09.07.2024 yildagi 01/2-28-son
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining buyrugʻi, 09.07.2024 yildagi 01/2-28-son
Kuchga kirish sanasi
26.08.2024
Hujjat 26.08.2024 00 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QURILISH VA UY-JOY KOMMUNAL XOʻJALIGI VAZIRINING
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
BUYRUGʻI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 9-avgustda hisobga olindi, hisob raqami 271]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2013-yil 9-apreldagi 40-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.02.03-12 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2019-yil 30-sentabrdagi 447-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.02.03-12 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga kiritilgan 1-son oʻzgartirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi hamda “Oʻzsanoatqurilishmateriallari” uyushmasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vazir B. ZAKIROV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 9-iyul,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
01/2-28-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 11-iyun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tabiiy pardozbop toshlar va boshqa tosh mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish boʻyicha rais oʻrinbosari B. BOBOKULOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 12-iyun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 13-iyun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 9-iyuldagi 01/2-28-son buyrugʻiga
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangidan va qayta qurilayotgan bino va inshootlarning qoziqli poydevorlarini loyihalashga oid talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQ doimiy muzlaydigan gruntlarda quriladigan binolar va inshootlar hamda dinamik yuklamali dastgohlarning qoziqli poydevorlarini loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.01.07-96 Yuklar va taʼsirlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.08-22 “Yogʻoch konstruksiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.01-19 “Bino va inshootlar asoslari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.03.11-96 “Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoyalash”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.05-23 “Poʻlat konstruksiyalar. Loyihalash talablari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.07-19 “Qurilish uchun muhandislik-texnik izlanishlar. Asosiy qoidalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 1.02.09-09 “Qurilish uchun muhandislik geologiya izlanishlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.05.03-22 “Koʻpriklar va quvurlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.06.06-98 “Beton va temir-betonli toʻgʻonlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.06.08-97 “Gidrotexnik inshootlarning beton va temir-beton konstruksiyalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 5686-2020 “Qoziqlar. Dala sharoitida sinash usullari” (rasmiy manba: Grunti. Metodi polevix ispitaniy svayami);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 19804-2021 Zavodda ishlab chiqarilgan temir-beton qoziqlar. Umumiy texnik shartlar (rasmiy manba: Svai jelezobetonnie zavodskogo izgotovleniya. Obshiye texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 9463-2016 Ignabargli turlarning dumaloq yogʻochlari. Texnik shartlar (rasmiy manba: Lesomateriali kruglie xvoynix porod. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 24942-81 “Gruntlar. Etalon qoziq bilan dala sharoitida sinov usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi polevix ispitaniy etalonnoy svayey);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 20522-2012 “Gruntlar. Sinov natijalarini statik qayta ishlash usullari” (rasmiy manba: Grunti. Metodi staticheskoy obrabotki rezultatov ispitaniy);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 12248-2010 “Gruntlar. Laboratoriya sharoitida mustahkamligini
va deformatsiyalanish koʻrsatkichlarini aniqlash usullari” (rasmiy manba: Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya xarakteristik prochnosti i deformiruyemosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 27751-2014 Qurilish inshootlari va poydevorlarining ishonchliligi. Asosiy qoidalar (rasmiy manba: Nadejnost stroitelnix konstruksiy i osnovaniy. Osnovnie polojeniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 53778-2010 Binolar va inshootlar. Texnik holatni tekshirish va nazorat qilish qoidalari (rasmiy manba: Zdaniya i soorujeniya. Pravila obsledovaniya
\i monitoringa texnicheskogo sostoyaniya
);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 19912-2012. Tuproqlar. Statik va dinamik zondlash orqali dala sinovi usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi polevix ispitaniy staticheskim
i dinamicheskim zondirovaniyem
);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 20276-2012 Tuproqlar. Deformatsiya xarakteristikalarini dalada aniqlash usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi polevogo opredeleniya xarakteristik deformiruyemosti).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Atamalar va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar — temir-beton, metall yoki yogʻochli konstruksiyalardan iborat boʻlib, bino va inshootlarning poydevori sifatida ishlatiladigan, tayyor burgʻilangan, quduqqa qoqiladigan, burgʻilab kiritiladigan, kvadrat, toʻgʻritoʻrtburchak, doirasimon, yaxlit yoki halqali koʻndalang kesim yuzali konstruksiyalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
temir-beton qoziqlar — yigʻma, yaxlit koʻndalang kesim yuzasi kvadrat yoki toʻgʻri toʻrtburchak, doirasimon boʻshliqli koʻndalang kesim yuzasi kvadrat, yigʻma yoki yaxlit koʻndalang kesim yuzasi doirasimon shaklli, shuningdek koʻndalang kesim yuzasi halqasimon hamda yigʻma qobiqsimon quvurlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poʻlat qoziqlar — poʻlat quvurlar, poʻlat tavrlar va qoʻshtavrlar, butun yoki payvandlangan tarkiblardan tashkil topgan qoziqlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yogʻoch qoziqlar — butun ustunlar, tarkibiy ulangan qoziqlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq ustunlar — qoyatoshli va kam siqiladigan gruntlarga tayanadigan, tushiriladigan, tayyor, oldindan burgʻilangan quduqlarga qoziq va quduq devorlari orasidagi boʻshliqni sement qorishmasi bilan toʻldirgan holda oʻrnatiladigan qoziqlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
EUL — elektr uzatish liniyalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
OTQ — ochiq taqsimlash qurilmalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Qoziqlarni loyihalashda ularga tushadigan yuklamalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va mahalliy qurilish sharoiti hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Qoziqlarning turlari va oʻlchamlari (qoziq kesimi va uzunligi, hisobiy yuklama)ni qurilish maydonining muhandislik-geologik va gidrogeologik sharoitlarida (qurilish va foydalanish jarayonida) boʻlishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarni hisobga olgan holda tanlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Tabiiy yoki sunʼiy asosdagi qoziqlar va qoziqli poydevorlari (masalan, qoziqli (kust) toʻplamlar, tasmasimon, qoziqli maydon)ning konstruksiyasini turiga muvofiq asosiy materiallarni texnik-iqtisodiy talablarni inobatga olib bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Poydevorlarning loyihaviy yechimlarini quyidagilardan kelib chiqqan holda tanlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning mustahkamligidan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
deformatsiyasidan va ularning fizik-mexanik xususiyatlaridan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
variantlarni (keltirilgan xarajatlar boʻyicha baholashni inobatga olib) texnik-iqtisodiy taqqoslash natijalaridan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish maydonidagi muhandislik izlanishlar hamda poydevorlarga taʼsir qiluvchi hisobiy yuklamalarni tavsiflovchi materiallardan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Qoziqli poydevorlarni loyihalashda qurilish maydonining geodezik, geologik, gidrometeorologik izlanishlar natijalari, loyihalanayotgan bino va inshootlarning vazifasi, konstruktiv, texnologik xususiyatlari, ulardan foydalanish sharoitlari, shuningdek poydevorlarga tushadigan yuklamalarning maʼlumotlari hamda seysmik
va mahalliy qurilish sharoitlari hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Muhandislik izlanishlar natijalarida quyidagilar tanlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqli poydevor;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarning turlari va oʻlchamlari (qoziq kesimi va uzunligi, qoziqqa tushishi mumkin boʻlgan hisobiy yuklama);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish maydonining muhandislik-geologik va gidrogeologik sharoitlarida (qurilish va foydalanish jarayonida) boʻlishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarni hisobga olgan holda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Izlanishlar materiallarida gruntlarni dala va laboratoriya sharoitida sinash hamda qoziqlarni statik va dinamik yuklanishlarga sinash natijalari boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Sinovlarni yakuniy loyihaviy yechim qabul qilingunga qadar oʻtkazish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Gruntlarning qatlamlanishi hamda ularning chegaraviy holatlarining ikkinchi guruhi boʻyicha hisoblarda foydalaniladigan fizik-mexanik koʻrsatgichlarining hisobiy qiymatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlgan geologik qirqimlar keltirishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Yer osti suvlarining aniqlangan va kutilayotgan suv sathlarini holati va zondlash jadvallari toʻliq koʻrsatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Xavfli, agressiv muhit sharoitida foydalanish uchun moʻljallangan qoziqli poydevorlar QMQ 2.03.11-96 talablariga muvofiq loyihalanilishi, bunda ularning yogʻoch konstruksiyalarini chirishdan, yogʻoch kemiruvchilar (termitlar)dan asrashga doir talablar amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Qoziqlarning turlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Qoziqlar gruntga joylashtirish chuqurligiga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntni oʻymasdan bosqonlar, titrama (vibratsiya) botirgichlar, titrama bosib kirgichlar va bosim bilan kirgizish uskunalari yordamida botiriladigan qoqma temir-beton, yogʻoch va poʻlat qoziqlar, shuningdek gruntni oʻymasdan va qisman oʻyib, beton qorishmasi bilan toʻldirilmasdan titrama botirgichlar bilan botiriladigan temir-beton qoziq-qobiqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntni oʻyib hamda beton qorishmasi bilan qisman yoki toʻliq toʻldirib, titrama botirgichlar bilan botiriladigan temir-beton qoziq-qobiqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
titrama botirgichlar bilan yoki uchi ochiq ogʻir bolgʻa bilan urib kiritiladigan qoziq-qobiqlarga (qobiqlar ichidan gruntni tanlash gruntning turiga qarab greyfer, shnek yoki erlift yordamida amalga oshiriladi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntga beton qorishmasini quyish yoʻli bilan oʻrnatiladigan tiqma beton va temir-beton qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
himoya quvurlarini qoʻllagan holda va ularsiz oldindan burgʻilangan quduqlarga oʻrnatiladigan qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zarb bilan ochilgan quduqlarga yoki pastki uchi yopiq boʻlgan va temir-beton yoki metall boshmoq (uchlik) bilan qoldiriladigan inventarli quvurlarni titrama botirish yoʻli bilan hosil qilinadigan quduqlarga oʻrnatiladigan qoziqlarga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burgʻilangan quduqlarni beton qorishmasi bilan toʻldirish yoki ularga temir-beton elementlar oʻrnatish yoʻli bilan hosil qilinadigan burgʻilama temir-beton qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burama (vintsimon) qoziqlar tarkibi metalldan vintsimon parrakli va tanasi naysimon metalldan boʻlib, koʻndalang kesimining yuzasiga nisbatan solishtirilganda parraklarni kesimidan kichik, uni gruntga burab bosim bilan kirgaziladigan qoziqlarga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Qoziqlarning grunt bilan oʻzaro taʼsir shartlari boʻyicha ularni ustun-qoziqlar va osma qoziqlarga boʻlish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Ustun-qoziqlar qoyatoshli gruntlarga tayanadigan barcha turdagi qoziqlarni, qoqma-qoziqlar uchun esa kam siqiladigan gruntlarga tayanadigan qoziqlarni kiritish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Kam siqiladigan gruntlar uchun oʻrtacha zich va zich qum toʻldirgichi yirik donali gruntlarni, shuningdek deformatsiya moduli E ³ 50000 kPa (500 kgf/cm2) boʻlgan suvga toʻyingan qattiq holatdagi loylarni kiritish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Zamin grunti boʻyicha siquvchi kuchga ustun qoziqlarining yuk koʻtarish qobiliyati hisoblarida gruntlarning qarshilik kuchlari (ustun qoziqlarning yon sirtlaridagi manfiy kuchlar bundan mustasno) hisobga olinmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Osma qoziqlarga siqiluvchi gruntlardagi yon sirti va uchi bilan zamin gruntiga yuklamani uzatadigan barcha turdagi qoziqlarni kiritish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Koʻndalang kesim oʻlchami 0,8 m gacha boʻlgan toʻrtburchak shakldagi qoqma temir-beton qoziqlar va diametri 1 m va undan katta boʻlgan qoziq-qobiqlar quyidagicha boʻlinishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturalash usuliga koʻra;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtirilmagan boʻylama armaturali koʻdalang armaturalanmagan qoziqlar va qoziq-qobiqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oldindan zoʻriqtirilgan boʻylama armaturali (mustahkamligi yuqori sim va sim arqonlardan tayyorlangan) koʻndalang armaturalangan yoki armaturalanmagan qoziqlar
va qoziq-qobiqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻdalang kesimi shakli boʻyicha kvadrat, toʻgʻri toʻrtburchak, tavr, qoʻshtavr kesimli, doirasimon boʻshliqli kvadrat hamda doirasimon kesimli ichi boʻsh qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻylama kesimi shakli boʻyicha prizmasimon, silindrsimon hamda rombsimon qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tuzilish xususiyatlari boʻyicha yaxlit va tarkibiy (ayrim qismlardan yigʻilgan) qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pastki uchining tuzilishi boʻyicha oʻtkir yoki yassi uchli, osti yassi yoki hajmiy kengaygan va pastki uchi ochiq yoki yopiq ichi boʻsh yoki komuflet tovonli qoziqlarga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Kamuflet tovonli qoqma qoziqlar quyidagicha oʻrnatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dumaloq kesimli ichi boʻsh qoziqlarni unga biriktiriladigan yopiq uchlik bilan qoqish va uchlik doirasida portlatish yordamida kamuflet kengaytirish orqali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq boʻshliqlarini beton qorishmasi bilan toʻldirish yoʻli orqali.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Kamuflet tovonli qoqma qoziqlar qoʻllaniladigan qoziqli poydevorlarning loyihasida quyidagi xavfsizlik qoidalari talablariga rioya qilinishi toʻgʻrisida talablar boʻlishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burgʻilash-portlatish ishlarini bajarishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud bino va inshootlardan portlatish joyigacha boʻlgan masofani aniqlashda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Qurish usuliga koʻra tiqma qoziqlar quyidagi turlarga boʻlinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pastki uchlari gruntda qoldiriladigan boshmoq yoki beton tiqin bilan berkitilgan inventar quvurlarni botirish va quduqlar beton qorishmasiga tiqilgan sari quvurlarni chiqarib olish yoʻli bilan hosil qilinadigan tiqma qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zarblab ochilgan quduqlarga quyuq beton qorishmasini toʻldirib, pastki uchi oʻtkirlangan va unga titrama botirgich uskunasi mahkamlangan quvur koʻrinishidagi titrama shtamp yordamida zichlash yoʻli bilan hosil qilinadigan tiqma qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntda shtamplash yoʻli bilan piramida yoki konus shaklidagi quduqlarni ochib, keyin ularga beton qorishmasi toʻldirib hosil qilinadigan shtamplash asosdagi tiqma qoziqlarga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Qurish usuliga koʻra tiqma va burgʻilama qoziqlar quyidagilarga boʻlinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pastki uchlari gruntda qoldiriladigan boshmoq yoki beton tiqin bilan berkitilgan inventar qoqiladigan va titrama uskuna yordamda botiriladigan quvurlarni botrish
va quduqlar beton qorishmasiga toʻlgan sari bu quvurlarni chiqarib olish yoʻli bilan hosil qilinadigan tiqin qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zarblab ochilgan quduqlarga quyuq beton qorishmasini toʻldirib, pastki uchi oʻtkirlangan va unga titrama botirgich uskunasi mahkamlangan quvur koʻrinishidagi titrama shtamp yordamida zichlash yoʻli bilan hosil qilinadigan tiqin qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntda shtamplash yoʻli bilan piramida yoki konus shaklidagi quduqlarni ochib, keyin ularga beton qorishmasi toʻldirib hosil qilinadigan shtampli asosdagi tiqma qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyli gruntlarda yer osti suvlari sathidan yuqorida burgʻilangan, devorlari mahkamlanmagan quduqlarni betonlab hosil qilinadigan, boshqa istalgan gruntlarda yer osti suvlarini sathidan pastki devorlari loyli qorishma yoki keyin chiqarib olinadigan himoya quvurlari bilan mahkamlangan quduqlarni betonlab hosil qilinadigan kengayib boruvchi yoki oʻzgarmas burgʻilama tiqma qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burgʻilangan quduqlarga mayda donali beton qorishmasi yoki sement-qumli qorishmani haydash yoʻli bilan hosil qilinadigan 0,15 — 0,25 m diametrli burgʻilama qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burgʻilangan quduqlarni kengaytirib yoki kengaytirmasdan ularga yaxlit koʻrinishdagi sement-qumli qorishmani toʻldirish va quduqlarga tomonlari yoki diametrlari 0,8 m va katta yaxlit kesimli silindr yoki prizma shaklida elementlarni tushirish yoʻli bilan hosil qilinadigan ustun qoziqlarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kamuflet tovonli burgʻilama-tushirma qoziqlar, kamuflet tovonli burgʻilama-tiqma qoziqlardan shunisi bilan farq qiladiki, quduqlar kamuflet kengaytirilganidan soʻng quduqlarga temir-beton qoziqlarga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Gruntda suv sizilishi oqimining tezligi sutkasiga 200 m/d dan ortiq boʻlgan gruntlarning qatlamlarida burgʻilama-tiqma qoziqlar hosil qilishga, oʻpirilib turadigan yonbagʻirlarni mahkamlash uchun burgʻilama-tiqma qoziqlarni qoʻlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Quduqlarning devorlarini mahkamlash uchun changsimon-loyli gruntlarda burgʻilama-tiqma qoziqlarni tayyorlashda ortiqcha suv bosimidan foydalanish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Temir-beton va beton qoziqlarni tayyorlashda ogʻir beton ishlatilishini moʻljallab loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Zoʻriqtirilmagan boʻylama armaturali qoqma temir-beton, tiqma va burgʻilama qoziqlar uchun sinfi V 15 dan past boʻlmagan beton, shuningdek zoʻriqtirilgan armaturali qoqma temir-beton qoziqlar uchun esa V 22,5 dan past boʻlmagan beton qorishmasini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Uzunligi 3,5 m dan kichik boʻlgan kalta tiqma va burgʻilama qoziqlar uchun asoslangan hollarda sinfi V 15 dan past boʻlmagan ogʻir beton ishlatishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Qoziqli poydevorlarning temir-beton rostkverklarini barcha bino va inshootlar uchun (koʻpriklar gidrotexnik inshootlar va elektr uzatish havo liniyalarining tayanchlari bundan mustasno) quyidagi sinfdan past boʻlmagan ogʻir betonga moʻljallab loyihalash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yigʻma poydevor plitalari (rostverk) uchun — V 20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yaxlit (quyma) poydevor plitalari (rostverk) uchun – V 15.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Koʻpriklar tayanchi uchun qoziqlar va qoziqlarning rostkverklari betoni SHNQ 2.03.01-24, SHNQ 2.05.03-22 hamda gidrotexnika inshootlar uchun QMQ 2.06.08-97 ga muvofiq belgilanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Qoziqlar rostkverklarining oʻrnatish chuqurlaridagi temir-beton ustunlarni, shuningdek tasmasimon yigʻma rostkverklar qoʻllangan holda qoziqlar kallagini yaxlitlash uchun moʻljallangan betonni yigʻma konstruksiyalarning choklarini berkitish uchun ishlatiladigan betonga qoʻyiladigan SHNQ 2.03.01-24 talablariga muvofiq amalga oshirilishi, biroq betonning sinfi V 12,5 dan past boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Koʻpriklar va gidrotexnika inshootlarini loyihalashda qoziqli poydevorlarning yigʻma elementlarini yaxlitlash uchun moʻljallangan betonning sinfi biriktiriladigan yigʻma elementlarning beton sinfidan bir pogʻona yuqori boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Qoziqlar va qoziqli poydevorlarning sovuqqa chidamliligi va suv oʻtkazuvchanligi boʻyicha beton markasini GOST 19804-2021 va SHNQ 2.03.01-24 talablariga muvofiq, koʻpriklar va gidrotexnika inshootlari uchun esa SHNQ 2.05.03-22 va QMQ 2.06.08-97ga asosan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Yogʻoch qoziqlar GOST 9463-2016 talablariga mos keladigan igna bargli daraxtlar (qaragʻay, archa va oq qaragʻay) ning diametri 0,22 — 0,34 m va uzunligi 6,5 va 8,5 m li xodalardan tayyorlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlarni tayyorlash uchun moʻjallangan xodalar poʻstlogʻidan, shox-shabbalardan tozalanishi, shuningdek yon sirtining tabiiy qiyaligi saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlar tŭplamining kŭndalang kesimlari, uzunlik ŭlchamlari va tuzilishi hisoblash natijalariga va loĭihalanayëtgan obyektning xususiyatlariga asosan qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Uzunlik boʻyicha tutashtirilgan yogʻoch qoziqlar va qoziqlar toʻpining xodalari yoki gʻoʻlalari bir-biriga birlashtirilib (taqab) tutashtirilishi, bunda tutashuv joylari metall qoplamalar yoki quvurlar bilan yopilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlar toʻplamidagi tutashuvlar bir-biridan kamida 1,5 m oraligʻida joylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Hisoblashga doir asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Qoziqli poydevorlar va ularning zaminlari quyidagi chegaraviy holatlar boʻyicha hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) birinchi guruh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 57-bandiga muvofiq qoziqlar va qoziq poydevor plitalari (rostverk) mustahkamligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 66-bandiga asosan qoziqlar zamini gruntning yuk koʻtaruvchanlik qobiliyati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqli poydevorlardan zaminga katta gorizontal yuklamalar (tirgak devorlar, ustunlar, tirgak konstruksiyalarining poydevorlari) tushganda yoki zaminlar qiyaliklar bilan cheklangan yoki tik nishablikdagi qatlamlaridan iborat boʻlganda, zaminining yuk koʻtaruvchanlik qobiliyati mazkur SHNQning 77-bandiga muvofiq hisoblanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) ikkinchi guruh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 79-bandiga muvofiq qoziqlar zamini va qoziqli poydevorlarning tik yuklamalardan choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 3-ilovasiga asosan qoziqlarning zamin grunt bilan birga gorizontal yuklamalar va momentlar taʼsirida siljishlari (gorizontal Up, qoziqlar kallagining burilish burchaklari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 57-bandiga koʻra qoziqli poydevorlarning temir-beton konstruksiyalari elementlarida darzlar hosil boʻlishi va ochilishi hisoblanishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Qoziqli poydevorlarning zaminlarini hisoblashda harakatlantiruvchi kuchlar taʼsiri va noqulay tashqi taʼsir qiluvchi omillarni hisobga olish kerak (masalan, yer osti suvlarining taʼsiri va ulardagi gruntlarning fizik-mexanik xususiyati).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Tizimni hisoblashda quyidagilar tanlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“inshoot-zamin” yoki “poydevor-zamin” sxemasiga asosan mavjud boʻlgan omillarni, zoʻriqqan holatini aniqlash va zaminning deformatsiyalanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inshoot konstruksiyalari (inshootni qurishda uning statik sxemasini xususiyatlarini, gruntlar qatlamining barqarorligi, zamin gruntlarini xususiyatini ularni qurish va foydalanish jarayonida oʻzgarishi)ni hisobga olgan holda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Poydevor ostidagi zonalarda deformatsiyalar rivojlanishi va gruntlarni reologik tarkibiy xususiyatlari, fizik notekisligi, anizotropligi, egiluvchanligi va konstruksiyalarni geometrik boʻshliqlari hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Hisobiy model analitik yoki sonli koʻrinishlarda koʻrsatilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Katta oʻlchamdagi qoziqlar toʻplamini va uygʻunlashgan qoziqli plita poydevor asosan alohida tartibda hisoblash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Hisoblash ketma-ketligini tuzishda quyidagilarni inobatga olish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurish maydonidagi gruntlarning (zamin) holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zaminning gidrogeologik tartibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq tuzilishining oʻziga xos xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq ostida shlamlar (maydalangan mayda kukunlar) ning mavjudligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Yakka tartibda hisoblashda, hisoblash tartibi poydevor plitalari (rostverk)-qoziq-zamin gruntlari sxemasi asosida aniq ahamiyatga ega boʻlgan faktlarga asoslangan, yakunda qarshiligini aniqlash hisobi keltirilgan boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Qoziqli poydevorlarni hisoblash uchun hisobiy modelni qurishda uni xatoligi faqat ishonchlilik zahirasi loyihalaniyotgan konstruksiyalarni yer ustki qismining tomonini oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Hisoblash ishlarini bajarishda, yakka qoziqning yoʻl qoʻyilgan qarshiligi, qoziqlar guruhi, qoziq plitali poydevorlarni, analitik yechimlar sxemasi bilan hisoblangan elementlarni hisobiy yechimlar natijalari bilan taqqoslash, shuningdek shunga oʻxshash turli geotexnik dasturlar asosida bajarilgan hisoblar natijalarini solishtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Qoziqli poydevorlarni hisoblashda inobatga olinadigan yuklamalar va taʼsirlar, yuklama boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentlarini, shuningdek yuklamalarning boʻlishi mumkin boʻlgan uygʻunlashuvini SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq qabul qilish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Yuklamalar qiymatlarining vazifasi QMQ 2.01.07-96 ga muvofiq ishonchlilik koeffitsiyentlariga koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Qoziqlar, qoziqli poydevorlar va ularning zaminlarini yuk koʻtaruvchanlik qobiliyati boʻyicha hisoblash quydagilarga asosan amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuklamalarning asosiy va alohida jamlamalariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
deformatsiyalar boʻyicha hisoblashni asosiy jamlamalariga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Koʻpriklar va gidrotexnika inshootlarining qoziqli poydevorlarini hisoblashda yuklar, taʼsirlar, ularning jamlanishi (qoʻshilishi) va ishonchlilik koeffitsiyentlarini SHNQ 2.05.03-22 va QMQ 2.06.08-97 talablariga muvofiq qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Qoziqlar, qoziqli poydevorlar va ularning zaminlariga doir barcha hisoblashlarni materiallar va gruntlar koʻrsatkichlarining hisobiy qiymatlaridan foydalangan holda amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Qoziqlar va qoziq poydevor plitalari (rostverk)lar materiallari hisobiy koʻrsatkichlarining qiymatlarini SHNQ 2.03.01-24, SHNQ 2.03.05-23, SHNQ 2.05.03-22, QMQ 2.06.08-97 va SHNQ 2.03.08-22 talablariga muvofiq qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Grunt koʻrsatkichlarining hisobiy qiymatlarini SHNQ 2.02.01-19 boʻyicha, qoziqni oʻrab turgan grunt koeffitsiyentlarining hisobiy qiymatlarini esa mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Qoziqning uchi ostidagi gruntning hisobiy qarshiligi R va qoziqning yon sirtidagi hisobiy qarshiligi ¦i ni mazkur SHNQning 6-bobi boʻyicha qabul qilish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Ushbu SHNQning 7-bobi talablariga muvofiq oʻtkazilgan dala sharoitidagi amaliy tadqiqotlar natijalari mavjud boʻlganda, qoziqlar zamini gruntining yuk koʻtarish qobiliyati, gruntlarni statik yuklamalar taʼsirida zondlash, gruntlarni namuna (etalon) qoziqlar bilan sinash maʼlumotlarini hisobga olib yoki qoziqlarni dinamik yuklamalar taʼsirida sinash natijalari boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Statik yuklama bilan qoziqlar sinovini oʻtkazish va qoziq asosidagi gruntning yuk koʻtarish qobiliyatini ularning natijalariga koʻra qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Qoziqlar va qoziq poydevor plitalari (rostverk)lari materialining mustahkamligi boʻyicha hisoblashlarni quydagilarlan amalga oshirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24, SHNQ 2.03.05-23, SHNQ 2.03.08-22 larga muvofiq koʻpriklar va gidrotexnika inshootlaridan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.05.03-22 va QMQ 2.06.08-97 ga hamda mazkur SHNQning 39, 40, 44, 46-bandlarida va ushbu SHNQning 3-ilovasida keltirilgan qoʻshimcha talablarni hisobga olib.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Qoziqli poydevorlarning temir-beton konstruksiyalari elementlarining yoriqlar hosil boʻlishi va ochilishi boʻyicha hisoblarni SHNQ 2.03.01-24, koʻpriklar va gidrotexnika inshootlari uchun SHNQ 2.05.03-22 va QMQ 2.06.06-98 talablariga asosan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Barcha qoziqlarni ularning materiali boʻyicha hisoblashda qoziqlarni poydevor plitalari (rostverk) tovonidan quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan l1 masofada yotgan kesimda gruntga bikr mahkamlangan sterjen sifatida aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l0 — qoziqning baland poydevor plitalari (rostverk) tovonidan gruntni tekislash sathigacha boʻlgan qismi uzunligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
αϵ — deformatsiyalanish koeffitsiyenti 1/m mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Qoyatosh boʻlmagan qatlamga botirilgan va qoyatosh grunt bilan mahkamlab qoʻyilgan burgʻilama qoziqlar va qoziq-qobiqlar uchun nisbat boʻlsa, u holda faqat vertikal yuklamalar tushadigan qoziqli poydevorlar uchun l1 = l0 + h deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H — qoziqlar yoki qoziq-qobiqlarni botirish chuqurligi, tovoni grunt ustida yotgan poydevor plitalari (rostverk) uchun h-qoziqning pastki uchidan gruntni tekislash sathigacha, tovoni qoyatosh boʻlmagan gruntga tayanadigan yoki unga botirilgan poydevor plitalari (rostverk) quyida joylashgan boʻlsa, h qoziqning pastki uchidan poydevor plitalari (rostverk)ning tovonigacha boʻlgan masofa hisoblanadi, m (kuchli siqiladigan gruntlar bundan mustasno);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gorizontal ogʻirlikni qabul qiluvchi bir qator qoziqli tayanchlar uchun qoziqlarning uzunligi (2/αϵ)=4,0 m (koʻpriklar uchun) va (2/αϵ)=3,0 m (bino va boshqa inshootlar uchun) olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Deformatsiyalanish moduli E=5000 kPa (50 kgf/cm2) va undan kam boʻlgan kuchli siqiladigan gruntlarni oʻyib kiradigan burgʻilama-inyeksion qoziqlarni va ularning materiallarining mustahkamligi boʻyicha hisoblashda qoziqlarning diametri d ga koʻra boʻylama egilishga qoziqlarning hisobiy uzunligi ld ni quyidagiga teng deb olish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
E = 500 - 2000 kPa (5 - 20 kgf/cm2) da ld = 25 d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
E = 2000 - 5000 kPa (20 - 50 kgf/cm2) da ld = 15d.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar ld kuchli siqiladigan grunt qatlami qalinligi hg dan katta boʻlsa, hisobiy uzunlikka 2hg deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Tiqma va burgʻilama qoziqlarni (ustun-qoziqlar va burgʻilama-tushirma qoziqlar bundan mustasno) ularning materialini mustahkamligi boʻyicha hisoblashda betonning hisobiy qarshiligini SHNQ 2.03.01-24 talablariga muvofiq ish sharoitlari koeffitsiyenti gcb = 0,85 ni va qoziq ishlarini bajarish usulining taʼsirini hisobga oladigan quyidagi ish sharoitlari koeffitsiyentini hisobga olib qabul qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
changli-loyli gruntlarda (agar qurilish olib borilayotgan davrda yer osti suvlarini sathi qoziqlar tagligidan past boʻlsa, quduqlarni quruq devorlarni mahkamlamay burgʻilash va betonlashning imkoni boʻlsa) gcb = 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quduqlarni burgʻilash va betonlash quruq holda amalga oshiriladigan gruntlarda (keyin chiqarib olinadigan himoya quvurlarini qoʻllaganda) gcb = 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quduqlarni burgʻilash va betonlash suv mavjud boʻlgan holatda amalga oshiriladigan gruntlarda (keyin chiqarib olinadigan himoya quvurlari qoʻllanganda) gcb = 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quduqlarni burgʻilash va betonlash loyli qorishma yoki suvning ortiqcha bosimi ostida amalga oshiriladigan gruntlarda (himoya quvurlarini qoʻllamasdan) gcb= 0,7.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Suv yoki loyli qorishma ostida betonlashni faqat quvurni tik siljitish usulida yoki beton nasoslari yordamida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Barcha turdagi qoziq qurilmalariga binolar yoki konstruksiyalardan tushadigan yuklamalar taʼsiriga hisoblash, qoqma qoziqlarni tayyorlash, taxlash, tashish, shuningdek kallagidan 0,3l (l-qoziq uzunligi) masofada yotgan bir nuqtaga qoqish moslamasiga koʻtarishda oʻz ogʻirliklaridan paydo boʻladigan zoʻriqishga hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Oʻz ogʻirligi taʼsiridan qoziqda (toʻsin sifatida) paydo boʻladigan zoʻriqishni dinamiklik koeffitsiyenti quyidagilarga muvofiq hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mustahkamlik boʻyicha hisoblashda — 1,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlar hosil boʻlishi va ochilishi boʻyicha hisoblanganda — 1,25.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqlarning oʻz xususiy ogʻirliklariga yuklama boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti birga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Poydevor tarkibidagi va undan tashqaridagi yakka qoziqni zamin gruntlarining yuk koʻtarish qobiliyati quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qoziqqa uzatiladigan hisobiy yuklama (eng noqulay uygʻunlashuvda poydevorga tushadigan hisobiy yuklamalardan qoziqda vujudga keladigan boʻylama zoʻriqish) aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — yakka qoziq zamini gruntining hisobiy yuk koʻtarish qobiliyati, qoziqning koʻtaruvchanlik xususiyati deb yuritiladi 6 va 7-boblarga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γk ishonchlilik koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Ishonchlilik koeffitsiyenti yukning taʼsiri va holatiga koʻra quyidagicha qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati statik yuklamada dala sinovlari natijalari boʻyicha aniqlangan boʻlsa — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati gruntni statik zondlash natijalari boʻyicha, gruntning elastik deformatsiyalanishini hisobga olib bajarilgan qoziqni dinamik sinovlar natijalari boʻyicha, shuningdek gruntlarni etalon qoziq yoki qoziq-zond bilan dalada sinash natijalari boʻyicha hisoblashlar orqali aniqlangan boʻlsa — 1,25;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati hisoblash orqali, gruntning elastik deformatsiyalanishini hisobga olmasdan bajarilgan qoziqni dinamik sinash natijalari boʻyicha hisoblashlar orqali aniqlangan boʻlsa — 1,4;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor plitalari (rostverk) past boʻlganda, osma qoziqlar va ustun-qoziqlar koʻpriklar tayanchlarining poydevorlari uchun poydevor plitalari (rostverk) baland boʻlganda poydevorda qoziqlar sonidan qatʼiy nazar siquvchi kuchni qabul qiluvchi ustun-qoziqlarda — 1,4 (1,25).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Ishonchlilik koeffitsiyenti tovoni oʻta siqiluvchan gruntga tayanadigan baland poydevor plitalari (rostverk) yoki past poydevor plitalari (rostverk)da hamda siquvchi kuchni qabul qiluvchi osma qoziqlarda, shuningdek poydevor plitalari (rostverk) va osma qoziqlarda, sugʻuruvchi kuchni qabul qiluvchi ustun-qoziqlarda poydevordagi qoziqlar soniga qarab quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar soni 21 ta va undan koʻp boʻlganganda – 1,4 (1,25);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar soni 11 dan 20 tagacha boʻlganganda – 1,55 (1,4);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar soni 6 dan 10 tagacha boʻlganganda – 1,65 (1,5);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar soni 1 dan 5 tagacha boʻlganganda – 1,75 (1,6).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Yakka qoziqli poydevorlar uchun kvadrat kesimli qoqma qoziq ustuni ostiga tushadigan yuk 600 kN hamda tiqma qoziq ostiga tushadigan yuk 2500 kN boʻlganda, qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati statik yuklama bilan sinash natijalari boʻyicha aniqlangan boʻlsa gk koeffitsiyent qiymatini gk =1,4, ga teng deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati boshqa usullar bilan aniqlangan boʻlsa gk =1,6 ga teng qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati statik sinovlar natijalari boʻyicha aniqlangan boʻlsa, chegaraviy choʻkish qiymati 30 cm va undan koʻp boʻlgan bikr inshootlarning yaxlit qoziqlar maydoni (qoziqlar soni 100 tadan koʻp) boʻlgan holda gk = 1,0 deb olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Barcha turdagi qoziqlar, botiruvchi, sugʻuruvchi kuchlarga hisoblashda hisobiy yuklama N dan qoziqda vujudga keladigan boʻylama zoʻriqishni qoziqning xususiy ogʻirligini hisobga olib aniqlash lozim (xususiy ogʻirlik hisobiy zoʻriqishni kuchaytiradigan yuklama boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti bilan qabul qilinishi kerak).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Qoziqli poydevorlarni hisoblash shamol va krandan tushadigan kuchlarni hisobga olib amalga oshirilsa, chetki qoziqqa tushadigan hisobiy yuklamani 20 foizga koʻpaytirishga yoʻl qoʻyiladi (elektr uzatish tarmoqlari tayanchlarining poydevorlari bundan mustasno).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Koʻprik tayanchi poydevori qoziqlari tashqi taʼsirlar yoʻnalishida bir yoki bir necha qatorni tashkil etsa, eng koʻp yuklama tushadigan qoziqlar qabul qiladigan tormozlanish kuchlari, shamol, muz va kemalarning bosim kuchini hisobga olishda qatordagi qoziqlar soni 4 ta boʻlganda, hisobiy yuklamani 10 foizga, qatordagi qoziqlar soni 8 ta va undan koʻp boʻlganda, 20 foizga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oraliq qatordagi qoziqlar sonida hisobiy yukmalarni oshirish foizi interpolyatsiya usulida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Vertikal qoziqli poydevorlar uchun qoziqqa tushadigan yuklamani quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ndʼ, Mx, My — tegishlicha hisobiy siquvchi kuch, kN poydevor plitalari (rostverk) tovoni tekisligida qoziqlar tarxida bosh markaziy oʻqlar x va y ga nisbatan eguvchi momentlar, kN m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — poydevordagi qoziqlar soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xi, yi — bosh oʻqlardagi qoziq oʻqigacha boʻlgan masofa, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
x, y — hisobiy yuk hisoblanayotgan qoziq oʻqidan bosh oʻqqacha boʻlgan masofa, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Bir xil koʻndalang kesimli vertikal qoziqli poydevorga taʼsir qiladigan gorizontal yukni barcha qoziqlar orasida teng taqsimlangan deb qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Qoziqdagi eguvchi moment quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
T — qoziq kallaklari usti boʻyicha gorizontal taʼsir qiluvchi kuch (poydevor plitalari (rostverk) yoki tayanch uchligi ostida), kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — mazkur SHNQning 40-bandiga muvofiq aniqlanadigan qoziqning hisobiy uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — gorizontal kuch yoʻnalishi oʻqiga koʻndalang qatordagi qoziqlar soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpriklar uchun — tayanchlar oʻqiga nisbatan olinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
K — koʻprik oʻqiga nisbatan koʻndalang boʻlgan bir qatordagi qoziqlarning soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Qoziqli poydevor va uning zamin turgʻunligini tekshirish SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq hamda gruntning siljiydigan qismiga qoʻyilgan qoziqlardan tushadigan qoʻshimcha gorizontal taʼsirlarni hisobga olib amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Zamin muzlagan gruntlardan iborat boʻlsa, qoziq va qoziqli poydevorlarni ularning materialini mustahkamlik boʻyicha hisoblash va poydevorlarning chidamliligini sovuqdan koʻchish holatdagi kuchlar taʼsirini hisobga olib tekshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Qoziqlar va qoziqli poydevorlarni deformatsiyalar boʻyicha hisoblashni quyidagi formula orqali amalga oshirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S £ Su (5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — qoziq, qoziqli poydevor va inshootning birgalikda deformatsiyalanishi (choʻkishi, soʻrilishi, qoziqlar, qoziqli poydevorlar choʻkishidagi nisbiy farq) mazkur SHNQning 54, 55-bandlari, 9-bob va ushbu SHNQning 3-ilovasi talablari boʻyicha hisoblashlar orqali aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Su — qoziqlar, inshootning qoziqli poydevorlar va birgalikda deformatsiyalanishining chegaraviy qiymati SHNQ 2.02.01-19, koʻpriklar uchun esa SHNQ 2.05.03-22 talablari boʻyicha belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-bob. Qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Ustun — qoziqlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Qoyatoshli gruntga tayanadigan qoqma qoziqlar, qoziq-qobiqlar, tiqma va burgʻilama qoziqlar, shuningdek kam siqiladigan gruntga mazkur SHNQning 9-bandiga muvofiq tayanadigan qoqma qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN ni quyidagi formula bilan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd= gc∙R∙A (6)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — qoziqning gruntda ishlash koeffitsiyenti, gc=1 deb qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — ustun qoziqning pastki uchidagi gruntning hisobiy qarshiligi, kPa , 1-jadval boʻyicha qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — qoziqning gruntga tayanish yuzasi boʻlib, m2 yaxlit kesimli qoziqlar uchun koʻndalang kesim yuzasiga teng deb, dumaloq kesimli boʻsh qoziqlar va qoziq-qobiqlar uchun ularning boʻshligʻiga beton toʻldirilmagan uchun ichi ularning sof koʻndalang kesim yuzasiga teng deb va ularning boʻshligʻiga kamida uch diametriga teng balandlikda beton brutto (betonni ham hisobga olib) koʻndalang kesim yuzasiga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Ustun-qoziqning uchi ostidagi gruntning hisobiy qarshiligi R, kPa ni quyidagicha qabul qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoyatoshli va kam siqiladigan gruntlarga tayanadigan barcha turdagi qoqma qoziqlar uchun R=20000 kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻshliqlarga beton toʻldirilgan va nuramagan qoyatoshli gruntga kamida 0,5 m chuqurlikda mahkamlangan tiqma va burgʻilama qoziqlar hamda qoziq-qobiqlar uchun quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rc,n — suvga toʻyingan holatdagi qoyatoshli gruntning bir oʻqi boʻylab siqishiga mustahkamlik chegarasining meʼyoriy qiymati, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gg — grunt boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti, gg = 1,4 deb qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ld — tiqma va burgʻilama qoziqlar hamda qoziq-qobiqlarni qoyatoshli gruntga mahkamlashning hisobiy chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
df — tiqma va burgʻilama qoziqlar hamda qoziq-qobiqning qoyatoshli gruntga mahkamlangan qismi tashqi diametri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kamida qoziq-qobiqning uch diametri qalinlikda qoyatoshsiz yuvilib ketmaydigan grunt bilan yopilgan, nuramagan qoyatoshli grunt sirtiga tekis tiraladigan qoziq-qobiqlar uchun quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rc,n gg — mazkur SHNQning 7-formulasida keltirilganidek.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tiqma, burgʻilama qoziqlar va qoziq-qobiqlar zaminida nuragan hamda yumshalib ketadigan qoyatoshli grunt mavjud boʻlsa, ularning bir oʻqli siqishga mustahkamlik chegarasini shtamplar bilan sinash natijalari boʻyicha yoki qoziqlar va qoziq-qobiqlarni statik yuklama bilan sinash natijalari boʻyicha qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Barcha turdagi qoziqlar va gruntlarni oʻymasdan botiriladigan qoziq qobiqlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Siquvchi yukga ishlaydigan qoqma osma qoziqlar va gruntni oʻymasdan botiriladigan qoziq qobiqlarning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN ni qoziqning pastki uchi tagidagi va yon sirtidagi gruntning hisobiy qarshiliklari kuchlari yigʻindisi sifatida quyidagi formula bilan aniqlashi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gs — qoziqning gruntda ishlash koeffitsiyenti, gs = 1 deb qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — qoziqning pastki uchidagi gruntning hisobiy qarshiligi, kPa ushbu SHNQning 1-jadvali boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — qoziqning gruntga tayanish yuzasi, m2 boʻlib, qoziqning umumiy koʻndalang kesimi yuzasi boʻyicha yoki uning eng katta diametri boʻyicha kamuflet kengayish koʻndalang kesimi yuzasi boʻyicha, yoki qoziq-qobiqning sof yuzasi boʻyicha netto yoki mazkur SHNQning 62-bandiga muvofiq qoziq-qobiqni beton bilan toʻldirgandagi brutto boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u — qoziqning koʻndalang kesimining tashqi perimetri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fi — qoziqning yon sirtidagi zamin grunti i-qatlamining hisobiy qarshiligi, kPa, 2-jadval boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hi — qoziqning yon sirtidan tutashadigan grunt i-qatlamining qalinligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcR, gcf — qoziqning pastki uchi va yon sirtidagi gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyentlari, qoziqni botirish usulini gruntning hisobiy qarshiligiga taʼsirini hisobga olib, mazkur SHNQning 3-jadvali boʻyicha olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 9-formulasiga koʻra gruntning qarshiligini qoziq oʻtgan barcha grunt qatlamlari boʻyicha jamlash kerak (loyihada maydonni kesib tekislanadigan yoki gruntning yuvilib ketishi ehtimoli boʻlgan hollar bundan mustasno).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, tekislash (kesish) sathidan va suv havzasining hisobiy toshqindan soʻng yuvilib ketgan tubidan past joylashgan gruntning barcha qatlamlari qarshiliklarini mazkur SHNQning 1-jadvaliga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Parmasimon qoqma qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini 9-formuladan aniqlanishi, bunda qoziq tanasi qismida perimetr sifatida qoziq tanasi koʻndalang kesimi perimetrini, kengayish qismida esa kengayish koʻndalang kesimi perimetrini qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Qoziqlar 5 m dan ortiq chuqurlikda botirilgan holda changli-loyli lyossimon gruntlar uchun mazkur SHNQning 9-formulasida gruntlarning hisobiy qarshiligi R va fi ni ushbu SHNQning 1 va 2-jadvallarida 5 m chuqurlik uchun keltirilgan qiymatlar boʻyicha qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, gruntlar uchun ularni qoʻllash imkoni boʻlgan holda mazkur SHNQning 1 va 2-jadvallarida keltirilgan hisobiy qarshiliklar R va fi qiymatlarini gruntning toʻliq suvga toʻyingan holatiga mos oquvchanlik koʻrsatkichida boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Gruntni oʻymasdan botiriladigan qoqma qoziqlar va qoziq-qobiqlar pastki uchi tagidagi hisobiy qarshiligi, R, kPa (tf/m2)

oʻrtacha zichlikdagi qumloq gruntlar

shagʻalli

yirik

-

oʻrtacha yirik

mayda

changli

-

changli-loyli gruntlar, oquvchanlik koʻrsatkichi IL, quyidagicha

0

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

3.

7500 (750)

6600 (660)

4000 (400)

3000 (300)

3100 (310)

2000 (200)

2000 (200)

1200 (120)

1100 (110)

600 (60)

4.

8300 (830)

6800 (680)

5100 (510)

3800 (380)

3200 (320)

2500 (250)

2100 (210)

1600 (160)

1250 (125)

700 (70)

5.

8800 (880)

7000 (700)

6200(620)

4000 (400)

3400 (340)

2800 (280)

2200 (220)

2000 (200)

1300 (130)

800 (80)

7.

9700 (970)

7300 (730)

6900 (690)

4300 (430)

3700 (370)

3300 (330)

2400 (240)

2200 (220)

1400 (140)

850 (85)

10.

10500 (1050)

7700 (770)

7300 (730)

5000 (500)

4000 (400)

3500 (350)

2600 (260)

2400 (240)

1500 (150)

900 (90)

15.

11700 (1170)

8200 (820)

7500 (750)

5600 (560)

4400 (440)

4000 (400)

2900 (290)

1650 (165)

1000 (100)

20.

12600 (1260)

8500 (850)

6200 (620)

4800 (480)

4500 (450)

3200 (320)

1800 (180)

1100 (110)

25.

13400 (1340)

9000 (900)

6800 (680)

5200 (520)

3500 (350)

1950 (195)

1200 (120)

30.

14200 (1420)

9500 (950)

7400 (740)

5600 (560)

3800 (380)

2100 (210)

1300 (130)

35.

15000 (1500)

10000 (1000)

8000 (800)

6000 (600)

4100 (410)

2250 (225)

1400 (140)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh — chiziqcha ustida qumli gruntlar uchun, chiziqcha tagida changsimon-loyli gruntlar uchun R ning qiymatlari berilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Mazkur SHNQning 1 va 2-jadvallariga muvofiq qoziqning pastki uchini botirish chuqurligini va grunt qatlamining joylashishi oʻrtacha chuqurliginining maydonni quyidagicha belgilanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3 m gacha kesib tekislash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tuproq solib tekislashda va suv yuvganda tabiiy relyefdan boshlab;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3 dan 10 m gacha kesib tekislash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tuproq olib tekislashda va suv yuvganda-kesish sathidan 3 m yuqorida solingan tuproq sathidan 3 m pastda yotgan shartli belgidan boshlab.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Suv havzasida qoziqning pastki uchini botirish chuqurligi va grunt qatlamining joylashishi oʻrtacha chuqurligini hisobiy toshqin bilan umumiy yuvilgandan soʻng suv havzasi tubidan boshlab, botqoqliklarda esa botqoqlik sathi tubidan boshlab olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Chuqurligi 6 m gacha boʻlgan jarlik orqali yoʻl oʻtkazgichni loyihalashda tubini suv yuvmasdan yoki yetaklovchi quduqlar ochmasdan toʻqmoq bilan qoqiladigan qoziqlar uchun mazkur SHNQning 1-jadvaliga muvofiq qoziqning pastki uchini gruntga botirish chuqurligini poydevor qurilayotgan joydagi tabiiy relyef sathidan boshlab olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Chuqurligi 6 m dan ortiq jarliklar uchun qoziqlarni botirish chuqurligini xuddi chuqurligi 6 m boʻlgan jarliklardagidek olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Changli-loyli gruntlarda qoziqlarni botirish oraliq chuqurliklari va oquvchanlik koʻrsatkichi IL ning oraliq qiymatlari uchun R va fi qiymatlari mazkur SHNQning 1 va 2-jadvalidagi interpolyatsiya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Zichlik darajasi statik zondlash maʼlumotlari boʻyicha aniqlangan zich qumli gruntlar uchun suv yuvmasdan yoki yetaklovchi quduqlar ochmasdan botirilgan qoziqlar uchun mazkur SHNQning 1-jadvaldagi R qiymatlarini 100 foizga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Gruntning zichlik darajasini boshqa xil muhandislik izlanishlari maʼlumotlari boʻyicha aniqlashda va zich qumlar uchun statik zondlash maʼlumotlari boʻlmaganda, mazkur SHNQning 1-jadvalidagi R qiymatini 60 foizga, biroq koʻpi bilan 20000 kPa (2000 t/m2) gacha oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Mazkur SHNQning 1-jadvali boʻyicha hisobiy qarshiliklar R qiymatidan yuvilmaydigan va kesilmaydigan gruntga botirilgan qoziqlarning chuqurlashuvi quyidagi qiymatlardan kam boʻlmagan hollardagina foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻpriklar va gidrotexnika inshootlari uchun — 4,0 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binolar va inshootlar uchun — 3,0 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Bir qavatli ishlab chiqarish binolarining ichki pardevorlar ostidagi poydevorlar sifatida foydalaniladigan, kesimi 0,15x0,15 m va undan kichik boʻlgan qoqma qoziqlarning pastki uchi ostidagi hisobiy qarshilik qiymatini 20 foizga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Yumshoqlik soni Ip £ 4 va gʻovaklik koeffitsiyenti e < 0,8 boʻlgan loyli qum gruntlar uchun hisobiy qarshilik R va fi ni oʻrtacha zichlikdagi changsimon qumlar uchun qabul qilinganidek olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Bino va inshootlarni loyihalarida gruntnining oquvchanlik koʻrsatgichini, uni foydalanish davridagi maʼlumotlarga muvofiq hisoblash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Grunt qatlamining joylashishi oʻrtacha chuqurligi, m

Qoqma qoziqlar va qoziq-qobiqlarning yon sirtidagi hisobiy qarshiliklar, fi, kPa (tf/m2)

oʻrtacha zichlikdagi qumli gruntlar

yirik va oʻrtacha yirik

mayda

changli

-

-

-

-

-

-

changli-loyli gruntlar, oquvchanlik koʻrsatkichi IL quyidagicha

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

1,0

1

35 (3,5)

23 (2,3)

15 (1,5)

12 (1,2)

8 (0,8)

4 (0,4)

4 (0,4)

3 (0,3)

2 (0,2)

2

42 (4,2)

30 (3,0)

21 (2,1)

17 (1,7)

12 (1,2)

7 (0,7)

5 (0,5)

4 (0,4)

4 (0,4)

3

48 (4,8)

35 (3,5)

25 (2,5)

20 (2,0)

14 (1,4)

8 (0,8)

7 (0,7)

6 (0,6)

5 (0,5)

4

53 (5,3)

38 (3,8)

22 (2,2)

22 (2,2)

16 (1,6)

9 (0,9)

8 (0,8)

7 (0,7)

5 (0,8)

5

56 (5,6)

40 (4,0)

29 (2,9)

24 (2,4)

17 (1,7)

10 (1,0)

8 (0,8)

7 (0,7)

6 (0,6)

6

58 (5,8)

42 (4,2)

31 (3,1)

25 (2,5)

18 (1,8)

10 (1,0)

8 (0,8)

7 (0,7)

6 (0,6)

8

62 (6,2)

44 (4,4)

33 (3,3)

26 (2,6)

19 (1,9)

10 (1,0)

8 (0,8)

7 (0,7)

5 (0,5)

10

65 (6,5)

46 (4,6)

34 (3,4)

27 (2,7)

19 (1,9)

10 (1,0)

8 (0,8)

7 (0,7)

6 (0,6)

15

72 (7,2)

51 (5,1)

38 (3,8)

28 (2,8)

20 (2,0)

11 (1,1)

8 (0,8)

7 (0,7)

6 (0,6)

20

78 (7,8)

56 (5,6)

41 (4,1)

30 (3,0)

20 (2,0)

12 (1,2)

8 (0,8)

7 (0,7)

6 (0,6)

25

86 (8,6)

61 (6,1)

44 (4,4)

32 (3,2)

20 (2,0)

12 (1,2)

8 (0,8)

7 (0,7)

6 (0,6)

30

93 (9,3)

66 (6,6)

47 (4,7)

34 (3,4)

21 (2,1)

12 (1,2)

9 (0,9)

8 (0,8)

7 (0,7)

35

100 (10,0)

70 (7,0)

50 (5,0)

36 (3,6)

22 (2,2)

13 (1,3)

9 (0,9)

8 (0,8)

7 (0,7)

Izohlar:

1. Ushbu jadval boʻyicha qoziqlarning yon sirtidagi hisobiy qarshilik fi ni aniqlashda 1-jadvalga oid 2 va 3-izohlarda keltirilgan talablarni hisobga olish lozim.

2. Mazkur jadval boʻyicha qoziqlarning yon sirtidagi hisobiy qarshilik fi ni aniqlashda gruntlarning qatlamlarini 2 m dan oshmaydigan bir jinsli qatlamlarga ajratish lozim.

3. Qoziqlarning yon sirtidagi zich qumli gruntlarning hisobiy qarshiligi fi qiymatini mazkur jadvalda keltirilgan qiymatlarga nisbatan 30 foizga oshirish lozim.

4. Gʻovaklik koeffitsiyenti e < 0,5 boʻlgan loyli qum va qumli loy gruntlar hamda gʻovaklik koeffitsiyenti e < 0,6 boʻlgan loylarning hisobiy qarshiliklarini mazkur jadvalda keltirilgan qiymatlarga nisbatan (oquvchanlik koʻrsatkichi qiymati qandayligidan qatʼiy nazar) 15 foizga oshirish lozim.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Gruntning oʻymasdan botiriladigan qoqma qoziqlar va qoziq-qobiqlarni botirish usullari gruntlarning turlari

Qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblashda gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti

Pastki uchi ostida, gcR

Yon sirtida, gcR

1. Pastki uchi berk yaxlit va ichi boʻsh qoziqlarni mexanik (osma) havo va dizel toʻqmoqlar bilan botirish

1,0

1,0

2. Diametri quyidagiga teng boʻlgan qoziqlarni oldindan burgʻilangan yetaklovchi quduqlarga qoqish va botirish usullarida kiritish (qoziqning uchi quduq ichiga kamida 1 m kirishi)

 

 

a) kvadrat qoziq tomonlariga teng

1,0

0,5

b) kvadrat qoziq tomonlaridan 0,05 m kichik

1,0

0,6

v) kvadrat qoziq tomonidan yoki doirasimon qoziq diametridan 0,15 m kichik (elektr uzatish tarmoqlari tayanchlari uchun)

1,0

1,0

3. Qumli gruntlarga suv bilan yuvib turib botirish (botirishning oxirgi bosqichda suv bilan yuvib turmasdan 1 m va bundan koʻp botirish).

1,0

0,9

4. Quyidagi gruntlarga qoziq-qobiqlarni titrama usulda botirish, qoziqlarni titrama va titrama-botirma usulda botirish:

a) oʻrtacha zichlikdagi qumli grunt:

 

 

yirik va oʻrtacha yirik

1,2

1,0

Mayda

1,1

1,0

Changli

1,0

1,0

b) oquvchanlik koʻrsatkichi IL=0,5 boʻlgan changli-loyli grunt:

 

 

loyli qum

0,9

0,9

qumli loy

0,8

0,9

Loylar

0,7

0,9

v) oquvchanlik koʻrsatkichi IL£0,5 boʻlgan changli-loyli grunt

1,0

1,0

5. Pastki uchi ochiq ichi boʻsh temir-beton qoziqlarning istalgan tuzilishdagilarini toʻqmoq bilan botirish:

 

 

a) qoziq boʻshligʻining diametri 0,4 m va bundan kam

1,0

1,0

b) qoziq boʻshligʻining diametri 0,4 dan 0,8 m gacha

0,7

1,0

6. Pastki uchi berk doirasimon kesimli ichi boʻsh qoziqlari 10 m va undan ortiq chuqurlikka istalgan usulda botirish hamda keyinchalik qoziqlarning pastki uchida oquvchanlik koʻrsatkichi IL£0,5 boʻlgan oʻrtacha zichlikdagi qumli gruntlar va changli-loyli gruntlarda kamuflet kengayish hosil qilish; kengayish diametrlari:

 

 

a) aytilgan gruntlarning turidan qatʼiy nazar — 1,0 m

0,9

1,0

b) qumlar va loyli qum gruntlarda — 1,5 m

0,8

1,0

v) qumli loy gruntlar va loylarda — 1,5 m

0,7

1,0

7. Qoziqlarni botirish usulida kiritish:

 

 

a) oʻrtacha zichlikdagi yirik, oʻrtacha yirik va mayda qumlarga

1,1

1,0

b) changli qumlarga

1,1

0,8

v) oquvchanlik koʻrsatkichi IL < 0,5 boʻlgan changli-loyli gruntlarga

1,1

1,0

g) oquvchanlik koʻrsatkichi IL >0,5

1,0

1,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Oquvchanlik koʻrsatkichi 0,5 > IL > 0 boʻlgan changli-loyli gruntlar uchun mazkur SHNQning 3-jadvalning 4-bandi boʻyicha gcR va gcf koeffitsiyentlar interpolyatsiya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Oquvchanlik koʻrsatkichi IL > 0,6 boʻlgan siyrak qumli gruntlarga yoki changli-loyli gruntlarga pastki uchi bilan tayanadigan qoqma qoziqlar uchun yuk koʻtarish qobiliyatini quyida keltirilgan formula orqali tortib ketish koeffitsiyentini (Kz) aniqlagan holda qoziqlarni statik sinash natijalari boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
eD — cm, GOST 24942-81 talablariga asosan qoziqni qoqishdagi bir zarbadan qaytishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ez — cm, haqiqiy qoqishdagi bir zarbadan qaytishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Qumli va changli-loyli gruntlarni oʻyib kiradigan, yon tomonlarining qiyaligi ip £ 0,025 boʻlgan qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN (tf) ni quyidagi formula orqali aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc, R, A, Fd, hi, fi — 9-formuladagidek ui-qoziq i-kesimining perimetri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u0,i — qoziq i-koʻndalang kesimining qoziq oʻqiga qiya tomonlari oʻlchamlari yigʻindisi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ip — qoziq yon tomonlarining bir ulushlaridagi qiyaligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ei — qoziqning yon sirtini oʻrab turgan gruntning i-qatlami deformatsiyalanish moduli, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kompressiya sinovlar natijalari boʻyicha aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ki — gruntning turiga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushub SHNQning 1-jadvali boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zr — reologik koeffitsiyent; zr =0,8 deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Rombsimon qoziqlarning teskariga qiya qismlari yon sirtlariga gruntning qarshiliklarini jamlash mazkur SHNQning 11-formulasiga koʻra amalga oshirilmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Yon yoqlarining qiyaligi ip > 0,025 boʻlgan piramida qoziqlarni hisoblashni pressimetrik sinovlar natijalari mavjud boʻlganda, mazkur SHNQning 3-ilovasi talablariga muvofiq, bunday natijalar boʻlmaganda esa, ip = 0,025 deb olinishi, ushbu SHNQning 11-formulasi boʻyicha amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Gruntlar

Koeffitsiyent ki

qumlar va loyli qumlar

0,5

qumli loylar

0,6

loylar:

 

ip= 18 da

0,7

ip = 25 da

0,9

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Yumshoqlik soni 18p<25 boʻlgan loylar uchun koeffitsiyent ki ning qiymati interpolya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Osma qoqma qoziq va gruntni oʻymasdan botiriladigan, sugʻuruvchi yuklamaga ishlaydigan qoziq qobiqlarning yuk koʻtarish qobiliyati Fdu, kN (tf) ni quyidagi formuladan aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u, gcf, fi, hi — mazkur SHNQning 9-formulasi kabi qabul qilinishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, gruntga 4 m kam chuqurlikda botiriladigan qoziqlar uchun gc=0,6; 4 m va undan koʻp botiriladigan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar uchun gc=0,8 — barcha binolar va inshootlar uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Koʻpriklarning tayanch poydevorlariga bitta doimiy yuklamalar taʼsir qiladigan hollarda qoziqlarni sugʻurishga ishlashiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Osma tiqma va burgʻilama qoziqlar hamda beton toʻldiriladigan qoziq-qobiqlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Kengaytiriladigan va kengaytirilmaydigan tiqma va burgʻilama qoziqlar, hamda gruntni oʻyib botiriladigan va beton toʻdiriladigan qoziq-qobiqlar (siquvchi yuklamaga ishlaydigan)ning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN ni quyidagi formula orqali aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — qoziqning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, qoziq namlik darajasi Sr < 0,85 boʻlgan changli-loyli gruntlarga va less gruntlarga tayanganda, gc = 0,8, boshqa barcha hollarda g = 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcR uchi qoziqning pastki ostidagi gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti (barcha hollarda gcR=1, kamuflet kengayishli qoziqlar bundan mustasno va buroinyeksionli qoziqlar uchun gcR = 1,3 deb, suv ostida betonlanadigan kengayishli qoziqlar uchun gcR = 0,9 deb olinadi, shuningdek elektr uzatish tarmoqlarining tayanchlari uchun qiymati mazkur SHNQning 15-bobi boʻyicha qabul qilinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — mazkur SHNQning 58-bandiga muvofiq qoziq pastki uchi ostidagi gruntning hisobiy qarshiligi, kPa (tf/m2) (ushbu SHNQning 1-jadvaliga muvofiq qabul qilinadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — qoziqning tayanish yuzasi, m2, quyidagiga teng deb olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kengayishsiz tiqma va burgʻilama qoziqlar uchun qoziqning koʻndalang kesimi yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kengayishli tiqma va burgʻilama qoziqlar uchun diametri eng katta joyda kengayish koʻndalang kesimi yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton toʻldiriladigan qoziq qobiqlar uchun qobiqning koʻndalang kesimi umumiy yuzasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u — qoziq tanasining koʻndalang kesimi perimetri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcf — qoziqning yon sirtidagi gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti (quduqni hosil qilish usuliga va betonlash sharoitiga bogʻliq boʻlishi hamda mazkur SHNQning 5-jadvaliga muvofiq qabul qilinadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fi — qoziq tanasi yon sirtidagi grunt i-qatlamining hisobiy qarshiligi, kPa (tf/m2), uchun mazkur SHNQning 2-jadvali boʻyicha qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hi — xuddi uchun mazkur SHNQning 9-formulasidan olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. Kengaytilgan qoziqlarni yon sirtiga qumli gruntlarning qarshiligini, maydonni tekislash sathidan toki qoziq tanasi konus shaklidagi sirti bilan kesishadigan sathgacha boʻlgan qismini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Konus shaklini kengayish sirti qoziq oʻqiga φi/2 burchak ostida urinadigan yasovchi sifatidagi chiziqqa ega boʻlishi, bunda φi keltirilgan konus chegarasida (qatlamlar boʻylab) utuvchi gruntning ichki ishqalanish burchagi deb hisoblanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Changli-loyli gruntlarning qarshiligini qoziq tanasining butun uzunligi boʻyicha hisobga olishishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqni kengaygan qismini koʻndalang kesmini perimetri va inyeksion burgʻilash qoziqlarni kengaygan qismining oʻlchamlari quduqning perimetraga teng qilib olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Inyeksion burgʻilash qoziqni tayanish maydoni qoziqni kengaytirilgan qismini koʻndalang kesimini maydonini qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kengaygan qismini koʻdalang kesimini perimetrini qoziqni perimetrini dji diametrini oʻrtacha qiymatini razryad impuls orqali kengaytirilgan i qatlamni toʻldirish uchun sariflangan beton aralashmasining hajmi sifatida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziqlar va ularni urnatish usullari

Qoziqning ishlash sharoiti koeffitsiyenti, gcR

qumlarda

loyli qumlarda

qumli loylarda

loylarda

1. Uchlikli maxsus quvurlar qoqib tayyorlanadigan tiqma qoziqlar, mazkur SHNQning 24-bandi boʻyicha

0,8

0,8

0,8

0,7

2. tiqma, tebranma shtamplangan

0,9

0,9

0,9

0,9

3. burgʻilama, kengayishli, betonlanadigan:

 

 

 

 

a) quduqda suv boʻlmaganda (quruq usulda), shuningdek himoyalovchi maxsus quvurlardan foydalanilganda

0,7

0,7

0,7

0,6

b) suv ostida yoki loyli qorishma ostida

0,6

0,6

0,6

0,6

v) chuqur titratma usul (quruq usul) yordamida yotqiziladigan qattiq beton qorishmasi bilan

0,8

0,8

0,8

0,7

4. Burgʻilama-tiqma, dumaloq, ichi boʻsh, quduqda suv boʻlmaganda titrama armatura yordamida

0,8

0,8

0,8

0,7

5. Qoziq-qobiqlar, gruntni oʻyib, titrama usulda botiriladi

1,0

0,9

0,7

0,6

6. Ustun-qoziqlar

0,7

0,7

0,7

0,6

7. Burgʻilama-haydama (inyeksiya) himoyalovchi quvur yoki bentonitli qorishmani 200-400 kPa bosim ostida zichlab tayyorlanadi

0,9

0,8

0,8

0,8

8. Inyeksion burgʻilash qoziq razryadli impuls texnologiyalar yordamida bajariladi.

1,3

1,3

1,1

1,1

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Qoziqning pastki uchi ostidagi hisobiy qarshilik R, kPa (tf/m2) ni quyidagicha qabul qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kengayishli va kengayishsiz tiqma va burgʻilama qoziqlar, grunt oʻzagini butunlay chiqarib tashlab botiriladigan qoziq-qobiqlar zaminidagi qum toʻldirgichli yirik boʻlakli gruntlar va qumli gruntlar uchun mazkur SHNQning 14-formulasi boʻyicha, yuqorida aytilgan gruntlardan iborat grunt oʻzagini 0,5 m va bundan ortiq balandlikda saqlagan holda botiriladigan qoziq-qobiqlar zaminidagi gruntlar uchun mazkur SHNQning 15-formula boʻyicha qabul qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a1, a2, a3, a4 — oʻlchamsiz koeffitsiyentlari mazkur SHNQning 6-jadvali boʻyicha zamin gruntining ichki ishqalanish burchagi hisobiy qiymatiga koʻra pasaytirish koeffitsiyenti 0,9 qabul qilinishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 39-bandiga muvofiq aniqlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g 1I — qoziq zaminidagi gruntning solishtirma ogʻirligi hisobiy qiymati, kN/m3 (tf/m3) (suvga toʻyingan gruntlarda, suvning koʻtarish taʼsirini ham hisobga olish kerak);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gI — qoziq pastki uchidan yuqorida joylashgan gruntlar solishtirma ogʻirligining oʻrtalashtirilgan (qatlamlar boʻyicha) hisobiy qiymati (suvga toʻyingan gruntlarda suvning muallaq koʻtarish taʼsirini hisobga olish lozim).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — diametr, m, tiqma va burgʻilama qoziqlar diametri, kengayish diametri (kengayishli qoziqlar uchun), qoziq-qobiqlar diametri yoki gruntga sementli qorishma bilan qotirilgan ustun-qoziqlar uchun quduq diametri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — joylashtirish chuqurligi, (m) qoziq yoki uning kengayishini joylashtirish chuqurligi, tabiiy relyefdan yoki maydonni tekislash sathidan (kesib tekislashda) boshlab, koʻpriklarning tayanchlari uchun hisobiy toshqinda umumiy yuvilgan suv havzasi tubidan boshlab hisoblanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zamindagi changli — loyli gruntlar uchun mazkur SHNQning 7-jadvali boʻyicha qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Mazkur SHNQning 58-bandiga muvofiq qoziqlarni pastki uchlarining zamin uchun qabul qilingan gruntga qoziqlarning kamida qoziq diametriga, biroq kamida 2 m botishi taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Qoqma qoziqlar uchun R ni qiymatini ham uzunligi va huddi usha gruntlar sharoitida mazkur SHNQning 14 va 15-formulalari orqali aniqlanishi biroq mazkur SHNQning 1-jadvalida keltirilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Koeffitsiyentlar

Gruntning ichki ishqalanish burchagi hisobiy qiymatlari, ji, daraja

23

25

27

29

31

33

36

37

39

a1

9,5

12,6

17,3

24,4

34,6

48,6

71,3

108,0

163

a2

18,6

24,8

32,8

45,5

64,0

64,0

127,0

185,0

260

-da a3, m d:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4,0

0,78

0,79

0,80

0,82

0,84

0,85

0,85

0,85

0,87

5,0

0,75

0,76

0,77

0,79

0,81

0,82

0,83

0,84

0,85

7,5

0,68

0,70

0,71

0,74

0,76

0,78

0,80

0,82

0,84

10,0

0,62

0,65

0,67

0,70

0,73

0,75

0,77

0,79

0,81

12,5

0,58

0,61

0,68

0,67

0,70

0,73

0,75

0,78

0,80

15,0

0,55

0,58

0,61

0,65

0,68

0,71

0,73

0,76

0,79

17,5

0,51

0,55

0,58

0,62

0,66

0,69

0,72

0,75

0,78

20,0

0,49

0,53

0,57

0,61

0,65

0,68

0,72

0,75

0,78

22,5

0,46

0,51

0,55

0,60

0,64

0,67

0,71

0,74

0,77

25,0 va ortiq

0,44

0,49

0,54

0,59

0,63

0,67

0,70

0,74

0,77

d da a4, m:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0,8 va

0,34

0,31

0,29

0,27

0,26

0,25

0,24

0,23

0,22

4,0 dan kam

0,25

0,24

0,23

0,22

0,21

0,20

0,19

0,18

0,17

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ichki ishqalanish burchagini hisobiy qiymati φ = ji deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Oraliq qiymatlari uchun ji, va d larning a1 a2 a3 a4 koeffitsiyentlarning qiymatlari interpolyatsiya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziq pastki uchini joylash-tirish chuqurligi, h, m

Kengayishli va kengayishsiz tiqma va burilama qoziqlarning hamda gruntni oʻyib va beton toʻldirib botiriladigan qoziq-qobiqlarning pastki uchlari ostidagi hisobiy qarshilik R, kPa (tf/m2), changli-loyli gruntlarda (lyoss gruntlar bundan mustasno), oquvchanlik koʻrsatkichi IL

0,0

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

3

850

750

650

500

400

300

250

5

1000

850

750

650

500

400

350

7

1150

1000

850

750

600

500

450

10

1350

1200

1050

950

800

700

600

12

1550

1400

1250

1100

950

800

700

15

1800

1650

1500

1300

1100

1000

800

18

2100

1900

1700

1500

1300

1150

950

20

2300

2100

1900

1650

1450

1250

1050

30

3300

3000

2600

2300

2000

-

-

³ 40

4500

4000

3500

3000

2500

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Koʻpriklar tayanchlari poydevorlari qoziqlari uchun ushbu jadvalda keltirilgan qiymatlarni:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) oshirish (tayanchlar suvda joylashganda — 1,5gwhw ga teng qiymatga, bunda gw — suvning solishtirma ogʻirligi — 10 kN/m3 (1 tf/m3); hw -hisobiy toshqinda suv havzasidagi suv sathidan suv havzasi tubi sathigacha suv qatlami chuqurligi; (agar suv yuvishi ehtimoli boʻlsa, umumiy yuvilgandan soʻng tub sathigacha);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) gruntning gʻovaklik koeffitsiyenti e>0,6 da kamaytirish; bunda pasayish koeffitsiyentini e=0,6 da m=1,0 qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mazkur jadvalda qoziqning pastki uchini botirish chuqurligini va grunt qatlamining joylashuvini oʻrtacha chuqurligi maydonni 3 m gacha kesib tekislash, tuproq solib tekislashda va suv yuvganda tabiiy relyefdan boshlab qabul qilish, 3 m gacha kesib tekislash tuproq olib tekislashda va suv yuvganda-kesish sathidan 3 m yuqorida solingan tuproq sathidan 3 m pastda yotgan shartli belgidan boshlab qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suv havzasida qoziqning pastki uchini botirish chuqurligi va grunt qatlamining joylashishi oʻrtacha chuqurligini hisobiy toshqin bilan umumiy yuvilgandan soʻng suv havzasi tubidan boshlab, botqoqliklarda esa botqoqlik sathi tubidan boshlab qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chuqurligi 6 m gacha boʻlgan jarlik orqali yoʻl oʻtkazgichni loyihalashda tubini suv yuvmasdan yoki yetaklovchi quduqlar ochmasdan toʻqmoq bilan qoqiladigan qoziqlar uchun 1-jadvalda qoziqning pastki uchini gruntga botirish chuqurligini poydevor qurilayotgan joydagi tabiiy relyef sathidan boshlab qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chuqurligi 6 m dan ortiq jarliklar uchun qoziqlarni botirish chuqurligini 6 m boʻlgan jarliklardagidek qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Changli-loyli gruntlarda qoziqlarni botirish oraliq chuqurliklari va oquvchanlik koʻrsatkichi IL ning oraliq qiymatlari uchun R interpolyatsiya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Bino va inshootlarni loyihalarida gruntnining oquvchanlik koʻrsatgichini uni foydalanish davrida oldin qayd etilgan maʼlumotlarga muvofiq hisoblash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Gruntni chiqarib tashlamay botiriladigan yoki botirishning oxirgi bosqichida qobiqning kamida uch diametricha balandlikda grunt oʻzagini saqlagan holda botiriladigan va beton toʻldirilmaydigan (grunt oʻzagi qoziqning uchi zamini sifatida qabul qilinadigan gruntning koʻrsatkichlariga oʻxshash koʻrsatkichli gruntdan iborat boʻlsa) qoziqning qobiqlarning pastki uchi ostidagi gruntning hisobiy qarshiligi R, kPa (tf/m2)ni mazkur SHNQning 1-jadvali boʻyicha qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, mazkur SHNQning 3-jadvali 4-bandiga muvofiq qoziq-qobiqlarni botirish usulini hisobga oladigan ishlash sharoitlari koeffitsiyenti olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. Sugʻuruvchi kuchlarga ishlaydigan tiqma va burgʻilama qoziq-qobiqlarning yuk koʻtarish qobiliyati Fdu, kN (tf) ni quyidagi formula orqali aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — mazkur SHNQning 12-formulasidan olinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u, gcf, fi, hi — SHNQning 13-formulasidek olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Burama qoziqlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Parragining diametri d£1,2 m va uzunligi l < 10 m boʻlgan, siquvchi yoki sugʻuruvchi kuchlarga ishlaydigan burama (vintsimon) qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN (tf) ni mazkur SHNQning 17-formulasidan, parragining diametri d >1,2 m va uzunligi l >10 m boʻlganda, burama qoziqni statik yuklama bilan sinovlar maʼlumotlar boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — ishlash sharoitlari koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqqa taʼsir qiladigan yuklama turiga va grunt sharoitlariga bogʻliq boʻlishi hamda mazkur SHNQning 8-jadvalidan aniqlanishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a1, a2 — oʻlchamsiz koeffitsiyentlar, burama qoziqning ishlash joyidagi gruntning ichki ishqalanish burchagi hisobiy qiymatlariga koʻra mazkur SHNQning 9-jadvalidan qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ci — ishlash joyida changli-loyli gruntning solishtirma bogʻlanishi hisobiy qiymati yoki qumli gruntning chiziqlilik koʻrsatkichi, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gI — qoziq parragidan yuqorida yotgan gruntlar solishtirma ogʻirligining oʻrtachalashtirilgan hisobiy qiymati (suvga toʻyingan gruntlarda suvning koʻtarish taʼsirini hisobga olib);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h1 — qoziq parragining tabiiy relyefdan, maydonni kesib tekislashda esa tekislangan sathdan boshlab joylashish chuqurligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — burama qoziq siquvchi kuchga ishlaganda, tashqi diametr boʻyicha hisoblangan parrak yuzasining proyeksiyasi, m2 va burama qoziq sugʻuruvchi kuchga ishlaganda parrak ish yuzasining proyeksiyasi (qoziq tanasi kesim yuzasini ayirib tashlangandagi proyeksiya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fi — burama qoziq tanasining yon sirtidagi gruntning hisobiy qarshiligi, kPa (tf/m2) mazkur SHNQning 2-jadvali boʻyicha qabul qilinadi (qoziqni botirish chuqurligi chegarasida barcha qatlamlar uchun oʻrtachalashtirilgan qiymati);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u — qoziq tanasining perimetri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — gruntga botirilgan qoziq tanasining uzunligi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — qoziq parragining diametri, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Gruntlar

Quyidagi yuklamalar taʼsiridagi vintsimon qoziqlar ishlash sharoitlari koeffitsiyenti

siquvchi

sugʻuruvchi

ishorasini oʻzgartiruvchi

1. Loylar va qumloq tuproqlar:

 

 

 

a) qattiq, yarim qattiq va qattiq plastik

0,8

0,7

0,7

b) yumshoq plastik

0,8

0,7

0,6

v) oquvchan plastik

0,7

0,6

0,4

2. Qumlar va qumloq tuproqlar:

 

 

 

a) namligi kam qumlar va qattiq qumloq tuproqlar

0,8

0,7

0,5

b) nam tuproqlar va plastik qumloq tuproqlar

0,7

0,6

0,4

v) suvga toʻyingan qumlar va oquvchan qumloq tuproqlar

0,6

0,5

0,3

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ishlash joyida guruntni ichki ishqalanish burchagi hisobiy qiymati jI, daraja

Koeffitsiyentlar

Ishlash joyida guruntni ichki ishqalanish burchagi hisobiy qiymati jI, daraja

Koeffitsiyentlar

a1

a2

a1

a2

13

7,8

2,8

24

18,0

9,2

15

8,4

8,4

26

23,1

12,3

16

9,4

3,8

28

29,5

16,5

18

10,1

4,5

30

38,0

22,5

20

12,1

5,5

32

48,4

31,0

22

15,0

7,0

34

64,9

44,4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Botiruvchi kuchlar taʼsiridagi burama qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini aniqlashda 9-jadvaldagi gruntlarning koʻrsatkichlari parrak ostida yotgan gruntlarga tegishli, sugʻuruvchi kuchlarga ishlaganda parrak ustida yotgan gruntlarga tegishli.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Parrakning maydonni tekislash sathidan past joylashgan chuqurligi changli-loyli gruntlarda kamida 5d; qumli gruntlarda esa kamida 6d boʻlishi lozim (bunda d-parrak diametri).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Zaminning ichki ishqalanish burchagi j1 va gruntning ilashuvi Ci -hisobiy qiymatlari 16-formula boʻyicha hisoblashda mazkur SHNQning 38-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Gruntning qoziqlar yon sirtiga salbiy ishqalanish kuchlarini hisobga olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Qoziq atrofidagi gruntni choʻkishi natijasida yon sirtida vujudga keladigan va pastga tik yoʻnalgan salbiy (zararli) ishqalanish kuchlarini quyidagi hollarda hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maydonga 1,0 m dan ortiq qalinlikda tuproq solib tekislaganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
omborxonalarning pollariga 20 kN/m2 (2 tf/m2) dan ortiq foydali yuklama tushadigan hollarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlar yaqinida polga jihozlardan 100 kN/m2 (10 tf/m2) dan ortiq foydali yuklama tushadigan hollarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer osti suvlari sathi pasayganda, suvning koʻtarish taʼsiri hisobiga gruntda taʼsirli zoʻriqishlar kuchayganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hozirgi va texnogen qatlamlar gruntlarining tugallanmagan konsolidatsiyasida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dinamik taʼsirlarda bogʻlanmagan gruntlar zichlashganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hoʻllanish taʼsirida gruntlar oʻta choʻkkanda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud boʻlgan binolar yaqiniga yangi binolar qurilganda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻta choʻkadigan gruntlarda vujudga keladigan salbiy ishqalanish kuchlarini hisobga olishni mazkur SHNQning 11-bobi talablariga muvofiq amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Salbiy ishqalanish kuchlari chuqurlikda qoziqli poydevor koʻtarilgandan va va yuklangandan soʻng qoziq atrofidagi gruntning choʻkish qiymati poydevor chegaraviy qiymatining yarmidan oshib, gruntning hisobiy qarshiligi fi mazkur SHNQning 2-jadvali boʻyicha manfiy ishora bilan qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. Qoziqli poydevor koʻtarilgandan gruntning choʻkish qiymati qoziqli poydevorning chegaraviy choʻkish qiymatining yarmidan kam boʻlgan qoziqning pastki qismi chegarasida gruntning hisobiy qarshiliklari fi ni mazkur SHNQning 2-jadvali boʻyicha musbat deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. Binolar yoki inshootlarning yer ustidagi qismi (qoziq poydevor plitalari (rostverk)larni qurish boshlangan paytda tekislash uchun maydonga toʻkilgan tuproqdan yoki hududning yuklanishidan gruntning konsolidatsiyasi tugagan holda yoki qoldiq konsolidatsiya natijasida qoziq atrofidagi gruntning mumkin boʻlgan choʻkish qiymati loyihalanayotgan bino yoki inshoot uchun chegaraviy choʻkish qiymatining yarmidan oshmagan holda qoziqning yon sirtidagi gruntning qarshiligini musbat deb qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-bob. Qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini dala sharoitida oʻtkazilgan tadqiqotlar natijalari boʻyicha aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Qoziqlarni statik va dinamik yuklamalar bilan sinovlarda GOST 5686-2020, gruntlarni statik zondlashda va etalon qoziqlar bilan sinashlarda GOST 24942-81ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Uzunligi 12 t dan ortiq boʻlgan qoqma osma qoziqlar uchun gruntlarni etalon qoziqlar bilan sinash oʻrniga diametri 127 mm boʻlgan metall qoziq-zond yordamida statik yuklama bilan sinashlarga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. Gruntlarni qoziq-zond bilan sinashlar GOST 24942-81 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. Bino va inshootlarning I-darajali mustahkamligini aniqlashda, qoziqni yuk koʻtarish qobiliyatini tenzometrik qoziqni statik sinovdan oʻtkazish hamda xisoblar maxsus dasturiy taʼminotlar yordamida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Dala sharoitida bino yoki inshootlari qoziqlarining yuk koʻtarish qobiliyatini aniqlash uchun quyidagilardan kam boʻlmagan sinovlarni oʻtkazish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar va qoziq — shtamplarni statik sinash — 2-marta;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarni dinamik usullarda sinash dinamik sinash — 6-marta;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni etalon qoziq bilan sinash — 6-marta;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq — zondlash bilan sinash — 6-marta;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
statik — zondlash usulida sinash — 6-marta.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. Qoziqlarni botiruvchi, sugʻuruvchi va gorizontal statik yuklamalar bilan sinashlar natijalari boʻyicha hamda dinamik sinashlar natijalari boʻyicha ularning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN (tf) ni quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γs — ishlash sharoitlari koeffitsiyenti; botiruvchi yoki gorizontal yuklamalarda γs = 1; sugʻuruvchi yuklamalarda ni mazkur SHNQning 56-band talablari boʻyicha qabul qilish kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fu,n — mazkur SHNQning 69-72-bandlari va 74-76-bandiga muvofiq qoziqning chegaraviy qarshiligini meʼyoriy qiymati, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γg — grunt boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti, mazkur SHNQning 69-bandi muvofiq qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Bir xil gruntda sinalgan qoziqlar soni oltidan kam boʻlganda, mazkur SHNQning 18-formulasidagi qoziqning chegaraviy qarshiligi meʼyoriy qiymatini sinovlar natijalari boʻyicha olingan eng kichik chegaraviy qarshilikka teng, Fu,n=Fu,min deb grunt boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentini γg = 1 deb olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Bir xil gruntda sinalgan qoziqlar soni oltita va undan ortiq boʻlganda quyidagilarga amal qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fu,n va γg ni aniqlashda GOST 20522-2012 ning vaqtinchalik qarshilikni aniqlash uchun keltirilgan ishochlik ehtimoli α=0,95 boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sinashlar maʼlumotlari boʻyicha olingan qoziqlar chegaraviy qarshiliklari Fu ning xususiy qiymatlariga statik ishlov berilgan natijalariga asoslanishiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 70-bandiga muvofiq chegaraviy qarshiliklarning xususiy qiymatlarini aniqlash uchun botiruvchi yuklarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 72-bandiga asosan sugʻuruvchi va gorizontal yuklamalarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 71-bandiga koʻra va dinamik sinashlarda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Qurilish uchastkasini joyida noqulay sharoitda bitta qoziqni sinovdan oʻtkazish, maxsus koʻrsatmalar asosida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. Qoziqlarni botirishga statik sinashda yuklamani oshirmay turib ham ularning choʻkishi s (s £ 20 mm da) uzluksiz oshaversa, shu yuklama sinaladigan qoziqning chegaraviy qarshiligi Fu xususiy qiymati sifatida qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
126. Binolar va inshootlarning (koʻpriklar va gidrotexnika inshootlari bundan mustasno) poydevorlari uchun qoziqning botiruvchi kuchga chegaraviy qarshiligi xususiy qiymati sifatida sinaladigan qoziqqa taʼsir ettirilganda u s ga teng darajada choʻkadigan yuklamani qabul qilish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S ni quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Su,mt — loyihalanayotgan bino yoki inshoot poydevorining SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq aniqlanadigan oʻrtacha choʻkishi chegaraviy qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
z — bino yoki inshoot poydevorining oʻrtacha choʻkishi chegaraviy qiymati Su,mt dan statik sinashlarda qoziqning choʻkishiga (soʻndirib) oʻtish koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Statik sinashlarda qoziqning choʻkishiga oʻtish koeffitsiyenti z ni quyidagilarda olinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarni sinash 1 h (agar qoziqlarning pastki uchi ostida holati qattiqdan qattiq yumshoqqacha boʻlgan qumli yoki changli-loyli grunt boʻlganda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 h da (agar qoziqlarning pastki uchi ostida holati mayin yumshoqdan oquvchigacha boʻlgan changli-loyli grunt boʻlsa) 0,1 mm ga teng shartli barqarorlikda oʻtkazilganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koeffitsiyent qiymatini 0,2 ga teng deb.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koeffitsiyent qiymatiga grunt sharoitlarida qoziqli poydevorlarga qurilgan binolarning choʻkishini kuzatishlar natijalari boʻyicha aniqlik kiritishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
127. Mazkur SHNQning 19-formulasi boʻyicha aniqlangan choʻkish 40 mm dan ortiq boʻlsa, qoziqning chegaraviy qarshiligi xususiy qiymati sifatida s = 40 mm ga teng yukni qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
128. Koʻpriklar va gidrotexnika inshootlari uchun botiruvchi yuklarda qoziqning chegaraviy qarshiligi Fu sifatida quyidagilarni vujudga keltiradigan yuklamadan bir pogʻona kam yuklamani qabul qilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir pogʻona yuklashda oldingi yuklash pogʻonasida olingan choʻkishdan 5-marta va undan ortiq choʻkish (choʻkishning umumiy qiymati 40 mm ortiq boʻlganda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir sutka va undan ortiq vaqt mobaynida choʻkish (choʻkishning umumiy qiymati 40 mm dan ortiq boʻlganda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
129. Sinovlarda erishilgan 1,5 Fd ga teng (bunda Fd — qoziqning mazkur SHNQning 6, 9, 11, 13 va 17-formulalari boʻyicha hisoblangan qoziqning koʻtaruvchanlik xususiyati) yoki bundan katta maksimal yuklamada sinashlarda qoziqning choʻkishi s mazkur SHNQning 19-formulasi boʻyicha aniqlangan qiymatidan, koʻpriklar va gidrotexnika inshootlari uchun 40 mm dan kichik boʻlib chiqsa, bunda qoziqning chegaraviy qarshiligi Fu xususiy qiymati uchun sinovlarda olingan maksimal yuklamani qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
130. Sinovlarda, erishilgan Fd ga teng maksimal yuklamani qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
131. Qoziqlarni botiruvchi statik yuklama bilan sinashlarda yuklash pogʻonalari qoziqning taxmin qilinayotgan chegaraviy qarshiligi Fu ning 1/10 - 1/15 ulushi chegarasida qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
132. Qoziqlarni sugʻuruvchi yoki gorizontal statik yuklama bilan sinashda chegaraviy qarshilik Fu ning xususiy qiymati sifatida mazkur SHNQning 69-bandiga muvofiq siljishlarning yuklamaga bogʻliqlik chizmalari boʻyicha yuklama oshirmasdan turib ham qoziqning siljishi uzluksiz oshib boraveradigan yuklamadan bir pogʻona past boʻlish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlarni gorizontal yuklamalarga statik sinashlar natijalaridan “qoziq-gruntda” tizimi mazkur SHNQning 3-ilovasidagi hisoblar boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
133. Qoqma qoziqlarni dinamik sinashlarda chegaraviy qarshiliklar Fu, kN ning xususiy qiymatini mazkur SHNQning 69-bandiga muvofiq ularni amaldagi (oʻlchagan) qoldiq rad Sa ³ 0,002 m da botirish maʼlumotlari boʻyicha quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
134. Amaldagi (oʻlchangan) qoldiq rad Sa < 0,002 m boʻlsa, u holda qoziqli poydevor loyihasida qoziqlarni botirish uchun katta (qoldiq rad Sa ³ 0,002 m boʻladigan) zarb energiyali toʻqmoq qoʻllash, bunda qoziqni qoqish jihozini almashtirishning imkoni boʻlmaganda va radni oʻlchash asboblari mavjud boʻlganda, qoziq chegaraviy qarshiligi Fu, kN ning xususiy qiymatini quyidagi formula orqali aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 20 va 21-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — qoziq ashyosiga qarab mazkur SHNQning 10-jadvalidan qabul qilinadigan koeffitsiyent, kN/m2 (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — qoziq tanasi yaxlit yoki ichi boʻsh koʻndalang kesimi tashqi chegarasi bilan cheklangan yuza (qoziqda oʻtkir uch bor-yoʻqligidan qatʼiy nazar), m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
M — zarbaviy taʼsiri 1 ga teng boʻlgan toʻqmoq bilan qoziqlar qoqilganda qabul qilinadigan, qoziqlar titrama usulda botirilganda, ularning uchlari grunt xiliga koʻra 11-jadval boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ed — toʻqmoq zarbining hisobiy energiyasi, kJ mazkur SHNQning 12-jadvalidan, titrama botirgichlarning hisobiy energiyasi ushbu SHNQning 13-jadvalidan qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sa — toʻqmoq bir zarbidan, titrama botirgichlar qoʻllanilganda esa, ular 1 daqiqa mobaynida ishlaganda qoziqning botishiga teng amaldagi rad qilingan qoldigʻi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sel — qoziqning elstik (qayishqoq) radi (grunt va qoziqning qayishqoq siljishi); radni oʻlchash asbobi yordamida aniqlanadi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m1 — toʻqmoq yoki titrama botirgichning massasi, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m2 — qoziq yoki kallaklikning massasi, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m3 — podbobka massasi (qoziqlarni titrama usulda botirishda m3=0), t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m4 — bosqon zarb beruvchi qismining massasi, t;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ε — zarbni tiklash koeffitsiyenti, yogʻoch vkladishli kallaklikni qoʻllagan holda zarbiy toʻqmoq bilan temir-beton qoziqlarni qoqishda ε2 = 0,2 titrama usulda botirishda ε2 = 0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
q — koeffitsiyent; 1/kN(1/tc) quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — mazkur SHNQning 20 va m4, m2 21-formulasidagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
np, nf — gruntning dinamik (qayishqoq qarshilikni ham oʻz ichiga oladi) qarshiligidan statik qarshiligiga oʻtish koeffitsiyentlari tegishlicha quyidagilarga teng:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqning pastki ostidagi grunt uchun nr= 0,00025 s∙m/kN (0,0025 s×m/tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sirtidagi grunt uchun nf = 0,025 s∙m/kN (0,25 s×m/tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Af — qoziqning gruntga tegib turadigan yon sirti yuzasi, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g — erkin tushish tezlanishi, 9,81 m/s2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H — toʻqmoq zarb qismining tushishi amaldagi balandligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — dizel-toʻqmoq zarb qismining birinchi urilib qaytishi balandligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 12-jadvaliga muvofiq qabul qilinadi, toʻqmoqlarning boshqa turlari uchun h=0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
135. Xandaq qazishda quyidagilar aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
olib tashlanadigan gruntga yoki xandaq tubidagi qiymatini qoziqlarning olib tashlanmagan yoki suv yuvib ketishi mumkin boʻlgan gruntni eʼtiborga olib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hisoblab topiladigan yuklama koʻtarish qobiliyatidan kelib chiqib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
salbiy ishqalanish kuchlari oʻtish ehtimoli bor joylarda esa shu kuchlarni hisobga olib.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
136. Qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatlarini statik zondlash yoki statik sinashlar natijalari boʻyicha quyidagicha qoʻshimcha tekshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 20-21-formulalari boʻyicha aniqlangan yuk koʻtarish qobiliyati qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 6-bobiga muvofiq (gruntlarning fizik-mexanikaviy xossalarini laboratoriyada aniqlash natijalari boʻyicha) hisoblab topilgan, yuk koʻtarish qobiliyatlari qiymatlaridan 1,4-martadan ortiq farq qilganda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Hisoblash

Koeffitsiyent h, kN/m2

Qoziqlarning quyidagi turlarida qoziqlarni qoqib va oxirigacha qoqib sinash

 

1500

temir-beton qoziq (kallagi bilan)

1000

yogʻoch qoziq (podbabkasiz), (podbabka bilan)

800

quyidagi qiymatlarda ishlab chiqarish qoqishlari natijalari boʻyicha qoziqlarning yuk koʻtarish qobilyatini nazorat qilish

1000 va undan kichik

2000

4000

8000 va undan katta

 

 

2500

1500

950

700

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziqning pastki uchi ostidagi guruntlar

koeffitsiyent, M

1. Qum toʻldirgichli yirik boʻlakli guruntlar

1,3

2. Oʻrtacha yiriklikdagi qumlar va oʻrtacha zichlikdagi yirik qumlar hamda qattiq holatdagi loyli qumlar

1,2

3. Oʻrtacha zichlikdagi mayda qumlar

1,1

4. Oʻrtacha zichlikdagi changsimon qumlar

1,0

5. Yumshoq holatdagi loyli qumlar qattiq holatdagi qumli loylar va loylar

0,9

6. Yarim qattiq holatdagi qumli loylar

0,8

7. Dagʻal yumshoq holatdagi qumli loyli gruntlar

0,7

Izoh. Zich qumlarda mazkur SHNQning 11-jadvalning 2 4-bandlarida koeffitsiyent M ni qiymatlarini 60 foiz ga, statik zondlash maʼlumotlari boʻlganda esa 100 foiz ga oshirish lozim.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Toʻqmoq

Toʻqmoq zarbining xisobiy energiyasi

1. Osma yoki yakka zarbli toʻqmoq

GH

2. Trubkali dizel toʻqmoq

0,9 GH

3. Shtangali dizel toʻqmoq

0,4 GH

4. Dizel toʻqmoq yonilgʻi bermasdan yakka zarblar bilan oxiriga yetkazishda

G(H-h)

Izohlar:

1. G toʻqmoqni zarb beruvchi qismining ogʻirligi, kN.

2. h dizel-toʻqmoq zarb beruvchi qismining havo yostigʻidan birinchi urilib qaytishi balandligi, oʻlchov reykasi boʻyicha aniqlanadi.

Dastlabki hisoblar uchun quyidagicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi:

shtangali toʻqmoqlar uchun h=0,6 m;

quvurli toʻqmoqlar uchun h=0,4 m.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Titrama botirgichning quzgʻatuvchi kuch, kN

Titrama botirgich zarbining mutanosib hisobiy energiyasi, kJ

100)

45,0

200

90,0

300

130,0

400

175,0

500

220,0

600

265,0

700

310,0

800

350,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
137. Siquvchi yuklamaga ishlovchi qoqma osma qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN ni gruntlarni etalon qoziq bilan sinashlar, qoziq-zondlarni sinashlar yoki statik zondlash natijalari boʻyicha quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gs — ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, gs =1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — etalon qoziq bilan sinashlar, qoziq zondni sinashlar yoki zondlash nuqtalari soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fu — gruntlarni etalon qoziq bilan sinash, qoziq zondni sinash joyida yoki zondlash nuqtasida qoziqning chegaraviy qarshiligi xususiy qiymati boʻlib, mazkur SHNQning 74, 75 yoki 76-bandlariga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gg — grunt boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti (gruntlarni etalon qoziq bilan sinash, qoziq zondni sinash joyida yoki zondlash nuqtalarida qoziqning olingan chegaraviy qarshiligi xususiy qiymatlarining Fu - oʻzgaruvchanligiga yoki shu sinashlar yoki nuqtalar soniga ishonchlilik ehtimoliy qiymati a = 0,95 da qarab, GOST 20522-2012 talablariga muvofiq aniqlanadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
138. Gruntlarni etalon qoziq bilan sinash joyida qoqma qoziqning chegaraviy qarshiligi Fu, kN (tf) xususiy qiymatini quyidagicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni I turdagi GOST 24942-81 talablariga muvofiq etalon qoziq bilan sinashda quyidagi formula boʻyicha:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gsp — koeffitsiyent; gsp = 1, 25 — qoziq har qanday yiriklikdagi zich qumlarga yoki yirik boʻlakli gruntlarga botirilganda va gsp = 1,0 — boshqa gruntlar uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u, usp — qoziq va etalon qoziqning koʻndalang kesimi perimetri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fu,sp — etalon qoziq chegaraviy qarshiligi, kN xususiy qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 70-bandiga muvofiq statik yuklama bilan sinashlar natijalari boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
139. Gruntlarni II tur yoki III turdagi GOST 24942-81 ga muvofiq etalon qoziq bilan sinashda quyidagi formula orqali bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— haqiqiy qoziqning pastki uchi ostidagi gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti (etalon qoziqning pastki uchi ostidagi chegaraviy qarshilik Rsp ga qarab mazkur SHNQning 14-jadvali boʻyicha qabul qilinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rsp — etalon qoziqning pastki uchi ostidagi gruntning chegaraviy qarshiligi, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rsp — etalon qoziqning pastki uchi ostidagi gruntning chegaraviy qarshiligi, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — haqiqiy oʻlchamdagi qoziqning koʻndalang kesimi yuzasi, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcf — haqiqiy qoziqning pastki uchi ostidagi gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti (etalon qoziqning yon sirtidagi gruntning chegaraviy qarshiligi fcp oʻrtacha qiymatiga qarab, 14-jadval boʻyicha qabul qilinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fsp — etalon qoziqning yon sirtidagi gruntning chegaraviy qarshiligi oʻrtacha qiymati, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — haqiqiy qoziqning botish chuqurligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u — qoziq tanasi koʻndalang kesimi perimetri, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II turdagi etalon qoziq qoʻllanilganda, etalon qoziqning pastki uchi va yon sirtidagi grunt qarshiligining chegaraviy qiymatlari yigʻindisining uning chegaraviy qarshiligi qiymatiga mosligini tekshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar ular orasidagi farq 20 foizdan oshsa, haqiqiy qoziqning chegaraviy qarshiligini xuddi I turdagi etalon qoziqniki kabi hisoblash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
140. Qoziq-zond sinalayotgan joydagi qoqma qoziqning chegaraviy qarshiligi Fu, kN (tf) xususiy qiymatini quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcR — qoziq pastki uchi ostidagi gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, 0,8 ga teng deb qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rsp — qoziq-zondning pastki uchi ostidagi gruntning chegaraviy qarshiligi, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcf — qoziq yon sirtidagi gruntning i - qatlami ishlash sharoitlari koeffitsiyenti; qoziq-zondning yon sirtidagi gruntning i-qatlami chegaraviy solishtirma qarshiligi fps,i oʻrtacha qiymatiga koʻra mazkur SHNQning 14-jadvali boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fps,i — qoziq-zond yon sirtidagi gruntning i-qatlami chegaraviy qarshiligining oʻrtacha qiymati, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hi — gruntning i-qatlami qalinligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — mazkur SHNQning 25-formulasi kabi olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Rsp, kPa

Rsp ga bogʻliq koeffitsiyent  gcR

fsp>fps,i, kPa

II  va III turdagi etalon qoziqlar uchun fsp ga bogʻliq koeffitsentgcR

Qoziq zondlar uchun fps,I ga bogʻliq  gcf

II turdagi etalon qoziqlar uchun

III turdagi etalon qoziqlar uchun

Qumli gruntlar uchun

Changsimon loyli gruntlar uchun

≤2000

1,15

1,44

<20

2,00

1,20

0,90

3000

1,05

1,20

30

1,65

0,95

0,85

4000

1,00

0,90

40

1,40

0,80

0,80

5000

0,90

0,80

50

1,20

0,70

0,75

6000

0,80

0,75

60

1,05

0,65

0,70

7000

0,75

0,70

80

0,80

0,55

-

10000

0,65

0,60

>120

0,50

0,40

-

³13000

0,60

0,55

-

-

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:1. Rsp va fsp larning oraliq qiymatlari uchun gcR va gcf qiymatlari interpolyatsiya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Agar qoziqning yon sirti qumli va changsimon-loyli gruntlar yotganda, koeffitsiyenti quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tegishlicha qumli va changsimon-loyli gruntlar qatlamlarining umumiy qalinligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gʻcf, g¢¢cf — tegishlicha qumli va changsimon-loyli gruntlarda etalon qoziqlar va qoziq-zondlarning ishlash sharoitlari koeffitsiyentlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
141. Qoqma qoziqning zondlash nuqtasidagi chegaraviy qarshiligi Fu, kN xususiy qiymatini quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rs — qoziq pastki uchi ostidagi gruntning koʻrib chiqilayotgan nuqtada zondlash maʼlumotlari boʻyicha chegaraviy qarshiligi, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f — qoziq yon sirtidagi gruntning koʻrib chiqilayotgan nuqtada zondlash maʼlumotlari boʻyicha chegaraviy qarshiligi oʻrtacha qiymati, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — qoziq atrofidagi grunt sirtidan qoziqning botish chuqurligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u — qoziq tanasi koʻndalang kesimi perimetri, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
142. Qoqma qoziqning pastki uchi ostidagi gruntning koʻrib chiqilayotgan nuqtada zondlash maʼlumotlari boʻyicha chegaraviy qarshiligi, Rs, kPa ni quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rs = b1qs, (28)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b1qs dan Rs ga oʻtish koeffitsiyenti (zond turidan GOST 5686-2020 hamda mazkur SHNQning 15-jadvaliga muvofiq qabul qilinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qs — zond kallakligi ostidagi gruntning qarshiligi kPa oʻrtacha qiymati; loyihalanayotgan qoziqning oʻtkir uchi belgisidan bir diametr d chegarasida yuqori va toʻrt diametr past joylashgan joylarida tajribadan olinadi (bunda d — dumaloq qoziq diametri yoki kvadrat qoziq tomoni, boʻlmasà, toʻgʻri toʻrtburchak kesimli qoziqning katta tomoni, m).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
143. Qoqma qoziqning yon sirtidagi gruntning chegaraviy qarshiligi f, kPa oʻrtacha qiymatini koʻrib chiqilayotgan nuqtada gruntni zondlash maʼlumotlari boʻyicha quyidagicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I turdagi zondlar qoʻllanilganda, quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
f= b2 fs, (29)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II yoki III turdagi zondlar qoʻllanilganda quyida formuladan topiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(30)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b2, bI — mazkur SHNQning 15-jadvalidan qabul qilinadigan koeffitsiyentlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rsp — etalon qoziqning pastki uchi ostidagi gruntning chegaraviy qarshiligi, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fs — zondning yon sirtiga nisbatan gruntning qarshiligi, kPa (tf/m2).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
U zondlash nuqtasi yuzasidan, yuk koʻtaruvchi qatlamning qoziq uchi joylashuvchi quyi sathgacha boʻlgan oraliqda, zondning yon sirti boʻylab aniqlangan umumiy qarshiligining qismi koʻrinishida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fs,i i-qatlamdagi gruntning, zond yoki sirtiga nisbatan oʻrtacha qarshiligi, kN (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hi i-qatlamning qalinligi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

qs, kPa

b1- qs dan Rs ga oʻtish koeffitsiyenti

fs, fsi, kPa

b2 fs dan  f ga oʻtish koeffitsiyenti (I tur zond uchun )

b1- fs dan  f  ga ga oʻtish koeffitsiyenti  (II yoki III tur zond uchun)

Qoqma qoziqlar uchun

quyidagi yuklamalar burama qoziqlar uchun

siquvchi

sugʻuruvchi

qumli gruntlarda

changli loyli gruntda

qumli grunt larda

changli loyli gruntda

£1000 (100)

0,90

0,50

0,40

£20

2,40

1,50

0,75

1,00

2500

0,80

0,45

0,38

40

1,65

1,00

0,60

0,75

5000

0,65

0,32

0,27

60

1,20

0,75

0,55

0,60

7500

0,55

0,26

0,22

80

1,00

0,60

0,50

0,45

10000

0,45

0,23

0,19

100

0,85

0,50

0,45

0,40

15000

0,35

-

-

³120

0,75

0,40

0,40

0,30

20000

0,30

-

-

-

-

-

-

-

³30000

0,20

-

-

-

-

-

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Suvga toʻyingan qumli gruntlarda burama qoziqlar uchun b1 koeffitsiyent qiymatlari 2-marta kichraytirib olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
144. Siquvchi va sugʻuruvchi kuchlarga ishlaydigan burama qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati, statik tarzda zondlash maʼlumotlari boʻyicha mazkur SHNQning 23-formuladan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqning zondlash nuqtasidagi chegaraviy qarshiligi ushbu SHNQning 27-formulasi bilan aniqlanishi, bunda chuqurlik parrakli qismning uzunligiga qisqartirilgan holda olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
145. Qoziq parragi ostidagi (ustidagi) gruntning chegaraviy qarshiligini koʻrib chiqilayotgan nuqtada gruntni zondlash maʼlumotlari boʻyicha mazkur SHNQning 28-formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b1 — koeffitsiyenti ish zonasida, zond kallakligi ostidagi gruntning qarshiligining oʻrtacha qiymatiga koʻra 15-jadval boʻyicha aniqlanadi, u parrakning diametriga teng deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Burama qoziq tanasining yon sirtidagi gruntning chegaraviy qarshiligi oʻrtacha qiymatini koʻrib chiqilayotgan nuqtada gruntni zondlash maʼlumotlari boʻyicha mazkur SHNQning 29 yoki 30-formuladan aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-bob. Qoziqli poydevorlarni va ularning zaminlarini deformatsiyalar boʻyicha hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
146. Qoziq poydevorlarining choʻkishini hisoblash (chegaraviy holatning ikkinchi guruhi boʻyicha) mazkur SHNQning 6-bobiga muvofiq bajarilganda chiziqli-deformatsiyalangan muhit sifatida grunt modeliga asoslangan hisobiy sxemalari yordamida amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
147. Yakka osma qoziqning choʻkishi mazkur SHNQning 78 va 79-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
148. Kichik bir guruhi (p ≤ 25) osma qoziqlarning choʻkishi (qoziq toʻplami) toʻplamdagi qoziqlarning oʻzaro taʼsirini mazkur SHNQning 80 va 81-bandlari asosida bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Katta guruh osma qoziqlar (qoziq maydonchasi)ning choʻkishini mazkur SHNQning 82 — 84-bandlariga muvofiq tabiiy zaminda poydevor modeli yordamida aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
149. Mazkur SHNQning 85 — 89-bandlariga koʻra uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan) (birlashtirilgan) qoziq plita poydevorlarning choʻkishini hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
150. Qoziq poydevorining choʻkishining hisoblangan qiymatlari mazkur SHNQning 80-bandiga muvofiq chegara qiymatlaridan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
151. Vertikal va gorizontal kuchlar va momentlarning birgalikdagi taʼsiridan qoziqlarni deformatsiyaga hisoblash mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
152. Qoziqli poydevorlarni deformatsiyaga hisoblashni chiziqli boʻlmaganda gruntning siovdan oʻtkazilgan (aprobatsiya boʻlgan) modellari va raqamli (sonli) usullari yordamida hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
153. Qoziqlar va qoziqli poydevorlarni deformatsiyalar boʻyicha hisoblashni quyidagi formuladan kelib chiqib amalga oshirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
s £ su(31)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — qoziq, qoziqli poydevor va inshootning birgalikda deformatsiyalanishi (choʻkishi, surilishi, qoziqlar, qoziqli poydevorlar choʻkishidagi nisbiy farq) mazkur SHNQning 36-37-bandlari, 8-bobi va mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq hisoblashlar orqali aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Su — qoziqlar, qoziqli poydevorlar va inshootning birgalikda deformatsiyalanishi chegaraviy qiymati SHNQ 2.02.01-19ga, koʻpriklar uchun esa SHNQ 2.05.03-22ga muvofiq belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Yakka qoziqning choʻkishini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
154. Siljish moduli G1 MPa, va Puasson koeffitsiyenti ν1 ga ega boʻlgan grunt qatlamini kesib oʻtadigan va modul siljishi G2 MPa va Puasson koeffitsiyenti ν2 orqali tavsiflanadigan chiziqli deformatsiyalanuvchi yarim fazoga tayanib turgan yakka qoziqlarning choʻkishini hisoblash mazkur SHNQning 6-bobi, (32) va (36) formulalari hamda quyidagilar asosida amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l/d > G1l/G2d > 1
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l — qoziqlarning uzunligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — formulalar boʻyicha aniqlanadigan qoziqlar koʻndalang kesim yuzasining tashqi diametri, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kengayishsiz yakka qoziqlar uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qoziqka uzatiladigan vertikal yuklama boʻlib, mazkur SHNQning 3-formulasi yordamida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
β — quyidagi formuladan aniqlanadigan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(33)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
β' = 0,17ln(kvG1l/G2d) — mutlaq qattiq (bikr) qoziqka mos koeffitsiyent (YEA = ∞);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
α' = 0,17ln(kv1l/d) - G1 va v1 tavsiflari bir jins (xil)li zamin holati uchun oʻsha koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
χ = EA/G1l2 — qoziqning nisbiy qatiqligi (bikrligi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
YEA — qoziq tanasining siqilish bikrligi, MN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
λ1 — qoziq tanasining siqilishi hisobiga choʻkishning ortishini belgilaydigan parametr, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(34)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kv, kv1 — formula orqali aniqlanadigan koeffitsiyentlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kv = 2,82 — 3,78v + 2,18v2 (35)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v = (v1 + v2) /2 va v = v1 boʻlganlarida mos ravishda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kengayishli yakka qoziqlar yoki tirgak-qoziqlar uchun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(36)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
db — qoziq kengayishi diametri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
155. Yakka burgʻilama tiqma qoziqlar choʻkishining hisobi uchun birchiziqli masala qoʻrinishida yakka qoziqli poydevorlarni hisobi mazkur SHNQning 6-ilovasi boʻyicha amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
156. Siljish moduli G1 va Puasson koeffitsiyenti ν1 hususiyatlari qoziqlarning choʻkishi chuqurligi ichidagi barcha grunt qatlamlari uchun oʻrtacha qiymatlarda hamda G2 va v2 uchun esa 0,5l, chegarasida, bunda qoziqlarning yuqori qismidagi l dan 1,5l gacha boʻlgan chuqurlikda, shuningdek qoziqlarning ostida suyuq holdagi gilli gruntlar, organomineral va organik gruntlar yoʻq boʻlishi sharti bilan qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntning siljish moduli G = E0 /2(1 + v) ni 0,4E0 ga (bu yerda E0 – umumiy deformatsiya moduli) teng deb qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi kv koeffitsiyent esa 2,0 ga teng deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
157. Kesimi doirasimon boʻlmagan qoziqlar hamda zavodda tayyorlangan qoqma qoziqlar uchun hisobiy diametri d, quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(37)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — qoziq koʻndalang kesimining yuzasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Qoziq toʻplamning choʻkishini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
158. Qoziqlar guruhining choʻkishini hisoblashda bir biriga taʼsirini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N yuk qoʻyilgan qoziqdan (qoziq oʻqlari orasidagi oʻlchanadigan masofa) a masofada joylashgan qoziqning qoʻshimcha choʻkishi quyidagicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(38)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(39)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
159. Choʻkishini hisoblash, qoziqlar ichidan i - li qoziqlarni n guruhdagi qoziqlararo yuklarni maʼlum taqsimlanishi quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
s (N) — (32) formula boʻyicha aniqlanadigan yakka qoziqning choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
diji — va j — li (38) formula boʻyicha aniqlanadigan qoziqlar orasidagi masofaga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyentlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nj j — li qoziqga tushadigan yuk.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
160. Qoziqlar orasidagi yukning taqsimlanishi nomaʼlum boʻlgan holatda mazkur SHNQning 39-formulasidan qoziq poydevorining yuqoridagi konstruksiyasi bilan oʻzaro taʼsirini hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
161. Qoziq toʻplamlarini joylashtirishning oʻzaro taʼsiri burchak nuqtalari usuli bilan hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Qoziqli poydevorning choʻkishini shartli poydevor kabi hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162. Qoziqli poydevorlarni choʻkishini (qoziqli maydon) quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
s = sef + Dsp + Dsc, (41)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sef — poydevorning shartli choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Dsp — shartli poydevorning taglik darajasida qoziqlarni bosib yuborish hisobidan qoʻshimcha choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Dsc — qoziqlar tanasining siqilishi hisobidan qoʻshimcha choʻkishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
163. Poydevor chegaralari quyidagi 1-rasmga muvofiq aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Qoziqli poydevorlarni choʻkishini hisoblashda shartli poydevor chegaralarini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pastidan — AB tekisligi, qoziqning pastki qismi-uchidan oʻtishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yon tomonidan AV va BG boʻylama tekisliklari — vertikal qoziqlarning chetki qatorlari oʻqlaridan 0,5 qoziq qadam oraligʻidan (1a — rasm), biroq 2d dan oshmasligi kerak (d — qoziq kesimining yon tomoni) va qiya qoziqlar mavjud boʻlganda — bu qoziqlarning pastki uchlari orqali oʻtishi (1b — rasm), yuqoridan — VG zamin sathining yuzasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
164. Poydevorning choʻkishishini hisoblash chiziqli deformatsiyalangan zaminning deformatsiyalarini qatlamli jamlash usuli bilan siqib olinadigan qalinlikning cheklanishi SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Siqiladigan qalinlikning deformatsiyalari va chuqurligini aniqlaydigan vertikal normal kuchlanish szp faqat qoziq poydevoriga qoʻllaniladigan yuk taʼsiridan hisoblanishida, poydevor chegarasidagi gruntning ogʻirligi hisobga olinmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
szi — boshlangʻich kuchlanishlar xandak (kotlovan)ning qazilishini hisobga olgan holda aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Anizotrop massa sifatida poydevorni vertikal tekisliklari boʻylab siljishning oxirgi bikrligini hisobga olgan holda choʻkishni uch oʻlchovli raqamli (sonli) hisobidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
165. Koʻprik tayanchlarining zaminlarini hisoblashda, shartli poydevorni vertikal qoziqlarning tashqi chekka qatorlaridan h masofada joylashgan AV va BG vertikal tekisliklari bilan yonma-yon chegaralangan holda olishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
166. Bosimdan hosil boʻlgan choʻkish qiymati Dsp qoziqlar maydonidagi qoziqlarning qadamiga bogʻliq, shuningdek qadamlar oʻzgaruvchan boʻlishi, hisob silindrik hajm (katak) ga nisbatan amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uning ichida barcha nuqtalar boshqa qoziqlarning oʻqlariga qaraganda berilgan qoziq oʻqiga yaqinroq boʻlishi katakning gorizontal kesimining maydoni a2 ga teng;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — qoziq atrofidagi qoziq maydonining qadami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
katak hajmidagi grunt bir hil ikki boʻlaklarga boʻlinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — qoziq uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
E1, E2 — deformatsiyaning umumiy boʻlimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v1, v2 koʻndalang deformatsiya koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
167. Zaminning chuqurligi bir xil boʻlmaganda mazkur SHNQning koʻrsatgichlari oʻrtacha hisobga olinishi, mazkur SHNQning 79-bandi va 2-rasmlariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-rasm. Katak usulining hisobiy sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir katakka tashqi yuk ogʻirligi R = pW. Ga teng. Zamin bir jinsli boʻlgan holatda bosimdan boʻlgan choʻkish (E1 = E2, v1 = v2) ga teng
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(42)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — qoziq diametri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mukammal qoziq uchun (E1 = 0):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(43)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻkish natijasida ezilishi umumiy holda 0<E1<E1 £ E2 teng.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(44)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq tanasining siqilishi hisobidan choʻkish quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(45)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan) qoziqli-plita poydevorini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
168. Qoziqlar va plitalar qarshiligini uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan) qoziqli-plita poydevorini (bundan buyon matnda KQPP deb yuritiladi) binoning umumiy va notekis choʻkishlarini kamaytirishda foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
169. Katta oʻlchamdagi qoziqlar toʻplamlari va qoziqlar maydonlari agar ularning zamini oʻrta zichlikdagi va zich qumlardan iborat boʻlsa, shuningdek oquvchanlik koʻrsatkichi Il < 0,5 dan past boʻlgan loyli gruntlarda KQPPlarni loyihalanishiga yoʻl quyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Poydevor plitalari (rostverk)lar bilan birlashtirilgan qoziqlarning poydevorlari qoya va yarim qoya gruntlarda ular poydevor plitasining zaminidn yukni uzatishni hisobga olmagan holda faqat qoziq poydevorlari sifatida hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
170. KQPPlar hisobi quyidagilarni aniqlashni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruktiv tizimning elementlarida (oddiy va oʻrta qoziqlarda, shuningdek poydevor plitalari (rostverk) kuchlanishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruktiv tizimning umumiy va uning alohida elementlarni siljishlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar tomonidan qabul qilingan va ularni birlashtiradigan yukning nisbatlarini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
171. KQPP tarkibida qoziqlar uzunligi va ularning qadamini tanlash SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq qurilayotgan binoning choʻkishlari, krenlar va nisbiy choʻkishlarining yoʻl qoʻyilgan qiymatini taʼminlash deformatsiyalar boʻyicha hisoblash asosida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
172. Siqiluvchi qatlamni H qiymati birlashtirilgan KQPPlarining choʻkishini mazkur SHNQning 83-bandiga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
173. Qoziqli-plita poydevorini hisobi gruntning elastik qarshilik koeffitsiyenti jihatidan oʻzgaruvchan holda elastik asosida plastinka sifatida amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntning oʻrtacha qarshilik qiymati toʻgʻridan-toʻgʻri fazoviy chiziqli boʻlmagan hisoblardan va katak (yacheyka) uchun osesimmetriya orqali, shuningdek qoziq va uning atrofidagi grunt qatori mazkur SHNQning 2-rasmiga muvofiq belgilanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
174. Chekka hududlardagi kuchlanishlar konsentratsiyasining elastiklik qarshilik koeffitsiyentining qiymati belgilashda, poydevorlarning fazoviy ishini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, bikrlik tasniflarning rejalashtirilgan taqsimlanishi geotexnik dasturlar yoki boshqa yechimlar yordamida raqamli modellash asosida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
175. Qoziqli plita poydevorni choʻkishining Skcn dastlabki hisoblarni amalga oshirayotganda uning qiymati SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq aniqlangan plitali poydevorining choʻkishidan oshib ketmasligi va shartli poydevor sxemasiga muvofiq olingan qoziqli poydevor choʻkishidan kamroq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
176. Osma qoziqlardan tayyorlangan poydevor va uning zaminini deformatsiyalar boʻyicha hisoblashni tabiiy zamindagi poydevor sifatida SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq amalga oshirilishi, bunda poydevorning chegaralari mazkur SHNQning 3-rasmiga muvofiq quyidagicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqning pastki uchi orqali oʻtadigan AB tekislik bilan-pastdan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tik qoziqlarning chetki qatorlari tashqi oʻqlaridan yon tomonlardan. Mazkur SHNQning 3a-rasmiga muvofiq, biroq 2d dan katta boʻlmagan masofadan oʻtadigan (qoziqlarning pastki uchlari ostida oquvchanlik koʻrsatkichi IL>0,6 boʻlgan changsimon-loyli gruntlar yotgan hollarda) yoki shu qoziqlarning pastki uchlari orqali oʻtadigan (qiya qoziqlar mavjud boʻlgan hollarda) mazkur SHNQning 1b-rasmiga muvofiq AV va BG tik tekisliklar bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntni tekislash sirti VG bilan — yuqoridan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— gruntning ichki ishqalanish burchagining oʻrtachalashtirilgan hisobiy qiymati quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(46)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— gruntning qoziq oʻtgan qalinlikdagi ayrim qatlamlari hisobiy qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — qoziqning gruntga botish chuqurligi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
177. Poydevorning choʻkishini aniqlashda shartli poydevorning xususiy ogʻirligiga qoziqlar va poydevor plitalari (rostverk) ogʻirligi, shuningdek poydevor hajmidagi gruntning ogʻirligi qoʻshilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
178. Qoziqli poydevor va zaminning hisoblab topilgan deformatsiyalanish (choʻkish) qiymatlari mazkur SHNQning 5-formulasiga muvofiq chegaraviy qiymatlardan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-rasm. Qoziqli poydevorlar choʻkishini hisoblashda shartli poydevor chegaralarini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
179. Qurilishda hududni 2 m dan yuqori boʻlgan tuproq yotqizish (namlov) yoki boshqa doimiy (uzoq muddatli) yuklama nazarda tutilsa va qoziqlar qadaladigan chuqurlikda 30 cm dan yuqori boʻlgan torf yoki gil qatlamlari mavjud boʻlsa, osma qoziqlardan iborat qoziqli fundamentning choʻkish qiymati sharti yoʻq qilib belgilangan fundamentning oʻlchamlari kichrayishiga koʻra aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, vertikal va egilgan qoziqlar uchun fundament chegaralari vertikal tekisliklar bilan cheklangan boʻlib, ular vertikal qoziqlarning eng chetki qatorlarining tashqi chetlaridan masofada joylashganda hmt qoziqning tagidan 30 cm dan yuqori boʻlgan torf yoki gil qatlami ostigacha boʻlgan masofani anglatishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
180. Deformatsiyalar boʻyicha hisoblashlar quyidagilar uchun talab qilinmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ustun-qoziqlar sifatida ishlaydigan qoziqlardan tayyorlangan poydevorlar,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar toʻplamidan tashqarida joylashgan sugʻuruvchi kuchlarni qabul qiluvchi yakka osma qoziqlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sugʻuruvchi kuchlarga ishlaydigan qoziqlar toʻplami.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
181. Qoziqlarni tik va gorizontal kuchlar hamda momentning birgalikdagi taʼsiriga deformatsiyalar boʻyicha hisoblashni mazkur SHNQning 3-ilovasidagi talablar boʻyicha amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kam yuklangan tasmasimon qoziqli poydevorlar va yakka qoziqlarni mazkur SHNQning 5–8-ilovalari boʻyicha hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-bob. Qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Qoziqlarning katta oʻlchamdagi toʻplamlari, qoziqli maydonlar va poydevor plitalari (rostverk) plitalarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
182. Qoziqlar va poydevor plitalari (rostverk)dagi ichki kuchlarni aniqlash hisoblash dasturlardan foydalangan holda raqamli usullar bilan amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
183. Katta oʻlchamdagi qoziq poydevorlarini hisoblashda qoziqlar, poydevor plitalari (rostverk) va poydevor ustidagi konstruksiyalar materialining deformatsion tasniflari elastik deb hisoblanishi, bunda hisobiy kuchlanishlarini chiziqli mutanosiblik chegaralariga cheklashi, gruntning mexanik harakati asosan chiziqli boʻlmagan modellar bilan tafsivlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
184. Katta oʻlchamdagi qoziq poydevorlarining bir qismi sifatida qoziqlardagi ichki kuchlanishlarni aniqlashda quyidagilardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning mexanik ishi asosan grunt xususiyatlardan foydalangan modellar bilan tafsivlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlar va yer usti inshootlarining mexanik ishlashining xususiyatlarini aniqlash uchun baʼzi hollarda gruntlarning mustahkamlanishi va yumshashi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dilatanstligi hamda boshqalarni hisobgan olgan holda ancha murakkab elastik plastik modellardan (koʻp parametrli elastik plastik modellar).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Loyiha doirasida koʻp parametrli elastik plastik modellardan foydalangan hollarda hisoblarni amalga oshirishda har xil modellar boʻyicha hisoblash natijalarini taqqoslash va barcha elementlar uchun ichki kuchlanishlarning koʻpayishini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
185. Poydevorning hisobiy modelini qurishda hisoblash maydonining oʻlchamlari va cheklangan elementning konfiguratsiyasi yoki sonli-farqning buzilishi tayinlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq poydevorini hisoblashda hisobga olinadigan qoziq poydevoriga tutashgan taglik maydonining oʻlchamlari chegaraviy shartlari hisoblash natijalariga sezilarli taʼsir koʻrsatmasligini taʼminlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
186. Poydevorlarni hisoblashda quyidagilarni inobatga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xandaklarning taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻsuvchi konstruksiyalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bloklarning oʻrnatilishi ketma-ketligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inshoot qismlari va bosqichlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geologik tuzilishdagi bir xil emasligini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
187. Hisobiy modellining maqsadi va poydevor gruntlarining deformatsiyasi va mustahkamlik parametrlarini tanlash bilan bogʻliq mumkin boʻlgan noaniqlarni hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlarning katta ŭlchamdagi tŭplamlar va maĭdonlarining hisobiĭ modeli loĭihalashtirilgan poĭdevor va yer usti konstruksiyalarining ishonchlilik zaxirasi bŭlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar bundaĭ xatolikni oldindan aniqlash mumkin bŭlmaganla, aniqlik hisoblarini amalga oshirish va konstruksiyaga eng noqulaĭ taʼsirlarni aniqlash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
188. Katta oʻlchamdagi qoziq va qoziq poydevorli guruhlarning kompyuter hisoblarini amalga oshirishda hisobiy sxemasi elementlarini hisoblashning individual natijalarini analitik yechimlar bilan taqqoslash, turli geotexnika dasturlari boʻyicha taqqoslash yoki muqobil hisoblarni bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
189. Har bir i — chi grunt qatlami uchun gruntlarning faqat deformatsiya parametrlaridan foydalangan holda hisoblarda quyidagi hisobiy chuqurlikka yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ei birinchi yuklanish shoxi boʻyicha i — chi grunt qatlamining deformatsiya moduli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ee,iikkinchi yuklanish shoxi boʻyicha i — chi grunt qatlamining deformatsiya moduli va vi — i — chi grunt qatlamining Puasson koeffitsiyenti hisoblashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
190. Koʻp parametrli modellar boʻyicha oʻtkazilgan hisoblar siqilgan qatlamning chuqurligi oʻtkazilgan hisoblar asosida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
191. Qoziq maydonining turli qismlarida joylashgan qoziqlar ishining xususiyatlaridan kelib chiqib quyidagilarni hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq guruhi (maydon, toʻplam) tarkibida ishlaydigan qoziqlarning egiluvchanligigini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bitta qoziqning ishlashiga nisbatan koʻpayishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar va gruntning ularning joylashishiga koʻra guruhda oʻzgaruvchanligini:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chekka burchak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ichki;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ichki:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
markaziy, oraliq;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kamdan-kam uchraydigan yoki qalinlashgan qismda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
192. Binolarning yer usti va poydevor konstruksiyalarini hisoblashda qoziq poydevorini muvofiqligining chiziqli va chiziqli boʻlmagan kontakt (aloqa) elementlari yordamida tavsiflashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu elementlarni qoziq boshlari va poydevor plitalari (rostverk) plitasining qoziqlararo tagliklari uchun tavsiflovchi “yuk – choʻkish” bogʻliqlarini qoziq boshlari va qoziqlararo gruntdagi hisobiy reaksiyalarni mumkin boʻlgan farqlarni tavsiflovchi yuk diapozonidagi deformatsiyalar bilan aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Poydevorning qattiqlik xususiyatlarini aniqlash uchun qoziq poydevorining fazoviy hisobini uning xarakterli boʻlaklarini hisoblash bilan almashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu hisoblarni amalga oshirayotganda egiluvchan poydevor plitalari (rostverk)ni qattiq qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
193. Siljish deformatsiyalari konsentratsiyasi va “qoziq-grunt” chegarasi boʻylab gruntning plastik oqimi maxsus “interfeys” (aloqa) elementlari yordamida yoki zarur boʻlgan zichlanishni cheklangan elementning toʻgʻri (chekli farqi) boʻlishish (razbivka) bilan tavsiflanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
194. Masʼulligi birinchi darajali inshootlar uchun GOST 27751-2014 ga muvofiq katta oʻlchamdagi qoziq poydevorlarning hisobi faqat chiziqli boʻlmaganda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II va III darajali inshootlari uchun tarxdagi oʻzgaruvchan qattiqlik koeffitsiyentlari bilan tavsiflangan egiluvchan poydevor plitalari (rostverk)ni elastik poydevor modeli yordamida hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu koeffitsiyentlar deformatsiyalar uchun qoziq poydevorini hisoblash natijalariga koʻra belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Plitalarning poydevor plitalari (rostverk) konstruksiyasini loyihalashda, qoziq qarshiligini tarhda taqsimlashning eng noqulay holatlarini tanlashi, poydevor plitalari (rostverk) qalinligini tanlash bosib yuborish (ezilish) xisobi orqali aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
195. Poydevor plitalari (rostverk) plitasining armaturalanishi SHNQ 2.03.01-24ga muvofiq armaturali toʻrlar yoki alohida sterjen bilan bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, poydevor plitalari (rostverk)ning ishchi armaturasining zarur boʻlgan qiymati hamda uning kesimdagi taʼsir etayotgan kuchlanishlar ushbu bobda keltirilgan talablarga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
196. Qoziqli-plita poydevorlar, qoziqlarning katta oʻlchamdagi toʻplamlar (kustlar) va maydonlarning tarkibidagi qoziq tanasining ashyo (material) boʻyicha mustahkamlikka hisoblar qoziqlardagi ortiqcha yuklanishi boʻlib qolishining hisobga olgan holda bajarish kerak, buning uchun qoziqlarni ashyoning boʻyicha mustahkamligini hisoblashda qoziqlardagi kuchlanishlarning hisobiy qiymatidan 1,5 baravar yuqori boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Keltirilgan hisoblarni bajarishda qoziqlarning poydevor tarkibidagi joylashuvini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
197. Katta oʻlchamdagi toʻplamlar va qoziq maydonlari yukni toʻgʻridan-toʻgʻri poydevor plitalari (rostverk) plitasining tagligi orqali gruntga yetkazish imkoniyatini hisobga olgan holda loyihalash, bunda ushbu loyihada zaminni mos ravishda tayyorlash boʻyicha choralar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
198. Qoziqli plita poydevorining plita qismining chuqurligini belgilashda gruntning mavsumiy muzlashini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
199. Masulligi birinchi darajali inshootlarning qoziq va plita-qoziqli poydevorlarni loyihalashda inshootning eng yuklangan qoziqlarida kuchlanishlarni oʻlchash uchun maxsus datchiklar bilan taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Datchiklar kamida 2 qatorli, 2-burchakli va 2-qirrali qoziqlarga inshootning eng yuklangan qismlariga oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
200. Burgʻilama-tushirma qoziqlarni oʻrnatishda diametri 800 mm dan oshadigan ularning kamida 10 foiz (500 kN dan ortiq yukga barcha qoziqlar) uzluksizlik nazorat imkoniyatini va buzilish boʻlmaydigan usullari orqali qoziq tanasining beton mustahkamligini maxsus koʻzda tutilgan trubkalar bilan jihozlangan armaturalangan karkasli qilib loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Bino va inshootlar qayta taʼmirlashda qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
201. Bino va inshootlarni qayta taʼmirlashda zaminga tushadigan yukni koʻpayishida hamda zaminda boʻsh gruntlar mavjudligida qoziqli poydevorlar qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
202. Tegishli asoslar mavjudligida qoziqli poydevorlar uchun qoqma, tiqma, haydama va boshqa turdagi qoziqlar ishlatilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
203. Bino va inshootlarni qayta taʼmirlashda qoziqli poydevorlar ushbu boʻlim va mazkur SHNQning 5 8-boblari talablariga muvofiq loyihalanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Loyihalash uchun berilgan maʼlumotlar mazkur SHNQning 3-bobidan tashqari qayta taʼmirlanayotgan binoning va mavjud boʻlgan qurilishida mazkur SHNQning 1-ilovasi, shuningdek qayta taʼmirlashning zona taʼsiriga kirib qolgan bino va inshootlarlarning GOST 53778-2010ga muvofiq zamin, poydevorlar va konstruksiyalarni tekshirish natijalariga ega boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
204. Qayta taʼmirlash uchun muhandislik-geologik tadqiqotlar mazkur SHNQning 1-ilovasi hamda 11 14-boblariga muvofiq bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
205. Bino va inshootlarning zamin va poydevorlari qayta taʼmirlash loyihalarida mavjud boʻlgan poydevor konstruksiyalari va gruntlarni yuk koʻtarish qobiliyatidan maksimal foydalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
206. Bino mavjud boʻlgan qurilish sharoitdagi qayta tiklash uchun loyihalanayotgan qoqma qoziqlardan poydevorlar mazkur SHNQning 3-bobiga muvofiq yaqin joylashgan bino va inshootlar konstruksiyalariga dinamik taʼsirlar boʻyicha hamda kiritilayotgan qoziqlar atrofidagi gruntlar siljishiga, xavfsizlikka tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
207. Bino yoki inshootlargacha kiritiladigan qoziqlar dinamik taʼsirlari boʻyicha xavfsiz masofa r, m, 25 m dan kam boʻlmagan holatda tayinlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
208. Agar eng yaqin kiritiladigan qoziqlardan r masofa 25 dan kam boʻlsa, bino yoki inshootning konstruktiv xususiyatlariga va ularning holati toifasiga qarab ruxsat etilgan xavfsiz masofalar poydevorning vertikal tebranish tezligi V cm/s kiritiladigan qoziqlardan r masofada ushbu bino va inshoot uchun yoʻl qoʻyilgan maksimal qiymatdan oshmasligi asosida oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoniqarli holatga ega boʻlgan binolar uchun bolgʻalar yordamida qiritiladigan qoziqlarni tebranish tezligining yoʻl qoʻyilgan qiymatlari quyidagi 16-jadvalga muvofiq aniqlanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Inshoot konstruksiyasi

Zamin gruntida yoʻl qoʻyilgan tebranish tezligi, cm/s

Qum

zich

oʻrta zichlikda

yumshoq

Gilli gruntlar oquvchanlik koʻrsatkichi

IL < 0,5

0,5 ≤ IL ≤ 0,75

IL > 0,75

Monolit temir beton va poʻlat sinchli

4,5

3,0

1,0

Monolit temir beton rama sinchli

3,0

1,5

0,5

Panel va gʻishtli, blokli

2,0

1,5

0,4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
209. Qoziqlarni tebranish paytida, qoziqlarni sinovdan oʻtkazish paytida grunt va struktura tebranishlarining parametrlarini instrumental tadqiqotlar asosida yoʻl qoʻyilgan xavfsiz masofalar aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
210. Bino va inshootlar konstruksiyalari zamin gruntlarda ruxsat etilgan tebranishlar tezligi cm/s qumlar zich oʻrtacha zichlikda boʻshloyli gruntlarning quyidagi oquvchanlik koʻrsatgichi monolit temir-betonli va poʻlat karkaslari monolit temir-betondan rama karkasli karkaslar gʻisht blokli va panelli bino va inshootlarni tebranishning tezlik qiymati V, cm/s quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V = 2·p·a·d, (47)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a va dmos ravishda, qoziqlarni sinovli qoqish jarayonida eksperimental aniqlanadigan tebranishning amplituda va chastotasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
211. Mavjud boʻlgan bino va inshootlar yaqinida qoqma qoziqlarning dinamik taʼsirlar boʻyicha qoʻllanishining iloji boʻlmaganda, ular maxsus qoziqlarni bosib kiritadigan asboblar yoki domkratlar yordamida bosilib kiritiladigan qoziqlarga almashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
212. Kiritish uchun minimal zarur kuch F kN quyidagi formula boʻyicha aniqlanishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F ³ gcFd, (48)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc ish sharoiti koeffitsiyenti, qoziq kiritish tezligi 3 m/min gacha teng boʻlganda 1,2 qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — qoziqning har xil chuqurliklarda qurilish maydonchani grunt sharoitlarida kiritilishining koʻtarish qobiliyati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
213. Qayta taʼmirlanayotgan binolarning zaminlarini kuchaytirishda bosib kiritadigan qoziqlarni qoʻllashda ularning poydevorlari va yer osti kommunikatsiyalari F bosib kiritish kuchni qabul qilishni tekshirilishi va zarur boʻlganda mustahkamlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
214. Bino va inshootlarni qayta taʼmirlashda burgʻilama qoziqlarni qoʻllash holatlarda qoziqlarni oʻrnatishda texnologik choʻkishni aniqlash hamda texnologik choʻkishni kamaytirish boʻyicha choralar, shuningdek qoziqni yon atrofini oʻrovchi (obsadnoy) inventar truba bilan taʼminlangan uskunalar ishlatilishi inobatga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
215. Qayta taʼmirlanayotgan binoning qoziqli poydevorlarini kuchaytirishda mavjud boʻlgan poydevor plitalari (rostverk)ga qoʻshimcha qoziqlarni yuborish yoʻli bilan yuklar va ularning tushgan joylari oʻzgarilishi munosabati bilan oxirgilar mustahkamlikka tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
216. Qayta qurishda, qayta taʼmirlashda bino va inshootlarning poydevorlarining qoʻshimcha bino va inshootlari ushbu qurilishning oʻzi va uning tuzilmalari holati toifasining javobgarligi darajasida va atrofdagi binolarning qoʻshni obyektlariga koʻra maxsus texnik shartlar talablariga muvofiq belgilanib chegaraviy qoʻshimcha qiymatlardan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
217. Qoziq turini, materialini va oʻrnatish usulini tanlashni hisobga olgan holda amalga oshirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maydonchadagi grunt va gidrogeologik sharoitlar, shuningdek zamindagi toʻsiqlar mavjud yoki mavjud boʻlishi mumkinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrnatish paytida qoziqdagi kuchlanishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrnatish paytida qoziqni yaxlitligini tekshirish va saqlash imkoniyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqni oʻrnatish usuli va ketma-ketligining oldindan oʻrnatilgan va tutashgan inshoot va kommunikatsiyalarga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqni texnologik choʻkishni hisobga olgan holda ishonchli tarzda oʻrnatish mumkin boʻlgan qoʻyim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zamindagi halokatli kimyoviy taʼsirlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer osti suvlarning turli gorizontlari orasidagi mumkin boʻlgan bogʻlanishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar bilan yuk tashish va transport operatsiyalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar oʻrnatilishi qoʻshni (yaqin joylashgan) binolarga taʼsiri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
218. Mazkur SHNQning 130 — 141-bandlaridagi talablarni bajarishda quyidagilar inobatga olish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar oʻrnatilishda qoʻshni binolarni siljishi va tebranishisi (vibratsiya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishlatiladigan bolgʻa yoki vibrator turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq qoqishda dinamik kuchlanishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burgʻilama qoziqlarni oʻrnatish uchun quduq ichida ishlatiladigan suyuqlikni quduq devorlari ustuvorligini taʼminlaydigan va gidravlik portlash ehtimolini istisno qiladigan suyuqlik bosimini yetarli darajada ushlab turishi;.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quduq tubini, tanasini shlamdan, bentonit eritmasi bilan toʻldirilganda tozalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonlash paytida quduq tanasining mahaliy ustuvor emasligi, bu qoziq tanasiga grunt tushishiga olib kelishi mumkin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tiqma qoziqlar tanasiga grunt va suv tushishi va suv oqimi bilan xom betonning buzilishi mumkinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betondan suv tortib oladigan qoziq atrofidagi toʻyinmagan qum qatlamlarining taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntdagi va gruntli suvlardagi kimyoviy moddalarining sekinlashtiriladigan (pasaytiradigan) taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntdagi va gruntli suvlardagi kimyoviy moddalarining sekinlashtiriladigan (pasaytiradigan) taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar uchun quduqlarni burgʻilashda gruntning buzilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-bob. Qoziqli poydevorlarni konstruktiv tuzilishiga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
219. Tarxda qoziqni qanday joylashtirishga koʻra qoziqli poydevorlarni quyidagi koʻrinishda loyihalash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yakka qoziqlarni — alohida turgan tayanchlar tagiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar tasma — poydevorga bino va inshootlarning devorlari tagiga qoziqlarni bir, ikki va koʻp qatorli qilib joylashtirib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar toʻplamini — qoziqlar tarxda kvadrat, toʻgʻri toʻrtburchak, trapetsiyasimon shakldagi maydonlarga joylashtirib ustunlar tagiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yaxlit qoziqlar maydonini-qoziqlarni butun inshoot tagiga tekis joylashtirib va taglik gruntga tayanadigan yaxlit poydevor plitalari (rostverk) bilan birlashtirib ogʻir inshootlar tagiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220. Qoziqli poydevorlar loyihasini ishlab chiqishda quyidagi maʼlumotlarni hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan bino yoki inshootning tuzilishi va chizmasiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻtaruvchi qurilmalarning oʻlchamlarini va ular loyihalanadigan materialni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chuqurlashtirilgan xonalarning mavjudligi ularni binolar va inshootlarning poydevorlariga yaqinlashish qamrovlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pollarning konstruktiv tuzilishi va ularga tushadigan texnologik yuklamalarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inshoot qurilmalaridan poydevorlarga tushadigan yuklamalarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnologik jihozlarni joylashtirish, ulardan inshoot qurilmalariga tushadigan yuklamalarni, shuningdek jihozlar ostidagi inshoot qurilmalari va poydevorlarning chegaraviy choʻkishlari va ogʻishlariga qoʻyiladigan talablarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
221. Poydevordagi qoziqlar sonini belgilashda mazkur SHNQning 50-bandiga muvofiq chetki qoziqlar uchun yoʻl qoʻyiladigan zoʻriqishlarni hisobga olib, qoziqqa tushishi yoʻl qoʻyiladigan hisobiy yuklamada qoziqlar materiallarning mustahkamlik xossalaridan toʻliq foydalanishdan kelib chiqish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
222. Qoziqlarning tuzilishi va oʻlchamlarini tanlashda poydevorlarga tushadigan yuklamalarning (texnologik yuklamalarning), shuningdek binolar va inshootlarni qurish texnologiyasini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
223. Qoziq poydevor plitalari (rostverk)aning qoziqlar bilan birikishi, erkin tayanuvchi, bikir tutashuvchi shaklda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
224. Erkin tayanishda asosdagi gruntlar boʻsh boʻlganda piramida konstruksiyali qoziqlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
225. Poydevor plitalari (rostverk)ning qoziqlarga erkin tayanishini hisoblashlarda shartli ravishda sharnirli tutashuv sifatida hisobga olish, bunda yaxlit quyma poydevor plitalari (rostverk)larda bunday tutashuv prizmali va toʻgʻri burchak kesimli qoziq kallagini poydevor plitalari (rostverk) 5–10 cm chuqur kiritib biriktirish yoʻli bilan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
226. Quyidagi hollarda qoziq poydevor plitalari (rostverk)ining qoziqlarga bikir tutashuvchi nazarda tutilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarning tanasi boʻsh gruntlar (siyrak qumlar, oquvchan holatdagi changli-loyli gruntlar, balchiqlar, torflar)da joylashganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tutashuv joyida qoziqqa tushadigan siquvchi kuch uning kesimi oʻzagi chegarasidan chiqadigan ekssentrisitet bilan qoʻyilganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqqa gorizontal kuchlar taʼsir qilganda erkin tayanishda ular vujudga keltiradigan siljishlar qiymatlari mazkur SHNQning 3-ilovasi talablariga muvofiq hisoblab aniqlangan loyihalanayotgan bino yoki inshoot uchun chegaraviy qiymatlardan katta boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorda qiya joylashgan yoki tarkibiy qismlardan iborat qoziqlar boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar sugʻuruvchi kuchlarga ishlasa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
227. Temir-beton qoziqlarning yaxlit quyma temir-beton poydevor plitalari (rostverk) bilan bikr tutashuvida qoziqning kallagini poydevor plitalari (rostverk)ga temir armaturalarni ankerlash uzunligiga mos chuqurlikda biriktirish yoki temir armaturaning chiqqan uchlarini poydevor plitalari (rostverk)ni, ularni ankerlash uzunligiga mos uzunlikda SHNQ 2.03.01-24 ga muvofiq biriktirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
228. Oldindan zoʻriqtirilgan qoziqlar kallagida zoʻriqtirilmagan temir armatura sinchi (undan keyinchalik anker temir armatura sifatida foydalaniladi) boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
229. Qoʻyma poʻlat qismlar yordamida bikr tutashuvni hosil qilishga yoʻl qoʻyilishi, bunda mustahkamlikni taʼminlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
230. Sugʻuruvchi kuchlarga ishlaydigan qoziqlarni poydevor plitalari (rostverk)ka ankerlashda mazkur SHNQning 151-bandiga muvofiq qoziqlar temir oʻzagini poydevor plitalari (rostverk)ka sugʻurishga hisoblab topiladigan chuqurlikda biriktirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
231. Mavjud poydevorlar zaminini burgʻilama-haydama qoziqlar yordamida kuchaytirishda qoziqlarni poydevorga biriktirish uzuligi SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq hisoblab qabul qilinishi yoki qoziqning besh diametriga teng qilib belgilanishi, bu shartni bajarishning imkoni boʻlmaganda, poydevor plitalari (rostverk)ka tutashadigan joyda qoziq tanasini kengaytirish inobatga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
232. Qoziqlarni yigʻma poydevor plitalari (rostverk)ka bikr biriktirish qoʻngʻiroqsimon kallaklar yordamida taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Poydevor plitalari (rostverk) yigʻma boʻlganda, poydevor plitalari (rostverk)ka maxsus teshiklarga qoziqlarni tiqib, beton bilan yaxlitlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
233. Botiruvchi yuklar kichik 400 kN (40tf) gacha boʻlganda, poydevor plitalari (rostverk)ni qoziqning sementli qorishma bilan tekislangan kallagiga yoki mazkur SHNQning 225 — 228-bandlaridagi talablarga binoan oraliq yostiqcha orqali erkin tayantirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
234. Nomarkaziy yuklangan poydevor qoziqlari, toʻpidagi qoziqlarni joylashtirishda poydevorga taʼsir qiladigan doimiy yuklamalarning teng taʼsir etuvchilari qoziqlar tarxi ogʻirlik markaziga iloji boricha yaqinroqdan oʻtishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
235. Tik yuklamalar va momentlarni, shuningdek gorizontal yuklamalarni (ularning qiymatlari va yoʻnalishlariga koʻra) qabul qilish uchun tik, qiya va (kozlovie) chorpoya qoziqlarni boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
236. Qoziqlarning qiyaligi quyidagi 17-jadvalda koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Diametri 1,0 m dan kam qoziqlarning qiyaligi

Burgʻilanma qoziqlar va qoziq-qobiqlarning qiyaligi, m

1,0 1,2

1,6

2,0

3,0

1:1

4:1

5:1

6:1

7:1

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
237. Kengayishlarsiz qoqma osma qoziqlarning pastki uchlari tekisligida ularning oʻqlari orasidagi masofa 3d dan, ustun-qoziqlarda esa 1,5d dan kam boʻlmasligi (d-dumaloq qoziq diametri yoki kvadrat qoziqning tomoni yoki toʻgʻri toʻrtburchak qoziqning katta tomoni) lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
238. Burgʻilama tiqma qoziqlar va ustun-qoziqlar tanalari, shuningdek ustun-qoziqlarning quduqlari orasidagi masofa 1,0 m dan kam boʻlmasligi, bunda qoziqlarning kengayishlari qattiq va yarim qattiq changli-loyli gruntlarga mahkamlanganda, ular orasidagi masofa 0,5 m, boshqa qoyatosh boʻlmagan gruntlarda 1,0 m boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
239. Poydevor plitalari (rostverk) tagligi sathida qiya qoziqlar orasidagi yoki qiya va tik qoziqlar orasidagi masofa poydevorlarning tuzilish xususiyatlarini hamda ularni gruntga botirish, poydevor plitalari (rostverk)ni temir armaturalash va betonlash ishonchliligini taʼminlashini hisobga olib qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
240. Qoziqlarning uzunligini tanlashda qurilish maydonining gruntlarini, poydevor plitalari (rostverk) tagligini joylashtirish sathini hisobga olish, qoziqli poydevorlar qilish uchun moʻljallangan jihozlarning imkoniyatini aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlarning pastki uchini mustahkam gruntlarga yetkazish, bunda gruntning boʻsh qatlamlarini oʻyib olib tashlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlarning pastki uchlari uchun zamin deb qabul qilingan gruntga qoziqlarning botish chuqurligi quyidagicha boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
holat koʻrsatkichi IL£0,1 boʻlgan yirik boʻlakli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shagʻalli, yirik va oʻrtacha yiriklikdagi qumli, changli — loyli gruntlarda kamida 0,5 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshqa qoyatosh boʻlmagan gruntlarda kamida 1,0 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
241. Masulligi III sinf binolari va inshootlarining poydevorlari uchun qoziqlarning pastki uchlarini tarkibida organik modda nisbiy miqdori Iom£ 0,25 boʻlgan qumli va changli-loyli gruntlarga tayantirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati ularni statik yuklama bilan sinashlar natijalari boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oquvchan konsistensiyali gilli gruntlar qatlami mavjud boʻlganda qoziqlarning pastki uchi shu qatlam etagidan kamida 2 m chuqurlashtirilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
242. Qoziq poydevor plitalari (rostverk)i tagligining joylashtirish chuqurligini bino yoki inshoot yer osti qismining tuzilishi yechimiga (yertoʻla, texnik yertoʻla bor-yoʻqligiga) va maydonni tekislash loyihasiga (kesib yoki tuproq toʻkib) koʻra, shuningdek poydevor plitalari (rostverk)ning hisoblab aniqlangan balandligiga koʻra belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
243. Koʻpriklarning poydevorlari uchun poydevor plitalari (rostverk) tagligini quyidagicha bajarilishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv havzasi sirtidan, uning tubidan yoki grunt yuzasidan yuqoriroq yoki pastroq joylashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mahalliy iqlim sharoitlaridan, poydevorlarning tuzilishi xususiyatlaridan, kemalarning qatnashi va yogʻoch oqizish talablaridan, qoziqlarni atrof muhit haroratining oʻzgarishlari, muz koʻchishi salbiy taʼsirlaridan, choʻkindilarning yemirishidan samarali asrashga doir tadbirlarning ishonchliligidan kelib chiqib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevorlarning hisobiy yuk koʻtarish qobiliyati va uzoqqa chidashini inobatga olib.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
244. Koʻpchiydigan gruntlarda qurilish olib borganda, gruntning muzlashdan koʻpchishini qoziq poydevor plitalari (rostverk)ga taʼsirining oldini olish yoki uni kamaytirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
245. Havo harorati minus 40 0S dan yuqori boʻladigan joylarda suv havzalardan tashqarida yaxlit kesimli qoziqlardan, ichi boʻsh qoziqlar va qoziq-qobiqlardan (kamida 3 cm li himoya beton qatlami bilan) foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, beton qatlamida darzlar paydo boʻlmasligi tadbirlari koʻrilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suv sathi doimiy oʻzgarib turadigan anhorlar, daryolarda, yuqori qismida temir-beton yoki metall kojuxda qoldiriladigan burgʻilama-tiqma ustunlarni yoki beton bilan toʻldirilgan metall yoki temir-beton qoziq qobiqlarni qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Burgʻilama-tiqma ustunlarning konstruksiyalarida kojuxni poydevor plitalari (rostverk) ostidan suv havzasidagi tayanchlar oldidagi suv yuvadigan chiziqqacha boʻlgan masofada oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
246. Koʻpriklar poydevorlarning burgʻilama-quyma qoziqlari uchun himoya beton qatlamining qalinligi kamida 10 cm boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
247. Musbat harorat taʼsirida (gruntning mavsumiy muzlash sathidan yoki muz qatlami tagidan kamida 0,5 m pastda) betonning sovuqqa chidamliligi boʻyicha cheklovlarsiz barcha turdagi qoziqlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
248. Qoziqli poydevorlar loyihasini ishlab chiqishda qoziqlarni qoqishda grunt sirtining koʻtarilishi mumkinligini quyidagi hollarda boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish maydoni mayin yumshoq va oquvchan yumshoq holatdagi changli-loyli gruntlardan yoki suvga toʻyingan changsimon va mayda qumlardan iborat boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar xandak tubidan botiriladigan boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqli poydevorning tuzilishi qoziqlar maydoni yoki qoziqlar toʻpi tarzida qabul qilinib, chetki qoziqlar orasidagi masofa 9 m dan kam boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 12-bobiga muvofiq qurilish maydonchasi koʻpchiydigan gruntlardan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
249. Grunt sirtining koʻtarilishi oʻrtacha qiymati, h, m ni quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(49)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k — gruntning namlik darajasi 0,9-1,0 ga teng boʻlganda 0,5 — 0,7 ga teng deb qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vp — gruntga botiriladigan barcha qoziqlar hajmi, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ae — qoziqlar qoqiladigan yuza yoki xandaq tubi yuzasi, m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-bob. Oʻta choʻkuvchan gruntlarda qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
250. Oʻta choʻkuvchan gruntlar sharoitida qoziqli poydevorlarni qoʻllashni qoziqli poydevorlar va tabiiy zamindagi poydevorlar loyiha yechimlarining mumkin boʻlgan variantlarini texnik-iqtisodiy asoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
251. Oʻta choʻkuvchanlik boʻyicha II-turdagi gruntlarda qoziqli poydevorlarni loyihalashtirish ishlari quyidagilarni bajargan holda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihada qurilish yilning quruq mavsumida amalga oshirilishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xandaq (kotlovan) tubi tabiiy asosdagi poydevorni yoki poydevor plitalari (rostverk)ka moslab xandaq etagini tayyorlash ishlari tugallangandan soʻng 1 sutka davomida xandaqning vertikal yonbagʻirlariga gorizontal yoʻnalishda kamida 10 cm qalinlikdagi beton bilan yopilishini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
252. Oʻta choʻkuvchan gruntlardan tashkil topgan qurilish maydonlarida muhandis-geologik izlanishlarni olib borganda quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarning xususiy ogʻirligi taʼsirida oʻta choʻkishida mumkin boʻlgan xususiy va eng katta qiymatlarini koʻrsatgan holda gruntlar turini (maydon tuproq solib tekislanganda solingan tuproq- ogʻirligini ham hisobga olish) aniqlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 177-bandiga muvofiq qoziqlar botirilishi mumkin boʻlgan grunt qatlamlarini ajratishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
253. Gruntlarni SHNQ 1.02.07-19 va SHNQ 1.02.09-09 ga muvofiq quduqlar burgʻilanishi va shurflar qazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quduqlar burgʻilanayotgan joylar oʻrtasidagi masofani shu joylarning muhandis-geologik sharoitlari murakkabligi darajasiga koʻra belgilanishi, ushbu masofa 50 m dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Alohida turgan bino va inshoot chegarasida kamida toʻrtta quduq, qurilish maydoni 1300 m2 dan kichik boʻlgan binolar uchun uchta quduq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
254. Bino va inshootlar quriladigan maydonda quyidagi maʼlumotlar berilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer osti suvlarining gidrogeologik tartibi sinchiklab oʻrganilishi haqidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalanayotgan va mavjud binolar va inshootlardan foydalanishda oʻsha tartibning oʻzgarishi mumkinligi haqidagi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
255. Namlanganda oʻz xossalarini oʻzgartiruvchi oʻta choʻkuvchan va boshqa tur gruntlarning fizik-mexanik, shuningdek mustahkamlik va deformatsiyalanish xossalari tabiiy namlik holati uchun va suvga toʻliq toʻyingan holati uchun aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
256. II turdagi choʻkuvchan gruntlarda qoziqli poydevorlarni oʻta choʻkuvchanlik boʻyicha aniqlashda (gruntlarning xususiy ogʻirliklaridan 30 cm dan ortiq oʻta choʻkishi ehtimoli boʻlganda), gruntni kesish yoki oldindan hoʻllab shibbalash, hoʻllab portlatish, grunt qoziqlari qoqib mustahkamlash bilan II turdagi gruntlar sharoitini I turga oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Texnik-iqtisodiy jihatdan asoslanganda bino yoki inshoot egallaydigan maydon chegarasida va uning atrofidagi oʻta choʻkuvchan qatlamning yarmiga teng masofada grunt qatlamining oʻz xususiy ogʻirligidan oʻta choʻkishini oldini olishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
257. Namlanganda mustahkamlik va deformatsiyalanish koʻrsatkichlari pasayuvchi oʻta choʻkadigan va boshqa tur gruntlarning barcha qatlamlarini qoziqlar teshib oʻtishi imkoni boʻlgan hollardagina hoʻllanishi mumkin boʻlgan oʻta choʻkadigan gruntli maydonlarda qoziqli poydevorlarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
258. Qoziqlarning pastki uchlari quyidagi gruntlarga botirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I turdagi gruntlarda barcha turdagi qoziqlar uchun suvga toʻyingan holatdagi koʻrsatkichi IL<0,6 boʻlgan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II turdagi gruntlarda Ssl,g £ Su da qoqma qoziqlar uchun IL<0,4 va burgʻilama quyma qoziqlar uchun IL<0,2 boʻlgan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II turdagi gruntlarda Ssl,g £ Su da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoqma qoziqlar uchun IL<0,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
burgʻilama qoqma qoziqlar uchun IL£0 boʻlgan qoyatoshli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zich va oʻrtacha zichlikdagi qumli gruntlar, changli-loyli.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, yuqoridagi Ssl,g toʻkib tekislangan tuproq va boshqa qoʻshimcha yuk hisobga olinganda gruntning xususiy ogʻirligidan choʻkishi deb hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu banddagi gruntlarga qoziqlarni botirish chuqurligi qoziqning choʻkishi chegaraviy choʻkish Su dan oshmasligi va qoziqning zarur yuk koʻtarish qobiliyati taʼminlanishidan eng kattasi sifatida hisoblashlar boʻyicha belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
259. Gruntlarni teshib oʻtish iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmaganda, quyidagilar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III sinf bino va inshootlari uchun oʻta choʻkuvchanlik boʻyicha I turdagi gruntlarda nisbiy oʻta choʻkuvchanligi Ssl<0,02 boʻlgan (bosim kamida 300 kPa (3 kgf/cm2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntning xususiy ogʻirligi hamda uning sirtiga tushadigan yuklamadan paydo boʻladigan bosimdan kam;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarning (qoziq-qobiqlardan tashqari) pastki uchi grunt qatlamiga kamida 1 m chuqur botishi (bunda qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati taʼminlanishi, zaminning mumkin boʻlgan oʻta choʻkish va choʻkish (umumiy qiymatlari) gruntlar notekis hoʻllangandagi binolar va inshootlar uchun chegaraviy qiymatlardan oshmasligi shartlar).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
260. I turdagi gruntlarda III sinf bir qavatli binolarning ustun-qoziqlarining pastki uchini Ssl ³ 0,2 gruntlarga (agar qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini sinalganda) tayantirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
261. Choʻkuvchan qalinlikni toʻp-toʻp qoziqlar bilan va qoziqlarning > 0,6 konsistensiyali (oquvchanlik koʻrsatkichi) changsimon-gilli gruntlarga, shuningdek namlangan changsimon qumlarga tayanib oʻtishida SHNQ 2.05.03-22ning mazkur SHNQning 78 va 190-bandlariga muvofiq tayanch atrofidagi gruntni namlashdagi salbiy bosimni hisobga olgan holda poydevor tekshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
262. Muhandislik izlanishlari natijasida qoqma qoziqlarni oʻta choʻkuvchan gruntlarga qoqib botirish qiyinligi aniqlanganda, loyihada yoʻnaltiruvchi quduqlar qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yoʻnaltiruvchi quduqlar I turdagi gruntlarda yoʻnaltiruvchi quduqlar diametrini qoziq kesimi oʻlchamida kamroq (50 mm gacha), II turdagi gruntlarda unga teng yoki undan kichikroq (50 mm gacha) qilib belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yoʻnaltiruvchi quduqlar choʻkuvchi qatlam chegarasidan chiqmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
263. I turdagi gruntlarda qoʻllaniladigan qoziqlarni hisoblashni mazkur SHNQning 6, 8-boblari va ushbu SHNQning 1-ilovasiga muvofiq bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqning pastki uchi va yon sirtidagi gruntlarning hisobiy qarshiliklari R va fi mazkur SHNQning 1, 2 va 7-jadvallariga mutanosiblik koeffitsiyenti K va a mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq deformatsiya moduli E, ichki ishqalanish burchagi j va solishtirma bogʻlanishi c qiymati quyidagilar boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
agar grunt hoʻllanishi mumkin boʻlganda, gruntni toʻliq suvga toʻyintirib, bunda jadvaldagi hisobiy koʻrsatkichlarni quyidagi formuladan aniqlanadigan holat koʻrsatkichida qabul qilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(50)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e — tabiiy zichlikdagi gruntning gʻovaklik koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gw — suvning solishtirma ogʻirligi, gw=10 kN/m3 (1 tf/m3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gs — qattiq zarralarning solishtirma ogʻirligi, kN/m3 (tf/m3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wp, WL — qotish chegarasida va oquvchanlik chegarasida gruntning namligi, birlik ulushlarida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar mazkur SHNQning 50-formulasi boʻyicha IL<0,4 boʻlsa, IL= 0,4 deb qabul qilish agar grunt hoʻllanmaydigan boʻlsa, tabiiy holatdagi gruntning namligi W va holat koʻrsatkichi IL (W < Wp boʻlsa, Wp) qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
264. I turdagi gruntlar sharoitida qoʻllaniladigan, shibbalab hosil qilingan toʻshamada qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati, mazkur SHNQning 72-bandi talablariga muvofiq, yoqlari qiya qoqma qoziqlardagidek, mazkur SHNQning 179-bandida keltirilgan talablarga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
265. I turdagi gruntlar sharoitida qoʻllaniladigan qoziqlarning butun uzunligi chegarasida gruntni cheklangan tarzda hoʻllab, GOST 5686-2020ga muvofiq oʻtkazilgan statik sinovlar natijalari boʻyicha ularning yuk koʻtarish qobiliyatini mazkur SHNQning 7-bobiga koʻra aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
266. Qurilish olib borilayotgan maydonda qoziqlarni statik sinovlari mavjud boʻlganda, ularni sinamasdan ishlatishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
267. Oʻta choʻkadigan gruntlarda qoʻllaniladigan qoziqlar va qoziq-qobiqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini quyidagilarga muvofiq aniqlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ularni dinamik sinovlar natijalari asosida aniqlashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq pastki uchi va yon sirtidagi oʻta choʻkadigan gruntlarning hisobiy qarshiliklari (R va fi) ni shu gruntlarni dala sharoitida zondlab sinashlar natijalariga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
268. Statik zondlash usulini mazkur SHNQning 177-bandiga muvofiq qoziqlarni tayantirish uchun grunt qatlamlarini tanlashda oʻta choʻkuvchan qatlam chegarasidan pastda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
269. I turdagi gruntlar sharoitida mazkur SHNQning 4-bobida keltirilgan qoziqlardan tashqari quyma beton va temir-beton qoziqlarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday qoziqlar shagʻalni kamida 3d (d-quduq diametri) chuqurlikka quduq ichida shibbalab zichlangan burgʻilama quduqlarda qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
270. II turdagi gruntlar sharoitida qoziq tanasining oʻta choʻkuvchan qatlam chegarasining qismidagi ishqalanishga qarshi qoplamali qoziqlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
271. Qoziqlarni II-turdagi gruntlarda zamin gruntlarining yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha hisoblashda quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(51)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — bir qoziqqa toʻgʻri keladigan hisobiy yuklama, kN (tf); bino va inshootlarning qoziq poydevorlarini loyihalashda aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — mazkur SHNQning 187-bandiga muvofiq yuk koʻtarish qobiliyati, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gk — ishonchlilik koeffitsiyenti, mazkur SHNQning 50-band talablari boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, qiymati grunt oʻta choʻkishining mumkin boʻlgan qiymatiga bogʻliq (Ssl): Ssl=5 cm da gc = 0, Ssl ³ 2su da gc=0,8; Ssl ning oraliq qiymatlari uchun interpolyatsiya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pn — mazkur SHNQning 187-bandiga muvofiq manfiy ishqalanish kuchi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
272. Manfiy ishqalanish kuchi Pn ni toʻliq suvga toʻyingan grunt uchun (gruntlar yuqoridan namlanishi mumkin boʻlganda) aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar gruntlar pastdan (yer osti suvlari sathi koʻtarilaganda) namlanadigan boʻlsa, nisbiy ishqalanish kuchi P'n tabiiy namlikdagi gruntlar kabi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
273. Qoziqlarni mustahkamligi boʻyicha hsl chuqurlikda taʼsir qiladigan mazkur SHNQning 187-bandiga muvofiq N+Pn (gruntlar yuqoridan namlanganda) yoki N+P'n (gruntlar pastdan namlanganda) yuklamaga hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
274. Suvga toʻyingan gruntlarda qoziqning yon sirtiga taʼsir qiladigan manfiy ishqalanish kuchi Pn va tabiiy namlikdagi gruntlarda nisbiy ishqalanish kuchi P'n GOST 5686-2020ga muvofiq suvga toʻyingan gruntlar va tabiiy namlikdagi gruntlarda sugʻuruvchi kuch bilan sinashlar boʻyicha hsl uzunlikdagi qoziqning eng katta chegaraviy qarshiligiga teng deb qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
275. Sugʻurishga sinashlarni oʻtkazishdan oldin manfiy ishqalanish kuchi Pn ni quyidagi formuladan aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(52)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u — qoziq tanasi koʻndalang kesimining perimetri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hsl — gruntning oʻta choʻkuvchan qatlamlarining yonlama ishqalanish kuchlari jamlanadigan hisobiy chuqurlik, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntning xususiy ogʻirligi taʼsiridan uning oʻta choʻkishi qiymati 0,05 m ga teng boʻlgan chuqurlikka teng deb qabul qilinishi, bunda zamin gruntining oʻta choʻkish qiymati SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ti — hisobiy qarshilik, kPa, quyidagi formula boʻyicha h=6 m chuqurlikkacha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(53)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
z — yonlama bosim koeffitsiyenti, 0,7 ga teng deb qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
jI, cI — ichki ishqalanish burchagi va solishtirma bogʻlanish hisobiy qiymatlari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hsI — chuqurlik boʻyicha oʻrtalashtirilgan va GOST 12248-2010ga muvofiq konsolidatsiyalangan drenajli qirqish usulida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chuqurlik 6 m <h £hsI da qiymati doimiy va 6 m chuqurlikdagi qiymatiga teng deb qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
szg — suvga toʻyingan gruntning xususiy ogʻirligidan tik zoʻriqish, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hi — hoʻllanganda choʻkadigan va qoziqning yon sirtiga tegib turadigan oʻta choʻkadigan grunt i-qatlami qalinligi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
276. Siquvchi kuchga ishlaydigan qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN (tf) ni quyidagicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
cheklangan joyni hoʻllab qoziqlarni statik sinashlar natijalari boʻyicha l uzunlikdagi qoziqlarni botiruvchi kuchga yuk koʻtarish qobiliyati bilan hsI uzunlikdagi qoziqlarni sugʻuruvchi kuchga yuk koʻtarish qobiliyati orasidagi farq sifatida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 179-bandiga muvofiq hsI chuqurlikdan pastdagi grunt qatlamlari chegarasida gruntlar toʻliq suvga toʻyingan sharoitlarda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
277. II turdagi gruntlarda toʻliq uzunligi boʻyicha joylashtiriladigan qoziqlarni oʻta choʻkish boʻyicha statik sinashlardan oʻtkazish majburiy hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
278. Gruntlari oʻrganilmagan joylarda alohida muhim inshootlar uchun choʻkish yuz bergunga qadar zaminni uzoq hoʻllash yoʻli bilan sinovlar oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
279. Qoziqlarning yon sirtida salbiy ishqalanish kuchlari vujudga kelishi ehtimoli boʻlganda, osma qoziqlardan qilingan qoziqli poydevorlarning choʻkishini yon tomonlaridan tik qoziqlar chetki qatorlari tashqi yoqlaridan masofada oʻtadigan tik tekisliklar bilan cheklangan deb qabul qilinadigan poydevor sifatida aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, hmt — qoziqning pastki uchidan hsI chuqurlikkacha boʻlgan masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
280. Yuklamalarni hisoblashda poydevorning xususiy ogʻirligiga salbiy ishqalanish kuchlarini qoʻshish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu kuchlar poydevor plitalari (rostverk) balandligi chegarasida uning perimetriga teng va qoziqlarning tashqi yoqlari boʻyicha qoziqlar toʻpi perimetriga teng perimetr u, m da mazkur SHNQning 52-formulasi boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
281. Bino va inshootlarning qurilmalarini hisoblash uchun oʻta choʻkuvchan gruntlarda qoziqli poydevorlarning notekis choʻkishlarini aniqlashda qurilish maydonining gidrogeologik sharoitlari oʻzgarishlari hamda hisoblanayotgan poydevor yoki umuman inshootga nisbatan hoʻllash manbaining eng noqulay turi va joylashishi toʻgʻrisidagi taxminlarni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
282. II turdagi gruntlarda gruntning xususiy ogʻirligidan oʻta choʻkish ehtimoli boʻlganda qoziqli poydevorlarni qoʻllashda suvdan muhofaza qilish tadbirlarini bajarish, bunda choʻkish choklari binolarni oddiy shakldagi boʻlaklarga qirqish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sanoat korxonalarining kranlar bilan jihozlangan ishlab chiqarish binolarida, kran osti izlarini qoziqli poydevorlar hisobiy choʻkishi ikkilangan qiymatiga, biroq gruntning oʻz xususiy ogʻirligidan oʻta choʻkishi yarmidan kam boʻlmagan qiymatga tekislash imkonini beradigan konstruktiv tadbirlar nazarda tutilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
283. Grunt xususiy ogʻirligidan 30 cm dan ortiq oʻta choʻkkanda, oʻta choʻkish oʻrasining egri chiziqli qismi chegarasiga tushib qoladigan qoziqli poydevorlarning gorizontal siljishi imkoni boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntni tanlash, gruntni chuqur namlash, grunt namlanishining oldini olish va qoziqlarga tushadigan gorizontal ogʻirlikni hisobga olgan holda boshqa maxsus statik hisob-kitoblar qabul qilinishini kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
284. II turdagi gruntlar sharoitida qoziqli poydevorga taʼsir qiladigan yuklamalarni aniqlashda salbiy ishqalanish kuchlarini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu kuchlar binolar va inshootlarning gruntga kirgan va qoziq poydevor plitalari (rostverk)i tagligidan yuqorida yotgan yon sirtlarida paydo boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
285. Qoziqli poydevorlarni qoʻllashda oʻta choʻkuvchan gruntlardan tashkil topgan maydonlarni tekislash uchun faqat maxsus asoslangandan keyingina 1 m dan ortiq tuproq toʻkishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
286. II-turdagi gruntlar sharoitida qilinadigan qoziqli poydevorlarni loyihalashda tayinlanishi boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti hisobga olinmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-bob. Shishadigan gruntlarda qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
287. Shishadigan gruntlardagi qoziqli poydevorlarni loyihalashda qoziqlar shishadigan gruntlarning barcha qatlamini oʻyib oʻtishi (qoziqlarning pastki uchlari shishmaydigan gruntga tayanishi) hamda qisman oʻyib oʻtishi (pastki uchlar bevosita shishadigan gruntga tayanishi)ga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
288. Shishadigan gruntlar uchun qoziqli poydevorlarni hisoblashni chegaraviy holatlar boʻyicha ushbu SHNQning 5-6-bobida keltirilgan talablarga muvofiq bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shishadigan gruntlar uchun qoziqli poydevorlarni deformatsiyalar boʻyicha hisoblashda, grunt shishganda qoziqlarning koʻtarilishini aniqlashga doir qoʻshimcha hisoblashni mazkur SHNQning 200 — 203-bandlariga muvofiq bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
289. Shishadigan gruntlar uchun qoziqli poydevorlarni yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha hisoblashda qoziq yoki qoziq qobiqning uchlari ostidagi va yon sirtidagi hisobiy qarshiliklar R va fi qiymatlarini qoziqlar va qoziq-shtamplarni qurilish maydonida yoki shunga oʻxshash gruntli qoʻshni maydonda shishadigan gruntlarni hoʻllab oʻtkaziladigan sinashlar natijalari asosida qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
290. Qoziqli poydevorlarni loyihalashni boshlash paytida statik sinashlar natijalari mavjud boʻlmasa, diametri 1 m dan kichik boʻlgan qoziqlar va qoziq-qobiqlarning pastki uchlari ostidagi va yon sirtidagi shishadigan gruntlarning hisobiy qarshiligini mazkur SHNQning 1, 2 va 7-jadvallari boʻyicha xuddi shishmaydigan gruntlardagidek qoʻshimcha gruntning ishlash sharoitlari koeffitsiyenti gc=0,5 ni kiritib qabul qilish, bunda koeffitsiyent mazkur SHNQning 3 va 5-jadvallarida keltirilgan boshqa koeffitsiyentlardan qatʼiy nazar hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
291. Oldindan burgʻilangan yoʻnaltiruvchi quduqlarga botirilgan qoqma qoziqlar, kengayishsiz quyma qoziqlar, shuningdek gruntlarning shishadigan qismi oʻyib kirmaydigan qoziq-qobiqlarning koʻtarishini hsw,p m ni quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(54)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hsw — shishadigan grunt sirtining koʻtarilishi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hswr — qoziqlarning pastki uchi joylashgan sathda grunt qatlamining koʻtarilishi (shishadigan gruntni oʻyib oʻtgan holda hswr =0), m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
W, w — mazkur SHNQning 18-jadvalidan aniqlanadigan koeffitsiyentlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, grunt shishganda grunt chuqurligi boʻyicha deformatsiyaning kamayishini formuladadigan koʻrsatkichga bogʻliq boʻladi va shishadigan loylar uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loylar uchun — 0,31 m-1,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
orol loylari uchun — 0,36 m1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
u — qoziq koʻndalang kesimi perimetri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qoziqqa tushadigan hisobiy yuk, kN (tf) yuk boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti gf = 1 qilib aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
292. Inshootlarning koʻtarilishini chegaraviy qiymatlarini, shuningdek shishadigan grunt sirtining koʻtarilishi hsw va qoziqlarning pastki uchi hswr joylashgan sathda grunt qatlamining qiymatlarini SHNQ 2.02.01-19 ga muvofiq aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziqning chuqurligi, m

Koeffitsiyent W a, m1 ning quyidagi qiymatlarida

Koeffitsiyent w, m2/kN

(m2/tf)

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

3

0,72

0,62

0,53

0,46

0,40

 

4

0,64

0,53

0,44

0,36

0,31

1,5 (15)

5

0,59

0,46

0,36

0,29

0,24

1,1 (11)

6

0,53

0,40

0,31

0,24

0,19

0,7 (7)

7

0,48

0,35

0,26

0,20

0,15

0,5 (5)

8

0,44

0,31

0,22

0,17

0,13

0,4 (4)

9

0,40

0,27

0,19

0,14

0,11

0,3 (3)

10

0,37

0,24

0,17

0,12

0,09

0,2 (2,5)

11

0,34

0,21

0,15

0,10

0,08

0,2 (2)

12

0,31

0,19

0,13

0,09

0,07

0,1 (1,5)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
293. Qoziqlar shishadigan gruntlarni kesib oʻtganda va ular shishmaydigan gruntlarga botganda va quyidagi shart bajarilganda, qoziqli gruntning koʻtarilishi yuz bermasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(55)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fsw — qoziqning yon sirtiga taʼsir qiladigan hisobiy koʻtarilish kuchlarining teng taʼsir etuvchisi, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarni shishadigan gruntlarda dala sinovlari natijalari boʻyicha yoki gruntning shishish kuchlari uchun yuklama boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti γf = 1,2 ni hisobga olib ushbu SHNQning 2-jadvalidan foydalanib aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fdu — qoziqning shishmaydigan gruntda joylashgan qismi yuk koʻtarish qobiliyati, kN (tf) cugʻuruvchi kuchlar taʼsir etganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gk — mazkur SHNQning 2-formuladagidek aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
294. Diametri 1 m dan katta boʻlgan, shishadigan gruntlar qatlamini kesib oʻtmaydigan qoziqlarning koʻtarilishini xuddi tabiiy gruntdagi poydevordagidek SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, kengaygan qoziqning koʻtarilishi quyidagiga teng boʻlgan yuklama Fu taʼsir qilgan hol uchun aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(56)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu urda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N, Fsw — mazkur SHNQning 55-formuladagidek aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gII — grunt solishtirma ogʻirligi hisobiy qiymati, kN/m3 (tf/m3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vg — qoziqning koʻtarilishiga qarshilik qiladigan grunt hajmi, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqning koʻtarilishiga qarshilik qiladigan grunt hajmi Vg, pastki (kichik) diametri kengayish diametri d ga, yuqori daimetri d'=h+d ga teng boʻlgan, h balandlikdagi kengayuvchi kesik konusdagi grunt hajmiga teng deb qabul qilinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H — gruntning tabiiy sirtidan qoziqning kengaygan joyi oʻrtasigacha boʻlgan masofa, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
295. Shishadigan gruntlar uchun qoziqli poydevorlarni loyihalashda grunt sathi bilan poydevor plitalari (rostverk)ning pastki tekisligi orasida mazkur SHNQning 169-bandiga muvofiq tirqish qoldirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tirqishning oʻlchami grunt shishganda, uning koʻtarilishi eng katta qiymatiga teng yoki undan katta qilib olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shishadigan gruntning qatlami qalinligi 12 m dan kam boʻlganda, bevosita gruntga tayanadigan poydevor plitalari (rostverk) qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, hisoblash mazkur SHNQning 55-formulasiga asosan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13- bob. Ishlov berilayotgan hududlarda qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
296. Ishlov berilayotgan maydonlar uchun qoziqli poydevorlarni loyihalashda mazkur SHNQ talablaridan tashqari SHNQ 2.01.09-19 ga ham rioya qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqli poydevorlarni loyihalash uchun moʻljallangan muhandislik izlanishlari maʼlumotlari bilan birga kon-geologiya izlanishlari maʼlumotlari va yer sirtining kutiladigan deformatsiyalanishi maʼlumotlaridan ham foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
297. Ishlov berilayotgan maydonlar uchun qoziqli poydevorlarni loyihalashga doir topshiriqda quyidagi maʼlumotlar boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish maydonida yer sirtining kutiladigan eng katta deformatsiyalanishi haqida marksheyderlik hisobi natijalari boʻyicha olingan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻtirish, ogʻish, nisbiy gorizontal choʻzilish yoki siqilish deformatsiyalari, yer sirtining egrilik radiusi, oʻyiqlar oʻlchami haqidagi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
298. Ishlov berilayotgan maydonda quriladigan binolar va inshootlar qoziqli poydevorlarini hisoblashni ishlov berilganda, deformatsiyalanadigan zamin tomonidan koʻrsatiladigan taʼsirlarni hisobga olib belgilanadigan yuklamalarning alohida uygʻunlashuvi chegaraviy holati boʻyicha bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
299. Qoziqlar kallagining poydevor plitalari (rostverk)ka qanday tutashtirilganiga va maydonga ishlov berilganda zaminda gorizontal deformatsiyalanish paydo boʻlishi jarayonida poydevorlarning zamin grunti bilan taʼsirlashuvchiga koʻra qoziqli poydevorlarning quyidagi turlarga boʻlinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bikr-qoziqlar kallaklarini poydevor plitalari (rostverk)ka bikr mahkamlash (qoziqlar temiroʻzagi chiqiqlarini ankerlab qoʻyish yoki dinamik va statik yuklama bilan sinashlar va gruntni zondlash natijalari boʻyicha aniqlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
moslashuvchan (qimirlaydigan) qoziqlarni poydevor plitalari (rostverk)ka shartli-sharnirli 5 — 10 cm tutashtirish yoki qoziqlar choklari orqali tutashtirib biriktirishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
300. Ishlov berilayotgan maydonlarda qoziqli poydevorlar va ularning zaminlarini hisoblash quyidagilarni hisobga olib bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maydonga ishlov berish tufayli gruntlarning fizik-mexanikaviy xossalari oʻzgarishini mazkur SHNQning 210-bandiga muvofiq;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer sirtining ogʻishi, qiyshayishi va unda oʻyiqlar hosil boʻlishi tufayli ayrim qoziqlarga tushadigan tik yuklamalarning qayta taqsimlanishini mazkur SHNQning 211-bandiga muvofiq;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zamin gruntlarining nisbiy gorizontal deformatsiyalanishi tufayli gorizontal tekislikda vujudga keladigan qoʻshimcha yuklamalarni mazkur SHNQning 212-bandiga muvofiq.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
301. Ishlov berilayotgan maydonda siquvchi kuchga ishlovchi barcha turdagi qoziqlarning zamin grunti boʻyicha yuk koʻtarish qobiliyatini quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(57)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcr — maydonga ishlov berilganda gruntlarning fizik-mexanik oʻzgarishlarini va tik yuklamalarning qayta taqsimlanishini hisobga oladigan ishlash sharoitlari koeffitsiyenti:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bino va inshoot poydevorlaridagi ustun-qoziqlar uchun gcr =1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
moslashuvchan turdagi binolar va inshootlar (masalan, sharnirli tayanchli bir qavatli sinchli imoratlar) poydevorlaridagi osma qoziqlar uchun gcr = 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bikr turdagi binolar va inshootlar (masalan, bikr tugunli koʻp qavatli sinchsiz binolar, silos korpuslari) poydevorlaridagi osma qoziqlar uchun gcr = 1,1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 6-bobiga muvofiq hisoblab yoki dala tadqiqotlari natijalari asosida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarni dinamik va statik yuklama bilan sinashlar va gruntni zondlash mazkur SHNQning 7-bobi natijalari boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
302. Tik qoya qatlamlarda, bundan tashqari, nisbiy gorizontal deformatsiyalanish εh , mm/m ga bogʻliq boʻlgan qoʻshimcha koeffitsiyent gcr=1/(1+100·εh) ni ham hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
303. Bikr turdagi tuzilishli binolar va inshootlarning qoziqlari va qoziq-qobiqlariga tushadigan qoʻshimcha tik yuklamalar ±N ni yer sirtining ogʻishi, qiyshayishi, unda oʻyiqlar hosil boʻlishi, shuningdek gruntlarining gorizontal deformatsiyalanishi bilan bogʻliq ravishda qoziqlarning tik hisobiy qiymatlariga koʻra, quyidagilar asosida aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
osma qoziqlardan tayyorlangan qoziqli poydevorlar va ularning zamini mazkur SHNQning 8-bobiga muvofiq tabiiy zamindagi poydevor bilan almashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shartli poydevorning zamini bino (inshoot) yoki unda ajratilgan boʻlma uzunligi boʻyicha deformatsiya moduli va grunt toʻshamasi koeffitsiyenti doimiy boʻlgan chiziqli deformatsiyalanadigan qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
304. Qoʻshimcha vertikal yuklamalar binoning boʻylama va koʻndalang oʻqlari boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
305. Ishlov berilayotgan maydonlarda quriladigan qoziqli poydevorlarni hisoblashda maydonga ishlov berish tufayli zamin gruntining qoziqlarning loyihadagi vaziyatiga nisbatan gorizontal siljishi taʼsirida egilishga ishlashi natijasida qoziqlarda vujudga keladigan qoʻshimcha zoʻriqishlarni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
306. Maydonga ishlov berishda gruntning hisobiy siljishi ucr, mm ni quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(58)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gf, gc — nisbiy gorizontal deformatsiya uchun yuklama va ishlash sharoitlari boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentlari SHNQ 2.01.09-20 talablariga muvofiq qabul qilinishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Îh — nisbiy gorizontal deformatsiyaning kutilayotgan qiymati marksheyderlik hisobi natijalari boʻyicha aniqlanadi, mm/m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
x — qaralayotgan qoziqning oʻqidan toki butun bino (boʻlma) uzunligida qilingan poydevor plitalari (rostverk)li bino (inshoot)ning markaziy oʻqigacha yoki alohida ustunlar tagiga qilingan poydevor plitalari (rostverk)li sinchli bino (boʻlma)ning bikrlik boʻlgigacha boʻlgan masofa, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
307. Ishlov berilayotgan maydonlarga quriladigan bino va inshootlarning qoziqli poydevorlarini loyihalashda yer sirtining deformatsiyalanishi natijasida qoziqlardan poydevor plitalari (rostverk)ka tushadigan zoʻriqishlar eng past boʻlishtdan kelib chiqish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu talabni bajarish uchun loyihalarda quyidagilarni nazarda tutish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zamin gruntining gorizontal siljishlari taʼsirini kamaytirish uchun bino yoki inshootni boʻlmalarga boʻlishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zaminning qiyshayishidan tik tekislikda vujudga keladigan zoʻriqishlarni kamaytrish uchun bikr tuzilishli binolar va inshootlar uchun asosiy osma qoziqlar ishlatishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
iloji boricha bikrligi kam qoziqlar, masalan, prizmatik, kvadrat yoki toʻgʻri toʻrtburchak koʻndalang kesimli qoziqlarni ishlatish, toʻgʻritoʻrtburchak kesimli qoziqlarni, binoni boʻylama yoʻnalishida kichik tomoni bilan joylashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqni poydevor plitalari (rostverk)ka tutashtirishning moslashuvchan turini mazkur SHNQning 208-bandiga muvofiq qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binolarni domkratlar yoki boshqa toʻgʻrilovchi qurilmalar yordamida toʻgʻrilab qoʻyish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
308. Bino yoki inshootni boʻlmalarga boʻlganda, ular orasida poydevor plitalari (rostverk)da tirqishlar (deformatsiya choklari)ni boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu tirqishlarning oʻlchami binolar va inshootlarning pastki qurilmalaridagidek SHNQ 2.01.09-19 ga muvofiq belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
309. Qoziqli poydevorlarni I — IV guruhdagi ishlov berilayotgan quyidagi maydonlarda qoʻllash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
osma qoziqli binolar va inshootlarning istalgan turi uchun I — IV guruhdagi maydonlarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ustun-qoziqli — zamin qiyshayganda — moslashuvchan turdagi tuzilishli qilib loyihalanayotgan binolar va inshootlar uchun III va IV guruhdagi, bikr tuzilishli binolar va inshootlar uchun IV guruhdagi maydonlarda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
310. Ishlov berilayotgan maydonlarni guruhlarga boʻlishda SHNQ 2.01.09-19ga asoslanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
311. Diametri 600 mm dan katta boʻlgan quyma va burgʻilama qoziqlar, qoziq-qobiqlar va bikr qoziqlarning boshqa turlarini faqat poydevor plitalari (rostverk)ka sirpanish choki orqali tutashtiriladigan moslashuvchan tuzilishli qoziqli poy-devorlarda mazkur SHNQning 208-bandiga asosan qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
312. Ishlov berilayotgan maydonlarda qoziqlar qoyatoshli gruntlarga tayanadigan hollardan tashqari ular gruntga kamida 4 m chuqur botirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
313. Oʻyiqlar hosil boʻlishi mumkin boʻlgan I — IV guruhlardagi ishlov berilayotgan maydonlarda, shuningdek geologik buzilishlar mavjud boʻlgan maydonlarda maxsus asoslantirilganda qoziqli poydevorlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
314. Qoziqlarni poydevor plitalari (rostverk)ka tutashtirishning tuzilishini kutilayotgan zamin gruntining gorizontal siljishi qiymatiga qarab belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlar uchun gorizontal siljishning chegaraviy miqdoriga poydevor plitalari (rostverk) bilan quyidagicha tutashuvda mazkur SHNQning 208-bandiga muvofiq berilgan miqdoridan oshmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bikr tutashuv — 2 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
moslashuvchan, shartli-sharnirli tutashuv — 5 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
moslashuvchan, sirpanish choki orqali tutashuv — 8 cm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
315. Zamin gruntning gorizontal siljishidan qoziqlar va poydevor plitalari (rostverk)da vujudga keladigan zoʻriqishlarni kamaytirish, shuningdek bino (inshoot) qoziqli poydevorlarining umumiy fazoviy ustuvorligini taʼminlash uchun gruntning kichik (2 cm gacha) siljishlari taʼsiri joyidagi qoziqlar maydonini bikr tutashuvli qilishni, boshqa hollarda esa moslashuvchan (sharnirli yoki sirpanuvchi chok orqali) tutashuvli qilishni koʻzda tutish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
316. Qoziq poydevor plitalari (rostverk)lari markazdan tashqari choʻzilish va siqilishga, shuningdek ishlov berilganda deformatsiyalandigan zamin gruntining yonlama bosimidan qoziqlarda paydo boʻladigan gorizontal tayanch qarshiliklar (koʻndalang kuch va eguvchi moment) taʼsirida burilishga hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
317. Grunt sirtiga qoʻyiladigan beton maydonlar yoki boshqa bikr qurilmalardagi baland poydevor plitalari (rostverk)li qoziqli poydevorlarni qoʻllashda qoziqlarning butun perimetri boʻyicha eni kamida 8 cm va qalinligi bikr qurilmaning butun qalinligicha keladigan tirqishlar boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tirqishni ufqiy siljishlari taʼsirida qoziqlar uchun bikr tayanch hosil qilmaydigan yumshoq yoki qayishqoq ashyolar bilan toʻldirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-bob. Seysmik hududlarda qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
318. Zilzila sodir boʻladigan hududlarda qoziqli poydevorlarni loyihalashda mazkur SHNQning talablaridan tashqari QMQ 2.01.03-19 ga ham rioya qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqli poydevorlarni loyihalash uchun bajariladigan muhandislik izlanishlari maʼlumotlaridan qoʻshimcha ravishda qurilish maydonini seysmik mikrohududlash maʼlumotlaridan ham foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
319. Binolar va inshootlarning qoziqli poydevorlariga zilzila taʼsirlarni hisobga olib, birinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha yuklamalarning alohida uygʻunlashuviga hisoblanishi kerak. Bunda, quyidagilarni nazarda tutish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 6-bobiga muvofiq qoziqning siquvchi va sugʻuruvchi yuklamalarga yuk koʻtarish qobiliyatini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 3-ilovasiga muvofiq qoziqlarning yon sirtlari gruntga uzatadigan bosimni cheklash boʻyicha gruntning turgʻunligini tekshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning qoziqlarni materialini mustahkamligi boʻyicha hisobiy zoʻriqishlar (boʻylama kuch, eguvchi moment va koʻndalang kuch)ning birgalikdagi taʼsiriga hisoblash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ularning qiymati zilzila yuklamalarning hisobiy qiymatlariga koʻra mazkur SHNQning 1-ilovasi boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
320. Bino yoki inshootga taʼsir qiladigan zilzila yuklamalarining hisobiy qiymatlarini aniqlashda, baland joylashgan poydevor plitalari (rostverk)ni, quyi qavat sinchi (karkasi) koʻrinishida qarash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
321. Qoziqlarni yuk koʻtarish qobiliyatini, siquvchi yoki sugʻuruvchi yuklama Feq ga koʻtaruvchanlik xususiyatini hisoblashda R va fi larning qiymatini, zamin gruntini mazkur SHNQning 19-jadvalida keltirilgan geq1 va geq2 pasaytiruvchi koeffitsiyentlariga koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R qiymatini, shuningdek ish sharoitlari koeffitsiyenti geq3 ga ham koʻpaytirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
i³3 da geq3=1, va i<3 da geq3 = 0,9 deb qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, i — qoziqning keltirilgan uzunligi mazkur SHNQning 1-ilovasi boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
322. Hisobiy chuqurlik hd gacha qoziqning yon sirtiga gruntning qarshiligi fi ni mazkur SHNQning 227-bandiga muvofiq nolga teng deb olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
323. Qoziqning yon sirtiga gruntning qarshiligi hisobga olinmaydigan hisobiy chuqurlik hd quyidagi 59-formuladan aniqlanishi, bunda 3/aε dan ortirmay qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(59)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a1,a2,a3 — oʻlchamsiz koeffitsiyentlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tegishlicha 1,5; 0,8 va 0,6 (poydevor plitalari (rostverk) baland boʻlsa va qoziq alohida tursa) va 1,2; 1,2 va 0 (qoziq past poydevor plitalari (rostverk)ka qattiq tutashtirilsa) deb qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H,M — gorizontal kuch, kN (tf) va eguvchi moment, kN∙m (tf×m) (bular grunt sirti sathida seysmik taʼsirlarni hisobga olib yuklamalarning alohida uygʻunlashuvida qoziqqa qoʻyilgan) ning hisobiy qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aε — deformatsiya koeffitsenti, 1/m mazkur SHNQning 1-ilovasidan aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bp — qoziqning shartli eni, m mazkur SHNQning 1-ilovasidan aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gI — grunt solishtirma ogʻirligining hisobiy qiymati, kN/m3 (tf/m3), suvga toʻyingan gruntlarda suvning muallaq tutib turuvchi taʼsirini hisobga olib aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
jI, cI — gruntning ichki ishqalanish burchagi, grad va gruntning solishtirma ilashishi, kN/m2 (tf/m2) mazkur SHNQning 36 va 228-bandlariga muvofiq hisobiy qiymatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
324. Seysmik yuklamalar taʼsir qilganda hisobiy chuqurlik hd ni aniqlashda ichki ishqalanish hisobiy burchagi qiymatini hisobiy seysmiklik 7 ball boʻlganda, 2o ga, 8 ballda 4o ga, 9 ballda 7o ga kamaytirib qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
325. Koʻpriklarning qoziqli poydevorlarini hisoblashda oquvchanlik koʻrsatkichi IL>0,5 boʻlgan suvga toʻyingan qumli gruntlarda, qilinadigan mazkur SHNQning 3-ilovasida keltirilgan K mutanosiblik koeffitsiyentlari qiymatlarini 30 foizga kamaytirish yoʻli bilan hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlarni yuk koʻtarish qobiliyatiga gorizontal yuklama taʼsir qilganda, qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini hisoblashlarda seysmik yuklamaning qisqa muddat taʼsir qilishini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Buning uchun mazkur SHNQning 3-ilovasi boʻyicha (24) formuladagi h2 koeffitsiyent qiymatini kattalashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir qatorli poydevorlarni shu qatorga perpendikulyar tekislikda taʼsir qiladigan yuklamalarga hisoblashlarda h2 koeffitsiyenti qiymatini 10 foiz, boshqa hollarda 30 foizga kattalashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Bino va inshootlarning xisobiy seysmikligi, ball

Quyidagi guruntlarda R qiymatlariga tuzatish kiritish uchun ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, geq1

Quyidagi guruntlarda  fi qiymatlariga tuzatish kiritish uchun ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, geq2

Qumli zich guruntlar

Oʻrtacha zichlikdagi  kumli guruntlar

Quyidagi oquvchanlik koʻrsatkichida changli loyli guruntlar

Zich oʻrtacha zichlikdagi  kumli guruntlar

Quyidagi oquvchanlik koʻrsatkichida changli loyli guruntlar

 

Namligi kam va nam

Suvga toʻyingan

Namligi kam va nam

Suvga toʻyingan

IL< 0

0L<0,5

Namligi kam va nam

Suvga toʻyingan

IL< 0

0L<0,75

0,75L<1

7

1

0,9

0,9

-

0,95

0,85

0,8

-

1

1

0,95

0,9

0,95

0,85

0,9

-

0,95

-

0,85

0,8

0,75

0,75

8

0,9

0,8

0,8

-

0,85

0,75

0,7

-

0,95

0,95

0,9

0,8

0,85

0,75

0,8

0,75

0,9

0,8

0,8

0,7

0,7

0,65

9

0,8

0,7

0,7

-

0,75

0,6

-

0,9

0,85

0,85

0,7

0,75

0,65

0,7

-

0,85

0,65

0,7

0,6

0,6

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Chiziq ustida keltirilgan geq1, geq2 qiymatlari qoqma qoziqlarga, chiziq tagidagilari tiqma qoziqlarga tegishli.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Takrorlanuvchanlik tegishlicha 1,2,3 boʻlgan hududlarda quriladigan binolar va inshootlar uchun (transport va gidrotexnikaga doir binolar va inshootlardan tashqari) geq1 va geq2 koeffitsiyentlar qiymatlarini 0,85;1,0 yoki 1,15 ga koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Qoyatoshli va yirik boʻlakli gruntlarga tayanadigan ustun-qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini aniqlashda qoʻshimcha ishlash sharoitlari geq1, geq2 koeffitsiyentlari kiritilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
326. Veritikal siquvchi va sugʻuruvchi yuklamalarga ishlovchi qoziqning koʻtaruvchanlik xususiyati Fed, kN (tf) dala sharoitidagi sinashlar natijalari boʻyicha seysmik taʼsirlarni hisobga olib quyidagi formuladan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(60)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
keq — seysmik taʼsirlarda qoziqning koʻtaruvchanlik xususiyati pasayishini hisobga oladigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
seysmik taʼsirlarni hisobga olib, mazkur SHNQning 224 — 227-bandlari talablariga muvofiq hisoblangan qoziq koʻtaruvchanlik xususiyati qiymatining seysmik taʼsirlarini hisobga olmasdan ushbu SHNQning 6-bobiga muvofiq hisoblangan qoziq koʻtaruvchanlik xususiyati qiymatiga nisbati sifatida hisoblab aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — qoziqning koʻtaruvchanlik xususiyati, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
statik yoki dinamik sinashlar natijalari boʻyicha yoki gruntni statik zondlash maʼlumotlari boʻyicha mazkur SHNQning 7-bobiga muvofiq (seysmik taʼsirlarni hisobga olmasdan) aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
327. Oʻta choʻkadigan va shishadigan gruntlarda qoziqlarni seysmik taʼsirlarni hisobga olib yuklamalarning alohida uygʻunlashuviga hisoblashni tabiiy namlikda (agar gruntni hoʻllashning iloji boʻlmasa) va toʻliq suvga toʻyingan, oquvchanlik koʻrsatkichi mazkur SHNQning 50-formuladan aniqlanadigan gruntda (agar gruntni hoʻllashning iloji boʻlsa) amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini II turdagi grunt sharoitlarida oʻta choʻkish boʻyicha aniqlash gruntning salbiy ishqalanish kuchlari rivojlanishi imkoniyatini hisobga olmasdan bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
328. Qoziqlarni seysmik taʼsirlarga hisoblash ularni mazkur SHNQning 6 — 8-bandlariga muvofiq hisoblash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
329. Seysmik hududlardagi qoziqli poydevorlar uchun koʻndalangiga armaturalanmagan va choʻkmorsimon qoziqlardan tashqari barcha turdagi qoziqlarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
330. Quduqlarning devorini mustahkamlashni talab qilmaydigan barqaror gruntlardagina burgʻilama tiqma qoziqlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqlarning diametri kamida 40 cm boʻlishi, qoziq uzunligining diametriga nisbati 25 dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Istisno tariqasida keyin tortib olinadigan oʻrnatilgan quvurlarini qoʻllagan holda suvga toʻyingan gruntlarga tiqma va burgʻilama qoziqlarni botirishda yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
331. Seysmik hududlarda qoziqli poydevorlarni loyihalashda qoziqlarning pastki uchini oquvchanlik koʻrsatkichi IL £ 0,5 boʻlgan qoyatoshli, yirik boʻlakli, zich va oʻrtacha zichlikdagi qumli va changli-loyli gruntlarga tayantirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
332. Bir qatorli va 5 diametrdan ortiq qadamli koʻp qatorli qoziqlarning pastki uchini oquvchanlik koʻrsatkichi IL>0,5 boʻlgan suvga toʻyingan gʻovak qumlarga, changli-loyli gruntlarga tayantirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
333. Gruntga dinamik taʼsir koʻrsatishning maxsus shart-sharoitlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
334. Qoziqli poydevor plitalari (rostverk)ining koʻtaruvchanlik qobiliyati mazkur SHNQning 8-bobi va SHNQ 2.05.03-22 ga muvofiq tekshirilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
335. Seysmik hududlarda qoziqlarni gruntga kamida 4 m chuqurlashtirish, qoziqlarning pastki uchlari ostidagi zaminda oʻrtacha zichlikdagi suvga toʻyingan qumli gruntlar mavjud boʻlganda, kamida 8 m chuqurlashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
336. Qoziqlarni sunʼiy hosil qilingan seysmik taʼsirlarda dala sharoitida sinashlar natijasida olingan maʼlumotlar bilan asoslanganda qoziqlarni kamroq chuqurlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
337. Qoziqlar qoya gruntlarga tayangan holda ularning gruntga kiritilishi noseysmik hududlaridagidek qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
338. Binoning yuk koʻtaruvchi devorlari ostidagi qoziqli poydevorning poydevor plitalari (rostverk)i boʻlmi chegarasida uzluksiz va bir sathda joylashgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
339. Qoziqlarning yuqori uchini poydevor plitalari (rostverk)ka biriktirish chuqurligi hisoblab topiladi va seysmik taʼsirlar hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
340. Binolar va inshootlarni poydevor plitalari (rostverk)siz qoziqli poydevorlarni qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
341. Texnik-iqtisodiy jihatdan tegishlicha asoslanganda, qoziqli poydevorlarni sochiluvchan materiallar (mayda shagʻal, shagʻal, yirik va oʻrtacha qum) dan qilingan oraliq yostiqchali qilib qurishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday poydevorlarni biogen gruntlarda, II turdagi oʻta choʻkadigan gruntlarda, ishlov berilayotgan maydonlarda, geologik jihatdan nobarqaror (oʻpirilish, sel kelishi mumkin boʻlgan karstli) maydonlarda va barqarorlashtirilmagan gruntli maydonlarda qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
342. Oraliq yostiqli qoziqli poydevorlar uchun xuddi noseysmik hududlardagidek qoziqlar qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
343. Oraliq yostiqchali qoziqli poydevor tarkibiga kiradigan qoziqlarni gorizontal yuklamalarga hisoblanmasligi, siquvchi yuklamaga ishlaydigan bunday qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini seysmik taʼsirlarni hisobga olib, mazkur SHNQning 225-bandiga muvofiq aniqlash, bunda gruntning qarshiligini qoziqning butun yon sirti boʻylab hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, hd = 0, seysmik taʼsirlarda qoziq pastki uchining ishlash sharoitlari koeffitsiyenti geqf = 1,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
344. Oraliq yostiqli qoziqli poydevorlarni deformatsiyalar boʻyicha hisoblashda poydevorning choʻkishini mazkur SHNQning 8-bobiga muvofiq aniqlanadigan poydevorning choʻkishi bilan oraliq yostigʻining choʻkishi yigʻindisi sifatida hisoblab topish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-bob. Elektr uzatish havo liniyalarining tayanchlaridagi qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
345. Elektr uzatish havo liniyalarining (bundan buyon matnda EUL deb yuritiladi) tayanchlari va kichik stansiyalarning qoziqli poydevorlarini qoziqlarni botishiga imkon beradigan va texnik-iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlgan barcha turdagi gruntlarda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
346. EULning qoziqli poydevorlari uchun piramidal va rombsimon qoziqlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
347. Sugʻuruvchi yoki gorizontal yuklamalarni qabul qiladigan qoziqlarni gruntga botirish chuqurligi kamida 4,0 m, yogʻoch tayanchlarning poydevorlari uchun esa, kamida 3,0 m boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
348. EULning yogʻoch tayanchlari poydevorlari uchun yogʻoch qoziqlarni yer osti suvlari mavjudligi va sathning holati qandayligidan qatʼiy nazar qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Namligi oʻzgaruvchan joylarda yogʻochni chirishdan himoyalash choralari koʻrish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
349. Siquvchi yuklamaga ishlaydigan osma qoqma va tiqma qoziqlarning yuk koʻtaruvchanlik xususiyatini mazkur SHNQning 252-253-bandlarida keltirilgan talablarni hisobga olib, ushbu SHNQning 9 va 12-formulalariga muvofiq aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, ishlash sharoitlari koeffitsiyenti gs ni mazkur SHNQning 9 va 12-formulasida quyidagicha qabul qilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
meʼyoriy oraliq tayanchlar uchun — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshqa hollarda — 1,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
350. Sugʻuruvchi yuklamaga ishlaydigan qoqma va tiqma qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini mazkur SHNQning 253-254-bandlarida keltirilgan talablarni hisobga olib, ushbu SHNQning 11 va 15-formulalar boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, ishlash sharoitlari koeffitsiyentini tayanchlar uchun mazkur SHNQning 11 va 15-formulalarida quyidagicha qabul qilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
meʼyoriy oraliq tayanchlari uchun — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ankerli va burchakdagi tayanchlar uchun —1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
351. Katta qadamli tayanchlar uchun quyidagilar aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar va poydevor plitalari (rostverk)ani tutib turuvchi ogʻirligi hisobiy sugʻuruvchi kuchga teng boʻlsa — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
agar tutib turuvchi yuklama 65 foizni tashkil qilsa va sugʻuruvchi yuklamadan kichik boʻlsa — 0,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshqa hollarda esa interpolyatsiya qilish yoʻli bilan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
352. EUL poydevorlarida qoqma qoziqlarning pastki uchi ostidagi gruntning hisobiy qarshiligi R va qoqma qoziqlarning yon sirtidagi hisobiy qarshilik fi mazkur SHNQning 1 va 2-jadvallari boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Meʼyoriy tayanchlarning poydevorlarida oquvchanlik koʻrsatkichi IL ³ 0,3 boʻlgan changli-loyli gruntlar uchun fi ning hisobiy qiymatlarini 25 foizga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
353. Qoqma qoziqlar yon sirtidagi gruntning mazkur SHNQning 252-bandi talablariga muvofiq hisoblangan hisobiy qarshiligi fi ni 20-jadvalda keltirilgan ishlash sharoitlari qoʻshimcha koeffitsiyenti gc ga koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Poydevorlarning turlari gurunt va yuklamalarning koʻrsatkichlari

Ishlash sharoitlarining qoʻshimcha koeffitsiyentlari , g

l ³ 25d

l<25d va nisbatlar

1. Quyidagilarni hisoblashda meʼyoriy oraliq tayanch ostidagi poydevor:

a) yakka qoziqlar sugʻuruvchi yuklamalarga:

 qumli gruntlar va qumloq tuproqlarda

 loylar va qumloq tuproqlarda L £   0,6 da;

 loylar va qumloq tuproqlarda IL  > 0,6 da.

b) yakka qoziqlarni siquvchi yuklamalarga va toʻp tarkibidagi  qoziqlarni sugʻuruvchi yuklamalarga:

qumli gruntlar va qumloq tuproqlarda loylar qumloq tuproqlarda  IL £ 0,6 da;

qumli gruntlar va qumloq tuproqlarda loylar IL > 0,6 da.

2. Quyidagilarni hisoblashda ankerli, burchakdagi oxirgi tayanchlar, katta qadamli tayanchlar ostidagi poydevor:

a) yakka qoziqlar sugʻuruvchi yuklamalarga:

 - qumli gruntlar va kumloq tuproqlarda

 - loylar va qumloq tuproqlarda

          

          

 

0,9

1,15

1,5

          

  

 

0,9

1,15

1,5

          

          

  

0,8

1,0

          

            

            

 

0,9

1,15

1,5

            

    

 

0,9

1,15

1,5

            

            

   

0,8

    1,0     

            

            

            

  

0,8

1,05

1,35

            

  

 

0,9

1,15

1,5

            

            

 

0,7

    0,9     

            

 

 

 

0,55

0,7

0,9

 

 

 

0,9

1,15

1,5

 

 

 

0,6

0,6

b) toʻp tarkibidagi qoziqlarni sugʻuruvchi yuklamalarga:

 qumli guruntlar va qumloq tuproqlarda

 loylar va qumloq tuproqlarda

v) barcha gruntlar siquvchi yuklamalarga

 

 

0,8

1,0

1,0

 

 

0,8

1,0

1,0

 

 

0,8

1,0

1,0

 

 

0,8

1,0

1,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20 jadvalda quyidagi belgilar qabul qilingan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d dumaloq qoziqning diametri, kvadrat qoziqning tomoni, toʻgʻri toʻrtburchak kesimli qoziqning katta tomoni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H hisobiy yuklamaning gorizontal tashkil etuvchisi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N hisobiy yuklamaning vertikal tashkil etuvchisi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Yakka qoziqli yuklam gorizontal tashkil etuvchisi tomonga qiyalatib botirishda (vertikalga nisbatan qiyalik burchagi 10 dan katta boʻlganda) ishlash sharoitlarining qoʻshimcha koeffitsiyentini toʻpda ishlaydigan vertikal qoziqlarda (1b yoki 2b pozitsiya boʻyicha) qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
354. Toʻrtta qoziq va bundan kam qoziqdan iborat toʻpda ishlaydigan qoziqni sugʻuruvchi yuklamaga hisoblashda qoziqning hisobiy koʻtaruvchanlik xususiyatini
20 foizga kamaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
355. Sugʻuruvchi yuklamani qabul qiladigan qoziqlar uchun ularni lider quduqlarga botirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqning koʻndalang kesimi bilan lider quduqning diametri orasidagi farqi 0,15 m dan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-bob. Kam qavatli qishloq binolarining qoziqli poydevorlarini loyihalash xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
356. Qoziqli poydevorlarni loyihalash xususiyatlari kam qavatli qishloq binolarining quyidagi turlarga boʻlinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chorvachilik va parrandachilik uchun qoʻrgʻon turidagi uylar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qishloq xoʻjaligi mahsulotlari va qishloq xoʻjaligi texnikasi omborxonalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har xil maqsadlarga moʻljallangan bostirmalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bular uchun binolar devori sokoli sathida hisobiy yuklama 150 kN/m (15 tf/m), ustunga esa — 400 kN (40 tf).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
357. Kam qavatli qishloq binolarining qoziqli poydevorlarini loyihalashda asosan ustun-qoziqlarni, koʻndalangiga armaturalanmagan, oldindan zoʻriqtirilgan armaturali kalta piramidal qoziqlarni, uzunligi 3 m gacha boʻlgan burgʻilama qoziqlarni (zichlab shibbalangan zaboyli) va oʻyilgan quduqlarga botiriladigan tiqma qoziqlarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
358. Tirgakli konstruksiyadagi qishloq binolarining poydevorlarida konsolli, tavr va qoʻshtavr kesimli qoziqlarni qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
359. Seysmik hududlarda koʻtariladigan kam qavatli qishloq binolari uchun ustun-qoziqlarni qoʻllashda ular gruntga kamida 2 m chuqurlikda botirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
360. Uzunligi 3 m gacha boʻlgan burgʻilama qoziqlarni ishlatishda quduqlar zaboyini zichlashda gruntga kamida 10 cm qalinlikdagi shagʻal qatlami shibbalab zichlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
361. Oʻta choʻkadigan (xususiy ogʻirligidan 15 cm gacha choʻkadigan) gruntlarda kam qavatli qishloq binolari qoziqli poydevorlarining loyihalarida qoziqlar oʻta choʻkadigan qatlamli toʻliq oʻyib kirishini koʻzda tutmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, binolarning yer ustidagi konstruksiyalari poydevorlarning hisoblab aniqlangan notekis choʻkishlari va oʻta choʻkishlarida binolardan foydalanishni taʼminlaydigan konstruktiv tadbirlarni loyihalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
362. Qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini mazkur SHNQning 9-formulasi boʻyicha hisoblashda gruntga 2 dan — 3 m gacha chuqurlikda botiriladigan qoqma qoziqlarning pastki uchi ostidagi gruntning hisobiy qarshiligi R, kPa (tf/m2) ni mazkur SHNQning 21-jadvalidan, yon sirtlaridagi gruntning hisobiy qarshiligi fi, kPa (tf/m2) ni mazkur SHNQning 22-jadval boʻyicha qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
363. Zichlab ulangan, qoziqlar 2 dan 3 m gacha chuqurlikda botiriladigan holda tiqma va burgʻilama qoziqlarning pastki uchi ostidagi gruntning hisbiy qarshiligi R, kPa (tf/m 2) ni mazkur SHNQning 23-jadvalidan qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, zich qumli gruntlarda jadvaldagi qiymatlarni 1,3-marta koʻpaytirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tiqma va burgʻilama qoziqlarning yon sirtidagi hisobiy qarshilik fi, kPa (tf/m2) ni mazkur SHNQning 22-jadvaldan 0,9 ga teng ishlash sharoitlari qoʻshimcha koeffitsiyenti bilan qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziqni botirish chuqurligi, m

Gʻovaklik koeffitsiyenti, e

Qoqma qoziqlarni pastki uchlari ostidagi guruntning solishtirma qarshiligi, R, kPa (tf/m2)

Qumli guruntlar

Changsimon-loyli guruntlar, oquvchanlik koʻrsatkichli, IL

Yirik

Oʻrtacha yirilikdagi

Mayda

Chang simon

0,0

0,2

0,4

0,6

0,8

1,0

2

£ 0,55

8300 (830)

3900

(390)

2500 (250)

1500 (150)

6500 (650)

3900 (390)

2000 (200)

1000 (100)

600 (60)

300 (30)

0,70

6400 (640)

3000

(300)

1900 (190)

1200 (120)

5400 (540)

3200 (320)

1700 (170)

900

(90)

500 (50)

250 (25)

1,00

 

 

 

 

3200 (320)

1900 (190)

1000 (100)

600

(60)

300 (30)

150 (15)

3

£ 0,55

8500 (850)

4100 (410)

2700 (270)

1600 (160)

6600 (660)

4000 (400)

2100 (210)

1100 (110)

650 (65)

350 (35)

0,70

6600 (660)

3200 (320)

2100 (210)

1300 (130)

5500 (550)

3300 (330)

1800 (180)

1000 (100)

550 (55)

250 (25)

1,00

-

-

-

-

3300 (330)

2000 (200)

1100 (110)

700 (70)

350 (35)

200 (20)

Izoh. IL va e larning oraliq qiymatlari uchun R ning qiymati interpolyatsiya usulida aniqlanadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Gurunt qatlamining joylashish chuqurligi, hi

Qatlamdagi guruntning gʻovaklik koeffitsiyenti e

Qoqma qoziqlar, shu jumladan, tavr va qushtavr kesimli qoziqlarning yon sirtidagi guruntning hisobiy qarshiligi fi, kPa (tf/m2)

Qumli gurunt

Changsimon-loyli guruntlar, oquvchanlik koʻrsatkichli fi quyidagiga teng

Yirik Oʻrtacha yiriklikdagi

Mayda

Changsimon

0,0

0,2

0,4

0,6

0,8

1,0

1

£ 0,55

80 (8,0)

55 (5,5)

45 (4,5)

46 (4,6)

39 (3,9)

32 (3,2)

25 (2,5)

18 (1,8)

11 (1,1)

0,7

60 (6,0)

40 (4,0)

30 (3,0)

45 (4,5)

37 (3,7)

30 (3,0)

23 (2,3)

16 (1,6)

9 (0,9)

1,0

-

-

-

-

32 (3,2)

23 (2,3)

15 (1,5)

10 (1,0)

6 (0,6)

2-3

£ 0,55

85 (8,5)

60 (6,0)

50 (5,0)

68 (6,8)

53 (5,3)

40 (4,0)

29 (2,9)

20 (2,0)

13 (1,3)

0,7

65 (6,5)

45 (4,5)

35 (3,5)

65 (6,5)

50 (5,0)

37 (3,7)

26 (2,6)

18 (1,8)

11 (1,1)

1,0

-

-

-

60 (6,0)

45 (4,5)

32 (3,2)

21 (2,1)

13 (1,3)

7 (0,7)

Izoh. hi, e va IL larning oraliq qiymatlari uchun fi qiymati interpolyatsiya usulida aniqlanadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Guruntlar

Gʻovaklik koeffitsiyenti e

2-3 m chuqurlikda botirilgan tiqma va burgʻilama qoziqlarning pastki uchi ostidagi hisobiy qarshilik, R, kPa va ustun-qoziqlarning konsollari hisobiy qarshilik, Rcon (tf/m2)

Qumli guruntlar

Yirik

Oʻrtacha yiriklikdagi

Mayda

Changsimon

Changsimon loyli guruntlar oquvchanlik koʻrsatkichi IL, koʻrsatkichidà

0,0

0,2

0,4

0,5

Oʻrtacha zich qumlar

0,55-0,8

2000 (200)

1500 (150)

800 (80)

500 (50)

Qumloq va qumoq

0,5

0,7

1,0

800 (80)

650 (65)

550 (55)

650 (65)

550 (55)

450 (45)

550 (55)

450 (45)

350 (45)

450 (45)

350 (35)

250 (25)

Loylar

0,5

0,6

0,8

1400 (140)

1100 (110)

700 (70)

1100 (110)

900 (90)

600 (60)

900 (90)

750 (75)

500 (50)

700 (70)

600 (60)

400 (40)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
364. Siquvchi kuchga ishlaydigan, gruntga temir-beton konsollar bilan botiriladigan ustun-qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini qoziqlarning pastki uchi ostidagi, konsollar ostidagi va yon sirtidagi gruntning qarshiliklari yigʻindisi sifatida quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (61)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gcon — ishlash sharoitlari qoʻshimcha koeffitsiyenti, qumli gruntlar uchun gcon = 0,4 va changli-loyli gruntlar uchun g con = 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rcon — konsollar ostidagi gruntning hisobiy qarshiligi, kPa (tf/m2); ular gruntga 0,5-1,0 botiriganda ushbu SHNQning 23-jadvaliga asosan qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Acon — konsollarning gorizontal tekislikka proyeksiyasi yuzasi, m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
365. Yuklamaning vertikal tashkil etuvchisi taʼsir qiladigan holda tavr va qoʻshtavr kesimli qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini (9) formuladan aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, tokcha va devorning yon sirtidagi fi qiymatini ushbu SHNQning 22-jadvaliga asosan qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
366. Uch sharnirli ramalardan iborat karaksli binolar uchun qoʻllaniladigan tavr va qoʻshtavr kesimli qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini hisoblashda, tirgak (raspor)larning gorizontal tashkil etuvchilari qoziqlarning yon sirtlaridagi hisobiy qarshilikka taʼsirini inobatga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
367. Bir qavatli qishloq binolarining qoziqli poydevorlari va ustun-qoziqlari uchun gruntlarning sovuqdan koʻpchishi taʼsiriga poydevorlarning ustuvorligini tekshirib koʻrish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
368. Qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini aniqlashda gruntlarning hisobiy koʻrsatkichlarini binolarni va ulardan foydalanish jarayonida ularning eng noqulay mavsumiy oʻzgarishlari uchun qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqli poydevorlarni loyihalash uchun muhandislik-geologik tadqiqotlar hajmlarni aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Qoziqli poydevorlar uchun tadqiqotlar hajmini aniqlashda joylashish va xossalar shartlari boʻyicha gruntlar bir xil tarkibiga koʻra oʻrnatilgan gruntining murakkabligini uch toifaga ajratish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Birinchi toifa amalda gorizontal yoki ozgina moyil qatlamlari boʻlgan (qiyalik 0,05 dan koʻp boʻlmagan), shuningdek har bir qatlam ichida xossalari boʻyicha bir tarkibli boʻlgan tartibida qalinligi bir qatlamli yoki koʻp qatlamli boʻyicha gruntlarni kiritish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ikkinchi toifaga qatlamlar orasidagi chegaralar yetarlicha izchil boʻlmagan (qiyalik 0,1 dan oshmagan), shuningdek har bir qatlam ichida xossalari boʻyicha har xil tarkibli boʻlgan tartibida qalinligi bir qatlamli yoki koʻp qatlamli gruntlarni kiritish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uchinchi toifaga tartibida koʻp qatlamli va qatlamlar orasidagi notekis chegaralari boʻlgan (0,1 dan ortiq qiyalikka ega) har xil tarkibli xususiyatlarga ega va alohida qatlamlar chiqib ketishi mumkin boʻlgan grunt qatlamini kiritish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Qurilish maydonchaning grunt sharoitlarini murakkablik toifasini baholash, geologik fondlar asosida bajariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Obyektlarni masʼuliyatlik darajasi va grunt sharoitlarni murakkablik toifasiga bogʻliq boʻlgan qoziqli poydevorlar uchun tadqiqotlar hajmini aniqlash jadvalidan foydalangan holda oʻtkazish yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Tadqiqot turi

Grunt sharoitlarning murakkablik toifasi

birinchi

ikkinchi

uchinchi

Bino va inshootlarning masʼuliyat darajasi III (pasaytirilgan)

Burgʻilash qudugʻi

70x70 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida bitta quduq

50x50 m toʻr boʻyicha faqat har bir binoga kamida ikkita quduq

30x30 m toʻr boʻyicha  faqat har bir binoga kamida uchta quduq

Gruntlarni laboratoriya tadqiqotlari

Bir muhandis-geologik element ichidagi kamida oltita sinov

Gruntlarni zondlash

35x35 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida ikki nuqta

25x25 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida uch nuqta

15x15 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida olti nuqta

Bino va inshootlar masʼuliyat darajasi II (normal)

Burgʻilash qudugʻi

50x50 m toʻr faqat har bir binoga kamida ikkita quduq

40x40 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida uchta quduq

30x30 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida toʻrtta quduq

Gruntlarni laboratoriya tadqiqotlari

Har bir injenerlik –geologiya elementlari-ichida kamida oltita sinov koʻrsatgichlarini aniqlash

Grunlarni

zondlash

25x25 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida olti nuqta

20x20 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida yetti nuqta

15x15 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida  oʻn nuqta

Pressiometr sinovlari

-

Bir muhandis-geologik element ichidagi kamida oltita sinov

Gruntni namunaviy qoziq bilan sinovi

Har bir injenerlik –geologiya  elementlari-ichida kamida oltita sinov koʻrsatgichlarini aniqlash

Gruntni tabiiy qoziq bilan sinovi

-

1000 dan ortiq qoziqlar boʻlgan holda har bir chuqurlikda kamida ikkita sinov

100 dan ortiq qoziqlar boʻlgan holda har bir chuqurlikda kamida ikkita sinov

Bino va inshootlar masʼuliyat darajasi I (yuqori)

Burgʻilash qudugʻi

40x40 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida uch quduq

30x30 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida toʻrt quduq

20x20 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida besh quduq

Gruntlarni laboratoriya tadqiqotlari

Har bir injenerlik –geologiya elementlari-ichida kamida oltita sinov koʻrsatgichlarini aniqlash

Grunlarni zondlash

25x25 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida olti nuqta

15x15 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida sakkiz nuqta

10x10 m toʻr boʻyicha, faqat har bir binoga kamida oʻn nuqta

Pressiometr sinovlari

Har bir injenerlik –geologiya elementlari-ichida kamida oltita sinov koʻrsatgichlarini aniqlash

Shtamp sinovlari

Natijalarning oʻrtacha 30 foiz dan oshgan holatda bir muhandislik-geologik element ichida kamida ikkita sinov

Gruntni namunaviy qoziq bilan sinovi

Har bir berilgan chuqurlikda kamida oltita sinov oʻtkazish

Gruntni tabiiy qoziq bilan sinovi

Qoziqlar 100 dan ortiq boʻlganda har bir chuqurlikda kamida ikkita sinov oʻtkazish

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muhandislik — geologiya sinovlarga qoʻyiladigan asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Geologiya, geomlofologiya, zilzila hamda poydevor turini tanlash uchun muhandislik tadqiqotlar natijalari toʻgʻrisida mukammal axborotlarni oʻz ichiga olgan, shuningdek qoziqlar turi va ularning oʻlchamlari, qoziq mumkin boʻlgan hisobiy yuklarni aniqlashda va qurilish maydonchasining muhandislik-geologik, gidrogeologik va ekologik sharoitlari hamda uni oʻzlashtirish boʻyicha muhandislik tadbirlarining turi va hajmini hisobga olgan holda, chegaraviy holatlar boʻyicha hisob-kitoblarini amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Qoziqli poydevorlar uchun tadqiqotlar quyidagi ishlarni oʻz ichiga oladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
namunalarni tanlash va oʻtadigan gruntlarning tavsiflash uchun quduqlarni burgʻilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
grunt va yer osti suvlarning fizik-mexanik xususiyatlarni laboratoriya tadqiqotlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni zondlash — statik va dinamik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni pressiometrik sinovlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni shtamplar bilan sinash (statik yuklar bilan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gruntlarni namunaviy va (yoki) tabiiy qoziqlar bilan sinash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziq poydevorlari joylashtirilishi atrof-muhitga, shu jumladan bino yaqinida joylashgan taʼsirini oʻrganish boʻyicha tajribali ishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Qurilish obyektlarining masʼuliyat darajasidan va qoziq poydevorlarining turlaridan qatʼiy nazar, majburiy ish turlariga quduqlarni burgʻilash, laboratoriya tadqiqotlari va statik dinamik zondlash oʻtkazish hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zondlash usulida statik usuli afzallik deb qabul qilinishi, ushbu jarayonda gruntlarni statik zondlash koʻrsatkichlaridan tashqari ularning zichligi va namligi radioaktiv yozuv yordamida (karotaj) aniqlanadi (GOST 19912-2012).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Mazkur SHNQning 2-ilovasi 2 va 3-bandida keltirilgan masʼuliyati yuqori va normal darajadagi obyektlar uchun ishlarni pressiometr va shtamplar (GOST 20276-2012), namunaviy va tabiiy qoziqlar (GOST 5686-2020) mazkur SHNQning 1-ilovasi tavsiyalariga muvofiq oʻtkazilgan gruntlar sinovlarini toʻldirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, joylashish va xususiyat shartlari boʻyicha gruntlar bir xil tarkibligiga koʻra oʻrnatilgan grunt sharoitining murakkablik toifalarini hisobga olish kerak. (mazkur SHNQning 1-ilovasida keltirilgan)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Masʼuliyati yuqori darajali baland binolar va chuqur yer osti qismi boʻlgan binolarni qurishda geofizik tadqiqotlar quduqlar orasidagi grunt massivlarining geologik tuzilishini aniqlashtirish, zaif gruntlarning qatlamlarini qalinligini, uning chuqurligini, yer osti suvlarlarning harakat yoʻnalishi va tezligini aniqlash uchun tadqiqot ishlarini olib borish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Karst xavfli joylarda esa qoya va karst jinslarining joylashish chuqurligi, ularning yorilishi va karstlanganligini aniqlash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Yangi turdagi qoziq konstruksiyani kiritilish rejasiga va loyihalash uchun belgilangan oʻlchamlarni aniqlashda hamda ushbu qoziqlarni statik yuklar bilan tabiiy sinovlarini oʻtkazish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzaro kombinatlashtirilgan(qoʻshilgan) qoziqli-plita poydevorlarni qoʻllashda ish tartibiga shtamplar va tabiiy qoziqlar bilan gruntlar sinovlarini oʻtkazish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Qoziqlarga sugʻuruvchi, gorizontal yoki oʻzgaruvchan yuklarning uzatilishi aniqlovchi tajriba ishlarni olib borilishlik hamda asosiy taʼsir etuvchini hisobga olgan holda har bir holat uchun aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Qoziqlarni yuk koʻtarish qobiliyatini tabiiy va etalon qoziqlar bilan, shuningdek statik zondlash bilan gruntlarni dala sinovlarni natijalari boʻyicha mazkur ilovaning 5-bandiga muvofiq aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Gruntlarni qoziqlar, shtamplar va bosim oʻlchagich (pressiometr)lar bilan sinovdan oʻtkazish, quduqlarni burgʻilash (va zondlash) natijalariga koʻra tanlangan tajriba maydonchalarida va eng oʻziga xos grunt sharoitlari boʻyicha joylashgan joylarda, eng koʻp joylashgan poydevorlar zonalarida hamda grunt sharoitlari boʻyicha qoziqlarni kiritish imkoniyati shubhali joylarda oʻtkaziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Statik yuklar bilan grunt sinovlari quduqlarda deformatsiya modulini aniqlash maqsadida asosan 600 cm2 li vintli shtamplar bilan tajriba oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zondlash pressiometrik sinovlari maʼlumotlari boʻyicha gruntlarni modul deformatsiyasini aniqlash va tadqiqot maydonchasida tavsiya etiladigan oʻtish koeffitsiyentlarlarni aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Qurilish obyektining masʼuliyat darajasiga va yer osti sharoitlarining murakkabligi toifasiga koʻra mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq qoziqli poydevorlari uchun izlanishlar hajmini belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Muhandis-geologik qazilmalar (quduqlar, zond nuqtalari, gruntlarni sinov oʻtkazish joylari) hisoblar bilan bajarilishi, ular loyalanayotgan bino shakli chegarasida yoki grunt sharoitlari bir hil boʻlsa 5 m dan uzoq boʻlmaganda, qoziqlar handaqning toʻsuvchi konstruksiyalari sifatida qoʻllangan holda oʻqlaridan 2 m dan oshmagan masofada joylashgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Muhandislik va geologik qazilmalarning chuqurligi loyihalanayotgan chuqurlikdan agar qoziqlarning pastki uchlari oddiy joylashgan boʻlib va qoziqlar toʻplamiga 3 MN gacha yuk tushgan holda kamida 5 m dan va qoziq maydonining oʻlchami 10x10 m gacha teng boʻlganda va qoziq toʻplamiga tushadigan yuk ogʻirligi 3 MN dan ortiq boʻlsa — 10 m dan past boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq maydonining oʻlchami 10x10 m katta boʻlganda va plita-qoziqli poydevorlarni qoʻllaganda qazilmalar chuqurligi qoziqlar moʻljal boʻlgan kiritilishi siqilgan qatlam qalinligi chuqurligidan oshmasligi, biroq qaziq maydonini yoki plitani yarim enidan va 15 m dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qurilish maydonchasida oʻziga xos xossalarga ega boʻlgan grunt qatlamlari (choʻkuvchan, shishgan, boʻsh loyli organomineralli va organik gruntlar, yumshoq qumlar va texnogen gruntlar) mavjud boʻlsa, tushama mustahkam gruntlarning chuqurligi va ularni tasniflarini aniqlash maqsadida qazilmalar chuqurligi qatlamning butun qalinligidan ularning oʻtishi zarurligi olingan holda aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Qoziqli poydevorlari izlanishlarini olib borilganda chegaraviy holatlar boʻyicha qoziqli poydevorlarini hisoblash uchun zarur boʻlgan fizik, mustahkamlik
va deformatsiya xususiyatlari aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Har bir muhandislik-geologik element uchun tuproq (grunt) xususiyatlarning aniqlash soni GOST 20522-2012 ga muvofiq statistik ishlov uchun yetarli boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Qumlar uchun buzilmagan tuzilmaning namunalarini tanlashdagi qiyinchiliklarni hisobga olgan holda, barcha masʼuliyat darajasidagi obyektlar uchun ularning fizik holati, mustahkamligi va deformatsiyalanish xususiyatlarini aniqlashning asosiy usuli sifatida statik yoki dinamik zondlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zondlash, maʼsuliyat darajasi III obyektlari uchun qumli va loyli tuproqlarining deformatsiya modulini aniqlashning asosiy usuli hisoblanishi va maʼsuliyat darajasi I va II boʻlgan obyektlari uchun deformatsiya modulini (pressometrik va shtamplash sinovlari bilan birgalikda) aniqlash usullaridan biri hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Qoziqli poydevorlarni qoʻllashda qayta taʼmirlanadigan binolar va inshootlarining zaminlarini mustahkamligini oshirish uchun muhandis-geologik tadqiqotlar, poydevor zaminini tekshiruvi va bino konstruksiyalarining harakatlanishi boʻyicha asbobli (insrumental) geodezik kuzatuv ishlari SHNQ 1.04.01-21 koʻra amalga oshirilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yangi tadqiqot materiallarining arxiv maʼlumotlariga muvofiqligi aniqlash (agar ular mavjud boʻlsa) va qayta taʼmirlanayotgan inshootni qurish va foydalanish oqibatida muhandislik-geologik va gidrogeologik sharoitlarning oʻzgarishi toʻgʻrisidagi hulosa tuzilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Binoni va uning poydevor konstruksiyasini texnik holatini tekshirish, buyurtmachining maxsus texnik topshirigʻiga binoan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qayta taʼmirlanayotgan binoning poydevorlarida mavjud boʻlgan qoziqlarning uzunligini baholash radar tipidagi asboblar yordamida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Zamin poydevorlarini tekshirishdan oldin quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binoning yuqori konstruksiyani holati yuzaki (vizual) baholash, shuningdek mavjud boʻlgan yoriqlarni, ularni oʻlchamlairi va xususiyatlarni, yoriqlarda mayoqlar oʻrnatilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zaminga salbiy taʼsir etuvchi faktorlarni aniqlash maqsadida binoni foydalanish rejimini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer osti injenerlik kommunikatsiyalarini va drenaj tizimi va ularni holatini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
taʼmirlash ishlarni olib boriladigan qurilish maydonining injenerlik-geologik qidiruv ishlari toʻgʻrisida arxiv maʼlumotlari bilan tanishish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
taʼmirlanadigan (rekonstruksiya qilinadigan) bino konstruksilarini holatini va uning sokol qismini notekis choʻkishi (ogʻish, egilish, siljish) holatlari roʻy berishini aniqlash uchun geodeziya sʼyomka qilinishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
taʼmirlanadigan binolarni tekshirishda, uning atrofidagi shuningdek unga yaqin joylashgan hududdagi binolarning holatini inobatga olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Poydevor asosini va poydevor konstruksiyar holatini tekshirganda toʻgʻridan —toʻgʻri poydevor tagliklari va shurf devorlaridan monolit gruntlarni tanlab olish shurflarni kesib oʻtish bilan amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shurflar chuqurligi ostida gruntlarning muhandis-geologik tuzilmasi, gidrogeologik shartlari va xossalari burgʻilash va zondlash orqali oʻrganilishi bunda burgʻilash quduqlari (skvajina) va zondlash nuqtalari bino yoki inshootning perimetri boʻyicha 5 m dan kam boʻlmagan masofada joylashtiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Qayta taʼmirlashda inshootlarning zaminlarini kuchaytirganda qoqma, bosim ostida kiritilgan, burgʻilama yoki burgʻilama-haydama qoziqlarni maʼlum masofagacha yetkazilish chuqurligi mazkur SHNQning 2-ilovasi 11-bandiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Qoziqli poydevorlarni loyihalashda muhandislik- geologik tadqiqotlarning natijalari boʻyicha texnik hisobot SHNQ 1.02.09-15 va SHNQ 1.02.07-19 ga asosan tuzilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qurilish maydoni toʻgʻrisidagi hisobotda, gruntlarning hamma tasniflari muhandislik - geologik va gidrogeologik sharoitlari (binoning qurilish va foydalanish jarayonida) mumkin boʻlgan oʻzgarishlarni oldindan aytishni hisobga olgan holda keltirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zondlashning natijalari qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maydonda agressiv xossalarga ega boʻlgan yer osti suvlar mavjud boʻlsa qoziqlarni korroziyaga qarshi himoyalanishi boʻyicha tavsiyalar berilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Qoziqli poydevorlarni loyihalash va oʻrnatishda muhandis-geologik tadqiqotlar va gruntlar xususiyatlarini oʻrganish uchun mazkur SHNQning 12 — 17-bandlarida keltirilgan qoʻshimcha talablarni hisobga olish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlarni vertikal va gorizontal kuchlar va momentning birgalikdagi taʼsiriga hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Sxemada keltirilgan qoziqlarni vertikal va gorizontal kuchlar va momentning birgalikdagi taʼsiriga hisoblashda "qoziq-grunt" tizimi zoʻriqqan-deformatsiyalangan holatining ikki bosqichini farq qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1- rasm. Qoziqning yuklanish sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Birinchi bosqichda qoziq atrofidagi gruntni elastik (qayishqoq) chiziqli-deformatsiyalanadigan muhit sifatida u toʻshama koeffitsiyenti Cz, kN/m3 (tf/m3)bilan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq yon sirtidagi gruntning toʻshama koeffitsiyenti Sz hisobiy qiymatini quyidagi formuladan aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
K — mutanosiblik (proporsionallik) koeffitsiyenti, kN/m4 (tc/m4), qoziq atrofidagi gruntning turiga koʻra, mazkur SHNQning 3-ilovasi 1-jadvalidan qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Z — toʻshama koeffitsiyenti aniqlanadigan qoziq kesimining grunt sirtiga nisbatan poydevor plitalari (rostverk) baland boʻlganda yoki poydevor plitalari (rostverk) tagligiga nisbatan (poydevor plitalari (rostverk) past boʻlganda) gruntda joylashish chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — ishlash sharoitlari koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ikkinchi bosqichda qoziq atrofidagi gruntning yuqori chegaraviy muvozanat zonasi (plastiklik zonasi) hosil boʻlishi, u mutanosiblik mustahkamlik koeffitsiyenti α bilan aniqlanadi (mazkur SHNQning 3-ilovasi 1-jadvalda keltirilgan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntga tayanadigan poydevor plitalari (rostverk)li poydevorda koʻp qatorli qoziqlar joylashganda ularni hisoblashda (seysmik taʼsirlar boʻlmaganda) gruntning zoʻriqqan-deformatsiyalangan holati birinchi va ikkinchi bosqichlari birin-ketin rivojlanishi mumkinligini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qoziqlar ikki bosqichda hisoblanadi, (1) formuladagi ishlash sharoitlari koeffitsiyenti gc=1 deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qolgan boshqa barcha hollarda "qoziq -grunt" tizimi zoʻriqqan-deformatsiyalangan holatining faqat birinchi bosqichi rivojlanishi mumkin boʻlgan sharoit uchun qoziqlar bir bosqichda hisoblanadi, (1) formuladagi ishlash sharoitlari koeffitsiyenti gc=3 deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Qoziqlarni vertikal va gorizontal kuchlar va momentning birgalikdagi taʼsiriga hisoblashda quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyidagi shartga muvofiq gruntning zoʻriqqan-deformatsiyalangan holati ikkinchi bosqichi rivojlanishi mumkin boʻlgan hol uchun qoziqlarning yuk koʻtaruvchanlik xususiyatini hisoblash:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, N — bir qoziqqa taʼsir qiladigan koʻndalang yuklamaning hisobiy qiymati, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — qoziqning mazkur SHNQning 3-ilovasi 10-bandi talablariga muvofiq aniqlanadigan yuk koʻtaruvchanlik xususiyati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gk — 1.4 ga teng deb qabul qilinadigan ishonchlilik koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblash faqat gruntning zoʻriqqan-deformatsiyalangan holati birinchi bosqichi rivojlanishi mumkin boʻlgan hol uchun bajarilgan holda mazkur SHNQning 3-ilovasi 13-bandiga muvofiq gruntning ustuvorligini tekshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlarni deformatsiyalar boʻyicha hisoblash, qoziq kallagining gorizontal siljishi up va burilish burchagi yp hisobiy qiymatlariga yoʻl qoʻyish mumkinligi shartlariga rioya qilinishini tekshirishni oʻz ichiga oladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
up £ uu (3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yp £ yu (4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, up, yp — qoziq kallagining gorizontal siljishi (m) va burilish burchagi (rad) hisobiy qiymatlari mazkur SHNQning 3-ilovasi 5-bandiga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uu, yu — qoziq kallagining gorizontal qiymatlari, bino yoki inshootni loyihalash topshirigʻida belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziq atrofidagi guruntlar va ularning koʻrsatkichlari

Mutanosiblik koeffitsiyenti, K, kN/m4 (tf/m4)

Mutanosiblik mustahkamlik koeffitsiyenti, a, kN/m3 (tf/m3)

Yirik qumlar (0,55 £ e £ 0,7, loyli va qumoq guruntlar (IL < 0)

18 000 — 30 000

(1800 3000)

71 — 92

(7,1 — 9,2)

Mayda qumlar (0,6 £ e £ 0,75, oʻrtacha yirik qumlar (0,55 £ e £ 0,7), qattiq qumaloq gurunt (IL < 0); qattiq plastik va yarim qattiq loylar va qumoq guruntlar
(0
£ IL £ 0,75)

12 000 — 18 000

(1200 1800)

60 — 71

(6,0 7,1)

Changsimon  (0,6 £ e £ 0,8), plastik qumloq guruntlar (0 £ IL £ 1), yumshoq plastik loylar va qumoq guruntlar (0,5 £ IL £ 0,75)

7 000 — 12 000

(700 — 1200)

44 – 60

(4,4 – 6,0)

Oquvchan plastik loylar va qumoq guruntlar (0,75 £ IL £ 1)

4 000 — 7 000

(400 — 700)

26 – 44

(2,6 – 4,4)

Shagʻalli qumlar (0,55£e£0,7); qum toʻldirgichli  yirik boʻlakli guruntlar

50 000 100 000

(5000 10000)

100 120

(10 12)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Koeffitsiyent K ning kichik qiymatlari loyli gruntlarning qavs ichida berilgan oquvchanlik koʻrsatkichi IL va qumli gruntlarning gʻovaklik koeffitsiyenti e ning katta qiymatlariga, koeffitsent K ning katta qiymatlari tegishlicha IL va e ning kichik qiymatlariga ega gruntlar uchun koeffitsiyent K qiymatlar interpolyatsiya orqali topiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. K-koeffitsiyenti, zich qumlar uchun qiymati mazkur SHNQning 3-ilovasi
1-jadvalda zich qumlar uchun berilgan gruntturining qiymatlardan 30 foizga katta olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobiy zoʻriqishlar vertikal yuklama, eguvchi moment va koʻndalang kuchning birgalikdagi taʼsiriga birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha (mustahkamlik boʻyicha, darzlar hosil boʻlishi va ochilishi boʻyicha) materialning qarshiligiga qoziqlar kesimini tekshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqning har kesimlarida taʼsir qiladigan eguvchi momentlar va koʻndalang kuchlarning hisobiy qiymatlari gruntning zoʻriqqan-deformatsiyalangan holati ikkinchi bosqichi rivojlanishi mumkin boʻlgan holda mazkur SHNQning 3-ilovasi 8 va 9-bandlariga muvofiq, boshqa hollarda esa mazkur SHNQning 3-ilovasi 14 va 15-bandlariga asosan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Gruntning zoʻriqqan-deformatsiyalangan holatida ikkinchi bosqichi rivojlanishi mumkin boʻlgan holda hisoblash "qoziq-grunt" tizimining chegaraviy holati sifatida Zz chuqurlikda (plastik zona ichida yoki chegarasida) plastik sharnir hosil boʻlishi qabul qilinadi, bu sharnirda moment Mu, kN ∙ m (tf×m) vujudga keladi va qoziqning koʻndalang kesimi qabul qiladigan chegaraviy eguvchi momentiga teng boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq poydevor plitalari (rostverk)ka mahkamlab biriktirib qoʻyilganda, ketma-ket ikkita sharnir hosil boʻladi: birinchisi - qoziq poydevor plitalari (rostverk)ka biriktirilgan joyda, ikkinchisi – plastik zona ichida yoki chegarasida. “qoziq-grunt” tizimining chegaraviy holati sifatida ikkinchi plastik sharnirning hosil boʻlish momenti qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Qoziqlarni ikkala gruntning chegaraviy holatlari boʻyicha hisoblashda quyidagi parametrlardan foydalaniladi: qoziq kesimining gruntda joylashishi keltirilgan chuqurligi , qoziqning gruntga botishi keltirilgan chuqurligi ; gruntning zoʻriqqan-deformatsiyalangan holati ikkinchi bosqichi rivojlanishi mumkin boʻlgan holda esa, bulardan tashqari, plastik zonaning keltirilgan chuqurligi , poydevor plitalari (rostverk) tomondan qoziq kallagiga taʼsir qiladigan koʻndalang kuch va eguvchi momentning keltirilgan hisobiy qiymatlari va , = 0 da "qoziq-grunt" tizimining qayishqoq ishlashi chegarasida mos keladigan chegara koʻndalang yuklamaning keltirilgan qiymati , =0 da past poydevor plitalari (rostverk)ning tagligi sathida chegarada gorizontal siljish va chegarada burilish burchagining keltirilgan qiymatlari va qoziqning siljishlari va burilish burchagining keltirilgan qiymatlari va bular quyidagi formuladan aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, z, zi, l — qoziq kesimining gruntda joylashishi haqiqiy chuqurligi, plastik zonaning haqiqiy chuqurligi va qoziqni (pastki uchini) gruntga botirish haqiqiy chuqurligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— deformatsiya koeffitsiyenti, 1/m, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, K — xuddi (1) formuladagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
E — qoziq materialining elastiklik moduli, kPa (tf/m2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I — qoziq koʻndalang kesimining inersiya momenti,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Br — qoziqning shartli eni, m; quyidagiga teng deb qabul qilinadi: tanasining diametri 0,8 m va bundan katta boʻlgan qoziqlar uchun br= d+1, qolgan qoziqlar kesimining boshqa oʻlchamlari uchun br =1,5d +0.5, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gs — ishlash sharoitlari koeffitsiyenti, mazkur SHNQning 3-ilova 1-bandga muvofiq qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — dumaloq qoziq diametri yoki kvadrat qoziq tomoni, yoki boʻlmasa, toʻgʻri toʻrtburchak qoziqning kuch taʼsiriga perpendikulyar tekisligidagi tomoni, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — mutanosiblik mustahkamlik koeffitsiyenti, kN/m3 (tf/m3), mazkur SHNQning 3-ilovasi 1-jadvalidan aniqlanadi; va qiymatlari =0 da mazkur SHNQning 3-ilovamsi 2 va 3-jadvallari orqali aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Poydevor plitalari (rostverk) tagligi sathida qoziqning gorizontal siljishi up, m, va burilish burchagi yr radning hisobiy qiymatlarini quyidagi formulalardan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, N, M — qoziq kallagiga taʼsir qiladigan koʻndalang kuch, kN va eguvchi moment, kNm (tfm)ning hisobiy qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l0 — qoziq uchastkasining uzunligi, m; poydevor plitalari (rostverk) tagligidan grunt sirtigacha boʻlgan masofaga teng;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
E, I — (11) formuladagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
U0, y0 — poydevor plitalari (rostverk) baland boʻlganda, grunt sirti sathida, poydevor plitalari (rostverk) past boʻlganda, uning tagligi sathida qoziq koʻndalang kesimining gorizontal siljishi, m va burilish burchagi, rad; ikki bosqichli hisoblashda mazkur SHNQning 3-ilovasi 7 bandi, bir bosqichli hisoblashda mazkur SHNQning 3-ilovasi 12-bandi talablari boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu ilovada quyidagilar musbat hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
moment va kuch tegishlicha soat mili yoʻnalishida va oʻngga yoʻnalgan boʻlsa, qoziq kallagiga qoʻyilgan moment va gorizontal kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqning shartli kesilgan yuqori qismi pastkisiga uzatiladigan moment va kuch tegishlicha soat mili yoʻnalishida va oʻngga yoʻnalgan boʻlsa, qoziq kesimidagi eguvchi moment va koʻndalang kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ular soat mili yoʻnalishida va oʻngga yoʻnalgan boʻlsa, qoziq kesimining gorizontal siljishi va burilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. “Qoziq-grunt” tizimi elastik (qayishqoq) ishi chegarasiga toʻgʻri keladigan gorizontal kuch, N, kN (tf) ikki bosqichli hisoblashda quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Gorizontal siljish u0, m va burilish burchagi yr (rad) ni ikki bosqichli hisoblashda quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) agar H£ Hel boʻlganda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) agar H>Hel boʻlsa
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qoziq kallagiga qoʻyiladigan koʻndalang kuchning hisobiy qiymati, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hel — (14) formuladan aniqlanadigan koʻndalang kuchning chegaraviy qiymati; bunda — ushbu zi= 0 da qiymatiga bogʻliq ravishda mazkur SHNQning 3-ilova 2 band va mazkur SHNQning 3-ilova 3 jadvallar boʻyicha aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— (8) formula boʻyicha hisoblanadigan H kuchning qiymatiga bogʻliq ravishda mazkur SHNQning 3-ilova 2 va 3-jadvallar boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqning keltirilgan uzunligi <2,6 da = 2,6 uchun mazkur SHNQning 3-ilovasi 2 va 3-jadvallardan foydalanish kerak, bunda grunt sirti sathida qoziqning yoʻl qoʻyiladigan qiymati 2 cm dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. z chuqurlikda qoziq kesimiga taʼsir qiladigan hisobiy eguvchi moment Mz, kN m, koʻndalang kuch Hz, kN ni gruntning qayishqoq zonasi ichida "qoziq-grunt" tizimi ishining ikki bosqichi boʻlishi mumkinligi holati uchun quyidagi formulalardan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(V19)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(V20)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, — soxta boshlangʻich parametrlarning keltirilgan qiymatlari; H va l qiymatlariga bogʻliq ravishda mazkur SHNQning 3-ilovasi 2 va 3-jadvallar boʻyicha aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ai,Bi,Ci,Di — qiymatlari chuqurlikka qarab, mazkur SHNQning 3-ilovasi 4-jadvaldan qabul qilinadigan koeffitsiyentlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziq uchastkasining keltirilgan uzunligi

Poydevor plitalari (rostverk)ka qoziqlarning sharnirli tayangan holatida qoziqlarni hisoblash koʻrsatkichlari

2,6

0,316

0,388

0,478

0,578

0,682

0,785

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,238

1,603

2,174

3,108

4,772

0,642

0,802

1,032

1,377

1,904

2,767

1,000

1,238

1,602

2,170

3,082

4,631

-0,642

-0,801

-1,030

-1,359

-1,804

-2,340

0,316

0,392

0,513

0,730

1,155

2,086

0,000

0,000

-0,010

-0,067

-0,279

-0,960

2,8

0,344

0,422

0,520

0,631

0,748

0,864

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,236

1,594

2,142

2,997

4,389

0,643

0,795

1,020

1,349

1,826

2,541

1,000

1,236

1,593

2,139

2,973

4,266

-0,643

-0,795

-1,018

-1,331

-1,734

-2,168

0,344

0,426

0,555

0,778

1,191

2,009

0,000

0,000

-0,010

-0,065

-0,260

-0,840

3,0

0,366

0,450

0,556

0,678

0,808

0,939

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,237

1,593

2,134

2,955

4,216

0,644

0,797

1,022

1,347

1,806

2,454

1,000

1,237

1,593

2,131

2,932

4,103

-0,644

-0,797

-1,020

-1,329

-1,717

-2,110

0,366

0,454

0,591

0,823

1,238

2,007

0,000

0,000

-0,010

-0,064

-0,252

-0,780

3,2

0,383

0,472

0,585

0,716

0,860

1,008

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,238

1,598

2,141

2,956

4,167

0,648

0,803

1,031

1,360

1,819

2,446

1,000

1,238

1,598

2,138

2,932

4,056

-0,648

-0,803

-1,029

-1,342

-1,730

-2,114

0,383

0,475

0,619

0,862

1,287

2,046

0,000

0,000

-0,010

-0,064

-0,250

-0,755

3,4

0,395

0,487

0,606

0,746

0,903

1,067

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,241

1,604

2,155

2,978

4,183

0,653

0,810

1,043

1,379

1,848

2,480

1,000

1,241

1,604

2.152

2,955

4,075

-0,653

-0,810

-1,141

-1,361

-1,759

-2,150

0,395

0,491

0,641

0,893

1,333

2,102

0,000

0,000

-0,010

-0,065

-0,251

-0,750

3,6

0,403

0,497

0,620

0,768

0,935

1,115

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,243

1,611

2,170

3,009

4,233

0,658

0,817

1,054

1,398

1,881

2,531

1,000

1,243

1,611

2,167

2,985

4,124

-0,658

-0,817

-1,052

-1,381

-1,791

-2,199

0,403

0,501

0,656

0,916

1,370

2,160

0,000

0,000

-0,010

-0,065

-0,254

-0,757

3,8

0,407

0,503

0,629

0,782

0,967

1,150

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,244

1,616

2,183

3,038

4,321

0,661

0,823

1,064

1,415

1,910

2,583

1,000

1,244

1,616

2,108

3,014

4,181

-0,661

-0,823

-1,062

-1,397

-1,819

-2,247

0,407

0,507

0,665

0,932

1,398

2,211

0,000

0,000

-0,010

-0,066

-0,258

-0,768

4,0

0,409

0,507

0,634

0,790

0,941

1,174

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,245

1,620

2,193

3,061

4,342

0,664

0,827

1,070

1,427

1,933

2,626

1,000

1,245

1,620

2,189

3,037

4,231

-0,664

-0,827

-1,068

-1,409

-1,841

-2,285

0,409

0,510

0,670

0,941

1,417

2,250

0,000

0,000

-0,010

-0,067

-0,260

-0,778

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziq uchastkasining keltirilgan uzunligi

Poydevor plitalari (rostverk)ka qoziqlarning bikr mahkamlangan holatida qoziqlarni hisoblash koʻrsatkichlari

2,6

0,927

0,963

1,061

1,210

1,407

1,656

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,039

1,158

1,374

1,733

2,337

-0,943

-0,980

-1,089

-1,275

-1,552

-1,960

1,000

1,039

1,158

1,372

1,718

2,258

0,000

0,000

0,000

0,009

0,054

0,234

0,927

0,964

1,074

1,281

1,644

2,314

-0,943

-0,981

-1,094

-1,308

-1,700

-2,471

2,8

0,947

0,984

1,083

1,232

1,425

1,660

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,039

1,156

1,365

1,709

2,256

-0,938

-0,975

-1,081

-1,260

-1,522

-1,890

1,000

1,039

1,156

1,363

1,692

2,183

0,000

0,000

0,000

0,008

0,052

0,217

0,947

0,985

1,096

1,301

1,652

2,273

-0,938

-0,975.

-1,086

-1,292

-1,663

-2,365

3,0

0,972

1,010

1,111

1,263

1,457

1,687

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,039

1,155

1,361

1,690

2,202

-0,940

-0,977

-1,083

-1,259

-1,512

-1,856

1,000

1,039

1,155

1,359

1,676

2,133

0,000

0,000

0,000

0,008

0,050

0,204

0,972

1,011

1,124

1,331

1,678

2,268

-0,940

-0,977

-1,087

-1,291

-1,649

-2,304

3,2

0,998

1,036

1,141

1,298

1,496

1,729

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,039

1,156

1,361

1,684

2,174

-0,947

-0,984

-1,092

-1,269

-1,519

-1,852

1,000

1,039

1,156

1,359

1,670

2,108

0,000

0,000

0,000

0,008

0,049

0,197

0,998

1,037

1,154

1,365

1,714

2,291

-0,947

-0,984

-1,096

-1,300

-1,655

-2,286

3,4

1,021

0,061

1,169

1,331

1,537

1,777

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,040

1,157

1,363

1,685

2,168

-0,957

-0,995

-1,105

-1,285

-1,538

-1,870

1,000

1,040

1,574

1,361

1,672

2,102

0,000

0,000

0,000

0,008

0,049

0,194

1,021

1,062

1,182

1,398

1,755

2,333

-0,957

-0,995

-1,109

-1,316

-1,673

-2,298

3,6

1,040

1,081

1,192

1,360

1,574

1,825

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,040

1,159

1,367

1,692

2,174

-0,968

-1,007

-1,118

-1,303

-1,562

-1,900

1,000

1,040

1,159

1,365

1,678

2,109

0,000

0,000

0,000

0,008

0,049

0,194

1,040

1,082

1,206

1,428

1,794

2,382

-0,968

-1,007

-1,123

-1,334

-1,698

-2,328

3,8

1,054

1,096

1,210

1,383

1,606

1,867

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,040

1,160

1,371

1,700

2,188

-0,977

-1,017

-1,131

-1,320

-1,586

-1,933

1,000

1,040

1,160

1,369

1,686

2,122

0,000

0,000

0,000

0,008

0,050

0,195

1,054

1,097

1,224

1,452

1,827

2,429

-0,977

-1,017

-1,136

-1,352

-1,723

-2,364

4,0

1,064

1.107

1,223

1,400

1,629

1,901

0,00

0,30

0,60

0,90

1,20

1,50

1,000

1,041

1,162

1,375

1,708

2,203

-0,982

-1,026

-1,142

-1,334

-1,606

-1,964

1,000

1,041

1,162

1,373

1,694

2,137

0,000

0,000

0,000

0,009

0,050

0,197

1,064

1,108

1,237

1,470

1,853

2,469

-0,985

-1,026

-1,146

-1,366

-1,775

-2,399

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqning ikkinchi ish bosqichida Zi chuqurlikda gruntning plastik zonasi ichida taʼsir qiladigan hisobiy eguvchi moment Mz, kN · m, koʻndalang kuch Nzi, kN ni quyidagi formulalar boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, zi — past poydevor plitalari (rostverk) tagligiga nisbatan plastik zona ichida qoziq kesimining gruntda joylashish chuqurligi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Qoziq kallagi burilish imkoni boʻlmaydigan qilib poydevor plitalari (rostverk)ka qattiq (bikr) biriktirilgan holda (masalan, gorizontal kuch yoʻnalishida oʻrnatilgan ikki yoki bundan koʻp qator qoziqlar biriktirilgan qattiq poydevor plitalari (rostverk)) (21) formulada M oʻrniga qoziqlar poydevor plitalari (rostverk)ka tutashtirilgan joyda taʼsir qiluvchi biriktirish hisobiy momenti Mf ni qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Biriktirish hisobiy momenti Mf, kN ∙ m (tc×m) quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, — keltirilgan moment, qiymatlariga qarab, mazkur SHNQning 3-ilovasi 3 jadvali boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Gorizontal kuch taʼsir qilganda qoziq-grunt tizimining koʻtaruvchanlik xususiyati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor plitalari (rostverk)a qattiq biriktirilmagan qoziqlar uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, zz — grunt sirtidan plastik sharnirli joygacha boʻlgan masofa, m; quyidagi tenglamadan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, e — qoziqning koʻndalang kesimi qabul qiladigan chegaraviy eguvchi moment (boʻylama kuch ham hisobga olinganda), kN · m (tc×m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
η1 — birga teng boʻlgan koeffitsiyent; tirgak inshootlar poydevorlarini hisoblashda η1= 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
η2 — yigʻindi yuklamadagi doimiy yuklama ulushini hisobga oladigan koeffitsiyent; quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda Mc — qoziqlarning pastki uchi sathida poydevor kesimidagi doimiy tashqi kuchlardan paydo boʻladigan moment, kN m (tc×m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mt — vaqtinchalik tashqi hisobiy kuchlardan, kN · m (tc×m);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koeffitsiyent =2,5 deb qabul qilinadigan boʻlishi, quyidagi hisoblash hollari bundan mustasno:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
alohida muhim binolar; bular uchun £2,6 da =4 va ³5 da n=2,5 qabul qilinadi; ning oraliq qiymatlarida interpolyatsiya orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoziqlar bir qator joylashgan poydevorlarni markazdan tashqariga qoʻyilgan tik siquvchi kuchga hisoblashda; bular uchun dan qatʼiy nazar =4 deb olish lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
past poydevor plitalari (rostverk)ka qattiq (bikr) biriktirilgan qoziqlar uchun koʻtaruvchanlik xususiyati Fd ni quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Qoziq-grunt tizimining zoʻriqqan-deformatsiyalangan holati ikkinchi bosqichining rivojlanishi mumkin boʻlsa, toʻp tarkibidagi qoziqlarni statik hisoblashda ularning oʻzaro taʼsirini hisobga olish lozim. Bu holda hisoblash xuddi yakka qoziqlardagidek olib boriladi, lekin koeffitsiyentlar K va a pasaytiruvchi koeffitsiyent α1 ga koʻpaytiriladi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda gc — qoziqlarni botirganda, gruntning zichlashishini hisobga oladigan
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koeffitsiyent, quyidagicha qabul qilinadi: yaxlit kesimli qoqma qoziqlar uchun gs=1,2 va qoziqlarning boshqa xillari uchun gs=1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — qoziqning diametri yoki koʻndalang kesimi tomoni, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(29)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xi, yi — planda i-qoziqning oʻqi koordinatalari; bunda gorizontal kuch x oʻqi yoʻnalishida joylashgan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xj, yj — shuning oʻzi, j-qoziq uchi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28) formuladagi keltirilgan faqat i-qoziqqa tegib turadigan qoziqlariga tegishli.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziq kesiminin gruntda  joylashishi keltirilgan

Koeffitsiyentlar

A1

B1

C1

D1

A3

B3

C3

D3

A4

B4

C4

D4

0,0

1,000

0,000

0,000

0,000

0,000

0,000

1,000

0,000

-0,000

-0,000

0,000

1,000

0,1

1,000

0,100

0,005

0,000

0,000

0,800

1,000

0,100

-0,005

-0,800

0,000

1,000

0,2

1,000

0,200

0,020

0,001

-0,001

0,000

1,000

0,200

-0,020

-0,003

0,000

1,000

0,3

1,000

0,300

0,045

0,005

-0,005

-0,001

1,000

0,300

-0,045

-0,009

-0,001

1,000

0,4

1,000

0,400

0,080

0,011

-0,011

-0,002

1,000

0,400

-0,080

-0,021

-0,003

1,000

0,5

1,000

0,500

0,125

0,021

-0,021

-0,005

0,999

0,500

-0,125

-0,042

-0,008

1,000

0,6

0,999

0,600

0,180

0,036

-0,036

-0,011

0,998

0,600

-0,180

-0,072

-0,016

0,999

0,7

0,999

0,700

0,245

0,057

-0,057

-0,020

0,996

0,699

-0,245

-0,114

-0,030

0,997

0,8

0,997

0,799

0,320

0,085

-0,085

-0,034

0,992

0,799

-0,320

-0,171

-0,051

0,994

0,9

0,995

0,899

0,405

0,167

-0,121

-0,055

0,985

0,897

-0,404

-0,243

-0,082

0,989

1,0

0,992

0,997

0,499

1,826

-0,167

-0,083

0,975

0,994

-0,499

-0,333

-0,125

0,980

1,1

0,987

1,095

0,604

0,222

-0,222

-0,122

0,960

1,090

-0,603

-0,443

-0,183

0,946

1,2

0,979

1,192

0,718

0,288

-0,287

-0,173

0,938

1,183

-0,716

-0,575

-0,259

0,917

1,3

0,969

1,287

0,841

0,365

-0,365

-0,238

0,907

1,273

-0,838

-0,730

-0,356

0,876

1,4

0,955

1,379

0,974

0,456

-0,455

-0,319

0,866

1,358

-0,967

-0,910

-0,479

0,821

1,5

0,937

1,468

1,115

0,560

-0,559

-0,420

0,811

1,437

-1,105

-1,116

-0,630

0,747

1,6

0,913

1,553

1,264

0,678

-0,676

-0,543

0,739

1,507

-1,248

-1,350

-0,815

0,652

1,7

0,882

1,633

1,421

0,812

-0,808

-0,691

0,646

1,566

-1,396

-1,613

-1,036

0,529

1,8

0,843

1,706

1,584

0,961

-0,956

-0,867

0,530

1,612

-1,547

-1,906

-1,299

0,374

1,9

0,795

1,770

1,752

1,126

-1,118

-1,074

0,385

1,640

-1,699

-2,227

-1,608

0,181

2,0

0,735

1,823

1,924

1,308

-1,295

-1,314

0,207

1,646

-1,848

-2,578

-1,966

-0,057

2,2

0,575

1,887

2,272

1,720

-1,693

-1,006

0,271

1,575

-2,125

-3,360

-2,849

-0,692

2,4

0,347

1,874

2,609

2,195

-2,141

-2,663

-0,949

1,352

-2,339

-4,228

-3,973

-1,592

2,6

0,033

1,755

2,907

2,724

-2,621

-3,600

-1,677

0,917

-2,437

-5,140

-5,355

-2,821

2,8

-0,385

1,490

3,128

3,288

-3,103

-4,718

-3,108

0,197

-2,346

-6,023

-6,990

-4,445

3,0

-0,928

1,037

3,225

3,858

-3,540

-6,000

-4,688

-0,891

-1,969

-6,765

-8,840

-6,520

3,5

-2,928

-1,272

2,463

4,980

-3,919

-9,544

-10,340

-5,854

1,074

-6,789

-13,692

13,826

4,0

-5,853

-5,941

-0,927

4,548

-1,614

-11,73

-17,919

-5,076

9,244

-0,358

-15,611

23,140

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qoziqni botirish keltirilgan chuqurligi

Qoziq qoyatoshsiz gruntga tayanganda

Qoziq qoyatoshga tayanganda

Qoziq qoyatoshga qattiq (bikr) biriktirilganda

A0

B0

C0

A0

B0

C0

A0

B0

C0

0,5

72,004

192,026

576,243

48,006

96,037

192,291

0,042

0,125

0,500

0,6

50,007

111,149

278,069

33,344

55,609

92,942

0,072

0,180

0,600

0,7

36,745

70,023

150,278

24,507

35,059

50,387

0,114

0,244

0,699

0,8

28,140

46,943

88,279

18,775

23,533

29,763

0,170

0,319

0,798

0,9

22,244

33,008

55,307

14,851

16,582

18,814

0,241

0,402

0,896

1,0

18,030

24,106

36,486

12,049

12,149

12,582

0,329

0,494

0,992

1,1

14,916

18,160

25,123

9,983

9,196

8,836

0,434

0,593

1,086

1,2

-12,552

14,041

17,944

8,418

7,159

6,485

0,556

0,698

1,176

1,3

10,717

11,103

13,235

7,208

5,713

4,957

0,695

0,807

1,262

1,4

9,266

8,954

10,050

6,257

4,664

3,937

0,849

0,918

1,342

1,5

8,101

7,349

7,838

5,498

3,889

3,240

1,014

1,028

1,415

1,6

7,154

6,129

6,268

4,887

3,308

2,758

1,186

1,134

1,480

1,7

6,375

5,189

5,133

4,391

2,868

2,419

1,361

1,232

1,535

1,8

5,730

4,456

4,299

3,985

2,533

2,181

1,532

1,321

1,581

1,9

5,190

3,878

3,679

3,653

2,277

2,012

1,693

1,397

1,617

2,0

4,737

3,418

3,213

3,381

2,081

1,894

1,841

1,460

1,644

2,2

4,032

2,756

2,591

2,977

1,819

1,758

2,080

1,545

1,675

2,4

3,526

2,327

2,227

2,713

1,673

1,701

2,240

1,586

1,685

2,6

3,163

2,048

2,013

2,548

1,600

2,687

2,330

1,596

1,687

2,8

2,905

1,869

1,889

2,453

1,572

1,693

2,371

1,593

1,687

3,0

2,727

1,758

1,818

2,406

1,568

1,707

2,385

1,586

1,691

3,5

2,502

1,641

1,757

2,394

1,597

1,739

2,389

1,584

1,711

4,0

2,441

1,621

1,751

2,419

1,618

1,750

2,401

1,600

1,732

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Bir bosqichli hisoblashda gorizontal siljish u0, m va burilish burchagi Y0 (rad)ni quyidagi formulalar boʻyicha aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
;(30)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; (31)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, H0, M0 — qoziqning koʻrib chiqilayotgan kesimida koʻndalang kuch, kN (tf) va eguvchi moment, kN ∙m (tc×m) ning hisobiy qiymatlari; H0=H va M0=M+H·l0 [bunda N va M - xuddi (12) va (13) formulalardagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εNN — grunt sirti sathida qoʻyilgan H=1 kuch taʼsirida kesimning gorizontal siljishi, m/kN (m/tc);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εNM — grunt sirti sathida taʼsir qiladigan M=1 momentda kesimning gorizontal siljishi, 1/kN (1/tc);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εMN H=1 kuchdan kesimning burilish burchagi, 1/kN (1/tc);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εMM — M=1 momentdan kesimning burilish burchagi, 1/kN ∙ m [1/(tf×m)].
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εNN, εMN= εNM va εMM siljishlar quyidagi formulalar boʻyicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(33)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(34)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda aε , E, I — (11) dagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A0, B0, C0 — (7) formula boʻyicha aniqlanadigan qoziqning gruntga botishi keltirilgan chuqurligiga bogʻliq ravishda mazkur SHNQning 3-ilovasi 5-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan oʻlchamsiz koeffitsiyent.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 3-ilovasi 5-jadvalda keltirilgan ning oraliq qiymatga mos qiymatida uni jadvaldagi eng yaqin qiymatgacha yaxlitlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Qoziq atrofidagi zaminning ustuvorligini hisoblash qoziqlarning yon sirtlari gruntga koʻrsatadigan hisobiy bosimni cheklash sharti (35) formula boʻyicha bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(35)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, sZ — qoziqning yon sirti gruntga koʻrsatadigan hisobiy bosim, kPa
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor plitalari (rostverk) baland boʻlganda, grunt sirtidan, poydevor plitalari (rostverk) past boʻlganda, uning tagligidan boshlab oʻlchanadigan quyidagi z chuqurliklarda formula boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[z£2,5 da va z=l larga mos ikkita chuqurlik; >2,5 da z=0,85/ae chuqurlikda, bunda ae (11) formula boʻyicha aniqlanadi];
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gI — strukturasi buzilmagan gruntning hisobiy solishtirma (hajmiy) ogʻirligi, kN/m3 (tf/m3) suvga toʻyingan gruntlarda suvning muallaq tutib turuvchi kuchini hisob ga olib aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
jl, cl — gruntning ichki ishqalanish burchagi (grad) va gruntning solishtirma ilashishi kPa (tf/m2) ning hisobiy qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
x — koeffitsiyent; qoqma qoziqlar va qoziq-qobiqlar uchun x=0,6, qoziqlarning boshqa xillari uchun x=0,3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h1,h2 — bu koeffitsiyentlarning qiymatlari xuddi (24) formuladagidek.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar gruntga tushadigan hisobiy gorizontal bosimlar (35) shartni qoniqtirmasa, lekin bunda qoziqlarning material boʻyicha koʻtaruvchanlik xususiyatdan toʻliq foydalanilmagan va qoziqlarning siljishi chegaraviy yoʻl qoʻyiladigan qiymatdan kichik boʻlsa, u holda qoziqlarning keltirilgan chuqurligi da hisoblashni takrorlash va bunda mutanosiblik koeffitsiyenti K ning kichraytirilgan qiymatini qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Qoziqning yon sirtiga tekkanda z chuqurlikda gruntga tushadigan hisobiy bosim, kPa (tf/m2) ni, shuningdek z chuqurlikda qoziq kesimiga taʼsir qiladigan hisobiy eguvchi moment Mz, kN m (tc×m), koʻndalang kuch Hz, kN (tf) va boʻylama kuch N, kN (tf) ni bir bosqichli hisoblashda quyidagi formulalar boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(36)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(37)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(38)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(39)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, K — mutanosiblik koeffitsiyenti; mazkur SHNQning 3-ilovasi 1-jadvalidan aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
aÎ, E, I — xuddi (11) formuladagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— keltirilgan chuqurlik; bosim, moment Mz va koʻndalang kuch Hz qiymati aniqlanadigan haqiqiy chuqurlik z qiymatiga qarab (V5) formuladan aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H0, M0, l0, u0, y0 — mazkur SHNQning 3-ilovasi 5 va 12-bandlardagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A1, A2, A4, B1, B2, B4, C1, C2, C4, D1, D2, D4 — koeffitsiyentlar; qiymatlari mazkur SHNQning 3-ilova 4 jadval boʻyicha qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qoziqning kallagiga taʼsir qiladigan hisobiy oʻq boʻylab yoʻnalgan yuklama, kN (tf).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γs — mazkur SHNQning 3-ilovasiga koʻra olinadigan ish sharoit koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Qoziqning kallagi burila olmaydigan qilib poydevor plitalari (rostverk)ka biriktirib qoʻyilgan joydagi, qoziqlarni bir bosqichli hisoblashda hisobga olinadigan hisobiy moment Mf, kNm (tc×m) ni quyidagi formuladan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, barcha harfiy belgilar xuddi oldingi mazkur SHNQning 3-ilovasi 12-bandidagi formulalardagidek.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bundagi minus ishorasi chapdan oʻngga yoʻnalgan gorizontal kuch N da qoziq poydevor plitalari (rostverk)ka biriktirilgan tomondan qoziq kallagiga soat mili yoʻnalishiga qarshi yoʻnalgan moment uzaytirilishini bildiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yon sirtilari ip>0,025 qiyalikdagi piramidal qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyatini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yon sirtilari ip>0,25 qiyalikdagi piramidal qoziqlarning koʻtaruvchanlik xususiyati Fd, kN (kgf) ni qoziq yon sirtidagi va uning pastki uchi ostidagi gruntning hisobiy qarshiliklarni kuchlar yigʻindisi sifatida quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; (1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ai — gruntning i- qatlami chegarasi qoziqning yon sirti yuzasi, m2 (cm2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — qoziqning konuslilik burchagi, grad;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
jI,i, cI,i — grunt i-qatlamining ichki ishqalanish burchagi (grad) va ilashish, kPa (kgf/cm2) hisobiy qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — qoziq pastki uchining kesimi tomoni, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n1,n2 — qiymatlari quyidagi jadvalda keltirilgan koeffitsiyentlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqning uchi ostidagi va yon sirtidag i gruntning qarshiliklari pj va pj', kPa (kgf/cm2) quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ei — gruntning i-qatlami deformatsiyalanish moduli, kPa (kgf/cm2); pressiometrik sinashlar natijalari boʻyicha aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ni — gruntning i-qatlami Puasson koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
x — qiymatlari mazkur SHNQning 4-ilovasi 1-jadvalida keltirilgan koeffitsiyent.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntning bosimlari p0,j va pp,j kPa (kgf/cm2) quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gj,i — grunt i-qatlamining solishtirma ogʻirligi, kN/m3 (kgf/cmZ);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hj — grunt i-qatlamining oʻrtacha joylashgan chuqurligi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Koeffitsiyent

Gruntning ichki ishqalanish burchagi jI,i, grad

4

8

12

16

20

24

28

32

36

40

p1

0,53

0,48

0,41

0,35

0,30

0,24

0,20

0,15

0,10

0,06

p2

0,94

0,88

0,83

0,78

0,73

0,69

0,65

0,62

0,58

0,54

x

0,06

0,12

0,17

0,22

0,26

0,29

0,32

0,35

0,37

0,39

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Ichki ishqalanish burchagi jI,i ning oraliq qiymatlari uchun n1, n2 i x koeffitsiyentlarning qiymatlar interpolyatsiya usulida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lentasimon qoziqli poydevorlarning choʻkishini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqlar bir va ikki qatorli joylashgan (qoziqlar orasidagi masofa 3-4d) lentasimon qoziqli poydevorlarning choʻkishi s, m quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — qoziqli poydevorga uzunasiga tushadigan yuklama, yuqoridan tekislangan yer sirti bilan, yon tomonlardan qoziqlar chetki qatorlarining tashqi yoqlari boʻyicha oʻtadigan tik tekisliklar bilan, pastdan qoziqlarning pastki uchlari orqali oʻtadigan tekislik bilan cheklangan poydevor (qoziqlar va ularning atrofidagi grunt massivi koʻrinishidagi) ogʻirligini ham hisobga olingan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
E,n — siqiladigan qalinlik chegarasida deformatsiyalanish moduli, kPa (kgf/cm2) va Puasson koeffitsiyenti qiymatlari yuqorida aytilgan poydevor uchun SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d0 — Puasson koeffitsiyenti n, poydevorning keltirilgan eni (bunda b-chetki qoziqlar qatorining tashqi yoqlari boʻyicha qabul qilinadigan poydevor eni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H — qoziqlarni botirish chuqurligi hamda siqiladigan qatlamning keltirilgan chuqurligi Hc/h (Hc-siqiladigan qatlam chuqurligi) ga bogʻliq ravishda nomogramma ( mazkur SHNQning 4-ilova 1 chizmaga qarang) boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Koeffitsent d0 qiymatlarini aniqlash uchun nomogramma
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nomogrammada siqiladigan qatlam keltirilgan chuqurligining hisoblab topilgan qiymatiga mos nuqta orqali absissa oʻqiga parallel toʻgʻri chiziq oʻtkaziladi (bu chiziq poydevorning keltirilgan eni chizigʻibilan kesishguncha davom ettiriladi) va gruntning Puasson koeffitsiyenti n chizigʻiga perpendikulyar tushiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kesishish nuqtasidan absissa oʻqiga parallel chiziq oʻtkaziladi, bu chiziq koeffitsiyent d0 qiymatlari keltirilgan ordinatalar oʻqi bilan kesishguncha davom ettiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bichiziqli masalaning qoʻyilishida burgʻilangan - tiqma qoziqning choʻkishini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Burgʻulangan tiqma qoziqning N < Nc+No birinchi bosqich yuklanishida choʻkishi quyidagi formula yordamida aniqlanishi kerak
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(1)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qoziqqa uzatiladigan vertikal yuk, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
No — chegaraviy qarshilik Nc, ning qoziqning yon yuzalari boʻylab toʻliq hosil boʻlgan vaqtdagi tovoniga uzatiladigan yuk, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
G1 va G2 — qoziq boʻshligʻiga yaqin joylardagi gruntlar uchun siljish modulining oʻrtacha qiymati va qoziqning pastki uchidagi siljish modulining eng kichik qiymatlari, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l va d — qoziqning uzunligi va diametri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kv — gruntlar uchun Puasson koeffitsiyentining oʻrtacha qiymatiga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyent (hisob uchun kv = 2 qabul qilish mumkin).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Burgʻilangan tiqma qoziqlar uchun bu formula faqat qoziq yuklanishining birinchi bosqichida oʻrinli boʻladi, ayniqsa qoziq yon yuzalarida No toʻliq chegaraviy qarshilik paydo boʻlguniga qadar har doim qoziqning chegaraviy holati tamomila sezilarli darajada oldindan paydo boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq tovoni va tanasining choʻkish qiymatining doimo tengligi shartini hisobga olgan holda No qiymatni quyidagi shartdan foydalanib aniqlash mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(2)

 

 

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq yuklanishning ikkinchi bosqichida N > Nc + No boʻlgan holda uning choʻkishi quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(3)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sc — choʻkish boʻlib, N = N0 + Ns boʻlganda (1) boʻyicha aniqlanadi, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. 1 — (1); 2 — (3) formulalar boʻyicha qoziq yuklanish hisobining bosqichlar sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Choʻkuvchan gruntlarda qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini ularning mustahkamlik
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati gruntning mustahkamlik koʻrsatkichlariga bogʻliq: ichki ishqalanish burchagi j va solishtirma bogʻlanshi s. Choʻkuvchan gruntlarni namlanishi bilan qoziqning yuk koʻtarish qobiliyatini sezilarli darajada oʻzgarishi asosan gruntdagi bogʻlanish s ning qiymatini kamayishi hisobiga sodir boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Choʻkuvchan gruntlarda qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblash qoziqning zamindagi gruntini chegaraviy muvozanati elastik-plastik masalasining taqribiy yechimiga asosan amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l uzunlikdagi qoziq zaminining chegaraviy muvozanat holatidagi umumiy yuzasi uch qismdan tashkil topadi: 1 yuqori uchastkasi l1 + l2 qoziq stvoli uzunligidan; 2 pastki uchastkasi — b uzunlikdagi qoziq stvoli uzunligi yoʻnalishida qisqargan konusning sirtidan; 3 uchastka - sharsimon sirti qismi boʻyicha qoziqning pastki uchidan tashkil topadi (mazkur SHNQning 7-ilovasi 1-rasm).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 - rasm. Hisobiy sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuk koʻtarish qobiliyati Fd quyidagi formula yordamida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(1)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — ish sharoiti koeffitsiyenti boʻlib, 1 ga teng qiymat qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F1 — qoziqning l0 + l2 stvoli uchastkasiga qarshiligi, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l0 — qarshilikning chiziqli koʻrinishda ortishi 0 dan 12d gacha, lekin 6 m dan koʻp boʻlmagan uzunlikdagi uchastkasida, undan kam boʻlgan qiymatlarda - oʻzgarmas qiymatdagi uchastkalarda l0 uzunlik boʻyicha yakuniy qiymatga teng deb qabul qilinadi, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F2 — qoziq stvoli konusining qisqargan yuzasi boʻyicha uchastkasidagi qarshilik, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F3 — qoziqning pastki uchi ostidagi qarshilik, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(2)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
i — qoziqning perimetri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
x — grunt bosimining yon tomonlardan koʻrsatadigan bosim koeffitsiyenti boʻlib, 0,5 ga teng deb qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
j — ichki ishqalanish burchagining hisobiy qiymati, grad;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
s — gruntning solishtirma bogʻlanish koeffitsiyentining hisobiy qiymati, kN/m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l2 — qoziqning qism uzunligi boʻlib, quyidagiga teng
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 ,

(3)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, l — qoziqning yuklangan qismining uzunligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — koʻndalang kesim tomoni yoki diametri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 , m,

 (4)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l1 — yer sathidan l2 uzunlik boshlanishigacha boʻlgan uzunlik, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

, m;

(5)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — yuklangan qoziqning eng yuqori uchastkasi, bu yerda yon tomondan gruntning bosimi 0 ga teng, qoqiladigan qoziqlar uchun a = 2,5 m, quyiladigan qoziqlar uchun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a = 1,0 m qiymat qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

, grad,

(6)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, grad×m2/kN; k = 1°;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
s0 — bogʻlanishning minimal qiymati boʻlib, hisobda 5 kN/m2 ga teng qiymatda qabul qilinadi, unda x = 0,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 7-ilovasi 6-formulaning qoʻllanilish chegarasi oʻzaro munosabat bilan beriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq uzunligi l2 uchastkasi katta boʻlgan holda gruntning j va s koʻrsatkichlari turlicha boʻlgan qatlamlarga ajratiladi, bu holda l2 qiymat quyidagi qatlamlar yigʻindisidan tashkil topadi .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F1 quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

  , kN,

(7)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
t — turli koʻrsatkichlarga ega boʻlgan qatlamlar soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar l1 = l0 + a uchastka uzunligining qiymati 6 m dan koʻp boʻlmagan chegarada boʻlsa, grunt qatlami j va s koʻrsatkichlari turlicha boʻlgan hisobiy qiymatlarni qabul qiladi, unda 3 m dan kam boʻlmagan qalinlikdagi pastki qatlam uchun ularning qiymatlari hisob uchun qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(8)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(9)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(10)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(11)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(12)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Eng katta bosh kuchlanish quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, kN/m2, (13)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Eng kichik bosh kuchlanish quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, kN/m2, (14)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, g — gruntning solishtirma ogʻirligi, kN/m3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntning j, s va g koʻrsatkichlari suvga toʻyingan holatda aniqlanadi. Mumkin boʻlgan namlanishda gruntning toʻliq suvga toʻyingan holatida oquvchanlik koʻrsatkichi quyidagi formula yordamida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (15)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, e — tabiiy tuzilishda gruntning gʻovaklik koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gw — suvning solishtirma ogʻirligi boʻlib, 10 kN/m3 ga teng;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gs — qattiq boʻlakning solishtirma ogʻirligi, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wp, WL — gruntning yoyilish va oqish chegarasida namligi, ulush hisobida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quduqlar qazilgan joylarning gruntlarini zichlamasdan oʻrnatiladigan choʻkuvchan gruntlardagi burgʻilangan uzun qoziqlarning pastki uchi sezilarli choʻkishni olgandan keyin va kritik yukni qoziq qabul qilgandan keyin toʻliq ish holatiga oʻtadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pastki uchi toʻliq ish holatiga qoʻshilmagan uzun burgʻilangan-tiqma qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati birinchi yaqinlashish boʻyicha quyidagi formula yordamida aniqlanishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 , kN,

(16)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda gc — (1) formula keltirilgan kabi aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F1n — (2) formula boʻyicha qoqma qoziq uchun l0 + ln qoziq stvoli uchastkasining qarshiligi, bunda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 , m,

(17)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda l0 — qoqma qoziq uchun ham qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — tiqma qoziq uchun 1 m ga teng qiymat qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F2n — qoziqning pastki uchining qarshiligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 , kN,

(18)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda k — qoziqning diametri 1 m ³ d ³ 0,5 m boʻlganda qiymati 3 teng qabul qilinadigan eksperimental koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — qoziqning ostki yuzasi, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
s1 — (13) formula boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grunt koʻrsatkichlarining qiymatlari namlangan holatda aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Burgʻilangan — tiqma qoziqning kengaygan tovoni bilan yuk koʻtarish qobiliyati quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

, kN,

(19)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gc — (16) formuladagidek qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F1u — qoziq stvolining l0 + lu uchastkasidagi qarshiligi boʻlib, (2) formula yordamida qoqma qoziq uchun aniqlanadi, bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

, m,

(20)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ly — kengayish qismigacha boʻlgan qoziqning uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a va l0 qiymatlari tovonining kengayishi mavjud boʻlmagan tiqma qoziq kabi qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 , kN,

(21)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k — tajriba yoʻli bilan aniqlangan koeffitsiyent boʻlib, qoziqning uzunligi 20 m dan koʻp boʻlmaganda 3,5 ³ du/d ³ 2 va 1 m ³ d ³ 0,5 m teng boʻlganda 2 ga teng qiymat qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dy — kengaygan tovonning eng katta koʻndalang kesimining diametri, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
s1 — (3) formula boʻyicha aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Au — kengaygan tovonning eng katta koʻndalang kesim yuzasi, m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. II toifa grunt sharoitidagi zamindagi qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati quyidagi formuladan kelib chiqib qarshi ishqalanish kuchini hisobga olgan holda hisoblash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(22)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — bitta qoziqqa qoʻyilgan hisobiy yuk, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — qoziqning yuk koʻtarish qobilyati boʻlib, kN, (5) ga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gk — ishonchlilik koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gs — qoziqning ish sharoitinini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rn — qarshi ishqalanish kuchi boʻlib, (4) ga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rn qiymatini qoidaga koʻra, toʻliq suvga toʻyingan grunt uchun aniqlash kerak (gruntlarni yuqoridan namlash imkoni mavjud boʻlganda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziq materialining mustahkamligi boʻyicha N+Rn yukka hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Suvga toʻyingan gruntlarda qoziqning yon sirti boʻylab taʼsir qiluvchi teskari ishqalanish kuchi Rp , kN yer sirtidan neytral qatlamgacha boʻlgan masofadagi hsl uzunlikdagi qoziq chegaraviy qarshiligining eng katta qiymatining yarmi kabi qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu qatlamdan yuqorida joylashgan qoziqning yon sirtlariga manfiy ishqalanish kuchlari taʼsir qiladi, pastki qismiga esa musbat ishqalanish kuchi taʼsir qiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Neytral qatlamning joylashishini aniqlash uchun choʻkish Ssl (abssissa oʻqi boʻylab) hamda chuqurlik h (ordinata oʻqi boʻylab) ga bogʻliq grafik quriladi (mazkur SHNQning 7-ilovasi 2-rasmida keltirilgan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-rasm. Ssl = f(h) ga bogʻliqlik grafigi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzidan yuqoridan yotgan qatlam xususiy ogʻirligidan chukuvchan gruntning har bir i — qatlamida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan choʻkish qiymati quyidagi formula yordamida aniqlanadi, cm
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

(23)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
εsl,i — nisbiy choʻkuvchanlik boʻlib, qatlamdan yuqorida yotgan qatlamning oʻrtasiga tabiiy bosim taʼsir qilgan holda har bir i — qatlam uchun siqilishga laboratoriya tajribalari yoki dala sharoitida chuqur markalarning choʻkishi natijalari boʻyicha sinov maʼlumotlar orqali aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hi — choʻkuvchan gruntning i — qatlami qalinligi, cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
p — qaralayotgan qatlamdan yuqorida joylashgan choʻkuvchan qatlamlarga boʻlingan qatlamlar soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Neytral qatlamning joylashish chuqurligi hsl quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 cm,

 (24)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Su — zaminning chegaraviy deformatsiyasi boʻlib, SHNQ 2.02.01-19 boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hsl chuqurligi Ssl=f(h) egri chizigʻidan bino yoki inshootlar uchun Su ordinatalarining kesishish nuqtasi orqali aniqlanadi (mazkur SHNQning 7-ilovasi 2-rasmida keltirilgan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hsl chuqurlikdagi neytral qatlamni aniqlashda, qarshi ishqalanish kuchi quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 kN,

(25)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kot — qiymati 0,5 ga teng qabul qilinadigan, zaxira qiymati bilan dala sharoitida tadqiqotlar orqali aniqlanadigan hisob paytida qoziq uzunligi boʻyicha toʻliq qarshilik kuchini kamaytiradigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— qoziqning yuqori uchastkasidan hsl neytral qatlamgacha yon sirti boʻylab qarshilikning chegaraviy qiymati boʻlib, bir jinsli grunt uchun (2) formula yordamida, turli koʻrsatkichlarga ega qatlamlar uchun (7) formula yordamida aniqlanadi. Unda l2 £ hsll0a ga teng boʻladi (mazkur SHNQning 7-ilovasi 1-rasmida keltirilgan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gruntning faol choʻkishi davrida hsl gruntning muvozanatlashgan davriga mos keluvchi neytral qatlam soʻnggi holatgacha pastga tomon siljiydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Loyihalashda qoziqning uzunligi quyidagi shartni bajarish orqali oʻrnatiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

(26)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qoziqqa qoʻyilgan foydali yuk, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rn — qarshi ishqalanish kuchi, kN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fd — qoziqning yuk koʻtarish qobiliyati boʻlib, (1) formula yoki qoziq zaminini hududining namlangan sharoitida statik sinov maʼlumotlari boʻyicha aniqlanadi, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar koʻrilayotgan holda (26) shartni taʼminlamasa, qoziqning uzunligini uzaytirish yoki uning konstruksiyasi oʻzgartirilishi kerak boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Choʻkuvchanligi boʻyicha II toifadagi gruntli sharoitda joylashgan, siqilishga ishlaydigan qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati Fd, kN, qoziqlar zamin gruntining suvga toʻyingan holatlarida (2), (3) va (4) shartlariga muvofiq hisob aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Unda qoziq zaminini qisman namlash orqali qoziqlarning statik sinovlari natijalaridan foydalanish kerak boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday sinovlarga fond materiallari yetarli boʻlmaganda yuqoridagi koʻrinishdagi sinovlarni oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Qoziqlar bilan choʻkuvchanlik boʻyicha II toifadagi grunt sharoitida choʻkuvchan gruntlar qatlamlarining barchasini qirqib olib tashlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuqoridan uzoq muddat uzluksiz ravishda grunt qatlamini namlanishi natijasida choʻkuvchan qatlam qismida gruntlarning siqilishi natijasida deformatsiyalar paydo boʻlishini hisobga olish kerak, qoziq osti qatlamlarda suvga toʻyinishi hamda grunt zichligining yetarli emasligi hisobiga roʻy berishini ham inobatga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu qatlam qalinligini aniqlash uchun quyidagi shart bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e ³ 0,03 (27)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, e — butun suvga toʻyingan qatlamning tabiiy bosimi taʼsirida laboratoriya sharoitida siqilishga sinov natijalari boʻyicha grunt namunasining nisbiy siqilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoziqli poydevorda deformatsiyalar boʻyicha hisob orqali qoziq osti qatlamlarda qoʻshimcha choʻkishlar vujudga kelishini aniqlanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yakka qoziqning choʻkishini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Siljish moduli G1, MPa (tf/m2) va Puasson koeffitsiyenti n1 boʻlgan gruntga oʻyib kiruvchi hamda siljish moduli G2 va Puasson koeffitsenti n2 bilan formulalanadigan, chiziqli-deformatsiyalanadigan yarim boʻshliq deb qaraladigan gruntga tayanuvchi yakka qoziqlarning choʻkishini hisoblashni N£Fd/nk va l/d>5, G1l/G2>1 da (bunda l-qoziq uzunligi, m; d-qoziq diametri yoki koʻndalang kesimi tomoni, m) quyidagi formulalar boʻyicha aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kengayishsiz yakka qoziqlar uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, N — qoziqqa uzatiladigan tik yuklama, MN;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b - quyidagi formuladan aniqlanadigan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, b = 0,17 ln (kvG1l/G2d) — mutlaq qattiq (bikr) qoziqqa mos koeffitsiyent (yea = ¥);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a = 0,17 ln(kv1l/d) — G1 va v1 tavsiflari bir jinsli zamin holati uchun oʻsha koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
= EA/G1l2 — qoziqning nisbiy qat-tiqligi (bikrligi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
YEA — qoziq tanasining siqilishga bikrligi, kN (tf);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l1 — qoziq tanasining siqilishi hisobiga choʻkishning ortishini belgilaydigan parametr;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
formula boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyentlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kengayishli yakka qoziqlar uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda db — qoziqning kengayishi diametri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻrsatkichlar G1 va n1 qoziqning botish chuqurligi chegarasida, G2 va n2 uchun esa qoziq yoki kengayish (kengayishli qoziqlar uchun) ning 10 diametr chegarasida gruntning barcha turlari uchun oʻrtacha qabul qilinadi, biroq qoziqlarning pastki uchlari ostida tor yoki oquvchan tarkibli gruntlar boʻlmasligi kerak.