning chuqurligi poydevorning taxminiy chuqurligi va binoning siqiladigan qatlam qalinligi chuqurligidan kamida 2 m ortiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
362. Rezervuar devor qismidagi bur-quduqlarning chuqurligi poydevor chuqurligi hamda siqiluvchi qatlamning 0,7 baravar chuqurligi yigʻindisidan 2 m chuqurroq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
363. Vertikal rezervuarlarni loyihalashda bur-quduqlar chuqurligi, poydevorning va siqiluvchi qatlamlarning chuqurligi yigʻindisidan kamida 2 m chuqurroq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Binolar va inshootlarning geologik muhit bilan oʻzaro taʼsiridagi siqiluvchan qatlam chuqurligi SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq hisoblab chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
364. Muhandislik-geofizik tadqiqotlar mazkur SHNQning 57-bandiga muvofiq joylashtirilayotgan bino va inshootlar hududlarida, shuningdek chiziqli inshootlarning yoʻnalishlarida asosan bur-quduq usullaridan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
365. Noyob inshootlar uchun bur-quduqlar yoki togʻ kovlamalari orasidagi hududni seysmoakustik yoki radio toʻlqinli tekshirishlarni amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
366. Loyihalashtirilayotgan bino va inshootlar maydonlarida geofizik nuqtalarning holati, inshootlarning konturlari va oʻqlari boʻylab geologik tuzilmasini, poydevorlardagi yuklarning keskin oʻzgarishi joylarini, turli geomorfologik elementlarning chegaralarini aniqlashtirish zaruratidan kelib chiqqan holda tanlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
367. Loyihalashtirilayotgan inshootlar konturidagi geofizik kuzatuv nuqtalarining umumiy soni bino va inshootlarning toifalari va hududning muhandis-geologik sharoitlari murakkabligini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Geofizik kuzatuvlar nuqtalari orasidagi masofa mazkur SHNQning 4-jadvaliga muvofiq muhandislik-geologiya bur-quduqlar orasidagi masofaga mutanosib boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV-toifa binolar va inshootlar uchun geofizik kuzatuv nuqtalari toʻrt-beshtadan kam boʻlmasligi hamda masʼuliyat darajasi III toifa binolar va inshootlar uchun uchta nuqtadan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I va II-toifa binolar va inshootlar uchun geofizik izlanishlarini bajarmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
368. Muhandis-geofizik tadqiqotlar chuqurligi siqiladigan qatlam qalinligining bir yarim baravarigacha (yoki muhandislik-geologiya bur-quduqlar chuqurligining bir yarim baravarigacha) yetishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Geofizik izlanishlar katta chuqurliklargacha bajariladigan boʻlsa izlanishlar dasturida asoslab berilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
369. Chiziqli inshootlar yoʻnalishi hududlarida, profilni tuzishda yoʻnalish oʻqi boʻylab geofizik profillarda va har 50 — 100 m dan keyin rejalashtirilgan kesmalarda kuzatuvlar orasidagi masofa 5 dan 10 m gacha boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Geofizik zondlashda yoʻnalish oʻqi boʻylab kuzatuvlar orasidagi masofa 50 dan 150 m gacha va har 100 — 500 m dan keyin rejalashtirilgan kesmalarda kuzatuvlar orasidagi masofa 20 dan 50 m gacha boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
370. Tadqiqot dasturida asoslanganda uzluksiz zondlash (elektrotomografiya usuli bilan) ga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
371. Gruntning poʻlatga nisbatan agressivligini baholash uchun elektr tadqiqot ishlari GOST 9.602-2016 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Adashgan toklarni oʻlchash har bir maydon uchun bir yoki ikkita nuqtada amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
372. Metall boʻlmagan quvurlarni loyihalashda gruntlarning solishtirma elektr qarshiligini aniqlash ishlarini bajarmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
373. Havo elektr uzatish liniyalari yoʻnalishlarini loyihalashda geofizik tadqiqotlar mazkur SHNQning 355-356-bandlarida keltirilgan joylarda va tayanchlar oʻrnatiladigan nuqtalarda oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Har bir tayanch ostida muhandis-geologik sharoitlarning murakkabligiga koʻra birdan uchtagacha kuzatuv nuqtalari belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
374. Loyiha hujjatlarini tayyorlash uchun bir bosqichli tadqiqotlarni oʻtkazishda mazkur SHNQning 355-356-bandlarida keltirilmagan chiziqli inshootlar yoʻnalishlari hududlarida muhandislik-geofizik izlanishlar mazkur SHNQning 190 — 192-bandlari va mazkur SHNQning 2-jadvali talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
375. Elektr podstansiyalari va ularga yondosh hududlarda geoelektrik tuzilishni, gruntlarning solishtirma elektr qarshiligini (UES) aniqlash maqsadida anodli yertutashtirgich qurilmalari va stansiyalarini loyihalash uchun vertikal elektr zondlash (VEZ) usuli orqali elektrrazvedka ishlari amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yertutashtirgich qurilmalari joylashgan maydonlarda tadqiqot chuqurligi yertutashtirgich qurilmasining chuqurligiga bogʻliq holda 50 dan 200 m gacha boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
376. Gruntlarni dala sharoitida tekshirish ishlarini alohida olingan bino va inshootlar hududlarida bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntlar koʻrsatkichlarini aniqlash usullarini mazkur SHNQning 61 — 75 va 193-194-bandlariga koʻra bino va inshootlarning xususiyati va toifalarini hisobga olgan holda tanlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
377. Gruntlarning deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlari mazkur SHNQning 6-ilovasiga koʻra amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
378. Gruntlarni sathi 2500 va 5000 cm2 shtamplar yordamida statik bosim ostida sinash tajribalarini tajriba shurflarida, loyihalanayotgan poydevor chuqurligida va undan 2-3 m chuqurroqda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
379. Gruntlarining siqiluvchan qatlami doirasida tajribalarning sathi 600 cm² shtamplar yordamida, bur-quduqlarda yoki grunt massivlarida burama (vint) shtamplar yordamida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
380. Gruntlarni shtamplar yordamida sinash tajribalari gruntlarning laboratoriya sharoitida aniqlangan deformatsiya moduli miqdorlariga (yuklamasi 0,15 MPa dan ortiq boʻlgan III va IV-toifadagi bino va inshootlar asosini hisoblashda) aniqlik kiritish uchun amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
381. Gruntlarning deformatsiyaviy xususiyatlarini aniqlash va ularga aniqlik kiritishda etalon usul sifatida sathi 2500-5000 cm2 shtamplar yordamida statik bosim ostida sinash tajribalarini amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
382. Agar inshootlar (0,15 MPa dan kam yuklamalarda) asosi toʻrtlamchi davrgacha boʻlgan gruntlar yoki oʻziga xos gruntlar (koʻpayish koeffitsiyentiga ega boʻlmagan) dan iborat boʻlsa, kompression sinovlari natijasida olingan gruntlar deformatsiyasi modullarini tuzatish shtamp sinovlari natijalari asosida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
383. GOST 20276-2012 da belgilangan hollarda, grunt sinovlari natijasida radial pressiometrlar yordamida olingan grunt deformatsiyasi modullarini tuzatish uchun shtamplar bilan grunt sinovlari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
384. Bur-quduqlarda radial pressiometrlar va yassi vertikal shtamplar (parrakli pressiometrlar) yordamida gruntlarning pressiometrik sinash tajribalarini, gruntlar keskin farq qilmaydigan anizotropiya xususiyatlariga (vertikal va gorizontal yoʻnalishlar boʻyicha) ega boʻlgan hollarda amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
385. Oddiy va oʻrta muhandislik-geologiya sharoitli hududlarda, III-toifadagi bir turdagi va takroriy loyihalar boʻyicha quriladigan bino-inshootlar uchun, shuningdek individual loyihalanayotgan chiziqli inshootlar yoʻnalishlari hududlarida, gruntlarning deformatsiyaviy va mustahkamlik xususiyatlarini aniqlash uchun statik va (yoki) dinamik zondlash ishlari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
386. Statik va dinamik zondlash ishlari quyidagi maxsus vazifalarni yechish uchun qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻkma va yuvma gruntlarning (vaqtga bogʻliq ravishda) zichlanish hamda mustahkamlanish darajasini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvga toʻydirish va suvini chiqarib yuborish natijasida qumli, gilli gruntlarning zichligi hamda mustahkamligi oʻzgarishini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvga toʻyintirilgan qumli gruntlarning dinamik barqarorligini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
387. Statik zondlash sinovlari soni bur-quduqlarning umumiy sonining 50 foizdan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Binoning kengligi va uzunligi 25 m yoki undan kam boʻlganda esa uchtadan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar qatlam kesimida suvga toʻyingan qumli gruntlar mavjud boʻlsa, statik zondlash sinovlari soni bur-quduqlar sonining 100 foizigacha koʻpayishi, zondlash chuqurligi loyihada belgilangan qoziqning pastki uchidan kamida 2 m chuqurda boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
388. Qoziqli poydevorlar chiziqli inshootlarini loyihalash hududlarida (koʻpriklar, estakad) har bir tayanch ostiga statik zondlash amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch kengligi 12 m va undan ortiq boʻlsa, zondlash nuqtalar soni koʻpayishi va ular orasidagi masofa 12 m dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
389. Statik va dinamik zondlash quyidagi maxsus vazifalar uchun qoʻllanilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻkma va yuvma gruntlarning vaqt oʻtishi bilan siqilish va mustahkamlashuv darajasini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sugʻorish, drenajlash paytida qumli va gilli gruntlarning mustahkamligi va zichligining oʻzgarishini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
390. Qoziqli poydevorlarda loyihalanayotgan har bir bino va inshoot chegarasida SHNQ 2.02.03-21 talablariga muvofiq etalon qoziq va statik zondlash sinovlar soni kamida oltita va toʻliq oʻlchamdagi qoziqlarning statik sinovlari soni kamida ikkita boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
391. Bir tekislikda kesish usulidan foydalangan holda gruntlarning normativ xususiyatlarini aniqlashda, qiyalikning barqarorligini yoki massivning (yirik boʻlakli yoki bir jinsli boʻlmagan gruntlardan tashkil topgan) mustahkamlik xususiyatlarini hisoblash uchun, har bir MGE uchun mustahkamlik koʻrsatkichlarini aniqlash soni uchtadan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
392. Gruntlarning hisoblangan xususiyatlarini aniqlashda SHNQ 2.02.01-19 da belgilangan grunt ishonchliligi koeffitsiyentlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
393. Gruntlarning dala sinovlari soni avvalgi muhandislik-geologiya ishlarning natijalarini hisobga olgan holda dasturda asoslanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
394. Gidrogeologik tadqiqotni gruntlar va suvli gorizontlarning gidrogeologik parametrlarini hamda koʻrsatkichlarini aniqlash, gidrogeologik sharoitlar oʻzgarishi prognozini tuzish uchun va suv sathini pasaytiruvchi tizimlarni loyihalash, filtratsiyaga qarshi chora-tadbirlar koʻrish, drenaj bilan bogʻliq masalalarni yechish, olingan maʼlumotlarga aniqlik kiritish uchun amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
395. Tajriba filtratsiya ishlarini (suvni tortib olish va toʻldirish, shurflarga suv quyish, bur-quduqlarga bosim ostida suv quyish), loyihalanayotgan qurilish xandaqlari konturida va bevosita joylashtirilishi loyihalanayotgan hududlardagi suv sathini pasaytiruvchi, filtratsiyaga qarshi, drenaj va boshqa tizimlarning konturlarida bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
396. Yerosti suvlaridan olinadigan namunalar va kimyoviy tahlillar miqdorini mazkur SHNQning 277-bandi talablariga koʻra belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
397. Xavfli fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar rivojlanish dinamikasini, yerosti suvlari rejimini statsionar kuzatish hamda boshqa izlanishlarning avvalgi bosqichlarida boshlangan kuzatuvlar mazkur SHNQning 108 — 116-bandlariga asosan davom ettirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
398. Izlanishlar tugallanganidan soʻng statsionar kuzatish tarmoqlarini bino va inshootlarni qurish va foydalanish davrida kuzatuvlarni davom ettirish uchun qoldirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
399. Togʻ kovlamalaridan olingan gruntlar namunalarining fizik-mexanik koʻrsatkichlarini loyihalanayotgan har bir bino va inshootlar yoki ularning guruhi joylashgan hududlarda laboratoriya sharoitida aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntlar namunalari loyihalanayotgan obyektlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasidagi har bir muhandislik geologik elementlardan olingan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
400. Gruntlarning fizik, fizik-kimyoviy, mexanik (deformatsiyaviy va mustahkamlik) koʻrsatkichlarini hamda ularning oʻziga xos xususiyatlarini laboratoriya sharoitida aniqlashning tarkibi, hajmi (miqdori) va usullarini izlanishlar dasturida, ular xususiyatlarining bino-inshootlar asosida obyektning qurilishi, shuningdek undan foydalanish davrida oʻzgarishini hisobga olgan holda mazkur SHNQning 11-ilovasiga koʻra asoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
401. III va IV-toifadagi bino va inshootlar uchun (0,15 MPa dan ortiq yuklamalarda) gruntlarning deformatsiya xususiyatlari kompression siqish usuli bilan tuzatish koeffitsiyentlarini qoʻllash yordamida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, IV-toifadagi bino va inshootlar uchun tuzatish koeffitsiyentlari shtamp sinovlari natijalari bilan solishtirilishi, III toifadagi bino va inshootlar uchun shtamp sinovlari natijalari yoki uch oʻq boʻylab siqilish natijalari bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
402. Tabiiy asosda loyihalanayotgan IV-toifadagi bino va inshootlari uchun (shtampdan foydalanish cheklangan taqdirda) grunt sinovlari laboratoriya sharoitida uch oʻq boʻylab siqish usuli yordamida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
403. Seysmik hududlarda qurilish paytida (texnik topshiriqda koʻrsatilgan umumiy seysmik hududlashtirish xaritasi boʻyicha normativ seysmikligi 6 yoki undan ortiq ball bilan) gruntlarning seysmik suyulishi, mustahkamligi yoʻqolishini va deformatsiyalanishini aniqlash uchun quyidagilarda dinamik sinovlar oʻtkazilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suyuluvchi va oson suyuluvchi qumlarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oquvchanlik koʻrsatgichi 0,25 dan yuqori boʻlgan bogʻlangan gruntlarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yirik boʻlakli gruntlarning tarkibidagi 30 foizdan ortiq boʻlgan suvga toʻyingan dispers toʻldiruvchi gruntlarda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
404. Tashqi dinamik taʼsir manbalari boʻlgan transport yoki sanoat uskunalar, shuningdek foydalanish jarayonida dinamik taʼsir manbalari boʻlgan inshootlar yaqinidagi bino va inshootlarni loyihalashda, poydevor asosidagi gruntlar (har qanday namlikdagi boʻshang qumlar, suv bilan toʻyingan oʻrtacha zichlikdagi qumlar, oquvchanlik koʻrsatkichi 0,5 dan yuqori boʻlgan bogʻlangan gruntlar)ning tebranish-sudralish xususiyatlarini aniqlash uchun dinamik sinovlar oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
405. Agar inshootning poydevori chegarasi temir yoʻl yotqizigʻining chetidan 100 m dan ortiq masofada, I-toifadagi avtomobil yoʻli oʻqidan, tramvay liniyasidan, metro liniyasidan 50 m masofada, shuningdek dinamik taʼsirlarga ega dastgohlar poydevori chegaralaridan 50 m masofada joylashgan boʻlsa, dinamik sinovlarni bajarmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
406. Sinov natijalarini statistik qayta ishlash asosida, gruntlarning normativ va hisobiy koʻrsatkichlarini hisoblash uchun zarur boʻlgan bir xil nomdagi koʻrsatkichlarining miqdorini, hisoblash yoʻli bilan aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu hisoblashlarni asos gruntlarining har xillik darajasi, koʻrsatkichni hisoblashning talab qilingan aniqligiga (berilgan ishonchlilik ehtimoli oraligʻida) bogʻliq ravishda, loyihalanayotgan bino va inshootlarning toifalari va turi (qurilishdan maqsadi)ni hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
407. Gruntlar hisobiy koʻrsatkichlarining ishonchlilik ehtimoli oraligʻini SHNQ 2.02.01-19 (deformatsiyalar boʻyicha hisoblashlarda — 0,85 va mustahkamlik koʻrsatkichlari boʻyicha hisoblashlarda — 0,95, ammo 0,99 dan ortiq boʻlmasligi kerak) talablariga koʻra belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
408. Hisoblash uchun maʼlumotlar mavjud boʻlmagan hollarda, gruntlar koʻrsatkichlarining miqdori mazkur SHNQning 314-bandiga muvofiq har bir inshoot yoki ularning guruhi uchun ushbu SHNQning 279-bandiga muvofiq har bir muhandislik geologiya elementi boʻyicha loyiha uchun belgilangan grunt xususiyatlari koʻrsatkichlarining miqdoridan kam boʻlmagan miqdorda, avval bajarilgan aniqlash ishlari, shu jumladan, yaqin hududda olingan maʼlumotlarni inobatga olgan holda taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
409. Togʻ kovlamalaridan olingan yerosti suvlari namunalarining miqdori har bir suvli gorizont uchun uchtadan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suv namunalarining miqdorini yerosti suvlari kimyoviy tarkibi koʻrsatkichlarning katta oʻzgarishida yoki loyihalanayotgan bino va inshootlar hududlarni sanoat hamda boshqa ifloslantiruvchi manbalardan chiqadigan oqovalar bosishi yuz berganda koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
410. Yerosti suvlari namunalarining kimyoviy tahlillari natijasida aniqlanadigan koʻrsatkichlar tarkibini mazkur SHNQning 117-bandiga va 12-ilovasiga koʻra belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
411. Loyiha hujjatlarini (ishchi hujjatlarini) tuzish bosqichida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan muhandis-geologik sharoitlari oʻzgarishlarni prognoz qilish, loyiha hujjatlarini tayyorlash uchun muhandislik-geologiya tadqiqotlarini bajarish, gruntlarning tarkibi va xususiyatlari, geologik va muhandislik-geologiya jarayonlarning paydo boʻlishi va rivojlanish intensivligini (tezligini) raqamli qiymatlarni belgilash bilan miqdoriy prognoz shaklida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
412. Izlanishlar oʻtkaziladigan maydon (hudud, yoʻnalishlar)ning muhandis-geologik sharoitida yuz berishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarning miqdoriy prognozi laboratoriya va dala usullari bilan grunt tarkibini, holatini hamda xususiyatlarini oʻrganish natijalari, mahalliy maʼlumotlardan kelib chiqib amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tabiiy sharoitda oʻrganish qiyin boʻlgan xavfli geologik va muhandislik-geologiya jarayonlarning rivojlanishini prognoz qilish uchun fizik modellashtirish qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
413. Muhandislik-geologiya sharoitlaridagi oʻzgarishlarning miqdoriy prognozini asoslash uchun qoʻshimcha hajmdagi dala va laboratoriya ishlari hamda izlanishlar (loyihalashtirilgan bino va inshootlar konturitsiya bundan mustasno) amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
414. Murakkab muhandis-geologik sharoitlarda, oʻta xavfli, texnik jihatdan murakkab va noyob obyektlarni qurish rejalashtirilgan hududda muhandis-geologik sharoitlarda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarning miqdoriy prognozini tuzish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
415. Ishchi hujjatlar ishlab chiqish uchun texnik hisobotning matnida mazkur SHNQning 219, 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda mazkur SHNQning 416 — 422 bandlarida keltirilgan maʼlumotlar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
416. Geologik tuzilishi boʻlimida aniqlik kiritilgan geologik tuzilishning tavsifi va loyihalanayotgan har bir bino (inshoot) yoki ularning guruhlari joylashgan hududida ajratilgan muhandislik-geologiya elementlarning taʼrifi va yotish sharoitlari keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
417. Bitta geomorfologik element hududida maydon (yoʻnalish)ning umumiy yoki uning qismlarining (bino va inshootlarning bir necha hududlari uchun umumiy ravishda) taʼrifi keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
418. Gidrogeologik sharoitlar boʻlimida gidrogeologik parametrlarga, yerosti suvlari va gruntlarning betonga nisbatan agressivligi va metallarga nisbatan korrozion faolligi oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
419. Gruntlarning fizik-mexanik xususiyatlari boʻlimida har bir bino (inshoot) yoki ularning guruhlari uchun avval bajarilgan muhandislik izlanishlarini hisobga olgan holda, gruntlar xossalari koʻrsatkichlarining statistik hisoblari natijalari keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntlarning tegishli ishonchlilik chegaralarida tabiiy, deformatsiyaviy, mustahkamlik va kimyoviy xususiyatlarining normativ hamda hisobiy koʻrsatkichlari har bir ajratilgan muhandislik-geologiya element uchun keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
420. Oʻziga xos xususiyatli gruntlar boʻlimida loyihalanayotgan bino, inshootlar va ularning guruhlari joylashgan hududlar muhandislik-geologiya sharoitlarining aniqlik kiritilgan tavsifi keltirilishi, har bir ajratilgan muhandislik-geologiya element boʻyicha gruntlarning fizik, deformatsiyaviy, mustahkamlik, kimyoviy va oʻziga xos boshqa xossalarining normativ va hisobiy koʻrsatkichlari aniqlanishi hamda ular oʻzgarishining prognozi, loyihalash va muhandislik muhofazasi boʻyicha takliflar kiritilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
421. Fizik-geologik va muhandis-geologik jarayonlar boʻlimida loyihalanadigan inshoot va ular guruhlarining har bir hududi boʻyicha aniqlangan maʼlumotlar, geologik muhit bilan oʻzaro taʼsir doirasidagi jarayonlarning keyingi rivojlanishi boʻyicha aniqlangan prognoz va muhandislik muhofazasi oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
422. Muhandis-geologik sharoitlar boʻlimida loyihalanadigan bino va inshootlar uchun poydevorlar turlarini tanlash boʻyicha muhandislik-geologiya tavsiyalar, fizik-geologik jarayonlarning faolligiga baho berish, profilaktika chora-tadbirlari va muhandislik muhofaza inshootlari boʻyicha takliflar aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Noyob bino va inshootlar qurilishi va ulardan foydalanish jarayonida ular asosi deformatsiyalarini kuzatish hamda oʻlchash ishlarini bajarish zarurati toʻgʻrisidagi talablar keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
423. Texnik hisobotda muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarishining miqdoriy prognozi belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
424. Texnik hisobot boʻlimlarining soni, nomlari muhandislik-geologiya sharoitlarning murakkabligiga, izlanishlar maydoni yoki yoʻnalishning uzunligiga, ishlarning maqsadi, yechilishi kerak boʻlgan vazifalarga bogʻliq ravishda oʻzgartirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
425. Avval bajarilgan izlanishlar uchun (loyihaoldi yoki loyiha bosqichlarida) yozilgan texnik hisobotda umumiy maʼlumotlar (fizik-geologik sharoit, muhandislik-geologiya oʻrganilganlik) keltirilgan boʻlsa yoki bu mintaqada loyiha tashkiloti uchun bir necha marta izlanishlar olib borilgan boʻlsa, ushbu maʼlumotlar texnik hisobotda keltirilmasligiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
426. Ishchi hujjatlarni ishlab chiqish uchun texnik hisobotning matniy ilovalar tarkibi mazkur SHNQning 218 va 307-bandlari talablariga javob berishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlar natijalarini har bir bino (inshoot) yoki hududlar guruhi uchun alohida keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
427. Ishchi hujjatlarni ishlab chiqish uchun texnik hisobotning grafik qismida mazkur SHNQning 219 va 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda quyidagilar boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyekt yoki bino va inshootlarning faktik materiallar xaritasi (bu xaritada texnik topshiriqqa ilova qilingan bosh rejaga koʻra bino va inshootlarning konturlari va eksplikatsiyalari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan bino (inshootlar)ning har bir hududi, yoki hududlar guruhi uchun alohida muhandislik-geologiya kesimalar, bu kesimalarda bino (inshoot)larning konturlari va yerosti qismi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zondlash grafiklari, gruntlarni dala sharoitida oʻrganilgani, filtratsiya ishlari natijalarini qayta ishlash materiallari, geofizik kesimalar va grafiklar, statsionar kuzatuvlar grafiklari va bajarilgan ishlarning boshqa grafik materiallari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
428. Chiziqli inshootlar yoʻnalishlari boʻyicha muhandislik-geologiya kesimalarni muhandislik geodeziya izlanishlari profillari bilan birga qoʻshib chizish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-bob. Bino va inshootlarning qurilishi, foydalanish va tugatish davridagi muhandislik geologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
429. Bino va inshootlar qurilishi, ulardan foydalanish, tugatish davridagi muhandislik-geologiya izlanishlar obyekt hududida geologik muhit ayrim koʻrsatkichlarining holati va oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olishni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
430. Qurilish davrida qurilish oʻyiqlari va inshootlar asoslarining geologik hujjatlarini yuritish va grunt ishlarining bajarilishi boʻyicha geotexnik nazorat amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
431. Izlanishlar ishlarining tarkibi va hajmini izlanishlar dasturida, qurilish xandaqlarini hujjatlashtirish natijalarini va ushbu SHNQning talablarini hisobga olgan holda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
432. Muhandislik-geologiya izlanishlariga beriladigan texnik topshiriq mazkur SHNQning 5-bandi talablariga qoʻshimcha ravishda quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish ishlarining bajarilish bosqichlari va muddatlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoʻllaniladigan texnik vositalarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilishning har bir bosqichida nazorat olib borishning talab qilinadigan vazifalari va ketma-ketligini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
izlanishlar natijalarini taqdim etish tartibini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
olingan natijalarni qurilish ishlarini ishlab chiqarish bilan bogʻlash masalalarni tezkor hal qilinishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
433. Texnik topshiriqqa hudud boʻyicha asosni tayyorlash muhandislik-geologiya xaritalari va kesimalari, oʻyiqlar chuqurligi koʻrsatilgan bosh reja, belgilangan qurilish ishlarini olib borish grafigi ilova qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
434. Texnik topshiriqda tajriba ishlarining maxsus turlarini (gruntlar xususiyatlarini sunʼiy yoʻl bilan yaxshilash) bajarish toʻgʻrisida talablar qoʻyilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
435. Qurilish davrida olib boriladigan muhandislik-geologiya izlanishlari, loyiha hujjatlarida koʻrsatilishi va quyidagi hollarda bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III va IV-toifali bino va inshootlar (noyob bino va inshootlar) hamda murakkab muhandis-geologik sharoitli hududlarda II-toifali bino va inshootlar qurilishida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shaharning tor joylaridagi qurilishlarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
asos gruntlarining texnik melioratsiyasi boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishda va bino, inshootlarga sunʼiy yoʻl bilan asos yaratishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari rejimini va xavfli fizik-geologik hamda muhandislik-geologiya jarayonlar rivojlanish dinamikasining statsionar kuzatuvlarini davom ettirish (yoki yangidan boshlash), shuningdek ular rivojlanishi va faollashishini prognoz qilishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
izlanishlar tugallangani bilan obyekt qurilishi orasida uzoq vaqt oʻtgani sababli hamda boshqa obyektlar hududi yoniga qurilganda, ular yangi qurilish natijasida zarar koʻradigan boʻlsa yoki yangi qurilish (gidrotexnik qurilish, yerlarning suvini quritish, qishloq xoʻjalik ekinlarini sugʻorish va boshqalar) geologik muhitning jiddiy oʻzgarishini keltirib chiqarsa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlar qurilishi davrida kutilmagan holatlar (bino va inshootlar deformatsiyasi, loyiha hujjatlarida qabul qilingan hamda amalda aniqlangan muhandis-geologik sharoitlar orasidagi farqlar, xandaqlar va oʻyiqlarni yerosti suvlari bosishi, ular yonbagʻirlarining oʻpirilishi) sodir boʻlsa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlar bosh rejalarining oʻzgarishi, bino va inshootlar konturlari izlanishlar olib borilgan konturlarga nisbatan surilgan boʻlsa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlar yuqori darajadagi xavfli zonalarda quriladigan boʻlsa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
436. Izlanishlar QR 02.01-23 talablariga koʻra, qurilish uchun tayyorlangan xandaqlarda, sunʼiy oʻyiqlarda, transheyalarda, muhandislik tayyorlash ishlari olib borilgan hududlarda, yuvma yoki toʻkma gruntli grunt inshootlari hududlarida, ular qurilishi jarayonida, grunt massivlari mustahkamlangandan va melioratsiya qilingandan soʻng amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
437. Qurilish davrida muhandislik-geologiya izlanishlari olib borilganda loyiha hujjatlarida qabul qilingan va amalda aniqlangan muhandis-geologik sharoitlarning qanchalik mos kelganini aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
438. Xandaqlar, transheyalar va boshqa oʻyiqlarni tekshirish hamda gruntlarning qatlamlanishini, ularning tarkibini, yerosti suvlarining sizib chiqishini hujjatlashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
439. Izlanishlar tarkibiga xandaqlar, transheyalar devorlari hamda tubining tavsifini yozish, ularning rasmini chizish va suratga olish, 1:500-1:50 masshtablardagi batafsil kesimalar va xaritalar tuzish, yerosti suvlari paydo boʻlgan va barqaror turib qolgan chuqurliklarni, gruntlarning toʻyingan kapillyar zonasini roʻyxatga olish hamda oʻyiqlarga kelib tushadigan suvlarning xususiyatlarini, suvni chiqarib olish miqdorini, shuningdek buning uchun qoʻllanilgan usulning samaradorligini aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
440. Suv oqimlari va sanoat chiqindilari toʻplovchilarini oʻrab turuvchi va suvni tartibga soluvchi toʻgʻonlar (dambalar), baland toʻshamalar va chuqur oʻyiqlar, shuningdek avtomobil yoʻllari, temir yoʻllar va boshqa chiziqli inshootlar trassalari quriladigan hududlarda muhandislik-geologik hujjatlashtirish va qurilish kotlovanlari hamda transheyalarida kuzatuv ishlari tegishli turdagi qurilish uchun idoraviy qurilish normalarini inobatga olgan holda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
441. Loyiha hujjatlarida qabul qilingan va amalda aniqlangan muhandis-geologik sharoitlar orasida jiddiy farqlar topilganda, agar ular qabul qilingan loyiha yechimlariga oʻzgartirish kiritadigan boʻlsa, bunda loyihani toʻgʻrilash uchun yetarli hajmda muhandislik-geologiya izlanishlarini bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
442. Amalda aniqlangan va loyihadagi muhandis-geologik sharoitlar orasida jiddiy farqlar topilganda, muhandislik-geologiya izlanishlari xulosalarida loyiha yechimlariga aniqlik kiritish toʻgʻrisidagi takliflar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
443. Qurilish davrida muhandislik-geologiya izlanishlari olib borilganda grunt ishlari qurilishi (gruntlarni joyiga yotqizib toʻshash, zichlash va suv yordamida yotqizish), yuvma yoki toʻkma gruntli asoslarda muhandislik tayyorlash ishlari olib borilishi, muntazam ravishda barpo qilinadigan togʻ jinslari uyumlari (otvallari) va grunt inshootlari hududlari sifatining geotexnik nazorati amalga oshirilganda ularning sifatini quyidagi yoʻllar bilan baholash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning amalda aniqlangan quruq holdagi zichligi koʻrsatkichlarini ularning loyihadagi miqdorlari bilan solishtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zichlangan gruntlarning amalda aniqlangan namligi koʻrsatkichlarini ularning optimal namligi miqdorlari bilan solishtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
444. Qumli va yirik boʻlakli gruntlarning granulometrik tarkibi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
445. Gruntlarning zichligini aniqlash uchun quyidagi dala-ekspress usullarini qoʻllash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
vibrozondlash kichik (gabaritli zondlarni, zarbli, botirib kirgiziladigan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geofizik, zichlik-namlikni aniqlovchi yadroviy usullarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
krilchatka yordamida aylanma kesish tajribalarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zichlik-namlikni keskir silindr yoki (tarkibida har xil aralashma boʻlgan qumli va yirik boʻlakli gruntlar uchun) maxsus shurflarda aniqlash usullarini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
446. Gruntlarni tekshirish QR 02.01-23 talablariga asosan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
447. Asoslar gruntlarining texnik melioratsiyasi (ularni mustahkamlash) boʻyicha nazorat mustahkamlangan gruntlar namunalarini, bur-quduqlardan olingan laboratoriya sharoitida yoki xandaqlar tubida bajariladigan dala sinovlari maʼlumotlari asosida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
448. Yer ostiga chuqurlashtirilib qurilgan inshootlarda, drenaj va boshqa inshootlar qurish maqsadida xandaqlar kovlanganda, qurilish uchun suv sathini pasaytirish boʻyicha chora-tadbirlar samaradorligini nazorat qilish, maxsus kovlangan gidrogeologik bur-quduqlarda bajariladigan kuzatuvlar asosida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
449. Obyektlarning qurilishi davrida muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarishining, gidrogeologik sharoitlar oʻzgarishining va fizik-geologik hamda muhandislik-geologiya jarayonlar rivojlanish dinamikasining yoki yangi jarayonlar paydo boʻlishining statsionar kuzatuvlari mazkur SHNQning 108 — 116-bandlariga asosan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
450. Qurilish davrida bajariladigan maxsus muhandislik-geologiya tadqiqotlari (kuzatuvlari)ni quyidagi vazifalarni yechish uchun amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xandaqlar (oʻyiqlar) chetidagi gruntlarning nurash tezligini va barqarorligini, ularning oʻzini tutishini (nurash intensivligini) muntazam ravishda kuzatuvlar asosida aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnogen taʼsirlar ostida togʻ jinslari massivlari parametrlarining oʻzgarishini, xandaqlar va tunnellarda geofizik tadqiqotlarni, seysmoakustik tadqiqotlarni bajarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonbagʻir va suffoziya jarayonlari rivojlanishini, xandaqlar chetidagi gruntlarning siqib chiqarilishi va qalqib chiqishini kuzatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar belgilangan talablarga javob bermagan hollarda grunt inshootlarini suv yordamida yotqizish tajribasining fragmentida sinovlar oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni yer ostida zichlash, mustahkamlash usullari bilan bino va inshootlar asosida muhandislik tayyorlash ishlarini olib borish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
451. Obyektlarning qurilishi va ulardan foydalanish davrlarida izlanishlar olib borilganda, mazkur SHNQning 140-bandi keltirilgan vazifalarni yechish maqsadida, mavjud bino va inshootlar poydevori asosini tekshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
452. Mavjud bino va inshootlar poydevori asosini tekshirish uchun shurf va bur-quduqlar kovlash, gruntlar va yerosti suvlari namunalarini olish, zondlash ishlarini va geofizik tadqiqotlar va boshqa muhandislik-geologiya izlanishlarini bajarish hamda bino va inshootlar poydevori asosi deformatsiyasi va yerosti suvlari rejimini statsionar kuzatish ishlarini olib borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
453. Shurflarning chuqurligini, ochiladigan poydevor tubidan 0,5 — 1,0 m chuqurroq kovlashni hisobga olib belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
454. Shurflarni bino va inshootlar asosi poydevoriga koʻndalang ravishda kovlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
455. Barcha kovlangan shurflarda ular devorlarining va asos poydevori gruntlarining rasmini chizish (1:20 yoki 1:50 masshtablarda) va suratga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
456. Monolitlarni ochiladigan poydevor tubida joylashgan gruntlarning barcha turlari qatlamidan bevosita poydevor tubidagi va unga qarama-qarshi tomondagi qatlamlardan olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
457. Shurflar yordamida ochilgan poydevorlarning konstruksiyasi, materiali va holati aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
458. Togʻ kovlamalarini kovlash jarayonida bino va inshootlar poydevor asosidagi gruntlarning tuzilmasi va holati (namlash, muzlash, yuvilib ketish, yumshash) buzilishining oldini olish chora-tadbirlari koʻrilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
459. Mavjud bino va inshootlar poydevori asosini tekshirish natijalari asosida tuziladigan texnik hisobotda mazkur SHNQning 207 — 219-bandlarga qoʻshimcha ravishda quyidagilar keltirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlarning qurilishi va ulardan foydalanish davrlarida geologik muhitning, gidrogeologik sharoitlar, gruntlarning deformatsiyaviy va mustahkamlik xususiyatlarining oʻzgarishi va bu oʻzgarishlarning avval qilingan prognozga mos kelganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlar tubida va ularning taʼsir zonasidan tashqarida alohida-alohida ajratilgan muhandis-geologik elementlari uchun gruntlarning normativ va hisobiy koʻrsatkichlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar maʼlumotlarga asosan, bu bino va inshootlar qurilgunga qadar aniqlangan muhandis-geologik elementlari uchun gruntlarning normativ va hisobiy koʻrsatkichlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
460. Bino va inshootlardan foydalanish davrida geologik muhit ayrim koʻrsatkichlarining statsionar kuzatuvlarini (lokal monitoring) olib borishni izlanishlarning avvalgi bosqichlarida tuzilgan kuzatuv punktlari (bur-quduqlar, postlar, nuqtalar) tarmogʻi asosida, ular boʻlmaganda yangi tuziladigan kuzatuv punktlari asosida amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
461. Kuzatishlar xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar rivojlanishining monitoringini olib borish, bino va inshootlar deformatsiyalarini aniqlash va bino va inshootlar barqarorligiga salbiy taʼsir etuvchi boshqa omillarni kuzatish uchun olib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
462. Statsionar kuzatuvlarni geofizik va geodezik usullar, zondlash, laboratoriya sinovlari va bino va inshootlar asosida hamda xavfli fizik-geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar tarqalgan hududlarda oʻrnatilgan oʻlchov uskunalari yordamida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
463. Kuzatuv tarmoqlarining zichligi, kuzatuvlarni olib borish usullari va davriyligi, inshootning oʻziga xos xususiyatlaridan, muhandislik-geologiya hamda gidrogeologik sharoitlardan, jarayonlar sodir boʻlishining tezligi (intensivligi)dan kelib chiqib, izlanishlar dasturida belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
464. Gruntlar va yerosti suvlarining ifloslanish darajasini hamda ifloslantiruvchi koʻrsatkichlarning tarkibini aniqlash uchun ularning kimyoviy tahlilini amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
465. Muhandislik-geologiya izlanishlari natijalarini mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga asosan tuziladigan texnik hisobotda keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
466. Loyiha hujjatlari ishlab chiqish uchun bajarilgan muhandislik-geologiya izlanishlarda tuzilgan miqdoriy prognozning ishonchliligini bino va inshootni qurish, ulardan foydalanish davrida bajariladigan izlanishlar natijalariga koʻra tekshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
467. Korxona, bino va inshootlarni tugatish davrida bajariladigan izlanishlar hududlarning sanatsiyasi (sogʻlomlashtirish) hamda rekultivatsiyasi (gruntlarni, yerlarni qaytadan tiklash) boʻyicha loyiha yechimlarini asoslash uchun, shuningdek izlanishlar natijasida texnik hisobot tuzish uchun zarur boʻlgan materiallar va maʼlumotlarni olishni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
468. Muhandislik-geologiya izlanishlarining tarkibi va hajmini, izlanishlar dasturida belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
469. Izlanishlar davomida quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik muhitda aholi sogʻligi uchun xavfli boʻlgan ifloslantiruvchi moddalarning mavjudligini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ifloslantiruvchi moddalarni zararsizlantirish va utillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
grunt qatlamining holatini tekshirish va hududning ayrim hududlarida gruntlar va gruntlarni almashtirish, obyektni tugatishdan sodir boʻladigan xavfni baholash toʻgʻrisida takliflar kiritish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
470. Gruntli qurilish materiallari hamda obyekt tugallangandan soʻng amalga oshiriladigan yerni tiklash materiallari uchun grunt izlanishlari SHNQ 1.02.07-19 talablariga asosan bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
471. Obyekt tugatilgandan soʻng hududni sogʻlomlashtirishga qaratilgan hududni quritish va boshqa meliorativ choralarni amalga oshirish zarurati bilan bogʻliq boʻlgan geologik muhitning alohida koʻrsatkichlarini oʻrganish, dasturda koʻzda tutilgan kompleks yoki alohida ish turlarini bajarish asosida olib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
472. Obyektlarni qurish va ulardan foydalanish davrida olib borilgan muhandislik-geologiya izlanishlar natijasiga koʻra tuziladigan texnik hisobot mazkur SHNQning 207 va 298-bandlariga qoʻshimcha ravishda quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hudud qurilishi uchun asos muhandislik tayyorgarligi qabul qilinganligi toʻgʻrisida dalolatnoma va xulosalarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
asos gruntlarida oʻtkazilgan texnik melioratsiyaning sifati toʻgʻrisida xulosalarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni karyerdan kovlab olish toʻgʻrisidagi xulosalarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv yordamida yotqizilgan gruntlarning qavatma-qavat nazorati va suv yordamida yotqizib tayyorlangan alohida hududlarni qabul qilingani toʻgʻrisida maʼlumotlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish ishlarini tashkil qilish va ishlab chiqishning usullariga aniqlik kiritish, gruntlarni sunʼiy yoʻl bilan mustahkamlash texnologiyalari, profilaktik va muhofaza chora-tadbirlarini ishlab chiqish boʻyicha takliflarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-bob. Oʻziga xos gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
473. Oʻziga xos grunt turlari va ularning asosiy xususiyatlari mazkur SHNQning 14-ilovasiga asosan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
474. Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlarini murakkab sharoitlarda va oʻziga xos sharoitga ega boʻlgan hududlarda (iqtisodiyot tarmoqlarining obyektlarini joylashtirish koʻzda tutilgan yer qaʼri lahimlarida, Orol dengizining shelf zonasi va boshqalar) mazkur SHNQga qoʻshimcha ravishda muhandislik-geologiya izlanishlarini SHNQ 1.02.23-2022 talablari hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
475. Muhandislik-geologiya izlanishlari loyihalanayotgan hudud (maydon, hudud, yoʻnalish)ning muhandislik-geologiya sharoitining kompleks ravishda oʻrganish (hududning relyefi, geologik tuzilishi, geomorfologik va gidrogeologik sharoiti, gruntlar tarkibi, holati va xususiyatlari, geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar, oʻzlashtirilgan (qurilish olib borilgan) hududlarning oʻzgarishlari)ni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
476. Geologik muhitdan ratsional foydalanish va muhofaza qilishni hisobga olgan holda obyektlarni loyihalash, qurish, ulardan foydalanish uchun yetarli hamda zarur materiallarni olish maqsadida, loyihalanayotgan obyektlar bilan geologik muhitning oʻzaro taʼsir doirasida muhandis-geologik sharoitlar oʻzgarish ehtimolligini prognoz qilishni taʼminlash muhandislik-geologiya sharoitni kompleks oʻrganish doirasiga kirishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
477. Oʻziga xos gruntlar va xavfli geologik jarayonlar tarqalgan hududlarda olib boriladigan muhandislik-geologiya izlanishlari tarkibiga mazkur SHNQning 14-bandida keltirilgan ish turlari va kompleks tekshirishlar kirishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
478. Qurilishi loyihalanayotgan hududning muhandis-geologik va gidrogeologik sharoitlari toʻgʻrisidagi materiallarni yigʻish, tahlil qilish va umumlashtirish ishlari loyihaoldi va loyiha hujjatlari ishlab chiqishning barcha bosqichlarida, avvalgi bosqich natijalarini hisobga olgan holda olib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
479. Yigʻilishi, qayta ishlanishi kerak boʻlgan materiallar va ularning tarkibi mazkur SHNQning 15-bandiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
480. Avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar tugagandan loyiha boshlangunga qadar 2-3 yildan koʻp vaqt oʻtgan boʻlsa ulardan foydalanish imkoniyati geologik muhit, gidrogeologik sharoitlar, relyefning oʻzgarganligi va texnogen taʼsirlar mazkur SHNQning 9-jadvalini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
481. Muhandislik-geologiya izlanishlari dasturi tuzilgunga qadar oʻtkaziladigan koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar natijalariga koʻra aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
482. Avvalgi yillarda bajarilgan barcha izlanishlarning materiallari geologik muhitning texnogen taʼsirlar natijasida oʻzgarish dinamikasini tiklash uchun foydalanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
483. Avvalgi yillardagi bajarilgan izlanishlar maʼlumotlar va boshqa maʼlumotlarni yigʻish, qayta ishlash, tahlil qilish va umumlashtirish natijasida izlanishlar dasturi va texnik hisobotni tuzishda oʻrganilayotgan hudud muhandis-geologik sharoitlarining oʻrganilish darajasi va bu materiallardan loyihaoldi va loyiha masalalarini yechish uchun (uning qachon bajarilganligini hisobga olgan holda) foydalanish imkoniyati baholanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

9-jadval

Muhandislik-geologik sharoitlarning xususiyatlari

Amaldagi natijalarning cheklash muddati, yil

Qurilmagan (oʻrganilmagan) hududlarda

Qurilgan (oʻrganilgan) hududlarda

Geologik tuzilishi

muddatsiz

muddatsiz

Gidrogeologik sharoitlar

5

2

Gruntlarning fizik-mexanik xossalari, yerosti suvlarining kimyoviy tarkibi

5

2

Geologik va muhandislik-geologiya jarayonlar

5

2

Geokriologik va muhandislik-geokriologik jarayonlar

5

2

Seysmik yoki seysmotektonik sharoitlar

muddatsiz

muddatsiz

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
484. Yigʻilgan materiallar asosida oʻrganilayotgan hududning muhandis-geologik sharoitlari toʻgʻrisida ishchi gipoteza shakllantirilishi va ushbu sharoitlarning murakkablik darajasi belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu maʼlumotlarga asosan qurilish obyektining izlanishlar dasturida qidiruv ishlarining tarkibi, hajmi, ularni bajarish uslubi va texnologiyasi belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
485. Muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasini mazkur SHNQning 1-ilovasida keltirilgan alohida olingan omillarga (ularning asosiy loyiha yechimiga) taʼsirini hisobga olgan holda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
486. Yerni masofadan turib zondlash maʼlumotlarining deshifrovkasi va aerovizual kuzatuvlar katta maydonlardagi (uzunlikdagi) hududlarning muhandis-geologik sharoitlarini oʻrganish va baholash hamda bu sharoitlarning oʻzgarish dinamikasini oʻrganish zarurati tugʻilganda qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
487. Yerni masofadan turib zondlash maʼlumotlarining deshifrovkasi va aerovizual kuzatuvlarini mazkur SHNQning 23 — 25-bandlariga koʻra amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Deshifrovka materiallariga koʻra yerdan turib tekshirishlar natijasida aniqlik kiritilgan geomorfologik xarita tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
488. Izlanishlarni amalga oshirish davrida muhandis-geologik koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshiruvlarning vazifalariga quyidagilar kirishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
izlanishlar hududini koʻzdan kechirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hudud relyefini koʻz bilan chamalab (vizual) baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud ochilmalarning, tabiiy ochilmalar, jarliklar, karyerlar, qurilish kovlamalari tavsifini yozish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv chiqadigan joylar tavsifini yozish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geodinamik jarayonlarning tashqi koʻrinishini yozish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik va ekologik sharoitlarning geobotanik indikatorlari tavsifini yozish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
489. Koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirish yoʻnalishlari aerofoto va sʼyomkaning boshqa turlari natijasida ajratilgan asosiy konturlarni kesib oʻtishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
490. Tabiiy ochilmalar mavjud boʻlmagan yoki ular yetarli boʻlmagan hollarda qoʻshimcha dala ishlarini amalga oshirish (aerovizual kuzatuvlar, alohida kovlamalarni kovlash, geofizik tadqiqotlar, zondlash, gruntlar, yerosti suvlari namunalarini olish va ularning laboratoriya tahlili) izlanishlar dasturida asoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
491. Hududni koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirish yoʻnalish kuzatuvlari yoʻli bilan amalga oshirilishi va ular boshqa dala ishlaridan oldin bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
492. Yoʻnalish kuzatuvlari oʻrganilayotgan hudud muhandis-geologik sharoitlarining asosiy holatlarini aniqlash va oʻrganish uchun koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshiruvlari, muhandis-geologik sʼyomkasini bajarish jarayonlari mazkur SHNQning 31 — 39-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
493. Togʻ kovlamalari va bur-quduqlarni kovlash mazkur SHNQning 41 — 56-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
494. Izlanishlar dasturida belgilanadigan bur-quduqlarni burgʻilash usullari burgʻilashning yuqori darajadagi samaradorligini, grunt qatlamlari chegaralarini belgilashdagi zarur aniqlikni (xatoliklar 0,25 — 0,50 m dan oshmasligi), gruntlarning turlari, yotish sharoiti, tarkibi, holati va xususiyatlarini, ularning oʻziga xos teksturasini tabiiy sharoitda yotgan holatda oʻrganishni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
495. Shnek bilan burgʻilashni uning kesim tavsifini belgilashda yoʻl qoʻyiladigan xatoliklar va grunt qatlamlari orasidagi kontaktlarni belgilashdagi aniqliklar past (xatoliklar 0,5 — 0,75 m va undan ham yuqori) boʻlgani sababli, izlanishlar dasturida asoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
496. Shaxta va shtolnyalar yuqori darajadagi masʼuliyatli va noyob bino hamda inshootlarni loyihalashda, shuningdek yer qaʼri lahimlarida joylashtiriladigan iqtisodiyot obyektlarida, izlanishlar dasturida asoslanganda kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shaxta va shtolnyalarda togʻ jinslarining yotish sharoiti, suv bilan toʻyinganlik darajasi, ularning harorati, saqlanganlik darajasi, geologik tuzilmalar va uzilmalarning xususiyatini oʻrganish hamda namunalar olish, togʻ jinslarining xususiyatlarini oʻrganish va boshqa maxsus ishlarni bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
497. Ishlar tugallangandan soʻng barcha togʻ kovlamalari yoʻq qilinishi, shurf va dudkalar gilli gruntlar bilan shibbalab toʻldirilishi, bur-quduqlar gil yoki sement-qumli aralashma bilan tabiiy muhit ifloslanishining va fizik-geologik hamda muhandis-geologik jarayonlar faollashishining oldini olish maqsadida, berkitish hamda rekultivatsiya ishlari bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
498. Geofizik tadqiqotlar oʻziga xos gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borishda muhandislik-geologiya izlanishlarining barcha bosqichlari mazkur SHNQning 57 — 60-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
499. Gruntlarni dala sharoitlarida tadqiq qilish oʻziga xos gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish mazkur SHNQning 61 — 75-bandlariga muvofiq bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
500. Gidrogeologik tadqiqotlar muhandislik-geologiya izlanishlari mazkur SHNQning 76 — 107-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
501. Statsionar kuzatuvlar oʻziga xos gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish mazkur SHNQning 108 — 116-bandlariga muvofiq bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
502. Gruntlarning laboratoriya tadqiqotlari oʻziga xos gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish mazkur SHNQning 117 — 123-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-bob. Choʻkuvchan gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
503. Choʻkuvchan gruntlar tarqalgan hududlarda loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari olib borilganda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha ravishda quyidagilar texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan gruntlarning tarqalgan joylari va ularning maʼlum geomorfologik elementlar va relyef shakllariga bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyefning oʻziga xos shakllari (tovoq shaklidagi choʻkmalar, suffoziya choʻkmalari) va ularning maʼlum geomorfologik elementlarga bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan qatlamning qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻmilgan gruntlarning, karbonatli va gipsli tuzilmalarning, yumronqoziq inlarining mavjudligi va ularning tarqalganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻxshash sharoitli hududlarda gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlarini oʻrganish va xandaqlarda oʻtkazilgan tajriba-namlash sinovlarining natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchanlik boʻyicha grunt sharoitlarining turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
namlash manbalari, amaldagi bino va inshootlardagi mavjud deformatsiyalarning holati va xususiyati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
504. Loyihaoldi hujjatlari uchun gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlari (gruntlarning oʻz ogʻirligi ostida va qoʻshimcha bosim ostidagi nisbiy choʻkuvchanligi, choʻkuvchanlikning boshlangʻich bosimi) laboratoriya sharoitlarida tekshirishlarga asosan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
505. Har bir geomorfologik elementda shurflar (dudkalar) kovlash va gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlarini aniqlash uchun har bir litologik qatlamdan kamida uchtadan monolit olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
506. Loyiha va ishchi hujjatlar bosqichi uchun muhandislik-geologiya izlanishlariga beriladigan texnik topshirigʻida mazkur SHNQning 5-bandida keltirilgan talablarga qoʻshimcha ravishda asos va poydevorlar, loyiha yechimlari hamda choʻkuvchanlikka qarshi belgilanadigan chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar berilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
507. Loyiha hujjatlari uchun izlanishlarda mazkur SHNQning 298, 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda quyidagilar aniqlanishi va texnik hisobotda koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mikrorelyefning xususiyati, choʻkuvchanlik jarayoni hamda hodisalarining rivojlanishi (tovoq shaklidagi choʻkmalarning, adirlararo choʻkmalarning, taqirlarning, shoʻrtob va shoʻrlangan yerlarning oʻlchamlari va shakllari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
lyoss yotqiziqlari va choʻkuvchan qatlamning qalinligi, ularning maydon uzra oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
lyoss yotqiziqlari tuzilma (vertikal va gorizontal boʻyicha makrogʻovaklarning xususiyati, ularning chuqurlik va maydon uzra joylashishi, agregatliligi, changliligi) hamda tarkib (ingichka qatlamlilik, darzlilik, konkretsiyalar, gips toʻplamlarining mavjudligi)ining oʻziga xos xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10 foizli NCl da qaynash darajasi, karbonatlarning kesimda taqsimlangani;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan qatlamning siklli tuzilishi, qatlamlar va ular komplekslari orasidagi kontaktlarning oʻziga xos xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar tarkibi va xususiyatlarining tavsifi va ular choʻkuvchanligining miqdoriy koʻrsatkichlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
granulometrik tarkibi (tahlillarga tayyorlashning har xil sxemalarida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning tabiiy namlik va toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi deformatsiyaviy va mustahkamlik xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan gruntlarning filtratsiya xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning oʻz ogʻirligi natijasida choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchanlik boʻyicha grunt sharoitlarining turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchanlikning maydon va chuqurlik boʻyicha oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyefning pasaygan joylarida gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ajratilgan muhandislik-geologik elementlarida choʻkuvchan gruntlarning tabiiy namlik va toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi choʻkuvchanlik, deformatsiyaviy va mustahkamlik xususiyatlari koʻrsatkichlarining normativ qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan boʻlmagan toʻshama gruntlarning joylashish chuqurligi, litologik tarkibi va koʻrsatkichlari, ularning filtratsiya xususiyatlarini (qoʻshimcha topshiriq boʻyicha) baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
508. Loyiha uchun izlanishlarda togʻ kovlamalari har bir geomorfologik elementda muhandislik-geologiya kesimlar (boʻylama va koʻndalang) oʻtkazish imkoniyatini hamda tovoq shaklidagi choʻkmalar va ular oraligʻini, suffoziya voronkalarni hisobga olgan holda joylashtirilishi kerak. Bunda, togʻ kovlamalari suv yoki gilli eritmalardan foydalanmagan holda kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
509. Loyiha uchun izlanishlarda togʻ kovlamalarining bir qismini shurflar va dudkalar tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Har bir muhandislik geologik elementlar doirasida joylashgan shurflar va dudkalardagi choʻkuvchan gruntlardan kamida oltitadan monolit olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
510. Choʻkuvchan qatlamning qalinligi 25 m dan ortiq boʻlganda hamda suvli gorizont ochilganda, grunt olgichlar (gruntonoslar) bilan monolitlar olib shurf va dudkalarning chuqurligini bur-quduqlar yordamida oxirigacha yetkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
511. Monolitlar va namunalarni togʻ kovlamalaridagi har bir muhandislik geologik elementdan, biroq 1-2 m dan kam boʻlmagan oraliqdan olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Monolitlar tovoq shaklidagi choʻkmalar va ularning orasida joylashgan togʻ kovlamalaridan olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
512. Laboratoriya sharoitida choʻkuvchan gruntlarning quyidagi fizik-mexanik xususiyatlari aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning oʻz ogʻirligi va umumiy bosim (oʻz ogʻirligi va loyihalanayotgan bino va inshootlardan va maydon tekislangan holatlarda toʻkma gruntlar ogʻirligidan paydo boʻladigan bosim) natijasida nisbiy choʻkuvchanligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshlangʻich choʻkish bosimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshlangʻich choʻkish namligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nisbiy choʻkuvchanlikning bosimga bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar choʻkuvchanlik xususiyatlarining maydon va chuqurlik boʻyicha oʻzgarish darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy namlik va toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi deformatsiya moduli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan gruntlarning tabiiy namlik va toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi mustahkamlik xususiyatlari (solishtirma ilashish va ichki ishqalanish burchagi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suvda eruvchan tuzlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning fizik xususiyatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
513. Laboratoriya sharoitida choʻkuvchan gruntlar oʻrganilganda ularning granulometrik va mikroagreget tarkiblari GOST 12536-2014, Oʻz DSt ASTM D 6913:2022 (ASTM D6913/D6913M-17, IDT) talablariga koʻra aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
514. Laboratoriya sharoitida sinovlar oʻtkazib, choʻkuvchanlik boʻyicha grunt sharoitlarining turini aniqlashda bur-quduqlar va shurflardan olingan monolitlar boʻyicha gruntlarning oʻz ogʻirligidan tushgan bosim ostida aniqlangan nisbiy choʻkuvchanlik koʻrsatkichlaridan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
515. Bur-quduqlardan olingan monolitlar boʻyicha aniqlangan natijalarni, ularning shurflardan olingan monolitlar boʻyicha natijalari bilan mos kelishini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
516. Xandaqlarda tajriba-namlash sinovlarini ommaviy tarzda yangi oʻzlashtiriladigan maydonlarda va yirik obyektlarni loyihalashda, choʻkuvchanligi II tur grunt sharoitli hududlarda, quyidagilarni hisobga olgan holda amalga oshirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchanlik boʻyicha grunt sharoitlari turini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar choʻkuvchan qatlamining qalinligini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning oʻz ogʻirligidan tushgan bosim ostida choʻkishi boshlanadigan chuqurlikni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning oʻz ogʻirligidan tushgan bosim ostida choʻkish miqdorini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshlangʻich choʻkish bosimini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
namlash boshlangandan har xil vaqt oʻtgandan keyingi namlik va namlik darajasi miqdorlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan qatlamni toʻliq namlash uchun ketgan vaqt va buning uchun zarur boʻlgan suv hajmini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor asosini tayyorlash dastlabki namlash yoʻli bilan amalga oshirilganda choʻkishning rivojlanishi uchun ketadigan vaqtni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
517. Gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlari katta oʻzgarishlarga uchraydigan hududlarda tajriba-namlash sinovlari oʻtkazilganda, sinovlarni kichik yuzali xandaqlarda tezkor namlash yoʻli bilan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, olingan natijalarni bir yoki ikkita hududlarda amalga oshiriladigan katta yuzali xandaqlarni namlash natijalari bilan solishtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
518. Xandaqlarda tajriba-namlash sinovlari bilan birga namlangan choʻkuvchan gruntlarni pressiometrlar va aylanma kesish yordamida sinash ishlarini bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
519. Gruntlarni shtamplar yordamida asosni namlab sinash ishlarini GOST 20276-2012 talablariga koʻra, III va IV-toifali bino va inshootlarni loyihalashda deformatsiya modulini, shtamp tagidagi gruntlarning namlanish natijasida choʻkish miqdorini, boshlangʻich choʻkish bosimini, nisbiy choʻkuvchanlikni aniqlash uchun amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
520. Qurilish tugallangan hududlarda izlanishlarni, bino va inshootlar qurilishi hamda ulardan foydalanish davrlarida muhandis-geologik sharoitlarda yuz bergan oʻzgarishlarni (holati, deformatsiyalar, bino-inshootlar asos va poydevorlari hamda konstruktiv sxemalari texnik yechimlarining xususiyatlari, ularning notekis choʻkishlarga sezgirligi) hisobga olgan holda bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
521. Ishchi hujjatlarni ishlab chiqish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha ravishda quyidagilar aniqlanishi va texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
alohida olingan bino va inshootlar hududlarining, choʻkuvchan qatlamining qalinligi, gruntlarning oʻz ogʻirligidan tushgan bosim ostida choʻkish ehtimoli koʻrsatilgan holda, choʻkuvchanlik boʻyicha grunt sharoitlarining turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har bir muhandislik geologik element uchun choʻkuvchan gruntlarning tabiiy namlik va toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi deformatsiyaviy hamda mustahkamlik xususiyatlari koʻrsatkichlarning normativ va hisobiy qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
grunt suvlari rejimi oʻzgarishini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har xil bosim ostida nisbiy choʻkuvchanlikning chuqurlik boʻyicha oʻzgarish grafigi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududdagi choʻkuvchan gruntlar qatlamida muvaqqat suvli gorizontlar mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektdan foydalanish davrida paydo boʻlish ehtimoli boʻlgan muvaqqat suvli gorizontlarning joylashish oʻrni va chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
alohida olingan hududlarda choʻkuvchanlik jarayon va hodisalarining paydo boʻlishini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchanlikka qarshi chora-tadbirlar hamda poydevorlar turini tanlash boʻyicha taklif va tavsiyalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
522. Texnik topshiriqqa muvofiq grunt asoslari va grunt tayanchlari qurilishi uchun gruntlar oʻrganilishi va hisobotda ularning bir xillik darajasi, zichligi, maksimal zichligi, suv oʻtkazuvchanligi keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosning choʻkuvchan gruntlarini kimyoviy va fizikaviy-kimyoviy usullar bilan mustahkamlash, qoʻshimcha ravishda ularning kimyoviy-mineral tarkibi, suv oʻtkazuvchanligi, muhitning vodorod koʻrsatkichi (rN) aniqlanishi va texnik hisobotda keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Loyihalanayotgan II — IV-toifali alohida olingan bino va inshootlarning hududlarida kovlanadigan togʻ kovlamalari choʻkuvchan gruntlar qatlamini toʻliq kesib oʻtishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
523. Choʻkuvchanlik turi — I boʻlgan gruntlarda loyihalanayotgan I-toifali binolar (inshootlar) va chiziqli inshootlar yoʻnalishlari mazkur SHNQning 320 — 325-bandlari va 5-jadval talablari bilan chegaralanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
524. Qoziq tayanchlar choʻkuvchan boʻlmagan grunt toʻshamalariga birlashtirib (taqab) loyihalanishi lozim boʻlgan hollarda togʻ kovlamalari choʻkmaydigan va qoyatosh boʻlmagan gruntlarni 10 m dan kam boʻlmagan chuqurlikkacha kesib kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
525. Choʻkuvchanlik turi — II boʻlgan gruntlarning ustida bino va inshootlarni loyihalashda, qurilishdan oldin hududlarni namlash moʻljallanganda xandaqlarni tajriba-namlash sinovlarini oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, xandaqlarda tajriba-namlash sinovlari bilan birga namlangan choʻkuvchan gruntlarni pressiometrlar, zondlash, shtamplar va aylanma kesish yordamida sinash ishlarini bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
526. Choʻkuvchanlik turi — I va II boʻlgan gruntlarda, choʻkuvchan gruntlarni zichlash yoki mustahkamlash (shibbalash, silikatlash, sementlash) moʻljallangan boʻlsa, qoʻshimcha ravishda gruntlarning filtratsiya xususiyatlarini, zichlanishga moyilligini, kimyoviy tarkibini (maxsus texnik topshiriq boʻyicha) hamda mustahkamlangan gruntlarning xususiyatlarini aniqlash uchun tajriba ishlari amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
527. Choʻkuvchanlik turi — II boʻlgan gruntlarda loyihalanayotgan II — IV-toifali bino va inshootlar hududlarida kovlanadigan togʻ kovlamalaridan, gruntlarning oʻz ogʻirligi va inshoot ogʻirligidan tushgan bosimlar yigʻindisi boshlangʻich choʻkish bosimidan koʻp boʻlgan zonada har 1 m oraliqda, undan kam boʻlganda har 2 m oraliqda, monolitlar olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
528. IV-toifali bino va inshootlarni loyihalashda laboratoriya sharoitlarida olingan choʻkuvchan gruntlarning tabiiy namlik va toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi deformatsiya moduli, nisbiy choʻkuvchanligi va boshlangʻich choʻkish bosimi qiymatlariga aniqlik kiritish uchun dala sharoitida GOST 20276-2012 talablariga koʻra maxsus shurflarda yuzasi 5000 cm2 boʻlgan shtamplar yordamida sinov-tajriba ishlari amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
529. Qurilish davrida asos choʻkuvchan gruntlarini zichlash va mustahkamlash natijalarini nazorat qilish maqsadida ularning tabiiy va optimal namligini, namlanish darajasini, zichligi va maksimal zichligini, boshlangʻich choʻkish bosimini (chuqurlik boʻyicha va mustahkamlangan qatlamdan pastki qatlam uchun) aniqlash hamda zichlangan va mustahkamlangan gruntlarning tabiiy namlik, toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi deformatsiyaviy, shuningdek mustahkamlik xususiyatlari (solishtirma ilashish va ichki ishqalanish burchagi)ni aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-bob. Koʻpchuvchan gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
530. Koʻpchuvchan gruntlar tarqalgan hududlarda loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207, 219-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpchuvchan gruntlarning tarqalgan joylari va ularning qalinligi, litologik hamda mineral tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzliklar zonasining qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyefning oʻziga xos shakllari, koʻpchuvchan gruntlar bilan bogʻliq jarayon va hodisalar mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nisbiy erkin koʻpchuvchanlik va qurish natijasida kirishish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni nisbiy erkin koʻpchuvchanlik boʻyicha tasniflash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
531. Koʻpchuvchan gruntlarda loyihalash boʻyicha tavsiyalarda qurilish obyektiga koʻpchuvchan jarayonining taʼsirini baholab, hududning qurilishni rivojlantirish imkoniyati va maqsadga muvofiqligini belgilashda, qurilish obyekti joylashadigan hududni tanlashda va koʻpchuvchan jarayonining taʼsirini bartaraf qilish yoki kamaytirish choralarining xususiyatini aniqlashda hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
532. Texnik hisobotning keyingi bosqichlarida olib boriladigan muhandislik-geologiya izlanishlari, maxsus ishlar va tadqiqotlar olib borishi toʻgʻrisida tavsiyalar berilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
533. Loyiha uchun muhandislik-geologiya izlanishlarida mazkur SHNQning 298 va 307-bandlariga quyidagilar qoʻshimcha qilinishi va hisobotda keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpchuvchan gruntlar bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar va hodisalarning mavjudligi, ularning ayrim geomorfologik elementlar bilan bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpchuvchan gruntlarning yotish sharoitlari, koʻpchuvchan gruntlar qatlamining qalinligi, mineral va litologik tarkibi, tuzilishi (changsimon va qumli materiallar linzalari, choʻntak va qatlamchalarining mavjudligi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoplama va toʻshama gruntlarning tuzilishi hamda tarkibini oʻziga xos xususiyatlari, yotish xususiyati va sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurigandan soʻng hosil boʻladigan yoriqlarning eni, chuqurligi va tarqalish yoʻnalishi, darzliklar zonasining qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nisbiy erkin koʻpchuvchanlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntning koʻpchishdan keyingi namligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpchish bosimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bosim ostida nisbiy koʻpchuvchanlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntning chiziqli choʻkish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntning hajmiy choʻkish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntning choʻkish chegarasidagi namligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlardan foydalanish davrida koʻpchuvchan gruntlar xususiyatlarining oʻzgarishini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ajratilgan muhandislik geologik elementlarida koʻpchuvchan gruntlarning tabiiy namlik va toʻliq suvga toʻyintirilgan holatlaridagi deformatsiyaviy hamda mustahkamlik xususiyatlari koʻrsatkichlarining normativ va hisobiy qiymatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
534. Qoʻshimcha topshiriq boʻyicha quyidagilar aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpchish paytidagi gorizontal bosim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning ogʻirlik boʻlmagan holda va berilgan ogʻirliklar ostidagi kesish kuchiga (siljitish kuchiga) qarshiligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning ogʻirlik boʻlmagan holda va berilgan ogʻirliklar ostidagi deformatsiya moduli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning eritmalar (loyihalanayotgan obyektlardan chiqadigan texnogen suvlar va sanoat oqovalari) taʼsirida koʻpchishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
535. Koʻpchuvchan gruntlarning xususiyatlarini bur-quduq, shurf va dudkalardan olingan monolitlar boʻyicha oʻrganish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻpchuvchan gruntlar juda chuqur (20 m dan chuqurroqda) joylashgan taqdirda bur-quduqlardan olingan monolitlar boʻyicha oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
536. Har bir ajratilgan muhandislik geologik elementlari uchun koʻpchuvchan gruntlar xususiyatlari koʻrsatkichlarining miqdori oltitadan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
537. Koʻpchuvchan gruntlarni dala sharoitida oʻrganish ishlari (shtamplar yordamida namlab, sinov-tajriba ishlarini amalga oshirish, xandaqlarda tajriba namlash ishlari va boshqalar) yirik va murakkab obyektlar boʻyicha, ommaviy qurilish olib boriladigan oʻrta hamda kuchli koʻpchuvchan gruntlar tarqalgan hududlarda loyiha va ishchi hujjatlar uchun izlanishlarda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
538. Boshqa hollarda koʻpchuvchan gruntlarni dala sharoitida oʻrganish zarurati izlanishlar dasturida belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
539. Tajriba xandagʻining oʻlchami koʻpchish zonasining qalinligidan kam boʻlmasligi, biroq 8x8 m dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xandaqlarda chuqurlik va yuzaki belgilar (markalar) oʻrnatilishi va zaruriy holatlarda shtamp sinovlari bajarilishi lozim. Oʻlchamlari tadqiqot dasturi bilan belgilanadigan maxsus xandaqlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
540. Koʻpchuvchan gruntlarning tarqalgan hududlarida, koʻpchish jarayonining statsionar kuzatuvlarini olib borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, gruntning qurishi, ayrim darzliklarning yorilish dinamikasi va chuqurligi, grunt namligining oʻzgarishi kuzatib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
541. Ishchi hujjatlar uchun izlanishlarda loyihalanayotgan bino va inshootlar hududlarining muhandis-geologik sharoitlariga 310-band talablariga koʻra aniqlik kiritish va mazkur SHNQning 415 — 428-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda ularning natijalari keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-bob. Boʻshang gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
542. Boʻshang gruntlar turli xil moddiy tarkibli va genezislardan iborat boʻlgan gruntlar (balchiqlar (botqoq gruntlari), sapropellar, torflar, torflashgan gruntlar, oquvchan qayishqoq, oquvchan changsimon va gilli gruntlar) tushunilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
543. Boʻshang gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlari ularning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda olib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
544. Gruntlarning oʻziga xos xususiyatlari quyidagilar kirishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
katta qiymatlarga ega boʻlgan gʻovaklik va namlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kam darajadagi mustahkamlik va kuchli siqilish xususiyati hamda zichlanganda konsolidatsiyaning (mustahkam birlashtiruvchi) uzoq davom etishi va siljiganda mustahkamligining pasayishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning tabiiy tuzilishi buzilganda hamda zichlanish va qurish (quritilish) jarayonlarida mustahkamlik, deformatsiya va filtratsiya xususiyatlarining keskin oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dinamik taʼsirlarga sezgirlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurish (quritilish) jarayonida kirishish natijasida yoriqlar (darzliklar) paydo boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aeratsiya zonasida organik birikmalarning, oʻsimlik qoldiqlari va ularning chirish mahsulotlarining barqaror emasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning va yerosti suvlarining beton hamda metallarga nisbatan yuqori darajada agressivligi va korrozion faolligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuqori darajadagi gidrofilligi va past darajadagi suv qaytarish xususiyati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mustahkamlik, deformatsiyaviy va filtratsiya xususiyatlarining anizotropligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dinamik taʼsirlar natijasida suyulish va tiksotrop mustahkamligini yoʻqotishga moyilligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yorqin namoyon boʻlgan reologik xususiyatlarining mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aeratsiya zonasida oʻsimlik qoldiqlarining chirishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy gaz (metan)ning mavjudligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
545. Izlanishlar davomida olingan materiallar quyidagilarni taʼminlash uchun kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻshang gruntlarni bino va inshootlar asosi sifatida saqlab qolish yoki ularni olib tashlash, almashtirish hamda qoziq tayanchlar yordamida kesib oʻtish zaruratini baholashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududni muhandislik tayyorlash va yondosh hududni obodonlashtirish usullarini belgilashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish amalga oshiriladigan hududda muhandis-geologik sharoitlarining oʻzgarish ehtimolini hisobga olgan holda barpo etiladigan bino va inshootlarni foydalanish ishonchliligini taʼminlovchi asos turini tanlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan ishlarning hajmi va texnologiyasini aniqlashni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
546. Boʻshang gruntlar tarqalgan hududlarda loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda 1:10000-1:5000 masshtablarda muhandis-geologik sʼyomka bajarilishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha tarzda quyidagilar texnik hisobotda koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
torflar, torflashgan gruntlar uchun — botqoqlarning genezisi va geomorfologik turlari, botqoq gruntlarining tarqalganligi va qalinligi, botqoq yuzi, mineral tubining relyefi va nishabligi, uni suv bilan taʼminlaydigan manbalar, ayrim hududlarning suvga toʻlganligi, botqoq yotqiziqlarining hamda toʻshama mineral gruntlarning tarkib va xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har xil turdagi koʻmilgan gruntlar uchun — genezisi, chuqurligi, yotish sharoiti, tarkibi, xususiyatlari hamda toʻshama va qoplama gruntlarning tarkibi va xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
torflar va torflashgan gruntlar uchun — organik moddalarining tarkibi, ularning chiriganlik darajasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
547. Torflar uchun chiriganlik darajasini, tashqi belgilarini quyidagi 10-jadvalda keltirilgan talablarni hisobga olgan holda, toʻliq suv sigʻdirishi yoki gʻovaklik koeffitsiyenti boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

10-jadval

Toʻliq suv sigʻdirishi

Gʻovaklik koeffitsiyenti

Chiriganlik darajasi,

foiz

Torf

Tashqi belgilari

12 dan koʻp

18 dan koʻp

20 dan kam

Kuchsiz chirigan

Moxlar va oʻt oʻlanlarning chirimagan toʻqimalaridan tarkib topgan och jigarrang yoki sariq torf

Och sariq yoki sariq jigarrang suv, elastik massadan suvi oson siqilib chiqadi

8 dan 12 gacha

18 dan 12 gacha

20 dan 45 gacha

Oʻrta chirigan

Tarkibida moxlar, qamish va qoʻgʻaning ildizlari boʻlgan jigarrang yoki tim qora-kulrang torf

Massadan jigarrang yoki qahva rangidagi suv tomchilab siqilib chiqadi

Torf qoʻlni kam bulgʻaydi, sezilarli elastiklikka ega

4 dan 8 gacha

6 dan 12 gacha

45 dan koʻp

Kuchli chirigan

Jigarrang yoki zahil qora rang torf Suv siqilib chiqmaydi, massa barmoqlar orasidan siqilib chiqadi va qoʻlni juda bulgʻaydi

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
548. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 298 va 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
torfning turi (pastki, yuqorigi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
torflangan gruntlarning turlari, ularning tarkibi va xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qatlamni suv bilan taʼminlaydigan manbalar (atmosfera, grunt, yerusti yoki aralash turdagi suvlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
buloqlarning chiqish joyi, koʻllar va oʻsimlik bilan qoplangan suv havzalarning mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
botqoqlik rivojlanishining umumiy yoʻnalishi (uning kamayib borishi yoki yondosh hududlarning asta-sekin botqoqlanishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
torf va torflangan gruntlar uchun — GOST 23740-2016 talablariga muvofiq suvga toʻyingan holatdagi namligi hamda zichligi, organik moddalar miqdori, chiriganlik darajasi, qoʻllanish darajasi, botanik tarkibi (qoʻshimcha topshiriq boʻyicha);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
balchiq va sapropellar uchun — granulometrik tarkibi, organik moddalarni, korbonatlarni oʻz ichiga olganligi, suvda eruvchan tuzlarning tarkibi (shoʻr suv havzalarining choʻkindilari uchun);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning konsolidatsiya va sirgʻaluvchanlik koʻrsatkichlari (qoʻshimcha topshiriq boʻyicha).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
549. Boʻshang gruntlar tarqalgan hududlarda loyiha uchun izlanishlarda 1:2000-1:1000 masshtablarda muhandis-geologik sʼyomkasini bajarish va quyidagilar boʻyicha statsionar kuzatuvlar olib borilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻxshash grunt sharoitli hududlarda avvalgi paytlarda qurilgan bino va inshootlarning choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
obyektlarni qurish va ulardan foydalanish jarayonida toʻkma gruntlar bilan zichlanadigan boʻshang gruntlarning deformatsiyasi, mustahkamlik va filtratsiya xususiyatlarining oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gorizontal va vertikal drenajlar yotqiziladigan hududlarda sodir boʻladigan deformatsiya koʻrinishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari rejimini hamda botqoqlarni suv va mineral bilan taʼminlaydigan manbalar (torf qatlamlarida izlanishlar olib borilganda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlarni qurish hamda ulardan foydalanish jarayonida yerosti suvlari agressivligining oʻzgarishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
550. Boʻshang gruntlar tarqalgan hududlarda ishchi hujjatlar uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlarni qurish, ulardan foydalanish jarayonida boʻshang gruntlarning zichlanishi yoki qurishini hisobga olgan holda, mustahkamlik, deformatsiya xususiyatlarining normativ va hisobiy qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zichlanish yoki qurish natijasida va belgilangan meliorativ chora-tadbirlar hamda hududni muhandislik tayyorlash ishlari taʼsirida mustahkamlik xususiyatlarining va sirgʻaluvchanligining oʻzgarishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-bob. Shoʻrlangan gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
551. Shoʻrlangan gruntlar tarqalgan hududlarda loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shoʻrlangan gruntlarning tarqalganligi va yotish sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shoʻrlangan gruntlarda shoʻrlanish, yuvilib ketish, mexanik suffoziya jarayonlariga taʼsir qiluvchi geomorfologik va gidrogeologik sharoitlarining, xoʻjalik faoliyatining oʻziga xos xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shoʻrlangan gruntlarning tarkibi, miqdori, gruntlarning shoʻrlanishi va ulardagi tuzlarning yuvilib ketishi bilan bogʻliq oʻziga xos mikrorelyef shakllari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
552. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 301 va 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shoʻrlangan gruntlarning yotish sharoitlari — qalinligi, litologik tarkibi, maydon va chuqurlik boʻyicha tarqalganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntdagi suvda eruvchan tuzlarning sifati va miqdoriy tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning genezisi (kelib chiqishi), ularning shoʻrlanish darajasi va xususiyatining litologik tarkibi, yotish sharoiti bilan oʻzaro bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntdagi tuzli birikmalarning shakli, oʻlchamlari va tarqalish (joylashish) xususiyati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tuzli birikmalarning kristallanish va disperslanish darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tuzlarning mavjudligi bilan bogʻliq gruntlarning tuzilmaviy xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shoʻrlangan gruntlarda sodir boʻladigan suffoziya va tuzlar eritilib olib tashlash jarayonlarining yer yuzasida namoyon boʻlishi, ularning shakllari va oʻlchamlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
insonning zamonaviy iqtisodiy faoliyati natijasida shoʻrlangan grunt maydonlarining mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy namlikdagi va suvga, berilgan tarkibdagi eritmalarga, toʻyingan gruntlarning tabiiy, kimyoviy va mexanik xossalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrokimyoviy sharoitlar (yerosti suvlarining mineralizatsiyasi va kimyoviy tarkibi, ularning shoʻrlangan gruntlarni eritish qobiliyati, gruntlarda suv harakatlanish ehtimolining xususiyati);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning shoʻrlanganligiga taʼsir etuvchi yer yuzasidagi suvlarning tarkibi va tavsifi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
553. Shoʻrlangan gruntlar tarqalgan hududlarda ishchi hujjatlar uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning nisbiy suffoziyaviy siqilishi va suffoziyaviy siqilishining boshlangʻich bosimi koʻrsatkichlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shoʻrlanish va tuzlar eritib olib tashlanishi natijasida gruntlarning fizik-mexanik va kimyoviy xususiyatlarining oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari sathining koʻtarilish ehtimoli, bino va inshootlar qurilishi va ulardan foydalanish jarayonida ularning asosiga suvlar sizilib kirishining davomiyligi va intensivligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining kimyoviy tarkibidagi oʻzgarishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xoʻjalik faoliyatining shoʻrlanish va tuzlar eritib olib ketilishiga taʼsirini baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
554. Togʻ kovlamalarini shoʻrlanishi maksimal boʻlgan yerlar va gruntlar shoʻrlanishi va tuzlarni eritib chiqarish bilan bogʻliq ravishda sodir boʻladigan jarayon hamda hodisalar tarqalgan hududlarda kovlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
555. Notekis shoʻrlangan yerlarda loyihalanayotgan II — IV-toifali alohida olingan har bir bino va inshootlarning hududlarida ikkitadan kam boʻlmagan togʻ kovlamalaridan, I-toifali bino va inshootlar hududlarida esa bitta togʻ kovlamasidan grunt namunalari olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
556. Kimyoviy tahlil uchun moʻljallangan namunalar gruntdagi tuzlarning nisbatan bir xil taqsimlanishini taʼminlagan holda, har 0,5 — 1,0 m oraliqda, ogʻirligi 1 — 1,5 kg boʻlgan uzluksiz joʻyak namunasi shaklida olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
557. Namunalar kovlangan togʻ kovlamasining boshidan oxirigacha boʻlgan qismlaridan olinib, togʻ kovlamasining tik kesimasi boʻylab shoʻrlanganlikning yuqori va pastki chegaralari belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
558. Tuzlari linzalar, qatlamchalar, alohida toʻplamlar koʻrinishlarda boʻlgan gruntlarda, namunalar qatlamning har bir xususiyatli joyidan olinishi lozim. Bunda, tuz qoʻshilmalarining tavsifi (ularning togʻ kovlamasi maydoni yoki hajmiga nisbatan miqdori, shakli, oʻlchami) yozilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
559. Shurflar va boshqa ochiq togʻ kovlamalarini tavsiflashda ular devorlarining tasviri, tuzli qatlam va qoʻshilmalarining chegaralari koʻrsatilgan holda, chizilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
560. Suvda eruvchan tuzlari boʻlgan va tabiiy sharoitlarda quruq (suvga toʻyinmagan) holda boʻlgan gruntlar xususiyatlarining oʻzgarishini prognoz qilishda, koʻrsatilgan tuzlar loyihalanayotgan bino va inshootlarning asosiga suv tushganda eritib chiqib ketishini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
561. Tarkibida gips boʻlgan gruntlar tarqalgan hududlarda izlanishlar olib borilganda, tuzlarning erishi va chiqib ketilishi mumkinligi va intensivligining prognozini, yerosti va infiltratsion suvlarning shoʻrlangan gruntlarga nisbatan agressivligini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
562. Tarkibida qiyin eruvchan tuzlar boʻlgan gruntlar xususiyatlarining oʻzgarishini faqat yerosti suvlarida agressiv koʻmir kislotasi mavjud boʻlganda yoki karbonatli tuzlarga nisbatan erituvchanlik xususiyatiga ega boʻlgan eritmalar gruntga singgan hollardagina hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
563. Qoʻshimcha topshiriq boʻyicha changsimon va gilli gruntlarda ularning yutish hajmini va almashinuvchi kationlar tarkibini, suvga toʻyingan shoʻrlangan gruntlarda esa gʻovaklardagi suv tarkibini aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
564. III va IV-toifali bino va inshootlar uchun gruntlarning nisbiy suffozion siqilishi dala sharoitida gruntlarni shtamplar yordamida uzoq vaqt davomida namlab sinash natijalari boʻyicha, yoki (va) laboratoriya usullari bilan kompressiya-filtratsiya sinash natijalari boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
565. I-toifali bino va inshootlar loyihalanayotganda gruntlarning nisbiy suffozion siqilishini laboratoriya usullari bilan kompressiya-filtratsiya sinash natijalari boʻyicha yoki qiyoslab aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
566. Dala sharoitida gruntlarni shtamplar yordamida uzoq vaqt davomida namlab sinash punktlarini, eng yuqori toifada boʻlgan bino va inshootlar konturlarida, gruntlar maksimal darajada shoʻrlangan yerlarda joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
567. III va IV-toifali bino va inshootlar uchun hamda asosni uzoq vaqt davomida namlangan hollarda shoʻrlangan gruntlarning mustahkamlik xususiyatlarini, oʻz tarkibida suvda eruvchan tuzlar boʻlgan gruntlar namunalarida, suvga toʻyingan holda, tuzlar batamom erib chiqib ketgandan soʻng aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
568. Suvda oʻrta yoki qiyin eruvchan tuzlar boʻlgan gruntlar uchun shoʻrlangan gruntlarning mustahkamlik xususiyatlari mazkur normalarning 560 — 570-bandlariga asosan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
569. I-toifali bino va inshootlar loyihalari uchun izlanishlarda, asosni uzoq vaqt davomida namlangan hollarda hamda asosni uzoq vaqt davomida namlash imkoni boʻlmagan hollarda, shoʻrlangan gruntlarning mustahkamlik xususiyatlarini, gruntlar namunalari suvga toʻyingan holda (tuzlar erib chiqib ketmasdan) aniqlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, olingan mustahkamlik xususiyatlarining koʻrsatkichlarini, tuzlar erib chiqib ketilish jarayonining taʼsirini hisobga oluvchi empirik koeffitsiyentlar bilan olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
570. Shoʻrlangan gruntlar tarqalgan hududlarda, statsionar kuzatuvlar olib borilishi, bunda kuzatuvlarda quyidagilar oʻrganilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shoʻrlanish va shoʻr yuvilishi jarayonlarini va ularning koʻrinish shakllarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mexanik suffoziyaning intensivligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suffoziya-choʻkuvchanlik deformatsiyasining xususiyati va qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari rejimi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-bob. Elyuvial gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
571. Nurash qobigʻining profilida dispers, boʻlakli va darzlik zonalarini ajratib koʻrsatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
572. Yirik boʻlakli, changsimon va gilli gruntlar nomlarida, yirik boʻlakli fraksiyaning miqdori 30 foizdan ortiq boʻlgan hollarda mazkur SHNQning 11-jadvaliga koʻra yirik boʻlakli fraksiyaning nurash darajasini ham koʻrsatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
573. Elyuvial gruntlar tarqalgan hududlarda loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha ravishda quyidagilar texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elyuvial gruntlarning tarqalganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yotish sharoiti va shakllanish xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoplama va birlamchi togʻ jinslarining yotish sharoitlari, tarkibi va xususiyatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

11-jadval

Elyuvial gruntlar yirik boʻlakli fraksiyasining nurash darajasi boʻyicha nomi

Nurash koeffitsiyenti kuw hosil qiluvchi birlamchi togʻ jinslari boʻlganda

Magmatik va metamorfik

Sementlangan choʻkma

Kuchsiz nuragan

0 dan 0,5 gacha

0 dan 0,33 gacha

Nuragan

0,5 dan 0,75 gacha

0,33 dan 0,67 gacha

Kuchli nuragan

0,75 dan 1,0 gacha

0,67 dan 1,0 gacha

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Elyuvial gruntlar yirik boʻlakli fraksiyasining nurash koeffitsiyentini (kuw) aylanma barabanda ishqalab sinash yoʻli bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
574. Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda va nurash qobigʻining sezilarli oʻzgaruvchanligida muhandis-geologik sʼyomka 1:10000-1:5000 masshtabda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
575. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning mazkur SHNQning 298 va 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nurash qobigʻining tuzilishi, tektonik buzilishlar, nurash qobigʻining yoshi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nurash qobigʻining profilidagi zonalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nurash qobigʻi gruntlarining litologik va petrografik tarkibi, tuzilishi, teksturasi va darzlangiligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoplama, elyuvial va birlamchi togʻ jinslarida ajratilgan muhandislik geologik elementlarining tarkibi va xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nuragan gruntlarning koʻpchishga, choʻkuvchanlikka, muzlash taʼsirida shishishga, tuzlar erishi natijasida suffozion yuvilishga moyilligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
576. Loyiha uchun izlanishlarda va nurash qobigʻining sezilarli oʻzgaruvchanligida muhandis-geologik sʼyomkani 1:2000-1:1000 masshtablarda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
577. Nurash qobigʻi dispers va boʻlakli zonalarining muhandis-geologig kesimini tuzish, elyuvial gruntlarning yotish sharoitlarini aniqlash va monolitlar olishni taʼminlash uchun togʻ kovlamalarining bir qismi shurflar (dudkalar) yordamida kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
578. Elyuvial gruntlar tarqalgan hududlarda ishchi hujjatlar uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
birlamchi togʻ jinslarining tarkibi, ularning yotish va boʻylama elementlari (boʻylama azimuti, yotish azimuti va burchaklari), qatlamlar, choʻntaklar va uyalar mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlakli qoʻshilmalarning morfometrik xususiyatlari, tarkibi va miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elyuvial gruntlarning tarkibi, namligi va zichligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elyuvial gruntlarning choʻkuvchanlik va koʻpchish koʻrsatkichlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
579. III va IV-toifali bino va inshootlar hududlarida dispers va boʻlakli nurash zonalaridagi elyuvial gruntlarning mustahkamlik va deformatsiya xususiyatlarini dala sharoitida (shtamp, pressiometr sinovlari, grunt butun ustunlarini (seliklar) kesish yordamida) aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-bob. Texnogen gruntlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
580. Muhandislik-geologiya izlanish usullarini tanlashda texnogen gruntlar juda katta diapazonlarda tabiiy gruntlarga yaqin turlaridan tortib, tabiiy gruntlarga umuman oʻxshamaydigan turlarga oʻzgarishini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
581. Texnogen gruntlarni poydevorlar asosi sifatida ishlatilishini hisobga olib, texnik topshiriqda mazkur SHNQning 5-bandiga qoʻshimcha tarzda quyidagilar kiritilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnogen gruntlarning paydo boʻlish yoʻllari va hosil boʻlgan vaqti toʻgʻrisidagi mavjud maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
reja boʻyicha suv yordamida yotqizilgan (yuvilma) yoki toʻkma (koʻtarmalardagi) gruntlarning (gruntli inshootlar) va sanoat chiqindilari toʻplamlarini ishlab chiqarish va texnologiyalari boʻyicha maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geotexnik nazorat natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishlab chiqarishning oʻziga xos texnologik xususiyatlarini (ular hosil boʻlish manbalarini) hisobga olgan holda gruntlarning tarkibi va boshqa koʻrsatkichlari toʻgʻrisida maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
582. Boʻshang gruntlar tarqalgan hududlarda (torf, balchiq, sapropellar va boshqalar), texnik topshiriqqa koʻra, muhandis-geologik sharoitlarini aniqlash va ularning keyinchalik oʻzgarishini baholash maqsadida, muhandislik-geologiya izlanishlari hudud obodonlashtirilguncha va obodonlashtirilgandan keyin (suv yordamida yotqizilgan yoki toʻkma gruntlar yordamida) ham amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntlar konsolidatsiyasini hisoblash suv yordamida yotqizilgan va boʻshang toʻshama gruntlarning filtratsiya koeffitsiyentini aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
583. Texnogen gruntlar tarqalgan hududlarda loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnogen gruntlarning tarqalishi, paydo boʻlish shartlari, tuzilishi, tarkibi va xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnogen gruntlar koʻrsatkichlarining vaqt va makonda hamda harorat-namlik rejimi oʻzgarishiga bogʻliq ravishda oʻzgarishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnogen gruntlar tarqalgan hududlarda mavjud boʻlgan qurilish tajribalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 581-bandi talablariga koʻra mavjud maʼlumotlarga aniqlik kiritish va yigʻish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
584. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 298 va 307-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda texnogen gruntlar konsolidatsiyasining tugallanish darajasi va xususiyatlarining vaqtga bogʻliq ravishda oʻzgarishi koʻrsatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshqa ish turlari bilan bir qatorda, izlanishlar dasturiga asoslagan holda, maxsus jihozlangan tajriba hududlarida, oʻzida texnogen gruntlarning fizik-mexanik xususiyatlarini aniqlash, gʻovaklik bosimni oʻlchash ishlari (qoʻshimcha topshiriq boʻyicha)ni qamrab olgan statsionar kuzatuvlar olib borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
585. Texnogen gruntlar tarqalgan hududlarda loyihalanayotgan bino va inshootlarning ishchi hujjatlari uchun, ular joylashgan hududlarda olib boriladigan izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda texnogen gruntlarning fizik-mexanik xususiyatlarini va ularning loyihalanayotgan bino va inshootlar qurilishi hamda ulardan foydalanish davrida vaqtga bogʻliq ravishda oʻzgarishini baholash koʻrsatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
586. Poydevorlar yoki gruntli inshootlar asosi sifatida ishlatilishi moʻljallangan texnogen gruntlar tarqalgan hududlarda muhandis-geologik sʼyomkasi, loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda 1:10000-1:5000 masshtablarda va loyiha uchun izlanishlarda 1:2000-1:1000 masshtablarda bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
587. Tartibsiz ravishda hosil boʻlgan texnogen gruntlar tarqalgan hududlarda muhandis-geologik sʼyomkani amalga oshirish lozim va ishchi hujjatlari uchun izlanishlarda togʻ kovlamalarining orasidagi masofani 20 m dan kamroq olish yoki har biri alohida olingan poydevor ostida kovlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
588. Togʻ kovlamalarining chuqurligini texnogen qatlamning umumiy qalinligidan chuqurroq qilib belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Togʻ kovlamalarini texnogen qatlami tagidagi tabiiy gruntlar qatlamiga chuqurlashtirilishi, asos siqilish qalinligining oʻlchamiga nisbatan belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Texnogen qatlami tagidagi gruntlar boʻshashgan gruntlarga mansub boʻlgan holda, kovlamalarni ulardan pastda joylashgan mustahkamroq qatlamgacha kovlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
589. Texnogen gruntlarining tarkibi bir xilligi va ular xususiyatlarining oʻzgaruvchanligini asosan zondlash va boshqa muhandislik-geologiya izlanishlari bilan birga, geofizik tadqiqotlar yordamida (georadarlar va boshqa masofadan turib zondlash asboblarini ham qoʻshib) aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
590. Texnogen gruntlarning mustahkamlik va deformatsiya xususiyatlarining normativ va hisobiy qiymatlarini aniqlashda, ularning hosil boʻlgan vaqti hamda izlanishlar va bino (inshootlar) qurilishiga ketgan vaqtni ham hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu qiymatlarni asosan dala sharoitlarida olib boriladigan tadqiqotlar usullari yordamida aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-bob. Xavfli geologik jarayonlar tarqalgan hududlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini olib borish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Karst
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
591. Karst rivojlangan hududlarda muhandislik-geologik tadqiqotlar davomida quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karst rivojlanishining geologik, gidrogeologik va geomorfologik sharoitlarini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstning tarqalishi, xususiyati va namoyon boʻlishining tezligi, uning tarixi va rivojlanish muntazamligini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning karst oʻpqonlari va choʻkmalariga nisbatan mustahkamligini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karst bilan bogʻliq boʻlgan gruntlar fizik-mexanik xususiyatlarining va gidrogeologik sharoitlarining oʻziga xosligini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlar qurilishi va ulardan foydalanish davrida tabiiy va texnogen omillar taʼsirida karst rivojlanishini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karst rivojlangan hududlardan oqilona foydalanish va karstga qarshi tadbirlar boʻyicha injener-geologik tavsiyalar berish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
592. Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish va loyihalashning har bir bosqichi uchun olib borilgan muhandislik-geologiya izlanishlari tarkibida karstologik tekshirishlar bilan yoʻnalish kuzatuvlar hamda boshqa ishlar bilan birga olib boriladigan geofizik tadqiqotlar boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
593. Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkmalar, yer sathining oʻpirilgan va choʻkkan joylari va karstning yer yuzidagi boshqa koʻrinishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstga uchragan togʻ jinslarining yotish sharoitlari, tarqalganligi, yerosti karstlanish darajasi (karstning yer ostidagi koʻrinishi)ni baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karst rivojlanishining gidrogeologik sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har xil darajada karstlangan hududlarning chegaralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karst rivojlanishini va uning loyihalanayotgan bino va inshootlar uchun xavfini dastlabki baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
594. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 298 va 307-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstga uchragan togʻ jinslarining yotish sharoitlari, mineral va litologik-petrografik tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻmilib ketgan qadimgi vodiylarning mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tektonik tuzilish sharoitlari, karstlanayotgan togʻ jinslari ustki qatlamining relyefi, zaiflashgan tektonik zonalarning mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstga uchragan, qoplama va toʻshama togʻ jinslarining darzlanganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstga uchragan, qoplama va toʻshama togʻ jinslari qatlamlaridagi gidrogeologik sharoitlar, ularning gidrogeologik parametrlari, shu jumladan yerosti suvlarining kimyoviy tarkibi, harorati va rejimi, gidrodinamik va gidrokimyoviy chegaralanishi, ularning taʼminlanish, harakatlanish va yer yuziga chiqish sharoitlari, yerosti suvli gorizontlarining bir-biri bilan va yerustidagi suvlar bilan oʻzaro bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlarining karstlanayotgan jinslarni eritish qobiliyati va ularga nisbatan agressivligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kovlangan togʻ kovlamalariga koʻra karstning yer ostidagi koʻrinishlari — erish natijasida kengaygan darzliklar, oʻyiqlar va har xil boʻshliqlar, ularning tarqalganligi hamda oʻlchamlari, togʻ jinslarining zichligi kamaygan va yotish sharoitlari oʻzgargan chegaralari, karst boʻshliqlarini toʻldirgan jinslar tarkibi, boʻshliqlarning toʻlganlik darajasi, zaiflashgan tektonik zonalar, shuningdek karstning boshqa koʻrinishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnik hisobotga qoʻshib tuziladigan yerosti karstlanish (karstning yer ostidagi koʻrinishi) xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstning yer yuzasidagi koʻrinishlari — karrlar, ponorlar, voronkalar, choʻkmalar, yerusti suvlari karstga uchragan togʻ jinslariga singib ketadigan oʻchoqlar, yer sathining oʻpirilgan va choʻkkan joylari hisobiga deformatsiyaga uchragan bino va inshootlar, ulardagi deformatsiyalarning xususiyati hamda boshqa aniqlangan hodisalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnik hisobotga qoʻshib tuziladigan karstning yer yuzidagi koʻrinishi xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstga uchragan maydonlarda bino va inshootlar qurish va ulardan foydalanish tajribalari va karstga qarshi chora-tadbirlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy sharoitlarning bino va inshootlar qurish va ulardan foydalanish davrida karst faollashishi natijasida oʻzgarishini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud va loyihalanayotgan bino va inshootlar uchun geologik muhit oʻzgarishi natijasida sodir boʻladigan xavfli oqibatlarning oldini olish boʻyicha takliflar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
595. Izlanishlar natijasiga koʻra muhandislik-geologiya hududlashtirishda oʻpqonlar hosil boʻlish intensivligiga koʻra mazkur SHNQning 12‑jadvaliga hamda oʻpqonlari diametriga koʻra 13-jadvalga muvofiq hududning karst oʻpqonlariga nisbatan barqarorlik darajasini aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

12-jadval

Hududning karst oʻpqonlariga nisbatan barqarorlik darajasi

Oʻpqonlar hosil boʻlish intensivligi, hodisa km2 yil

I

1,0 dan koʻp

II

0,1 dan 1,0 gacha

III

0,05 dan 0,1 gacha

IV

0,01 dan 0,05 gacha

V

0,01 gacha

VI

oʻpqonlar hosil boʻlmaydi

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

13-jadval

Hududning karst oʻpqonlariga nisbatan barqarorlik darajasi

Karst oʻpqonlari diametri, m

A

20 dan koʻp

B

10 dan 20 gacha

V

3 dan 10 gacha

G

3 gacha

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
596. Izlanishlarda karstning quyidagi uchta turini ajratish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karbonatli (ohaktosh, boʻr, dolomit va boshqalar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sulfatli (gips, angidrit);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tuzli (osh tuzi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
597. Loyihalanayotgan bino va inshootlarning ishchi hujjatlari uchun, ular joylashgan hududlarda olib boriladigan izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak: karstlanish darajasi va xususiyati, alohida bino va inshootlar hududlarida karst rivojlanishining muhandis-geologik sharoitlari, hududlardagi gruntlar, shu jumladan yer yuzining oʻpqonlar hosil boʻlish hamda choʻkishiga nisbatan barqarorligini baholash, karstga qarshi chora-tadbirlar koʻrish boʻyicha avval berilgan takliflar, shuningdek, ularni loyihalash uchun dastlabki maʼlumotlar keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
598. Loyihalanayotgan bino va inshootlarning ishchi hujjatlari uchun izlanishlarda, karst oʻpqonlarini ajratib olish va ular tarqalgan chegaralarni aniqlash uchun, togʻ kovlamalari orasidagi masofani 20 m dan ham kamaytirish hamda karstga qarshi koʻriladigan chora-tadbirlarni asoslash va loyiha yechimlariga aniqlik kiritish uchun alohida turgan tayanch ustunlar va poydevorlar ostidan bur-quduqlar kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
599. Yoʻnalish kuzatuvlar hamda olib boriladigan geofizik tadqiqotlar natijasida aniqlangan karst intensiv rivojlangan hududlarda, ayrim bur-quduqlar uning faol rivojlangan qatlamini toʻliq kesib oʻtishi va karstlanmagan togʻ jinslariga kamida 5 m chuqurlashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
600. Karstni oʻrganish uchun moʻljallangan bur-quduqlarning konstruksiyasi, burgʻilash texnologiyasi va togʻ jinslarining geologik tuzilishi, gidrogeologik sharoitlari, holati, xususiyatlari, darzlanganligi, karstlanganligi, darzliklar, oʻpqonlar zonalari (karst boʻshliqlarini toʻldirgan togʻ jinslarining tarkibi, boʻshliqlarning toʻlganlik darajasi), togʻ jinslarining zichligi kamaygan hamda yemirilgan zonalari toʻgʻrisidagi batafsil maʼlumotlar olishni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
601. Bur-quduqlarni togʻ jinsi namunasi (kern) olmasdan burgʻilashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burgʻilashga davomida karstlangan togʻ jinslaridan va karst boʻshliqlarini toʻldirgan jinslardan imkon boricha koʻproq togʻ jinsi namunasi (kern) olinishini taʼminlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tuzli qatlamlar burgʻilanganda, bur-quduqlarni kovlash davomida tuzlar erib ketishini oldini olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
602. Izlanishlar davomida yer yuzida va bur-quduqlarda bajariladigan geofizik usullar yordamida quyidagi masalalar hal qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstning rivojlanish sharoitlarini oʻrganishda geologik kesimning litologik taqsimlanishi, tektonik xususiyatlari, qadimgi vodiylar va yerosti suvlari sathini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻmilib ketgan karst relyefini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karstlanayotgan togʻ jinslari qatlamining qalinligi, darzlanish darajasi va kavakliligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
karst oʻpqonlarini, karstlanayotgan togʻ jinslari qatlami hamda ustki qatlamidagi togʻ jinslarining zichligi kamaygan va yemirilgan zonalarini xaritalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlik-karst suvlarini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
togʻ jinslarining (karstlanayotgan togʻ jinslarining qatlamidagi va ustki qatlamidagi) fizik-mexanik xususiyatlarini oʻrganish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
603. Statik, tebranma (vibratsion) va dinamik zondlash, georadar hamda penetratsiya-karotaji tadqiqotlari quyidagi masalalarni yechish uchun bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ustki qatlamlardagi togʻ jinslarining zichligi kamaygan zaif zonalarini, oʻpqonlarni qidirib topish va chegaralash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer yuzidagi hamda koʻmilib ketgan relyefning karst shakllarida boʻshashgan gruntlarni qidirib topish va chegaralash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik kesimga aniqlik kiritish, agar qoyatosh gruntlar zondlash imkoni boʻlgan chuqurlikda yotgan boʻlsa, ularning tepa qismi relyefini oʻrganish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
604. Togʻ jinslarining filtratsiya xususiyatlarini aniqlash, yerosti suvlari sizib oʻtadigan zonalarni va oqimi yoʻnalishini, filtratsiya tezligini belgilash uchun dala sharoitida tajriba-filtratsiya ishlarini bajarish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir necha yoʻnalishdagi kuzatuv bur-quduqlaridan iborat toʻp (kust) suv tortib olish va toʻldirish (otkachka)larni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bur-quduqlarga toʻp (kust) suv quyishlar (naliv)ni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bur-quduqlarga suv va havoni bosim ostida yuborishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
605. Laboratoriya tadqiqotlari karstlanayotgan togʻ jinslari qatlami hamda ustki qatlamidagi eruvchan va erimaydigan togʻ jinslarining tarkibi, holati va fizik-mexanik xususiyatlarini oʻrganishni, karst boʻshliqlarini toʻldirgan jinslar tarkibini oʻrganishni oʻz ichiga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yerosti va yerusti suvlarining kimyoviy tarkibi oʻrganilishi hamda ularning karstlanayotgan togʻ jinslariga nisbatan agressivligi tahliliy va tajriba yoʻllar bilan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
606. Yerosti va yerusti suvlarining namunalarini olish davomida ularning haroratini, bevosita dala sharoitida vodorod koʻrsatkichi (rN)ni, erkin SO2 ni va boshqa beqaror koʻrsatkichlarni (NSO3, SO3, Gʻe2, Gʻe3, NO2, NO3) oʻlchash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qolgan koʻrsatkichlarni (Sa, Mg, Na, K, NN4, Sl, SO4, quruq qoldiq va SiO2) statsionar laboratoriya sharoitlarida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suvning tiniqligini, muallaq (suvda muallaq suzib yuruvchi) zarrachalar mavjudligi, choʻkma hosil boʻlishini, suvning vaqt oʻtishi bilan idishda oʻzgarishini, rangini, hidini, permanganat oksidlanishini hamda suvli gorizontlarning texnogen ifloslanish ehtimolini hisobga olgan holda boshqa fizikaviy xususiyatlarini va kimyoviy tarkibini aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
607. Laboratoriya tahlillari miqdorini karstlanayotgan togʻ jinslari qatlami va ustki qatlami, karst boʻshliqlarini toʻldirgan jinslar, gidrokimyoviy zonalar tarkibiga kiruvchi barcha asosiy litologik turlar va muhandislik geologik elementlarni tavsiflash zarurligini hisobga olgan holda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yerosti va yerusti suvlarining tarkibi har xil darajada karstlangan togʻ jinslari zonalarida oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
608. Togʻ jinslarini agressiv suvlar va sanoat oqovalari yordamida eritish bilan, suffozion barqarorligini aniqlash boʻyicha maxsus tajribalar olib borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yirik va murakkab obyektlarni hamda kichik obyektlarni ham loyihalash uchun izlanishlar olib borilganda, yerosti suvlari rejimini hamda karst jarayonlari rivojlanishining yer yuzidagi koʻrinishlarining statsionar kuzatuvlarini yoʻlga qoʻyish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ularni gidrometeorologik, bino va inshootlar, yer sathi va grunt qatlamlarining deformatsiyasini geodezik statsionar kuzatuvlari bilan birga olib borish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
609. Karstli hududlarda izlanishlar olib borilganda atrof va tabiiy muhit muhofazasi talablariga qatʼiy rioya qilinishi, gruntlar qatlamlarida, yer yuzida suffozion jarayonlar, oʻpqonlar va choʻkmalar hosil boʻlishi bilan bogʻliq ravishda karstning xavfli darajada faollashuviga olib keluvchi bunday holatlarning geologik-gidrogeologik burgʻilash, tajriba-filtratsiya hamda boshqa ishlari sababli buzilishiga yoʻl qoʻymaslik chora-tadbirlari koʻrilishi va amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Burgʻilash ishlari tugallangandan soʻng bur-quduqlarni gil yoki sement eritmasi yordamida tamponaj qilinishi va bu ishlar oʻz vaqtida hamda sifatli bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Togʻ yonbagʻir jarayonlar (surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
610. Keng tarqalgan xavfli togʻ yonbagʻir jarayonlar togʻ jinslarining qiyalikka siljishi oʻz ogʻirligi va har xil taʼsirlar (gidrodinamik, tebranish, seysmik) natijasida yonbagʻirlardan siljish koʻrinishidagi surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya, sochilmalar hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
611. Surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya sodir boʻlish xavfi boʻlgan yonbagʻirlar uchun qoʻshimcha ravishda quyidagilar aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyefning shakllari (oʻlchamlari, gipsometrik holati, morfologik elementlarining ogʻish burchagi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonbagʻirlarning rivojlanish tarixi, paydo boʻlishi, yoshi va morfologik elementlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
surilmalar, koʻchkilar sodir boʻlish xavfi boʻlgan yonbagʻirlar uchun zaiflashgan sath va zonalarning massivda yotish sharoitlari (faol, eski va qadimgi surilmalarning siljish sathi) hamda togʻ jinslarining bu sath va zonalar boʻyicha fizik-mexanik xususiyatlari (siljishga qarshi mustahkamligi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
soliflyuksiya sodir boʻlish xavfi boʻlgan togʻ yonbagʻirlaridagi muzlagan togʻ jinslarining yotish sharoitlari, ularning tuzilishi va tarkibidagi muz darajasi hamda mavsumiy muzlash-erishi, namlik dinamikasi va eriyotgan togʻ jinslarining reologik xususiyatlarining koʻrsatkichlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
togʻ jinslarining tektonik yemirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlari rivojlanishiga taʼsirini baholash bilan togʻ jinslarining yoshi, yotish sharoitlari, paydo boʻlishi, tuzilishi va tarkibiga oid oʻziga xos xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hozirgi zamon tektonik harakatlari, seysmik mikrohududlashtirish natijalari bilan seysmiklik darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari gorizontlarining sath va bosim rejimlari va ularning yonbagʻirdan oqish taʼsirini, yerosti suvlarining surilmalar, koʻchkilar, bosim, soliflyuksiya jarayonlari sodir boʻlishiga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlari rivojlanishiga taʼsir qiluvchi nurash, eroziya, qirgʻoqlar yemirilishi hamda boshqa geologik jarayonlarning oʻziga xos xususiyatlari va intensivligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
siljish turi va mexanizmini koʻrsatgan holda surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlari mazkur SHNQning 14-jadvaliga asosan maydon boʻyicha siljish oʻlchamlari, togʻ yonbagʻirini oʻyib olish chuqurligi, ularning siljish asosi, surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya yotqiziqlarining yoshi, bu jarayonlarning yonbagʻirlar morfologik elementlarida joylashganligi va ularning geologik tuzilish, litologiya, gidrogeologik hamda geokriologik sharoitlarga bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyekt hududi va muhandis-geologik sharoitlari oʻxshash hududlardagi surilmalarga qarshi, koʻchkilarga, soliflyuksiyaga qarshi koʻrilgan chora-tadbirlarning ijobiy va salbiy tajribalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

14-jadval

Jarayonlarning guruhlari

Jarayonlarning va siljiyotgan massalarning turlari

Surilmalar

Siljish (sirgʻalish), siqib chiqarish, qayishqoq egiluvchan (qayishqoq egiluvchan oquvchi), gidrodinamik yemirilish (qalquvchan), toʻsatdan suyuluvchan, murakkab mexanizmli surilmalar

Koʻchkilar

Koʻchkilar, sochilmalar, agʻdarilmalar

Koʻchki-surilmalar

Koʻchki va surilma jarayonlarining har xil birikmalari

Soliflyuksiya

Yopishqoq qayishqoq oqim, qayishqoq oqim

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
612. Izlanish ishlarining tarkibi va hajmini, togʻ yonbagʻir jarayonining rivojlanish bosqichi (fazasi)ni hamda koʻlamining kengligi quyidagi 15‑jadvalni hisobga olgan holda aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

15-jadval

Yonbagʻir jarayonlar koʻlamining kengligi

Surilma va koʻchkilarning hajmi, mZ

Kichik

Minglar

Oʻrta

Oʻn minglar

Katta

Yuz minglar

Juda katta

Millionlar

Oʻta katta

Oʻnlab millionlar va undan ortiq

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
613. Muhandislik-geologiya izlanishlari asosida quyidagilar bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududni surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlari sodir boʻlish xavfi va ularning rivojlanish xususiyatlari boʻyicha muhandislik-geologiya hududlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonbagʻirlarning barqarorligini va uning prognoz qilingan oʻzgarishini, surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlarining turlari, ularning joylashgan oʻrni, oʻlchami hamda siljiyotgan grunt massalarining miqdori va tezligi koʻrsatilgan holda baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
surilmalar, koʻchkilar harakatlari natijasida keltirib chiqaradigan bilvosita oqibatlarni (koʻchki surilmalar natijasida hosil boʻlgan toʻgʻonlarning suv yoʻlini toʻsishi oqibatida vodiylarni suv bosishi, grunt massalarining akvatoriyaga tez siljib bostirib kirishi natijasida yuqori bosimli toʻlqinlarning hosil boʻlishi) baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
614. Surilmalar, koʻchkilar sodir boʻlish xavfi boʻlgan yonbagʻirlarda muhandislik-geologiya izlanishlar, butun yonbagʻir boʻylab va yuqori qirgʻogʻiga yondosh zonada (qirgʻoq yonbagʻirlarda ularning suv osti qismlari izlanishlar doirasiga kirishi lozim), shuningdek loyihalanayotgan obyekt yonbagʻirning bir qismini egallaganda olib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
615. Surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlari rivojlangan joylarda loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonbagʻirlarda sodir boʻladigan surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlari egallab oladigan maydon hamda ularning yonbagʻirni oʻyib olish chuqurligi, ularning geologik tuzilishi va morfologik xususiyatlariga, yerosti va yerusti suvlari rejimiga, muzlash, shuningdek erishiga bogʻliq ravishda vaqt va makonda rivojlanish dinamikasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
siljish bazisi, surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya yotqiziqlarining yoshi, bu jarayonlarning yonbagʻirlar morfologik elementlarida joylashganligi va ularning geologik tuzilish, litologiya, gidrogeologik va geokriologik sharoitlarga bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻrilayotgan jarayonlar taʼsirida yonbagʻirlar barqarorligining buzilish ehtimoli va ularning loyihalanayotgan qurilish uchun xavfliligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bevosita hududdagi hamda tabiiy sharoitiga koʻra unga yaqin boʻlgan mavjud muhandislik muhofaza qilish inshootlarining samaradorligini, hududni yonbagʻir jarayonlardan muhandislik muhofazasi chora-tadbirlarini amalga oshirish zarurligi boʻyicha takliflar va tavsiyalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
616. Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun hal qiluvchi hududlarda izlanishlar olib borilganda 1:5000-1:2000 masshtablarda muhandis-geologik sʼyomka ishlari bajarish va surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlarining statsionar kuzatuvlarini amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
617. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 298 va 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonbagʻirlarning mustahkamligini belgilab beruvchi omillarning siljish tezligini va siljish yuzasi chegaralarini koʻrsatgan holda miqdoriy tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonbagʻirlarning oʻzgarmagan tabiiy sharoitlarda makon va vaqtda barqarorligini hamda hududni xoʻjalik jihatdan oʻzlashtirish bilan bogʻliq prognoz qilingan oʻzgarishlarini hisobga olgan holda baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududni togʻ yonbagʻir jarayonlaridan muhandislik muhofazasini amalga oshirish boʻyicha takliflar, obyektlar qurilishi davridagi muvaqqat himoya chora-tadbirlari boʻyicha tavsiyalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
618. Loyiha uchun izlanishlarda 1:2000-1:1000 masshtablarda muhandis-geologik sʼyomkasini bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Loyihalanayotgan II — IV-toifali alohida olingan har bir bino va inshootlarning hududlarida surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlarining ularni keltirib chiqaruvchi omillarning hamda muhandislik muhofazasi inshootlarining holati va ishlashi boʻyicha statsionar kuzatuvlarini amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
619. Ishchi hujjatlari uchun olib boriladigan izlanishlarda mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda loyihalanayotgan bino va inshootlarning hududlari hamda yoʻnalishlarida surilmalar, koʻchkilar, soliflyuksiya jarayonlarining muhandis-geologik sharoitlariga aniqlik kiritilishi, shuningdek ular rivojlanishini baholash koʻrsatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Sellar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
620. Sel tarqalish xavfi boʻlgan hududlarda barcha holatlarda muhandislik-geologiya izlanishlarini, sellarni kompleks oʻrganishni taʼminlovchi muhandislik-gidrometeorologik va muhandislik-geodezik izlanishlar hamda landshaft tadqiqotlari bilan birgalikda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
621. Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda sel jarayonlari mavjudligi, kelib chiqishi, sellarning hosil boʻlishi, sodir boʻlish tezligi, sel hosil boʻlish chastotasi (takroriyligi), ularning genetik turlari sel jarayonlari koʻlamining kengligini quyidagi 16-jadval boʻyicha hamda muhandislik muhofazasi chora-tadbirlari boʻyicha takliflar va loyihalanayotgan qurilish natijasida sel jarayonlari hosil boʻlish sharoitining oʻzgarishini baholash koʻrsatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

16-jadval

Koʻlami

Sel oqimlarining hajmi, m3

Kichik

Yuzlab

Oʻrta

Minglab

Katta

Oʻn minglab

Juda katta

Yuz minglab

Oʻta katta

Millionlab

Ulkan

Oʻnlab million

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
622. Texnik hisobotning grafik materiallariga hududning sel xavfi xaritasi kiritilishi kerak. Bunda, xaritada sel hosil boʻladigan havzalarning chegaralari, oʻzanlarining nishabligi koʻrsatilgan gidrografik tarmoqlar, sel oqimlarining paydo boʻlishi, harakatlanishi (tranzit) hamda yigʻilish (akkumulyatsiya) zonalari, muzliklar, qadimgi va hozirgi zamon morenalari, koʻl va suv omborlari, gidrotexnik inshootlar, mavjud selga qarshi inshootlar va xalq xoʻjaligi obyektlari ajratib koʻrsatilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
623. Loyihaoldi hujjatlar ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda hududda sel xavfi borligini baholashni, sel xavfining bilvosita belgilarini oʻrganish, topografik va muhandislik-geologiya xaritalarni, aerofoto va kosmik sʼyomka materiallarini xonaki sharoitda tahlil qilish asosida hamda yoʻnalish kuzatuvlarini bajarish asosida amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
624. Yoʻnalish kuzatuvlarni bajarish jarayonida quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aerofoto va kosmik sʼyomka materiallarini dala sharoitida deshifrovka qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududlarning tavsifini yozish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
625. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 298 va 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sellarning genetik turlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel hosil boʻladigan havzalarning geomorfologik turlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel oqimlarining shakllanish mexanizmi va turlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel bir vaqtda olib chiqqan massaning maksimal hajmi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sellarning dinamik parametrlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel paydo boʻladigan joylarda va ular olib borib yotqizgan zonalardagi gruntlarning fizikaviy-mexanik xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyektning sellar paydo boʻlish sharoitiga taʼsirini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyektning muhandislik muhofazasini amalga oshirish usullari boʻyicha takliflar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan obyektning sel toshqinlarini hosil boʻlish sharoitlariga taʼsirini baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
626. Texnik hisobotning grafik materiallariga tarkibiga hududdagi sel havzalarining xaritasi qoʻshilishi hamda mazkur SHNQning 622-bandiga qoʻshimcha ravishda quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel hosil boʻladigan oʻchoqlardagi sel hosil qiluvchi dispers yotqiziqlar va tub togʻ jinslari komplekslari va ulardagi chaqiq materialning hajmi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv yigʻuvchi relyefining oʻydim-chuqurligi va maydon yuzasining grunt-oʻsimlik qatlami bilan qoplanish darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel oʻzanining hisobiy stvorlar hududlarida boʻylama va koʻndalang profillar koʻrinishidagi tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
selning tranzit zonasidagi tiqilib qolish ehtimoli bor joylar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel hosil boʻlishiga imkon beruvchi geologik jarayonlar, surilma, koʻchki, toʻkilmalar tarqalganligi hamda faolligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sellar akkumulyatsiyasi zonalaridagi sel yotqiziqlarining tarqalganligi va xususiyati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
627. Sel hosil qiluvchi gruntlar va yotqiziqlarning tarkibi va fizik-mexanik xususiyatlarining granulometrik tarkibi, tabiiy namligi, zichligi, grunt zarralarining zichligi, namlikning quyi va yuqori chegaralari, suvda ivishi (erish), tabiiy nishablik burchagi (har xil namlikda va suv ostida), filtratsiya koeffitsiyenti, tiksotrop xususiyatlari, deformatsiya va mustahkamlik xususiyatlari aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
628. Loyiha uchun izlanishlarda boshqa ishlar bilan bir qatorda, statsionar kuzatuvlar olib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Avvalgi yillarda sellarni oʻrganish ishlari bajarilgan boʻlsa, u holda bir yil davomida statsionar kuzatuvlar olib borish bilan chegaralanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maxsus kuzatuvlar olib borilmaganda statsionar kuzatuvlar kamida uch yil davomida olib borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
629. Ishchi hujjatlari uchun olib boriladigan izlanishlarda mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda aniq chora-tadbirlar va selga qarshi inshootlarni asoslash va hisoblash uchun zarur boʻlgan materiallar keltirilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
630. Texnik hisobotning grafik materiallariga maxsus sel xaritasini yoki quyidagilarni koʻrsatgan holda sel harakatlanish ehtimoli boʻlgan sxemani keltirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel oqimlarining maksimal parametrlari — tezligi, chuqurligi, eni va sarfi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel bosadigan zonalar (halokatli vayronagarchiliklar, sel yotqiziqlari bilan qoplanish keltirilgan holda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel oqimlarining taʼsir zonalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel taʼsirida yuvilishi oqibatida yonbagʻirlar barqarorligining buzilish ehtimoli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfsiz zonalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
evakuatsiya yoʻllari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan inshootlarning konturlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Daryolar, koʻllar va suv omborlari qirgʻoqlarining yemirilish jarayonlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
631. Daryolar, koʻllar va suv omborlari qirgʻoqlarining yemirilish jarayonlari uchun muhandislik-geologiya izlanishlari muhandislik-gidrometeorologiya izlanishlari bilan birga olib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
632. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 207 — 219-bandlariga keltirilganlaridan qoʻshimcha ravishda quyidagilar texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qirgʻoqlar yemirilishining asosiy mintaqaviy-geologik va zonal-iqlimiy omillari hamda rivojlanish sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻzgarmagan tabiiy sharoitlarda makon va vaqtda qirgʻoq boʻyi yemirilish tezligini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bevosita izlanishlar hududida uning tabiiy sharoitiga oʻxshash hududlarda qirgʻoqlar muhandislik muhofazasining samaradorligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
633. Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun qirgʻoqlar yemirilishi jarayonining omillari va rivojlanish sharoitlari, suv omborlari (koʻllar, daryolar) turiga bogʻliq ravishda mazkur SHNQning 17-jadvalga koʻra batafsil aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
634. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun izlanishlar olib borilganda quyidagilar bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qirgʻoqlar yemirilishi va muhandislik muhofazasi chora tadbirlarining samaradorligi boʻyicha avvalgi yillardagi va arxiv materiallarini yigʻish hamda tahlil qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud materiallarni batafsil oʻrganish, qirgʻoqlar yemirilishining omillari va hozirgi zamonda rivojlanish toʻgʻrisidagi yangi maʼlumotlarni olish uchun yoʻnalish kuzatuvlarni amalga oshirish hamda turli yillarda olingan aerofoto va kosmik sʼyomka materiallarini deshifrovka qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
deformatsiya ehtimoli mavjud zonalar doirasida, oʻrganilayotgan maydondan ikki tomonga qirgʻoq boʻylab 2 — 10 km chegarasida, daryolarning ikki burilgan joyida oqim boʻylab quyiga va mazkur SHNQning 17-jadvalga koʻra loyihalanayotgan qurilish va yondosh sohil maydonining muhandis-geologik sʼyomkasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilishi loyihalanayotgan maydonda qirgʻoqlar yemirilishining va ularni aniqlovchi omillarning statsionar kuzatuvlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
635. Statsionar kuzatuvlarni loyihaoldi hujjatlari uchun izlanishlar paytida boshlab, loyiha hujjatlar uchun izlanishlar olib borilganda ham uzluksiz davom ettirish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
636. Obyektda loyihalashning ayrim bosqichlari uchun izlanishlar oraliqlaridagi davrlarda va ular tugallanganda, statsionar kuzatuvlar olib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
637. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagilar aniqlanishi va mazkur SHNQning 298, 307-bandlariga qoʻshimcha ravishda texnik hisobotda koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qirgʻoqlarni yemiruvchi omillarning miqdoriy tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻzgarmagan tabiiy sharoitda, shuningdek loyihalashtirilayotgan obyektni qurish va undan foydalanish paytida makonda va zamonda qirgʻoqlar yemirilishining intensivligini aniq baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qirgʻoqlarning muhandislik muhofazasini amalga oshirish boʻyicha tavsiyalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
638. Loyiha uchun izlanishlarda quyidagi 17-jadval talablari doirasidagi masshtablarda muhandis-geologik sʼyomkasini bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

17-jadval

Muhandislik-geologiya izlanishlar

Muhandis-geologik sʼyomkasining masshtabi

Loyihalanayotgan qurilish maydonida va asosiy sohil hududlarida

Sohilga tutashgan hududda

Tekislikda

Togʻli va togʻoldi

Tekislikda

Togʻli va togʻoldi

Loyihaoldi hujjatlari ishlab chiqish uchun:

loyihalanayotgan suv omborlarida

1:10000 — 1:5000

1:5000 — 1:2000

1:100000 — 1:50000

1:50000 — 1:25000

koʻllar, daryolar va foydalanilayotgan suv omborlarida

1:5000 — 1:2000

1:5000 — 1:2000

1:50000 — 1:25000

1:25000 — 1:10000

loyiha uchun

1:2000 — 1:1000

1:2000 — 1:1000

1:25000 — 1:10000

1:10000 — 1:5000

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
639. Muhandis-geologik sʼyomkasi qurilish maydonini va unga tutashgan sohil hududini loyihalanayotgan qurilish maydonidan barcha tomonga 1-2 km chegarasida hamda daryolarning oqim boʻylab quyi va yuqori qismlaridagi bittadan burilgan joyini ham qoʻshib olgan holda qamrab olishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
640. Ishchi hujjatlari uchun olib boriladigan izlanishlarda mazkur SHNQning 415 — 427-bandlariga qoʻshimcha tarzda texnik hisobotda avval olingan maʼlumotlar muhandislik muhofazasi va inshootlarni hisoblash boʻyicha uzil-kesil loyiha yechimlarini qabul qilish uchun zarur boʻlgan qirgʻoqlar yemirilishi jarayonlarini baholash natijalari hamda ularning parametrlari keltirilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Seysmik hududlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
641. Qurilish maydonlarining seysmikligi muhandislik geologiya izlanishlari tarkibida bajariladigan seysmik mikrohududlashtirish asosida hamda QMQ 2.01.03-19 talablari doirasida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
642. Seysmik mikrohududlashtirish ishlarining natijalari boʻyicha seysmik mikrohududlashtirish xaritasi va unga tushuntirish xati tuzilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
643. Seysmik mikrohududlashtirish xaritalari muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasiga va qurilish obyekti xususiyatiga bogʻliq ravishda 1:25000-1:5000 masshtablarda tuzilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
644. Amaldagi seysmik mikrohududlashtirish xaritalari chegaralarida joylashgan aniq bino (inshootlar) qurilishi moʻljallangan hududlardagi izlanishlar jarayonida seysmiklikka taʼsir qiluvchi omillar (lokal doirada har xil tuzilishga ega boʻlgan gruntlar, uzoq vaqt davom etgan texnogen taʼsirlar va boshqalar) borligi aniqlangan boʻlsa hamda bino (inshootlar)ni har xil seysmiklikdagi hududlar chegarasida joylashtirish moʻljallangan hollarda, qurilish hududining seysmikligiga aniqlik kiritish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
645. Qurilish hududlarining seysmikligiga aniqlik kiritish ishlari seysmik mikrohududlashtirish xaritasini amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17-bob. Korxona, bino va inshootlarni rekonstruksiya qilish va texnik qayta jihozlash uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
646. Obyektlarni rekonstruksiya qilish va texnik qayta jihozlash uchun muhandislik-geologiya izlanishlari bajarilganda korxona, bino va inshootlar qurilishi hamda ulardan foydalanish davrida muhandis-geologik sharoitlarining oʻzgarishlarini, relyefining, geologik tuzilishining, gidrogeologik sharoitlarining, gruntlarning tarkibi, holati va xususiyatlarining, geologik jarayonlarining faolligi oʻzgarishlarini aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
647. Muhandislik-geologiya izlanishlari davomida qoʻshimcha geologik muhit oʻzgarishini keltirib chiqaruvchi yoki bu oʻzgarishlar oqibatda yuzaga chiquvchi bino va inshootlar deformatsiyasining xususiyati va sabablari, drenajlar, suv pasaytirish tizimlari, filtratsiyaga qarshi qurilmalar mavjudligi va ularning ishlash samaradorligi, yer yuzasining choʻkkanligi, botqoqlanish rivojlangani, vertikal tekislashdagi xatoliklarni, gazonlar va daraxtlarni sugʻorish darajalari (kam yoki haddan ziyod sugʻorish) hamda muhandislik muhofazasi inshootlari va geologik muhitni muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlarning samaradorligi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
648. Neft-kimyo, metallurgiya va shunga oʻxshash sanoat korxonalari uchun oʻzlashtirilgan (qurilish olib borilgan) hududlarda muhandislik izlanishlari olib borilganda, yerosti suvlarining sath oʻzgarishlari rejimini, ularning betonlarga nisbatan agressivligini, metallarga nisbatan korroziya faolligi, gruntlarning mustahkamlik va deformatsiya xususiyatlari, ularning makon va zamonda maʼlum darajada oʻzgarishlarini hisobga olgan holda hamda “nam” texnologik jarayon va katta miqdordagi suv eltgich, chiqindi eltgich, texnologik tarmoqlar mavjudligini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
649. Rekonstruksiya qilish va texnik qayta jihozlash boʻyicha muhandislik-geologiya izlanishlarida quyidagi ish turlari hamda kompleks oʻrganishlar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
rekonstruksiya qilinayotgan va texnik qayta jihozlanayotgan bino, inshootlar uchun bajarilgan izlanishlar hamda avvalgi yillarda bajarilgan izlanishlar va hududning muhandis-geologik sharoitlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek materiallarini yigʻish, qayta ishlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
foydalanilayotgan bino va inshootlarga yondosh hududlarni muhandislik-geologiya tekshiruvlar (koʻzdan kechirish (rekognossirovka)), mavjud bino va inshootlar asosidagi gruntlarning tekshiruvlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
togʻ kovlamalarini kovlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geofizik tadqiqotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik tadqiqotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
statsionar kuzatuvlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni, yerusti va yerosti suvlarini laboratoriya sharoitida oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
materiallarni xonaki sharoitda qayta ishlab texnik hisobot tuzish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
650. Ishlar turlarining maqsadi vazifalari va bajarilish texnologiyalari mazkur SHNQning 4-bobiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
651. Dala va laboratoriya tadqiqotlari natijalari boʻyicha olingan materiallar xona sharoitida kompleks ravishda qayta ishlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
652. Loyihalash va qurilish hujjatlari (qurilish loyihasi, mualliflik nazorati jurnali, xandaqlarni qabul qilish dalolatnomalari) bilan tanishib chiqish ishlari bajarilishi kerak. Bunda, asosning geologik-litologik tuzilishiga hamda uni tayyorlash boʻyicha qabul qilingan loyiha yechimiga eʼtiborni qaratish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
653. Ishlarning natijasida mazkur SHNQning 18-bobida keltirilgan boʻlim va maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan gruntlar asosi, bino va inshootlar poydevorlari holati boʻyicha texnik hisobot tayyorlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18-bob. Geotexnik tadqiqotlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Mavjud bino va inshootlar asosi va poydevorlarining gruntlarini tekshirish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
654. Geotexnik tadqiqotlar muhandislik-geologiya izlanishlarning ikkinchi bosqichida loyiha hujjatlarini tayyorlash uchun, shuningdek binolar va inshootlarni qurish hamda ulardan foydalanish jarayonida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
655. Geotexnik tadqiqotlar, muhandislik-geologiya tadqiqotlar tarkibida oʻta xavfli, texnik jihatdan murakkab va noyob obyektlarni loyihalashda, murakkab muhandislik-geologiya hamda zich qurilish sharoitlarida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
656. Geotexnik tadqiqotlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntning alohida xususiyatlarini maxsus tadqiq qilishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
prognoz masalalarini yechishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tajriba maydonlarida ish olib borishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
657. Muayyan turdagi geotexnik ishlarni bajarish zarurati muhandislik-geologiya tadqiqotlar dasturida asoslab berilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
658. Gruntlar xususiyatlarini maxsus tadqiq qilish ishlariga quyidagilar kiritilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binolar va inshootlarning poydevorlari hamda asoslarini hisoblash uchun alohida dasturlar boʻyicha grunt xususiyatlarini (dala yoki laboratoriya sharoitida) oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binolar va inshootlarning grunt asoslarini raqamli modellashtirish uchun (atrofdagi qurilish binolari va inshootlari poydevoridagi gruntlarning zoʻriqish-deformatsiyalanish holatini hisobga olgan holda) boshlangʻich maʼlumotlarni olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dala sharoitida gruntlarni maxsus texnika va asbob-uskunalar yordamida katta chuqurlikda sinovdan oʻtkazish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
659. Geotexnik hisoblashlar va grunt asosini modellashtirish uchun zaruriy grunt parametrlari yechiladigan vazifalar va qoʻllanadigan modellarga bogʻliq holda texnik topshiriqda koʻrsatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
660. Grunt xususiyatlarini maxsus tadqiq qilishda bur-quduqlar chuqurligini, soni va joylashishini belgilashda hisoblash modeli oʻlchamlarini kenglikda va chuqurlikda hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblash modelining oʻlchamlari texnik topshiriqda koʻrsatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
661. Prognoz qilish vazifalari quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidrogeologik sharoitning oʻzgarish ehtimolini inobatga olgan holda poydevor asosidagi grunt xususiyatlarining oʻzgarishini prognoz qilishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xandaq (kotlovan) va qurilayotgan inshoot toʻsiqlarini oʻrnatish natijasida gruntlardagi kuchlanish-deformatsiya holatining oʻzgarishini prognoz qilishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
662. Tajriba maydonlaridagi ishlarga quyidagilar kiritilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarni statik va dinamik sinash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
asos va poydevorlarning fragmentlarini sinovdan oʻtkazish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Mavjud bino va inshootlarning poydevorlari asosini tekshirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
663. Mavjud bino va inshootlarning poydevorlari asosini tekshirish ishlarini bino va inshootlar kengaytirilayotgan, rekonstruksiya qilinayotgan va texnik qayta jihozlanayotganda, yangi inshootlarni mavjud bino va inshootlar taʼsir doirasida (taʼsir zonasi yaqinida) qurilayotganda hamda bino-inshootlar deformatsiya va avariyaga uchragan holatlarda amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
664. Tekshirish ishlar quyidagi vazifalarni yechish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar olish maqsadida amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlar turini, ularning rejadagi shaklini, oʻlchamlarini, konstruksiyasini, joylashish chuqurligini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kovlangan shurflarda asos gruntlarini tadqiq qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidroizolyatsiya mavjudligini, uning turi va materiallarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
laboratoriya tekshirishlari uchun gruntlar namunalarini olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor hamda asos gruntlariga tushadigan vaqtincha va doimiy yuklamalarni oshirish bilan bino va inshootlarni rekonstruksiya qilish va qoʻshimcha qavatlar qurish ehtimoli va sharoitlarini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
665. Bino yoki inshoot devor va poydevorlarida deformatsiya mavjud boʻlganda quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
deformatsiya sodir boʻlishi sabablarini aniqlash va ularning keyinchalik rivojlanishini toʻxtatish uchun chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda bino va inshootlardan normal foydalanish sharoitlarini tiklash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilishi yoki foydalanilishi toʻxtatilib, uzoq vaqt oʻtgandan keyin poydevor asosi gruntlarining holatini hamda bino va inshootlarning ustiga qoʻshimcha qavatlar qurish imkoniyatlarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud bino va inshootlarga loyihalashtirilib quriladigan qoʻshimcha bino va inshootlarning barqaror turishini taʼminlovchi chora-tadbirlar ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yertoʻlasi boʻlmagan binolarda yertoʻla qurish, binoning sokol va yertoʻla qavatlarini chuqurlashtirish imkoniyatlarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yertoʻla va boshqa yerosti inshootlarini suv bosishining sabablarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti makonini oʻzlashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
666. Bino va inshootlarni tadqiq qilish maqsadiga bogʻliq ravishda quyidagi 18-jadvalda keltirilgan ishlar bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

18-jadval

Binoni tekshirishdan maqsad

Bajariladigan ishlar

Tomlarini almashtirmay va ogʻirliklarini oshirmay toʻliq taʼmirlash

Nazorat shurflarini kovlash — poydevorlarni ochish

Barcha qavatlardagi tomlarini almashtirib rekonstruksiya qilish yoki kapital taʼmirlash Devor va poydevorlarning deformatsiyalari mavjud

Hududning gruntlarini burgʻilab oʻrganish, poydevorlar asosini batafsil oʻrganish,

gruntlar va yerosti suvlarining laboratoriya tahlillari, poydevorlar materiallarining laboratoriya tahlillari

Asos va poydevorlarni tekshirish uchun hisob ishlari

Bino yoki inshoot yertoʻlalarida suv yoki devorlarida zaxlik paydo boʻlish sabablarini aniqlash

Suv eltgich kommunikatsiyalarni taftish qilish, hudud gruntlarini burgʻilab oʻrganish, nazorat shurflarini kovlash — poydevorlarni ochish, gidroizolyatsiya holatini tekshirish, yerosti suvlari sathini kuzatish

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
667. Nazorat shurflari poydevorlarning konstruksiyasini, oʻlchamlarini, materiallarini, joylashish chuqurligini va gidroizolyatsiya mavjudligini, asos gruntlarining litologik tarkibini aniqlash uchun kovlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
668. Nazorat shurflarning soni tekshirishlar maqsadiga bogʻliq holda quyidagi 19-jadvalga asosan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

19-jadval

Binoni tekshirishdan maqsad

Shurflar soni

Ogʻirliklarni oshirmay rekonstruksiya qilish yoki mukammal taʼmirlash

Bino ichida 2-3 ta

Yertoʻlalarga suv kirishini yoki yertoʻlalar va birinchi qavat devorlaridagi zaxlikni bartaraf qilish

Har bir suv bosgan yoki zaxlagan boʻlmada bittadan

Yertoʻlani chuqurlashtirish

Chuqurlashtiriladigan xonaning har bir devori yonida bittadan

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
669. Asos va poydevorlarni batafsil tekshirishda togʻ kovlamalarining soni quyidagicha boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
eng koʻp bosim tushgan joyda har bir konstruksiya turi yonida va bosim kam tushgan hududlarda har bir seksiyada bittadan shurf;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir-biriga oʻxshash va takrorlanuvchi (rejasi va konturlari boʻyicha) seksiyalarning bittasida barcha zarur shurflar kovlanishi, qolganlarida esa eng koʻp bosim tushgan joylarda 1-2 dan shurf;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har bir inshoot uchun qoʻshimcha ravishda togʻ kovlamasi kovlangan joyga qarshi tomondagi devor yonidagi eng koʻp bosim tushgan joyda ikkita shurf;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoʻshimcha oraliq tayanch ustuni oʻrnatilishi moʻljallangan joylarda har bir seksiyada bittadan shurf;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
devorlar va poydevorlar deformatsiyaga uchragan joylarda bittadan shurf.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, ish jarayonida boʻshang gruntlar tarqalgan chegaralarni (agar ular mavjud boʻlsa) aniqlash uchun qoniqarsiz ahvoldagi poydevorlarning asosi yoki chegaralarida qoʻshimcha shurflar boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
670. Shurflar chuqurligini, ochiladigan poydevor tagidan 0.5 — 1.0 m chuqurroq kovlanishini hisobga olgan holda belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
671. Oʻziga xos xususiyatga ega gruntlar (choʻkuvchan, koʻpchuvchan, shoʻrlangan, oʻta siqiluvchan, texnogen) va suvga toʻyingan boʻshashgan gruntlar (torf, balchiq) tarqalgan hududlarda kovlamalar gruntlarning qatlamini toʻliq kesib oʻtishi yoki bu gruntlar bino va inshootlarning mustahkamligiga taʼsir qilmaydigan chuqurlikkacha kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
672. Xavfli muhandislik-geologiya va tabiiy-geologik jarayon va hodisalar tarqalgan hududlarda kovlamalar ularning faol rivojlanish zonasidan 3 — 5 m chuqurroq kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
673. Shurflarning rejadagi minimal kesimini poydevorlar joylashish chuqurligiga bogʻliq ravishda quyidagi 20-jadval boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

20-jadval

Poydevor joylashish chuqurligi, m

Shurflar kesimining yuzasi, m2

1,5 gacha

1,5 — 2,5

2,5 dan chuqur

1,25

2

2,5 va undan katta

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
674. Muhandislik-geologiya izlanishlari natijasida quyidagilar aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qatlamlarning yotish ketma-ketligini va barqarorligini, linza va chiqish joylarining mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino chegarasida oʻta siqiluvchan gruntlar linzalarini va qatlamchalarini oʻta sinchkovlik bilan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
675. Muhandislik-geologiya tekshirishlar materiallari poydevor asosining geologik-litologik kesimi koʻrinishida ifodalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
676. Burgʻilash jarayonida geologik qatlamlarning koʻrsatkichlari aniqlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grunt qatlamlari balandlik koʻrsatgichlarga bogʻlangan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
677. Gruntlar GOST 25100-2020 nomenklaturasiga koʻra tavsiflanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
678. Bur-quduqlar soni binodagi seksiyalar miqdori va muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasiga koʻra quyidagi 21-jadvalga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

21-jadval

Binodagi seksiyalar soni

Murakkablik darajasiga koʻra bur-quduqlar soni

I (oddiy)

II (oʻrtacha) va III (murakkab)

1-2

3-4

4 dan ortiq

2

3

4

4

6

8

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Avvalgi yillar izlanishlari materiallari mavjud boʻlganda jadvalda koʻrsatilgan bur-quduqlar soni kamaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
679. Barcha kovlangan shurflarda poydevorlar asosi gruntlarining tavsifi va shurf devorlarining xomaki rasmlari keltirilgan boʻlishi kerak (1:20 yoki 1:50 masshtablarda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
680. Gruntlardan monolitlar (tuzilishi buzilmagan namunalar)ni bevosita poydevorlar tagidan va shurfning qarama-qarshi devori va uning tagidan, poydevorlar tagida joylashgan tuzilishi buzilmagan gruntlarning har bir turidan olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
681. Gruntlar monolitlarini olish, oʻrash, saqlash GOST 12071‑2014 talablariga koʻra amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Monolitlarni togʻ kovlamasining butun chuqurligi boʻylab olish intervali 0,4v (v poydevor eni, m) dan oshmasligi, biroq 0,5 m dan ortiq boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bino va inshootlar taʼsiri doirasida esa har 0,5 m dan olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
682. Gruntlarning kimyoviy tahlili uchun namunalar yer yuzasidan poydevor tagigacha boʻlgan oraliqdan olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
683. Suv namunalari bur-quduqlardan yoki shurflardan olinishi, bitta bino yoki inshoot ostidan oʻtgan suv namunasidan olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
684. Shurf va bur-quduqlarning chuqurligi umumiy hollarda quyidagi formula yordamida aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N = h1 +hf + S
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h1 — poydevorning yer yuzasidan joylashish chuqurligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hf — poydevor asosi faol zonasining chuqurligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — doimiy (oʻzgarmas) kattalik, m uch qavatgacha boʻlgan binolar uchun — 2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uch qavatdan yuqori binolar uchun — 3 ga teng.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
685. Oʻziga xos xususiyatga ega gruntlar (choʻkuvchan, koʻpchuvchan, shoʻrlangan, oʻta siqiluvchan, texnogen) va suvga toʻyingan boʻshashgan gruntlar (torf, balchiq) tarqalgan hududlarda kovlamalar bu gruntlarning qatlamini toʻliq kesib oʻtishi yoki bu gruntlar bino hamda inshootlarning mustahkamligiga taʼsir qilmaydigan chuqurlikkacha kovlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
686. Namlanish manbalari aniqlangan joylarda bur-quduqlar burgʻilanishi, bundan bur-quduqlarning har 1 m chuqurligidan grunt namligini aniqlash uchun namunalar olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bino va inshootning 10 m dan kam boʻlmagan masofada (bino va inshoot taʼsiri doirasidan tashqarida), gruntlarning tabiiy namligi saqlangan zonada, nazorat bur-quduqlari burgʻilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
687. Poydevorlarni ochish uchun shurflarni kovlash jarayonida har 25 cm chuqurlik kovlanganda, gruntlar va poydevorlar kuzatib borilishi va bu kuzatuv natijalari maxsus jurnalda qayd qilib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Jurnalda shurflar kovlangan sana, ularni kovlash jarayonidagi sharoit va atmosfera holati qayd qilib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
688. Asoslar tekshirilishi jarayonida gruntlar GOST 25100-2020 ga muvofiq grunt qatlamlari tavsiflanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
689. Bevosita poydevorlar tagida joylashgan gruntlarning xususiyatlari yozib borilishi, laboratoriya tadqiqotlari uchun monolitlar hamda yerosti suvlaridan namunalar olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
690. Olingan namunalardan laboratoriya sharoitida asos gruntlarining fizik-mexanik xususiyatlari aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
691. Tekshirish ishlari natijasida olingan materiallarni xona sharoitda qayta ishlab mavjud poydevorlarning rejasi tuzilishi, ularning umumiy yuzasi va poydevorlar egallagan maydon qurilishining umumiy maydoniga nisbati, joylashish chuqurligining mutlaq hamda oʻrtacha qiymatlari, poydevorlar tagining kengligi, poydevorlar ostidagi solishtirma bosim aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Mavjud bino va inshootlar poydevorlarini tekshirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
692. Mavjud bino va inshootlar poydevorlarini tadqiq qilish natijasida quyidagilar aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor turi, uning reja boʻyicha shakli, oʻlchami, joylashish chuqurligi, konstruksiyasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlar materiallari tekshirilishi, undagi nosozliklar va betonning sinfi (markasi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avval bajarilgan mustahkamlash qurilmalari hamda sunʼiy asoslar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gʻisht terilgan devorlarni mexanikaviy va elektrofizik usullar yordamida tekshirish hamda gʻisht va qorishmaning mustahkamligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gidroizolyatsiya mavjudligini uning turi va materiallari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
laboratoriya tekshirishlari uchun poydevor materiallaridan namunalar olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiyalarda darzliklar (boʻylama, koʻndalang, qiya) mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton va gʻisht devorlarida oʻpirilish mavjudligini, kovaklarni, himoya qatlamining buzilganligini, betonning rangi oʻzgarganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armatura, oʻrnatilgan detallar, payvandlash choklari shikastlanishiining mavjudligi (korroziya natijasida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yigʻma konstruksiyalarning tayanch sxemalarini aniqlash va amaldagi geometrik oʻlchamlarning loyiha oʻlchamlaridan ogʻishishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlar konstruksiyalaridagi shikastlangan va avariya holatidagi hududlarining mavjudligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
693. Poydevorlar konstruksiyalarini, devorni diametri 8 — 16 mm boʻlgan elektr drel bilan zondlash yoʻli bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Poydevor turi uning reja boʻyicha shakli, oʻlchami, joylashish chuqurligini oʻlchov asboblari yordamida oʻlchab aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nazorat zondlash binoning konstruksiyasi va maydoniga bogʻliq ravishda tanlab olingan hududlarda amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
694. Yertoʻla poydevorlari va devorlarini toʻliq tekshirish ultratovush usullari yordamida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Terilgan gʻishtlar (devorlar) mustahkamligini Fizdel va Kashkarov bolgʻalari yordamida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
695. Ustun qoziqli poydevorlarda ustun qoziqlarning konstruksiyalarini, ularning oʻlchamini va miqdorini poydevorlarning 1 pogon metrida aniqlanishi, bunda shurflarning koʻndalang kesim yuzasini kengaytirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
696. Poydevor materiallaridan olingan namunalar, siqilish va egilishdagi mustahkamlik chegaralarini maxsus laboratoriyada presslar yordamida tekshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
697. Poydevor tagining enini, uning joylashish chuqurligini, ikki tomonlama shurflarda, oʻlchov asboblari yordamida aniqlanishi, kam bosim tushadigan hududlarda esa poydevorlar simmetrik tarzda rivojlanishi qabul qilinishi va bir tomonlama shurflarda aniqlangan oʻlchamlarga muvofiq qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
698. Poydevorlar va shurflarning joylashish chuqurligi nivelirlash usuli yordamida belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
699. Qoʻshimcha qavatlar qurish moʻljallangan binolar uchun poydevorlarni oʻlchash ishlari natijasida poydevorlarning rejasi olinishi va poydevorlar egallagan umumiy maydonining qurilish maydoniga nisbatini belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vizual ravishda poydevorlarning holati, gʻisht va qorishmaning tavsifi, boʻsh choklar mavjudligi, qoplamasi, koʻchgan, buzilgan joylar mavjudligi, poydevorlar yuzasida himoya qatlami mavjudligi baholanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
700. Yertoʻlalarning devorlari va poydevorlar tuzilishini, joyida olingan oʻlchovlar orqali oʻrganish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
701. Laboratoriya sinovlari uchun poydevor materiallarining namunalari qoʻshimcha yuklama berish imkoniyatini aniqlashda ularning mustahkamligi hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻlgan hollarda olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
702. Gʻisht terilgan devorning siqilish va egilishdagi mustahkamligini sinash uchun poydevorning har xil hududlaridan 10 tadan gʻisht olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xarsangtoshlarni mustahkamligini sinash uchun 5 ta namuna olinishi va ularning minimal oʻlchamlari 5x10x20 cm boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qorishma namunalarining miqdori ulardan oʻlchamlari 7x7x7 yoki 4x4x4 cm boʻlgan 5 ta kubikni yopishtirish uchun yetarli boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Laboratoriya sinovlari uchun beton poydevorlardan burgʻilash yoʻli bilan diametri 10 cm va uzunligi 12 cm dan kam boʻlmagan beshta togʻ jinsi namunasi (kern) shaklida olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Barcha olingan namunalar uchun qaydnomalar toʻldirilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Mavjud bino va inshootlarning asosi va poydevorlarini tekshirish uchun bajariladigan muhandislik-geologiya izlanishlar natijalari asosida texnik hisobot tuzish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
703. Mavjud bino va inshootlarning asosi va poydevorlarini tekshirish boʻyicha muhandislik-geologik izlanishlar natijalari asosida tuzilgan texnik hisobot matni quyidagi boʻlim va maʼlumotlardan iborat boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududning fizik-geografik sharoiti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sharoitlar oʻrganilganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik tuzilishi hamda gidrogeologik sharoitlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fizikaviy-geologik va muhandis-geologik jarayonlar va hodisalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muhandis-geologik sharoitlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududni oʻrganish (tekshirish) natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshootlar asosini foydalanishning ishonchliligini belgilaydigan omillar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
704. Kirish qismida umumiy maʼlumotlar, ishlarni amalga oshirish uchun asos, muhandislik-geologiya izlanishlarning vazifalari, muhandislik-izlanishlar maydonining joylashgan joyi, loyiha va muhandislik-izlanishlar hujjatlarining mavjudligi, izlanishlar dasturi toʻgʻrisida maʼlumotlar, loyihalanayotgan bino va inshootlar toʻgʻrisida maʼlumotlar, ularning tavsifi, bajarilgan ishlar turi, hajmi, ularni bajarish muddatlari, alohida ish turlarini amalga oshirish uslublari, ijrochilar tarkibi, izlanishlar dasturlardan chetga chiqilganda ularni asoslash toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, ishni nazorat qilish, qabul qilish va boshqalar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
705. Fizik-geografik sharoitlar boʻlimida hudud relyefi, iqlim sharoiti, gidrografiyasi, geomorfologiyasi hamda bino va inshootlar holatiga taʼsir etuvchi boshqa omillar (xandaqlar, yer ishlovidagi hududlar, transheyalar, turli xil yerosti qurilish kommunikatsiyalari va boshqalar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
706. Muhandis-geologik sharoitlarni oʻrganilganligi boʻlimida avval bajarilgan izlanishlar maqsadi va chegaralari, ishlar amalga oshirilgan davr, materiallarning qayerda saqlanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, muhandislik-geologiya sharoitni baholash uchun ahamiyatga ega boʻlgan asosiy natijalar, hududni oʻzlashtirish va undan foydalanish, mahalliy qurilish tajribalari toʻgʻrisida maʼlumotlar, mavjud bino va inshootlarning holati, ulardagi deformatsiyalar mavjudligi hamda hosil boʻlish sabablari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek avval oʻtkazilgan izlanishlar maʼlumotlarini tartibga solish va baholash natijalarining ishonchliligi keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobotning bu boʻlimi soʻngida kelajakda bajarilishi kerak boʻlgan tadqiqotlarning vazifalari belgilab olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
707. Geologik tuzilish va gidrogeologik sharoit boʻlimida gruntlarning yuqoridan pastga koʻra joylashish tartibi, stratigrafiyasi, gruntlarning kelib chiqishi va petrografik tarkibi, ularning tarqalishi hamda joylashish sharoitlari, tub qoyatosh (qoyatosh) gruntlar uchun ularning tektonik buzilishlari xususiyatlari va nuraganligi keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
708. Boʻlimda bino va inshootning geologik muhit bilan oʻzaro taʼsir doirasida boʻlgan barcha yerosti suvlari gorizontlari, yer yuza qismida bino va inshootlardan foydalanish davrida hosil boʻlgan sunʼiy suv gorizontlari, yerosti suvlarining turlari, ularni oʻzida saqlovchi togʻ jinslari tarkibi hamda yerosti suvlari gorizontlari joylashish sharoitlarining taʼrifi keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yerosti suvlari gorizontlarining gidrogeologik parametrlari, kimyoviy tarkibi, suv bilan taʼminlanish sharoiti, yerosti suvlari harakatlanishi va chiqib ketishi, boshqa suv gorizontlari hamda yerusti suvlari bilan bogʻliqligi, yerosti suvlari rejimi va uning oʻzgarishlarini prognoz qilish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
709. Fizik-geologik jarayonlar va hodisalar boʻlimi oʻziga xos fizik-geologik jarayon va hodisalar rivojlangan hududlarda izlanishlarni oʻtkazishni tartibga soluvchi SHNQ 1.02.07-19 va SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq tuzilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
710. Muhandis-geologik sharoitlar boʻlimida bino va inshootlar joylashgan hududlarning tavsifi, bino va inshootlar asosini tashkil etuvchi gruntlarning tarkibi, holati, xususiyatlari, ularning makoniy oʻzgarishi keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
711. Oʻziga xos xususiyatli gruntlar (lyossimon choʻkuvchan, texnogen, shoʻrlangan, boʻshang, suvga toʻyingan) tarqalgan hududlarda gruntlarning deformatsiyaviy, mustahkamlik, kimyoviy va oʻziga xos boshqa xossalarining oʻzgarishi keltirilishi hamda poydevorlar va ularning taʼsir doirasidan tashqaridagi zonalarda har bir ajratilgan muhandislik geologik elementlar boʻyicha gruntlarning normativ, shuningdek hisobiy koʻrsatkichlari keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
712. Choʻkuvchan gruntlar tarqalgan hududlarda qoʻshimcha ravishda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
relyefning oʻziga xos shakllari (tovoq shaklidagi choʻkmalar (botiqlar), suffoziya) va ularning maʼlum geomorfologik elementlarga bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchan qatlamning qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻmilgan gruntlarning, karbonatli va gipsli tuzilmalarning, yumronqoziq inlarining mavjudligi va ularning tarqalishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻxshash sharoitli hududlarda gruntlar choʻkuvchanlik xususiyatlarini oʻrganish va xandaqlarda oʻtkazilgan tajriba-namlash sinovlarining natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkuvchanlik boʻyicha grunt sharoiti turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qadimgi yoki hozirgi zamonda sugʻorilganlik yoki namlash belgilarining mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
namlash manbalari, mavjud bino va inshootlardagi mavjud deformatsiyalarining holati va xususiyati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
713. Hududni tekshirish natijalari boʻlimida tekshirish usullari, unda qoʻllanilgan texnika va texnologiyalar bayon qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda, har bir qoʻllanilgan usullardan (vizual, topografik, geodezik, geofizik va boshqalar) olingan natijalar alohida-alohida koʻrsatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
714. Mavjud bino va inshootlar asosi va poydevorlarini tekshirish natijalari boʻlimida, oʻlchashlarning texnika va texnologiyalari koʻrsatilgan holda, tekshirishlarni oʻtkazish usullari, poydevorlar materiallarining, konstruksiyalarining deformatsiyaviy, mustahkamlik koʻrsatkichlarini koʻrsatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nuqsonlar qaydnomalari koʻrinishida poydevorlar konstruksiyalarining holati, ularda deformatsiyalar, choʻkishlar, materiallar nuqsonlari va boshqa shikastlangan joylar keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
715. Bino va inshootlarning foydalanish ishonchliligini belgilovchi omillar boʻlimida binolarning asosi va ularning konstruksiyalarida yuz bergan deformatsiya hodisalarini keltirib chiqargan asosiy omillar roʻyxati keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu roʻyxatda keltirilgan har bir omilning tahlili boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
716. Texnik hisobotning xulosasida qisqa tarzda hududdagi bino va inshootlarning holati va foydalanish ishonchliligiga taʼsir qiluvchi tabiiy sharoitlar keltirilishi, bino va inshootlardan foydalanish va ularni qayta qurish sharoitini umumiy tarzda baholash, poydevorlar asosining deformatsiyalari sababi yoki sodir boʻlgan boshqa salbiy jarayon va hodisalar tafsiloti (agar ular mavjud boʻlsa), ularni keltirib chiqargan omillarni alohida taʼkidlab keltiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tavsiyalarda salbiy jarayon va hodisalar taʼsirining oldini olish hamda ularni tugatish chora-tadbirlari keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
717. Tavsiyalarda salbiy jarayon va hodisalar taʼsirining oldini olish hamda ularni tugatish chora-tadbirlari keltirilishi lozim. Bundan tashqari bino va inshootlardan foydalanuvchi tashkilotlarga oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan gruntlar tarqalgan hududlarda inshootlardan foydalanish tartibi va qoidalari ham tavsiya qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
718. Hisobot matniga quyidagilar ilova qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binoning (inshootning) muhandis-geologik profillari, rejasi va kesimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va poydevorlarning konstruktiv xususiyatlari, ularning geometriyasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
reperlar, markalarning joylashish sxemalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuz bergan gorizontal va vertikal siljishlarning, ogʻishlarning, darzliklar rivojlanishining grafik va epyuralari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandis-geologik sharoitlarning murakkablik darajasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Omillar

I (oddiy)

II (oʻrtacha)

III (murakkab)

Geomorfologik sharoitlar

Maydon bitta geomorfologik element doirasida, yuzasi gorizontal, bir tekis

Maydon kelib chiqishi bir xil boʻlgan bir necha geomorfologik elementlar doirasida,

yuzasi qiya, biroz notekis boʻlingan

Maydon har xil yoʻl bilan hosil boʻlgan bir necha geomorfologik elementlar doirasida;

yuzasi juda notekis

Bino va inshootlarning geologik muhit taʼsiri doirasidagi geologik omillar

Gorizontal yoki biroz (qiyaligi 0,1 gacha) qiya joylashgan, litologiyasi boʻyicha ikkitadan ortiq boʻlmagan qatlamlar; qatlam qalinligi maydon boʻylab barqaror;

qatlam gruntlarining boʻyi va chuqurligi boʻyicha tabiiy oʻzgaruvchi xususiyat koʻrsatkichlarining turdosh emasligi kam darajada;

qoyatosh gruntlar yer yuzasida joylashgan yoki qoyatosh boʻlmagan gruntlarning yupqa qatlami bilan qoplangan

Litologiyasi boʻyicha toʻrt xildan koʻp boʻlmagan qiya shaklida joylashgan qatlamlar;

gruntlar xususiyati koʻrsatkichlarining sath va chuqurlik boʻyicha oʻzgarishi tabiiy;

qoyatosh gruntlarning usti notekis yoki qoyatosh boʻlmagan gruntlar bilan qoplangan

Litologiyasi boʻyicha toʻrttadan ortiq turli qatlamlar; qatlamlar qalinligi keskin oʻzgaradi; qatlam gruntlarining sath va chuqurlik boʻyicha noqonuniy oʻzgaruvchi xususiyat koʻrsatkichlarining turdosh emasligi yuqori darajada.

Qoyatosh gruntlarning yuqori qismi boʻlaklangan va qoyatosh boʻlmagan gruntlar bilan qoplangan;

har xil darajadagi darzliklar mavjud

Bino va inshootlarning geologik muhit bilan oʻzaro taʼsiri doirasidagi gidrogeologik omillar

Yerosti suvlari yoʻq yoki bir xil kimyoviy tarkibga ega, bitta barqaror yerosti suvli gorizonti mavjud

Ikki va undan ortiq barqaror yerosti suvlari sathi, baʼzi joylarda turli kimyoviy tarkibli yoki bosimga ega va ifloslangan tarkibli

Yerosti suvlari gorizontlari boʻy-lamasi va qalinligi boʻyicha har xil;

baʼzi joylarda suvli va suv oʻtkazmaydigan togʻ jinslarining qatlamlari murakkab holda almashinib turadi; yerosti suvlarining bosimi va ularning gidravlik bogʻliqligi boʻylamasiga oʻzgaruvchan

Bino va inshootlar qurilishi va foydalanishi shart-sharoitlariga salbiy taʼsir qiluvchi geologik jarayonlar

Mavjud emas

Tarqalishi cheklangan va (yoki) obyektlarning loyiha yechimlarini qabul qilishga, qurilishiga, ulardan foydalanishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatmaydi

Keng tarqalgan va (yoki) obyektlarning loyiha yechimlarini qabul qilishga, qurilishiga, ulardan foydalanishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi

Bino va inshootlarning geologik muhit bilan oʻzaro taʼsiri doirasidagi oʻziga xos gruntlar

Mavjud emas

Tarqalishi cheklangan va (yoki) obyektlarning loyiha yechimlarini qabul qilishga, qurilishiga, ulardan foydalanishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatmaydi

Keng tarqalgan va (yoki) obyektlarning loyiha yechimlarini qabul qilishga, qurilishiga, ulardan foydalanishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi

Texnogen taʼsirlar va oʻzlashtirilgan hududlarning oʻzgarganligi

Muhandislik-geologiya izlanish va loyihalashda hisobga olinmaydi

Loyiha yechimlarini qabul qilishga va muhandislik-geologiya izlanishlarni olib borishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatmaydi

Loyiha yechimlarini qabul qilishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi va muhandislik-geologiya izlanishlarni olib borishni, ularning tarkibi va hajmi ortishiga olib keladigan darajada, murakkablashtiradi

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Muhandislik-geologiya sharoitlarning murakkablik darajasini ushbu ilovada keltirilgan omillar yigʻindisiga koʻra belgilash kerak. Agar birorta omil yuqoriroq murakkablik darajasiga ega boʻlsa va asosiy loyiha yechimlarini qabul qilishda hal qiluvchi rol oʻynasa, u holda muhandislik-geologiya sharoitlarning murakkablik darajasini shu omil boʻyicha belgilash kerak. Bu holda ishlar hajmi koʻpaytirilishi yoki qoʻshimcha ravishda loyihalanayotgan bino va inshootlarga xuddi shu omil taʼsirini aniqlash uchun zarur boʻlgan ish turlarini bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida qoʻllaniladigan geologik kovlamalarning turlari, chuqurligi va foydalanish shart-sharoitlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Geologik kovlamaning turi

Maksimal chuqurligi, m

Foydalanish shart-sharoitlari

Loyiha bosqichi

Oʻyiqlar

0,6

Yuqoridan qoplovchi qatlamning qalinligi 0,5 m dan kam boʻlgan hollardagi gruntlarni ochish uchun

Loyihaoldi hujjatlari va loyiha bosqichi

Ochilmalar

1,5

Yuqoridan qoplovchi qatlamning qalinligi 1 m dan kam boʻlgan holda yonbagʻirlarda joylashgan gruntlarni ochish uchun

Loyihaoldi hujjatlari va loyiha bosqichi

Xandaqlar (ariqlar)

3,0

Yuqoridan qoplovchi qatlamning qalinligi 2,5 m dan kam boʻlgan hollarda tik yotuvchi gruntlar qatlamini ochish uchun

Loyihaoldi hujjatlari va loyiha bosqichi

Transheyalar

6,0

Yuqoridan qoplovchi qatlamning qalinligi 2,5 — 5,5 m boʻlgan hollarda tik yotuvchi gruntlar qatlamini ochish uchun

Loyihaoldi hujjatlari va loyiha bosqichi

Shurf va dudkalar

20

Gorizontal yoki uncha katta boʻlmagan burchak ostida yotgan gruntlarni ochish uchun

Loyihalashning barcha bosqichlari

Shaxtalar

Izlanish dasturlarida aniqlab beriladi

Murakkab muhandislik-geologiya sharoitlarda

Alohida holatlarda

Yerosti gorizontal togʻ kovlamalari

Izlanish dasturlarida aniqlab beriladi

Murakkab muhandislik-geologiya sharoitlarda, shuningdek yerosti kovlamalarida tajribalarini amalga oshirishda

Alohida holatlarda

Bur-quduqlar

Izlanish dasturlarida aniqlab beriladi

Izlanish dasturi va mazkur SHNQning 3-ilovasi boʻyicha aniqlanadi

Loyihalashning barcha bosqichlari

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida bur-quduqlarni burgʻilash usullari va ularning turlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Burgʻilash usuli

Burgʻilash usullarining turlari

Burgʻilash diametri (obsadka quvurlari diametriga koʻra), mm

Qoʻllanilish sharoitlari (gruntlarning turlari va tavsifi)

Kolonkali

Suv bilan yuvish

34 — 146

Nuramagan (monolit) va kam nuragan (darzli) qoyatosh gruntlar

Gilli eritma bilan yuvish

73 — 146

Kam nuragan (darzli), nuragan, oʻta nuragan (ilviragan) qoyatosh gruntlar, yirik boʻlakli, qumli, gilli gruntlar

Havo yordamida (muzlagan gruntlarni kovlashda sovitilgan havo bilan)

73 — 146

Nuramagan (monolit) va kam nuragan (darzli), suvga toʻyinmagan (suv bosmagan) hamda muzlagan holatdagi qoyatosh gruntlar; qattiq va qayishqoq muzlagan dispers gruntlar

Tuzli va sovitilgan eritma bilan yuvish

73 — 146

Muzlagan holatdagi barcha grunt turlari

Yuvuvchi suyuqlikning bur-quduq tubida aylanishini taʼminlagan holda

89 — 146

Suv ostidagi gilli gruntlar, kam nuragan (darzli), nuragan, oʻta nuragan (ilviragan) qoyatosh gruntlar

Quruq holda

89 — 219

Nuragan, oʻta nuragan (ilviragan) qoyatosh gruntlar, suvga toʻyinmagan (suv bosmagan) va kam toʻyingan qattiq va qayishqoq muzlagan holatdagi yirik boʻlakli, qumli, gilli gruntlar

Halqa zaboyli kanat zarbli

Zarb bilan kirgizish

108 — 325

Suvga toʻyinmagan (suv bosmagan) va kam toʻyingan, qayishqoq muzlagan holatdagi qumli va gilli gruntlar

Zarb bilan choʻqish

89 — 168

Suvga kam toʻyingan gilli gruntlar

Yaxlit zaboyli kanat zarbli

Dolota va jelonkalarni qoʻllash

127 — 325

Suvga toʻyingan va kam toʻyingan yirik siniq va qumli gruntlar

Titratmali

Titratma yoki titratma bolgʻani qoʻllash

89 — 168

Suvga toʻyingan va kam toʻyingan yirik qumli va gilli gruntlar

Shnekli

Reysli (halqa zaboyli)

146 — 273

Suvga toʻyingan va kam toʻyingan yirik boʻlakli, qumli va gilli gruntlar

Uzluksiz

108 — 273

Suvga toʻyingan va kam toʻyingan yirik boʻlakli, qumli va gilli gruntlar

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Boshqa burgʻilash usullari tadqiqot dasturida asoslangan holda qoʻllaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida qoʻllaniladigan asosiy va yordamchi geofizik usullarning vazifalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Izlanishlarning vazifalari

Geofizik usullar

Asosiy

Yordamchi

Massivning geologik tuzilishini aniqlash

Qoyatosh va muzlagan gruntlar tepa qismining relyefi, qoyatosh boʻlmagan, erigan qoplama gruntlarning qalinligi

Elektrrazvedka usullari bilan:

elektroprofillash (EP) va tuyuluchi qarshilik usullari bilan vertikal elektr zondlash (VEZ KS);

seysmorazvedka usullari bilan: qaytgan toʻlqin usuli (MOB) va singan toʻlqin usuli (MPV)

Ikki birikma yordamidagi VEZ (VEZ MDS); chastotali elektrmagnit zondlash (CHEMZ); dipol-elektrmagnit profillash (DEMP); qaytgan toʻlqin usuli (MOB); gravirazvedka

Kesimani qatlamlarga ajratish, qoyatosh va dispers gruntlarda har xil litologik tarkibli qatlamlar orasidagi chegaralarni belgilash

VEZ, MPV, MASW (yuzaki toʻlqinlarni koʻp kanalli taxlili), karotajning har xil turlari — akustik, elektrik, radioizotop

VEZ MDS, potensiallarni qoʻzgʻatish usuli bilan VEZ (VEZ VP); CHEMZ; vertikal seysmik profillash (VSP); akvatoriyalarda uzluksiz seysmoakustik profillash; georadiolokatsiya

Lokal hodisalarning joylashgan oʻrni, joylashish chuqurligi va shakllari

Darzliklar va tektonik uzilmalar zonalari, ularning hozirgi zamonda faolligini baholash

VEZ KS; VEZ MDS; aylanma vertikal zondlash (KVEZ), tabiiy maydon usullari (PS); MPV; MOGT; VSP; rasxodometriya; karotajning har xil turlari; radiokip; gaz-emanatsiya sʼyomkasi; georadiolokatsiya

VEZ VP; radiotoʻlqinlar yordamida tekshirish; DEMP; magnitrazvedkasi, Yerning tabiiy impuls elektrmagnit maydonini (YEIEMPZ) qayd qilish;

Karst boʻshliqlari va yerosti kovlamalari

EP; VEZ; VEZ MDS; VSP; rasxodometriya, radiotoʻlqinli zondlash-georadar tadqiqotlari, rezistivimetriya, gaz-emanatsiya sʼyomkasi

MOGT; seysmoakustika yoʻli bilan tekshirish; radiotoʻlqinlar yordamida tekshirish; gravirazvedka; georadiolokatsiya

Qoyatosh asosdagi koʻmilgan qoldiqlar va lokal oʻyiqlar

MOGT; VEZ; VEZ MDS; EP; gravirazvedka, magnitrazvedkasi;

gaz-emanatsiya sʼyomkasi

DEMP; seysmik yoʻl bilan tekshirish; georadiolokatsiya

Muzlar va muzlagan gruntlar

EP; VEZ; VEZ MDS; MPV; karotajning har xil turlari

VEZ VP; DEMP; CHEMZ; mikromagnit sʼyomkasi, gravirazvedka

Gidrogeologik sharoitlarni oʻrganish

Yerosti suvlarining joylashish chuqurligi

MPV, VEZ

VEZ VP

Shoʻr va chuchuk suvlari linzalarining joylashish chuqurligi, qalinligi

EP; EP MDS; VEZ; rezistivimetriya

VEZ MDS; VEZ VP; CHEMZ; rasxodometriya

Yerosti suvlari sathi va haroratining dinamikasi

Statsionar kuzatuvlar VEZ; MPV; neytron-neytron karotaji (NN); termometriya

-

Yerosti suvlari harakatining yoʻnalishi, tezligi, boʻshash joyi, ular tarkibining oʻzgarishi

Rezistivimetriya; rasxodometriya; zaryadlangan jism usuli (MZT); PS; VEZ

Termometriya; spektrometriya

Yerosti suvlarining ifloslanishi

VEZ; rezistivimetriya

PS

Gruntlarning tarkibi, holati va xususiyatlarini oʻrganish

Qoyatosh:

Gʻovaklik va darzlik, elastiklikning statik moduli, deformatsiya moduli, bir oʻq boʻylab siqilishga muvaqqat qarshilik, muqobillik koeffitsiyenti, kuchlanganlik holati

Karotajning har xil turlari, MPV; seysmoakustika yoʻli bilan tekshirish; VSP; solishtirma elektr qarshiligini (UES) va elastik toʻlqinlar tezligini laboratoriya sharoitida oʻlchash,

VEZ; radiotoʻlqinli zondlash-georadar tadqiqotlari;

Qumli, gilli va changli, yirik boʻlakli:

namlik, zichlik, deformatsiya moduli, ichki ishqalanish burchagi va ulanishi

Karotajning har xil turlari, VSP

MPV, seysmik yoʻl bilan tekshirish; solishtirma elektr qarshiligini (UES) va elastik toʻlqinlar tezligini laboratoriya sharoitida oʻlchash

Muzlagan qumli, gilli:

namlik, zichlik, gʻovaklik, deformatsiya moduli, bir oʻq boʻylab siqilishga muvaqqat qarshilik

Karotajning har xil turlari; VSP; solishtirma elektr qarshiligini (UES) va elastik toʻlqinlar tezligini laboratoriya sharoitida oʻlchash

VEZ; VEZ MDS

Gruntlarning korrozion faolligi va adashgan toklarning mavjudligi

VEZ; EP; PS: laboratoriya sharoitida polyarizatsiyalovchi tokning zichligini oʻlchash; adashgan toklarni qayd qilish

-

Geologik jarayonlar va ularning oʻzgarishini oʻrganish

Gruntlarning kuchlanganlik holati va zichlanishini oʻrganish

MPV; VSP; seysmoakustika yoʻli bilan tekshirish; karotajning har xil turlari; bur-quduqlar va suv havzalarida rezistivimetriya: gravimetriya

Yerning tabiiy impuls elektromagnit maydonini (YEIEMPZ) qayd qilish; PS; emanatsiya sʼyomkasi

Surilmalar

MPV, EP; VEZ; karotajning har xil turlari

PS; akustik emissiyaning rejim kuzatuvlari; magnit markalari; emanatsiya sʼyomkasi; YEIEMPZ

Karst

VEZ MDS; EP; PS; MPV; OGT; karotajning har xil turlari; bur-quduqlar va suv havzalarida rezistivimetriya; gravimetriya

VEZ; VEZ VP; MZT, emanatsiya sʼyomkasi

Muzlagan gruntlarning eruvchan qatlami, harorati va xususiyatlarining oʻzgarishi

VEZ; EP; MPV; VSP; karotajning har xil turlari

PS;CHEMZ

Hududlarni seysmik mikrohududlashtirish

MPV; VSP; gamma-gamma karotaj (GGK); kuchsiz zilzilalarni, portlashlarni qayd qilish

Kuchli zilzilalarni qayd qilish, mikroseymlarni qayd qilish, gruntlarda seysmik tebranishlarning soʻnish va yutilish koʻrsatkichlarini aniqlash

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Murakkab darajali muhandislik-geologiya sharoitlarda vertikal elektr zondlash VEZ MDS modifikatsiyasida olib boriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qisqartmalar — EP — elektrprofillash; VEZ — vertikal elektr zondlash; VEZ MDS — ikki birikma yordamidagi VEZ; CHEMZ — chastotali elektrmagnit zondlash; EP MDS — ikki birikma yordamidagi elektrprofillash; DEMP — dipol-elektrmagnit profillash; VEZ VP — potensiallarni qoʻzgʻatish usuli bilan VEZ; KVEZ — aylanma vertikal elektr zondlash; PS — tabiiy elektr maydon; UES — solishtirma elektr qarshiligi; MZT — quvvatlangan jism usuli; YEIEMPZ — Yerning tabiiy impuls elektrmagnit maydoni; MPV — singan toʻlqin usuli bilan seysmik razvedkasi; MOB — qaytgan toʻlqinlar usuli bilan seysmik razvedkasi; MOGT — umumiy chuqurlikdagi nuqta usuli bilan seysmik razvedka; VSP — vertikal seysmik profillash; NNK — neytron-neytron karotaj; GGK — gamma-gamma karotaj; VEZ KS — tuyuluvchi qarshilik usullari bilan vertikal elektr zondlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida qoʻllaniladigan geofizik tadqiqotlarning vazifalari, usullari va hajmi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Geofizik tadqiqotlarning vazifalari

Elektrrazvedka

Seysmik-razvedka

Magnitraz-vedkasi

Gravirazvedka

Akustik tadqiqotlar

Radioizotop tadqiqotlar

Gaz-emanatsiya sʼyomkasi

Profillar orasidagi masofa, m

profil boʻylab nuqtalar oraligi, m

Profillar orasidagi masofa, m

profil boʻylab nuqtalar oraligi, m

Profillar orasidagi masofa, m

profil boʻylab nuqtalar oraligi, m

Profillar orasidagi masofa, m

profil boʻylab nuqtalar oraligi, m

Profillar orasidagi masofa, m

profil boʻylab nuqtalar oraligi, m

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Qoyatosh gruntlar tepa qismining relyefi, kesimni qatlamlarga ajratish, yerosti suvlarining joylashish chuqurligini aniqlash

50 — 500

10 — 100

50 — 500

Uzluksiz profillash

-

-

-

-

-

-

-

-

Darzliklar va tektonik uzilmalar zonalarini, koʻmilib ketgan soyliklarni aniqlash *

50 — 500

25 — 100

50 — 500

Uzluksiz profillash

50 — 100

25 — 50

50 — 100

25 — 50

25 — 50

-

25 — 50

5 — 10

Gruntlarning karstlanish va darzlanish darajalarini, nuragan togʻ jinslarining boʻshliqlarini aniqlash, surilmalarni oʻrganish

25 — 100

10 — 20

50 — 200

Uzluksiz profillash

20 — 50

10 — 25

20 — 50

10 — 25

10 — 25

-

25 — 50

5 — 10

Gruntlarning tarkibi va fizik-mexanik xususiyatlarini aniqlash, monitoring rejimida

Shurflar va bur-quduqlarda, yer yuzasida turib alohida nuqtalarda kuzatuvlar

alohida zondlash yoki profillarning

boʻylama va koʻndalang, VSP, seysmik karotaj, seysmoakustik zondlash yoʻli bilan tekshirish

-

-

-

-

-

-

shtolnyalar, shurflar, bur-quduqlar, oʻlchamlari namunada

Shurflar, bur-quduqlarda gruntlarning namligi va zichligini maxsus zondlar yordamida oʻlchashlar

-

-

Yerosti suvlari harakatining yoʻnalishi, tezligini aniqlash

Bur-quduqdan 8 radius doirasidagi alohida nuqtalarda kuzatuvlar (quvvatlangan jism usuli)

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Gruntlarning korrozion faolligini aniqlash:

maydonda;

50 — 100

25 — 50

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

yoʻnalishlar boʻylab:

maydondan tashqaridagi kommunikatsiyalar hududida;

-

50 — 100

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

magistral quvur oʻtkazgichlar hududida

-

300 — 500

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Adashgan toklarning intensivligini aniqlash:

maydonda;

100 — 200

50 — 100

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

yoʻnalish boʻylab

-

100 — 500

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* Aniqlangan hududlarda bir nechta azimut orqali kuzatib aylanma vertikal elektr zondlash va seysmozondlash yordamida yanada batafsil maʼlumot olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Dala sharoitida muhandislik-geologiya izlanishlarida gruntlar xususiyatlarini oʻrganishning maqsadi va usullari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Dala sharoitida gruntlar xususiyatlarini oʻrganish usullari

Dala sharoitida gruntlar xususiyatlarini oʻrganish

Oʻrganiladigan gruntlar

Tadqiqotlar usullarining standartlarning belgilari

Kesimni qatlamlarga va muhandislik-geologik elementlariga ajratish

Koʻrsatkichlarni aniqlash

Gruntlar xususiyatlarining makonda oʻzgarishini baholash

Qoziq tayanchlarni gruntlar qatlamiga botirish va ularning koʻtarish qobiliyatini baholash

yirik boʻlakli

qumli

gilli

Gruntlarning fizik xususiyatlari

Gruntlarning deformatsiya xususiyatlari

Gruntlarning mustahkamlik xususiyatlari

Qoziq tayanchlari asosidagi gruntlarning qarshilik koʻrsatkichlarni

Statik zondlash

+

+

+

+

+

+

+

-

+

+

GOST 19912-2012

Dinamik zondlash

+

+

+

+

-

+

+

-

+

+

GOST 19912-2012

Georadar yordamida radiotoʻlqin tekshirishlar

+

-

-

-

-

-

-

+

+

+

Shtamp bilan sinash

-

-

+

-

-

-

-

+

+

+

GOST 20276-2012

Pressiometr bilan sinash

-

-

+

-

-

+

-

-

+

+

GOST 20276-2012

Grunt ustunlarida kesishga qarshilik sinovlari

-

-

-

+

-

-

-

+

+

+

Oʻz DSt 684-96

GOST 20276-2012

Aylanma kesish

+

-

-

+

-

+

-

-

-

+

GOST 20276-2012

Baravar qoʻzgʻaladigan kesish

+

-

-

+

-

+

-

-

+

+

GOST 20276-2012

Etalon qoziq ustun bilan sinash

-

-

-

-

+

-

+

+

+

+

GOST 5686-2020

Natural qoziq ustun bilan sinash

-

-

-

-

+

-

+

+

+

+

GOST 5686-2020

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Belgilar: “+” — tadqiqotlar bajariladi; “-” — tadqiqotlar bajarilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Qoyatosh gruntlarni oʻrganish ishlarida dala usullarini qoʻllash zarurati izlanishlar dasturida, ularning tarkibi, holatiga bogʻliq ravishda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida gruntlarning fizik-mexanik koʻrsatkichlarini statik va dinamik zondlash natijalariga koʻra aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Gruntlarning fizik-mexanik koʻrsatkichlarini aniqlashda zondlash koʻrsatkichlari sifatida quyidagilar qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) statik zondlashda (GOST 19912-2012 boʻyicha) — zond konusi ostidagi gruntning solishtirma qarshiligi q3 va gruntning zond muftasi boʻyicha ishqalishiga solishtirma qarshiligi f3. Agar I tur zondi qoʻllanilsa gruntning yonlama yuza boʻyicha qarshiligi Q3 har bir muhandislik geologik element uchun gruntning ishqalanishga solishtirma qarshiligi boʻyicha f3 qaytadan hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda, f3 — gruntning zond yonlama yuzasi boʻyicha oʻrtacha qarshiligi, kPa (ts/m2), gruntning zond yonlama yuzasi boʻyicha oʻlchangan umumiy qarshiligini uning zondlash nuqtasidagi muhandislik geologik elementning tagidan tepasigacha boʻlgan yonlama yuzasi maydoniga nisbati bilan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) dinamik zondlashda (GOST 19912-2012 boʻyicha) — gruntning zond botishiga shartli dinamik qarshiligi p.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Gruntlarning fizik-mexanik koʻrsatkichlarini aniqlashda bir metr chuqurlikkacha boʻlgan hamda kichik gabaritli zondlar qoʻllanilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. I-toifali binolar va inshootlarning poydevor turini tanlashda, asos va poydevorlarini loyihalashda hamda II-toifali bino va inshootlar asoslarining deformatsiyasini hisoblashda gruntlarning mustahkamligi va fizik xususiyatlarini aniqlash uchun ushbu ilovada keltirilgan jadvallardan foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ushbu ilova boʻyicha aniqlanadigan koʻrsatkichlar solishtirma ilashishligi 0,01 MPa dan kam boʻlgan toʻrtlamchi davr kvarsli va kvars-dalashpatli qumlarga va tarkibida organik moddalarining miqdori 10 foizdan kam boʻlgan toʻrtlamchi davr gilli gruntlariga taalluqlidir.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Gruntlarning fizik-mexanik koʻrsatkichlarini statik zondlash maʼlumotlariga koʻra aniqlashda ushbu ilovaning 1 — 5 jadvallaridan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Gruntlarning fizik-mexanik koʻrsatkichlarini dinamik zondlash GOST 19912-2012 maʼlumotlariga koʻra aniqlashda ushbu ilovaning 6, 7-jadvallaridan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Dinamik bosimlar ostida qumlarning suyulish ehtimolini ushbu ilovaning 8-jadvalidan foydalangan holda aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Ushbu ilovaning 6, 7-jadvallarda keltirilgan maʼlumotlar suvga toʻyingan changli qumlarga tatbiq qilinmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Gruntlarning fizik-mexanik koʻrsatkichlarini dinamik zondlash SPT-test maʼlumotlariga koʻra aniqlashda ushbu ilovaning 9, 10-jadvallaridan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-jadval

Qumlar

q3 ga bogʻliq ravishda zichligi, MPa

Zich

Oʻrtacha zichlikda

Uvaloq

Namligidan qatʼi nazar yirik va oʻrtacha yirik

15 dan katta

5 dan 15 gacha

5 dan kichik

Namligidan qatʼi nazar mayda

12 dan katta

4 dan 12 gacha

4 dan kichik

Changli:

kam namli va nam

10 dan katta

3 dan 10 gacha

3 dan kichik

suvga toʻyingan

7 dan katta

2 dan 7 gacha

2 dan kichik

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-jadval

Qumlar

q3 ga bogʻliq ravishda qumli gruntlar deformatsiya modulining normativ koʻrsatkichlari E, MPa

2

4

6

8

10

12

14

16

18

20

Allyuvial va flyuvioglyatsiallardan tashqari barcha genetik turlar

6

12

18

24

30

36

42

48

54

60

Allyuvial va flyuvioglyatsial turlar

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-jadval

q3, MPa

Qumli gruntlarning ichki ishqalanish burchagining j (grad.), zondlash chuqurliklariga bogʻliq ravishda, normativ koʻrsatkichlari, m

2 m

5 m va undan ortiq

1,5

28

26

3

30

28

5

32

30

8

34

32

12

36

34

18

38

36

26

40

38

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Ichki ishqalanish burchagi normativ koʻrsatkichlarining qiymati 2 dan 5 m gacha chuqurliklar oraligʻida interpolyatsiya yoʻli bilan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-jadval

q3, MPa

f3, MPa ga bogʻliq ravishda gilli gruntlarning oquvchanligi IL

0,02

0,04

0,06

0,08

0,10

0,12

0,15

0,20

0,30

0,40

 0.50

1

0,50

0,39

0,33

0,29

0,26

0,23

0,20

0,16

-

-

-

2

0,37

0,27

0,20

0,16

0,12

0,10

0,06

0,02

-0,05

-

-

3

0,22

0,16

0,12

0,09

0,07

0,05

0,03

0,01

-0,03

-0,06

-

5

0,09

0,04

0,01

0,00

-0,02

-0,03

-0,05

-0,07

-0,09

-0,11

-0,13

8

0,01

-0,02

-0,04

-0,06

-0,07

-0,08

-0,09

-0,11

-0,13

-0,14

-0,15

10

-

-0,05

-0,07

-0,08

-0,09

-0,10

-0,11

-0,13

-0,14

-0,16

-0,17

12

-

-

-0,09

-0,11

-0,11

-0,12

-0,13

-0,14

-0,16

-0,17

-0,18

15

-

-

-

-0,13

-0,14

-0,15

-0,16

-0,17

-0,18

-0,19

-0,20

20

-

-

-

-

-0,17

-0,18

-0,18

-0,19

-0,20

-0,20

-0,21

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

5-jadval

q3, MPa

Suglinoklar va gillarning (muzlik kompleks (morenali va koʻl-muzlik)laridan tashqari) deformatsiya moduli E, solishtirma ulanishligi S va ichki ishqalanish burchagining j normativ koʻrsatkichlari

E, MPa

Suglinoklar

Gillar

j, grad.

S, kPa

j, grad

S, kPa

0,5

3,5

16

14

14

25

1

7

19

17

17

30

2

14

21

23

18

35

3

21

23

29

20

40

4

28

25

35

22

45

5

35

26

41

24

50

6

42

27

47

25

55

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-jadval

Qumlar (changli va suvga toʻyinganlardan tashqari)

r ga bogʻliq ravishda zichligi, MPa

Zich

Oʻrtacha zichlikda

Uvaloq

Namligidan qatʼi nazar yirik va oʻrtacha yirik

9,8 dan katta

2,7-9,8

2,7 dan kichik

Mayda:

Kam namli va nam

8,6 dan katta

2,3-8,6

2,3 dan kichik

Suvga toʻyingan

6,6 dan katta

1,6-6,6

1,6 dan kichik

Changli kam namli va nam

6,6 dan katta

1,6-6,6

1,6 dan kichik

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

7-jadval

Qumlar

(Changli va suvga toʻyinganlardan tashqari)

Gruntlar xususiyatlarining koʻrsatkichlari

Normativ E, MPa va j, gradus, r, MPa ostida

2

4

6

8

10

12

14

16

18

20

Allyuvial va flyuvioglyatsial turlardan tashqari barcha genetik turlar:

E, MPa

21

31

39

45

51

55

59

62

64

66

Namligidan qatʼi nazar yirik va oʻrta

j, gradus

31

34

36

38

39

40

41

42

43

43

Namligidan qatʼi nazar mayda

E, MPa,

j, gradus

15

29

23

32

30

33

34

35

39

36

42

37

45

38

48

39

51

40

53

41

Changli (suvga toʻyinmagan)

E, MPa,

j, gradus

10

27

l8

29

23

31

27

32

30

33

33

34

36

35

38

36

40

37

42

37

Allyuvial va flyuvioglyatsial

E, MPa

15

24

32

41

49

57

65

73

81

89

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

8-jadval

r, MPa

Dinamik bosimlar ostida qumlarning suyulish ehtimoli

oʻrtacha

minimal

1,5 dan kam

0,5 dan kam

Suyulish ehtimoli katta (uvaloq tuzilishli qumlar, ulanishlik mavjud emas)

1,5 dan 2,7 gacha

0,5 dan 1,1 gacha

Suyulish ehtimoli bor (uvaloq yoki kam rivojlangan ulanishligi boʻlgan oʻrtacha zichlikdagi qumlar)

2,7 dan 3,8 gacha

1,1 dan 1,6 gacha

Suyulish ehtimoli kam (rivojlangan ulanishligi boʻlgan oʻrtacha zichlikdagi qumlar)

3,8 dan yuqori

1,6 dan yuqori

Suyulish ehtimoli amalda mavjud emas (zich va yaxshi rivojlangan ulanishligi boʻlgan oʻrtacha zichlikdagi qumlar)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Qumlarning suyulish ehtimoli r ning oʻrtacha qiymatiga koʻra aniqlanadi. Minimal qiymatlarni hisobga olish prognozning ishonchliligini oshiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

9-jadval

Qumli gruntlar uchun N, N60 orasidagi γ, ID, φ larning korrelyatsiyasi

N

N60

Grunting holati

Solishtirma zichlik γ,

kN/m3

Zichlik koeffitsiyent ID , foiz

Ichki ishqalanish burchagi j (grad.)

0 — 5

0 — 3

juda uvaloq

11 — 13

0 — 15

26 — 28

5 — 10

3 — 9

uvaloq

14 — 16

16 — 35

29 — 34

10 — 30

9 — 25

oʻrta zich

17 — 19

36 — 65

35 — 40*

30 — 50

25 — 45

zich

20 — 21

66 — 85

38 — 45*

>50

>45

juda zich

>21

>86

>45*

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* Ichki ishqalanish burchagining yuqori qiymatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
 

10-jadval

Gilli bogʻlangan gruntlar uchun N60 orasidagi barqaror boʻlmagan mustahkamlik Su korrelyatsiyasi

N60

Konsistensiya boʻyicha

barqaror boʻlmagan mustahkamlik Su, kRa

0 — 2

Oquvchan va oquvchan yumshoq

<10

3 — 5

Oʻta yumshoq

10 — 25

6 — 9

Tarang yumshoq

25 — 50

10 — 15

Yarim qattiq

50 — 100

15 — 30

Qattiq

100 — 200

>30

Juda qattiq

>200

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida gruntlar va suvli gorizontlarning koʻrsatkichlari hamda gidrogeologik parametrlarini aniqlash usullari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Gidrogeologik parametr va koʻrsatkichlar

Aniqlash usullari

Qoʻllanilish sharoitlari

I. Gruntlar (togʻ jinslari) ning parametr va koʻrsatkichlari:

Filtratsiya koeffitsiyenti (suv oʻtkazish tezligi)

GOST 23278-2014 talablariga koʻra dala tajribalari, ekspress-tortishlar (otkachka), suv quyishlar, laboratoriya usullari va empirik formulalar boʻyicha hisoblar

Suvga toʻyingan va suvga toʻyinmagan gruntlar

Suv qaytarib berish koeffitsiyenti (gravitatsion yoki elastik)

Bur-quduqlardan kust tortishlari (otkachka);

yerosti suvlari sathi statsionar kuzatuvlari;

laboratoriya usullari.

Suvga toʻyingan gruntlar

Suvga toʻyinmaganlik koeffitsiyenti

Shurflarga suv quyish

Suvga toʻyinmagan gruntlar

Kapillyar tortish (koʻtarilish) balandligi (kapillyar vakuum)

Shurflarga suv quyish, laboratoriya usullari

Suvga toʻyinmagan gruntlar

Solishtirma suv yutilishi (nisbiy suv oʻtkazuvchanlik)

Bur-quduqlarga suv quyish

Suvga toʻyingan va suvga toʻyinmagan gruntlar

Bur-quduqlarga suvni bosim ostida yuborish

Suvga toʻyingan gruntlar

Bur-quduqlarga havoni bosim ostida yuborish

Suvga toʻyinmagan gruntlar

II. Suvli gorizontlarning parametr va koʻrsatkichlari:

Suvli gorizontning qalinligi

Gidrogeologik kesimaning tahlili;

intervallar boʻyicha tajriba — filtratsiya sinovlari

Suvga toʻyingan gruntlar

Yerosti suvlari oqimining yoʻnalishi

Gidroizogips (gidroizopyez) xaritasi boʻyicha

Suvga toʻyingan gruntlar

Yerosti suvlari oqimining gidravlik gradiyenti (nishabligi)

gidroizogips (gidroizopyez) xaritasi boʻyicha

Suvga toʻyingan gruntlar

Suv oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti

Bur-quduqlardan tajriba suv tortishlari (otkachkalari)

Suvga toʻyingan gruntlar

Sath oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti (pyezo oʻtkazuvchanlik)

Bur-quduqlardan toʻp (kust) suv tortishlari (otkachkalari).

Suvga toʻyingan gruntlar

Bir suvli gorizontdan ikkinchisiga sizib oʻtish va vertikal suv almashish koeffitsiyentlari

Bur-quduqlardan toʻp (kust) suv tortishlari. Yerosti suvlari sathi statsionar kuzatuvlari.

Qat-qat suvli qatlamlar

Suv havzalari tagining filtratsiyaga qarshiligi

Yerosti va yerusti suvlari sathining statsionar kuzatuvlari.

Suvga toʻyingan gruntlar

Yerosti suvlari harakatining haqiqiy tezligi

Dala geofizik va indikator usullari

Suvga toʻyingan gruntlar

Infiltratsiya yoʻli bilan taʼminlanish (qatlamning taʼminlanish moduli)

Yerosti suvlari sathining statsionar kuzatuvlari. Balans hisoblar

Suvga toʻyingan gruntlar

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntlarning tarkibi, tuzilishi va xususiyatlarini geofizik usullar yordamida aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Muhandislik-geologiya izlanishlarida geofizik tadqiqot usullari yordamida quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning zichligi va namligini massivda va gruntlarning yuza qatlami va materiallarda oʻlchash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻkma va ulardan pastki qatlamdagi gruntlarining turi va qalinligini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yerosti suvlari filtratsiya oqimlari sathini, tezligini, yoʻnalishini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar qatlamida amaldagi va tashlab yuborilgan kommunikatsiyalarni va ularning teshilgan joylarini qidirib topish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlar qatlamida hamda asfalt, beton va boshqa qoplamalar ostidagi boʻshliqlarni qidirib topish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish hududining karstlanish ehtimolini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashlab yuborilgan quduqlar, yerosti yoʻllarini qidirib topish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻmilib qolgan poydevorlarni qidirib topish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yertoʻla xonalarida gidroizolyatsiyaning buzilgan hududlarini qidirib topish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning korrozion faolligini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlar konstruksiyalarining holatini (poydevorlar materiallarini shurflar va transheyalarda vizual tekshirishlar va buzmasdan turib nazorat qilish usullari bilan birga), ustun qoziqlarning uzunligi va butunligini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biologik va ekologik jihatdan xavfli hisoblangan zonalar va lokal hududlarni baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Bino yoki inshootlar asosi hududlarining va ularga yondosh hududlarning litologik tuzilishiga aniqlik kiritish uchun georadarlar yordamida radiotoʻlqinlar bilan zondlash yoki vertikal elektr zondlash usullari (VEZ) bilan tekshirish qoʻllaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Elektr zondlashni ogʻish burchagi 20 gradus yoki undan kam boʻlgan qatlamli kesimlardagi ayrim geoelektrik gorizontlarning qalinligi va solishtirma elektr qarshiligini aniqlashda qoʻllaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Vertikal elektr zondlash uncha chuqur boʻlmagan (0,5 — 1,0 m dan 25 — 30 m gacha) chuqurliklarni razvedka qilish uchun qoʻllaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Asos gruntlarini namlovchi manbalarni aniqlash uchun tabiiy potensiallar usuli, quvvatlangan jism usuli va georadarlar yordamida radiotoʻlqinlar bilan tekshirish usullari qoʻllaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Gruntlar qatlamining namlanishiga sabab boʻluvchi yerosti suvlari filtratsiya oqimlari yoʻnalishini aniqlash uchun elektrrazvedka usullarini anomal zonalarda tabiiy potensiallar usuli yordamida ajratilgan quvvatlangan jism usulini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Georadarlar yordamida radiotoʻlqinlar bilan tekshirish usullari yuqorida keltirilgan ikki usulni toʻldiradi va gruntlar qatlami kesimiga aniqlik kiritish uchun hamda muhandislik yerosti kommunikatsiyalarining joylashgan oʻrnini topish uchun xizmat qiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Tabiiy elektr maydon usuli
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Tabiiy potensiallar usuli (TP) bilan bajariladigan ishlar ikkita qutblanmaydigan elektrodlar yordamida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektrod potensiallar (Ve) doimiy boʻlishi va ±1-2 millivoltdan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Idishlarni distillangan suv bilan yuvib ularga toza mis kuporosining eritmasi quyilishi, mis sterjenlar najdak qogʻozi bilan tozalanishi (yaxshisi azot kislotasining 10 — 15 foizli eritmasi bilan yuvish kerak) va ular idishlarga oʻrnatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektrodlarning bir nechtasi bir-biriga ulanib fayans yoki plastmassa idishga mis kuporosining eritmasi bilan, elektrod potensiallarni muvozanatga keltirish uchun, bir sutkaga qoldiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Ishlar boshlanishidan avval elektrodlarni chuqurchalarga joylashtirilib ular orasidagi potensiallar oʻlchanishi va Ve < 1-2 boʻlgan juftlik elektrodlar tanlab olinishi, elektrodlar qutblanishining barqarorligi Ve ni ish kuni mobaynida (boshlanishi, oxiri va baʼzi hollarda ish kuni oʻrtasida) koʻp marta takroriy oʻlchashlar yordamida tekshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Oʻlchov vositalari sifatida AE-72, ANCH-3, MERI Smart, SGD-EEM MEDUSA-B2, ENIKS-01, ERA-MAX doimiy tok potensiometrlari (millivoltmetrlar) qoʻllaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tekshiriladigan yuzalar nuqtalari orasidagi potensiallar farqining haqiqiy qiymati ∆VMN oʻlchangan ∆Vning elektrodli Ve ayirmasiga teng:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆VMN=∆V-Ve.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Potensiallar sʼyomkasi jarayonida grunt yuzasi bilan kontaktdan keyin ikkala elektrod ham sim oʻtkazgichlar yordamida oʻlchov vositalariga ulanishi va potensiallar farqi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Tabiiy maydonlar sʼyomkasining ikki turi farqlanadi: potensiallar sʼyomkasi va potensiallar gradiyentining sʼyomkasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bino va inshootlar asosi deformatsiyalarining sababi oʻrganilish jarayonida potensiallar sʼyomkasi qoʻllaniladi, potensiallar gradiyentining sʼyomkasi yordamchi usul hisoblanishi, anomal qiymatlarni chiqarib tashlash uchun qoʻllanilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Potensial usuli bilan bitta qoʻzgʻalmas nuqta N va oʻrganilayotgan hududdagi boshqa barcha kuzatuv punktlari M1.2.3… orasidagi potensiallar farqi oʻlchanadi. Potensiallar gradiyentining sʼyomkasi yordamida bir-biridan oʻzgarmas masofada joylashgan va kuzatuv profili boʻylab baravar siljitiladigan ikkita elektrod orasidagi potensiallar farqi oʻlchanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Potensial usuli bilan ishlagan paytda profillarning yoʻnalishi, N nuqtasining oʻrnini, sʼyomka umumiy joylashish oʻrnining tizimini tanlash barcha mavjud maʼlumotlar asosida, barcha yerosti kommunikatsiyalarini, tok eltuvchi obyektlar (elektr yetkazib beruvchi liniyalar, tramvay, trolleybus, elektrovoz liniyalari)ni va boshqa xalal beruvchi omillarni hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Dala sharoitida operator (muhandis-geofizik) oʻlchov vositalari, sim oʻtkazgich gʻaltagi bilan oʻlchov vositalarining N klemmasiga ulangan qoʻzgʻalmas elektrod yonida joylashadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoʻzgʻalmas elektrodni tinch, potensiallar farqi keskin oʻzgarmaydigan maydonga oʻrnatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ikkinchi operator qoʻzgʻaluvchan elektrodni (sim oʻtkazgichga ulangan uning yordamida esa oʻlchov vositasining M klemmasiga ulangan) barcha nuqtalar boʻylab ketma-ket ulab chiqilishi (bu nuqtalar obyekt xaritasi (rejasi)da avvaldan aniqlangan boʻlishi kerak) va har bir nuqtaning potensialini qoʻzgʻalmas Nga nisbatan oʻlchab chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish boshlanishi va oxirida Vz ning qiymati oʻlchanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Qoʻzgʻalmas nuqtaning potensiali nolga teng deb olinadi va boshqa har qanday i-nuqtaning potensiali quyidagicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vi=∆Vi-Ve.oʻr+ ∆V1 /n∙i,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆Vi — i-nuqtaning oʻlchangan potensial farqi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ve.oʻr — potensiallarning oʻrtacha elektrod farqi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆V1 — poligon boʻyicha xatolik, birinchi nuqtadagi kun boshlanishi va kun oxiridagi oʻlchovlar farqi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — kuzatuv nuqtalarining kun davomidagi umumiy soni (nazorat nuqtalarini ham qoʻshgan holda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Hududning sʼyomkasi bitta nuqtada joylashgan qoʻzgʻalmas elektrod yordamida bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar uning joyi oʻzgarsa, koʻplab takroriy oʻlchovlar natijasida barcha nol punktlarni bir-biri bilan bogʻlab chiqish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Yuqori darajadagi xalal beruvchi omillar mavjud boʻlgan sharoitlarda gradiyent usulida bajariladigan sʼyomkada, ishlar boshlangʻich va oxirgi nuqtalarga bogʻlangan holda, yopiq poligonlar boʻyicha olib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuzatuvlar qadami MN chizigʻi uzunligiga teng deb olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuzatuvlar davomida har bir oʻlchashdan keyin orqadagi elektrod oldingi elektrodning joyini egallashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Potensialning belgisi oldingi elektrod sʼyomka davomida doim vositaning M klemmasiga ulangan boʻlishi kerak. Bunda, ikkita qoʻshni oʻlchov punktlarida ∆V ning qiymati qarama-qarshi belgili potensialning elektrod farqini oʻz ichiga olgan boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Sʼyomka maʼlumotlari qayta ishlanishida kuzatuv profilining keyingi va undan avvalgi nuqtalari orasidagi potensial gradiyenti ∆Vi i=∆V-Ve hisoblab chiqilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Baʼzi paytlarda maʼlum gradiyentlar boʻyicha barcha nuqtalarning qiymati boshlangʻich nuqtaga nisbatan hisoblab chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Sʼyomkaning aniqligini baholash uchun kuzatuv nuqtalarining 20 — 30 foizini takroriy va nazorat nuqtalari tashkil etishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Takroriy oʻlchashlarda har 5-10 nuqtaga hamda umum miqdordan chetga chiqib qolgan nuqtalarga asosiy oʻlchashdan tashqari ikkinchi oʻlchash ham amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Buning uchun elektrodlar yonma-yon oʻrnatilishi va Ve qaytadan oʻlchanishi zarur. Alohida profillar yoki hududlar sʼyomkasi tugallangandan soʻng har 5 — 10 nuqtada (teskari yurish paytida) nazorat oʻlchovlari amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Sʼyomkaning aniqligini baholash takroriy va nazorat nuqtalaridagi kuzatuvlarning oʻrtacha xatolik qiymatlari boʻyicha amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Normal holatlarda oʻrtacha xatolik qiymatlari ±5 millivoltdan, intensiv anomaliya sharoitlarida esa ±15 millivoltdan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Tabiiy potensiallar usuli bilan bajarilgan sʼyomka natijasiga koʻra grafiklar, potensiallar grafiklari xaritalari yoki potensiallar gradiyentlari va potensiallar xaritalari tuziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grafiklarni tuzishda gorizontal oʻq boʻyicha kuzatuv nuqtalari (kuzatuv nuqtalari orasidagi masofa 5 — 10 mm ga teng boʻlishi kerak), vertikal boʻyicha esa potensiallar farqi (∆V) joylashtiriladi: yuqoriga qarab musbat, pastga esa manfiy.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xaritalar grafiklari tuzishda xaritalarga kuzatuvlar profillari ularga perpendikulyar ravishda esa ∆Vning qiymatlari tushiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Potensiallar xaritasini tuzishda sʼyomkaning barcha punktlari rejaga tushiriladi va har bir nuqta qarshisida uning uchun aniqlangan potensialning qiymati millivoltlarda yozib qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nuqtalarni potensialning bir xil qiymatlari bilan bogʻlovchi ekvipotensial chiziqlar oʻtkaziladi. Bunda, chiziqlar 5 yoki 10 millivolt karrali qiymatlar uchun oʻtkazishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Vertikal elektr zondlash usuli — VEZ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Elektr zondlash usullari yotish burchagi 200 dan kam boʻlgan qatlamlardagi geoelektrik gorizontlarning qalinligini va solishtirma elektr qarshiligini aniqlash uchun qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Muhandislik geologiya izlanishlarida VEZ 0,5 — 1,0 m dan 25 — 30 m gacha chuqurliklarni razvedka qilish uchun qoʻllaniladi. Bunda, VEZ asosan simmetrik toʻrt elektrodli AMNV qurilma (AV elektr tokini taʼminlovchi, MN kuchlanishni qabul qiluvchi) yordamida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Kuchlanishni qabul qiluvchi MNning qiymati oʻzgarmas boʻlib qolishi va taʼminlovchi (AV) elektrodlar orasidagi masofa 1,3 — 1,5 geometrik progressiya boʻyicha ortib borishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. VEZ usulini amalga oshirish uchun taʼminlovchi (AB) va qabul qiluvchi (MN) elektrodlar toʻgʻri chiziq boʻylab 0 nuqtaga simmetrik joylashgan holda yerga qoqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
AB taʼminlovchi elektrodlarga tok yuborib, uning tok kuchi (I) oʻlchanadi. MN qabul qiluvchi elektrodlar yordamida potensiallar ayirmasi (∆V ) oʻlchanadi va tuyuluvchi qarshilik (ρκ) quyidagi formula orqali hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ρκ = K x ∆V/ I
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, K qurilmaning koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Simmetrik qurilmalar uchun K quyidagi formula orqali hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
K=π* AM*AN/10*MN
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda π=3,14; AM, AN va MN tegishli ravishda elektrodlar orasidagi hisoblangan masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taʼminlovchi elektrodlar keyingi yetkazib beruvchiga oʻtkaziladi, ρκ qaytadan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taʼminlovchi elektrodlar yetkazib beriladigan yoʻnalish 50 aniqlikdagi toʻgʻri chiziq boʻyicha boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qabul qiluvchi MN taʼminlovchi AB boʻylab joylashtiriladi. MN yetkazib beruvchilari AV ning 1/3qiymatidan kichik boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
VEZ egri chiziqlarini yaratishda MNning ikki liniyasidagi oʻlchashlar AV ning ikkita yetkazib beruvchisi orqali amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
AV va MN qiymatlari hamda qurilmaning koeffitsiyenti quyidagi jadval yordamida tanlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

AV/2

1,5

2

3

3

4,5

4,5

6

9

12

15

15

25

25

40

65

65

100

100

15

250

MN/2

0,5

0,5

0,5

1

0,5

1

1

1

1

1

5

1

5

5

5

20

5

20

20

20

K=

π*AM

*AN/ MN

0,628

1,18

2,75

1,26

6,28

3,0

5,5

12,6

22,5

35,2

6,28

98

18,8

19,5

132

30

313

75,4

173

486

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Oʻlchashlar potensiometrlar yordamida tokning oʻzgarmas manbalari (batareykalar, akkumulyatorlar), qabul qiluvchi (mis) va taʼminlovchi poʻlat elektrodlar hamda biriktiruvchi simlarlardan foydalangan holda amalga oshirishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. VEZ bajarilgandan soʻng logarimf masshtabli maxsus blanklarda (moduli 6,25 sm ga teng) ρκ ning yarim yetkazib beruvchi AV ga bogʻliqlik grafigi chizilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Radiotoʻlqin bilan georadar tizimi yordamida tekshirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Radiotoʻlqinlar bilan kuzatuv ishlari qoʻyilgan masalalar va oʻrganish chuqurligiga bogʻliq boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Georadar yordamida zondlash uzunligi, soni va joylashishi boʻyicha aniqlanadigan profillarda kuzatuvlar bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Georadar yordamida zondlash rejimi (uzluksiz va nuqtali) va foydalaniladigan antennaning turi, uning chastotali xususiyati tanlanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Georadar yordamida zondlash sʼyomka gʻildiragi yordamida amalga oshirilsa, uni kalibrlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sʼyomka gʻildiragi mavjud boʻlmaganda profilga 1 — 5 m oraliq masofada belgilar qoʻyib chiqish kerak. Ikkala holda ham yoʻnalish profili, antenna va kabelga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan toʻsiqlardan tozalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Ish jarayonida kuzatuvlar dala jurnaliga profilning raqami, harakat yoʻnalishi, fayllar raqami, uskunani oʻrnatish parametrlari va zondlashni amalga oshirish sharoitlari yozib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Olingan materiallar tahlili togʻ kovlamalarining parametrik maʼlumotlari bilan uygʻunlashtirilgan holda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Olingan natijalarga asosan jadvallar, kesmalar, sxemalar, xaritalar tuzish va hisobotga kiritish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Korrozion taʼsirlarni oʻrganish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Muhitning korrozion faollik darajasi dala va laboratoriya usullari yordamida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Dala usullari korrozion faollik miqdorini bevosita joyida, yerosti inshootlarining yoʻnalishi boʻyicha, namunalar olmasdan, gruntning solishtirma elektr qarshiligini oʻlchash orqali amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntning solishtirma elektr qarshiligini oʻlchash uchun F-416, M-416, MS-08 va shu turidagi boshqa asbob-uskunalar foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Oʻlchash va yerda adashgan toklar mavjudligini aniqlash ishlari GOST 9.602-2016 talablariga muvofiq bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Laboratoriya usullaridan korrozion faollik darajasini dala geofizik uskunasi mavjud boʻlmagan yoki joyda oʻlchash ishlarini olib borish imkoni boʻlmagan hollarda foydalanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Oʻlchashlar uchun M-82 turidagi milliampermetr hamda boshlangʻich qarshiligi 10 MOm dan kam boʻlmagan voltmetr ishlatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Oʻlchashlarni toʻrt elektrodli sxema boʻyicha oʻzgarmas yoki past chastotali oʻzgaruvchan tokda olib borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, A va V elektrodlar tok manbaiga ulanishi, tok kuchi (I) oʻrnatilishi va MN elektrodlar orasidagi kuchlanish (U) ning pasayishi oʻlchanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzgarmas tokda ishlaganda elektrodlarning qutblari almashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Grunt qarshiligini Ri=Ui/Ii formulasi yordamida hisoblanib uning oʻrtacha qiymati aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Gruntning solishtirma elektr qarshiligini (ρ) Om m quyidagi formula yordamida hisoblanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ρ=Roʻr(S/L),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — A va V elektrodi bir tomonining yuzasi, m²;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — M va N elektrodlar orasidagi masofa, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Qoʻrgʻoshinga nisbatan korrozion faollik gruntlar tarkibidagi mavjud gumus, nitrat-ion, rN miqdori va yerosti suvlari tarkibidagi mavjud nitration, umumiy qattiqlik va rN miqdoriga koʻra aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Aluminiyga nisbatan korrozion faollik gruntlar va yerosti suvlari tarkibidagi mavjud xlorioni, temir ioni va rN miqdorlariga koʻra aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§. Dinamik taʼsirlarni oʻrganish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Dinamik taʼsirlarni oʻrganishda obyektning (bino va inshootlarning) va u joylashgan hududning koʻzdan kechirish tarzidagi (rekognossirovka) tekshirishlar amalga oshiriladi. Bunda, obyekt yaqinidan oʻtgan koʻchalar, avtomobil yoʻllar, temir yoʻl, metropoliten mavjudligi va ulardan transport vositalari qanday intensivlikda oʻtib turishi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Sezilarli darajada tebranish beruvchi manbalar (mexanizmlar, ustun qoziq qoqadigan qurilmalar) va ulardan obyektgacha boʻlgan masofa aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Dinamik taʼsirlar natijasida yuz beradigan tebranishlar seysmik razvedka usullari yordamida bino va inshootlar boʻylab joylashgan har xil nuqtalarda va balandliklarda (poydevor sokolining yuqori qismida, yer yuzasida va poydevor tagida) oʻlchovlar oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
10-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida bur-quduqlardan suv tortib olish va toʻldirish (otkachka) turlari va ularning davomiyligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Suv tortib olish va toʻldirish (otkachka) turi

Sinovlar texnologik sxemasi

Tajribaning maqsadi

Suv sathi pasayishi soni

Suv tortib olish va toʻldirish (otkachka) davomiyligi, d

Tozalash

Yakka

Burgʻilashdan keyin bur-quduqni tozalash, kalmatatsiyani bartaraf etish uchun filtrni joylashtirish va kimyoviy tahlil uchun namunalar olish

2 h dan 6 h gacha suv tiniqlanguncha va loyni tozalash toʻxtaguncha

Ekspress-otkachka

Yakka

Togʻ jinslarining suv oʻtkazuvchanligini taxminiy baholash

1

0,5 gacha

Sinov-tekshiruv otkachkasi

Yakka

Har xil hududlarni qiyosiy taʼriflash, taxminiy hisoblashlar uchun togʻ jinslarining suv oʻtkazuvchanligini va yerosti suvlari kimyoviy tarkibini dastlabki baholash; tajriba otkachkasining parametrlarini belgilash maqsadida bur-quduqlarning unumdorligini aniqlash

1

0,5 — 1

Tajriba otkachkasi

Yakka

Filtratsiya koeffitsiyentlarining (suv oʻtkazuvchanligini) taxminiy qiymatini va bu qiymatlarning maydonda oʻzgarishini aniqlash

1

1 — 3;

izlanishlar dasturida asoslangan taqdirda 12 gacha

Yakka

Otkachka jarayonida yerosti suvlari kimyoviy tarkibining oʻzgarishini aniqlash

1

2 dan 30 gacha izlanishlar dasturida asoslangan taqdirda

Yakka

Debitning suv sathi pasayishiga bogʻliqligi asosida solishtirma debitni aniqlash, solishtirma suv yutilishi va filtratsiya koeffitsiyenti orasidagi oʻzaro bogʻliqlikni aniqlash

2

2 — 5,

izlanishlar dasturida asoslangan taqdirda 12 gacha

Tajriba otkachkasi

Toʻp (Kust)

Hisoblangan gidrogeologik parametrlarni aniqlash:

filtratsiya koeffitsiyentini (suv oʻtkazuvchanligini);

suv qaytarib berish koeffitsiyentini (gravitatsion yoki elastik);

suvli gorizontlar, yerosti va yerusti suvlari orasidagi oʻzaro bogʻliqlikning koʻrsatkichlarini hamda filtratsiya oqimining harakatlanish sharoitini

1

3 — 10

Bir suvli gorizontdan ikkinchisiga sizib oʻtish koeffitsiyentini, yerosti suvlari kimyoviy tarkibining oʻzgarishini aniqlash

1

5 — 30,

izlanishlar dasturida asoslangan taqdirda 40 gacha

Tajriba-foydalanish otkachkasi

Bitta bur-quduqdan yoki bur-quduqlar guruhidan

Hisoblash sxema koʻrinishida ifoda etib boʻlmaydigan murakkab sharoitlarda yerosti suvlari sathi yoki kimyoviy tarkibining oʻzgarishini: drenaj loyihasini asoslash uchun suv sathini pasaytiruvchi bur-quduqlar tizimi yordamida tajriba ishlab chiqarish suv sathi pasaytirilishi

1

30 dan ortiq

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Tajriba-foydalanish otkachkasini bajarish zarurati izlanishlar dasturida asoslangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
11-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya izlanishlarida gruntlarning fizik-mexanik xususiyatlarini laboratoriya sharoitlarida aniqlash turlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Laboratoriya sharoitlarida aniqlash turlari

Gruntlar

Gruntlar xususiyatlarini aniqlash usullarini belgilab beruvchi standartlar

Qoyatosh

Yirik boʻlakli

Qumli

Changli va gilli

Granulometrik tarkib

-

+

+

S

GOST 12536-2014

Oʻz DSt ASTM D 6913:2022 (ASTM D6913/D6913M-17, IDT)

Petrografik tarkib

S

S

-

-

-

Mineral tarkib

-

S

S

S

-

Yalpi kimyoviy tarkib

S

-

S

S

-

Oson va oʻrta eruvchan tuzlarning jamlangan miqdori

S

S

S

S

-

Almashinuvchi kationlarning yutilish hajmi va tarkibi

-

-

-

S

-

Organik moddalarning nisbiy miqdori

-

S

S

S

-

Tabiiy namlik

S

+

+

+

GOST 5180-2015

Oʻz DSt ASTM D2216:2021 (ASTM D2216-19, IDT)

Zichlik

+

+

+

+

GOST 5180-2015

Oʻz DSt ASTM D 7263:2022 (ASTM D 7263-21, IDT)

Maksimal zichlik (standart zichlanish)

-

S

S

S

GOST 22733-2016

Oʻta zichlangan va uvaloq holdagi zichlik

-

S

S

-

-

Grunt zarralarining zichligi

-

+

+

+

GOST 5180-2015

Namlikning quyi va yuqori chegaralari

-

S

-

+

GOST 5180-2015

Tabiiy nishablik burchagi

-

S

S

-

-

Maksimal molekulyar suv sigʻdiruvchanlik

-

-

S

S

-

Filtratsiya koeffitsiyenti

-

-

S

S

Oʻz DSt 788:97

Suvda ivilish (suvda ivilish tezligi)

S

-

-

S

-

Eruvchanlik

S

-

-

-

-

Nurash koeffitsiyenti

S

S

-

-

-

Korroziya faolligi

-

S

S

S

-

Kompression siqilish

-

S

S

+

Oʻz DSt ASTM D 2435:2022 (ASTM 2435 − 11, IDT)

Uch oʻq boʻylab siqilish

-

S

S

S

Oʻz DSt ASTM D2850:2022 (ASTM D2850-15, IDT)

Gruntning kesilishga qarshiligi

-

S

S

+

Oʻz DSt ASTM D 3080:2022 (ASTM D3080-11, IDT)

Bir oʻq boʻylab siqilishga gruntning muvaqqat qarshiligi

+

S

-

S

Oʻz DSt ASTM D2166/D2166M:2022 (ASTM D2166/D2166M-16, IDT)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Belgilar : “+” — tahlillar bajariladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“-” — tahlillar bajarilmaydi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“S” — tahlillar qoʻshimcha texnik topshiriq boʻyicha bajariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
12-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yerosti va yerusti suvlari kimyoviy tarkibining koʻrsatkichlari, muhandislik-geologiya izlanishlarida ularni laboratoriya sharoitlarida aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Suv kimyoviy tarkibining koʻrsatkichlari

Kabellar qobigʻiga nisbatan korroziya faolligi

Xoʻjalik-ichiladigan suv manbasi sifatida suv taʼminotida ishlatiladigan yerosti suvlarini taʼriflash uchun bajariladigan maxsus tahlillar turi

Sinash usullari yoki suv xususiyatlarini aniqlash usullarini belgilab beruvchi standartlarning belgilari

Qoʻrgʻoshinli

Aluminiyli

standart

Toʻliq

Fizik xususiyatlar: namuna olish paytidagi harorat, 0S;

+

+

+

+

-

Hid:

20 0S haroratda;

-

-

-

+

GOST 3351-74

60 0S haroratda;

-

-

-

+

GOST 3351-74

taʼm va qoʻshimcha taʼm 20 0S haroratda;

-

-

-

+

GOST 3351-74

rangi;

-

-

-

+

GOST 3351-74

loyqalangan

-

-

-

+

GOST 3351-74

Vodorod koʻrsatkichi, rN

+

+

+

+

GOST 31957-2012

Quruq qoldiq

-

-

+

+

GOST 18164-72

Gidrokarbonatlar

-

-

+

+

GOST 31957-2012

Karbonatlar

-

-

+

+

GOST 31957-2012

Sulfatlar

-

-

+

+

GOST 4389-72

Xloridlar

+

+

+

+

GOST 4245-72

Kalsiy

-

-

+

+

Unifitsikatsiyalangan

Natriy

-

-

-

+

Unifitsikatsiyalangan

Kaliy

-

-

-

+

Unifitsikatsiyalangan

Natriy + kaliy

-

-

Hisoblash yoʻli bilan

-

-

Qattiqlik:

umumiy

+

-

Hisoblash yoʻli bilan

Hisoblash yoʻli bilan

GOST 4151-72

karbonatli

+

-

Hisoblash yoʻli bilan

Hisoblash yoʻli bilan

-

doimiy

+

-

Hisoblash yoʻli bilan

Hisoblash yoʻli bilan

-

Ozod karbonat kislota

-

-

+

+

Unifitsikatsiyalangan

Permanganatli oksidlanish

oksidlanish boʻyicha chirindi (gumus)

-

+

+

Unifitsikatsiyalangan

Kremniy kislotasi

-

-

-

+

Unifitsikatsiyalangan

Azot birlashmalari:

nitratlar;

+-

--

++

+

GOST 33045-2014

nitritlar;

+

+

+

+

GOST 33045-2014

ammoniy

-

-

+

+

GOST 33045-2014

Temir:

umumiy;

+

+

-

-

GOST 4011-72

chala oksidi;

-

-

+

+

Unifitsikatsiyalangan

oksidi

-

-

+

+

Unifitsikatsiyalangan

Magniy

-

-

+

+

Unifitsikatsiyalangan

Ftor

-

-

-

+

GOST 4386-89

Marganets

-

-

-

-

GOST 4974-2014

Mis

-

-

-

-

GOST 4388-72

Rux

-

-

-

-

-

Berilliy

-

-

-

-

GOST 18294-2004

Molibden

-

-

-

-

GOST 18308-72

Mishyak

-

-

-

-

GOST 4152-89

Qoʻrgʻoshin

-

-

-

-

-

Selen

-

-

-

-

GOST 19413-89

Stronsiy

-

-

-

-

GOST 23950-88

Aluminiy

-

-

-

-

GOST 18165-2014

Polifosfatlar

-

-

-

-

GOST 18309-2014

Poliaktilamid

-

-

-

-

GOST 19355-85

Uran

-

Radiy

-

Mikrobiologik koʻrsatkichlar:

Koli-indeks

-

-

-

-

GOST 18963-73

1 ml suvdagi mikroorganizmlar soni

-

-

-

-

GOST 18963-73

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
13-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik-geologiya tavsiflarning va geofizik parametrlarning oʻlchov birliklari hamda ularning bogʻlanish tenglamalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Gruntlarning turlari va holati

Muhandislik-geologiya tavsiflarning nomi, oʻlchov birligi

Geofizik parametr, oʻlchov birligi

Bogʻlanishlar tenglamasi

Deformatsiya xususiyatlari

Qoyatosh, yarim qoyatosh jinslar namunalari uchun (V.N. Nikitin boʻyicha)

Elastiklikning statik moduli Et, MPa

Yung dinamik moduli ED, MPa

Et=0,35ED1.14

Muzlagan dispers gruntlar (Xazin boʻyicha)

Elastiklikning statik moduli Et, MPa

Yung dinamik moduli ED, MPa

Et=0,6+0,116ED+0,01ED2

Muzlagan gil va supeslar (N.N. Goryainov boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

r-toʻlqin tezligi Vp , m/s

E=8,13·10-6-Vp2

Qoyatosh jinslar (effuziv) (O.K. Voronkov boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli

ED (ED = 104-8·104) MPa

lgE=-0,75+1,14lgED

Qoyatosh jinslar (intruziv va metamorfik) (O.K. Voronkov boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli

ED (ED = 104-8·104) MPa

lgE=-1,45+1,28lgED

Qoyatosh jinslar (choʻkindi) (O.K. Voronkov boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli

ED (ED = 104-8·104) MPa

lgE = -1,5+1,26lgED

Qoyatosh, yarim qoyatosh gruntlar (A.I. Savich va Z.G.Yashenko boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED MPa

E = 0,826+10-4 ED1.632

Yirik qum, chaqiq tosh, yirik boʻlakli tosh gruntlar (V.I. Bondarev boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED MPa

E=0,1ED -16

Yirik qumdan graviyli qumgacha yerosti suvlari sathidan (YEOSS) yuqori (1 — V.N. Ageyev, V.I. Bondarev, V.N. Shmakov; 2 — V.I. Bondarev; 3 — I.P. Mishurina boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik modeli ED MPa

1) E= 0,0854ED +3;

E= 0,116ED-4,7

Deformatsiya moduli E, MPa

r va s-toʻlqin tezligi Vp Vs, m/s

2) E=0,14Vp+0,198Vs-27

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli E, MPa Puasson koeffitsiyenti s. Chuqurligi Z, m

3) E=11+0,03ED+12µ+0,1Z

Nam qumlar (V.I. Bondarev boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED , MPa

E=0,0445ED+3,1

Tabiiy namlikda qumli-gilli gruntlarning qalinligi (E.S. Grigorchuk boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED , MPa

E = 0,64 ED+3,5

Qumli-gilli gruntlarning qalinligi, yerosti suvlari sathidan yuqori (V.I. Bondarev va V.V. Pisetskom boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

s-toʻlqin tezligi Vs, m/s

E=0,154Vs-12

Qumli-gilli gruntlarning qalinligi, yerosti suvlari sathidan pastda (V.I. Bondarev va V.V. Pisetskom boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

 s-toʻlqin tezligi Vs, m/s

1) E=0,1517Vs-18,9

Yung dinamik moduli E, MPa

Puasson koeffitsiyenti µ.

Chuqurligi Z, m

2) E=2,26110-4Vs 2+ 4,2

3) E=2+0,03ED+10µ+0,1Z

Qumli-gilli gruntlarning qalinligi (V.E. Vasiliyevskiy boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

r-toʻlqin tezligi Vp , m/s.

Zichligi r, g/cm3

E=reVp/(0,126+31) 10-4

Lyossli suglinik, yerosti suvlari sathidan yuqori (I.G. Mindelyu boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED , MPa

E = 0,045 ED + 7

Lyossimon suglinik va supes boʻlakli qoldiqlar bilan, yerosti suvlari sathidan yuqori (I.G. Mindelyu boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED , MPa

E = 0,033 ED + 6,5

Yumshoq qayishqoq suglinok (I.P. Mishurina boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED , MPa

Puasson koeffitsiyenti µ.

Chuqurligi Z, m

E = 2,7+0,014ED+9,3µ+0,046Z

Qattiq suglinok (I.P. Mishurina boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED , MPa

Puasson koeffitsiyenti µ.

Chuqurligi Z, m

E=10,3+0,016ED+0,11µ+0,047Z

Gil qattiq va yarim qattiq (I.P. Mishurina boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli E, MPa

Puasson koeffitsiyenti µ.

Chuqurligi Z, m

E=12,2+0,007ED+8,6µ+0,03Z

Gilsimon gruntlar (V.I. Bondarev boʻyicha)

Deformatsiya moduli E, MPa

Yung dinamik moduli ED , MPa

E=0,108ED — 1,9

Mustahkamlik xususiyatlari

Muzlagan gruntlar (Yu.D.Zikov va O.P. Chervinska boʻyicha)

Ssepleniya S, MPa

r-toʻlqin tezligi Vp , m/s

C=1,8·10-5 Vp1,75

Lyossimon jismlar namligi 8 foiz — 20 foiz (I.G. Mindelyu boʻyicha)

Ssepleniya S, MPa

Siljish moduli G, kPa

S=4,8·10-4G-0,08

Choʻkuvchan boʻlmagan lyossimon suglinoklar (V.I. Bondarev boʻyicha)

Ssepleniya S, MPa

Siljish moduli G, kPa

S=7,5·15-4G-0,356

Qumlar yerosti suvlari sathidan yuqori (V.I. Bondarev boʻyicha)

Ishchi ishqalanish burchagi ᵩ, gradus

Siljish moduli G, kPa

ᵩ= 5,64·10-4G-29

s-toʻlqin tezligi Vs, m/s

ᵩ = 4,98·10-2 Vs +23,3

Qumlar yerosti suvlari sathidan pastda (V.I. Bondarev boʻyicha)

Ishchi ishqalanish burchagi ᵩ, gradus

Siljish moduli G, kPa

ᵩ = 0,378·10-4G-28,6

s-toʻlqin tezligi Vs, m/s

ᵩ = 8,468·10-5Vs3 + 27,8

Qoyatosh, yarim qoyatosh gruntlar namunalari uchun (F.M. Lyaxovitskom boʻyicha)

Mustahkamlik chegarasi bir tomonlama siqilish uchun Rcj, MPa

r-toʻlqin tezligi Vr, m/s.

Puasson µD dinamik koeffitsiyent. zichligi ρ, g/cm3

s-toʻlqin tezligi Vs, m/s

Rcj= Vr2ρ(1-2 µD)/2S(1-2 µD) ·10-3

Rcj=r Vs2/S·10-3

(S=240 ohaktosh uchun;

 S=180 metamorfik jinslar uchun;

S=120 qadimiy intruziv jinslar uchun;

S=180 qumtosh va alevrolitlar uchun;

S=55-65 yosh intruziv va effuziv jinslar uchun)

Qum, suglinok, gil (A.D. Potapov boʻyicha)

Hisoblangan qarshilik Ru, kg/cm2

r-toʻlqin tezligi Vp, m/s

Ru= 0,265 + 7,04·10-4 + 8,439·10-6 Vp2

Fizik xususiyatlari

Har qanday namlik darajasidagi qumlar (V.I. Bondarev boʻyicha)

Quruq gruntning zichligi pd , g/cm3

r-toʻlqin tezligi r, m/s

pd= 1,013 Vp0.125-0,390

pd= 0,332·10-3 Vp+ 1,660

Lyoss (N.N. Goryainov va T.A. Polyakova boʻyicha)

Quruq gruntning zichligi pd, g/cm3

Koʻndalang toʻlqin tezligi Vs , m/s

pd= 1,19 + 475·10-6 Vs

Qumli gruntlar yerosti suvlari sathidan yuqori (V.I. Bon­darev boʻyicha)

Gʻovaklik koeffitsiyent e

Yung dinamik moduli ED, MPa

e = 37,5 / ED + 0,364

Gʻovaklik p, foiz

Yung dinamik moduli ED, MPa

n = (15,58 / ED + 0,198) ·100

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Kompleks izlanishlar olib borilganda aniqlanadigan koʻrsatkichlar tarkibini muhandislik ekologiya izlanishlariga oid normativ hujjatlar talablariga koʻra amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Geofizik usullar bilan olingan gruntlarning fizik-mexanik xususiyatlari taxminiy (dastlabki) boʻlib, laboratoriya va (yoki) dala tadqiqotlari bilan aniqlashtirilishi hamda grunt xususiyatlarining normativ, hisob-kitob qiymatlarini aniqlash uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ishlatilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-21 “Qurilish uchun muhandislik-geologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
14-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻziga xos grunt turlari va ularning asosiy xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Oʻziga xos grunt turlari

Oʻziga xos gruntlar xususiyati

Choʻkuvchan grunt

1. Gruntning ustki qatlamining ogʻirligiga mos keladigan yuk taʼsirida suv bilan namlanganda vertikal deformatsiyaga (choʻkishga) uchraydi va choʻkishning nisbiy deformatsiyasi Ɛsl ≥ 0,01 ga teng boʻlgan gruntlar.

2. Gruntning choʻkish paytida oʻz ogʻirligiga koʻra, namlanishida choʻkish qiymatiga qarab, ular choʻkma gruntlarga boʻlinadi:

I tur — gruntning choʻkishi asosan tashqi yuk tufayli mumkin boʻlgan grunt sharoitlari va oʻz ogʻirligi tufayli gruntning choʻkishi boʻlmagan yoki 5 cm dan oshmaydigan;

II tur — gruntning tashqi yukdan choʻkishidan tashqari, ularning oʻz vaznidan choʻkishi mumkin boʻlgan, qiymati 5 cm dan ortiq boʻlgan grunt sharoitlari.

Koʻpchuvchan grunt

Koʻpchuvchan gruntlar GOST25100-2020 talablariga koʻra suv yoki boshqa suyuqlik bilan namlanish jarayonida hajmi ortadigan va bosimsiz nisbiy choʻkish deformatsiyasi Ɛsw > 0,04 boʻlgan yoki cheklangan sharoitlarda koʻpchish bosimini hosil qiladi

Organik va organo-mineral

1. Organik grunt — massasining 50 foiz va undan koʻproq organik moddalarni oʻz ichiga olgan grunt.

2. Organo-mineral grunt — massasining 3 foizdan 50 foizgacha organik moddalarni oʻz ichiga olgan gruntlar GOST 25100-2020 talablariga muvofiq quyidagilarga ajratiladi:

torfli grunt — tarkibida massasi 3 foizdan 50 foizgacha torfdan tashkil topgan qumli yoki gilli gruntlar;

torf grunt (torf) — massasining 50 foizni oʻz ichiga olgan organik grunt va koʻproq organik moddalar, oʻsimlik qoldiqlari va gumus bilan ifodalanadi;

balchiq (il) — zamonaviy dengiz yoki chuchuk suv organo-mineral choʻkindisi, tarkibida 3 foizdan ortiq massa, suyuqlikning zichligi Il >1 ga teng boʻlgan organik moddalar, gʻovaklilik koeffitsiyenti ℯ ≥ 0,9 va tarkibida 0,01 mm dan kichik zarrachalar boʻlgan 30 foiz va undan koʻp massa;

sapropel — suv harakatsiz turib suv havzalari tubida, oʻsimlik va hayvon organizmlarining chirishidan hosil boʻlgan va tarkibida 10 foizdan ortiq (massasi boʻyicha) organik moddalar va gumusi boʻlgan chuchuk suvli balchiq

Shoʻrlangan

Shoʻrlangan gruntlar tarkibiga oson va oʻrtacha darajada eriydigan (suvda eruvchan) tuzlarning tarkibi GOST 25100-2020 (22, 23 va 28-jadvallar) da belgilangan qiymatlardan kam boʻlmagan

Elyuvial

Qoyatosh gruntlarning nurashi natijasida (fizik, fizik-kimyoviy, kimyoviy, biologik) hosil boʻlgan gruntlar

Texnogen

1. Insonlarning muhandislik va xoʻjalik faoliyati natijasida oʻzgartirilgan, koʻchirilgan yoki shakllangan gruntlar.

2. Tabiiy hodisa sharoitda texnogen jihatdan oʻzgartirilgan grunt — bu paydo boʻlgan joyda turli xil tabiatning (kimyoviy, fizik, fizik-kimyoviy, biologik va boshqalar) texnogen taʼsiriga uchragan boʻlgan tabiiy grunt.

3. Texnogen koʻchirilgan (qayta yotqizilgan) tabiiy grunt — tabiiy paydo boʻlgan, u yoki bu sunʼiy usul bilan oʻzining tabiiy paydo boʻlgan joyidan siqib chiqarilgan va qisman transformatsiyaga uchragan tabiiy grunt

Markaz haqida
Sayt yangiliklari
Saytda reklama
RSS
© O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qoshidagi “Adolat” milliy huquqiy axborot markazi davlat muassasasi